کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏18
[1396/05/31]

جلسه: 183 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 23 آذر ماه 1334  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌ مجلس‏

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر بینا- تیمورتاش- مهندس جفرودی‏

3- مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع ‌به افزایش و ثبت جهت ترمیم حقوق قضات‏

4- بیانات آقای نخست‌وزیر راجع به جریان کنفرانس بغداد

5- مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع‌به افزایش هزینه‌های دادگستری و ثبت جهت ترمیم حقوق قضات‏

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏18

 

 

جلسه: 183

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 23 آذر ماه 1334

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌ مجلس‏

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر بینا- تیمورتاش- مهندس جفرودی‏

3- مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع ‌به افزایش و ثبت جهت ترمیم حقوق قضات‏

4- بیانات آقای نخست‌وزیر راجع به جریان کنفرانس بغداد

5- مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع‌به افزایش هزینه‌های دادگستری و ثبت جهت ترمیم حقوق قضات‏

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

 

مجلس یک ساعت و سی‌وپنج دقیقه پیش‌ازظهر به ریاست آقای اردلان (نایب‌رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت‌مجلس‏

نایب‌رئیس- اسامی غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه- آقایان: سهرابیان. مهندس شاهرخ‌شاهی. سعیدی. عبدالحمید بختیار. دولت‌آبادی. سالار بهزادی. محمود ذوالفقاری. امیرتیمور کلالی. دکتر وکیل. ارباب. صراف‌زاده. محمودی. فرید اراکی. درخشش. پورسرتیپ. صفاری.بهادری. اورنگ. امامی. خوئی. خزیمه‌علم. مسعودی. دکتر پیرنیا. معین‌زاده. سنندجی. مهندس ظفر. فرود.

غایبین بی‌اجازه- آقایان: اریه. شفیعی. قوامی. نراقی. یدالله ابراهیمی. صادق بوشهری. برومند.

نایب‌رئیس- نسبت به صورت‌ مجلس نظری نیست؟ (اظهاری نشد) صورت ‌مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر بینا- تیمورتاش- مهندس جفرودی‏

نایب‌رئیس- ازآقایان محترم خواهشمندم سروقت تشریف بیاورند و بعد از این‌که زنگ زده می‌شود در جلسه تشریف بیاورند چون در دستور کارهای زیادی داریم که همین‌طور خواهد ماند حالا نطق قبل از دستور شروع می‌شود. آقای دکتربینا.

دکتر بینا- آقای جواهر لعل نهرو نخست‌وزیر محبوب و دانشمند و صلح‌جوی هندوستان در جلسه پارلمان آن کشور در برابر مدعوین خود ضمن تنقید از قراردادهای نظامی و تراکم وسایل جنگی اشاره‌ای به پیمان دفاعی بغداد کرده چنین اظهار داشتند (کریمی- محبوب مملکت خودشان) «پیمان بغداد یک عمل تأسف‌آور و تأثرانگیزی نسبت به صلح جهانی می‌باشد» ببخشید در ترجمه بیانات رئیس محترم دولت هندوستان تندتر و زننده‌تر از ترجمه‌ای است که به عرض رسانیدم زیرا ایشان پیمان بغداد را

Infortunate and deplorarbl acte fromthe point of wiewof world peace

تعریف کرده‌اند آقایان بیان چنین مطلبی در یک مجمع رسمی از طرف یک نفر سیاست‌مدار محبوب و معروف جهانی مایه‌تأسف و تأثر است (صحیح است) زیرا حفظ و حراست خانه‌ای را در برابر تجاوز احتمالی دیگران نمی‌توان عمل برخلاف صلح نام نهاد اگر فی‌المثل صاحب‌خانه‌ای برای حفاظت خانه خود اقدامات احتیاطی به کار ببرد و محافظینی بگمارد نباید عمل وی که طبیعی‌ترین حق یک فرد بشر آزاد است و ممکن است روزی منافع متجاوزی را به خطر بیندازد مورد تنقید طرف مقابل قرار گیرد (پناهی- صحیح است) برعکس به عقیده بنده اقدامات احتیاطی در مراقبت از خانه هر جه بیشتر باشد به یقین متجاوز از قصد خود منصرف خواهد شد والا اگر خانه بی‌دفاع بود کم‌کم خیال تعرض و تجاوز در مغز دیگران بوجود خواهد آمد. خوشبختانه همین اصل و نظریه مورد توجه سازمان ملل متحد قرار گرفته و از تجارب تلخ دو جنگ جهانی عبرت گرفته به ملل کوچک اجازه داده و حتی آنها را تشویق کرده است که به منظور دفاع از استقلال کشورهای خود در مناطق و نواحی که منافع مشترکی دارند متحد گشته و برای دفاع از تجاوز آماده باشند به اصطلاح اصل (آماده باش تا جنگ نشود) را به ملل کوچک جهان توصیه کرده است طبیعی است در حق یک ایران ضعیف و پاکستان تنها خیال تجاوز زودتر و به سهولت صورت عمل به خود می‌گیرد بنابراین قابل‌ قبول نیست که این پیمان عمل تأسف‌آور و تأثرانگیز نسبت به صلح جهانی تعبیر و تفسیر شود (صحیح است) آقایان قطع و یقین داشته باشید اگر قبل از جنگ دوم جهانی آلمانی هیتلری حتم داشت که در موقع آنشس و یا در برابر تجاوز به خاک لهستان دولت‌های انگلستان و آمریکا و فرانسه و شوروی به دولت آلمان حمله خواهند کرد به یقین هیتلر به این آسانی دولت‌های کوچک را یکی پس از دیگری مورد حمله و میدان تاخت و تاز قرار نداده و دامنه تعدیات و تعرضات خود را لاینقطع توسعه نمی‌داد یا لااقل عکس‌العمل متفقین در برابر هوسرانی‌های هیتلر ممکن بود نقشه تجاوزکارانه دولت آلمان را سال‌ها به تأخیر بیندازد. (دکتر شاهکار- بسیار صحیح است) روابط چندین هزار ساله دو ملت باستانی ایران و هند را وجود مشکلات و موانع طبیعی و سیر طولانی تاریخ هیچ‌گاه نتوانسته است قطع کند. نه تنها عوامل ظاهری و قرابت نژادی یعنی یکی بودن دو شاخه آریایی هند و ایرانی از هزاران سال به این طرف توافق فکری و روحی میان دو ملت برادر به وجود آورده است بلکه خویشاوندی مسلم زبان‌های سانسکریت و زبان‌های اوستایی و فارسی باستانی یگانگی و اتحادی میان این دو ملت

+++

بزرگ ایجاد کرده است که از ادوار طولانی تاریخ یعنی از دوره مهاجرت آریایی‌ها و دوران امپراطوری هخامنشی و ساسانی و غزنوی و صفوی تاکنون پابرجا و محکم مانده است. (صحیح است)

آقایان با وجود چنین علایق معنوی وقتی دولت ایران دست به اقدامی می‌زند که در واقع می‌توان گفت مظهر اراده خلل‌ناپذیر ملت ایران به بقا و موجودیت خود می‌باشد (صحیح است) انتظار می‌رود زمام‌داران ملت دوست و برادر نیز این احساسات ملت ایران را محترم بشمارند (صحیح است) مجالس جشن و سرور و شادمانی که از طرف قاطبه اهالی ایران و جمعیت‌های مختلف برای تأیید این عمل دولت در سرتاسر ایران برگذار می‌شود مترجم احساسات عموم مردم ایران نسبت به تصمیم قاطع و روشنی است که دولت و مجلسین ایران در خط ‌مشی سیاسی خود را اتخاذ کرده است. (کریمی- صحیح است) و همین حسن‌تفاهم کامل میان دولت و ملت ایران می‌رساند که ملت ایران تا چه اندازه از این عمل دولت خود حسن‌استقبال می‌کند (مهندس اردبیلی- احسنت؛ احسنت) دولت همسایه ما هندوستان نیز از سال 1951 به این طرف اقدامات مؤثری برای حفظ صلح جهان به عمل آورده و در مسائل مهم بین‌المللی نقش میانجی بازی کرده است اکنون نیز در تعقیب همان سیاست از چندی به این طرف زمام‌داران دولت هند با مسافرت‌های خود به اطریش و اتحاد جماهیر شوروی و ممالک شرق و غرب قدم‌هایی برای تحکیم مبانی صلح برداشته‌اند دعوت دولت هند از زمام‌داران شوروی و مهمان‌نوازی‌های رجال آن دولت از مدعوین خود که برای اثبات و ابراز اتحاد و دوستی و یگانگی پیشانی آنان را مهر کردند و عمامه هندی بر سر آنان نهادند خود نمونه‌ای از رویه دولت هند در فراهم آوردن زمینه صلح جهانی به شمار می‌آید این اقدامات هیچ‌گاه و به هیچ عنوان نمی‌تواند و باید از طرف سایر ملل جهان مورد تنقید قرار گیرد.

