کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 180 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 20 مرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: پیراسته. مهدوى و ابریشم‌کار

3 - گزارش آقاى مکى در باب امور نفت و احتیاجات خوزستان‏

4 - طرح تصویب لایحه فورى اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه مرداد شهریور

5 - طرح لایحه بیست میلیون ریال اعتبار جهت دفع سن‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 180

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 20 مرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: پیراسته. مهدوى و ابریشم‌کار

3 - گزارش آقاى مکى در باب امور نفت و احتیاجات خوزستان‏

4 - طرح تصویب لایحه فورى اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه مرداد شهریور

5 - طرح لایحه بیست میلیون ریال اعتبار جهت دفع سن‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت ده و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى نورالدین امامى (نایب رئیس) تشکیل شد

1 - تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: یوسف شکرایى. على‌اکبر امامى‌اهرى. عسگر صاحب‌جمع. ناصرقلى اردلان. احمد ناظر‌زاده کرمانى. عبدالرحمن فرامرزى. غلامرضا فولادوند. محمدرضا آشتیانى‌زاده. امیرنصرت اسکندرى. فتحعلى افشار. غلامحسین قراگزلو. امیر‌قاسم فولادوند. حسن طاهرى. حسین مکى. جمال امامى. طباطبایى. سلطان‌العلما.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمود محمودى. حسین خاکباز. دکتر مصباح‌زاده. خسرو قشقایى. عبدالحمید سالارسنندجى. ابوالفضل تولیت. حسن اکبر. دکتر یوسف مجتهدى. ابوالفضل حاذقى. ابوالحسن رضوى. احمد سودآور. محمد ذوالفقارى. سلطانعلى سلطانى. صدر میرحسینى. جواد مسعودى. عبدالحسین مجتهدى. دکتر کیان. مخبرفرهمند.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: شوشترى. محمدعلى نصرتیان. دکتر احمد سیدامامى. على بزرگ‌نیا. مجتبى دولت‌آبادى. ثقه‌الاسلامى هر کدام یک ساعت.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد هراتى. محمدعلى مسعودى هر کدام یک ساعت.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه گذشته اعتراضى نیست؟ آقاى حائرى‌زاده.

حائرى‌زاده - در جلسه اسبق در مطبعه دفتر دختر شده بود در اینجا هم یک همچو اشتباهات کوچکى دارد مثلاً مرده مرد شده بنده اینجا عرض کرده بودم ما شرکت را باید مرده حساب کنیم اینجا مرد نوشته شده است یک جاى دیگر هست که هیچ کدام بیشتر از عشر سهام نداشته باشند کلمه عشرش حذف شده است دو سه جاى دیگر هم از این قبیل اشتباهات هست که در مطبع شده این است که اصلاحى در این قسمت لازم دارد تصحیح می‌کنم و می‌دهم به اداره تند نویسى‏

(در این موقع عده‌ای از آقایان نمایندگان مشغول صحبت بودند)

نایب رئیس - آقایان استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید که بنده بیانات آقا را بشنوم بفرمایید

حائرى‌زاده - در جلسه گذشته یک موضوعى را فراموش کرده بودم که به عرض برسانم و آن این است که در تاریخ 14 مرداد 1330 عده از زنجانیان مقیم تهران در منزل حضرت آیت‌الله آقاى سید ابوالفضل موسوى زنجانى اجتماع کرده بودند و از آنجا این مشروحه را به مجلس شوراى ملى تقدیم کرده‌اند که قدر از زحمات جناب آقاى دکتر مصدق و حضرت آیت‌الله کاشانى می‌باشند که بنده تقدیم مقاسم ریاست مى‌کنم.

نایب رئیس - آقاى دکتر کیان‏

دکتر کیان - در جلسه گذشته بنده را جزو غایبین بى‌اجازه نوشته‌اند آن جلسه بنده یک شرحى نوشته به وسیله آقاى نقیب خدمت آقاى رئیس داده بودم خواهش مى‌کنم که اصلاح بفرمایند.

نایب رئیس - اصلاح مى‌شود آقاى صدر‌زاده‏

صدرزاده - در بیانات جلسه گذشته بنده مختصر اشتباهاتى دارد که تصحیح می‌کنم و می‌دهم به تند نویسى‏

نایب رئیس - تصحیح می‌شود دیگر نظرى به صورت جلسه نیست؟ (گفته شد - خیر) صورت جلسه قبل تصویب شد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: پیراسته. مهدوى. ابریشم‌کار.

نایب رئیس - با اجازه آقایان نطق‌هاى قبل از دستور را شروع می‌کنیم آقاى پیراسته بفرمایید

پیراسته - عرض کنم در جلسه گذشته متأسفانه فرصت نشد که بنده نظرم را راجع به قرضه دولت ایران از امریکا به عرض برسانم فعلاً راجع به این قرضه و لایحه که تصویب شده است و خوشبختانه قرار است که قراردادهاى مربوطه آن به تصویب کمیسیون‌هاى بودجه و دارایى برسند تذکراتى که لازم می‌دانم به عرض می‌رسانم اولاً به نظر بنده سود سه و نیم درصد زیاد است و آن طوری که بنده شنیده‌ام در آمریکا این سود فقط به تجار درجه دوم یعنى بانک‌ها به تجار درجه دوم با این سود قرض می‌دهند به علاوه بنده توجه آقاى اعضاى کمیسیون‌هاى بودجه و دارایى را به این موضوع جلب می‌کنم که با باید اخیراً داشته باشیم که در صورت باز شدن اعتبار از هر دولتى که ارزان‌تر به ما فروخت بتوانیم جنس‌مان را بخریم چون آن طوری که بنده شنیده‌ام اجناس دولت انگلستان و آمریکا به مناسبت این که مزد کارگر در آنجاها زیاد است و به علاوه اینها بازار فروش در دنیا زیاد دارند گران‌تر از جاهاى دیگر است همچنین شنیده‌ام در بعضى ممالک صنعتى بزرگ مثل

+++

آلمان و ایتالیا و ژاپن اجناس و محصول خودشان را به قیمت تمام شده هم حاضرند بفروشند و علتش این است که می‌خواهند از بیکارى جلوگیرى بکنند و باز هم شنیده‌ام که دولت ایتالیا به دولت ایران و بعضى از تجار پیشنهاد کرده که حاضر است پنبه خام بگیرد و در مقابل آن پارچه بدهد و فقط مزد کارگر بگیرد بنابراین من نمى‌گویم مطلقاً از آمریکا نخرید ولى بایستى یک ماده‌اى در آنجا گنجانیده شود که در صورت تساوى قیمت‌ها از آمریکا بخرند نه این که این اعتبار باز بشود و ما مجبور بشویم که تمام کالاهایى را که موردنظر است به هر قیمت که هست از آمریکا بخریم خیر اگر دیدیم که دولت آلمان یا ایتالیا و دول دیگر به ما ارزان‌تر نمی‌فروشند این جنس را از آمریکا بگیریم موضوع دیگرى که می‌بایستى اینجا توجه داده شود یعنى حقش بود که در موقع طرح لایحه تذکر داده شود موضوع انتظاراتى است که از دولت آمریکا داریم متأسفانه با وجود وعده‌هاى مکررى که اینجا دولت از بعد از شهریور تا حالا به ما داده است تاکنون کوچک‌ترین اقدام عملى براى کمک به ملت ایران کرده ما قبل از شهریور وضع بسیار مناسبى داشتیم اوضاع اقتصادى ما رو به بهبودى بود و ما توانسته بودیم بدون کمک خارجى اقدامات مفیدى بکنیم و ایران را از صورت قرون وسطایى سابقش در بیاوریم و ما توانسه بودیم راه آهن بکشیم و کارخانه‌جات وارد کنیم فقط به نیروى ملت ایران و مساعدت ملت ایران بدون هیچ گونه مجوزى فقط به حکم زور قواى روس و انگلیس و امریکا مملکت ما را اشغال کردند و وضع آرامش ما را به هم زدند هر چه داشتیم بردند حتى آذوقه ما را آن قدر بردند که آقایان فراموش نکرده‌اند که مردم از گرسنگى می‌مردند و در مقابل اینها به ما یک لقب دادند و آن هم پل پیروزى بود فقط این لقب و هیچ چیزى دیگرى ندادند در این مدت که ما تمام مصائب جنگ را تحمل کردیم ماشین‌هاى ما را بردند کارخانه‌جات ما را بردند وضعیت ما را به هم زدند و متوقع بودیم که دولت امریکا و دیگر متفقین قدر این خدمتى را که ما کرده‌ایم به فتح و پیروزى متفقین بدانند متأسفانه از جانب هیچ یک از متفقین که به ایران توجهى نشد سهل است کارشکنى‌هایى هم براى ما فراهم آوردند هنوز هم ما گرفتار مسأله نفت هستیم و به کارهاى دیگر نمی‌رسیم بنابراین ما انتظار داریم از دولت آمریکا که لااقل با دولت ایران که سهم بسیار بسزایى در پیروزى متفقین داشته است مثل مخالفین‌شان یعنى مثل کسانى که با آنها جنگ کرده‌اند و ما را پل پیروزى قرارداده‌اند که با آنها جنگ بکنند با ما هم اقلاً مثل آنها رفتار کنند مثلاً شنیده‌ام به دولت ایتالیا سه میلیارد دلار کمک بلاعوض شده است همچنین مبالغى به آنها با شرایط بسیار سهل و ساده قرض داده شده است دولت ایتالیا یکى از دولى بود که با متفقین جنگ مى‌کرد ما انتظار داریم لااقل با ما مثل دولت ایتالیا یا یکى از دولى که با آنها جنگ کرده‌اند رفتار کنند بنده مخصوصاً از اقامت موقت یکى از شخصیت‌هاى مهم امریکا در ایران استفاده مى‌کنم و از ایشان انتظار داریم که اقدامات مؤثرى بکنند که کمک‌هایى که سال‌ها به ایران وعده داده شده است عملاً شروع بشود ما در درجه اول احتیاج به نان داریم بهداشت و فرهنگ مردم ایران باید تأمین بشود تا‌ از افکار مضره و از پنجه‌هایى که امروز ما را تعقیب می‌کنند جلوگیرى بشود

