کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 183 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 28 تیر ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- شور و تصویب لایحه هزینه انتخابات دوره چهاردهم

3- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 183

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 28 تیر ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- شور و تصویب لایحه هزینه انتخابات دوره چهاردهم

3- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس دو ساعت و یک ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز پنچشنبه 23 تیر ماه را آقاى (نبیل سمیعى) منشى قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه- آقایان: دکتر سنگ، دادور، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: دکتر سمیعی، فیاض، طوسی، شهدوست، مؤید احمدی، اورنگ، طالش‌، دکتر تاج‌بخش، مشار، مشیردوانی، شجاع، عطاء‌الله پالیزی، حمزه‌تاش، مهذب، معتصم سنگ، فرشی، سلطانی، تهرانچی، صادق وزیری، دولتشاهی، لاریجانی، شباهنگ، کامل ماکو، حریری، بوداغیان، فرمانفرماییان، یاراحمدی

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: لیقوانی، اکبر، امامی، نصرتیان)

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- آقاى دولتشاهى‏

دولتشاهى- بنده در جلسه گذشته کسالت داشتم و کسالت خودم را به وسیله آقاى پالیزى اطلاع دادم و دو تلگراف هم که از خوانسار آمده بود توسط ایشان فرستادم که در مجلس خوانده شود و حالا هم کسالت دارم.‏

نبیل سمیعى- دو تلگراف خوانده شد و در صورت مجلس هم تذکر داده شده بود.

دولتشاهى- خواستم کسالت خود را از حضور در جلسه عرض کرده باشم‏.

هاشمى- اطلاع کسالت و عذر عدم حضور شما رسید و به عرض مقام ریاست هم رسانده شد.

رئیس- در صورت مجلس نظری نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد. آقاى وزیر کشور

وزیر کشور (آقاى سمیعى)- خواستم تمنا کنم لایحه مخارج انتخابات در درجه اول جز دستور قرار داده شود. (صحیح است)

2- شور و تصویب لایحه هزینه انتخابات دوره چهاردهم

رئیس- عده زیادى از آقایان قبل از شما اجازه خواسته‌اند.

+++

آقایان می‌فرمایند وارد دستور شویم. گزارش کمیسیون بودجه راجع به هزینه انتخاب مطرح است. گزارش کمیسیون خوانده می‌شود:

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه شماره 38/776 دولت راجع به اعتبار پنج میلیون ریال براى هزینه انتخابات دوره چهاردهم را با حضور آقاى وزیر کشور مطرح نموده با توضیحاتى که آقاى وزیر بیان نمودند ماده واحده پیشنهادى عیناً تصویب و اینک گزارش آن به عرض می‌رسد.

رئیس- ماده واحده پیشنهادى دولت خوانده می‌شود.

ماده یگانه- وزارت دارایى مجاز است در حدود پنج میلیون ریال هزینه انتخابات دوره چهاردهم تقنینیه را مطابق درخواست وزارت کشور حواله و با نظارت دارایى و رعایت مقررات پرداخت نموده و اعتبار آن را در بودجه سال 1322 کشور منظور و پس از تصویب واریز نماید.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- من هنوز راپورت کمیسیون بودجه را در این باب ندیده‌ام لایحه که چاپ شده بود لایحه پیشنهادی دولت بود و اگر چنانچه خبر کمیسیون را چاپ و توزیع نکرده باشند به نظر من بهتر است که این لایحه بماند براى جلسه بعد و طبق مقررات و قانون جریانش طى شود و حالا هم لایحه تعلیمات در دستور است و در جلسه آینده در این لایحه مذاکره شود (نبیل سمیعى- عین لایحه دولت در کمیسیون تصویب شده و گزارش کمیسیون محتاج به طبع نیست) اگر نظر مجلس این است که لایحه توزیع شده بنده ندیده‌ام. على اى حال بنده نظرم این بود و می‌خواستم راپورت کمیسیون بودجه را در این باب بخوانم و از طرز تنظیم راپورت پى ببریم که در کمیسیون چطور رسیدگى شده و این که چطور تشخیص داده‌اند به این که خرج انتخابات پانصد هزار تومان است و خواستم نظر مجلس را متوجه کنم به این نکته اگر بودجه کل مملکت مربوط به امسال مى‌آید ناچار در خود بودجه یک قلمى راجع به انتخابات می‌بایستى منظور شود و حالا ملاحظه بفرمایید که آخر تیر ماه است و وعده سوم دولت باز عملى نشده و خود آوردن این لایحه به مجلس و اعتبار علیحده خواستن براى انتخابات یک دلیل دیگرى است به این که این بودجه مشکل است گویا به این مجلسه بیاید و حالا که این لایحه مطرح است به این مناسبت خواستم یکى دو موضوع را تذکر بدهم به دولت. از جمله مسأله تزیید عده نمایندگان است که در خارج خیلى این مسأله شایع است و در جلسه خصوصى هم آقاى رئیس‌الوزرا مختصر مذاکره در این موضوع کردند و خواستم عرض کنم که اگر یک همچو نظرى هست مناسب‌تر بود که اصلاً تأمل می‌کردیم که هم بودجه به مجلس مى‌آمد و هم آن قانون البته بنده با یک همچو نیتى شخصاً مخالف هستم و هیچ موجبى نمى‌بینم که دولت بخواهد یک چنین کارى بکند ولى چون حالا این موضوع مطرح نیست عرض می‌کنم ولى اگر یک چنین لایحه آمد جهات مخالفت و دلایل خودم را عرض خواهم کرد دیگر مسأله انتخابات است. آزادى انتخابات و جریان انتخاب و عدم مداخله مأمورین دولت در این باب است (بعضى از نمایندگان- هنوز که انتخابات شروع نشده است) اینجا هم گفته شد و آقایان هم اطلاع دارند و على رؤس‌الاشهاد در همه جا همه مأمورین دولت خودشان داوطلب انتخاب هستند از وزرا بگیرید تا مأمورین در ولایات و ایالات مشغول فعل و انفعال و بند و بست هستند و به طورى در این باب رشته‌ها از هم گسیخته و به طورى طناب‌ها را پاره کرده‌اند که هیچ شرم و خجالت و رو در بایستى در کار نیست اینجا بنده یک مرتبه دیگر هم عرض کردم وزیر هیچ وقت پشت کار و پشت میز خودش نیست یا به مجلس می‌آید جوابى بدهد یا در خارج مشغول بیانیه منتشر کردن و مأمور گذاشتن و مأمور برداشتن است و با این کیفیت من نمی‌دانم پانصد هزار تومان پول بدهیم به کى؟ و چه بکنند؟ و براى بنده یک قدرى مسأله قابل تأمل است. قبل از دستور هم بنده اجازه خواسته بودم که یک تلگرافى توسط بنده رسیده بود از مأمونیه خواستم تقدیم مجلس بکنم و حالا تقدیم مى‌کنم