دولت و ملت ایران نیز که در جریان تاریخ معاصر خود زجرها کشیده و ناملایمات بسیاری از همسایگان خود متحمل شده است برای حفظ صلح جهان و موجودیت خودو ممانعت از دست‌اندازی احتمالی دیگران اقداماتی به عمل آورده که به دلایل مذکور در تقویت مبانی صلح جهانی مؤثر بوده است انتظار ندارد زمام‌داران دولت هند با جملات و کلمات ناروا اقدام دولت و ملت ایران را مورد انتقاد قرار دهند دولت هندوستان حق دارد اقدام دولت ایران را تنقید کند زیرا مثل این‌که از تاریخ پرماجرای چند ساله اخیر ایران اطلاعات کافی ندارد و جریانات کافتارادزه و فتنه آذربایجان و حزب کومله کردستان و حوادث قبل از مرداد 28 را به خاطر نمی‌آورد.

آقایان همچنان ‌که ما به خود اجازه نمی‌دهم اقدامات دیگران را مورد انتقاد قرار دهیم دوستان ما نیز نباید به خود این اجازه را بدهند. با این‌که موضوع کشمیر به سازمان ملل متحد رجوع شده و از طرف سازمان کمیسر مخصوصی برای این امر تعیین گردیده و قطع‌نامه‌ای در این خصوص از طرف سازمان ملل متحد صادر شده و خود دولت شوروی هم آن را امضا کرده است بنده سؤال می‌کنم آیا اظهارات نمایندگان دولت‌های هندو شوروی درباره کشمیر که برخلاف مقررات سازمان ملل متحد می‌باشد بیشتر تأسف‌آور تأثرانگیز نسبت به صلح جهانی است اقدامات بی‌ضرر و معقول عاقدین پیمان یا دفاعی بغداد؟ به هر حال ما که به افکار و عقاید مردم آزاد جهان احترام قائل هستیم و با تمام احترامی که نسبت به ملت هندوستان و زمام‌داران دولت هند داریم به خود حق می‌دهیم از قضاوتی که نسبت به عمل دولت ایران کرده‌اند گله دوستانه‌ای بکنیم (احسنت- احسنت)

نایب‌رئیس- آقای تیمورتاش

تیمورتاش- موارد فکری که برای همکار عزیزم جناب آقای دکتر بینا و بنده پیش آمده موجب کمال خرسندی من است زیرا به نحو بارزی نشان می‌دهد که ملت و دولت ایران بیدار و هوشیار است و نمایندگان محترم در مواردی که پای استقلال- حق حاکمیت و غرور ملی ما در میان است از ابزار حقایق خودداری ندارند (صحیح است) اختلاف‌نظر- تفاوت سلیقه حتی بحث و معاوضه را شخصاً نه تنها مصاب و مجاز می‌دانم بلکه به جرأت می‌توانم بگویم که این جمله از مواهب دموکراسی به مفهوم واقعی کلمه است ولی ملت ایران نشان داده که در مواقع دقیق و حساس- جایی که پای مصالح وطن در میان است در آن لحظات خطیری که سرنوشت قومی را دربردارد یک‌دل و یک‌جهت تصمیم می‌گیرد و در این تصمیم خودشان تا آخر هم می‌روند (صحیح است) تصور نمی‌کنم محتاج به توضیح زیاد باشد که سیاست خارجی ملل امروز ا هم مطلب هر قومی را تشکیل می‌دهد سرفصل کار کشورهای جهان گردیده بلکه سیاست داخلی و روش کار ملت‌ها را تحت‌الشعاع خویش قرار داده است. زیرا به‌هم‌پیوستگی و تداخل امور ملل در یکدیگر- اشتراک منافعی که از حدود و ثغور و مرز و بوم کشورها گذشته عرصه‌های پهناور و شعاع بزرگتری را شامل می‌گردد به حدی وسیع و بسیط شده که ناگزیر اصل انزوا و کناره‌گیری را به کلی از بین برده و ملل را مجبور نموده هر یک به فراخور حوائج روحی و مادی خود رسم و راهی اتخاذ نمایند و سیاست خارجی خویش را بر آن استوار دارند دولت و ملت ایران امروز نمی‌توانند نسبت به دنیا بی‌اعتنا باشند برای آنکه دنیا ما را به حال خود نمی‌گذارد ملت و دولت ما امروز نمی‌توانند جریان روز جهان را نادیده انگارند برای آنکه خواه ناخواه می‌خواهم عرض کنم بدبختانه این جریانات در سرنوشت ایران نیز تأثیر مستقیم دارد (صحیح است) من و شما نمی‌توانیم اظهارنظرها- نطق‌ها و بیانات مردان سیاسی را ناشنیده بگیریم برای این‌که این نظریات ناگزیر هم در روابط ما با دنیای خارج و هم در واکنش و عکس‌العمل‌هایی که بر این گفتار مترتب است تأثیر عمیق خواهد داشت وظیفه ملی ما ایجاب می‌کند گوش به زنگ باشیم امور گیتی را از دریچه چشم خودمان تجزیه و تحلیل کنیم و عندالزوم در مقام پاسخ آن برآییم امروز یکی از آن روزها است.

پس از سالیان متمادی انزوا و گوشه‌گیری پس از بیش از نیم قرن بی‌طرفی یعنی فقط در جلد ناظر در آمدن و اظهار وجود نکردن پس از آن‌که به کرّات دیگران درباره ما تصمیم گرفتند و این تصمیم را به ناگاه بر فرق ما کوفتند پس از آن‌که سعد و نحس و حتی حیات و ممات پیر و جوان و خورد و کلان ما دست‌خوش مطامع و امیال این و آن قرار گرفت تا خواستند ما را تحت عنوان بی‌طرفی در محاصره خویش قرار داده و آن دم که نخواستند به بهانه همان بی‌طرفی زن و مرد ما را در خاک و خون کشیدند ملت ایران در کمال واقع‌بینی و با علم به مسئولیت تاریخی خود قدمی مثبت و متین برداشت و به پیمان دفاعی بغداد ملحق گردید.

متأسفانه این عمل که هم ناشی از حق حاکمیت مطلقه ملت ایران بود و هم با جمیع موازین بین‌المللی مطابقت می‌نمود مطلوب خاطر همسایه بزرگ شمالی ما واقع نشد.

با الفاظ و صوری که خاصه قابوس مسکو و کمونیسم بین‌المللی است این عمل را تخطئه نمود ما را متجاوز- غاصب حقوق بشر- آتش‌افروز و ناقض قراردادهایی که خود بر ملاعنقض کرده بود خواند. چون از ادوار استبداد الکساندر و نیکلای اول گوش ملت ایران به این نوارهای ناموزون آشنا است و حتی خود گویندگان این مطالب نیز داستان آب خوردن گرگ و میش را خوب می‌دانند این نحوه استدلال برای ما مایه استعجاب نبود. فقط پاسخ مستدل خود را در معرض قضاوت دنیا گذاردیم. ولی اکنون نغمه غیرمنتظره و گوش‌خراش دیگری از کنار افق برخاسته که ما نمی‌توانیم آن را ناشنیده انگاشته و پاسخ نگوییم. اگر نزاکت جبلی ایرانی اجازه می‌داد به جا بود که من خراسانی به پیروی از فردوسی بزرگ بگویم: تفو بر تو ای چرخ گردون تفو ولی من شاهد مثال خود را از شخص جناب جواهر لعل نهرو می‌جویم و عرض می‌کنم در کتابی که به نام کشف هندوستان در آن اوان که هنوز سرمست باده فرمانروایی نبود به رشته تحریر درآورده از کشور کهن‌سال ایران که آثار تمدن آن لااقل در هر وجب از خاک هند هنوز آشکار و عیان است به نیکی یاد کرده و تأثیر شرف و عمیق سیویلیزاسیون ما را در سرزمین هند ستوده است. به تاریخ نزدیک‌تر نگاه کنیم اگر ملتی به ملت دیگر حق ارادت و خیرخواهی داشته بی‌شبهه ملتین ایران و هند بوده‌اند زیرا به خاطر حفظ مستعمره هندوستان ملت ایران ستم‌ها دیده و زجرها کشیده (صحیح است) آرزوی میهن‌پرستان ایران پیوسته رهایی این خطه پهناور بوده است آیا اکنون سزاوار است که رهبران این قوم برادر عمل ما را که ناشی از یک عمر تلخ برای امکان دفاع و احتراز از سرنوشتی که خود آنها دچار آن بوده‌اند می‌باشد این‌طور جلوه داده آن را نابه‌هنگام و تأسف‌انگیز برای صلح جهان خواندند (دکتر شاهکار- به زبان هندی معنای دیگری دارد معنای لغت را شاید درست نمی‌دانسته‌اند) اصل کلمه‌اش اینفر تو نیت انددپلر ابل بوده است.‏

Infortunate and Deplorabl           

از زمانی که ستاره استقلال هند در آسمان سیاست آسیا طلوع نمود و مخصوصاً پس از آن‌که مائوتسه تونک بر خاک چین و بازار 500 میلیونی آن سرزمین مسلط شد جناب جواهر لعل و تز بی‌طرفی پیش کشید و خود را علم‌دار این تز خواند.