ما اگر نان و بهداشت و فرهنگ نداشته باشیم اگر میلیون‌ها توپ هم داشته باشیم یک شاهى براى ما ارزشى ندارد عرض دیگرم این است که با وجود این که بنده در تمام زندگى رویه صریح و بسیار روشنى داشته‌ام و هیچ وقت رویه بنده ابهامى نداشته و راجع به دولت آقاى دکتر مصدق مکرر در مجلس نظر خود را عرض کرده‌ام معهذا به بنده گفتند که تو با این دولت موافقى یا مخالفى؟ مى‌گویند که اگر مخالفى چرا از تمام مقدورات پارلمانى استفاده نمی‌کنى و اگر موافقى چرا انتقاد می‌کنى بنده در این مورد مکرر در مجلس تذکر داده‌ام ولى براى این که این تذکر نهایى باشد و جواب تمام این پرسش‌ها را بدهم قبلاً رویه خودم را راجع به این دولت عرض مى‌کنم مسأله نفت یک مسأله‌ای است که مورد اتفاق و علاقه تمام ملت ایران است (صحیح است) و بدون تردید تمام ملت ایران علاقمندند و از شخص آقاى دکتر مصدق پشتیبانى می‌کنند که این مسأله به نفع و صلاح و خیر مملکت و ملت ایران تمام شود و بنده هم مثل سایر نمایندگان و مثل تمام مردم ایران در این موضوع شخص جناب آقاى دکتر مصدق را تأیید می‌کنم و به علاوه ایراد و اعتراض هم به شخص ایشان ندارم براى این که ایشان یک مردى است که فقط براى این سرکار آمده‌اند موضوع نفت را به نفع ملت ایران حل بکنند با این حال رنجور و با این حال ضعفى که ایشان آمده‌اند زمامدار شده‌اند غیر از مسأله نفت هم نباید از ایشان انتظار دیگرى داشت و نمى‌توانند به کارهاى دیگر رسیدگى بکنند ما اگر ایراد و اعتراض داریم مکرر همان طوری که عرض کرده‌ام از کسانى است که خودشان را به آقاى دکتر مصدق نزدیک مى‌کنند همان طور که تا به حال به تمام مراکز قدرت خودشان را نزدیک کرده‌اند و بعد هم خواهند کرد بنده چند روز پیش دیدم که یکى از وزرا در ماشین آقاى دکتر مصدق‌السلطنه را گرفت و ایشان را سوار شدند و یقین دارم که آقاى دکتر مصدق‌السلطنه به این عمل راضى نیستند ولى این آقا در ماشین آقاى مصدق را همان طور گرفت که در ماشین مظفر فیروز را می‌گرفت بعد از این هم در ماشین سایرین را خواهد گرفت اعتراض ما به اینها است بنده و امثال بنده که ناظر رنگ به رنگ شدن هر روز به شکلى در آمدن این عده هستیم و می‌دانیم که از زمان پیشه‌ورى تا به حال هر روز به شکلى در آمده‌اند و به آقاى دکتر مصدق هم خودشان را نزدیک می‌کردند یعنى رشته تخصص‌شان این است ما نمی‌توانیم با اینها کار بکنیم و عمل بد آنها را انتقاد مى‌کنیم حالا چرا انتقاد بیشتر نمى‌کنیم؟

براى این است که این اشخاص با وسائل تبلیغاتى که در دست دارند خودشان را در سپرى پنهان کرده‌اند و هر کسى را که از اعمال آنها انتقاد بکند آن را به حساب مصالح کلى مملکت می‌گذارند و بهترین تعریف جامع براى این اشخاص هر جایى‌هاى سیاسى است ما اگر از اینها انتقاداتى حالا نمى‌کنیم باز براى این است که به آقاى دکتر مصدق نشان بدهیم که با وجود تمام ایراد و اعتراضاتى که به این دسته هست و با وجود این که ما از اعمال اینها اطلاع داریم با وجود این که صورت ریز سوء استفاده ایشان در دست بنده هست معهذا به خاطر مصالح مملکت و به خاطر این که آقا دکتر مصدق بدانند که ما براى نفت ایشان را تأیید می‌کنیم انتقاد بیشترى نمی‌کنیم (نریمان - خواهش دارم صورت این اشخاص را بدهید چاپ کنند) بنده براى این که بدانند این اشخاص چه می‌کنند دو نمونه‌اش را عرض مى‌کنم (نریمان - صورت را هم بفرمایید چاپ کنند) چشم الآن می‌گویم یک نمونه کوچک آن این است که مملکت ما احتیاج به گرد د. د. ت دارد این را به موقع نخریدند در نتیجه گرد د. د. ت که هر تنى پانصد دلار یا ششصد دلار قیمت داشته است حالا هر تن هزار و پانصد دلار قیمت دارد (فقیه‌زاده – آن هم د. د. ت نیست) مملکت ما در حدود 1500 تن احتیاج دارد و هر تن آن 1500 دلار است و حضرتعالى که وزیر دارایى هستید تفاوت قیمت را که هر تن نهصد دلار است حساب بفرمایید که چند میلیون دلار ضرر این بوده است و حتى به فرمایش آقاى فقیه‌زاده این د. د. ت‌هایى هم که آورده‌اند هیچ‏ به درد نمى‌خورد و غالباً اثر ندارد. به علاوه یک مسائلى که آدم را دچار سرگیجه می‌کند بنده از دور و نزدیک می‌شنوم که مسائلى پیش آمده است در دولت آقاى دکتر مصدق هم صحبت‌هایى مى‌شنویم که واقعاً تأسف آور است بنده شنیدم که صحبت جو از جو و امثال اینها هم هست بنده باز از اینجا اعلام می‌کنم که ما نسبت به مسأله نفت و شخص آقاى مصدق‌السلطنه کمال اعتماد را داریم و از آقاى دکتر مصدق کمال پشتیبانى را می‌کنم تا ایشان بدانند که ما با تمام قوا هر قدر که این جریانات پیش بیاید براى جلوگیرى از نظایرش ما حتى به عنوان تذکر و انتقاد می‌گوییم و الا هر ایرانى امروز موظف است که از شخص ایشان در مسأله نفت پشتیبانى بکند و باز بنده در اینجا که یک مقام رسمى است تأیید می‌کنم که ما نسبت به شخص آقاى دکتر مصدق‌السلطنه و مسأله نفت کمال پشتیبانی را داریم تا این مسأله به خیر و صلاح مردم حل بشود ولى این مسأله نفت نباید سپر سوء استفاده و سپر بعضى کارهاى دیگر قرار بگیرد بنده به احترام شخص ایشان اسم اشخاص را نمى‌برم و صورت ریز را هم نمى‌خوانم و انتظار دارم خودشان هیئتى را که مورد اعتماد خود ایشان هست انتخاب بکنند و بنده را هم دعوت بکنند در آنجا که این مسائل را توضیح بدهم اگر قانع نشدند آن وقت بنده بیایم اینجا و عذر بخواهم.

نایب رئیس - آقای سعید مهدوى‏

سعید مهدوى - بنده مطالبى دارم که مبتلا به مردم خراسان است یک قسمت راجع به مسلولین است که هر روز مرتب راجع به آنها در اینجا صحبت می‌شود و متأسفانه هیچ گونه اقدامى از طرف وزارت بهدارى و دولت به عمل نمى‌آید تقریباً یک ماه قبل چند نفر خراسانى بنده مراجعه کردند که ما در مریضخانه بوعلى بسترى هستیم و در آنجا نسخه‌هایى به ما داده‌اند که اینها قیمت‌شان فوق‌العاده گران است البته بنده شاهد و ناظر هستم که مقدار زیادى از آن نسخه‌ها را آقاى قرشى وجهش را پرداخت کردند ولى راجع به این موضوع بنده علاقمند شدم که اصلاً بپرسم ببینم که در این مریضخانه دولتى که مریض را باید بخوابانند چرا دوا بهش نمی‌دهند اگر بنا بود تنها بخوابانند منزلش هم مى‌خوابید رفتم پیش آقاى وزیر بهدارى یک توصیه‌اى گرفتم که بروم به مریضخانه بوعلى و در آنجا تفصیل را به بنده بگویند وقتى مراجعه کردم به آنجا دیدم موضوع صحت دارد و گفتند دواهاى مسلولین به قدرى گران است که براى ما تهیه‌اش مقدور نیست. در صورتى که به نظر بنده تهیه دوا به قیمت ارزان‌تر براى دولت و وزارت بهدارى خیلى آسان است و به فرض هم که گران باشد در مقابل جان بشر آن قدر ارزش ندارد (دکتر جلالى - باید بودجه وزارت بهدارى

+++

را زیاد کنند) و آن هم در مقابل این افراط و تفریطى که ما در این دستگاه دولتى می‌بینیم. همچنین سه چهار نفر از این خراسانی‌ها محتاج به عکس بردارى بودند گفتند این عکس بردارى منحصر است به یک نفر یا دو نفر در تهران نمی‌دانم چرا وزارت بهدارى این دستگاه را خودشان نمى‌آورند بنده رفتم خدمت آقاى امیرتیمور چون ایشان نایب رئیس جمعیت مبارزه به سل هستند و حالا هم که در هیئت دولت تشریف دارند استدعا کردم که یک توجهى بفرمایند ایشان مساعدت‌هاى لازمه را فرمودند و توصیه‌هایى مرقوم فرمودند متأسفانه باز به هر کجا که مراجعه کردیم گفتند همان طوری که مریضخانه بوعلى گفته است این دستگاه منحصر است به دکتر شقاقى و دکتر ملکى و به آنها هم که مراجع شد یک قیمت فوق‌العاده زیادترى براى اینها گفتند و اخیراً هم یک توصیه گرفتم براى مریضخانه فیروزآبادى به آنجا هم مراجعه کردیم آنچه هم این دستگاه عکس بردارى را نداشتند و بنده آنها را فرستادم به بیمارستان بوعلى و از آنجا نوشته‌اند که براى هر کدام از اینها 120 تومان براى عکس بردارى لازم است و این مبلغ را هم شما باید بدهید و از جاى دیگر محلى نیست.