+++

(رئیس- تلگراف‌ها را التفات کنید به بنده و موضوع تلگرافات را داخل این کار دیگر نکنید) باز هم تلگراف دیگرى است که از ایوانکى و تلگراف دیگرى از مأمونیه است که راجع به فشار مأمورین نظام وظیفه و مربوط به محصول و جمع‌آورى خرمن و مضیقه‌ای است که از همین حالا پشت گوش تهران مردم از لحاظ گندم و نان در مضیقه و گرفتار هستند اینها را تقدیم می‌کنم و امیدوار هستم که مورد رسیدگى قرار بگیرد.

مخبر کمیسیون بودجه- این لایحه پیشنهادى دولت دو روز قبل در کمیسیون بودجه مطرح شد و کمیسیون عیناً ماده واحده پیشنهادى دولت را تصویب کرد و در مواردى که عین ماده واحده پیشنهادى تصویب می‌شود گزارش کمیسیون دیگر جداگانه طبع و توزیع نمی‌شود و خبر کمیسیون عیناً در مجلس خوانده می‌شود و این کار سوابق بسیارى هم دارد و این که ملاحظه فرمودید که خبر کمیسیون جداگانه طبع و توزیع نشده از این جهت بوده. اما این که فرمودید از کجا کمیسیون تشخیص داده که مخارج انتخابات پانصد هزار تومان است این رقم فعلاً اعتبار است که به دولت اجازه داده می‌شود ممکن است در عمل خیلى کم‌تر از این خرج شد و ممکن است که مخارج از این مبلغ افزون شود در عمل معلوم خواهد شد. راجع به موضوع نظرى که براى تزیید عده آقایان نمایندگان هست و نماینده محترم فرمودند که مخالف با این نظر هستند بنده هم مخالف با این فکر هستم ولى فعلاً که این موضوع مطرح نیست هر موقعى که مطرح شد مخالفت خودشان را می‌فرمایند و بنده هم مخالفت می‌کنم در موضوع مطالبى که راجع به انتخابات و آزادى انتخابات گفته می‌شود البته این مسأله مورد توجه و مورد نظر عموم اهالى کشور است و در درجه اول خود باید مردم متوجه باشند که از حق قانونى خودشان استفاده کنند و اجازه ندهند که عناصر دیگرى اعم از دولت یا وکیل یا وزیر یا مأمور یا حاکم مداخله کنند و خوشبختانه تا انتخابات مجلس باقى است و انتخابات با بودن مجلس شروع و عملى می‌شود و اگر در حین عمل یک متخلفى دیده باشد باید تذکر بدهید سؤال کنید استیضاح کنید و اگر واقعاً یک مواردى هست که دولت بخواهد مداخله کند دولت را بیندازید ولى قصاص قبل از جنایت که نباید کرد هنوز هم انتخابات شروع نشده است هر وقت شروع شد البته اگر تخلفى دیده شد اقدام می‌شود.

رئیس- آقاى انوار

انوار- در حدود دو سال است که در مملکت ما بودجه به معنى صحیح تا حدى تنظیم می‌شود و در بودجه هم اعتباراتى می‌نویسند و هر وزارتخانه هم یک بودجه و یک اعتباراتى دارد ولى وزارت کشور نمی‌دانم چه جور وزارتخانه‌ای است در صورتى که وزارت کشور سابقه‌اش از همه وزارتخانه‌ها بیشتر است و موضوع انتخابات هم در جز کارهاى وزارت کشور است اعتبارش هم در بودجه وزارت کشور است وزارت کشور وقتی که بودجه‌اش را می‌نویسد مى‌بینید سال دوم مجلس و موقع انتخابات است دیگر لایحه علیحده آوردن و خودشان را معطل کردن این بى‌فایده است. بنده خواستم عرض کنم که به این لایحه رأى خواهم داد ولى خواستم تذکر بدهم به آقاى سمیعى اگر چه ایشان نبودند و همچنین به آقاى نخست وزیر تذکر بدهم که سال تمام شد همان طور که آقاى طباطبایى تذکر دادند و بودجه‌ها نیامده است. بودجه وزارت کشور نیامده است به مجلس چرا وزارت کشور این اعتبار را در بودجه‌اش نیاورده است؟ بنده به عنوان تذکر عرض می‌کنم که این وزارت دارایى علیه‌السلام به این عرض و طول که هنوز هیچ از این امامزاده ما معجزه ندیدیم حتى تنظیم کردن بودجه‌اش را هم ازش ندیدیم ما نمی‌دانیم از این امامزاده کى معجزه خواهیم دید؟

وزیر کشور- البته این یک خرج جارى و عادى نبوده است که همه ساله در بودجه منظور شود البته یک اعتبارى گرفته می‌شود و در کشور یک کارى انجام می‌شود بعد صورت خرجش هم خواهد آمد و به مجلس تقدیم مى‌شود و همیشه هم در وزارت کشور معمول بوده است و این یک موضوع تازه‌اى

+++

نیست بنده خودم چندین مرتبه مستقلاً لایحه انتخابات را آورده‌ام به مجلس و همیشه همین طور بوده است و حالا هم مثل سابق این لایحه آمده و تفاوتى هم نمی‌کند چه در بودجه وزارت کشور منظور شود و چه لایحه علیحده بیاید.