بر من نیست که علل و جهات این خط‌مشی را تشریح کنم ولی چه‌بسا چشم داشت به خاک کشمیر و متعلقات پرتغال، فرانسه در هند و نیز حفظ روابط بازرگانی مستقیم با بازار پهناور چین کمونیست و آسیای جنوب غربی اتخاذ چنین تصمیمی که بتوان در محافل بین‌المللی دنیا از حسن‌ظن و خوش‌بینی طرفین استفاده نمود ایجاب می‌کرد است و شاید تاکنون برای کشور هندوستان ثمراتی دربرداشته ولی شأن جناب ایشان این می‌بود واقعاً بی‌طرفی خود را حفظ نماید و متمایل به هیچ کفه‌ای از ترازوی موازنه دنیا نشوند نه این‌ که فی‌المثل پیمان بغداد را به باد ناسزا گیرند و آن را برهم‌زننده صلح جهانی خوانند ولی پیمان ورشو را به دست فراموشی سیاسی سپرده حتی نام آن را بر زبان نرانند چه خوب می‌بود با آن تیزهوشی و فتانتی که در ایشان سراغ دارد انگیزه

+++

و علت این پیمان دفاعی را از نظر می‌گذراندند و پی به این حقیقت تلخ می‌بردند که اگر ملل شرق نزدیک با وجود گرفتاری‌های مالی و ابتلائات اقتصادی که دارند قسمتی از بودجه کشور خود را که در قبال ارقام سرسام‌آور مخارج جنگی دول بزرگ هیچ است به مصرف عوامل دفاعی خود می‌رسانند فقط شهرت قدرت و عشق به تفنگ نیست.

کمال مطلوب و منتهای آرزوی ملل صلح‌دوست شرق نزدیک آن است که فرصتی یابند و در پرتوی صلح و مسلم جهانی به مرمت خرابی‌هایی که آن هم ناشی از تسلط همان زورمندان است بپردازند. ولی آقای نهرو ای کاش صدای من آنقدر قوی بود که شما عین این عبارات را می‌شنیدید حالا هم امیدوارم این ندای یک نفر ایرانی به گوش شما برسد.

آقای نهرو و پریروز ارتش مختصر و کوچک ایران یکی از روزهای پرافتخار خود را جشن گرفت می‌دانید این جشن و شادی برای چه بود؟ برای آن بود که به خواست خدای بزرگ همین ارتش کوچک و بی‌اسلحه موفق شده بود قسمتی از خاک پاک ایران را از چنگال عوامل اجانب نجات بخشد برای آن بود که به تحریک هم‌پیمان‌های امروز شما می‌خواستند قطعه‌ای از خاک ایران وطن من را جدا سازند برای آن بود که یک مشت مزدور و خائن به مام‌میهن می‌خواستند به پشتیبانی اجنبی گوهر گران‌بهای تاج شاهنشاهی ایران را بربایند برای آن بود که با وجود بی‌طرفی همان بی‌طرفی که شما امروز شامپیون و علم‌دار آن هستید نه تنها به کشور من شبیخون زدند بلکه پس از انجام مقاصد خود و علی‌رغم فداکاری ایران حاضر نگردیدند سربازان خود را از خاک ما بیرون راندند بلکه با تحریک و دسیسه خواستند صاحب‌خانه را نیز اخراج کنند آیا عدل و انصاف آیا جوان‌مردی و حق‌شناسی آیا حقیقت‌بینی و نوع دوستی ایجاب نمی‌کند که شما قبول نمایید یک چنین ملتی پس از تجربیاتی که طی یک عمر تاریخ به دست آورده امروز مجاز است به نشنید و با هم‌گنان خود راجع‌به دفاع از مرز و بوم خویش فکر کند؟

یکی از اصول پنج‌گانه هم زیستی مسالمت‌آمیز شما عدم ‌مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر است من از خدا می‌خواهم که مرزهای شما همیشه آن‌قدر دور از قرب جوار باشد که مزه زهرآگین وجود ملامصطفی‌ها- غلام‌یحیی‌ها- پیشه‌ورها و هزاران هاهای دیگر را نچشید والا شما نیز به حکم اجبار قبول می‌گردید که باید فکر دیگری کرد (عبدالصاحب صفایی- صحیح است) اصل دیگر هم‌زیستی شما احترام متقابل است. این اصل اجازه نمی‌دهد عمل ملت دوست خود ایران را که با حوائج و ضروریات خاصه خویش وفق داده است این‌طور شماتت کنید. ما بیش از شما خواهان صلح هستیم زیرا بیشتر احتیاج به آن برای ما محسوس است ولی نام صلح ما کشمیر و متعلقات پرتغال و فرانسه نیست ما صلح را برای خاطر صلح و رفاه حال مردم جهان می‌خواهیم و بس (احسنت- احسنت)

نایب‌رئیس- آقای مهندس جفرودی‏

مهندس جفرودی- مطلبی که امروز بعد از هشت ماه سکوت مرا بار دیگر به پشت تریبون مجلس کشانید مربوط بسیاست خارجی کشور و استفاده دولت از حاکمیت ملی است. اما سخنان نماینده مجلس به خصوص در مورد مسائل بسیار مهم که سیاست خارجی کشور در شما آن است هنگامی دارای اثر مطلوب می‌باشد که به نام ملت و به زبان خدمت‌گزار مردم ادا شود.

من اذعان دارم که به اقتضای سیاست جهان و مصلحت واقعی کشور و به اتکای روش مثبتی که خاص افراد حقیقت بین است نتوانستم سهمی از وظایف نمایندگان خود را که موافق با آرزوهای مردم مثبت و وطن‌پرست ایران است انجام دهم. من می‌دانم که امسال بر گیلان زرخیز که سفره‌خانه ملت و بر گیلانی که خدمت‌گزار ایران است مصائب بسیار رفته است. یک محصول مهم گیلان چای است که اگر چه با چای مرغوب خارجی کمی فرق داشته باشد باز مردم میهن‌پرست مصرف آن را بر مصرف چای بیگانه رجحان می‌نهند متأسفانه متصدیان گذشته آن‌قدر پروانه ورود چای خارجی صادر کردند که تمام محصول داخلی در انبارهای شمال در پیش‌چشمان نگران حامیان تولید داخلی به انتظار مشتری انباشته شده است. و صفحات روزنامه‌ها هر روز حکایت از ورشکستگی یکی از تجار ایرانی می‌نماید. و هر هفته با وجود مجلس و دولت خانواده‌ای از هستی ساقط می‌گردد و آینده تحصیلی خردسالانی بر اثر اشتباهات و یا خلاف‌کاری‌های سالخورده‌گان تباه می‌شود. محصول مهم دیگر گیلان برنج است که غذای لذیذ و رنگین آن بر سفره اغنیا و کته ساده و بی‌روغن آن بر بشقاب گلی بینوایان دیده می‌شود. از حاصل این زراعت حیات ساده و بی‌تکلف صدها هزار تن مردم مازندران و گیلان تأمین می‌گردد (صحیح است). در آن روزها که این محصول احتیاج به آب داشت مزارع برنج دست‌خوش بی‌آبی و عطش بود و در آن ایام که نیازی به آب نبود رگبارهای شدید ساقه با روز سهمی از باقی‌مانده محصول را فاسد نمود. زارع و مالک هر دو زیان فراوان دیدند. این یکی قدرت خرید خود را از دست داد و آن دیگری قوت‌لایموت خود را بر باد فنا دید. اقتصاد و خزانه مملکت از برکت درآمد و دست‌رنج هر دو محروم گردید. مصائب گیلان و گیلانی بر این زیان‌ها متوقف نشد. آثار مخرب طبیعت و بارندگی‌های شدید امسال کاشانه بی‌چارگان را خراب نمود و زیبایی‌های استان را که پل پهلوی نمونه برجسته آن است ویران ساخت. من یقین دارم که روان اعلیحضرت رضاشاه فقید از این ویرانی بیش از همه متألم گردید. بر اثر فراوانی بی‌سابقه برنج در کشورهای دیگر جهان و ایجاد وضع سیاسی جدید در ایران مازاد محصول برنج در دست مالک و زارع باقی ماند. وضع اقتصادی در گیلان در سال جاری بر اثر عواملی که به آنها اشاره شد چنان دست‌خوش رکود و کسادی گردید که دستگاه برخی از بازرگانان معتبر دچار بی‌پولی شدید گشته و در معرض خطر ورشکستگی قرار گرفت. نمایندگان گیلان بدون تظاهر و بدون توسل به عوام‌فریبی اقداماتی به عمل آوردند ولی در همه ‌جا همه حال به خزانه خالی مملکت روبه‌رو شدند و چون نشانه وطن‌پرستی و بی‌غرضی را در سمت نمایندگی در آن می‌دانند که در روزهای سخت دولت را تحت فشار حربه‌های پارلمانی قرار ندهند از اتخاذ رویه شدیدی خودداری نمودند من چون می‌دانم گیلانی نیز مانند هم‌میهنان ایرانی سایر استان‌ها صبور بوده ناگواری‌ها را به خاطر اعتلای نام ایران با بردباری تحمل می‌کند و چون پای وطن و مصالح آن به میان آید؛ در هر صورت و کیفیت و در هر حال مصائب خود را نادیده گرفته اتحاد و اتفاق معنوی خود را بر بیگانه به منصه‌ظهور می‌رساند اجازه می‌خواهم به نام ملت ایران سخنی چند درباره اظهارات جناب جواهر لعل نهرو و رئیس دولت کشور هم‌جوار ما هند بگویم جناب نهرو برای تظاهر به سیاستی که به ظاهر به نفع یکی از قدرت‌های جهان می‌کند در پارلمان هند اظهار داشته است که: پیمان بغداد نه فقط از لحاظ هندوستان بلکه از جهت صلح دنیا تأثرانگیز و تأسف‌آور است. ما چون این پیمان را در مجلس ایران تصویب کرده‌ایم و ایران را یکی از ارکان پیمان دفاعی بغداد می‌دانیم و عهدشکنی را در آیین ملت ایران کفر می‌شماریم وظیفه خود می‌دانیم که از هم‌اکنون در مقام دفاع از آن برآیم و به متحدین خود بگویم که با وجود خاطرات تأثرانگیز شهریور شوم 1320 و با آن‌که ملت ایران با وجود پیمان سعدآباد؛ در آن روزهای تیره و تاری که تنها ماند و همه مصائب و بدبختی‌های جنگ جهانگیر دوم را تحمل کرد با این حال تعهدات دولت خود را محترم می‌شمرد و این قبیل اظهارات را که در حقیقت تفسیر ناروایی از استنباط ملت ایران از پیمان دفاعی بغداد است بلاجواب نمی‌گذارد.

