کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 186 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه ششم امرداد ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشور راجع به اصلاح قانون انتخابات به قید یک فوریت و تصویب فوریت آن

3- قرائت و تصویب پانزده فقره گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى

4- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى و تصویب آن

5- تقدیم بودجه کل کشور و یک فقره لایحه دیگر از طرف آقاى وزیر دارایى

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 186

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه ششم امرداد ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشور راجع به اصلاح قانون انتخابات به قید یک فوریت و تصویب فوریت آن

3- قرائت و تصویب پانزده فقره گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى

4- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى و تصویب آن

5- تقدیم بودجه کل کشور و یک فقره لایحه دیگر از طرف آقاى وزیر دارایى

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز چهارم امرداد ماه را آقاى (هاشمى) منشى قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر سمیعی، دادور، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: روحی، مرآت اسفندیاری، فیاض، طوسی، شهدوست، ارگانی، دکتر تاج‌بخش، مشیردوانی، شجاع، دکتر سنگ، مهذب، معتصم سنگ، فرشی، سلطانی، صادق وزیری، فتوحی، شباهنگ، نقابت، کامل ماکو، حریری، نصرتیان، فرمانفرماییان

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: تولیت، ناصری، اکبر، خسروشاهی، امامی

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نیست؟ آقاى انوار

انوار- صورت مجلس یک سند رسمى و تاریخى است از براى بعد در جلسه گذشته اینجا بحث در قانون تعلیمات عمومى بود یک دفعه در وسط شور در قانون آقاى اعتبار برخاستند و جواب آقاى ثقة‌الاسلامی را راجع به پنبه دادند حالا می‌خواستم توجه بدهم و بگویم که ماها توجه داشته باشیم که این خارج از موضوع صحبت بود و یک عبارتى واقع شد که همه ماها توجه داشتیم که خارج از موضوع صحبت کردند و باید یک ترتیبى بشود که نظامنامه محفوظ بماند زیرا این یک امر فوق‌العاده‌ای بوده است و خارج از موضوع شد آقاى وزیر کشاورزى بحث کرد و این از صورت مجلس باید خارج شود.

نبیل سمیعى- می‌فرمایید نباید نوشته شود؟ حرفى است که زده شده است. (صحیح است)

رئیس- اشکالى ندارد آقا صورت مجلس تصویب شد.

+++

جمعى از نمایندگان- دستور دستور

2- تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشور راجع به اصلاح قانون انتخابات به قید یک فوریت و تصویب فوریت آن

وزیر کشور (آقاى سمیعى)- به طوری که آقایان نمایندگان محترم مستحضرند قانون انتخابات که در ادوار سابقه تصویب شده بود راجع به تشریفات قانونى و أخذ تعرفه یک تشریفات و چیزهایى قائل شده بود که تا به حال معمول بوده است و در موضوع تعرفه یک تشریفاتى دارد که باید انجام شود که حاضر نشوند و تعرفه بگیرند و بعد رأى بدهند البته تصدیق می‌فرمایید که اجراى این تشریفات امروزه یک قدرى معطلى دارد (صحیح است) و تا برود توضیحاتى بدهد و تعرفه بگیرد و این جریانات طولانى می‌شود و معطلى دارد براى انتخابات (صحیح است) حالا اینجا وزارت کشور در نظر گرفته است که این عمل را تبدیل کند و تغییر بدهد چون البته اداره آمار و ثبت احوال در آن وقت تشکیل نشده بود و شناسنامه به اشخاص داده نشده بود که بتوانند از روى شناسنامه اخذ رأى نمایند تعرفه را ترتیب داده بود ولى چون حالا کاملاً اداره آمار تکالیفش را انجام می‌دهد و همه اهالى شناسنامه دارند و با وجود شناسنامه دیگر احتیاجى به تعرفه نخواهد داشت بنابراین وزارت کشور در نظر گرفته است که به جاى گرفتن تعرفه هر کس شناسنامه خودش را برد و ارایه داد بتواند رأى خودش را بدهد و انجمن هم مهر خودش را روى شناسنامه نمی‌زند که دیگر کسى نتواند جاى دیگر هم رأى بدهد غرض روى همین نظریه لایحه را تقدیم مى‌کنم با قید فوریت به مقام ریاست مجلس شوراى ملى و استدعا می‌کنم تصویب شود (دکتر طاهرى- فوریت دارد) بلى با قید فوریت است. (صحیح است)

رئیس- لایحه خوانده می‌شود.

مجلس شوراى ملى- چون در موقع تصویب قانون انتخابات مورخ 28 خرداد 1329 قمرى قانون ثبت احوال وجود نداشت براى تشخیص هویت انتخاب کنندگان قائل به دادن تعرفه شده‌اند که این عمل به تنهایى صرف‌نظر از این که مبالغ مهمى را به مصارف چاپ تعرفه و هزینه حمل آن به شهرستان‌ها می‌رساند اوقات کارمندان انجمن‌ها هم بیشتر مصروف نوشتن تعرفه می‌گردید و برگ‌هاى تعرفه پس از اخذ رأى هیچ گونه اعتبار و ارزشى نداشت.

اینک وزارت کشور با توجه به این که کلیه طبقات داراى برگ شناسنامه هستند دادن تعرفه را به انتخاب کنندگان غیر لازم دانسته و چون ارایه برگ شناسنامه و ثبت آن در دفاتر انجمن‌ها را مستغنى از هر گونه تشریفات دیگر می‌سازد ماده واحده زیر را به قید فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را می‌نماید.

ماده واحده- مندرجات مواد 21- 22- 23 قانون انتخابات راجع به دادن تعرفه ملغى گردید. و به جاى آن انجمن‌هاى نظارت انتخابات مکلفند نام و نام خانوادگى و سن و شغل و شماره شناسنامه را در دفتر انجمن ثبت و عین شناسنامه را به مهر انجمن مهمور ساخته به صاحبش مستر دارند و رأى دهنده رأى خود را به صندوق بیندازد.

نخست وزیر، وزیر کشور

رئیس- فوریت مطرح است موافقین با فوریت این لایحه برخیزند (اکثریت برخاستند) تصویب شد به کمیسیون مراجعه می‌شود.

3- قرائت و تصویب پانزده فقره گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى

رئیس- عرض کنم که یک عده از آقایان محاسبات‌شان در حسابدارى معوق مانده است براى این که اجاره‌هاى مرخصیشان به تصویب مجلس نرسیده اگر مقرر بفرمایید قبل از ورود به دستور گزارش کمیسیون مرخصى خوانده می‌شود.

جمعى از نمایندگان- آخر جلسه‏

رئیس- آخر جلسه می‌گذارند آقایان می‌روند.

صفوى- بنده مخالفم بگذارید آخر جلسه که این در ماده قانون تعلیمات اجبارى تصویب شود.

+++

رئیس- آقا تفاوت ندارد آخر جلسه می‌گذارید می‌روید مرخصى آقاى دشتى

هاشمى- به جاى صحبت اینها تصویب شده بود.

صفوى- بنده مخالفم با این عمل رأى بگیرید آقا یعنى چه؟

نبیل سمیعى- آقا حق با آقاى رئیس است چند دقیقه طول می‌کشد و تمام می‌شود.

هاشمى- چون اعلام شده است به جاى این حرف‌ها خواهش می‌کنم موافقت بفرمایید خوانده شود و رأى گرفته شود.

(گزارش کمیسیون راجع به مرخصى آقاى دشتى این قسم خوانده شد)

آقاى دشتى درخواست بیست روز مرخصى از تاریخ 6 اردیبهشت ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصی واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى دشتى برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

مرخصى آقاى دکتر تاج‌بخش

آقاى دکتر تاج‌بخش درخواست 15 روز مرخصى از تاریخ 19 تیر ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى دکتر تاج‌بخش برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى طوسى

آقاى طوسى درخواست چهل روز مرخصى از تاریخ 14 تیر ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى طوسى برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى مجد ضیایى

آقاى مجد ضیایى درخواست بیست و سه روز مرخصى از تارخ 24 خرداد 1322 نموده‌اند که ده روز آن به واسطه عارضه کسالت به موجب گواهى پزشک معالج از حرکت ممنوع بوده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى با بیست و سه روز مرخصى ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- آقایان موافقین با مرخصى آقاى مجد ضیایى برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى رفیعى

آقاى رفیعى درخواست چهل روز مرخصى از تاریخ دهم مرداد 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش به عرض می‌رسد.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى رفیعى برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى مسعودى‏

آقاى مسعودى در اثر کسالت عارضه و لزوم مسافرت از اول فروردین ماه 1322 سه ماه غایب بوده‌اند و اکنون در ضمن درخواست اجازه مقررى این سه ماه را به حساب شماره 34763 بانک ملى براى خیریه که به مصرف تأسیس پرورشگاه ایتام به ضمیمه رسید تخصیص داده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده‌اند اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- موافقین با درخواست آقاى مسعودى برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى سمیعى

آقاى نبیل سمیعى درخواست 9 روز مرخصى از تارخ 5 تیر ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى نبیل سمیعى برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى جلایى‏

آقاى جلایى به واسطه عارضه کسالت و ابتلاى مرض دیابت به موجب گواهى پزشک معالج 58 روز از تاریخ 20 اسفند 1321 غایب بوده‌اند و درخواست اجازه نموده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى عذر ایشان را موجه تشخیص داده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى جلایى برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى گودرزنیا

+++

آقاى گودرزنیا به موجب درخواست تلگرافى از مقام ریاست مجلس شوراى ملى براى حضور در کمیسیون‌هاى بذر و کارهاى عشایر چهل روز از پنجم اردیبهشت ماه 322 در محل توقف کرده‌اند و اکنون درخواست اجازه نموده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى گودرزنیا برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى حریرى

آقاى حریرى به واسطه کسالت مزاج و احتیاج مبرم به معالجه و تغییر آب و هوا به موجب گواهى پزشک معالج درخواست دو ماه مرخصى از تاریخ 16 تیر ماه 1322 نموده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى با توجه به این که نماینده محترم در تمام مدت نمایندگى خود از مرخصى استفاده نکرده‌اند با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى حریرى برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى معدل

آقاى معدل درخواست 43 روز مرخصى از تاریخ 7 فروردین 1322 نموده‌اند و چون در این دوره تاکنون از مرخصى استفاده نکرده‌اند. کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى معدل برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى فتوحى

آقاى فتوحى به واسطه فوت مرحوم والدشان و اختلال امور خانوادگى درخواست 40 روز مرخصى از تاریخ 29 تیر ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى فتوحى برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى شباهنگ

آقاى شباهنگ به واسطه عارضه کسالت درخواست ده روز مرخصى از 12 تیر ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى شباهنگ برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى فرمانفرماییان

آقاى فرمانفرماییان درخواست یک ماه مرخصى از تاریخ هشتم تیر ماه 1322 نموده‌اند. مقررى این مدت را هم به بیمارستان فیروز‌آبادى تخصیص داده‌اند کمیسیون عرایض و مرخصى با درخواست ایشان موافقت نموده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى فرمانفرماییان برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

گزارش مرخصى آقاى ریگى‏

آقاى ریگى براى انجام امور مهم محلى درخواست 40 روز مرخصى از تاریخ اول مرداد ماه 1322 نموده‌اند و مورد موافقت کمیسیون عرایض و مرخصى واقع شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- موافقین با مرخصى آقاى ریگى برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

4- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى از ماده سیزدهم و تصویب مجموع قانون

رئیس- ماده سیزدهم لایحه تعلیمات عمومى‌خوانده می‌شود.