مخبر (آقاى امیر تیمور)- راجع به بودجه همان طور که نماینده محترم تذکر دادند بودجه مورد توجه همه آقایان هست به خصوص کمیسیون بودجه هم این موضوع مورد توجه و نظرش هست و تذکر هم داده است که دولت اهتمام بورزد که زودتر بودجه را بیاورد و انتظار داریم همان طور که این موضوع مورد توجه است زودتر دولت بودجه‌ها را به مجلس تقدیم کند.

رئیس- به کفایت مذاکرات رأى بگیریم. (بعضى از نمایندگان- مذاکرات کافى نیست) آقاى دکتر ملک‌زاده‏

دکتر ملک‌زاده- موضوعى اینجا مذاکره شد که تصور می‌کنم سکوت مجلس را مبنى بر تصدیق اظهارنظر آقایان بدانند. براى این که تصور نشود و فهمیده نشود که این نظر نظر مجلس است بنده خواستم نظر خودم را به عرض مجلس و دولت برسانم. آقاى طباطبایى در کلیه لوایح نظر می‌کنند و حتى یک قضایاى روشن و بدیهى را نظرى تلقى می‌کنند و تذکرى می‌دهند و خیلى خوب است و الا انتخاباتى است و البته لازم هست و همه ما هم معتقدیم به آن و اعتباراتى هم لازم است براى آن ولى چون بودجه نیامده است یک همچو قضیه مالى را نباید عقب انداخت و خیلى خوش‌وقتیم که دولت متوجه است که اصول مشروطیت باید رعایت شود و البته با صلاحیت آقاى وزیر کشور که واقعاً مورد اعتماد تمام اهالى کشور هستند در موقع انجمن‌هاى نظارت در همه جا از صالح‌ترین اشخاص انتخاب شوند و براى این که فترتى پیش نیاید حتى در یک روز و در یک موقع که قانون معین کرده است در تمام نقاط مملکت باید شروع به انتخابات بشود. اما آقا یک اظهارى فرمودند راجع به ازدیاد وکلا و تقریباً اظهار‌نظر مخالفت کردند. عرض مى‌کنم اساساً قانون اساسى عده نمایندگان را مابین 160 تا 200 نفر در نظر گرفته است.

انوار- آقا این موضوع مطرح نیست.

دکتر ملک‌زاده- و هر قدر کوشش کنیم که مجلس شوراى ملى محکم‌تر و از روى اساس و قاعده محکمترى باشد و بیشتر مردان شایسته مملکت در مجلس شوراى ملى شرکت بکنند به عقیده من در امر قانونگزارى به نفع مملکت و براى نگاه دارى اصول و مبانى مشروطیت لازم و ضرورى است این است که بنده از کسانى هستم که نه تنها موافق هستم و طرفدار این موضوع هستم که عده وکلا به 160 نفر ترقى کند بلکه معتقدم که همین طور که قانون اساسى تعیین کرده است هیچ مانعى ندارد که مجلس شوراى ملى داراى 200 نفر وکیل باشد به علاوه بعضى پیشامدها آن را الزام کرده است. در اغلب ممالک مجلس سنا دارند مجلس شوراى ملى دارند با وجود عده مجالس مختلف باز هم افراد مجلس شوراى ملى در بعضى از ممالک بیشتر از مملکت ما است ما هم اگر نسبت به وسعت و جمعیت مملکت‌مان در نظر بگیریم باید 200 نفر نماینده داشته باشیم و این را البته باید رعایت کرد. یک نکته دیگرى هم هست و آن این است که شهر تهران روزى که شروع شد که قانون بنویسند تهران داراى 250 هزار نفر جمعیت بود ولى امروز مرکز با نواحى که دارد جمعیتش متجاوز از یک میلیون است که اینها شرکت کننده در انتخابات هستند و این یک حق مشروعى است که دولت و مجلس نمی‌تواند از مردم سلب کند و محروم کند مردم را از این حق بنابراین بنده از اشخاصى هستم که طرفدار ازدیاد وکلا تا 200 نفر هستم و از دولت هم تقاضا دارم که زودتر این لایحه را بیاورد به مجلس.

انوار- این لایحه که مطرح نیست آقا.

مخبر- قضیه ازدیار وکلا همان طور که عرض کردم مطرح نیست که ما صحبت کنیم. اگر مطرح بود جا داشت آقاى دکتر بیایند و اظهار نظر کنند (صحیح است) اما چون مطرح نیست بنده هم عرض نمى‌کنم اما راجع به امیدوارى که فرمودند که انجمن نظارت به موقع

+++

تشکیل بشود این را بنده اطلاع دارم که هم وزارت کشور و هم دولت و مخصوصاً آقاى وزیر کشور هم همین نظر را دارند که در موقع انتخابات کشور به جریان بیفتد و در هیچ کجا انشاء‌الله تأخیرى و تعویقى پیش نیاید و به علاوه آنچه که بنده اطلاع دارم آقاى وزیر کشور در نظر دارند و جدیت کرده‌اند که از تشبثات و توسلات اشخاص در امر انتخابات جلوگیرى شود و زیر هیچ گونه تشبثاتى نروند.