این را بنده قبول می‌کنم ولى با قبول کردن من و پرداخت این وجه علاج درد مسلولین نمی‌شود چون تعدادشان که چهار نفر نیست باید دولت بنشیند یک فکرى بکند اولاً جلوى سل را یک طورى باید بگیرند و مبازه بکنند که مردم از ابتلاى به این مرض مصون بمانند و وقتى هم کسى مسلول شد باید معلاجه کنند الآن در دنیا مرض سل معالجه مى‌شود متأسفانه این مرض بیشتر مربوط به طبقات فقیر است نباید همین طور بماند این راجع به مسلولین بود که عرض کردم یکى دیگر که مربوط به جناب آقاى وارسته است موضوع راه آهن خراسان است براى راه آهن خراسان بنده به خاطر دارم از روز ورود که نمایندگان خراسان مجتمع شدند اولین حرف‌شان تصمیم به این بود که راجع به راه آهن خراسان اقدام بکنند و جدا از دولت‌هاى وقت بخواهند یاد دارم دولت اولى که ما آمدیم اینجا دولت آقاى ساعد بود تمام نمایندگان خراسان مجتمعاً رفتیم در هیئت دولت مذاکره کردیم وعده مساعدت شنیدیم و در تمام این مراحل که با چهار دولت بعد هم ما مذاکره کردیم اتفاقاً مطالبى که ما راجع به راه آن و زیارت مشهد می‌گفتیم و گزارش‌هاى خیلى زیادى که در هیئت دولت بود می‌رساند که این عمل و اتمام راه آهن خیلى منفعت دارد در حکومت آقاى منصور‌الملک چون آقاى منصورالملک مدتى هم رئیس برنامه بودند استفاده کردیم و دستور خرید صد هزار تن ریل را از ایشان گرفتیم متأسفانه صد هزار تن ریل با این که در آن موقع ارزان بود 35 هزار تنش قطعى بود و قرار بود 65 هزار تن را هم سازمان برنامه اطلاع بدهد متأسفانه گویا با یک اشکالاتى در کمیسیون برنامه مواجه شده بود و قت گذشت و 65 هزار تن ریل از بین رفت و با از بین رفتن آن و بالا رفتن قیمت ریل یک مبلغ زیادى در حدود چندین میلیون تومان تفاوت قیمتش است حالا این سهل انگارى هم از کجا و در کدام دستگاه شده این هم معلوم نیست در حکومت آقاى رزم‌آرا هم یک صحبتى راجع به زیر سازى راه آهن و تکمیل این راه شد که وقتى ریل برسد معطل نباشند ایشان کمک کردند با این که اشکالات زیاد بود و در این قسمت باید یادآور شوم که ما در هر کجا که اقدام می‌کردیم اثر پاى نمایندگان آذربایجان هم بود و کمک‌هاى زیادى هم آقایان نمایندگان آذربایان به ما کردند چون این جریان فقط مربوط به راه آهن خراسان نیست مربوط به راه آهن آذربایجان و خراسان است در آنجا با این که مواجه با اشکالات وزیر دارایى وقت و رئیس برنامه و رئیس بانک ملى شد به خاطر دارم با این که مزایا منافعش در حدودى آنجا گفته شد مرحوم رزم‌آرا گفتند که آقا مسئولیتش با من و به مسئولیت من این پول را بدهید و بانک هم مجبور شد و پرداخت حالا یک اشکال دیگرى است که اگر این را هم وزارت دارایى موافقت بفرمایند باز ما می‌رویم سر خانه اول یعنى باز ریل به دم کار نمی‌رسد موضوع این است که پول هم دادند و موافقت هم فرمودند ولى وزارت راه و سازمان برنامه واقعاً نمی‌توانستند بکنند چند روز پیش به من فرمودید بنده به سازمان برنامه مراجعه کردم و معلوم شد که اینها از تأمین بعدیش وحشت دارند یعنی محلى براى پرداخت وجه ندارند تا یک روزى به معیت نمایندگان آذربایجان و نمایندگان خراسان رفتیم به سازمان برنامه در آنجا بالاخره به اینجا رسیدیم که باید طرح تهیه شده و 57 نفر هم امضا کرده‌اند که عوارض گمرکى از این ریل‌ها گرفته نشود حالا چرا این عوارض گرفته نشود؟ براى این که این بودجه و این راه آهن مال دولت است پولى هم که به این حساب می‌آید و گرفته می‌شود مصرف همین کارها باید بشود اگر به خاطر مبارک‌تان باشد در سال 1319 در زمان شاه فقید به عرض ایشان رسانیده بودند که عواید قند و شکر و چاى کفاف مخارج ساختمان راه آهن را نمى‌کند ایشان فرموده بودند که از محلى دیگر تأمین بکنید در هیئت دولت مطرح شده بود قرار بر این شد که تبصره‌اى پیشنهاد شود که چون این عواید کم است از بودجه مملکت براى ساختمان راه آهن گرفته شود این از نقطه‌نظر کمک به ساختمان راه آهن بود متأسفانه بعد از شهریور ماه 20 که تا حال 11 سال است دولت بیش از 300 میلیون تومان بابت عوارض قند و شکر و چاى گرفته است و اگر درست دقت بفرمایید بیش از 30 میلیون تومان مصارف ساختمان راه نشده است و این مسأله فراموش شده است‏ و اگر یک تقاضایى ما می‌کنیم که در حدود 4. 5 میلیون تومان که حداکثر عوارض گمرک می‌شود این را از جناب آقاى وزیر دارایی استدعا می‌کنم صرف‌نظر بفرمایید گذشته از کمک که به آذربایجان و خراسان می‌کنند این صوابى هم دارد چون بنده به خاطر دارم سابق یک اشخاصى خیر می‌آمدند راه می‌ساختند براى این که مردم بتوانند مسافرت کنند شما الآن این موقعیت برای‌تان پیش آمده که میلیون‌ها مسافر و زائرین در سال براى مشهد مقدس داریم و شما می‌توانید این کار را انجام بدهید و اینها را دعاگوی خودتان بکنید این قدمى که اول توسط شما برداشته شده است این موافقت را بفرمایید با آقاى وزیر راه یا سازمان برنامه این قضیه را حل کند (صحیح است) مردم از ما تقاضا دارند انتظار دارند وقتى راه آهن خراسان ساخته نمى‌شود و بنده هم اینجا چیزى نمى‌گویم و سایرین هم نمى‌خواهند تظاهر بکنند آنجا منعکس مى‌کنند که نمایندگان هیچ گونه اقدامى نمى‌کنند در صورتی که به طوری که تا به حال آنچه که دیده شده تأثیر ندارد و مورد توجه واقع نمى‌شود صحبت پشت این تریبون است و بنده مکرر آمده‌ام مذاکره کرده‌ام این دفعه کارد به استخوان رسیده است که آمده‌ام اینجا این تظاهر را می‌کنم و خواهش می‌کنم در این موضوع توجهى بفرمایید و موافقت بفرمایید که ما به نتیجه برسیم دیگر راجع به مسلولین که عرض کردم در مشهد آسایشگاهى بر اثر اهتمام صدالاشراف و چند نفر اشخاص خیر ساخته شده و راه آن اخیراً اقدام به اسفالت شده است و بر اثر تصمیمى که شوراى مشهد نشسته‌اند و گرفته‌اند کسرى که دارد پلى در بین راه وکیل آباد و طرقبه است که در حدود 150 هزار تومان خرج دارد این را خواسته‌اند که ما اقدام بکنیم و تقاضا کنیم که جنابعالى هم در هیئت دولت اقدام کنید و مطرح بفرمایید که توجهى بشود و سازمان این وجه را بپردازد و یکى دیگر هم راجع به پول‌هایى است که براى شهرستان سازمان برنامه تخصیص داده است اینها تا به حال از حرف تجاوز نکرده فکرى بفرمایید که بلکه اینها هم یک صورت عملى به خودش بگیرد البته در این موقع فوق‌العاده در شهرستان‌ها این وجه مؤثر است تلگرافى هم از زنجان توسط آقاى ناصر ذوالفقارى رسیده است از طرف آموزگاران که پیشنهادى هم کرده‌اند که در موقعی که پیشنهاد فرهنگ در مجلس مطرح خواهد شد و در آنجا 7 سال مدت براى خدمت تعیین کرده‌اند تمنا مى‌کنند ماده 15 قانون تعلیمات اجبارى اصلاح شود با رعایت 5 سال سابقه به اخذ پایه رسمى نائل بشوند مراسله دیگری هم راجع به کارمندان راه آهن زنجان است که وسیله آقاى ذوالفقارى فرستاده‌اند آنها هم از کمک حقوق و مدد معاش گله کرده‌اند که چرا این قسمت را تأمین نکرده‌اند. دیشب در روزنامه‌ها خواندم که آقاى هریمن وعده داده‌اند راجع به راه آهن آذربایجان کمک کنند بنده استدعا می‌کنم آقایان نمایندگان آذربایجان در این موقع با ما رفاقت بکنند با ما مساعدت بکنند شاید در این قسمت هم کمک بشود و ما هم استفاده بکنیم.

نایب رئیس - آقاى ابریشم‌کار

ابریشم‌کار - با این که کشور ما خود گرفتار یک مخمصه است و در معرض یکى از مشکل‌ترین امور حساس و حیاتى قرار گرفته متأسفانه در همسایگى ما کشور نوجوانان و مسلمان پاکستان گرفتار یک مخمصه بزرگ‌تر و زورگویى قرار گرفته البته کشور و ملت ایران از هر حادثه‌اى که در ممالک همجوار رخ دهد نمى‌تواند به حال بى‌اعتنایى بنگرد خصوصاً که موضوع حادثه به خلاف حق انصاف و یا مخالف صریح منشور آتلانتیک و قوانین بین‌المللى بوده و مربوط به یک کشور مسلمان باشد من از دولت محبوب خود مى‌پرسم که در موضوع تمرکز قواى هندوستان در مرزهاى پاکستان یا بالعکس و در موضوع کشمیر چه اقدام اصلاحى در جلوگیرى از بروز حادثه و چه اقدامى در حل مسالمت آمیز و منصفانه نسبت به موضوع کشمیر کرده است ملت ایران نمى‌تواند در قضیه مهم و مربوط به یک دولت مسلمان لاقید باشد و ما در غم و شادى کشور و ملت پاکستان شریکیم و در عین حال به کشور و ملت هندوستان با سوابق برادرى و دوستى چندین هزار ساله بسیار علاقمندیم براى هر فرد و شخصى وجود این اختلاف و عدم اصلاح آن مضر و مورد شگفت است ما انتظار داریم حکومت فهمیده هندوستان علاوه بر تجارب دویست ساله از نتایج زورگویى و اتکا به قدرت خصوصاً از این دو جنگ اخیر عبرت گرفته و به اصول منشور آتلانتیک و قوانین جهانى البته سر تسلیم و رضا فرود آورده و

+++

با ملت پاکستان وارد مذاکره شده و به طور برادرانه قضیه را حل نماید البته حضرت آیت‌الله کاشانى نسبت به اصلاح بین پاکستان و هندوستان دعوت فرمودند و ما همه متشکریم و امیدواریم که اوامر ایشان موردنظر هر دو کشور بوده باشد و این مطلب به جایى برسد که احتیاج به زد و خورد اسلحه‌اى نداشه باشد و همین طورى که ما همه نسبت به ملت پاکستان علاقمند هستیم امیدواریم هیچ گونه صدمه و ضررى به مسلمانانى که فعلاً در هندوستان زندگى مى‌کنند و دائماً شکایت می‌کنند نرسد و این شکایت آنها موقوف و بر طرف شود بنده از جناب آقاى مکى از طرف اهالى خوزستان تشکر مى‌کنم که نسبت به عمران و آبادى خوزستان پیشنهاداتى کرده‌اند و مذاکراتى کرده‌اند ولى متأسفم که جناب آقاى وزیر فرهنگ تشریف ندارند و به آقایان وزرایى که تشریف دارند عرض می‌کنم و استدعا مى‌کنم ایشان هم توجه بفرمانید آگاه باشند که در خوزستان این خوزستانى که ما هزار جور امید از خوزستان داریم فرهنگى ندارد و در اهواز که مرکز استان است امسال دو تا از خانه‌هاى مدارس خالى شده است شاگردان این دو مدرسه را مى‌برند تحمیل مى‌کنند به کلاس‌هاى دیگر و به این که کلاس‌هاى اول راه نفس زدن ندارند و باید شاگردهاى این کلاس‌ها را اصلاً ببرند جاى دیگر نمى‌دانم با اضافه شدن شاگرد با وضع کلاس چگونه می‌شود بنده دو سه بار این را گفته‌ام و تعجب می‌کنم که آقاى وزیر فرهنگ چرا این مطلب را با خونسردى تلقى مى‌کنند الآن دو تا از خانه‌هایى که مال مردم است پول قابل توجه که هیچ اصلاً اجاره نمی‌دهند اینها مشرف به خرابى است رفته‌اند از شاگردان به طور اعانه پول جمع کرده‌اند که اینها را تعمیر بکنند من از دولت و وزارت فرهنگ سؤال می‌کنم آیا هیئت دولت و وزارت فرهنگ پسند می‌کند که از محصلى پول جمع کنند براى این که مدرسه را تعمیر نمایند. در صورتی که این خانه‌ها مال و ملک مردم است البته این صورت خوشى ندارد بنده استدعا می‌کنم مخصوصاً از جناب آقاى وزیر دارایى و وزیر کشاورزى که این را مخصوصاً به جناب آقاى وزیر فرهنگ تذکر بدهید نمى‌شود یک خوزستانى اوضاع فرهنگش به این خرابى باشد خوب بنده به جاى این که بیایم پشت تریبون در نطق قبل از دستور موضوعى را بگویم داد بزنم استدعا بکنم و البته صداى من ممکن است به گوش اهالى خوزستان برسد و بگویند ابریشم‌کار هم چیزى گفت ولى اینها نه مدرسه مى‌شود و نه این براى بچه‌هایى که الآن دچار طعمه سل هستند چاره می‌شود خداى من شاهد است در مدارس اهواز در هواى به این گرمى یک ماه بیست روز دیگر که مدارس تشکیل می‌شود در توى اطاقى، یک اطاق‌هاى بزرگ که مدارس دارند که اینها گنجایش 50، 60، نفر بیشتر ندارد، پانصد ششصد نفر توى آنها جا می‌دهند این نمى‌شود مردم را نمى‌شود همین طور تا آخر والى الابد ریشخند کرد در این موضوع روزانه تلگراف‏ مى‌کنند الآن هم جمعى آمده‌اند از خوزستان 10، 15 نفر مخصوصاً براى این کار آمده‌اند