ماده سیزدهم- هر گاه در نقاطى که تعلیمات عمومى اجبارى اعلام گردیده آموزگار و کمک آموزگار تربیت یافته به قدر کافى موجود نباشد وزارت فرهنگ می‌تواند کسانى را که لااقل داراى گواهینامه شش ساله ابتدایى یا تحصیلاتى معادل آن باشند به آموزگارى چهار کلاس اول ابتدایى و کسانى را که تحصیلات سه ساله اول متوسطه یا معادل آن را دارا می‌باشند به آموزگارى کلاس‌هاى 5 و 6 ابتدایى با رعایت جهات اخلاقى و استعداد آنان براى تدریس انتخاب و به طور قرارداد استخدام نموده به کار بگمارد.

رئیس- آقاى انوار

+++

انوار- این ماده که مورد بحث شد و اینجا یک مذاکراتى شد و یک تعریضاتى شد که بنده اجازه خواستم که جواب آن تعریضات داده شود و اصل آن نظرى هم که ما داشتیم بیان نشد و سوء‌ظنى هم حاصل شد یک نفر از رفقاى ما که من نسبت به ایشان سمت ارادت دارم و فرمایشاتشان را هم از روى ارادت تلقى کردم و ایشان گفتند که فلان کس در هم چیز تخصص دارند نه من در همه چیز تخصص ندارم من بدبخت هستم که از اول که زنگ می‌زنند می‌آیم مى‌نشینم و این لوایح را مطالعه می‌کنم و به همان حالتى که در مجلس خواندم می‌برم در منزل مثل مدرسه شب مطالعه مى‌کنم و اینها یک مسائل شیمى و فیزیکی نیست که من اطلاع نداشته باشم و یک مسائل جبر و مقابله نیست مسائل مثلثات و مربعات نیست که اختصاصى بخواهد ارشمیدس بخواهد راجع به تجارت است- راجع به کشاورزى است- راجع به معارف است- بدبختانه بنده هم اهل معارف بوده‌ام و اهل مدرسه و مدرس بودم تمام این مقامات را طى کرده‌ام اگر در معارف صحبت نکنم اینجا مطلع نباشم در کجا مطلع هستم بنده را نیز خدا عمر دهد ملّایم (خنده نمایندگان) خدا شاهد است من هیچ وقت از آن چیزى که می‌دانستم خارج نشدم و در دنیا کارى که خارج از موضوع باشد نمی‌کنم موضوعى را که ما در نظر داشتیم خداى واحد شاهد است که از نظر اهمیت مقام استادها و مقام دبیرها و مقام آموزگاران است نظر ما این بود که همان جورى که از براى مهندسین قائل شدیم که یک قانون مخصوصى آورده شود از براى اینها هم قانونى آورده شود که همه‌شان در تحت آن قانون مقام‌شان معلوم شود نهایت آقاى وزیر فرهنگ که بنده نسبت به ایشان یک قدرى اعتقاد دارم یک سیاستى در اینجا بیان کردند که من مى‌خواهم این مملکت را به مقام علمى خودش برسانم می‌خواهم تمام مملکت را از بهره علم و فضیلت بهره‌مند کنم ما هم آمدیم دست بالا زدیم هم به آقاى طباطبایى حمله کردیم و هم به هر کسى که در این لایحه صحبت کرد که تو مخالف با علم هستى اى داد بیداد همه از میدان در رفتند کم‌کم از موضوع این درآمد که همه مقدمات براى این ماده بوده است و یک تقسیماتى قائل شدند که ما نفهمیم و ندانیم که غرض چه چیز است و منظور چه چیز است که می‌خواهند این صحبت‌ها را داخل هم بکنند اصلاً سیاست وزراى دانشمند ما این است که ما را می‌اندازند توى چاله و چوله (افشار- آقا آن گذشت) صبر کن آقا گذشت یعنى چه؟ این موضوع اسباب اذیت است من نمی‌خواهم در این چیزها وارد شوم بى‌التفاتى نکنید رأى هم داده شد که این به جاى آن باشد و این ماده را مطرح کنیم و موضوع شرح و بسط داده شود که از انزماج و از انموزج بودن خارج شود اگر این را اجازه نمی‌دهید یک تبصره‌ای بنده پیشنهاد کردم و نظر بنده در پیشنهاد تبصره این است که آقاى وزیر فرهنگ و رفقاى بنده که در این باب جدیتى داشتند براى خاطر یک موضوع و آن موضوع این است که ما در کمیسیون بودجه یک تصمیمى‌گرفتیم که عملى نشد و آن تصمیم این است که به یک نفر دو حقوق داده نشود (امیر تیمور- چرا عملى نشد باید بشود آقا) دست بنده و جنابعالى نیست نمی‌کنند دیگر چه باید کرد ما قرار دادیم در کمیسیون بودجه این موضوع گذشت که باید دو حقوق به یک نفر داده نشود از این نقطه‌نظر در اینجا مطابق اطلاعاتى که به ما رسیده است اشخاصى هستند که به اسامى مختلف در اینجا حقوق می‌گیرند از مرتبه دانشکده مرتبه دانشگاه مرتبه دبیرستان مرتبه دانشسرایى بلکه بعضى دو حقوق و سه حقوق بعضى چهار حقوق می‌گیرند آقاى طباطبایى شرحش را دارند شاید بیان کنند این یک موضوع موضوع دیگر که می‌فرمایید هیچ چیز واقع نمى‌شود و مردم پاک و منزه هستند بنده شنیدم در این مدارس دو جور کلاس است یک کلاس عادى و یک کلاس فوق‌العاده قبل از این که زنگ کلاس زده می‌شود یک شاگردانى می‌آیند آنجا و درس می‌خوانند خارج از آن کلاسى که درس عمومى داده می‌شود و اگر کسى بخواهد آن درس را بخواند باید یک پولى بدهد بنده شنیده‌ام اگر غیر از این است جواب بدهید در خارج از آن هم واقع می‌شود آخر این چه‏ ترتیبى است آقا این معلم می‌آید قبل از کلاس درس می‌دهد بعد از کلاس هم درس می‌دهد (یکى از

+++

نمایندگان- چه عیب دارند؟) این چه عیب دارد؟ بلى عیب دارد آقا چرا؟ به علت این که وقت معلم در این حدود دو ساعت معین است این باید داراى تفریح دماغى باشد براى درس گفتن این که قوه‌اش در آن کلاس فوق‌العاده گرفته مى‌شود این دیگر داراى نشاط نمی‌باشد براى کلاس خودش وقت او را چرا دو جا صرف می‌کنند اینجا که مى‌گویند مجانى است اگر مجانى است چرا در آنجا پول داده مى‌شود اینها یک عیب‌هایى است اگر باشد ولى انشاء‌الله امیدوارم نباشد و اگر باشد باید مرتفع شود از این جهت بناى معارف ما بناى تعلیمات ما باید داراى یک بناى اخلاقى باشد بناى اخلاق حسنه از حیث جوان مردى راست‌گویى و از حیث فضیلت اخلاقى که همیشه پدرهاى ما داشتند اخلاقى که ایرانیان را در میان تمام ملل زنده نگه داشتن بود اینها زنده شود این نقطه‌نظر ما است (رئیس- آقاى انوار مى‌گویند خارج از موضوع است) عین موضوع است آقاى اعتبارالدوله مى‌آید یک ساعت خارج از موضوع صحبت مى‌کند در هر صورت تبصره پیشنهادى بنده را ملاحظه کنید.

وزیر فرهنگ- بنده یکى از صفات آقاى انوار که همیشه طرف توجه بنده بود و حسن تحسین و احترام نسبت به آن داشتم این بود که رعایت نظامنامه و انتظامات را مى‌فرمودند و هر وقت دیگران منحرف مى‌شدند ایشان تذکر مى‌دادند حالا دیدم بدبختانه در اینجا خودشان هم رعایت نکردند (انوار- چرا رعایت کردم) براى این که این تبصره که پیشنهاد فرمودند راجع به ماده 12 و ماده 12 تصویب شد و نمى‌شود راجع به آن پیشنهاد کرد (طباطبایى- امروز تصویب شد؟) خیر جلسه قبل (بعضى از نمایندگان- تصویب نشد) (بعضى دیگر از نمایندگان- خیر تصویب شد)

هاشمى- در صورت مجلس تصویب آن بود.

انوار- نبود در صورت مجلس.

امیر تیمور- مانعى ندارد در ماده بعد پیشنهاد کنید آقا

نراقى- در ماده دیگرى هم پیشنهاد کرد.

امیر تیمور- به این ماده هم مى‌شود.

افشار- در این ماده نمى‌شود در ماده دیگر.

امیر تیمور- مى‌شود چرا نمى‌شود.

وزیر فرهنگ- اولاً در آخر جلسه گذشته آن طور که بنده شنیدم آقاى رئیس اعلام فرمودند که تصویب شد بعد در صورت جلسه هم که قرائت شد بنده شنیدم که خواندند تصویب شد بنابراین اگر مطلبى دارند باید به عنوان ماده الحاقیه پیشنهاد بفرمایید ولى آن را هم استدعا می‌کنم پیشنهاد نفرمایند براى این که مورد ندارد آن ماده 13 که فرمودند این مقدمات که فرمودند براى آن ماده بود و اجازه بفرمایید تکذیب کنم (انوار- نه خیر تکذیب نفرمایید) براى این که این ماده اولاً در شور دوم است و به طور طبیعى خود مجلس خود آقایان وکلا پیشنهاد کردند و به طور طبیعى اضافه شد و چون آقاى انوار موافق هستند به این که باید وضع استخدامى معلمین بهبود حاصل کند و وضع صحیحى باشد چه در لایحه جداگانه باشد چه در لایحه بنابراین هیچ عیبى ندارد که راجع به حقوق طبقات معلمین که بالاخره همه آنها مؤثر و دخیل هستند یا مستقیم یا غیر مستقیم در اجراى لایحه تعلیمات عمومى باید تکلیف آنها معلوم شود این لایحه باید معلم تهیه بکند و البته تمام صبقات معلمین باید کمک بکنند به ترتیب آموزگار و کمک آموزگار در هر حال بنده استدعا دارم همان طور که مکرر اصرار کردم که اگر آقایان در خود مواد نظرى دارند بفرمایند و چون این لایحه واقعاً باید اجرا شود موافقت بفرمایند که بلکه انشاء‌الله این قانون تصویب شود.