رئیس- آقاى دکتر طاهرى‏

دکتر طاهرى- بنده موافقم. یک اعتبارى براى انتخابات می‌خواهند هیچ کس هم منکرش نیست که انتخابات باید بشود خرجش هم باید بشود و خرجش هم باید به تصویب مجلس برسد. چون همه هزینه‌ها مخصوصاً خرج سفرها و حمل و نقل‌ها گران شده است اعتبار سابق کافى نبوده است و اعتبار دیگرى لازم بوده و باید گرفته شود دیگر این مطالب دیگرى که مذاکره می‌شود از این موضوع خارج است (صحیح است) از این جهت بنده هم موافقم و تقاضا می‌کنم که مذاکرات کافى باشد و رأى گرفته شود به این لایحه‏

رئیس- آقاى هاشمى‏

هاشمى- بنده مخالفم با کفایت مذاکرات و به جاى استدلال در عدم کفایت مذاکرات اجازه بفرمایید یک عرضى بکنم و یک یادآورى بکنم که شاید در موقعش سودمند باشد. عرض کنم بنده با ماده واحده مخالف نیستم و موافقم و حتى این اندازه هم اگر کفایت بشود خیلى خوب است ولى خواستم عرض کنم که امروز نوشت افزار و کاغذ گران است این یک یادآوردى است که ممکن است در موقع خودش اصلاح بشود. روزى که قانون انتخابات نوشته شد آن وضع تعرفه گرفتن و کاغذ پراکندن براى این بود که شناسنامه نبود و حالا دیگر با بودن شناسنامه دیگر موردى ندارد که این کاغذ و نوشت افزار به این گرانى اسراف شود. از طرف دیگر شخص واحد ممکن است در چندین حوزه آرا متعدد بدهد دولت باید متوجه این نکته باشد و اوراق انتخابى براى 20 دوره یا 25 دوره درست بشود و ضمیمه شناسنامه یا جداگانه باشد و در هر دوره بیایند به انجمن انتخابات و رأی‌شان را بدهند و یک مهر انجمن انتخابات در آن زده شود که دیگر نتوانند مکرر رأى بدهند و همچنین کاغذها با این وضع مسخره بازى خراب نشود که 9 نفر مهر کنند تعرفه را و باطل کنند و دو مرتبه بدهند. امروز همه افراد شناسنامه دارند باید هر شخصى شناسنامه‌اش را نشان بدهد یک درجه و مستقیم و دیگر از دادن آرا مکرر جلوگیرى شود و دولت حتماً باید در نظر داشته باشد و اصلاح بکند.

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- آقاى هاشمى یک موضوعى را تذکر دادند و به عقیده بنده لازم هم بود و بنده هم می‌خواستم در این زمینه عرایضى بکنم. البته خیلى حسن تصادف است که جناب آقاى نخست وزیر هم تشریف دارند و آقاى وزیر کشور هم هستند تمام مردم و اهل مملکت انتظار دارند که انتخابات دوره چهاردهم مطابق اصول مشروطیت و از روى کمال آزادى در جریان باشد. هر کس که به آزادى و مشروطه علاق دارد باید هدفش این باشد که انتخابات دوره چهاردهم بدون هیچ گونه دخالتى از طرف هر مقامى که باشد جریان پیدا کند براى چه؟ براى این که در نتیجه جریانات گذشته یک مذاکراتى پیدا شده است که در اطراف مجلس شوراى ملى که اساساً این مذاکرات در آینده باید مرتفع بشود و دیگر در عمل انتخابات این گفتگوها را رفع کنند. بنده که یک نفر وکیل هستم معتقدم که هیچ مقامى در انتخابات دخالت نکند مگر همان وزارت داخله که براى حسن انتظامى که لازمه جریان انتخابات است دخالت کند تا هر کس آرا طبیعى محلى دارد انتخاب شود و بیاید در مجلس شوراى ملى سمت نمایندگى داشته باشد. هر نوع دسیسه و بالاخره هر نوع تشبث را از هر مقام و هر جایى که باشد جلوگیرى بشود. متأسفانه بنده می‌شنوم که یک تشبثاتى برخلاف قانون جریان دارد بنده نمی‌دانم این تشبثات صحیح است یا نه ولى در افواه و مطبوعات و جراید هم گاهى انعکاس پیدا می‌کند. بنده

+++

چون می‌دانم که آقاى نخست وزیر و آقاى وزیر کشور علاقه دارند که جریان انتخابات در نهایت آزادى و در کمال بی‌طرفى باشد میل داشتم که این مطلب را اینجا عرض بکنم و مخصوصاً در این زمینه هم آقاى نخست وزیر و هم آقاى سمیعى وزیر کشور یک بیاناتى بکنند. یکى دیگر از آن مطالب همان موضوعى است که آقاى هاشمى بیان کردند که این شناسنامه باید تحت کنترل درآید که یک فردى نتواند برود و پنج جاده جا برود براى خودش تعرفه بگیرد و در انتخابات شرکت کند و در موضوع انتخابات یک مرتبه براى هر فردى تکلیف است آن هم در صورتى که صلاحیت رأى دادن داشته باشد در نظرش و جهاتى که در قانون انتخابات نوشته شده و بنده معتقدم که قبل از شروع به دادن تعرفه براى این کار یک پیش‌بینى‌هایى بشود که این اعمال از بین برود و بنده لازم دانستم در همین موقعى که این لایحه مطرح است این مطلب گفته شود تا این که همان طورى که آمال همه است این امر با حسن جریان صورت بگیرد و این کار مهم ملى ما تمام شود.

انوار- آقا این اعتبارى است براى انتخابات این حرف‌ها حالا موضوع ندارد.

(همهمه نمایندگان)

معدل- آقاى انوارد مگر تو مدعى‌العموم مجلس هستى رئیس مجلس هستى؟ (انوار- بلى آقا موضوع ندارد) به شما چه این حرف را رئیس مجلس باید بزند. (نبیل سمیعى- ساکت شوید آقاى آقا سید یعقوب)