 (دکتر عمید- صحیح است) ملت ایران از طرقیاتی که به رهبری جناب نهرو و نصیب ملت مظلوم و ستم‌دیده هند می‌گردد همواره خوشحال بوده و اقدامات او را تا آنجا که به نفع مردم هند تمام می‌شود به دیده احترام می‌نگرد (صحیح است) طرز تفکر مردم ایران که خود از جور و ستم اجانب به ستوه آمده و سال‌ها در راه احقاق‌حق خود جان‌بازی می‌کند جز این نمی‌تواند باشد ما نیک می‌دانستیم که این دید و بازدیدهای سیاسی این رفت‌وآمدهای رجال این تظاهرات شدید و یک‌طرفی که در هنگام صلح و بدون هیچ نوع ضرورتی از طرف برگزیدگان هند و سران بعضی از ممالک صورت می‌گیرد اگر متضمن حقیقتی باشد آرامش خاورمیانه و صلح جهان را حقیقتاً به خطر می‌اندازد (صحیح است) ولی از دو جهت دم فروبستیم و از اظهارنظر در آن خودداری کردیم. یکی از این نظر که فکر می‌کردیم رهبران هند این بازی‌های سیاسی را برای رهایی مردم کشور خویش از یک خطر بزرگ‌تری مفید می‌دانند. دیگر آن‌که در پس پرده این صحنه‌ها رازی بزرگ نهفته است (صحیح است) (کریمی- دومی صحیح است)

ما در عهدی از حیات سیاسی جهان زندگی می‌کنیم که یک دولت نیرومند به منظور تحکیم پایگاه‌های نظامی خویش در اقیانوس کبیر و حفظ موقعیت خود در خاور دور ارتش خود را در زمان صلح در خاک کره وارد کارزار می‌کند و متحمل زیان‌های انسانی و مالی غیرقابل جبرانی می‌شود. ما در دوره‌ای از تاریخ بشر به سر می‌بریم که نیمی از ملل مترقّی اروپا به نام حفظ صلح تحت تسلط ارتش یک بیگانه نیرومند و نیمی دیگر زیر نفوذ اقتصادی بیگانه نیرومند دیگری قرار گرفته است. با این طرز تفکر و این نحوه عمل چگونه ممکن است قبول کرد که دول نیرومند جهان نسبت به روش و سرنوشت یک کشور چهارصد میلیون نفری بی‌اعتنا هستند؟ جناب نهرو که به پیروی از یک سیاست کهنه کشور خویش را از الحاق به این پیمان دفاعی برکنار داشته است چه طرفی از این اظهارات خود در پارلمان هند می‌بندد.

دولت‌های ایران؛ به علل و جهات داخلی و به عشق یک آینده بهتر؛ مدت یک قرن و نیم با نهایت صمیمیت به دنبال بی‌طرفی رفتند ولی از آن برای ملت ایران جزاد بارو فلاکت. جز تهاجم به خاک ایران؛ جز مداخله و نفوذ بیگانگان در امور داخلی آن حاصلی به دست نیاوردند. به همین سبب به ناچار دست از این رویه کهنه برداشتند و به روشی گرویدند که آن را برای حفظ سرحدات ایران و بیداری مردم آن مفید می‌دانند. ملت کهنسال ایران

+++

که خود فاقد صنایع سنگین و سلاح‌های جنگی است از این پیمان جز این معنی استنباطی ندارد و برای حفظ موجودیت خود به هر وسیله که متثبث شود آن را مشروع می‌شمارد. تا بیش از جنگ جهان‌گیر دوم در میان ملل کوچک گروهی از مردم آزادی‌خواه که از ظلم و ستم و مداخله مستمر دول نیرومند و مستعمره‌طلب به ستوه آمده بودند به ناچار متوجه یکی از روش‌های جدید اقتصادی گشتند و به آن چشم‌امید دوخته و چنان پنداشتند که بانیان آن جز خیر و صلاح جامعه انسانی نظری ندارند و این مکتب جدید حقیقتاً برای نجات اقوام از یوغ بردگی به وجود آمده است. به همین سبب به دنبال آن افتادند و درصدد ترویج و تبلیغ آن برآمدند و در این راه فداکاری‌ها کردند و قربانی‌ها دادند بعضی از آنها به مفهوم واقعی کلمه مردمی آزادی‌خواه بوده و از قبول این دکترین اقتصادی نظری جز نجات کشور خویش نداشتند. ولی امید آنها دیر نپایید و جنگ جهان‌گیر دوم پرده این راز را درید.

کشورهای کوچک به بهانه مقتضیات جنگی تحت اشغال ارتش نیرومند طرف‌داران این مکتب جدید در آمده آزادی‌های فردی و اجتماعی رخت بربست و درآمدهای ملی به یغما رفت. در بعضی از این کشورها سنن و آداب و حق حاکمیت به کلی از میان رفت و خاک آنها یک‌سره ضمیمه شد. (صحیح است) در این کشورها آزادی‌خواهان میهن‌پرست به بند رفتند و بازماندگان آنها که حیات خویش را در خطر دیدند چاره‌ای جز آن نداشتند که تن به خیانت دهند و ماهیت خویش را عوض کنند و در زیر نقاب آزادی‌خواهی به تبلیغ مردم ساده‌لوح بپردازند و طبقات محروم و مظلوم را گرد خویش جمع آورند و برای توفیق خود به ریشه قومیت و استقلال میهن خویش بزنند. (صحیح است) ایران نیز از جمله کشورهایی بود که این آزمایش خطرناک در آن به عمل آمد و در چهارده سال اخیر چند بار تا به لبه پرتگاه رفت ولی به طرز معجزه‌آسایی نجات یافت (صحیح است) جناب نهرو که خود برای آزادی ملت هند فداکاری‌ها کرده و زجرها دیده سرانجام تا حدی توفیق یافته است به این حقایق تلخ نیک واقف است و می‌داند که ملت محروم و ستم‌دیده ایران در راه حفظ آزادی و موجودیت خود قربانی‌ها داده و خون هزارها تن از فرزندان برومند خود را نثار کرده است. و اگر بعد از یک‌صد و پنجاه سال صبر و شکیبایی و طرف‌داری صمیمانه از روش بی‌طرفی از آن دست‌کشیده چاره‌ای جز آن نداشته است. ملت ایران که با برنامه هفت ساله خود قصد دارد دست به اصلاحات اساسی بزند بیش از هر ملت دیگر خواهان صلح و آرامش واقعی است تا در سایه آن بتواند به وضع رقت‌بار خود خاتمه بدهد و مانند ملل مترقی جهان از مزایای مظاهر تمدن صنعتی بهره‌مند گردد و موجبات رفاه خویش را فراهم آورد. من در اینجا وظیفه دارم که توجه دولت را به این نکته بسیار مهم جلب نمایم که الحاق ایران به پیمان دفاعی آنکارا- بغداد وظیفه خطیری برای ملت ایران ایجاد می‌کند که باید با سرعت هر چه تمام‌تر و با تحمل فداکاری‌ها خود را آماده و مهیّای مقابله با هر نوع جوئیها و پیش‌درآمدها نماید وضع اقتصادی ایران بد و هزینه زندگی بالا و میزان درآمدها کم است دولت حاضر که از جمیع مزایای پشتیبانی مقامات مؤثر و مجلس برخوردار است و با مردمی زحمت‌کش صبور و آرام روبه‌رو می‌باشد باید بجنبد و فرصت را مغتنم بشمرد و با اجرای سریع نقشه‌های صحیح مردم را از خطر نیستی و سقوط نجات دهد. افق سیاسی جهان روزبه‌روز تیره‌تر و دسته‌بندی‌ها قوی‌تر و صف‌ها مشخص‌تر می‌گردد زیرا وقتی که کشور هند که بیش از هر کشور دیگری از مزایای پیمان بغداد بهره‌مند می‌گردد رئیس محترم دولت آن به آن‌سان نسبت به آن اظهارنظر کنند ما حق داریم آینده را با نظر تردید و تأمل نگاه کنیم و به جای سستی و رخوت و اظهارضعف و زبونی با کار و تولید نیروی ملی را به حد اعلای امکان برسانیم. (صحیح است- احسنت)

3- مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع‌ به افزایش و ثبت جهت ترمیم حقوق قضات‏

نایب‌رئیس- وارد دستور می‌شویم ماده سوم لایحه قضات مطرح است حالا پیشنهادات ماده سوم قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) مقام ریاست مجلس شورای ملی پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده 3 اضافه شود دستمزد کارشناسان را دادگاه‌هایی که به دعاوی رسیدگی می‌نمایند با رعایت میزان کار و زحمت تعیین می‌کنند کلیه مقرارت منافی با این ترتیب ملغی است. نقابت‏

نایب‌رئیس- چون آقای نقابت تشریف ندارند پیشنهاد ایشان مطرح نمی‌شود.

دکتر شاهکار- بنده قبول می‌کنم.

نایب‌رئیس- شما قبول می‌کنید؟

دکتر شاهکار- عرض کردم بله قبول می‌کنم.

نایب‌رئیس- بفرمایید.

دکتر شاهکار- عرضم خیلی مختصر است چون این موضوع در قانونی که مجلس شورای ملی سابق رأی داده است تأمین شده است خواستم عرض کنم دیگر احتیاجی به رأی ندارد.

نایب‌رئیس- پیشنهاد دیگری نرسیده باید رأی گرفت به ماده سوم ماده سوم قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 3- به پروانه کارشناسی همه‌ساله مبلغ 400 ریال و همچنین به هر یک از گواهی‌نامه‌های عدم‌ سوء‌پیشینه ده ریال و به هر یک از دادخواست‌های استخدامی بدوی و تجدیدنظر که به دیوان کشور تقدیم می‌شود یک‌صد ریال تمبر الصاق و ابطال می‌گردد.

نایب‌رئیس- رأی می‌گیریم به ماده سوم آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده چهارم- کلیه عوایدی که بر حسب این قانون اضافه بر مأخذ سابق به حیطه وصول درمی‌آید و کلیه صرفه‌جویی‌های سالیانه وزارت دادگستری که در هر شش ماه مبلغ آن تعیین خواهد شد به حساب مخصوص دادگستری در خزانه‌داری کل متمرکز و به صرف پرداخت حقوق پایه‌های قضایی کارمندان قضایی وزارت دادگستری مقرره در لایحه مصوب کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین رسیده و مازاد آن طبق آیین‌نامه‌ای که از طرف وزارت دادگستری تدوین و به تصویب کمیسیون قوانین دادگستری مجلس شورای ملی می‌رسد به مصرف کمک به حقوق کارکنان قضایی و اداری دادگستری و ثبت و پزشکی‌قانونی و خدمت‌گزاران و مأمورین ابلاغ و احضار و اجرا خواهد رسید تبصره حقوق بازنشستگی کارمندان قضایی عبارت خواهد بود از یک سی‌ام آخرین حقوق دریافتی ضرب در سنوات خدمت که به هرحال از میزان آخرین حقوق دریافتی تجاوز نخواهد کرد.

نایب‌رئیس- آقای وزیر دارایی‏

وزیردارایی (دکتر سجادی)- بنده با اجازه آقایان محترم گله‌ای از آقای رئیس کمیسیون دارایی و اعضای محترم کمیسیون دارایی دارم لایحه‌ای از طرف دولت به امضای وزیر دادگستری و وزیر دارایی تقدیم مجلس شورای ملی شد این لایحه مبنی بر افزایش بعضی از ارقام درآمد بود البته چون ارتباطی با کار وزارت دادگستری هم داشت در کمیسیون محترم دادگستری هم رسیدگی شد ولی اصلاحات بسیار عمیق و اساسی در این لایحه به عمل آمد یعنی بعضی از اقلام درآمد حذف شد و بالعکس بعضی از رشته‌های خرج ایجاد شد البته وظیفه کمیسیون دادگستری غیر از این نبود این لایحه از این کمیسیون به کمیسیون دارایی رفت کمیسیون دارایی بدون این‌که توضیحات وزیر و معاون وزارت دارایی را در این موضوع و در این لایحه مالی استماع بکند همان خبر کمیسیون دادگستری را تصویب کردند توجه بفرمایید این ماده چهار متضمن چه اصولی است آقایان به خوبی می‌دانند که اصول بودجه و بودجه‌نویسی عبارت از این نیست که یک رشته ارقام را به عنوان درآمد و یک رشته ارقام را به عنوان خرج جمع بزنند و بگویند این بودجه است. چه از نظر دولت و چه از نظر قوه مقننه بودجه مشتمل بر فصول و ابواب و اجزایی است که هر یک از آنها یک قسمتی از امور را حکومت می‌کند و تعیین تکلیف می‌کند اگر بنا بشود به یک وزارتخانه‌ای بگوییم که بودجه خرج تو ده میلیون تومان یا ده میلیون ریال است من‌باب مثال عرض می‌کنم و آن وزارتخانه مجاز باشد که آنرا به هر طریق که می‌خواهد خرج بکند آیا این را اسمش را می‌گذارید بودجه؟ هرگز؛ بودجه آن است که آقایان نظارت داشته باشند درخصوص استخدام کارمندان و در فصول دیگر و آنچه به نظرشان می‌آید جرح و تعدیل بکنند اسم این را می‌گذارند بودجه آقایان استحضار دارند همان‌طور که تصویب فرمودید مملکت یک کسر درآمد قابل‌توجهی دارد یکی از عواملی که ممکن است برای جبران این کسر درآمد مؤثر باشد صرفه‌جویی‌هایی است که در آخر هر سال در ارقام بودجه حاصل می‌شود اگر ما بنا باشد که برای این صرفه‌جویی‌ها خرج‌تراشی بکنیم سبب می‌شود که وضع خراب‌تر و بدتر شود آقایان اعضای کمیسیون محترم دادگستری به خوبی استحضار دارند بنده در موقعی که افتخار نمایندگی مجلس سنا را داشتم و عضو کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین بودم نسبت به این موضوع ترمیم حقوق قضات نه فقط با آقایان هم‌آواز و هم‌صدا بودم بلکه در مواردی حرارت وحدتم بیشتر از آقایان بود و در این قسمت نظر مخالفتی ندارم اما به نظر بنده باید توجه داشت که وضعیت زمان چیست و موقعی که بنده تقاضا می‌کردم به وضع قضات توجه بشود موقعی بود که هنوز بودجه مملکت تدوین نشده بود دولت می‌توانست با توان زن و دخل و خرج هر جور بخواهد بودجه بنویسد امروز ما در ماه نهم سالیم چه‌طور ممکن است فکر کرد که از محل صرفه‌جویی بشود این‌کار را کرد به این جهت بنده تقاضا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند به احترام مصوبات کمیسیون دادگستری و دارایی بنده موافقت می‌کنم که آنچه را که منظور و هدف آقایان است انجام بشود ولی طوری که برای وزارت دارایی قابل عمل باشد وزارت دادگستری اعتباری دارد به نام اعتبار هزینه مقدماتی ثبت ممکن است از این قسمت منظور آقایان تأمین بشود بدون این ‌که

+++

تحمیل به بودجه عمومی کشور بشود و در سال آینده هم در صورتی که اعتباری توانستیم تأمین کنیم البته با کمال‌ میل این خرج را هم بپردازیم والا وضع می‌شود مثل وضع عموم کارمندان و بنده تصدیق می‌کنم این موضوع یعنی حقوق کارمندان دولت به طور اطلاغ نسبت به هزینه خیلی خیلی قابل توجه و محتاج به ترمیم است النهایت باید فکر اساسی کرد که وضعی پیش نیاید تبعیضی نشود که باعث دماغ سوختگی و دل سوختگی یک عده‌ای بشود و یک عده‌ای را رجحان بدهیم بر عده دیگر.