امیر تیمور- آقا یک مرتبه بخوانید تبصره آقاى انوار را

رئیس- آقاى منشور پیشنهاد دادید صبر کنید پیشنهاد را که خواندند آن وقت. آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم بنده خودم موافق بودم که مخصوصاً براى آموزگار و کمک آموزگار یک فکرى شده باشد و حالا هم موافقم اما این که فرمودید ماده دوازدهم تصویب شد این طور نیست یکى از آقایان پیشنهاد کردند که

+++

ماده محذوفه به جاى آن ماده 12 که اینجا مطرح شد گذاشته شود و رویش بحث کنیم یک مقدار کمى در این باب صحبت شد و به پیشنهاد رأى گرفته شد به آقاى هاشمى که مخبر کمیسیون بودند گفتیم بشمارید شمردند گفتند که 50 نفر اکثریت است به ایشان ایراد شد که مخبر هستند و این کار را نکنند و آقاى نبیل مشغول شمردن شدند آقاى رئیس هم قبلاً اعلان کردند که تصویب نشد آقاى نبیل که مشغول بودند عده‌ای را شماره می‌کردند آقاى انوار گفتند با ورقه رأى گرفته شود به همان حال اختلاف باقى بود که بنده آن وقت از جلسه رفتم بیرون حالا من از آقایان تند‌نویس‌ها پرسیدم که دو تا رأى گرفته شده یعنى بعد از آن رأى که گرفته شد با تردید بعد هم باز رأى گرفته شد یا خیر گفتند خیر حالا من نمى‌خواهم که تجدید مطلع کنم معنى آن تصویب این بود که آن ماده محذوفه به جاى ماده 12 که در شور دوم گذاشته شده است گذارده شود حالا اگر بنا است که صحبت شود آقایان اجازه بفرمایند که صحبت شود اگر نه باید آقاى رئیس رأى بگیرید که آن ماده اساساً تصویب شود بعد برسیم به ماده 13

هاشمى (مخبر)- آیا سابقه دارد وقتى یک پیشنهادى را وزیر و مخبر کمیسیون قبول کردند روى آن پیشنهاد رأى گرفته بشود یا نه؟ (بعضى از نمایندگان- بلى آقا بلى) اگر این طور است خوب به جاى ماده 12 دولت این ماده 13 را پذیرفت که شور اولش گذشته آقایان به عنوان مخالف و موافق وارد شدند به مذاکره کردن و مذاکره شد آن وقت به همان پیشنهاد آقاى رضوى که عبارت باشد از ماده 13 سابق شور اول رأى گرفته شد و تصویب شد در صورت مجلس امروز هم که قرائت شد که تویش تصریح داشت که مورد تصویب آقایان واقع شد و تصویب شد یعنى تصویب مؤکد و مکرر حالا استیناف قهقرایى یعنى چه؟ مطلب را بنده مى‌شکافم خلاصه مطلب این است که در لایحه تعلیمات عمومى اگر حقوق معلمین درست نشود اگر این وضع مغشوش آموزگاران و دبیران به یک صورت یکنواخت و منظمى در نیاید و یک اندازه توجه به حقوق معلمین کشور نشود این قانون ممکن نیست اجرا شود در نتیجه این قانون به یک عده مردمان گرسنه ذی‌حق و مردمانى که دیگر حال‌شان به جایى رسیده است که جاى گفتن ندارد باید مساعدت شود حالا اگر میل دارید به قهقرا برگردد و تصویب نشود بنده در قبال مجلس عرضى ندارم و به نظر مجلس واگذار می‌کنم.

رئیس- آقاى نراقى‏

نراقى- عرض کنم این ماده 13 که به جاى ماده 12 این قانون گذاشته شد و تصویب شد روز گذشته یک عده‌ای از آقایان با آن مخالفت می‌کردند نمی‌دانم واقعاً منظورى درش بود یا نسبت به معلمین و جامعه فرهنگى‌ها بى‌لطف بودند و الا تصویب شد و تصویبش هم از طرف مقام ریاست اعلام شد و در صورت مجلس امروز هم دو مرتبه تصویب آن به تصویب رسید دیگر تجدید مطلع کردن در آن ماده به خصوص یک اعمال نظر و یک اعمال غرض را می‌رساند و من از آقاى طباطبایى تمنا می‌کنم که شما که خودتان را فرهنگى و نویسنده می‌دانید اجازه نفرمایید که به دست شما به پاى شما عناصرى که سوء‌استفاده می‌خواهند بکنند و اعمال غرض بکنند و وسیله شوند براى تعویق این قانون و استفاده کنند و موجبات تأخیرش را فراهم کنند آقاى افشار و آقاى رضوى پیشنهاد کردند که این ماده 13 به جاى ماده 12 قانون گذارده شود روى این پیشنهاد بحث مفصل شد در صورتی که یک نفر پیشنهاد دهنده باید صحبت کند و مخبر کمیسیون جواب بدهد آقاى دشتى آقاى دکتر طاهرى آقاى طباطبایى بنده آقاى وزیر فرهنگ آقاى مخبر کمیسیون همه صحبت کردند روى متن ماده 13 نه روى پیشنهاد بعد هم آقاى رئیس اعلام رأى فرمودند و تصویب شد که آن ماده جاى این ماده شور دوم را بگیرد (صحیح است) دیگر تجدید مطلع کردن آن مورد ندارد و حالا باید ماده 13 شور دوم مطرح و مذاکره شود.

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- بنده هم می‌خواستم عرض کنم وقتی که

+++

ماده پیشنهاد شده و موافقت شده به نظر بنده موردى ندارد و مشخصات با مقام ریاست است که مطلبى اگر به تصویب رسیده نظامات مجلس با مقام ریاست است پیشنهاد شد و مذاکره شد و تصویب شد دیگر تجدید این مطلب را کردن به نظر بنده یک سابقه بدى خواهد بود اگر تصویب شده دیگر موضوعى ندارد و حالا تجدید این مطلب به نظر بنده یک سابقه بدى است که در مجلس مورد ندارد. اگر تصویب شده است که دیگر بحثى ندارد. بنده خواستم از نظر اصول این را عرض کنم که اگر تصویب شده است دیگر صحبت در آن موضوعى ندارد.

رئیس- در این که ماده 13 تصویب شده است به جاى ماده 12 شبهه‌اى نیست. (صحیح است)

پیشنهاد دکتر ملک‌زاده‏

تبصره ذیل را پیشنهاد مى‌کنم‏

تبصره- وزارت فرهنگ مى‌تواند اشخاصى را که داراى تحصیلات عالیه هستند و مدت 10 سال در یکى از دانشکده‌ها و یا دانشسراها تدریس نموده‌اند داراى رتبه ادارى هستند با تبدیل رتبه ادارى به رتبه استادى به سمت استاد دانشگاه انتخاب نماید.

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده‏

دکتر ملک‌زاده- عرض کنم که اگر چه در جلسات قبل به طور تفصیل در اطراف این لایحه و علاقه‌مندى که مجلس شوراى ملى حقیقتاً به تعلیمات عمومى و تشویق اهل علم دارد بحث شد فقط بنده منظورم از این تبصره این است که وقتى مملکت به آن مقاصد عالیه خودش نایل می‌شود که از هر فردى به آنچه که در خور آن است و معلومات دارد و تخصص دارد در فن خودش و در تحصیل خودش استفاده کند. الان بنده هیچ سابقه‌اى ندارم در کارهاى فنى و اگر بنده را در کارهاى مالى و اقتصادى بگذارند استفاده‌اى که از وجود من نمی‌شود ضرر هم متوجه خواهد شد توجه بفرمایید بنابراین منظور بنده این بود که الان یک عده زیادى هستند که آقا داراى تحصیلات عالیه هستند و مقام فرهنگى کشور می‌تواند از موقعیت و معلومات آنها استفاده کند و در ادارات کشورى مشغول یک کارهایى هستند که هیچ گونه تناسبى با وضعیت و اطلاعات آنها ندارد و هیچ گونه استفاده‌اى هم از وجود آنها نمی‌شود. توجه بفرمایید (آقا که مشغول مذاکرات خصوصى هستند) این است که منظورم از این پیشنهاد این است که عده‌اى در این مملکت هستند که در این ادارات 20 یا 15 سال سابقه دارند و این اشخاص داراى تحصیلات عالیه هستند که نتیجه‌اى براى فلان اداره ندارد و اینها را وزارت فرهنگ می‌تواند مقام استادى بدهد و از آنها استفاده بیشترى بکند. بدبختانه باز هم باید پیشنهاد بکنم که ما در یک مملکتى هستیم که اشخاصى که سواد ابتدایى ندارند سمت استادى دارند. بنده خواستم پیشنهاد کنم که از وجود اینها یعنى کسانى که تحصیلات عالیه دارند وزارت معارف بتواند استفاده بکند یعنى اشخاصى که داراى تحصیلات عالیه هستند و از مدارس عالیه تصدیق داشته باشند یا از مدارس عالیه هم تصدیق نداشته باشند ولى 10 سال سمت استادى در دانشگاه داشته باشند ولى استخدام رتبه‌اى باشد و داراى رتبه ادارى باشد با تغیر رتبه آنها به رتبه استادى دولت اختیار داشته باشد و بتواند از وجود آنها استفاده کند. این را در صورتی که ضررى هم ندارد موافقت می‌کنید مختار هستید نمی‌کنید هم مختار هستید.

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- موضوع این لایحه راجع به تعلیمات عمومى است و به عقیده بنده به هیچ وجه مربوط به این تبصره پیشنهادى آقاى دکتر ملک‌زاده نیست. براى این که این مسأله استخدام مستخدمین و معلمین و استادان دانشگاه و دانشیاران و غیره یک مطلبى است که باید در کمیسیون مربوطه خودش و به جاى خودش تعیین بشود. ما داریم حالا یک قانونى راجع به تعلیمات عمومى می‌گذرانیم اگر بخواهیم تمام اصلاحات قانون استخدام کشورى از تعیین استاد و دانشیار و سایر قسمت‌ها را در اینجا بگذاریم موردى ندارد به نظر بنده و برخلاف اصل

+++

است و همان طور که بنده عرض کردم ما باید رعایت اصل را بکنیم و هر مطلبى در جاى خودش باید گفته شود و این فایده ندارد و بنده خیال می‌کنم نظر آقاى دکتر ملک‌زاده در صورتی که وارد و صحیح است جایش در محل کمیسیون فرهنگ است که خودشان هم فرمودند اینجا ما یک قانونى داریم راجع به تعلیمات اجبارى و داریم می‌گذارنیم و به علاوه این باید در کمیسیون مطرح بشود و موافقت بشود و از نظر رئیس کل دارایى بگذرد از نظر این که ممکن است تأثیرى در بودجه هم داشته باشد به نظر بنده این تبصره در اینجا مورد ندارد.

وزیر فرهنگ (آقاى دکتر سیاسى)- راجع به پیشنهاد آقاى دکتر ملک‌زاده و همچنین راجع به بسیارى از پیشنهادهاى دیگرى که راجع به موضوع استادها و دانشیارها شده است بنده خواستم عرض کنم که یک لایحه جداگانه‌اى بنده تنظیم کرده‌ام و حاضر هم هست و عن قریب یعنى در جلسه دیگر تقدیم مجلس مى‌کنم. اگر بنا باشد این قسمت‌هایى که علیحده باید براى آن فکرى بشود در این لایحه گذارده بشود این لایحه از موضوع اصلى خودش خارج می‌شود. بنده لایحه دیگرى تنظیم کرده‌ام و عن قریب تقدیم مجلس می‌کنم که تمام این قسمت‌هاى مربوط به دبیران و استادان در آنجا تأمین خواهد شد. بنابراین استدعا می‌کنم از آقاى دکتر ملک‌زاده که پیشنهاد خودشان را استرداد بکنند.

دکتر ملک‌زاده- بنده توضیح دادم آقاى رئیس اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- شما که توضیح خودتان را دادید آقا.

دکتر ملک‌زاده- بنده مخالفم از نظر این که هر وقت یک چیزى که لازم است و باید تصویب شود اشخاصی که نظر مخالف اظهار می‌کنند تصدیق می‌کنید البته یک راهى براى آن پیدا می‌کنند و مجلس هم تصدیق می‌کند و می‌رود به کمیسیون و با کمال تأسف در آنجا از بین می‌رود. بنده عقیده دارم اینها یک چیزهایى است که نمی‌شود منکر شد علم را نمی‌شود منکر شد نمی‌شود از علم طرف‌دارى نکرد بنده می‌گویم آقا یک اشخاصى عالم و فاضل هستند شما باید حداکثر استفاده را از آنها بکنید و می‌توانید بکنید و مجبور هستید این کار را بکنید. بنده می‌گویم اشخاصى که داراى تحصیلات عالیه باشند و مى‌گویم 10 سال 15 سال سمت استادى داشته باشند مى‌گویم که از مستخدمین دولتى باشند می‌گویم شما می‌توانید با تغییر رتبه کشورى آنها به رتبه استادى شما آنها را به عنوان استاد استخدام کنید و آن استفاده حقیقى را از معلومات آنها بکنید. بنده می‌گویم که حداکثر استفاده را از این اشخاص بکنید من نمی‌فهمم این دیگر با نظر آقایان است نه موضوع بودجه است براى این که رتبه دارند و وزیر هم وقتى که مزایاى مالى او را در نظر گرفت اختیار دارد در این تبصره و اگر صلاح دید می‌تواند این کار را بکند. بنده زیر پا گذاردن این اصل را جز مخالفت با اصول فرهنگى چیز دیگرى نمی‌دانم و پیشنهاد می‌کنم که رأى گرفته شود.