رئیس- آقاى نخست وزیر

نخست وزیر- در جلسه گذشته بنده نبودم ولى اطلاع پیدا کردم که آقاى معدل بیاناتى راجع به انتخابات فرموده‌اند و امروز هم به مناسبت این لایحه از طرف بعضى از آقایان اظهاراتى شد بنده به طور خلاصه باید خدمت آقایان عرض کنم همان طور هم مطابق دستور‌هایى که از طرف دولت داده شده است به مأمورین و تأکید هم شده است ما جز این نظر را نداشتیم که انتخابات به معناى واقعى خودش آزاد باشد و مأمورین دولت به هیچ وجه من‌الوجوه دخالت در این امر نکند این دستور اکیداً داده شده است و مراقبت هم می‌شود و در ضمن هم هر اطلاعى که از طرف آقایان به ما برسد آن اطلاعات را تعقیب خواهیم کرد و دنبالش خواهیم رفت که ببینیم چه اشخاصى هستند که برخلاف دستور دولت و نظرى که دولت دارد در امر انتخابات دخالت می‌کنند و بنده تصدیق می‌کنم که مسأله انتخابات یکى از مسائل مهمى است که امروز چه دولت و چه مردم در مقابلش قرار گرفته‌اند و تردیدى نیست که ما نبایستى جز اجراى قانون در این امر عمل دیگرى را بکنیم انتخابات حق مشروع ملت است و ملت هم نسبت به هر کس اعتماد و عقیده دارد باید رأى بدهد (صحیح است) و دولت به هیچ عنوان حق مداخلهدر این باب ندارد و هیچ یک از مأمورین هر کس باشد و در هر مقام باشد حق ندارد در این امر مداخله بکند بنده در این قضیه نظر خودم را راجع به انتخابات در رادیو عرض کردم و آنچه که بنده عرض کردم بالصراحه عرض می‌کنم که ظاهرسازى نبوده است و نظرم هست و اطمینان هم دارم که با کمک همکاران خودم این نظرم را به موقع اجرا بگذارم ولى آنچه که اینجا فرمودند راجع به این که بعضى از آقایان وزرا مشغول دخالت در انتخابات و داوطلب در انتخابات هستند بنده که یک چنین اطلاعى را ندارم که از همکاران بنده کسى خیال این کار را داشته باشد و البته اگر این خیال را داشته باشند تردیدی نیست که بایستى پستشان را ترک کنند و آنچه که قانون معین کرده بر طبق آن عمل کنند و هیچ نوعى اعمل نفوذى از طرف آنها نباید بشود (تهرانچى- آقا بایستى از روز صدور فرمان ترک کرده باشند) تا در موقعش چطور تعبیر شود اما آنچه که مربوط به شناسنامه و اینها فرمودند این مطلب را ما تحت مطالعه قرار داده‌ایم و مشاوره کرده‌ایم و طرحى هم تهیه شده است و بنده امیدوارم در جلسه نمایندگان فراکسیون‌ها که ما تقاضا کرده‌ایم فردا تشکیل بشود آن طرح را مطرح کنیم و تحت مشورت قرار دهیم و طریق عملى را در نظر بگیریم.

+++

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده واحده پیشنهادى دولت آقایان موافقین ورقه سفید خواهند داد.

اخذ و استخراج آرا به عمل آمده 71 ورقه سفید تعداد شد.

رئیس- عده حاضر در موقع اعلام رأى 92 با 71 رأى تصویب شد.

(اسامی رأی دهندگان- آقایان: تهرانچی، فریدونی، سزاوار، طالش‌خان، مؤید احمدی، مسعودی خراسانی، آزادی، ثقه‌الاسلامی، دکتر طاهری، دشتی، دکتر ادهم، مؤید ثابتی، هدایت‌الله پالیزی، انوار، اصفهانی، اصفهانیان، چایچی، اردبیلی، دکتر قزل‌ایاغ، فرخ، صفاری، دکتر ضیا، منصف، افخمی، ریگی، خسروشاهی، بوداغیان، ملایری، لیقوانی، شاهرودی، مسعودی، ساکینیان، حمزه‌تاش، دولتشاهی، رفیعی، پارسا، ملک‌زاده آملی،‌ رهبری، یمین اسفندیاری، عزیزی، فتوحی، شیرازی،اکبر، نواب یزدی، مکرم افشار، اوحدی، رستم گیو، دکتر لقمان، مخبر فرهمند، جلایی، سمیعی، مجد ضیایی، دکتر ملک‌زاده، دبستانی، امامی ، گرگانی، صفوی، امیر ابراهیمی، منشور، ناصری، هاشمی، افشار، کازرونیان، ملک مدنی، دهستانی، لاریجانی، گودرزنیا، معدل، نمازی، مشار، نراقی)

3- بقیه شور دوم لایحه آموزش و پرورش عمومى

رئیس- شروع می‌شود به لایحه آموزش عمومى ماده پنجم‏

ماده 5- در نقاطى که طبق ماده چهارم اجبارى بودن تعلیمات اعلام شده است اهالى مکلفند اطفال خود را که سن‌شان شش سال تمام باشد در شهریور ماه در دبستان‌ها نام‌نویسى کنند هرگاه طفلى به واسطه بیمارى نتواند در موقع مقرر مشغول تحصیل شود ولى او موظف است او را بلافاصله پس از رفع نقاهت به دبستان معرفى نماید اطفال تا ده ساله نیز در کلاس اول دبستان پذیرفته خواهند شد.

تبصره- اداره کل آمار مکلف است همه ساله آمار کودکان شش ساله نقاط مختلف کشور را به وزارت فرهنگ تسلیم نماید.