دکتر سید امامی- برای پزشکان هم باید فکری بفرمایید.

نایب‌رئیس- آقای خرازی.

صارمی- بنده اجازه خواسته‌ام‏.

نایب‌رئیس- در ستون مخالف آقای خرازی اسم نوشته‌اند.

خرازی- بنده همان‌طوری که در کلیات این لایحه و مواد عرض کردم هیچ‌گونه مخالفتی با ترمیم حقوق قضات که یک رکن از ارکان سه‌گانه مشروطیت هستند ندارم و همین‌طور که آقای وزیر دارایی تأیید فرمودند دولت باید اساساً برای کلیه مستخدمین یک فکر اساسی بکند برای این‌که سختی معیشت برای همه کارمندان دولت است طبقات دیگر اینها هم از حیث زندگی روزمره در زحمت هستند همچنین قضات که اکثریت‌شان مردمان شریف و پاک‌دامن هستند ضمناً بنده می‌خواستم در این ماده 4 عرض کنم این درآمدهایی که اختصاصاً پیش‌بینی شده برای ترمیم حقوق قضات وزارت دادگستری همان‌طوری که در کمیسیون دادگستری مجلس یک تبصره‌ای گذشته یک عده‌ای از آقایان قضات هستند که هم‌ پایه قضایی دارند و هم کار قضایی شاید چند نفر در وزارت دارایی و یک نفر آن‌طوری که بنده سراغ دارم در وزارت راه که اینها هم‌پایه‌شان قضایی است تابع محکمه انتظامی هم هستند و هم این‌که کار قضایی دارند (صارمی- ولی دکه قضا ندارند) کار قضا می‌کنند اغلب اینها از وزارت دادگستری منتقل شده‌اند عرض کردم بنده خواستم فقط تذکری بدهم و توجه دولت و مخبر کمیسیون را جلب کنم که در کمیسیون مشترک دادگستری مجلسین گذشته یعنی کمیسیون‌های مشترک آن لوایح و قوانین را تصویب کرده‌اند می‌خواستم یادآور بشوم که باید مقررات و ارفاق‌ها یا کمک‌هایی که می‌شود نسبت به تمام اشخاص که مشمول آن کمک‌ها و ارفاق‌ها می‌شوند به همان نسبت کمک بشود.

نایب‌رئیس- آقای پیراسته‏

خلعتبری- ایشان نوبت‌شان را به بنده داده‌اند.

نایب‌رئیس- بفرمایید.

خلعتبری- بنده می‌خواهم به آقایان عرض کنم که این لایحه چه‌طور شد که به مجلس آمد در هفت هشت ماه قبل اعلیحضرت همایونی تصمیمی اتخاذ فرمودند در اصلاح دادگستری یک هیئتی تعیین فرمودند از مجلس سنا و شورای ملی و چند نفر از رؤسای دیوان کشور و از اشخاصی که در قضاوت وارد بودند که در آن هیئت خود جناب آقای دکتر سجادی هم تشریف داشتند آن هیئت بعد از هفت هشت مرتبه رسیدگی بطریق اصلاح دادگستری به نتیجه رسیدند و گزارش تهیه کردند و آن گزارش را به اعلیحضرت همایونی تقدیم کردند که در رأس آن گزارش ماده‌ای راجع‌به تأمین معیشت قضات دادگستری بود و در همان موقع چون کابینه تغییر پیدا کرد آقای دکتر امینی وزیر دادگستری را اعلیحضرت همایونی مأمور اجرای نظریات آن هیئت کردند بنابراین منشأ تقدیم این لایحه از طرف دولت مبنی بر امر مؤکد اعلیحضرت همایونی در اصلاح دادگستری بوده و این هیئت هم آن نظر را تقدیم کردند و به وزیر دادگستری اعلام شد این پایه عمل است اینجا هیچ نوع نظری از طرف اشخاص در کار نبود ه و بنده می‌خواهم نظر آقایان را جلب کنم که این مبنای امر بوده و حالا که این لایحه طرح شده است بنده که موافق در ماده 4 اسم نوشتم باید عرض کنم این نظر امروز بنده نیست بنده در سال 1326 و 27 در روزنامه کیهان مقالاتی منتشر کردم که اولین شرط اصلاح دادگستری را تأمین معیشت قضات دادگستری دانستم و این اطلاع خودم را هم از مطبوعات خارجی کسب کردم برای این‌که همین عمل را در بعضی از کشورها کردند من جمله در کشور عراق همسایه ما کشور عراق حقوق قضات خودش را چندین برابر کرد و در نتیجه آن عمل موفق شد و توانست اصلاحاتی در عدلیه کشور خود ش بکند ایرادی که جناب آقای دکتر سجادی فرمودند به نظر بنده وارد نیست و این‌که گفتند وقتی ما اصل را قبول کردیم و این را هم عرض می‌کنم آقایان البته در هر دستگاهی خوب و بد هر دو هست در عدلیه ما بد هست خیلی هم بد هست اما اکثریت با اشخاص خوب و صالح است (صحیح است) خدا شاهد است اشخاصی در دیوان کشور مردند که از تعاریف این مملکت بودند نباید گفت ولی دوستانش آمدند خرج بلند کردن جنازه آنها را دادند (صحیح است) (صدقی- در قضات جوان هم هستند) البته در قضات جوان هم بسیار اشخاص شریف هستند در اصل مخالفت نیست منتهی در طریق مختصر اختلافی هست بنده می‌خواهم در طریق راهنمایی کنم راجع‌به صرفه‌جویی که آقای وزیر دارایی بیان کردند بنده معتقدم اگر ما به وزارتخانه‌های دیگر هم بخواهیم کمک بکنیم این بسیار طریق خوبی است که از صرفه‌جویی پرسنلی اگر یک وزارتخانه‌ای موفق شد پول پرسنل کمتر داد و هزینه‌های پرسنلی را پس‌انداز کرد چه ضرری دارد که همین کار را وزارتخانه‌های دیگر بکنند بنده ضرری در این کار نمی‌بینم اما بنده می‌گویم حالا جناب آقای دکتر سجادی حضرتعالی که با این اصل موافق هستید نگذارید در این راه این کار بشود یک تفاوتی که اینجا با سایر وزارتخانه‌ها دارد این است که قضات عدلیه و آنهایی که مستفید از این قانون می‌شوند عده‌شان چند صد نفر بیشتر نیست و با چند میلیون اضافی تأمین می‌شود (دکتر شاهکار- دو میلیون و سی‌صد هزار تومان) و با این مبلغ یک قوه مملکت قوه قضاییه اگر با چند میلیون تومان مبنای اصلاحش را فراهم کنیم به نظر بنده مجلس شورای عالی حقیقتاً خدمت حسابی کرده است و بنابراین این خرج را ممکن است از هزینه مقدماتی ثبت اعتبارش را تأمین کنید (عمیدی‌نوری- آقای دکتر سجادی موافقت فرمودند) این مسائلی که بنده عرض کردم روی نهایت عقیده بود و بنده قطع دارم مجلس شورای ملی که با این نظر موافقت فرمودند یک قدم اساسی برای اصلاح دادگستری برداشته است و بعد از این قدم آقای وزیر دادگستری: باید همت خود را بگمارید که شدت عمل و مراقبت و مجازات هم باشد تا بتوانیم اشخاص بد را از این دستگاه خارج کنیم.

نایب‌رئیس- آقای مخبر کمیسیون دادگستری.