رئیس- می‌گویند که این پیشنهاد جایش اینجا نیست این موضوع مخالفت نیست‏.

دکتر ملک‌زاده- خیر آقا جایش اینجا است استدعا می‌کنم رأى بگیرید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر ملک‌زاده آقایان مخالفین برخیزند (عده کمى قیام نمودند) تصویب نشد.

پیشنهاد آقاى منشور

پیشنهاد می‌کنم آخر سطر سوم از ماده 13 جمله «یا تحصیلاتى معادل آن هستند» حذف شود. زیرا عملاً ثابت شده وقتى که مأخذ و مقیاس صحیحى براى تعیین درجه تصحیلات و شرایط استخدامى معلمین و غیره در دست مجریان قانون نباشد و من جزا روى آن عمل ننمایند نظر شخصى و اعمال نفوذ باعث بى‌ترتیبى و تبعیض حاصل شده نقض غرض می‌شود.

جمعى از نمایندگان- پس گرفتند. پس گرفتند (همهمه نمایندگان)

مخبر- آقا به جاى این صحبت‌ها اجازه بفرمایید روى پیشنهادشان صحبت کنند.

+++

منشور- آقا بنده پس نگرفتم اجازه بفرمایید صحبت کنم. (رئیس- بفرمایید) بنده مختارم که در اطراف پیشنهادم یک توضیح کوچکى عرض کنم این که نوشته است تحصیلاتى معادل آنها باشد بعد ذکر شده است اگر در محلى لازم بشود براى تدریس در کلاس‌هاى 3 و 4 کسانى که معادل تحصیلات 6 ساله ابتدایى خوانده‌اند می‌توانند تدریس بکنند و نوشته است که اشخاصى که داراى معلومات 6 ساله ابتدایى هستند یا آنهایى که معادل آن دارا باشند. بنده نمی‌دانم معادل تحصیلات 6 ساله ابتدایى چه چیز است کمتر است یا بیشتر و کمتر از آن دیگر چه چیز است چهار ساله یا پنج ساله ابتدایى است؟ اینجا نوشته شده است معادل آن وقتى که شما نوشتید معادل و تصدیق در دست ندارد این قسمت می‌رود روى همان آخوندها و کسانى که در سابق بودند و متوسل به این و آن می‌شدند و یک کاغذهایى به آقاى وزیر مى‌نوشتند و براى خود یک شغلى پیدا مى‌کردند و حالا هم نتیجه‌اش این می‌شود که هر شخص که یک چیزى بتواند بنویسد یک آدمى که اصلاً تحصیل نکرده است همین آقایان که اینجا هستند می‌آیند خدمت آقاى وزیر و خواهش مى‌کنند که این مرد فاضلى است و برود شاگردها را درس بدهد و این عیناً همان مسأله‌اى پیش می‌آید که در قسمت طبیب‌هاى مجاز پیش‌آمد و بعد ملتفت شدند که یک کار خوبى نکرده‌اند. شما اجازه را به کسانى بدهید که فلان مقدار تحصیلات را تمام کرده باشند تا دیگر اشکالى پیش نیاید.

وزیر فرهنگ- براى اطمینان خاطر آقاى منشور توضیح می‌دهم که مراد از این ماده این است که اگر کسى تصدیق شش ساله ابتدایى در دست نداشت امتحانى از او بکنند و معال آن باید سواد داشته باشد بنابراین مقصود از معادل کمتر نیست یعنى اگر تصدیق 6 ساله ابتدایى را نداشت ولى امتحانى داد و معلوم شد که تحصیلات آن معادل 6 ابتدایى است او انتخاب خواهد شد.

منشور- اگر مقصود از معادل امتحان است که بنده پس می‌گیرم.

رئیس- موافقین با ماده 13 برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده چهاردهم‏

ماده 14- به کمک آموزگاران و آموزگاران و دبیرانی که در خارج از محل اقامت خود خدمت می‌نمایند باید از طرف دولت منزل داده شود و در غیر این صورت کرایه‌خانه متناسب هر محل به تشخیص وزارت فرهنگ و بر طبق آیین‌نامه مخصوص علاوه بر حقوق و فوق‌العاده‌هاى دیگر به آنها پرداخته خواهد شد.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- عرض کنم بنده در ماده قبل اجازه گرفته بودم واقعاً موضوع تبصره ماده 13 در شور اول هم به آقاى وزیر فرهنگ تذکر دادم که در ولایت ما یک اشخاص دانشمند و با کمالى داریم که وزارت فرهنگ می‌توانند از وجود آنها استفاده بکند و آنها در ردیف آموزگاران جدید یا دبیرانى نیستند که مستخدمین رسمى باشند و داراى رتبه باشند اینها جز مستخدمین قراردادى هم نیستند مثلاً الان در مشهد یک عده زیادى از دبیران هستند که از دانشمندان هستند که نه رسمى هستند و نه قراردادى اینها را وزارت فرهنگ باید کارى کند که زندگانیشان تأمین بشود و از وجودشان استفاده بشود.

وزیر فرهنگ- براى اطمینان خاطر آقاى امیر تیمور عرض می‌کنم که قید شده است قراردادهاى جدید و این جدید را در نتیجه تذکر جنابعالى قید کرده‌ایم و نظر آقا کاملاً تأمین است و آنهایى که هستند باقى خواهند بود.

رئیس- آقاى آزادى‏

آزادى- عرض کنم بنده نسبت به این ماده موافقت دارم البته بایستى که آموزگارانى که می‌روند به ولایات وسایل زندگى آنها را فراهم کرد از حیث منزل چون در زحمت هستند البته وزارت فرهنگ باید فراهم کند این وسایل را ولى آقا یک موضوعى است که اینجا لازم است عرض کنم و آن موضوع اشخاصى است که در خارج از محل اقامت خدمت مى‌کنند این یک موضوع مهمى است که باید آقاى وزیر فرهنگ توضیح بدهند که چگونه خارج از محل اقامت

+++

را معین مى‌کنند؟ از روى شناسنامه حق اشخاص را معین می‌کنند؟ زیرا ممکن است یک شخصى تولد یافته در کرمان باشد ولى در اصفهان زندگى بکند از روى شناسنامه هم معلوم نیست و ممکن است از روى شناسنامه سوء‌استفاده بشود زیرا تشخیص دادن این که خارج از محل اقامت زندگانى مى‌کند یا در محل اقامت زندگانى مى‌کند مشکل است و این را چه جور تعبیر مى‌کنید که ایجاد سوء‌استفاده نشود؟ بنده خواستم از آقاى وزیر فرهنگ استدعا کنم که این موضوع را توضیح بدهند که این چه جور عمل می‌شود.

وزیر فرهنگ- بنده خوشوقت هستم که آقاى آزادى اول اظهار موافقت فرمودند با این ماده و بعداً توضیح خواستند یکى از مشکلات کار ما این است که دبیران و آموزگاران ما که در ولایات هستند دچار یک زحمت فوق‌العاده هستند از حیث این که جا ندارند چون آقا موافق هستند بنده فقط یک توضیحى عرض می‌کنم که مقصود ما از اشخاصى که خارج از محل اقامت هستند مثلاً کسى است که در تهران مقیم است و در موقع تحصیل خانه و زندگى‌اش در تهران است ولى وقتى که دانشسرا را تمام کرد او را بخواهند بفرستند به قم البته قم خارج از محل اقامت او است چون در این محل خودش تنها نیست و کسانى دارد و خویشاوندانى دارد و معلوم است که اصل او از کجا است و به علاوه معلوم است که در کجا تحصیل می‌کرده است مثلاً آموزگارى در دانشسراى کرمان درس می‌خوانده است او را فرستاده‌اند به بم یا رفسنجان این بم یا رفسنجان خارج از محل اقامت او است و به او یک فوق‌العاده داده خواهد شد ولى البته جزئیات این امر یک قدرى مهم است اجازه بفرمایید در کمیسیون فرهنگ که خود جنابعالى هم حضور دارید این را بیشتر تصریح بکنیم که معلوم بشود محل اقامت چه چیز است و تعریف محل اقامت را در آیین‌نامه‌هاى مربوطه خواهم کرد و تصریح خواهم کرد که دیگر اسباب اشکال نشود.

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- بنده موافقم‏.

مخبر- چون همه محصلین از ولایات مى‌آیند و تحصیل مى‌کنند بعد از 10 سال یا 12 سال ممکن است استخدام کنند آنها را و از همان جا که اول آمده بودند و اصل آنها از آنجا است محل اقامت آنها را تعیین مى‌کنند و به علاوه در کمیسیون فرهنگ در نظامنامه هم محل اقامت تعیین می‌شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده 14 آقایان موافقین با این ماده برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده 15

ماده پانزدهم- وزارت فرهنگ آیین‌نامه‌هایى را که براى اجراى این قانون لازم خواهد بود پس از تصویب کمیسیون فرهنگ مجلس شوراى ملى به موقع اجرا خواهد گذاشت.

رئیس- پیشنهاد آقاى موقر

نظر به احتیاج شدیدى که ملت ایران به تسریع در آموزش و پرورش عمومى دارد و حال آن که لایحه تعلیمات عمومى که متضمن برنامه ده ساله است وافى به این مرام نیست وزارت فرهنگ باید همان طرز عمل و فعالیت تعلیماتى که کشورهاى آمریکا علاوه بر تعلیمات عمومى براى آموزش و پرورش سریع افراد ملت اتخاذ کرد و در مدت بسیار کوتاهى مخصوصاً تمام روستاییان و کشاورزان را به اصول زندگى جدید و بهداشت و کشاورزى و تعلیم و تربیت آشنا ساخت و توفیق بزرگى از این روش نوین نصیب نطق‌هاى آمریکا گشت و آنها را به این درجه ترقى و تعالى رسانید اتخاذ نماید و فوراً مورد عمل گذارد بنابراین پیشنهاد زیر را به نام تبصره تقدیم می‌کنم.

تبصره- وزارت فرهنگ مکلف است علاوه بر اجراى لایحه تعلیمات عمومى هیئت‌هایى مخصوص براى تعلیم و تربیت سریع روستاییان و کشاورزان در آشنا ساختن آنها به اصول زندگانى جدید و بهداشت و استفاده از ادوات کشاورزى جدید و غیره تعیین و همه ساله به تمام قرا و قصبات اعزام دارد.

رئیس- آقاى موقر

موقر- عرض کنم راجع به این موضوع در اروپا وقتى متوجه شدند که لایحه تعلیمات عمومى کافى نیست که به

+++

تنهایى منظور را تأمین کند این بود که یک سیستم خیلى تازه‌ای ایجاد کردند و وضعى انتخاب کردند که اینها اعضایى بودند از متخصصین بهداشت و کشاورزى و تعلیم و تربیت که آنها در مرکز جمع می‌شدند و در هر سال مجمع معین داشتند 10 ده 20 ده 30 ده شرکت می‌کردند و اینها اشخاص روشن فکر و تحصیل کرده را جمع می‌کردند و به آنها تعلیم می‌دادند که طرز زندگى روستایى چطور باید باشد و اینها خودشان سعى می‌کردند که از این ده به آن ده ببرند و در یک سال شاید یک هیئت 5 نفرى به 50 ده سرکشى می‌کرد و شاید 100 هیئت به پنج هزار ده سرکشى می‌کردند و آخر سال جمع می‌شدند در مرکز و گزارش خودشان را می‌دادند. حالا بنده تصور می‌کنم که این لایحه تا عملى بشود 10 سال طول می‌کشد و آن روستایى باید در این مدت بالاخره محروم بماند و این انصاف نیست به این جهت بنده پیشنهاد کردم علاوه بر این لایحه این تبصره هم اضافه شود.