رئیس- آقاى افشار

افشار- عرض کنم بنده با قانون تعلیمات عمومى کاملاً موافقم در کشورى که قانون تعلیمات عمومى نباشد آن مردم نمی‌توانند از تعلیمات استفاده کنند و نمی‌توانند آزادى و مشروطیت داشته باشند آزادى و مشروطیت مستلزم اطلاع و علم است اشخاص جاهل نمی‌توانند آزادى و مشروطیت داشته باشند ولى با این حال نظر به این که وضعیت ایران یک وضع مخصوصى است که به واسطه دورى که آبادی‌هایش از هم دارد نمی‌شود با خارجه تطبیق کرد. دهات‌هایى هست مخصوصاً در قسمت کرمان و یزد که اینها خیلى خیلى از هم دور هستند و در این قسمت ما براى رعایا اسباب اشکال خواهد شد اگر بخواهند این قانون را عملى کنند یعنى به این عنوان که در یک دهى یک مدرسه باز شد اطفال یک ده دیگر را هم که خیلى به آن ده فاصله دارد مردم را مجبور کند که اطفال‌شان را به آنجا بفرستند این فوق‌العاده اسباب زحمت خواهد شد به همین جهت بنده یک پیشنهادى کرده‌ام و پیشنهادم این است که در دهاتى که بیش از 3 کیلومتر از مرکز دبستان دور باشد اطفال را مجبور بکنند به رفتن مدرسه مادامى که در آن دهات مدرسه باز نشده باشد.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بنده موافقم با این قانون آقاى افشار خوب است ما متوجه باشیم هر ماده را که می‌خواهیم درش بحث کنیم نسبت به مفاد همان ماده صحبت کنیم و داخل ماده دیگر نشویم این ماده می‌گوید در هر محلى که اعلان شد که باید آنجا تعلیمات اجبارى باشد ولى طفل مکلف است او را ببرد اینجا دیگر صحبت فاصله که سه کیلومتر یا چهار کیلومتر نیست این مطلب یک ماده دیگر دارد غرض بنده این است که متوجه باشیم در هر ماده نسبت به موضوع همان ماده صحبت کنیم و موضوع اصلى را ول نکنیم برویم سر موضوع دیگر و این رویه اسباب معطلى و گرفتن وقت مجلس است و باید این قانون زودتر بگذرد که براى شهریور ماده شروع به عمل شود و الا این موضوعى را که شما فرمودید که فاصله دهات چقدر باشد در ماده دیگر پیش‌بینى شده این ماده موضوع این است که در هر جا که اعلان شد ولى طفل مکلف است که این کار را بکند.

رئیس- آقاى امیر تیمور

+++

امیر تیمور- در شور اول بنده پیشنهادى کردم که تبصره ماده پنج حذف شود چون به نظر بنده اشکال زیادى براى دولت تولید می‌کند زیرا که به موجب این تبصره شما مکلف کردید اداره آمار را که در هر سال آمارى از اطفالی که باید به مدرسه بروند تهیه کرده و در دسترس شما بگذارد تهیه یک چنین تصدیق بفرمایید که چقدر مخارج دارد و چه مشکلاتى براى شما ایجاد می‌کند و هیچ لزومى هم ندارد زیرا در هر دهى در هر قریه‌ای وقتى که مدرسه ایجاد کرد خود به خود مدیر مدرسه و کارکنان معارف خواهند فهمید که در این ناحیه چند تا بچه باید به مدرسه بیاید و هیچ محتاج به این تشریفات نیست و این تشریفات یک مشکلات و یک خرج تراشى فوق‌العاده براى دولت خواهد کرد و به هیچ وجه هم احتیاج به این تشریفات ندارد و عملى هم نیست حالا اگر بخواهیم خودمان را دل‌خوش کنیم و گول بزنیم این یک مطلب دیگرى است و الا تصدیق بفرمایید که این کار عملى نیست این است که بنده عقیده‌ام این است که این تبصره از بین برود و حذف شود بهتر است.

هاشمى (به جاى مخبر کمیسیون)- طبعاً اداره آمار شبیه این گونه تکالیف را دارند و در هر سال اسامى مشمولین نظام و همچنین ازدواج و طلاق را صورت می‌دهند و حتى متوفیات را شناسنامه‌اش را هم باطل می‌کنند لابد براى این کار هم باید راهى پیدا کرد که ببینیم بچه شش ساله کجاست و او را به مدرسه دعوت کنند و این به هیچ وجه اشکالى ندارد و بر مؤسسات اداره آمار هم چیزى افزوده نخواهد شد.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است‏.

رئیس- پیشنهادها قرائت می‌شود: پیشنهادى آقاى ملک مدنى‏

پیشنهاد می‌شود که جمله 7 و 8 ساله حذف و به جاى آن نوشته شود که اطفال تا ده ساله در کلاس اول دبستان پذیرفته خواهند شد.

ملک مدنى- به نظر بنده محدود کردن هفت ساله و هشت ساله براى دهات کافى نیست و بهتر این است که تا ده ساله بتوانند در کلاس اول دبستان حاضر شوند این است که بنده پیشنهاد کردم که جمله تا ده ساله را عوض هفت ساله و هشت ساله قرار بدهند که بچه‌هاى دهاتى هم بتوانند استفاده کرده باشند بچه‌هاى دهات غیر از شهر هستند اینها بالاخره در دهات است باید بتوانند استفاده کنند عقیده بنده این بود.

هاشمى- بنده قبول می‌کنم‏.

وزیر فرهنگ- این که در این تبصره نوشته شده است این است که بچه‌هاى 6 و 7 و 8 ساله و ده ساله مقصود این نیست که بچه‌هاى ده ساله نتوانند و چون آقایان اصرار دارند بنده هم قبول می‌کنم.‏

پیشنهاد آقاى افشار: تبصره زیر را به ماده 5 پیشنهاد می‌نمایم: تبصره 2 در دهات نمی‌توان اطفال را به رفتن به دبستان‌هایى که بیش از سه کیلومتر از محل مسافت داشته باشد مجبور نمود.

افشار- بنده توضیح لازم عرض کردم برای این که دهاتى که داراى دبستان هستند ممکن است با تصویب این قانون اسباب زحمت مردم را فراهم کنند و مردم را وادار کنند که بچه‌هاى خودشان را به یک نقاطى که 10 کیلومتر 20 کیلومتر فاصله دارد در زمستان بفرستند در دهات وسیله نیست در دهات ماشین نیست باید طورى باشد که بتوانند بروند و برگردند این بود که بنده پیشنهاد کردم بیش از 3 کیلومتر مسافت نباید باشد باید فاصله را طورى گرفت که بچه بتواند این مسافت را طى کند.

مخبر- آقاى افشار به طور کلى بنده با یک قانون عمومى که یک استثنائاتى موجب این شود که افرادى مستثنى شوند موافق نیستم از طرفى هم این که فرمودید صحیح است دهات کوچک با فواصل بسیار در ایران زیاد است ولى منظور این است که پس از یک دوره که این قانون عمل بشود در کشور ایران دیگر بى‌سواد باقى نماند اصل منظور این است یا نه؟ غیر از آن که منظور دیگرى نداریم بالاخره با آقاى وزیر هم که مذاکره کردیم و قبول می‌کنند که چون آیین‌نامه این قانون باید به تصویب کمیسیون فرهنگ برسد باید بیشتر مطالعه بکنیم و یک فاصله‌ای که بیشتر ممکن و عملى باشد در نظر بگیریم.