بالاخره باید جوابى به آنها داد و آنها را امیدوار کرد. این عرض بنده در این خصوص بود اما نسبت به تلمبه‌هاى آب امیدوارم که در مورد تلمبه‌هاى آبى جناب آقاى وزیر دارایى به این کار توجه فرمایند این خوزستانى‌هایى که آمده‌اند اینجا معتکف شده‌اند و هر روز عده از اینها در وزارت دارایى هستند و کار اینها هنوز انجام نگرفته یک سر و صورتى به کار آنها بدهید چون یک سرمایه عمده در گمرک معطل مانده اینها را آورده‌اند براى عمران و آبادى براى به دست آوردن گندم و جو، براى خوراک مردم ما که اینجا نشسته‌ایم از این که این تلمبه‌ها بماند توى گمرک مردم این طور بمانند چه فایده دارد؟ این را استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید که تحت امریه‌اى یا تحت تصویب نامه‌ای مال مردم از گمرک بیرون بیاید و بنده هم راحت شوم.

3 - گزارش آقاى مکى در باب امور نفت و احتیاجات خوزستان‏

نایب رئیس – نامه‌ای از آقاى صالح رئیس هیئات مختلط نظارت اجراى قانون نفت رسیده که با اجازه آقایان قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

جناب آقاى حسین مکى نماینده محترم و عضو هیئت مختلط که مدتى است به نمایندگی از طرف این هیئت در خوزستان انجام وظیفه می‌نمایند براى معالجه به تهران آمده و مى‌خواهند گزارشى از عملیات خود را به عرض مجلس شوراى ملى برسانند چون قرار است همین دو روزه به خرمشهر مراجعت نمانید خواهشمند است براى جلسه فردا (یکشنبه 30/ 5/ 20) اجازه صادر فرمایند - رئیس هیئت مختلط - اللهیار صالح‏

نایب رئیس - آقایان اجازه مى‌فرمایند ایشان چند دقیقه گزارش بدهند و بعد وارد دستور می‌شویم (نمایندگان - صحیح است) بفرمایید آقاى مکى‏

مکى - بنده قبلاً وظیفه خود می‌دانم که از همکاران ارجمند گرامى که دیروز امروز نسبت به این بنده ابراز مهر و محتب فرموده‌اند و نسبت به وظیفه‌ای که از طرف مجلس شورای ملى به عهده اینجانب گذاشته شده بود قدردانى و اظهار محبت فرمودند کمال تشکر را ابراز کنم در بدو عرایض خودم ناچارم به عرض مجلس مقدس شوراى ملى ملت ایران برسانم که موفقیت‌هاى هیئت مدیره موقت در خوزستان و همچنین مأمورین نظارت در اجراى قانون خلع ید مرهون احساسات و فداکاری‌ها و از جان گذشتگی‌هاى خود اهالى ستم کشیده خوزستان بوده است زیرا اگر آن همه یک صدا و متحد هیئت مدیره موقت و مأمورین نظارت در اجراى قانون خلع ید را تقویت نکرده بودند عمال سابق شکرت نفت این طور مرعوب نشده بودند چون نه سپاهى داشتیم نه سرنیزه داشتیم نه قدرتى داشتیم قدرت ما بازوان تواناى کارگران خوزستان بود افکار عمومى مردم وطن پرست خوزستان بوده احساسات مردم خوزستان به قدرى شدید بوده است که واقعاً بهتر این است که انسان توصیف نکند و در مقابل آن همه احساسات سکوت اختیار کند زیرا هر قدر بنده بخواهم راجع به این مورد عرایضى بکنم باز حق مطلب ادا نشده است و من نتواسته‌ام یکى از هزار را به عرض مجلس مقدس شورای ملى برسانم بنابراین موفقیت‌هاى خوزستان مرهون اهالى ستم کشیده خوزستان بوده است و دلیل هم داشتند زیرا آنها 50 سال تازیانه استعمار را خورده بودند و سنگینى زنجیر اقتصادى و سیاسى را بر گردن داشتند بنابراین در چنین موقعى نمی‌توانستند خوددارى کنند و بایستى عرض کنم که اگر تقویت نمایندگان محترم مجلس شورای ملى نبود مسلماً ما پیشرفت نمى‌کردیم مجلسین ایران در تقویت این کار و در تقویت لوایح مفید و تقویت دولتى که مأمور اجراى خلع ید بوده است و همچنین مأمورین خودشان که مأمورین اجراى خلع ید بوده‌اند در خوزستان و به خوزستان اعزام کرده بودند هر قدر ممکن بوده است از تقویت مجلسین ما برخوردار بودیم و این تقویت و حمایتى که مجلسین ایران کرده است مسلماً در پیشرفت امور خوزستان عامل بسیار مؤثرى بوده است (صحیح است) و همچنین ناگفته نباید گذاشت که کلیه ساکنین این کشور از هر گوشه و کنارى در پیشرفت منویات مجلسین ایران که به صورت قانون ملى شدن صنعت نفت در آمده بوده خوددارى نکرده‌اند و این اتحاد عمومى و وحدت کلمه‌ای که در سر تا سر ایران به وجود آمده بود توانست به این اندازه موفقیت نصیب ملت ایران و مجلسین ایران بنماید آقایان بنده یک روز به عنوان مخبر کمیسیون پشت همین تریبون عرض کردم که کار را که ما می‌کنیم اگر خداوند توفیق عنایت فرماید و بحمدالله توفیق این خدمت را به مجلس شانزدهم داد، عرض کردم مجلس شانزدهم یکى از ادوار بزرگ تاریخى تمام دوران مشروطیت خواهد بود زیرا مى‌گویند مجلس دوم اولتیماتوم 1911 وارد کرده است ولى مجلس دوره دوم یا دوره اول که بلافاصله پس از رژیم استبدادى روى کار آمده بود مى‌توانست یک قلم 9 روى تمام امتیازات بیگانه بکشد و این مجلس شانزدهم بود که یک قلم 9 روى یکچنین عهدنامه‌ای که به مراتب از عهدنامه ترکمنچاى و از عهدنامه گلستان ظالمانه‌تر بود کشید و پاره کرد و ریخت دور این افتخار نصیب مجلس شانزدهم است و آقایان هم که پشت این کرسی‌ها نشسته‌اند بدانند که صد سال دیگر، صد و پنجاه سال دیگر آن روزى که استخوان‌های‌مان پوسیده است تاریخ منصفانه قضاوت خواهد کرد و اعقاب ما افتخار به استخوان پدران‌شان که شما باشید خواهند کرد این مختصرى بود که از لحاظ حق شناسى لازم بود که به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و اما راجع به گزارشات بنده گزارشات مفصلى راجع به خوزستان ندارم زیرا آنجا که عیان است چه حاجت به بیان است همه آقایان کم و بیش از جریان نفت مستحضر هستند و از هر یک از مجلسین هم پنج نفر نماینده در کمیسیون مختلط است و جزئیات کار هم در کمیسیون مختلط مطرح می‌شود و در موارد مختلفه هم تمام این گزارشات به عرض مجلس شورای ملى رسیده است و هر چیزى که لازم بوه است به اطلاع برسد بلافاصله ما به اطلاع رسانده‌ایم و بنده با هر نوع سیاست استعمارى تا امروز مخالف بوده‌ام و حالا هم مخالف هستم و از امروز هم مخالف خواهم بود و بنده اطمینان می‌دهم که چیزى را از آقایان تا حال پنهان نکرده و نخواهم کرد (احسنت) و اطمینان داشته باشید که سیاست استتار کار مملکت را به روز سیاه کشانده بود و من خوشوقتم که دولت کنونى، رقم 9 بر روى این روش سابق کشیده و سیاست خودش را صاف‏ و صریح ارائه مى‌دهد و هر یک از آقایان نمایندگان محترم مى‌توانند انتقاد بکنند

یا فرض بفرمایید از سیاست دولت طرفدارى بفرمایند بنابراین ما یک چیز محرمانه‌ای نداریم که عرض کنم ما در آنجا یک کارهاى محرمانه‌ای داریم که مصلحت نیست به عرض مجلس برسانم. خیر ما کار محرمانه‌ای نداشته‌ایم و هر کارى کرده‌ایم به وسیله رادیو و جراید و همچنین گزارشات مفصل به اطلاع مجلسین ایران رسانده‌ایم ولى چیزى را که بایستى به عرض برسانم و توجه مجلسین ایران را جلب کنم. توجه به خوزستان است. خوزستان پنجاه سال از نعمت آبادى محروم بوده است. پنجاه سال در

+++

تخریب آن کوشیده‌اند. براى آبادى خوزستان مدت‌ها وقت لازم دارد. خوزستان خیلى عقب است و خیلى سریع باید پیش برود (چند نفر از نمایندگان - همه جاى جنوب خراب است) من تصدیق مى‌کنم تمام جنوب ایران خراب است. بوشهر خراب است بندر عباس خراب است. بندر لنگه خراب است. تمام جنوب خراب است. کرمان خراب است. فارس خراب است این خرابى دلیل داشته است بنده روزى که به خوزستان رفتم تصور نمی‌کردم مردم این منطقه زرخیز که روزى از پرنعمت‌ترین نقاط ایران بوده است و مورد توجه سلاطین ساسانى و سلاطین عظیم‌الشان ایران بود است این طور مخروبه و ویران شده باشد روزى که آقاى هریمن تشریف آوردند بنده روى آن عمارت بلند تصفیه نفت که ارتفاعش از تمام ابنیه شرکت نفت زیادتر است با چشم و دست به ایشان نشان دادم و گفتم آن طرف کارون خاک عراق است ملاحظه بفرمایید کیلومترها در عرض و آنچه در طول رودخانه ادامه دارد آباد و بندر خرم است و استدعا می‌کنم خودتان هم با هواپیما اینجا را رویش پرواز بکنید و آن وقت بدانید که ملت ایران در ملى کردن صنعت نفت خودش محق بوده است یا نه؟ و آیا در قرن بیستم مى‌شود یک ملتى را توى آن چادرها و توى ان حلبی‌هاى قراضه‌اى که بر می‌دارند خانه‌هاى به شکل گور مى‌سازند و توى آن خانه‌ها چند نفر زندگى می‌کنند مى‌توان سکنى داد گفتم قرن بیستم براى بشر ننگ آور است که این طور کارگر شرکت نفت سابق زندگى می‌کرده است اینجا نه تنها کانون فقر و انقلاب است اینجا کانون سل است کارگران اغلب مبتلا به تراخم هستند آمار بندر بوشهر، بندر عباس، بندر لنگه و تمام بنادر را به ایشان گفتم آقاى سرابندى که مدتى استاندار فارس بود ایشان هم حضور داشتند و تصدیق کردند که بنادر ایران خالى از سکنه دارد می‌شود. بنده گفتم که مردم از ماهی‌هاى مردارى که جزر و مد دریا به کنار می‌ریزد ارتزاق می‌کنند و ستر عورت ندارند به ایشان گفتم می‌دانید براى چه این طور شده براى این که عمله به رایگان با روزی چهار تومان با هشت سر عائله براى شرکت سابق نفت کار کند این اوضاع خوزستان است و اوضاع جنوب ایران است. و بنده اعلام خطر می‌کنم به نمایندگان محترم که براى جنوب ایران یک فکر عاجلى بکنند، مخصوصاً با آن احساسات لطیف و بى‌شائبه‌اى که از طرف مردم جنوب ایران دیدم یک مردمى که نان شب ندارند بخورند و می‌روند چهار تومان قرض می‌کنند پرچم ایران می‌خرند و مى‌آورند روى حلبى خودشان می‌زنند به این احساسات باید پاسخ مثبت بدهیم.