وزیر فرهنگ- این نظر البته یک نظر بسیار خوبى است ولى توجه داشته باشند نماینده محترم که این مرحله دوم کار تعلیمات است. در مرحله اول با سواد کردن مردم و به اصول علمى آشنا کردن آنها و در درجه دوم این نظر است که پیشنهاد شده ولى چون این پیشنهاد مفیدى است ممکن است که این را بدهند در کمیسیون فرهنگ که در موقع تنظیم آیین‌نامه رعایت این موضوع هم بشود.

موقر- با این ترتیب بنده مسترد می‌کنم‏.

رئیس- پیشنهاد آقاى رضوى

اصلاح عبارت زیر را به ماده 15 پیشنهاد می‌کنم. بعد از این لازم خواهد بود کلمه (تهیه) علاوه شود.

رئیس- آقاى صفوى‏

صفوى- عرض کنم این عبارت ماده ناقص است باید نوشته شود (تهیه) و پس از تصویب کمیسیون.

وزیر فرهنگ- بنده قبول می‌کنم.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده 15 به این اصلاح عبارتى که به عمل آمد موافقین برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

ماده الحاقیه پیشنهادى آقاى نراقى و چند نفر از آقایان دیگر:

ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌نماییم ماده زیر که در شور اول لایحه تعلیمات عمومى تصویب شده و در شور دوم در کمیسیون حذف گردیده و در درجه اول اهمیت و لزوم قرار دارد در آخر لایحه تعلیمات عمومى به عنوان ماده 16 قرار داده شود.

ماده 16- وزارت فرهنگ می‌تواند آموزگاران و مدیران قراردادى را که داراى گواهینامه دوره اول متوسطه و لااقل 5 سال سابقه خدمت آموزگارى در مدارس دولتى باشند به عنوان آموزگار و در صورتی که این گواهینامه را نداشته ولى 5 سال سابقه تدریس در مدارس دولتى داشته باشند به عنوان کمک آموزگار استخدام نماید و همچنین می‌تواند دبیران قراردادی را که داراى لااقل ده سال سابقه تدریس در دبیرستان و یا آن که دارای دیپلم متوسطه و پنج سال سابقه تدریس در دبیرستان باشند با رتبه دبیرى به خدمت رسمى بپذیرد مأخذ تعیین درجه این کمک آموزگاران و آموزگاران و دبیران آخرین حقوقى خواهد بود که قبل از دی ماه 1321 از وزارت فرهنگ دریافت داشته‌اند.

آزادى- ابوالقاسم نراقى- نوبخت- مجد ضیایى‏

رئیس- آقاى نراقى‏

نراقى- دو ماده از این قانون تعلیمات عمومى در شور دوم در کمیسیون حذف شده بود یکى خوشبختانه به همان کیفیت و به همان صورت برگشت و مورد تصویب قرار گرفت و یکى دیگرش این است که بنده پیشنهاد کردم و استدعا می‌کنم از آقایان به عنوان تکمیل عنایت و لطف به فرهنگیان این ماده تصویب شود معلمین و آموزگاران دبستان‌ها اینها کنتراتى هستند یعنى به طور قراردادى مشغول خدمت هستند و سابقه خدمتشان از 20 سال تا یکى دو سال است واقعاً یک کسى ممکن است که 20 سال عمرش را صرف تربیت بچه‌ها کرده باشد حالا می‌شود گفت که تو برو پى کارت و ما با تو

+++

کارى نداریم؟ با این که دولت مکلف است تکلیفش را معین کند یا این که او را در اعداد مستخدمین رسمى خودش قرار بدهد. این پیشنهاد در شور اول در کمیسیون تصویب شده است رویش تبادل فکرى شده و مطالعه هم شده است این است که بنده دو مرتبه پیشنهاد کردم که در شور دوم گذاشته شود و رویش رأى گرفته شود و چیزى هم در بودجه اضافه نمی‌شود و خواهش می‌کنم که تصویب بفرمایند هر آموزگار یا دبیرى با همان حقوقى که دارد رتبه رسمى بهش بدهند و صاحب رتبه رسمى بشود...

امیر تیمور- این را چرا کمیسیون حذف کرده است؟

نراقى- به همان دلیل که براى استخدام معلمین در نظر داشته که یک قانون مخصوصى بیاورد و این عیناً همان ماده پیشنهادى است که در شور اول بوده است... (اورنگ- همین ماده را بخوانید) توى گزارش شور اول هست حالا هم دو مرتبه می‌خوانم:

ماده 16- وزارت فرهنگ می‌تواند آموزگاران و مدیران قراردادى را که داراى گواهینامه دوره اول متوسطه و لااقل 5 سال سابقه خدمت آموزگارى در مدارس دولتى باشند به عنوان آموزگار و در صورتی که این گواهینامه را نداشته ولى 5 سال سابقه تدریس در مدارس دولتى داشته باشند به عنوان کمک آموزگار استخدام نماید و همچنین می‌تواند دبیران قراردادى را که داراى لااقل ده سال سابقه تدریس در دبیرستان و یا آن که داراى دیپلم متوسطه و 5 سال سابقه تدریس در دبیرستان باشند با رتبه دبیرى به خدمت رسمى بپذیرد مأخذ تعیین درجه این کمک آموزگاران و آموزگاران و دبیران آخرین حقوقى خواهد بود که قبل از دی ماه 1321 از وزارت فرهنگ دریافت داشته‌اند. (صحیح است) ملاحظه بفرمایید آموزگاران را گفتیم اگر تصدیق دوره اول متوسطه و 5 سال سابقه خدمت آموزگارى رسمى دارند و اگر تصدیق 3 متوسطه ندارند ولى 5 سال سابقه خدمت دارند در مدارس دولتى آنها کمک آموزگار بشوند و اگر دیپلم متوسطه داشته باشند و 5 سال سابقه خدمت دارند با رتبه دبیرى و اگر دیپلم کامل متوسطه ندارند ولى 10 سال سابقه دارند آنها هم بشوند دبیر این یک شاهى بر بودجه تحمیل نخواهد شد و امیدوارم که موافقت بفرمایید تصویب شود.

وزیر فرهنگ- این ماده پیشنهادى در شور اول در کمیسیون فرهنگ تصویب شده بود و بنده هم موافق بودم ولى چیزى که هست یک جمله در آن بود موقعی که تصویب شد ولى حالا حذف شده است و آن این است که «دبیران قراردادى را که صلاحیت دبیرى آنان مورد گواهى شوراى عالى فرهنگ بوده» این جمله حذف شده است در صورتی که در شور اول بوده است و حالا هم اگر اضافه شود بنده موافقت می‌کنم.

نراقى- تعمد داشتیم در برداشتن آن.

اورنگ- از روى غفلت نبوده است.

نراقى- دبیرى که در خراسان است چطور شوراى عالى فرهنگ صلاحیت او را تصدیق کند؟

رئیس- آقاى دکتر طاهرى‏

دکتر طاهرى- این مساعدت با طبقه پایین از آموزگاران است هم مجلس موافق است و هم کمیسون فرهنگ آقاى وزیر فرهنگ هم از ایشان تقاضا می‌شود که همین طورى که پیشنهاد شده قبول کنند چون اگر قبول نکند مجلس رأى می‌دهد و لایحه می‌رود به کمیسیون و از این جلسه عقب می‌افتد خودشان هم گفتند که در کمیسیون این ماده را گذاشتند در لایحه دولت نبود در کمیسیون که مطرح شد آقاى وزیر فرهنگ هم موافقت کردند و این ماده گذاشته حالا هم خواهش می‌کنم با این پیشنهاد موافقت کنند و تصویب بشود.

وزیر فرهنگ- در هر صورت بنده درست نمى‌فهمم علت این که موافقت نمی‌کنند شوراى عالى فرهنگ را چیست؟ (نراقى- تأخیر می‌شود) چه تأخیرى می‌شود؟ شوراى عالى فرهنگ هم تصدیق می‌کند ولى اگر مجلس اصرار دارد بنده هم حرفى ندارم موافقم.

مخبر- بنده عقیده دارم اگر یک روزى یک مجلس و

+++

مجمع رسمى به واسطه یک عواملى مورد پسند یک عده نشد الى‌الابد نبایستى منحل بشود و تشخیص با کى باید باشد؟ شوراى عالى فرهنگ باید اصلاح بشود ولى مع ذلک امروز بنده این را قبول می‌کنم یکى دیگر مسأله‌اى که جناب آقاى وزیر را توجه می‌دهم این است که پیشنهادهاى بسیارى رسیده بود در قسمت اول همه را مورد توجه قرار بدهند در آیین‌نامه نسبت به معلمین چون ماده سیزده برگشت و ماده دوازده شد پیشنهاداتى شد راجع به معلمینى که رفته‌اند سه سال چهار سال پیش به واسطه این که حقوق معلمى کفاف زندگیشان را نمی‌داد شغل ادارى قبول کرده‌اند ولى امروز که شما محتاج هستید حتماً آنها را در نظر بگیرید و هر کس حاضر است براى معلمى قبول کنید و ازشان استفاده کنید و بنده هم این پیشنهاد را قبول می‌کنم.

وزیر فرهنگ- این را به عنوان ماده پانزده بگذارید.

رئیس- موافقین با ماده پیشنهادى که ماده پانزده خواهد بود و ماده شانزده خواهد شد برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد. شور در کلیات ثانى است. آقاى طباطبایى‏

طباطبایى- بنده در کلیات این لایحه اول که مطرح بود مفصل صحبت کردم حالا هم وقت تنگ است عرض زیادى ندارم خواستم به آقاى وزیر فرهنگ براى آخرین بار که اینجا صحبت از فرهنگ است عرض کنم توجه کامل به بودجه وزارت فرهنگ بفرمایید. همین حالا یکى از رفقا به من تذکر داد و یک ماده الحاقیه نوشته بود و چون دیدم آقایان نظر دارند که این کار زودتر تمام بشود ماده پیشنهادى را پس گرفتند فقط اکتفا کردم به این که تذکر بدهم آقاى وزیر فرهنگ در نظر بگیرند که این بودجه پانزده میلیونى که به اسم فرهنگ داده می‌شود فقط براى مدرسه است و معلم و پذیرفتن محصل. اگر خداى نکرده بفرمایند در بودجه فرهنگ افراط و تفریطى نشده است و مصون بوده است از تعرض اشخاص یا نمی‌شود آن وقت بنده این پیشنهاد را فقط عرض می‌کنم. تجدید نمی‌کنم و پیشنهاد ما این بود خواستیم وزارت فرهنگ را مکلف کنیم به این که در بودجه عمومى و به وسایل دیگر هر کس به هر عنوانى از بودجه فرهنگ پول گرفته و می‌گیرد اسامى آن اشخاص را منتشر کند براى این که هم آنها خجالت بکشند و هم دستگاه وزارت فرهنگ بدانند که این خون جگر پیرزن‌ها است (آزادى- چرا خجالت بکشند؟) آنهایى که از بودجه فرهنگ بی‌خود پول می‌گیرند نباید خجالت بکشند؟! (آزادى- کتاب ترجمه کرده‌اند) من که صحبت کتاب نکردم صحبت از علما نکردم اگر عرض کردم اگر قضیه شرطیه است نتیجه این هم شرطیه است. اگر اشخاصى هستند که از وزارت فرهنگ بی‌خود و بی‌جهت سوء‌استفاده کرده‌اند (امیر تیمور- و می‌کنند) و به فرمایش آقاى امیر تیمور و می‌کنند آنها را خواستنم به این وسیله جلوگیرى کنیم زیرا از سایر افراط و تفریط‌ها که نتوانستیم جلوگیرى کنیم که اتومبیل‌هاى دولتى را به کارهاى شخصى نگمارند نتوانستیم. اگر می‌گویند توانستیم در این باب عصرى تشریف بیاورند به میدان تجریش در گردشگاه اتومبیل‌ها را آنجا ببینند. اما بودجه وزارت فرهنگ را می‌دانیم که مورد علاقه همه آقایان است اگر بتوانیم موفق بشویم بر همه مصایب و مشکلات موفق و چیره خواهیم شد و گر نه روزگارمان همین است که هست و دیگر توجهى است که باید به اخلاق محصلین کرد مخصوصاً مدارس دختران که در چند ماه قبل بنده چند مورد به خصوص را به آقا تذکر دادم و رفتید تحقیق کردید و جلوگیرى کردید. لازم نیست آقا شما یک دختر بچه رسیده را شما بنشانید آنجا و یک نر خر را بیاورید آنجا سرود به آنها یاد بدهد و یادداشتش را به شما دادم، مردم دخترها را می‌فرستند به مدرسه براى این که سواد پیدا کنند اخلاق پیدا کنند علم بچه‌دارى و خانه‌دارى و در خانه ماندن و خانه‌دارى کردن یاد بگیرند و الا سرود خواندن دختر در هیچ جاى دنیا به درد کى می‌خورد؟ مخصوصاً ما و این مملکتى که به این روز است. مطلب دیگرى که به آقا پنج شش ماه قبل تذکر دادم و حالا موقعش است که یادآورى کنم این است که در بعضى از مدارس (اگر