+++

افشار- چون وعده دادند که در آیین‌نامه این منظور را عملى می‌کنند بنده هم پیشنهاد خود را پس می‌گیرم.‏

رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر ادهم‏

پیشنهاد آقاى دکتر ادهم- پیشنهاد می‌کنم که از نقطه‌نظر تعمیم و توسعه آموزش و نیز براى این که عده‌ای از تحصیلات محروم نمانند در آخر ماده 5 به جاى اطفال 7 ساله و 8 ساله نوشته شود اطفال تا ده ساله پذیرفته خواهند شد.

مخبر- این منظور تأمین شد ضمن پیشنهاد آقاى ملک مدنى

پیشنهاد آقاى گودرزنیا

پیشنهاد می‌کنم در سطر آخر ماده 5 به جاى این که نوشته شده است اطفال 7 ساله تا 8 ساله در کلاس اول پذیرفته می‌شوند بهتر است تا سن ده سالگى نوشته شود.

مخبر- این هم تأمین شد آقا چرا می‌خوانید.

رئیس- پیشنهاد دیگر

پیشنهاد آقاى ساکینیان

پیشنهاد می‌کنم در سطر دوم بعد از کلمه مکلفند اضافه شود که وسایل تحصیل منظم اطفال خود را فراهم نمایند:

ساکینیان- عرض کنم که مقصود این قانون همان طور که در کشورهاى خارج است همان طور هم در کشور ایران منظور است که اطفال مجبور نباشند مدتى به فلان دبستان به خصوص بروند که اطفال به یک درجه تحصیلات برسند ممکن است خانواده‌هایى باشند که طفل‌شان را به مدرسه نفرستند ولى همان برنامه دولتى را در منزل یا به ترتیب دیگر به بچه‌هایشان تدریس کنند این است که بنده این پیشنهاد را کردم که اولیاى اطفال مجاز است نوشته شود در صورتی که اگر اطفالشان را به دبستان نفرستاده‌اند ولى با وسایل دیگر به تحصیل رسانده‌اند.

وزیر فرهنگ- بنده بدبختانه نمی‌توانم پیشنهاد نماینده محترم را قبول کنم براى این که منظور این نیست که اطفال ایرانى فقط خوانده و نوشتن را یاد بگیرند البته منظور اصلى این است ولى چنانچه اسم لایحه هم می‌رساند و آقایان هم اصرار داشتند منظور پرورش اخلاقى کودکان حتى تقویت حس دینی‌شان هم هست اطفال ایرانى باید یکنواخت به تربیت برسند و داراى احساسات و صفات و ملکات اخلاقى که لازم است یک فرد داشته باشد همگى داراى آن صفات باشند و هم ممکن است که طفلى در منزل در خانه خودش آن کار را بتواند انجام دهد ممکن است بعضى از مردم بچه‌ها را در خانه خودشان باسواد کنند ولى آن اخلاق و صفات را بایستى در مدرسه یاد بگیرند در مدارس که دولت اداره می‌کند و تحت نظر دولت است یا مدارس ملى که دولت در آنجاها نظارت دارد در آنجاها تربیت بشوند و اجازه نمی‌توانیم بدهیم که اطفال در خانه‌هاى خودشان تحصیل کنند.

ساکینیان- بنده اجازه توصیح می‌خواهم.

رئیس- بفرمایید.

ساکینیان- این طور که آقاى وزیر فرهنگ تعبیر فرمودند کاملاً برخلاف عقیده بنده بود بنده هیچ وقت این مقصود را نداشته مقصود من این بود که قانون محکم‌تر شده باشد ممکن است که اشخاصی باشند که هیچ مربوط به بنده نباشد و دخالتى به بنده نداشته باشد اطفال‌شان در خانه تحصیل کنند به علاوه ما امتحان نهایى دبستان داریم هر طفلى که در جاى دیگر تحصیل کرده باشد ممکن است به امتحانات نهایى دبستان مراجعه کنند از آنجا تصدیق بگیرند در هر حال آقاى وزیر معارف بدانند که بنده هیچ وقت آن عقیده و منظورى را نداشتم که ایشان فرمودند.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى ساکینیان.

امیر تیمور- ما پیشنهاد را نفهمدیم یک دفعه دیگر بخوانید.

معدل- آقا ما درست ملتفت نشدیم.

(مجدداً به شرح سابق خوانده شد)

رئیس- موافقین با این پیشنهاد برخیزند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقاى طباطبایى

+++

پیشنهاد می‌کنم در آخر ماده قید شود ساعات تحصیل یک سره خواهد بود.

طباطبایى- این پیشنهاد را که بنده کردم خواستم متذکر باشد که به موجب یادآورى‌هاى بسیارى که در این چند روزه به من از خارج شده اکثر از دو وقت بودن مدارس شکایت دارند همان طور که ادارات دولتى سابقاً دو وقت کار می‌کردند چرا یک سره شد؟ به واسطه دورى راه و نبودن وسایل و همچنین این گرفتارى و مضیقه را محصلین بیشتر دارند براى این که ادارات لااقل قسمتى از شب را ممکن است بنشینند کار کنند ولى مدارس این طور نیست و اینها یک قسمت از صبح و یک قسمت از عصر را باید بروند به مدارس در صورتی که هم باید بروند و برگردند و مسافت‌ها غالباً زیاد و آقاى مستحضر هستند که مدرسه به قدر داوطلب گنجایش ندارد و باید برگردند به منزل و دو ساعت بعد دو مرتبه به مدرسه بیایند و دو ساعت دیگر که تعطیل می‌شود باید برگردند به منزل این بود که من پیشنهاد کردم مخصوصاً در قرا و قصبات و مخصوصاً صحبت شد که از این ده به آن ده باید بروند مدرسه بنده در همین قلهک دیدم که شما مدرسه دارید از ضرابخانه یا جاهاى دگیر غالباً آقایان ملاحظه کردید که اطفال در راه شمیران پیاده می‌روند به مدرسه و برمی‌گردند این را خواستم آقا توجه بفرمایند که اوقات مدرسه را اگر لازم می‌دانید در قانون بگذارید و الا در آیین‌نامه پیش‌بینى کنید که وقت مدرسه یک سره باشد (آزادى- 5، 6 ساعت یک سره ممکن است) 5، 6 ساعت لازم نیست ممکن است موافقت بفرمایید و می‌شود اطفال از 4 به ظهر بیایند مدرسه تا یک بعد از ظهر و یک بعد از ظهر هم مدرسه تعطیل شود.