عمیدی نوری (مخبر کمیسیون دادگستری)- مطالبی را که جناب آقای وزیر دارایی فرمودند کاملاً صحیح بود و خودشان هم بنده شهادت می‌دهم که در کمیسیون مشترک دادگستری که بودیم مقدم بودند در افزایش حقوق قضات و حتی یک کمیسیون هم تعیین شد برای این اشل‌بندی که در اینجا بهش اشاره شد و موافقت کردند که انجام شود و بعد برخورد به موضوع آقای دکتر امینی که ابتدا موافق بودند بعد گفتند استیناف دادم به هر حال وقتی که خودشان به عدلیه تشریف بردند ببینند زمانه و قضا و قدر چه می‌کند که آقای دکتر امینی که مخالف بودند تشریف آوردند به وزارت دادگستری خودشان اعتراف کردند و شهادت دادند که بایستی قوه قضاییه را از وضع فعلی نجات داد که واقعاً همان‌طوری که جناب آقای خلعتبری فرمودند بشود در مقابل خطاهایی که پیش می‌آید از اینها انتظار جبران داشت به همین جهت خودشان اصرار داشتند و این لایحه را تهیه کردند و حالا خوش‌وقت هستم که آقای دکتر سجادی به جای آقای دکتر امینی وزیر دارایی هستند و بیانات‌شان هم با لایحه به نظر بنده چندان تفاوتی ندارد و به طور کلی صحیح بود؛ جناب آقای دکتر سجادی ما اینجا در ماده چهار دو رقم قائل شدیم برای تأمین حقوق قضات و آنچه هم اضافه می‌شود برای کارمندان اداری یکی کلیه عوایدی که به موجب این قانون اضافه بر مأخذ سابق به حیطه وصول می‌آید یعنی این ناظر به آن اضافاتی است که از هزینه‌های دادگستری راجع‌به تمبرها و قسمت‌هایی که در این قانون تصویب می‌فرمایید اضافه می‌شود (صدرزاده- نسبت به این نظری نبود) این یک رقمی شد و یک رقم دیگر نوشته شده صرفه‌جویی‌های سالیانه وزارت دادگستری؛ وزارت دادگستری اعم است از خود دادگستری و اداره کل ثبت هم جزء وزارت دادگستری است هزینه مقدماتی که فرمودید کاملاً صحیح است یکی از اقلام عواید وزارت دادگستری است (یکی از نمایندگان- آن برای ساختمان ادارات ثبت است) چرا هست به عرض‌تان می‌رسانم؛ یعنی اداره ثبت آن را وصول می‌کند؛ مخارج هزینه مقدماتی را می‌دهد مازادش که برایش می‌ماند در قانون هست که از آن ساختمان برای اداره ثبت شهرستان‌ها و دادگستری شهرستان‌ها بنا می‌شود (بهادری- اصلاً نمی‌کنند) اجازه بدهید در کمیسیون دادگستری در لایحه دیگری که مربوط به مخارج هست مخصوصاً قید شد که برای شهرستان‌ها ادارات ثبت و ادارات دادگستری از این محل ساخته شود و به نظر بنده این یک مبلغی است که تمام نمایندگان محترم موافق هستند که به این مصرف برسد برای این‌که الآن در شهرستان‌ها ادارات ثبت و ادارات دادگستری در یک بیغوله‌هایی هستند که خیلی رقت‌آور است و خارج از شأن دادگستری است و همچنان‌که ما می‌خواهیم قضاتی باشند که دارای احترام باشند باید در یک جایی زندگی کنند که بشود احترام و شئون دادگستری را حفظ کنند ولی یک مازادی هم هست که معمولاً مازاد ساختمان‌ها را می‌فرستند به حساب خزانه مملکت و این صحیح نیست (موسوی- چون ساختمان نمی‌کند مازاد دارد و اگر ساختمان بکنند مازادی نیست) ما این جا این‌طور قائل شدیم که کلیه صرفه‌جویی‌ها را البته اول همان‌طور که می‌فرمایید از هزینه مقدماتی ثبت اول کار خودشان را بکنند دوم موضوع مازاد یعنی مازادش را برای ساختمان‌هایی که برای شهرستان‌ها می‌کنند انجام دهند باز هم زیاد می‌ماند و می‌رود به وزارت دارایی حالا که جناب آقای دکتر سجادی هم موافقت فرمودند این کلمه صرفه‌جویی‌ها اعم است هم شامل هزینه مقدماتی ثبت است و هم اگر احیاناً از بودجه خود وزارت دادگستری یک چیزی ماند که صرفه‌جویی بشود این دو تا که قید بشود هم حقوق قضات طبق این اشلی که خودشان موافق هستند تأمین می‌شود و هم اگر مازاد بود صرف اضافه حقوق کارمندان دفتری وزارت دادگستری می‌شود این موضوع را خواستم عرض کنم که منظور

+++

جناب آقای دکتر سجادی از نظر مازاد هزینه مقدماتی ثبت در همین تأمین است بنابراین اگر موافق هستید جناب آقای دکتر سجادی ماده به همین شکل تصویب بشود مازاد هزینه مقدماتی ثبت هم ضمیمه هست و نظر جنابعالی از این جهت تأمین می‌شود.

نایب‌رئیس- جناب آقای نخست‌وزیر فرمایشی دارید بفرمایید.

4- بیانات آقای نخست‌وزیر راجع ‌به جریان کنفرانس بغداد

نخست وزیر- آقایان محترم با آن‌که گزارش گنفرانس بغداد را به طور تفصیل به استحضار کمیسیون خارجه مجلس محترم شورای ملی رساندم و نمایندگان محترم اعضای کمیسیون خارجه نسبت به نتایج حاصله رضایت‌خاطر کامل نشان دادند ولی قصد داشتم در اولین فرصت در مجلس علنی هم در باب شورای دائم وزیران و تصمیماتی که اتخاذ شده چند کلمه به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم. اجمالاً لازم می‌دانم عرض کنم که در کلیه مذاکرات بین دول هم پیمان حسن‌تفاهم و توافق‌نظر کامل موجود بود و غیر از این هم انتظاری نمی‌شد داشت زیرا پیمان بغداد بر اثر وحدت فکر و اشتراک منافع به وجود آمده است و روی همین اصل با تشکیل کمیته‌های نظامی و اقتصادی تدابیر لازمه برای تأمین منظور نهایی که تقویت بنیه دفاعی و اقتصادی است اتخاذ گردید و هر یک از این کمیته‌ها به زودی مشغول کار شده و طرح‌های لازم تهیه خواهند نمود که باید به اتفاق آرا به تصویب شورای دائم برسد مخصوصاً ّنسبت به کمیته اقتصادی توجه کامل شده است زیرا این اصل برای کلیه دول عضو پیمان مسلم شده است که تقویت بنیه مالی و تثبیت وضع اقتصادی کشورهای هم‌پیمان که از لحاظ اقتصادی عقب‌مانده‌اند و بالا بردن سطح زندگانی اهالی آنها از اهم مسائل است و بدون توفیق در این راه از کلیه اقدامات دیگر آن نتایج مطلوب حاصل نمی‌شود و به همین لحاظ کشورهای عضو مصمّم هستند برای عضویت کمیته اقتصادی بهترین مأمورین عالی‌مقام خود را که اطلاعات کافی در امور مالی و اقتصادی دارند اعزام نمایند نماینده ایران هم در این کمیسیون متخصص عالی‌مقامی‌خواهد بود که بصیرت جامعی از اوضاع اقتصادی کنونی و برنامه آینده و احتیاجات ما داشته باشد و اطمینان دارم نتایج بسیار خوبی عائد شود (صحیح است) به طوری ‌که استحضار دارند جلسه دوم شورای دائم وزیران در آوریل آینده در تهران تشکیل خواهد شد گرچه خیلی زود است که اثرات اقدامات و همکاری دول هم‌پیمان مشاهده شود ولی امیدوارم در آینده نزدیک نتایج مهمی که این سیاست دولت برای سعادت کشور و رفاه حال مردم ایران خواهد داشت برای عموم روشن شود البته پیش‌بینی می‌شد کرد که پیمان بغداد و دست اتحاد دادن چند دولت برای دفاع در مقابل هر تجاوز احتمالی که به اتکای ماده 51 منشور به عمل آمده و همچنین تشریک‌مساعی و همکاری صمیمانه برای ایجاد نظم و آرامش و توسعه اقتصادی و بالا بردن سطح زندگانی مردمان خود که آن هم مدلول مواد 55 و 56 منشور است برای دولی که همیشه طالب بازار آشفته و تشنج و اختلاف هستند فکر خوبی تلقی نمی‌شود و برای آن شاخ و برگ‌هایی می‌سازند که مطمئناً خودشان هم باور نمی‌کنند ولی هرگز تصور نمی‌کردیم رئیس محترم دولت کشور بزرگی مثل هندوستان درباره پیمان بغداد که مطلقاً نص صریح منشور بین چند دولت صلح دوست که نه قصد تجاوز داشته و نه می‌توانند داشته باشند انعقادیافته قضاوت غیرعادلانه‌ای بنماید (صحیح است) و آن را که فقط به منظور تامین صلح و امنیت به وجود آمده مغایرت امنیت عمومی تلقی بفرمایند و توجهی به روابط و مناسبات حسنه و دوستی دیرینه که خوشبختانه دول هم‌پیمان مخصوصاً ایران با هندوستان دارند ننمایند و این مطلب موجب کمال‌تأسف و تأثر اینجانب است (صحیح است) و جز آن‌که تصور شود دستی دور برآتش دارند و به صفحات تاریخ گذشته و نزدیک ما مراجعه نکرده‌اند محل دیگری برای این نوع قضاوت نمی‌توان یافت (صحیح است) (عبدالصاحب صفایی- چرا کشمکش با پاکستان هم می‌تواتند مؤثر باشد چون کشمیر را می‌خواهند بخورند) امیدوارم که همان‌طور که ما نسبت به سیاستی که دول در خیر وصلاح کشور خود می‌دانند اتخاذ می‌نمایند ولو آن‌که آن سیاست مطابق میل و دلخواه ما نباشد ایرادی به آن نمی‌گیریم و آن را محترم می‌شماریم کشورهای دیگر هم سیاستی را که ما در سعادت و سلامت کشور و ملت خود می‌دانیم محترم بشمارند در خاتمه می‌خواستم این چند کلمه را با اجازه آقایان اضافه کنم که بعضی‌ها نیز از روی نهایت محبتی که به ما دارند پیمان بغداد را تشبیه کردند به حباب صابون که محترق می‌شود البته احتراق حباب صابون ضررش و خطرش برای نوع بشر خیلی کمتر از بمب هیدرژنی است (صحیح است) و ایران همیشه در طریق صلح و صفا و نوع‌پروری قدم می‌زند هیچ خیال تجاوز هم ندارد (صحیح است) به علاوه نباید فراموش کرد که حباب صابون دال بر وجود خود صابون هم هست چه‌بسا می‌شود اگر زیر پا برود برای‏ متجاوز لغزش و لیز خوردن هم هست (احسنت- احسنت) (کف‌زدن نمایندگان)