+++

نخواهم بگویم در اکثر مدارس) عاملین خود مدرسه سوء‌استفاده می‌کنند یعنى فلان مدرسه که مجانى است شاگرد مدرسه می‌گویند می‌خواهى جلو بیفتى، می‌خواهى نمره خوب به تو بدهیم، باید قبل از وقت مدرسه و بعد از مدرسه ما کلاس داریم بیا فلان قدر بده تا به تو درس بدهیم یک عده که استطاعت دارند این کار را می‌کنند و با آنها کمال مساعدت را اولیاى مدرسه می‌کنند و این کار تولید رقابت می‌کند که دیگران هم به آنها تأسى بکنند و آنهایی که استطاعت ندارند نمی‌توانند از عهده این انتظارات برآیند با آنها طور دیگر رفتار می‌شود همان تفاوتى را که آقا در موقعی که ماده دوم و سوم بنده صحبت کردم اشاره فرمودید و ازش احتراز کردید خواستم به آقا عرض کنم و از آقا خواهش کنم که اگر توجهى از طرف دولت مبذول بشود به اصلاح اوضاع فرهنگى از لحاظ دستگاه فرهنگ تصور می‌کنم که آن ثمره کلى که از این لایحه بخواهند بهتر گرفته می‌شود.

رئیس- آقاى مؤید احمدى‏

مؤید احمدى- بنده خیلى خوش‌وقتم که بحمدالله تعالى امروز این لایحه که بر خیر و صلاح جامعه ایرانى است به تصویب می‌رسد و خیلى تشکر می‌کنم اما دو سه موضوع است که بنده لازم دانستم در شور کلیات به آقاى وزیر فرهنگ تذکر بدهم یکى را در شور اول عرض کردم مختصراً تکرار می‌کنم که شروع اجراى این لایحه را از دورترین نقاط مملکت قرار بدهید و به عقیده بنده تهران و اطراف تهران و شهرهاى بزرگ البته دبستان‌ها و دبیرستان‌ها و آموزشگاه‌هایى دارد لکن جاهایى داریم که ابداً اسم مدرسه را نشنیده‌اند اول به عقیده بنده باید تعلیم اجبارى را از آنجاها شروع بکنند و از اطرافش همین طور وسعت بدهند تا برسند به مرکز و عرض دوم بنده راجع به کتاب‌ها است. کتاب‌هایی که براى تعلیمات اجبارى و عمومى تهیه می‌شود به عقیده بنده باید غیر از این کتاب‌هایى باشد که فعلاً در مدارس مجرى است به علت این که بنده صاف و پوست کنده می‌گویم این مدارسى که ما داریم کارخانه‌هاى آدم سازى است براى استخدام، از روز اول که مدرسه می‌رود به این خیال است که بیرون بیاید پشت میز اداره بنشیند این مملکت رو به زوال خواهد رفت دیگر بقال و قصاب و آهنگر و نجار نخواهد داشت تمام می‌خواهند به ادارت بروند هم مردم در فشارند و هم دولت پس باید مردم را تشویق کرد به کشاورزى و کسب که بروند دنبال کنند لکن این کتاب‌ها چه شکل است یک روز هم عرض کردم بنده الان حاضرم کتاب چاپ شده سال ابتدایى دو تا بچه را کشیده ناصر و منصور دو برادر بودند ناصر خوب بچه‌ای است و دنبال درسش است منصور بچه بدى است بعد کشیده است که آنها بزرگ شده‌اند ناصر پالتویى پوشیده است کیفى در دست مدیر کل شده است و منصور سپور شده است تازه او هم که خوب درس نخوانده است به شغل دولتى رفته است تنه شغل پست یعنى شلوارش را بالا زده است آب می‌پاشد آقا این کتاب به درد دهاتى نمی‌خورد باید یادش بدهند که چطور گندم بکارد چطور جو بکارد چطور درو بکند چطور تخم بریزد چه وقت کود بدهد کى جمع بکند اینها را باید به بچه‌ها یاد داد استدعا می‌کنم اینها را در نظر بگیرند و اجرا بکنند کتاب‌ها را اصلاح بکنند و الا عرض کردم بنده خیلى خوشوقت هستم که امروز موفق شدیم این لایحه تعلیمات اجبارى و عمومى را که سى و شش سال است مرام عمومى است در این جلسه تصویب می‌شود.

وزیر فرهنگ- تذکراتى که نمایندگان محترم داده‌اند البته مورد توجه وزارت فرهنگ خواهد بود این نواقصى که ذکر می‌کنند غالب آنها را ما اعتراف داریم که هست از جمله راجع به کتاب‌ها نواقصى هست که این کتاب‌ها بدون توجه نوشته شده است و آن طورى که باید از نظر تعلیم اطفال و آن منظورهایى که از تعلیم بایستى باشد تنظیم نشده است و براى این که آقایان بدانند و مطلع باشند که ما از حالا قبل از این که قانون تصویب شود اقدام کرده‌ایم نواقصى که در این کتاب‌هاى ابتدایى هست از بین ببریم کتاب‌ها یک و دو و سه و چهار به کلى عوض شده است و با مطالب جدید و اشکال متناسب که غیر از شکل آن منصور و ناصر باشد

+++

حاضر شده است و تا ده روز دیگر به کلى چاپش تمام می‌شود و نظر آقایان خواهد رسید و بنده از این موقع خواستم استفاده بکنم و از مجلس شوراى ملى که تقریباً تصویب فرموده‌اند سپاسگزارى می‌کنم و براى کسانى که امید زیادى ندارند که قانون اجرا بشود می‌خواهم عرض کنم مأیوس نباشند این قانون باید اجرا بشود و اجرا هم خواهد شد و چون در روزنامه‌ها هم انعکاس داشت ناچارم توضیح عرض کنم که نوشته‌اند اول باید وسیله فراهم کنند بعد این را اجرا کنند حتى بعضى‌ها آن ضرب‌المثل معروف را تکرار کرده‌اند که می‌خواهند منار را بدزدید اول چاه را بکنید این آقایان یا اشتباه می‌کنند یا این که نظرى دارند که یک نوع مغالطه می‌خواهند بکنند براى این که این قانون اگر توجه کرده باشند از اول تا آخر براى این است که ما وسیله فراهم کنیم این معلوم نیست که توجه نمی‌کنند یا تجاهل می‌کنند این قانون براى این است اگر هم خیال می‌کنند که از فردا یا دو سال دیگر تعلیمات اجبارى است یک چنین چیزى نیست از امروز تا ده سال دیگر دولت‌ها مکلفند وسیله فراهم کنند در اغلب نقاط کشور شاید سال هفتم و هشتم و حتى در سال دهم بتوانیم وسیله فراهم کنیم و تعلیمات اجبارى را اعلام کنیم. پس این قانون براى تهیه وسایل است و این آقایانى که مى‌فرمایند اول وسایل فراهم کنیم یا این که تجاهل می‌کنند یا این که فرصت خواندن و دقت در این لایحه را نکرده‌اند یک موضوع دیگرى که لازم است عرض کنم بعضى آقایان می‌فرمایند که بچه‌هاى فقیر و گرسنه و برهنه را چرا مجبور می‌کنید به مدرسه بروند اول رفع گرسنگى و فقر را بکنید باز اگر ما می‌گفتیم که از فردا بروند به مدرسه این صحیح بود عرض کردم ما ده سال مجال گذاشتیم وقت گذاشتیم اگر در عرض این ده سال خیال ندارند دولت شما آقایان وسایلى فراهم کنید که ملت ایران از این فلاکتى که دارد خلاصى پیدا کند اگر انتظار ندارند البته بنده می‌گویم که اجراى قانون تعلیمات اجبارى بسیار مشکل خواهد بود ولى من تصور می‌کنم که ما قصد نداشته باشیم باید نقشه‌هایى بکشیم هم براى اصلاح اوضاع کشاورزى صحی این کشور که مردم را از این وضع بیرون بیاوریم و امیدواریم تا سال دیگر این گونه اطفال گرسنه پیدا نشود موضوع دیگر که خواستم عرض کنم این است که بعضى‌ها می‌گفتند والدین اطفالى که این اطفال وسیله ارتزاق آنها هستند در مضیقه خواهند افتاد تصدیق می‌فرمایید که این فکر امروز دیگر طرف‌دار ندارد و در همه جاى دنیا امروز براى اطفال یک حقوقى قائل هستند و براى دولت هم یک تکالیفى حقوق اطفال این است که از تعلیمات اولیه استفاده کنند و بروند تحصیل کنند تکلیف دولت هم این است که به آنها این تربیت را بدهد و من خیلى خوش‌وقت هستم که مجلس شوراى ملى این حق را با این قانون براى اطفال تعیین و ثبت فرمودند و این تکلیف را هم براى دولت معین کردند که دولت‌ها از این به بعد مکلف هستند اطفال را در مدارس بپذیرند و اطفال از این حق محروم نشوند بنابراین در خاتمه بنده باز از مجلس شوراى ملى تشکر می‌کنم که این قانون را تصویب فرمودند و ما از همین فردا شروع به اجراى آن خواهیم کرد.