اگر به این احساسات پاسخ مثبت ندهیم این احساسات می‌ترسم رم بکند و آن وقت خداى نکرده عواقب خوبى نداشته باشد. به همین نظر بنده با این که وظیفه‌ام نبود که در کارهاى عمرانى و آبادى خوزستان اقدامى بکنم ولى چون حسن نیت آقاى دکتر مصدق را می‌دانستم و چون من توجه آقایان نمایندگان را می‌دانستم و حتى عده زیادى از آقایان محترم خوزستان مشهوداتى از این بنادر جنوبى و خوزستان دارند همه نوع کمک خواهند کرد. بنده این اقدام را با اجازه آقایان کردم به وسیله تلگراف و همچنین در جلسه هیئت دولت حضور پیدا کردم جزئیات مسائل را به عرض رساندم و انصافاً هیئت محترم دولت هم با آغوش بازى تمام عرایض بنده را با کمال تأثر تصدیق کردند و دستور مساعدت را دادند دیشب هم باز بنده در جلسه هیئت دولت شرکت کردم شخص آقاى نخست‌وزیر تأکیدات زیاد کردند که با کاغذ براى آبادى جنوب و خوزستان و آبادان سد و کارخانه و اینها نسازید با عمل بسازید و اعتباراتى هم که لازم است براى این کار بدهید با این که آقاى دکتر مصدق می‌دانید که مرد ضعیف‌المزاج و علیلى است معهذا گفت من خودم مى‌آیم به خوزستان هرگاه وجود من‏ ضرورت پیدا بکند براى عمران و آبادى خوزستان خودم حرکت می‌کنم و به آنجا مى‌آیم و براى این که شخص مورد اعتماد نظارت بکند در پیشرفت جنوب ایران و عمران و آبادى خوزستان جناب آقاى امیرتیمور را انتخاب کردند و یک کمیسیونى از طرف مجلس انتخاب می‌شود و بنده هم این حسن انتخاب را در جلسه هیئت دولت به ایشان تبریک گفتم و به آقایان وزرا هم با لحن خشنى گفتم آقایان ما با حرف نمی‌خواهیم عمران و آبادى درست کنیم ما مى‌خواهیم عملاً و قدماً از فردا مشاهده کنیم آثار عمران و آبادى را (مهدى ارباب - احسنت بلوچستان را هم بفرمایید) بلوچستان هم جنوب ایران است همه جا جنوب ایران است من برایم جنوب و شمال ندارد. آذربایجان، جنوب ایران خراسان تمام اینها خاک ایران است. بنده هر یک وجبش را با یک وجب دیگر ترجیحى برایش قائل نیستم (احسنت) ولى چیزى که هست این است که پنجاه سال است خوزستان و جنوب ایران از نعمت آبادى محروم بوده باید تراخم از بین برده شود. خیلى تأسف است که بنده باید عرض کنم که اگر کسى می‌خواست یک لوله 6 مترى در کارون بگذارد و آب ازش تهیه کند و چهار تا درخت بکارد فوراً شرکت سابق لوله‌اش را می‌کشید و می‌گفته است که آب کارون پایین می‌رود و ما کشتیرانى نمى‌توانیم بکنیم چطور آن ور کارون که دولت عراق است می‌تواند آن همه تلمبه بگذار و سبز و خرمش بکند آنجا آب کارون نمی‌رفته پایین؟ فقط براى این که از این طرف یک لوله بگذارند آب کارون می‌رفته پایین براى این بوده است که مردم بیکار در خوزستان زیاد باشد و چاره‌اى جز عملگى براى شرکت نفت نداشته باشند و بنده با توجهى که از طرف نمایندگان محترم مى‌دانم نسبت به خوزستان هست براى خوزستان یک آتیه روشنى و درخشانى را پیش‌بینى می‌کنیم خوزستان آن طوری که بنده استنباط می‌کنم روح ایران است رودخانه به آن وسیعى از خوزستان عبور می‌کند که ممکن است با مختصر توجهى میزان محصول آن را به جایى رساند که تمام آذوقه ایران را بدهد.

آقاى هریمن از من پرسید که چرا سد نمی‌سازند براى خوزستان؟ بنده به ایشان پاسخ دادم سد سازى پول و عواید سرشارى مى‌خواهد.

آن مردمى که توى چادر زندگى مى‌کنند و هشت نفر را باید نان بدهند دیگر استطاعت مالیات را ندارند که مالیات بدهند که سد ساخته شود و باید از جاى دیگر کمک به اینجا بشود.

دنیا بایستى از لحاظ بشر دوستى کمک‌هاى معنوى به ملت ایران بکند و بنده به آقاى هریمن عرض کردم که آقاى هریمن ما از آمدن شما خوشوقتیم و از آمدن هر شخص مورد احترام بین‌المللى هم خوشوقت خواهیم بود که بیایند مشاهدات خودشان را بروند به ملت‌هاى خودشان بگویند (صحیح است) که این ملت در ظرف پنجاه سال چه کشیده است هر کشورى که شخصیت درجه اول به سوى ایران اعزام کند براى دیدن این مناطق بنده حاضرم که قدم ایشان را روى چشم خودم قبول بکنم تا بتوانیم با کانون فقر و بدبختى و انقلاب مبارزه کنیم ملت ایران نمى‌تواند روى پاى خودش بدون توجه به جنوب و شمال زندگى کند. براى ما این موضوع کمال اهمیت را دارد که ملت می‌خواهد روى پاى خودش زندگى بکند و ما می‌خواهیم دنیا اگر می‌خواهد به ما کنم کند کمک معنوى بکند و دخالت در سیاست مملکت ما نکند یک موضوع دیگرى که خیلى اهیمت دارد بنده به عرض آقایان می‌رسانم.

شرکت سابق نفت سالى 12 میلیون لیره از بابت حق عبور بندر از کشتی‌هایى که مى‌آمدند از بنده‌هاى ایران بار بگیرند از حساب ایران کم می‌کرده و به دولت عراق مى‌پرداخته که دو تا کشتى شنکش در دهانه خلیج شن کشى کرده است در صورتى که بندر معشور داشتیم و ما مى‌توانستیم دینارى را نپردازیم.

تمام عایدى ما 12 میلیون لیره در سال نبوده، 12 میلیون لیره توى جیب دولت عراق می‌رفت براى این که ما را در فقر و بدبختى نگاهدارند و نگذارند که ملت ایران نفس بکشد. خوشبختانه به این روزگار بدبختى و پریشانى خاتمه داده شد و من امیدوارم که از روز 29 اسفند خورشید سعادت ایران در افق بسیار خوبى طالع شده است و با این نور سعادت مملکت ایران که تابیده من امیدوارم که بسیار نزدیک باشد که ما جشن سعادت ملت ایران را بگیرم و همه ساله در آن روز به نام سعادت ملت ایران یک جشنى برپا کنیم (انشاءالله) روحیه مردم خوزستان به قدرى خوب است که این روحیه در کشورهاى هم‌جوارمان تأثیر داشته است.

مثلاً بنده ناچارم از لحاظ حقشناسى به عرض مجلس برسانم که یک نفر پاکستانى از بنده وقت ملاقات خواست. این پاکستانى عضو جزو شرکت سابق نفت بود وقتى بنده او را دیدم یک پاکتى به بنده داد توى این پاکت سیصد تومان اسکناس ده تومانى و گفت که من شنیده‌ام که دولت آقاى دکتر مصدق ممکن است در مضیقه مالى قرار بگیرید و من این اندوخته‌ام است که براى آتیه‌ام نگه نمی‌دارم و ترجیح می‌دهم که این پول را در راه پاره کردن زنجیر اسارت و استعمار ایران بپردازم اگر ایران این زنجیر را پاره کند ملت پاکستان هم می‌تواند از حمایت ایران برخوردار باشد.

من صورت این پاکستانى را بوسیدم و سیصد تومان را قبول نکردم و بایستی این احساسات را در دنیا بگوییم و براى آن ارزش قائل بشویم و همین نطور ملت عراق کاملاً خواهان عظمت و استقلال ملت ایران است.

ملت عراق حسابش با نورى سعید دو تا است عراقى‌ها آنجا خیلى نزدیک هستند دائماً این طرف و آن طرف می‌آیند و می‌روند فاصله‌اى ندارد ما از این طرف مرز ابراز احساسات آنها را می‌دیدیم و این احساسات واقعاً قابل ارزش است روزنامه حزب استقلال به نام ندای‌الاستقلال تمام سرمقاله‌هاى اینها و تمام سخنرانی‌هاى حزب استقلال عراق تمامش حمایت از حقوق ملت ایران است این در دنیا امروز که کشورهاى اسلامى دارند با هم متحد می‌شوند بسیار اسباب خوشوقتى ملل اسلامى و ایران است.

آشتیانى‌زاده - نورى سعید هم جانش در خطر است.

مکى - انشاءالله یک خلیل طهماسبى هم آنجا پیدا می‌شود. براى خوزستان تصمیم گرفتند که مقدارى تلمبه تهیه شود، امروز هر سدى که بخواهند بسازند اگر عملاً شروع بکنند و از روى کاغذ شروع نکنند، هر سدى حداقل 5 سال طول می‌کشد تا استفاده‌اش به مردم برسد. براى این که بتوان زودتر استفاده از آب رودخانه‌ها کرد باید تلمبه‌هایى از یک کارخانه بخرند

+++

قبلاً هم یک تعمیرخانه تلمبه دایر کنند و این تلمبه‌ها با اقصاط طویل‌المدت بین کشاورزان قسمت بشود و در قیمت سوخت آنها هم به وسیله معاف کردن از عوارض مالیاتى و شهرداى فقط براى ماشین‌هاى کشاورزى و آبیارى تخفیفى قائل شوند و ضمناً هم در قیمت نفت و بنزین سرتاسر ایران تخفیفى بدهند. زیرا ملت ایران امروز پول نفت و بنزین خودشان را به قیمت خلیج مکزیک مى‌پردازد.