5- مذاکره در گزارش کمیسیون دادگستری راجع‌ به افزایش هزینه‌های دادگستری و ثبت جهت ترمیم حقوق قضات‏

نایب‌رئیس- آقای وزیر دادگستری فرمایشی دارید بفرمایید.

وزیر دادگستری (اخوی)- بعضی از آقایان در فرمایشات‌شان به وضع دادگستری اشاره فرمودند؛ بنده خواستم مقدمتاً عرض کنم که مدتی در اوضاع این کشور آرامش برداشته شده بود و همه دستگاه‌ها دچار تشنّج و اختلال شده بود قوه قضایی ما هم از این اختلال نصیب پیدا کرده بود اما از دو سال به این طرف مخصوصاً با توجهات اعلیحضرت همایونی که علاقه فوق‌العاده‌ای نسبت به اصلاح این دستگاه داشتند در این دو سال اقداماتی می‌شد هر چند در ملامت و سرزنش کوتاهی نکردند و بیش از آنچه استحقاق داشت از وزارت دادگستری یا دستگاه قضایی انتقاد کردند (دکتر جزایری- ولی مردمان خیلی شریف در دادگستری هستند) بسیار هست این معنی اخیراً شاهدی پیدا کرد که همه طبقات توجه پیدا کردند جناب آقای دکتر امینی در مجلس تودیع اظهار کردند که من قبل از این‌که به دادگستری بیایم این‌قدرها نظر مساعدی نداشتم و نمی‌شناختم مردمی که در دادگستری هستند که چه فضائل و معلوماتی دارند و نه طرز جریان کارها را در دادگستری درست می‌دانستم ولی معتقد شدم که دستگاه بسیار مهمی است و باید توجه مخصوصی کرد و حیثیت این دستگاه را باید نگاه‌داشت و سعی کرد که این حیثیت روزبه‌روز بیشتر بشود و اسباب کارش را فراهم کرد (صحیح است) عرض کردم که در این دو سال وسایل اصلاح فراهم شده و چرخ اصلاح فراهم شده و در چرخ اصلاح به کار افتاده اصلاح دادگستری یک قسمت احکام دادگستری است که دیوان کشور نظارت می‌کند یک قسمت اخلاق و رفتار قضات است که محکمه انتظامی نظریه می‌دهد محکمه انتظامی البته تقویت خواهد شد و این وظیفه را به خوبی انجام خواهد داد این توجه که آقایان در تصویب این لایحه می‌فرمایند کمک بسیار مؤثری خواهد بود در اصلاح دادگستری برای قضات درست وظیفه‌شناس تشویق است و برای آنهایی که ممکن است خودشان را در معرض لغزش قرار بدهند اتمام‌حجت است (صحیح است) و البته به شدت مورد تعقیب قرار خواهند گرفت و اما موضوع این ماده تصویب صرفه‌جویی برای این‌گونه مخارج در قوانین سابق سابقه دارد و چیزی نیست که بدعت باشد یک ماه قبل برای وزارت فرهنگ و آموزگارها تصویب شد در قوانین دادگستری هم سابقه دارد و مقصودم این است این اشکال آن‌قدرها اصولی نیست که ترک اولایی بشود حالا برای این قضات این ترک اولی بشود بنده حاضرم اما اگر بنا شد که در هزینه مقدماتی ثبت باشد باید در نظر بگیریم که این ماده درست نیست چون اینجا نوشته است که اضافه آن را باید به حقوق کارمندان اختصاص بدهند هزینه مقدماتی ثبت برای ساختمان‌های ثبت است اگر بنا بشود از هزینه مقدماتی استفاده بشود این اضافاتی که با این لایحه تصویب کرده‌اید مازادش که برای پرداخت حقوق قضات است از هزینه مقدماتی ثبت می‌شود برداشت و آن مقاصد دیگری که در آخر این ماده ذکر شده است نمی‌شود برداشت چون این مازاد را نمی‌شود صرف حقوق و کمک به کارمندان کرد (صدرزاده- منظور این است به آنها هم داده بشود) اگر بنا بشود که به اداره‌ها کمک بشود و به قضاتی که استحقاق کمک دارند کمک‌هایی بشود باید صرفه‌جویی در نظر گرفته شود البته تصویب آن با خود آقایان است.

نایب‌رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم که بعد از یک موافق و یک مخالف مذاکرات کافی باشد. پیراسته‏

نایب‌رئیس- در همین زمینه آقایان خرازی- صدقی- دکتر شاهکار هم پیشنهاد داده‌اند. (عده‌ای از نمایندگان- کسی مخالف نیست)

نایب‌رئیس- آقای پیراسته‏

پیراسته- به نظر بنده بسیار قابل‌تأسف است که از نظر مالی اختلاف‌سلیقه مالی باشد بنده خیلی متأسفم این کار قضات به اصطلاح وقتی که نوبت به اولیا که می‌رسد این‌قدر اختلاف‌سلیقه و لیت و لعل پیدا می‌شود در حالی که در کمیسیون بودجه بنده هستم و بعضی از آقایان هستند در کمیسیون بودجه چه لوایحی می‌آید و چه مبالغ هنگفتی به چه دستگاه‌هایی اضافه می‌شود که با پنج نفر از 9 نفر عده حاضر رأی گرفته می‌شود ولی وقتی که به قضات می‌رسد برای این دو میلیون و هشتصد هزار تومان این‌قدر لیت و لعل پیدا می‌شود (دکتر جزایری- وزیر دارایی خودش از قضات خوب این مملکت است) به نظر بنده بهتر است که این لایحه زودتر تصویب بشود.

نایب‌رئیس- آقای بهادری جنابعالی مخالفید؟ (بهادری- بله) بفرمایید.

بهادری- اصولاً همه آقایان نسبت به اضافه حقوق آقایان قضات موافقند و باید اضافه کرد تا عدالت که برای مصالح عمومی لازم است تأمین بشود اما گرفتاری که ما داریم این است که هزینه مقدماتی یک مخارجی دارد و به طوری که جناب آقای عمیدی‌نوری فرمودند متأسفانه دو سال است در آذربایجان می‌خواهم یک اداره ثبت و یک اداره تصفیه بسازیم این کار عملی نشده است برای این‌که پول را خزانه برداشته است. (ارباب مهدی- میناب که ثبت ندارد چه برسد به ساختمان اداره)

+++

و حالا از یک محل که خرج معینی دارد آمده‌ایم اینجا نشسته‌ایم می‌خواهیم برای قضات اضافه حقوق تصویب بکنیم به نظر بنده برای اضافه حقوق قضات باید یک فکر اساسی کرد و بنده با کفایت مذاکرات در این باب مخالفم و باید حلاجی بشود که راه‌حل پیدا بشود اساس این است که در این مملکت مالیات وصول نمی‌شود دستگاه‌ها مالیات نمی‌گیرند و هی قانون می‌آورند قبل از آقای دکتر سجادی وزیر دارایی آمد ادعا کرد که من مملکت را بهشت خواهم کرد مالیات خواهم گرفت.‏

نایب‌رئیس- آقای بهادری خواهش می‌کنم از موضوع خارج نشوید.

بهادری- به هر صورت بنده عرضم این است که راجع‌به این لایحه اجازه بدهید که بیشتر مذاکره بشود بلکه راه اساسی پیدا شود والا با این هزینه مقدماتی نمی‌شود این کار را کرد.

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نایب‌رئیس- نسبت بکفایت مذاکرات اعلام رأی می‌شود چون عده برای رأی کافی نیست جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه ساعت 9 صبح دستور دنبال همین لایحه

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

نایب‌رئیس شورای ملی- اردلان‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:295010!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)