جمعى از نمایندگان- انشاء‌الله‏

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- عرض کنم در موقعى که شور اول این لایحه گذشت بنده از ماده آخر استفاده کردم و یک مقدار تذکراتى عرض کردم که یک قسمت از آنها البته باز به وسیله همکاران محترم تذکر داده شد و یک موضوعش باز به عقیده بنده لازم است که مورد گفتگو قرار بگیرد تمام سعى و کوشش باید این باشد که این افرادى که فعلاً جوانان و بچه‌هاى این مملکت را تشکیل می‌دهند و در آینده نزدیکى بنا است مردانى بشوند که لااقل استعداد این را داشته باشند که براى حفظ حیثیات مملکت کار بکنند تربیت اولیه‌شان باید در همین دبستان‌ها بشود و بنابراین مراقبت در تربیتشان مهم‌ترین امرى است که براى دولت خاصه براى وزارت فرهنگ لازم است و این مراقبت انجام

+++

نمی‌گیرد مگر این که معلم خوب باشد با تربیت و با اخلاق باشد و اگر احیاناً نسبت به وضع معلم درست مواظبت نشده باشد نمی‌شود امیدوار بود که ما یک شاگردان خوبى براى مملکت خودمان داشته باشیم. عرض کنم یکى دو مطلب راجع به آقایان آموزگاران بود که اینها در کار زندگى خودشان حرف حسابى داشتند و بحمدالله در مجلس شوراى ملى موافقت شد و پیشنهاد شد و وزارت فرهنگ هم قبول کرد براى این که تأمین زندگى فعلى و آینده آنها هر دو فراهم بشود این ماده شانزده را در قانون گذاشت بنابراین دیگر ایرادى از براى آقایان آموزگاران باقى نیست که آنها بتوانند بگویند که چون حقوق آنها کافى نیست این تعلیمات اجبارى را درست توجه نمی‌کنند و مملکت هم انتظار دارد که آنها با اطمینان خاطر به وظیفه خودشان ادامه دهند. اما یک موضوع دیگرى که لازم است در خود قانون تأمین بشود موضوع تربیت دینى است که در ماده اول درش بحث شده بود ولى با قید سستى رویش صحبت شد بنده تصور می‌کنم که با این وضع بیست ساله و با این وضعى که امروز در دنیا حکم‌فرما است ثابت شده باشد که دین رل مهمى را در اوضاع دنیا بازى می‌کند و بنده مخصوصاً انتظار دارم که وزارت فرهنگ در نظر بگیرند که تعلیمات این شاگردان مراقبت کامل بشود. اما یک موضوع دیگر که بنده نبودم و آقاى روحى فرمودند موضوع اصلاح خط بود اگر چه از موضوع بحث ما خارج است ولى چون در مجلس صحبت شده اگر امروز ما که لایحه تعلیمات مطرح است گفته نشود دیگر فرصت براى گفتن آن نیست تصور می‌کنم این فکر براى ممالکى که داراى سابقه طولانى نیستند و یک ادبیات کهنى ندارند البته تغییر خط یک چیز مهمى نیست و مشکل نیست این است که به هر قسم که بخواهند می‌توانند خط را و زبان را تغییر بدهند اما یک مملکتى که داراى ادبیات کهنى است و همین زبان فارسى که ما با آن حرف می‌زنیم و می‌نویسیم دنباله زبان پهلوى است که از سابق داشتیم (بعضى از نمایندگان- مطرح نیست آقا) (افشار- ما خط لاتین را می‌گوییم بهتر است) من باب تذکر عرض می‌کنم که این یک بودجه‌ای لازم دارد در حدود یک میلیارد تا بشود تمام این کتاب‌هایى را که از دانشمندان و بزرگان ایران با این خط از راست به چپ نوشته شده است برگردانید (جمعى از نمایندگان- آقا مطرح نیست) یک آدمى هستم که مراقبت داشته باشیم خداى نخواسته اگر چنین چیزی بشود اگر ده سال بیست سال بگذرد یک مستشار می‌خواهیم براى خواندن کتاب سعدى و گلستان (بعضى از نمایندگان- مطرح نیست آقا) تذکر است آقا ما هر روز یک مقدار حرف‌هاى مربوط می‌شنویم اجازه بدهید بنده هم یک قدرى حرف‌هاى نامربوط بزنم حالا از اطراف سر و صدا بلند می‌شود مختارید هر چه می‌فرمایید در هر حال غرض از عرض بنده این است که این مطلب یک موضوع شومى نیست که بشود به واسطه یک گفتار و یک بحث در جاى دیگر فردا بیایند بگویند یک خطى درست کردیم این یک موضوعى است که هر کس که علاقه‌مند است به افتخارات قدیم ایران و ما بین شعرا و دانشمندانى که براى این مملکت موجب افتخار هستند و ما می‌توانیم آنها را در هر جاى دنیا ارایه بدهیم راضى نیست و راضى نمی‌شود که خط فارسى از این شکلى که هست تغییر و تبدیل پیدا کند حالا بنده چون در این لایحه تعلیمات عمومى یک ارتباط جزئى داشت لازم بود تذکرى عرض کنم‏.

رئیس- آقاى ثقة‌الاسلامی‏

ثقة‌الاسلامی- بنده خواستم از آقاى وزیر فرهنگ در موقع گذاشتن این لایحه تشکر کنم براى این که هر پرگرامى و هر چیزى که کاشته می‌شد بعد که آن وزیر می‌رفت آن هم از بین می‌رفت ولى ایشان در این چند ماهه که اینجا هستند این قانون تعلیمات اجبارى را که منتها آرزوى ایرانیان بود آوردند و گذراندند ولى بنده خواستم از موقع استفاده کنم که اگر چه ایشان توجه مخصوص دارند باید بیشتر توجه داشته باشند و آن مسأله فرهنگ استان‌ها و شهرستان‌ها است و خیلى هم هستند چون آقایانى که در طهران هستند نزدیک به منبع هستند و بیشتر استفاده می‌کنند ولى آنهایى که در شهرستان‌ها

+++

هستند آنها کمتر استفاده می‌کنند در صورتی که تمام بودجه مملکت را همه شهرستان‌ها می‌دهند این را بنده از آقاى وزیر فرهنگ استدعا می‌کنم که با توجه مخصوص و تخصصى که در کار فرهنگ دارند و در واقع این قانون هم یکى از شاهکارهاى ایشان است توجه بیشترى به طرف آذربایجان که بیشتر مستحق این موضوع هستند بفرمایند خصوصاً در دهات و شهرها که در آنجا معلمین خوب بگمارند مثلاً در شهرستان‌هاى آذربایجان در سال قبل عده زیادى از شاگردان نتوانستند امتحان بدهند و در امتحانات شرکت کنند و این تقصیر از شاگردان نبوده است بلکه معلمین را دیر می‌فرستند و در سر موقع به آذربایجان اعزام نمی‌کنند و دیر می‌رسند این است که وقتى اینجاها کلاس‌ها در شهریور ماه شروع می‌شود در آذربایجان در ماه آبان بلکه آذر شروع می‌شود به کار و سه ما عقب می‌افتند و آن وقت نمی‌توانند امتحان بدهند و عقب می‌مانند و اسباب زحمت همه شاگردان می‌شود آموزگار هم در زحمت است این است که خواهش می‌کنم توجهى بفرمایند مخصوصاً در مورد آذربایجان که مدارس مرتبى در دهات تأسیس شود و زبان فارسى که زبان ملى ما است تعمیم پیدا کند راجع به معلمین هم آقاى نراقى فرمودند که اینجا بیست تومان سى تومان می‌گیرند در آذربایجان جاهایى داریم که ده تومان دوازده تومان بلکه کمتر می‌گیرند بلکه بعضى جاها هست که هفت تومان می‌گیرند خوب ملاحظه بفرمایید که با این هفت تومان چطور می‌تواند زبان فارسى را یاد بدهد و تعلیم و تربیت بدهد اطفال را؟ مخصوصاً خواهش می‌کنم در این قسمت هم توجه بفرمایید که آذربایجانی‌ها را از خودتان ممنون کنید.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى‏

دکتر طاهرى- یک تذکرى لازم است راجع به تناقض مختصرى که بین ماده یازده و دوازده این قانون پیش‌آمد کرده است اینجا به طور توضیح داده شود چون ماده یازده که تصویب شد کمک آموزگار را آنجا می‌نویسد حقوقش نصف آموزگار است یا بیشتر یا کمتر و لیکن این مربوط بود به این که یعنى راجع به وقتى که ماده سیزدهم شور اول به جاى ماده دوازدهم در لایحه دوم قرار نگرفته بود ولى وقتى بنا شد ماده دوازدهم لایحه شور دوم حذف شود و ماده سیزدهم شور اول به جاى آن قرار گیرد و همین طور هم شد و تصویب شد کمیسیون هم قبول کرد وزیر هم موافقت کرد این ماده دوازدهم جدید اشل کاملى براى کمک آموزگار رسماً تعیین شده است و اینجا نوشته است معادل حقوق رتبه یک ادارى است و این یک مختصر تناقضى دارد با آخر ماده 11 که جلوتر نوشته شده و تصویب شده است اینجا لازم است مجلس متذکر باشد وزارت فرهنگ متذکر باشد که مطابق ماده 12 که بعد از ماده یازدهم تصویب شده است ملاک همان اشل ماده 12 است (صحیح است) که در اینجا تصریح شده است حقوق کمک آموزگار مطابق با رتبه یک ادارى است (هاشمى مخبر کمیسیون- صحیح است)

وزیر فرهنگ- صحیح است و اگر مجلس شوراى ملى موافقت دارند آن جمله آخر ماده یازدهم باید حذف شود چون ماده سیزدهم شور اول به جاى ماده دوازدهم تصویب شده است بنابراین آن جمله آخر ماده یازدهم که می‌گوید حقوق این کمک آموزگاران در آغاز کار از نصف حقوق آموزگارانی که گواهینامه دانشسراها را دارند تا آخر ماده باید حذف شود چون این در موقعى بود که ماده سیزدهم شور اول به جاى ماده 12 گذاشته نشده بود حالا که این طور شده است باید آن قسمت آخر ماده یازدهم که خواندم حذف شود. (صحیح است)

مخبر- صحیح است باید حذف شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به مجموع مواد این لایحه با حذف این جمله که گفته شد از آخر ماده یازدهم و ماده سیزدهم شور اول به جاى ماده دوازدهم به ضمیمه یک ماده الحاقیه آقایان که موافقت دارند برخیزند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

جمعى از نمایندگان- مبارک است.

+++

5- تقدیم بودجه کل کشور و یک فقره لایحه دیگر از طرف آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى (آقاى بیات)- لایحه بودجه کل سال 1322 کشور را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم یک لایحه دیگر هم هست از طرف رئیس کل دارایى که براى همکارى خودشان استخدام یک عده دیگر را لازم دارند هر دو لایحه را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنم‏.

جمعى از نمایندگان- چه خبر است. چقدر؟

رئیس- هر دو لایحه به کمیسیون رجوع می‌شود. آقاى وزیر کشور فرمایشى داشتند؟

وزیر کشور- تقاضا می‌کنم لایحه استخدام تیمر من مستشار شهربانى که حاضر است جزو دستور جلسه آتیه مجلس شوراى ملى گذاشته شود.

رئیس- به طوری که آقایان اطلاع دارند روز شنبه روز عید مبعث حضرت ختمى مرتبت است از طرف وزارت دربار هم براى شرفیابى و عرض تبریک ساعت سه و نیم قبل از ظهر را تعیین وقت کرده‌اند. (صحیح است)

6- موقع و دستور جلسه آتیه- ختم جلسه

رئیس- اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) چون روز شنبه تعطیل است لایحه آقاى وزیر کشور هم باید براى دستور حاضر شود جلسه آتیه را روز سه‌شنبه یازدهم مرداد چهار ساعت به ظهر معین می‌کنیم. (صحیح است)

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

راجع به آموزش و پرورش عمومى اجبارى و مجانى‏

ماده اول- دولت مکلف است از سال 1322 تا مدت ده سال تعلیمات (آموزش و پرورش) ابتدایى را در تمام کشور به تدریج عمومى و اجبارى سازد.

ماده دوم- دوره تعلیمات ابتدایى اجبارى شش سال است برنامه تحصیلات و کتاب‌هاى دبستانى با رعایت مقتضیات نقاط مختلف کشور ممکن است متنوع باشد تألیفات و طبع کتاب‌ها را وزارت فرهنگ با رعایت اصول آموزش و پرورش خاصه تربیت اخلاقى و تقویت حس دینى کودکان عهده‌دار خواهد بود.