درست است ما هیچ عایدى نداریم و دولت هم در واقع در یک وضع عجیبى واقع شده و با این جریان مصادف شده که مى‌خواهند او را در تنگناى اقتصادى بگذارند ولى از طرف دیگر ما بایستى عملاً ثابت کنیم که از موقعى که نفت ملى شده ما دیگر به قیمت خلیج مکزیک حساب نخواهیم کرد و صدى پانزده تخفیف بدهند این موضوع هم مورد توجه آقاى نخست‌وزیر قرار گرفته است که در دستور فرموده‌اند که آقاى مهندس حسیبى مطالعه کنند که چقدر از عواید دولت کم می‌شود که بعد در هیئت دولت صحبت کنند اگر موافقت بشود یک قدم مثبتى است که ممکن است با این ترتیب از قیمت نفت و مواد نفتى کم بشود بنزین را کنار مى‌گذاریم هر چند که بنزین هم براى اتومبیل‌هاى بارى خیلى اهمیت دارد الآن بنزین عراق ارزان‌تر از بنزین ایران است و نفت و بنزین را دولت عراق به قیمت تمام شده از کمپانى مى‌گیرد و با آنها حساب می‌کند. ما هم باید تخفیف‌هایى براى ملت ایران قائل بشویم و این کامیون‌هایى که با بنزین می‌سوزد صرف نمی‌کند و صاحبان اینها که داراى یک دستگاه و دو دستگاه هستند ممکن است هستى‌شان از بین برود باید در بنزین هم تخفیفى قائل شد و باید در هیأت دولت این موضوع را در نظر بگیرند و جناب آقاى وزیر دارایى زیاد ترس از کسر عایدات خودشان نداشته باشند و در این موقع که نفت ملى شده یک تخفیف جزیى هم که شده در دولت آقاى دکتر مصدق در قیمت نفت و بنزین بدهند. بنده هم تصور می‌کنم که این اولین استفاده‌ای است که ملت ایران از ملى شدن نفت برایش حاصل می‌شود (صحیح است)

چیز دیگرى که باید عرض کنم این است که آقایان کارگران خوزستان خانه نداشتند و در چادر زندگى مى‌کردند وقتى که ما نفت را ملى کردیم باید بلافاصله شروع کنیم براى اینها از روى برنامه معینى به ساختمان خانه‌هاى کارگرى چون قبلاً اگر قرار بود به یک کارگرى خانه بدهند به این شرط بود که باید بیست سال حداقل سابقه خدمت داشته باشد، به شرط این که چند تا اولاد داشته باشد وضعش چطور باشد تا بعد بهش خانه بدهند بعد هم هر ماه مقدارى از حقوقش کم بکنند سازمان برنامه از این اعتبارات که دارد 500 - 600 دستگاه در پنج نقطه نفت خیز خانه بسازد و بعد شرکت ملی نفت، ما سرمایه که نداریم شرکت ملى نفت به مرور به سازمان برنامه یا به بانک رهنى یا بانک‌هاى دیگر بپردازد و براى کارگر خوزستانى که بایستى حتماً یک خانه‌هایى احداث شود در این موقع یک کارى هم تهیه شود زیرا از روزى که پالایشگاه تعطیل شده است تقریباً می‌شود گفت که کارهاى کنتراتچى‌هاى شرکت سابق نفت تعطیل شده و 13 هزار نفر کارگر کنتراتچى در نقاط مختلف خوزستان داریم و این بیکارها را باید فوراً مشغول کارهاى ساختمانى کرد و از بیکارى آنها جلوگیرى کرد. موضوع دیگرى که می‌خواهیم عرض کنم نسبت به مأمورین ارتش ایران در مناطق نفت خیز است سربازانى که در این مناطق انجام وظیفه مى‌کنند بنده شهادت می‌دهم که اینها دائما با مرگ مواجه هستند اینها شب و روز فداکارى مى‌کنند جانبازى مى‌کنند، در آن هواى گرم چند ساعت با تفنگ و با آن تجهیزات جلوى آن اسکله‌ها در تمام مناطق کشیک مى‌دهند و چندى پیش براى تضعیف روحیه مردم آبادان و مناطق نفت خیز ستون پنجم شرکت سابق انتشار می‌داد که امشب قواى انگلیس پیاده خواهد شد ولى همین سرباز‌هاى رشید که گفتم در مناطق نفت خیز هستند و اغلب از نواحى سردسیر آمده‌اند با یک صمیمیتى با یک از خود گذشتگى تمام چیزها تمام اسکله‌ها تمام قسمت‌هایى که لازم بود پاسدارى مى‌کردند و حقیقت وظیفه ملى خودشان را انجام دادند و چون میوه به اندازه کافى به آنها نرسیده بود بنده از دولت تقاضا کردم و تیمسار معاون وزارت جنگ هم که در هیأت دولت حضور داشتند رفتند مذاکره کردند و تأمین اعتبار کردند که تا مدت تابستان یک اعتبار میوه مخصوص براى سربازان مناطق نفت خیز در نظر گرفته شود که در هواى گرم با خوردن مقدار کمى میوه ویتامین‌هاى مختلف استفاده کنند و به این وسیله یک هدیه خیلى کوچکى و یک برگ سبزى هم از طرف دولت به اینها هدیه داده شود لازم است از ایشان تشکر کنم که به این تقاضاى بنده پاسخ مثبت دادند و من تصور مى‌کنم که ملت ایران از این عمل تقدیر خواهد کرد زیرا آنها برادارن همه ما هستند و فعال وظیفه حفاظت نفت ایران به عهده آنها گذاشته شده و شما به این وسیله از طرف ملت ایران و دولت ایران قدردانى کرده‌اید و من در اینجا از آنها تشکر مى‌کنم چون من دیدم که چه جور جانبازى مى‌کردند و دیدم که چند نفرشان را اگر ما زد و هلاک شدند این است که لازم دانستم به وسیله این چند جمله هر قدر هم ناقص بود من از کلیه افسران و سربازان مناطق نفت خیز ایران و همچنین نیروى دریایى ما که شب و روز توى کارون و قسمت‌هاى بهمن شیر پاسدارى مى‌کردند تشکر کنم (صحیح است) کارگران مناطق نفت خیز به قدرى بیدار و روشن هستند (آشتیانى‌زاده - کارگران در تمام ایران روشن هستند) که اگر یک پیچى بخواهند از پالایشگاه باز کنند هزار تا تلفن مى‌کنند الآن هر کارگرى حکم یک سرباز مسلح را دارد که کاملاً مراقب و مواظب اوضاع هستند بیدار هستند و خوشبختانه نیرنگ و افسون تاکنون در آنها مؤثر واقع نشده است (صحیح است) و اعتماد کامل به مجلس ایران و دولت خدمتگزاران خودشان که در خوزستان هستند دارند (صحیح است) به طورى که بنده یک روز در حضور پانزده هزار شانزده هزار نفر گفتم آقایان خواهش مى‌کنم متفرق شوید مثل این که به تکمه برق فشار دادم آناً این پانزده هزار نفر متفرق شدند این انضباط و دیسیپلنى که در کارگران هست واقعاً قابل ستایش است و این کارگران شرکت نفت ایران که اسیر شرکت سابق بودند احساسات بسیار قابل تقدیرى دارند و حتى تقاضا کردند که حاضرند اگر دولت در مضیقه مالى است از مزدهاى خودشان از نصف تا ثلث صرف‌نظر کنند این احساسات‏

خوزستان امروز با احساساتى که سابقاً در آنجا بوده است قابل مقایسه نیست یدرک ولا یوصف و بنده مخصوصاً از آقایان نمایندگان استدعا مى‌کنم که هر یک از آقایان ممکن است یکى دو روز از تعطیل هفته خودشان را تشریف بیاورند به آبادان و از مناطق نفت خیز دیدن کنند وضعیت در این مناطق بسیار خراب است یعنى تمام جنوب ایران خراب است بنادر جنوبى ایران کرمان. فارس. بلوچستان تمام خراب است اینها همه مال ایران است اینها همه براى خوزستان خراب شده است و بایستى آباد شوند براى خوزستان و خوزستان آباد شود براى ایران توجه فرمودید؟ بنده خواستم توجه آقایان را جلب کرده باشم از یک دسته از آقایان به طور شفاهى تقاضا کردم اینجا هم تقاضا کنم دو سه روز سرافراز بفرمایند ما خدمتگزاران آقایان خواهیم بود و پذیرایى مى‌کنیم و مى‌توانیم از نزدیک تمام فجایع شرکت پنجاه ساله سابق را نشان بدهیم که هر کدام بر می‌گردند یک گزارش جامعى آورده باشند و بگویند شرکت نفت سابق چکار کرده آقایان بنده با کمال تأسف باید عرض کنم که واقعاً بشر هم مى‌تواند و ممکن است با زندگى یک بشر دیگر تا این قدر مخالفت کرده باشد؟ اینها مثلاً هشتاد تا نود تا گاو از نژاد جرسى هر کدام 24 کیلو 25 کیلو شیر می‌دادند و هر گوساله‌اى که به دنیا مى‌آمد آناً مى‌کشتند گوشت‌شان را هم در یخچال می‌گذاشتند که به سگ‌هاى شکارى و سگ‌هاى خودشان می‌دادند براى این که این گوساله‌هاى نر ما به دست ایرانى نیفتد و نژاد گاو‌هاى خوزستان و گوساله‌هاى خوزستان بهتر نشود ما وقتى رفتیم آنجا دستور دادیم که هر کارگر ایرانى که مرتکب کشتن یک گوساله بشود به خدمتش خاتمه خواهیم داد و هر انگلیسى که دستور کشتن یک گاو را بدهد جواز اقامت او را لغو خواهیم کرد.

ما شدت عمل نداریم ولى به مصلحت ممکلت خودمان شدت عمل داریم ما گفتیم اگر نمى‌خواهید بفروشید و اگر نمى‌خرند به رایگان بدهید بهتر از این است که به سگ‌هاى شکارى بدهید و این نژاد در ایران از بین برود و توسعه پیدا نکند بنابراین از آن روز تا به حال چند تا گوساله پیدا شده و ما امیدواریم که موضوع دامپرورى خوزستان هم مورد توجه اداره دامپرورى وزارت کشاورزى قرار گیرد و مخصوصاً وزارت کشاورزى با ایجاد مزارع نمونه و ایجاد نباتات مختلف در خوزستان از قبیل نباتات صنعتى مثل کائوچو و نباتات دهنى مثل کرچک و کنجد و دیگر نباتات مثل نیشکر را وضع کشاورزى خوزستان را ترقى بدهد اینها چیزهایى است که همه آنجا خوب رشد و نمو پیدا مى‌کند وضع هم خوب می‌شود و خوزستان هم خیلى زود آباد مى‌شود و یک جنگل مصنوعى هم باید ایجاد کرد سال اول یک مقدارى زحمت دارد ولى سال‌هاى بعد چون زود می‌گیرد و زود رشد می‌کند دیگر زحمتى ندارد و آب و هواى خوب ایران یک مرتبه عوض می‌شود بنده بیش از وقت مجلس شوراى ملى نمی‌گیرم گفتنى‌ها زیاد است و بنده به این مختصر قناعت کردم فقط خواستم استدعا کرده باشم اگر آقایان زیادتر از آنچه که بنده عرض کردم بخواهید بدانند باید تشریف بیاورند خوزستان و ما هم براى همه گونه پذیرایى آماده و حاضر هستیم و همه گونه توضیحات در دسترس آقایان می‌گذاریم تا وقتی که برگرداند رفقا و همکاران خودشان را کاملاً در جریان بگذارند و تا آقایان تشریف نیاورند به خوزستان نمى‌توانند درک کنند که خوزستان دچار چه بلیه و بدبختى عظیمى بوده و چرا باید آن قدر به خوزستان توجه کرد اگر به خوزستان توجه نشود خوزستان که امروز کانون سعادت ایران شده است ممکن است که کانون بدبختى و تیره روزى ملت ایران بشود زود توجه بفرمایید زود به جنوب برسید که از دست می‌رود (احسنت – احسنت)

4 - طرح و تصویب لایحه فورى اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه مرداد و شهریور.