وزیر فرهنگ- بنده خواستم از آقایان استدعا نمایم آنچه نظر دارند به اصلاح فرهنگ همه را در اینجا نفرمایند آنچه مربوط با این قانون است بفرمایند راجع به خود این مواد اظهار‌نظر بفرمایند و تصدیق بفرمایند که این لایحه مدتى است در مجلس مانده است و بنده انتظار دارم که مجلس شوراى ملى زودتر این قانون را تصویب کند براى انجام اجراى آن اینها را بگذارنید براى آیین‌نامه و مواقع دیگر بنده تصدیق می‌کنم که راجع به فرهنگ نواقص زیاد است و اگر آقایان بخواهند که از این موقع استفاده کنند و تذکر بدهند این قانون می‌ماند (صحیح است) و می‌دانید که تعیین عده ساعات درس و این که یک سره و دو سره باشد این چیزى نیست که بشود در این قانون گنجاند در اینجا هم اشاره نشده است و بنده هم نظر ایشان را می‌دانم براى تذکر بود و خواهش می‌کنم تذکر را در موقع دیگر بدهند.

رئیس- پیشنهاد آقاى اوحدى

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده 5 اضافه شود: تبصره دبستان نامبرده اعم است از دبستان ملى یا دولتى. اوحدى‏

وزیر فرهنگ- این واضح است آقا.

اوحدى- اجازه بفرمایید در این لایحه همه جا اسم دبستان برده شده است بدون این که قید شود که این دبستان ملى است یا دولتى بنده قبول دارم که دبستان ملى هم بایستى با نظارت وزارت فرهنگ باشد آیین‌نامه‌اش را وزارت فرهنگ باید تهیه کند حالا ضرر ندارد اگر مقصود شما از دبستان اعم است اینجا اضافه بفرمایید اعم از دولتى و ملى اگر مقصودتان دولتى به خصوص است پس آن فرمایشات که در جلسات قبل در جواب بنده و سایرین دادید که دبستان‌هاى ملى در تحت نظارت دولت است از بین می‌رود.

وزیر فرهنگ- بنده تعجب می‌کنم از آقاى اوحدى آقا لفظ دبستان اعم است از دولتى و ملى وقتى که اعم شد این توضیح زائد است اگر غیر از این بود در ماده سوم گذاشته نمی‌شد آموزش و پرورش در دبستان‌هاى دولتى قید می‌شود ولى وقتى که قید نشد اعم است و توضیحى لازم ندارد خواهش می‌کنم که پیشنهاد خودتان را پس بگیرید.

اوحدى- پس گرفتم‏.

رئیس- پیشنهاد آقاى طرانچهى‏

اینجانب پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده 5 اضافه شود.

تبصره 2- در نقاطى که وسایل تعلیمات اجبارى فراهم می‌شود اولیاى اطفال مکلفند اطفال تا 8 ساله را در دبستان نام‌نویسى

+++

نمایند در صورت تخلف شامل مجازات مذکوره در ماده خواهد شد.

طهرانچى- در ماده 5 بین 7 و 8 هم اجازه داده شده است در صورتی که ما ملکف کردیم تا سن 6 سالگى در سال اول که تعلیمات اجبارى می‌شود در یک حوزه اولاً شاگرد به اندازه کافى نخواهد داشت اگر شش ساله را در نظر بگیرند البته 7 و 8 ملکف نیستند و مجاز هستند این است که بنده نظر دارم که در سال اول مکلف باشند که 7 و 8 را هم بگذارند و براى سال‌هاى بعد البته از شش سالگى که از یک طرف شامل مجازات نشوند که مکلف باشند بگذارند و از طرفى هم ممکن است که شاگردها به اندازه کلاسى که شما افتتاح می‌کند نباشند اگر باشند شش ساله را تا ده ساله بگیرید.

مخبر- اصل نظر حضرتعالى درست است ولى قانون براى بچه‌هاى شش ساله شروع به درس را اجبارى قرار می‌دهد اینجا بیاییم اطفال 7 و 8 را هم مشمول کنیم (طهرانچى- در سال اول) گویا یک استثنایى باشد و مشکل است و شاید لطمه به کار اهالى دهات بزند این است که اگر موافقت بفرمایید به طور مطلق 6 سالگى را اجبارى قرار دهیم و 7 و 8 اختیارى باشد.

طهرانچى- مسترد می‌کنم.‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به ماده 5 موافقین برخیزند (اکثر برخاستند) تصوب شد.

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم‏.

جلسه آتیه روز پنجشنبه 30 تیر ماه خواهد بود.

وزیر فرهنگ- اجازه بفرمایید جلسه ختم نشود تا این لایحه تمام شود.

رئیس- جلسه آتیه را روز پنجشنبه قرار دادیم چون آقاى نخست وزیر کارى دارند جلسه را ختم می‌کنیم.

(مجلس نیم ساعت قبل از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

قانون پنج میلیون ریال اعتبار به وزارت کشور براى هزینه انتخابات دوره چهاردهم تقنینیه‏

ماده واحده- وزارت دارایى مجاز است در حدود پنج میلیون ریال هزینه انتخابات دوره چهاردهم تقنینیه را مطابق درخواست وزارت کشور حواله و با نظارت دارایى و رعایت مقررات پرداخت نموده و اعتبار آن را در بودجه سال 1322 کشور منظور و پس از تصویب واریز نماید.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه بیست و هشتم تیر ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294056!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)