تبصره- وزارت فرهنگ می‌تواند تا زمانی که وسایل کافى در اختیار ندارد و مقتضى می‌داند تحصیلات را در کلاس‌هاى 5 و 6 اختیارى قرار دهد مشروط بر این که این مدت از تاریخ تصویب این قانون از پنج سال تجاوز نکند.

وزارت فرهنگ مکلف است در برنامه این دو کلاس تجدید‌نظر به عمل آورده آموختن مقدمات حرف و صنایع و کشاورزى را با رعایت مقتضیات هر محل در آن بگنجاند.

ماده سوم- آموزش و پرورش در دبستان‌هاى دولتى در تمام کشور مجانى است و به هیچ عنوان نباید از دانش آموزان وجهى مطالبه شود به دانش آموزان بى‌بضاعت کتاب درسى مجانى داده خواهد شد.

ماده چهارم- وزارت فرهنگ در نقاطی که وسایل تعلیمات اجبارى فراهم گردیده وزارت فرهنگ اجبارى بودن آن را در فروردین ماه پس از صحه ملوکانه اعلام می‌نماید.

ماده پنجم- در نقاطی که طبق ماده چهارم اجبارى بودن تعلیمات اعلام شده است اهالى مکلفند اطفال خود را که سنشان شش سال تمام باشد در شهریور ماه در دبستان‌ها نام نویسى کنند هرگاه طفلى به واسطه بیمارى نتواند در موقع مقرر مشغول به تحصیل شود ولى او موظف است او را بلافاصله پس از رفع نقاهت به دبستان معرفى نماید.

اطفال تا ده ساله نیز در کلاس اول دبستان پذیرفته خواهند شد.

تبصره- اداره کل آمار مکلف است همه ساله آمار کودکان شش ساله نقاط مختلف کشور را به وزارت فرهنگ تسلیم نماید.

ماده ششم- هر گاه ولى طفل در موعد مقرر بدون داشتن عذر موجه طفل خود را براى تحصیل منظم به دبستان نسپارد علاوه بر این که مجبور است غفلت خود را جبران کند به پرداخت ده ریال جریمه محکوم می‌گردد. وجه حاصله از این جرایم به مصرف تهیه کتاب و لوازم تحصیل براى دانش آموزان بى‌بضاعت خواهد رسید.

ماده هفتم- در هر نقطه که دبستان دایر می‌شود وزارت بهدارى و شهردارى محل باید با نظر وزارت فرهنگ وسایل معاینه طبى دانش آموزان را به قسمى فراهم سازند که هر یک از آنان در عرض سال تحصیلى لااقل دو بار مورد معاینه پزشک واقع شود و نیز مکلفند وسایل مداواى مجانى دانش آموزان بى‌بضاعت خاصه مبتلایان تراخم را فراهم سازند.

ماده هشتم- دولت مکلف است همه ساله اعتبارات لازم را در بودجه کل کشور براى ساختمان و تأسیس و نگاهدارى دبستان‌ها و تربیت آموزگار و به طور کلى تأمین اجراى این قانون در مدت مقرر پیش‌بینى نماید.

تبصره 1- شهرداری‌ها مکلفند در حدود قوانین مربوطه در تهیه وسایل ساختمان مدارس و توسعه معارف طبق آیین‌نامه مخصوص وزارت فرهنگ تشریک مساعى نمایند.

+++

تبصره 2- ساختمان همه دبستان‌ها مطابق نقشه‌هایى خواهد بود که مهندسین مخصوص وزارت فرهنگ باید متناسب با آب و هوا و موقعیت نقاط مختلف کشور با رعایت اصول بهداشتى تهیه نمایند در قرا و قصبات ساختمان دبستان‌ها با مساعدت مالکین طبق آیین‌نامه مخصوص به عمل خواهد آمد.

ماده نهم- براى تربیت و تهیه آموزگاران به عده کافى از اول سال تحصیل 1322 وزارت فرهنگ مکلف است اقدامات زیر را به عمل آورد.

الف- در سال اول دانشسراهاى مقدماتى لااقل یک ثلث بیشتر از سال‌هاى پیش دانش آموز واجد شرایط بپذیرد و در صورت لزوم کلاس‌ها را متعدد کند.

ب- در شهرهایى که فعلاً دانشسرا نیست در صورت لزوم به تأسیس آن مبادرت نماید.

ج- در دانشسراها یا دبیرستان‌ها یا دبستان‌ها کلاسى به نام کلاس کمک آموزگارى تأسیس کند که شرط ورود به آن داشتن گواهینامه تحصیلات شش ساله ابتدایى و دوره‌اش یک یا دو سال باشد آموزگارانی که لااقل پنج سال تدریس متوالى یا ده سال تدریس متناوب داشته باشند می‌توانند بدون شرط مذکور در این کلاس‌ها پذیرفته شوند یک یا دو سالی که براى دوره کلاس‌ها معین گردیده جزو سابقه خدمت آنان محسوب خواهد شد.

ماده دهم- تحصیل در کلاس‌هاى کمک آموزگارى مجانى خواهد بود به علاوه کمک هزینه تحصیل که میزان آن را وزارت فرهنگ معین خواهد کرد به دانش آموزان پرداخته می‌شود دانش آموزان هنگام ورود تعهد کتبى خواهند سپرد که پس از فراغ از تحصیل دو برابر مدت تحصیل را موظفاً آموزگارى کنند و الا سه برابر کمک هزینه دریافتى را به صندوق دولت بپردازند.

ماده یازدهم- دولت موظف است کسانى را که از کلاس کمک آموزگارى گواهینامه فراغ تحصیل گرفته‌اند و کمک آموزگار خوانده خواهند شد با رعایت شرایط مقرره در فقرات 1 و 3 و 4 ماده دوم قانون استخدام کشورى دبستان‌ها به خدمت بگمارد.

ماده دوازدهم- هر یک از مشاغل کمک آموزگار و آموزگار و دبیر دانشیار و استاد و پزشک بیمارستانى ضمیمه دانشکده پزشکى به ده پایه تقسیم می‌شود. جداقل مدت توقف در پایه‌هاى 1 تا 3 یک سال و در پایه‌هاى 4 تا 6 دو سال و از پایه 7 به بالا سه سال خواهد بود- حقوق پایه یک کمک آموزگار برابر مقررى دریافتى پایه یک کمک ادارى و حقوق پایه یک آموزرگارى یک برابر و نیم حقوق پایه یک کمک آموزگارى و حقوق پایه یک دبیرى دو برابر حقوق پایه یک آموزگار و حقوق پایه یک دانشیارى سه برابر حقوق پایه یک آموزگارى خواهد بود.

در موقع ارتقا از پایه‌اى به پایه بالاتر در مورد کمک آموزگاران و آموزگاران تا پایه 5 یک پنجم حقوق پایه مادون و از پایه شش به بالا یک هشتم حقوق پایه مادون و در پایه‌هاى دبیرى یک هشتم حقوق پایه مادون و در پایه‌هاى دانشیارى معادل یک دهم حقوق پایه مادون علاوه خواهد شد حقوق هر پایه استادى به اندازه یک دهم از حقوق همان پایه دانشیارى بیشترى خواهد شد.

تبصره 1- کمک آموزگاران و آموزگاران و دبیرانی که متأهل هستند ثلث حقوق پایه یک خود را به عنوان فوق‌العاده تأهل دریافت خواهند داشت.

تبصره 2- وزارت فرهنگ می‌تواند از میان دبیران و با تصویب شوراى دانشگاه از میان استادان و دانشیاران و دبیران دانشگاه کسانى را براى ریاست و نظامت کلاس‌هاى کمک آموزگارى و دانشسراها و دبیرستان‌ها و همچنین براى بازرسى و خدمات فنى و معاونت دانشکده‌ها بر طبق آیین‌نامه مخصوص انتخاب نماید این اشخاص در مدت اشتغال به یکى

+++

از این کارها تا پایه پنج نصف حقوق و از پایه شش به بالا ثلث حقوق پایه خود را اضافه دریافت خواهند نمود. این اشخاص موظفند تمام اوقات رسمى را به خدمات مرجوعه صرف نمایند و به هیچ وجه حق اشتغال در بنگاه‌هاى دیگر دولتى و غیر دولتى نخواهند داشت.

تبصره 3- مواد 10 و 11 قانون تربیت معلم مصوب اسفند 1312 و مواد 12 و 13 قانون تأسیس دانشگاه مصوب خرداد 1313 و ماده واحده مصوب پنجم آبان ماه 1317 و مواد 4 و 5 و 11 قانون اصلاح قانون تأسیس دانشگاه مصوب آبان 1319 و تبصره 1 ماده اول قانون ششم آبان 1320 نسبت به آنچه با این ماده مغایرت دارد ملغى می‌باشد.

ماده سیزدهم- هرگاه در نقاطی که تعلیمات عمومى اجبارى اعلام گردیده آموزگار و کمک آموزگار تربیت یافته به قدر کافى موجود نباشد وزارت فرهنگ می‌تواند کسانی را که لااقل داراى گواهینامه شش ساله ابتدایى یا تحصیلاتی معادل آن هستند به آموزگارى چهار کلاس اول ابتدایى و کسانی را که که تحصیلات سه ساله اول متوسطه یا معادل آن را دارا می‌باشند به آموزگارى کلاس‌هاى 5 و 6 ابتدایى با رعایت جهات اخلاقى و استعداد آنان براى تدریس انتخاب و به طور قرارداد استخدام نموده به کار بگمارد.

تبصره- هیچ گاه وزارت فرهنگ نمى‌تواند با داشتن آموزگار و کمک آموزگار تربیت شده به استخدام آموزگاران قراردادى بپردازد و به طور کلى استخدام معلم قراردادى جدید فقط در صورتى مجاز است که معلم رسمى مشمول این قانون و قانون تربیت معلم مصوب اسفند 1312 و قانون دانشگاه مصوب 8 خرداد 1313 به قدر کافى موجود نباشد.

ماده چهاردهم- به کمک آموزگاران و آموزگاران و دبیرانى که در خارج از محل اقامت خود خدمت می‌نمایند باید از طرف دولت منزل داده شود و در غیر این صورت کرایه‌خانه متناسب هر محل به تشخیص وزارت فرهنگ و بر طبق آیین‌نامه مخصوص علاوه بر حقوق و فوق‌العاده‌هاى دیگر به آنها پرداخته خواهد شد.

ماده پانزدهم- وزارت فرهنگ می‌تواند آموزگاران و مدیران قراردادى را که داراى گواهینامه دوره اول متوسطه و لااقل پنج سال سابقه خدمت آموزگارى در مدارس دولتى باشند به عنوان آموزگار و در صورتی که این گواهینامه را نداشته ولى پنج سال سابقه تدریس در مدارس دولتى داشته باشند به عنوان کمک آموزگار استخدام نماید و همچنین می‌تواند دبیران قراردادى را که لااقل داراى ده سال سابقه تدریس در دبیرستان و یا این که داراى دیپلم متوسطه و پنج سال سابقه تدریس در دبیرستان باشند با رتبه دبیرى به خدمت رسمى بپذیرد و مأخذ تعیین درجه این کمک آموزگاران و آموزگاران و دبیران آخرین حقوقى خواهد بود که قبل از دی ماه 1321 از وزارت فرهنگ دریافت داشته‌اند.

ماده شانزدهم- وزارت فرهنگ آیین‌نامه‌هایى را که براى اجراى این قانون لازم خواهد بود تهیه و پس از تصویب کمیسیون فرهنگ مجلس شوراى ملى به موقع اجرا خواهد گذاشت.

این قانون که مشتمل بر شانزده ماده است در جلسه امرداد ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294059!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)