نایب رئیس - لایحه دو دوازدهم

+++

مطرح است اول قرائت می‌شود بعد فوریتش مطرح می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى خاطر نمایندگان محترم مستحضر است و در مقدمه لایحه دو دوازدهم خرداد - تیر ماه 1330 نیز توضیحاتى عرض شده انتظار دولت براى تهیه و تقدیم بودجه سال جارى روشن شدن وضع مال و امکان تنظیم بودجه متعادلى است که علاوه بر توازن درآمد و هزینه اعتبارت کافى جهت مصارف عمرانى و بهداشتى کشور ضمن بودجه منظور و انتظارات عامه و اصلاحات مورد نظر بر طبق نقشه و برنامه دقیق فراهم و حتى‌الامکان منویات نمایندگان محترم به مرحله اجرا و عمل در‌اید ولى چنانکه استحضار دارند هنوز موجبات تشخیص و اقدام در تدوین بودجه مورد نظر آماده نشده از طرفى ضرورت ایجاب می‌نماید که تا موقع تقدیم و تصویب بودجه سال وسایل پرداخت حقوق کارمندان و مصارف جارى و ضرورى وزارتخانه‌ها و ادارات و سایر مخارج کشور به موقع خود فراهم شود - علیهذا ماده واحده ذیل با قید فوریت تقدیم و تصویب آن را تقاضا می‌نماید.

ماده واحده – به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و مزایاى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر کشور را در دو ماهه مرداد و شهریور ماه 1330 از محل درآمد عمومى کشور پرداخت نماید

نخست‌وزیر دکتر محمد مصدق وزیر دارایى محمدعلى وارسته‏

نایب رئیس - فوریت اول مطرح است آقاى صفایى موافقید یا مخالف؟ (صفایى - مخالفم) بفرمایید.

صفایى - مخالفت بنده به فوریت از این لحاظ بوده است که جناب آقاى وارسته در دو دوازدهم‌هاى قبل وعده فرمودند که بودجه را تنظیم کنند و به مجلس پیشنها کنند و در هر آخر ماه فرمودند که به واسطه کارهاى نفت امکان حاصل نشده است که بودجه تنظیم بشود البته ایشان صادق هستند و گرفتاری‌شان خیلى زیاد است ولى به نظر بنده بودجه را مأمورین وزارت دارایى و مأمورین ذى حساب سایر وزارتخانه‌ها باید پیکره‌اش را ترتیب بدهند و این کار را بکنند فقط یک جرح و تعدیل‌هایى است که بعداً می‌شود و به مجلس تقدیم می‌شود و طبعاً اگر از لحظاتى به واسطه ختام کار نفت می‌خواهند منتظر بشوند که کسر بودجه را از آن لحاظ تأمین کنند چون امید به اصلاح کار نفت نمى‌بینیم یعنى از جریانات که آگاه نیستیم البته انشاءالله اطلاع پیدا می‌کنیم ولى فعلاً که آگاه نیستیم بنابراین اگر از لحاظ کسر بودجه بخواهند از آن قسمت تأمین بشود ممکن بود یک رقم کلى در بودجه در نظر بگیرند و با یک رقم بنویسند و بگویند که این رقم از درآمد نفت تأمین خواهد شد به نظر بنده با این تذکرات ممکن بود بودجه تنظیم و تقدیم بشود و یک یادگارى از دوره وزارت ایشان مانده باشد که به موقع بودجه را داده باشند و یا بى‌موقع اقلاً بودجه را اساساً داده باشند و فرضاً تا حالا اگر امکان پیدا نکرده بنده معتقدم که تا ده روز دیگر یعنى حالا که بیستم مرداد است و ده روز دیگر به آخر برج مانده است و بنده اطلاع دارم که حقوقات تیر ماه شهرستان‌ها هنوز داده نشده است بنابراین ما خیلى عجله نداریم در این یک دوازدهم فرض کنید این یک دوازدهم هم تصویب شد وقتى که حقوق تیر ماه ولایات تا حالا داده نشده است چه عجله‌اى است مدت ده روز وقت هست و در این ده روز ممکن است این بودجه‌اى که پیکره‌اش تنظیم شده و آماده است و قبلاً هم از طرف دولت‌هاى سابق تقدیم شده بود و پس گرفته شده است این را مجدداً رسیدگى بفرمایند تا یکى دو جلسه دیگر به مجلس تقدیم بشود یک مملکتى که بودجه نداشته باشد هیچ اصلاحى در آنجا ممکن نیست بنده نمی‌دانم جناب آقاى وزیر دارایى چطور انتظار دارند که در مملکتى که بودجه‌اش نوشته نشده است و یک بودجه مدونى نداشته باشد یک قدم اصلاح عمرانى و غیر عمرانى اجرا بشود و واقعاً بنده نمی‌دانم چرا موفق نشده‌اند به تنظیم بودجه اگر علتش آن قسمت کسر بودجه است که از محل نفت می‌خواهند تأمین کنند با یک جمله می‌شد و در هر حال عجله‌اى براى این فوریت نیست ده روز وقت باقى است مجلس هم که تعطیل می‌شود بهتر این است این فوریت را پس بگیرند این لایحه دو دوازدهم می‌رود به کمیسیون و مطالعه می‌شود و تا آخر ماه واقعاً اگر مقدور نباشد و امکان نداشته باشد تنظیم بودجه آن وقت است که البته مجلس شورای ملى به لایحه دو دوازدهم و فوریت آن رأى خواهد داد یعنى وقتى اضطرار پیدا کند رأى خواهد داد به علاوه این اضطرار در آخر برج باید باشد نه ده روز به برج براى این که تا ده روز همه کار می‌شود کرد با تشکیلاتى که ما از لحاظ وسعت کارمندان داریم بودجه را می‌شود در ظرف ده روز تنظیم کرد و داد و اگر نواقصى داشته باشد آقاى وزیر دارایى می‌توانند به وسیله متمم بودجه نواقص بودجه را رفع کنند یک پیکره‌اى از درآمد و هزینه داده بشود یک کلیاتى در نظر گرفته بشود و نواقص آن و نظریات اصلاحى که دارند مى‌توانند در متمم بودجه با یک فرصت بیشترى در نظر بگیرند و منظورهاى غایى و اصلاحى‌شان را در متمم بودجه تأمین نمایند این است که فعلاً بنده مجملاً براى فوریت طرح لایه دو دوازدهم دلیلى نمى‌بینم و معتقدم که آقاى وزیر دارایى فوریتش را پس بگیرندو جریان عادیش را طى کند ضمناً علت عدم تنظیم بودجه را بیان بفرمایند.

نایب رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - در ماه‌هاى گذشته هر موقع لوایح دولت مربوط به یک دوازدهم مطرح بود از طرف نمایندگان محترم تذکراتى راجع به لزوم تنظیم و تقدیم بودجه داده شده است و دولت هم دلایل خودش را راجع به تأخیر و تنظیم و تقدیم بودجه به عرض رسانده و تصور می‌کنم که هر دلیلى اینجا بیان شود در این باب تکرار مکررات خواهد بود معذلک براى تذکار خاطر آقایان محترم مختصرى عرض می‌کنم عرض کنم عواید و درآمدهاى قابل وصول که مى‌توان بودجه شور را بر اساس آن تنظیم کرد مشخص نیست و تا زمانى که درآمد مورد انتظار ما از محل نفت که بهترین منبع عایدى کشور محسوب می‌شود مشخص نشود به هیچ وجه براى دولت مقدور نیست که اقدام به تهیه و تقدیم بودجه بکند البته تهیه بودجه به معنانى که در سال‌هاى قبل معمول بوده کار سهل و آسانى است ولى چنین بودجه‌اى به هیچ وجه نه نظریات و منویات اصلاح طلبانه آقایان را تأمین می‌کند ونه توقعات و آرزوهاى مردم ایران را به این جهت بنده تصور می‌کنم که آقایان هم همان طور که تاکنون موافقت فرموده‌اند در این مورد هم به دولت مجال بدهند و فرصت بدهند که بودجه‌اى تنظیم بکند علاوه بر آن که تعادل و توازن را تأمین بکند از لحاظ درآمد هم طورى باشد که متناسب با هزینه باشد یعنى میزان آن طورى باشد که ما بتوانیم اینجا محل کافى براى کارهاى عمرانى و تولیدى و بهداشتى و فرهنگى منظور کنیم و اما این که فرمودند که ده روز به آخر ماه مانده است و فوریت لازم ندارد بنده متأسفم که سابقاً که آخر برج می‌آوردیم اعتراض می‌کردند که چرا آخر برج می‌آورید حالا که زودتر آورده‌ایم ایراد می‌کنند که چرا آخر ماه نیاورده‌اید (صفایى - عرض کردم فوریت لازم ندارد) لوایح مالى فوریت دارد یعنى پرداخت حقوق کارمندان فوریت دارد زیرا از اهم مسائل کشور است و کوچک‌ترین تردیدى در اطرافش نمی‌شود کرد و به علاوه جلسات مجلس شورای ملى هفته‌اى یک روز شده است و از ایجا هم باید به مجلس سنا برود بنابراین ده روز خیلى نیست که شما تصور فرمودید که ما زود دست به کار شدیم تعجب من بیشتر از این است که فرمودید بودجه را در ظرف ده روز تهیه و تنظیم کنیم در صورتی که بیشتر از سه هفته در خود کمیسیون بودجه در اطراف بودجه صحبت می‌شود و بعد مى‌آید به مجلس اینجا هم جلسات متعددى باید صحبت بشود بنابراین این صحیح نیست که بعد از مدت‌ها که ما جلسه کردیم بعد از چند ماه حالا با عجله یک بودجه‌اى بیاوریم مبتنى بر درآمد‌هاى ناقص و بى‌جهت چه در کمیسیون و چه در جلسات علنى مجلس وقت آقایان را تلف کنیم از این جهت بنده تقاضا می‌کنم که جناب آقاى صفایى هم با فوریت این لایحه موافقت بفرمایند جناب آقاى مهدوى ضمن بیانات‌شان که فرمودند راجع به راه آهن خراسان مطالبى بیان فرمودند بنده خواستم توضیحى عرض کنم که بنده همان دقیقه‌اى که احساس کردم که لازم است این کار انجام بشود وظیفه‌اى که بر عهده بنده بود انجام دادم یعنى به اداره گمرک دستور دادم که براى اخذ وجه نقد یک تعهدى از سازمان برنامه وزارت راه بگیرد و لوازم را ترخیص کنند و بنده خیال می‌کردم این موضوع تاکنون انجام شده باشد حالا که فرمودند که در کمیسیون برنامه و وزارت راه اشکالى از لحاظ سپردن تعهد به وجود آمده است خواستم عرض کنم این اشکال را مرتفع می‌کنم و سعى می‌کنم که این لوازم از گمرک خارج شود تا انشاءالله منظور آقایان در اسرع وقت تأمین شود.

نایب رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت اول این لایحه دو دوازدهم آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصوب شد پیشنهادى از طرف عده‌اى از آقایان رسیده است که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

چون جلسات مجلس هفته‌اى یک بار شده و اگر در این جلسه لایحه دو دوازدهم تصویب نشد و به آخر ماه نخواهد رسید امضاکنندگان پیشنهاد مى‌نماییم ماده واحده ضمیمه فى‌المجلس مطرح شود

جواد گنجه‌اى – ملک‌مدنى - صدر‌زاده - نورالدین امامى - نبوى - ناصر ذوالفقارى – بزرگ‌نیا - گنابادى و چند امضاى دیگر

کشاورزصدر - بنده هم موافقم‏

اسلامى - بنده و آقاى ارباب هم موافق هستیم.

نایب رئیس - آقاى وزیر دارایى هم در این خصوص موافقت فرموده‌اند قرائت می‌شود

(این طور خوانده شد)

با این طرح که آقایان نمایندگان امضا فرموده‌اند اینجانب نیز کمال موافقت را دارم.

وزیر دارایى

+++

نایب رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - این لایحه که به این صورت داده شده بر فرض که امروز هم در مجلس شورای ملى تصویب بشود براى سه هفته دیگر کاملاً تصویب شده تلقى می‌شود به طوری که دولت بتواند حقوق‌ها را بپردازد براى چه؟ براى این که مطابق آیین‌نامه دولت نمی‌تواند تقاضا بکند یک لایحه‌اى فى‌المجلس مطرح شود ولى می‌تواند تقاضا کند که یک فوریت یا دو فوریت داشته باشد این لایحه مالى است یک فوریت آن را تقاضا کرده و این باعث می‌شود که امروز به یک فوریتى را که رأى گرفتند چاپ بشود و در جلسه دیگر یعنى یک هفته دیگر مطرح شود وقتى در جلسه دیگر مطرح شد نتیجه‌اش براى سه هفته چهار هفته دیگر عاید می‌شود چون باید به مجلس سنا برود و در مجلس سنا هم همین جریان فوریت و چاپ را طى کند و حالا هم که جلسات مجلس هفته‌اى یک روز است نتیجه این می‌شود که یک ماه دیگر این لایحه تصویب و قابل اجرا بشود. این بود که ما اینجا پیشنهاد کردیم که این لایحه فى‌المجلس مطرح شود (صحیح است) یعنى محتاج به این نباشد که چاپ بشود و توزیع بشود و بعد مطرح شود و از آقایان استدعا شده است که موافقت بفرمایند همین جلسه مطرح بشود و رأى بدهند تا امروز تمام شده باشد تازه باید به مجلس سنا برود روز یکشنبه آتیه که جلسه خواهد بود این کار تمام می‌شود.

نایب رئیس - آقاى اسلامى موافقید؟

اسلامى - موافقم‏

ملک‌مدنى - موافقم‏

بعضى از نمایندگان - مخالفى ندارد.

نایب رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد که شده که لایحه فى‌المجلس مطرح شود آقایانی  که موافقند قیام بفرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد کلیات لایحه مطرح است آقاى اسلامى موافقید؟

اسلامى - مخالفم‏

نایب رئیس - بفرمایید

اسلامى - شاید آقایان تعجب کنند که بنده چطور با فوریت موافقم و با فى‌المجلس هم موافق ولى با اصل لایحه مخالفم. چون در موقعى که بودجه یا دوازدهم مطرح است همه گونه مطالبى که مربوط به امور مملکت و استان‌ها باشد می‌شود بیان کرد بنده خواستم مثل یک نطق قبل از دستورى استفاده بکنم و احتیاجى به آمدن مجلس و اسم نوشتن نباشد عرض بنده خیلى مختصر است و در ظرف سه چهار دقیقه تمام می‌شود مطلبى که بنده می‌خواستم از این موقع استفاده بکنم و عرض کنم خیلى مهم است که بنده از جناب آقاى وزیر دارایى تقاضا می‌کنم که توجه بفرمایند اگر چه بنده به فرد فرد آقایان وزرا به طور خصوصى عرض کردم حالا هم اینجا بیان مى‌کنم از نظر این که وظیفه خطیر نمایندگان انجام شده باشد و موکلین مازندرانى بدانند که ما درد‌های‌شان را اینجا بیان کردیم امسال آقا در اثر بى‌آبى کاملاً بى‌سابقه یعنى چیز غیر قابل تصورى که معمرین مازندران حکایت می‌کنند که از صد سال به این طرف سابقه نداشته است تمام رودخانه‌ها و چشمه‌سارها خشک شده است بعداً در اثر بى‌عدالتى که در باقیمانده آب‌ها مى‌شد تمام زراعت یعنى صد هشتاد بلکه صد نود زراعت مازندران و یک قسمت از گیلان از بین رفته مال مازندران را البته اطمینان دارم ولى مال گیلان را زیاد اطلاعى ندارم چون در آنجا بارندگى به موقعش شده بود (رفیع – به موقع نشد بعد شد) البته تمام ساکنین مازندران به استثناى عده بسیار قلیلى که در شهرستان‌ها زندگى می‌کنند بقیه یا زارعند یا در دهات و مزارع هستند و یا اگر در شهرها باشند کارشان خرید و فروش برنج و چاى است امسال همه اینها از بین رفته‌اند الآن دسته دسته مردم ده نشین بدون این که یک من چاى یا برنج عایدشان شده باشد می‌ریزند در شهرها و دنبال کار گدایى و بیچارگى هستند بنده آنچه پیش‌بینى می‌کنم یعنى در سه چهار ماه پیش هم پیش‌بینى کردم و توجه دولت را جلب کردم که مأمورینى اعزام بشوند و آن مقدار مختصرى که آب هست آن را لااقل به طور عادلانه قسمت بکنند متأسفانه توجه نشد امروز هم بنده عرض می‌کنم آقاى وزیر دارایى اگر دولت از برنامه یا از بانک کشاورزى یا از هر قسمتى یک پولى فراهم نکند و کمکى به زارعین نکند بنده به رأى‌العین می‌بینم که شاید زارعین مازندران هزار هزار بریزند جلوى مجلس و از نمایندگان محترم و دولت دادخواهى کنند و شاید شدیدتر از حادثه آذربایجان در زمان ریاست وزرایى آقاى منصورالملک بشود.

نایب رئیس - آقاى اسلامى این مطالب مربوط به دو دوازدهم نیست.

اسلامى - در قسمت بودجه و دوازدهم همه گونه صحبت می‌شود کرد مراجعه به نظامنامه بفرمایید.

نایب رئیس - آقایان استدعا می‌کنم که از مقررات آیین‌نامه تخلف نفرمایید و به آقا اجازه نمی‌دهم که این صحبت‌ها را در 2 دوازدهم بفرمایید حالا ماده 128 قرائت می‌شود.

(ماده 128 به شرح زیر قرائت شد)

هیچ گونه پیشنها یا تبصره یا ماده الحاقیه چه در حین تقدیم از طرف دولت و چه در موقع مذاکرات از طرف نمایندگان راجع به دو دوازدهم بودجه مجاز نخواهد بود و موقع طرح آن هم بعد از توضیحات مختصر پیشنهاد کننده و جواب مختصر یک نفر مخالف اخذ رأى به عمل خواهد آمد.

نایب رئیس - توضیحات مختصر یک پیشنهاد کننده.

اسلامى - گفته است پیشنهاد کننده بنده نماینده هستم.

نایب رئیس - باران نیامدن مازندران مربوط به دو دوازدهم نیست.

اسلامى - بسیار خوب، این است که قبل از این که این پیش‌آمد بکند و مازندران از بین برود بنده توجه دولت را جلب می‌کنم که هر چه زودتر فکرى بکنند که نسبت به مازندران و گیلان مساعدتى بشود حالا هر نقشه‌اى که دولت دارد البته نمایندگان مازندران و گیلان تسلیم هستند عرض دیگرى که بنده لازم دیدم اینجا عرض کنم یک صورتى اینجا بنده در چند ماه قبل قرائت کردم راجع به اشخاصى که بدهى مالیاتى دارند و از آقاى وزیر دارایى خواهش کردم که اینها را تعقیب کنند و این پول‌ها را وصول بکنند و از اشخاصى که دریافت کرده‌اند تشریف بیاورند اینجا قرائت کنند اکثر اشخاصى که صورت دادم آن دیون‌شان قطعى شده است و به مرحله اجرا در آمده است ولى در زمان وزارت یکى از وزرا که رفته است اصلاحات بکند رفته‌اند تمام این پرونده‌ها را ریخته‌اند توى گونى و خواسته‌اند آن سوابق را از بین ببرند در صورتی که این طلب‌ها در درآمد دولت بسیار مؤثر است و بنده یک بار دیگر هم ایجا عرض کردم اشخاص املاک دولتى را اجاره کرده‌اند در مازندران مال‌الاجاره را خورده‌اند و نوش جان کرده‌اند و محکوم شدند اداره خالصه وقت آمده است به یک ترتیبى سمبل کرده است تازه آن مال‌الصلح را که قرار گذاشته‌اند پرداخت نمى‌کنند و همان طور در مکاتبه و مذاکره هستند این را تقاضا می‌کنم جنابعالى که راجع به کارهاى وزارتخانه‌تان علاقمند هستید توجه بفرمایید در درآمد دولت همان طور که عرض کردم بسیار مؤثر است.

مطلب دیگر که بنده اینجا لازم می‌دانم عرض کنم مطلبى است که بنده در این روزها می‌شنوم راجع به محاکمه خلیل طهماسبى البته آنچه که از پرونده‌ها استنباط مى‌شود و انچه که در پرونده اقرار کرده‌اند و نوشته‌اند این محاکمه محاکمه سیاسى است و به عقیده بنده مطابق روح قانون اساسى باید در حضور هیئت منصفه به عمل ‌آید این است که از دولت تقاضا می‌کنم که هیئت منصفه را تشکیل بدهند تا محاکمه ایشان در حضور هیئت منصفه باشد.

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى موافقید بفرمایید.

ملک‌مدنى - آقاى اسلامى تذکراتى که دادند یک کلیاتى بود که در جاى خودش صحیح است البته باید براى استان مازندران که دچار بى‌آبى شده است دولت یک فکرى بکند و بهترین راهش این است که ما لایحه راه سازى را که از کمیسیون بودجه گذشته و آقایان هم تقاضا کرده‌اند جزو دستور بگذارند و به موقع اجرا در آید و بالنتیجه کارگران مازندران و کلیه استان‌هاى دیگر مشغول کار شوند و آقاى اسلامى هم با این نظر موافقت دارند براى آن که آن پیشنهادى که جزو دستور مجلس بود امضا فرمودند و البته این وضع بودجه وضع خوبى نیست ولى توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى دادند روشن کرد و علت تأخیر و تعویق تنظیم بودجه را بیان کردند بنده هم که در کمیسیون بودجه هستم و به نام موافق صحبت مى‌کنم عقیده دارم که باید بودجه بگذرانیم اما بودجه‌اى که کسر داشته باشد ارقام خیالى روى درآمد بگذارند بر دارند بیاورند به مجلس آن وقت ارقام خرجش که مسلم است در نتیجه در آخر ماه دچار مضیقه و مخمصه و دستور خزانه مى‌شوند که پرداخت نکنید زیرا وزارت دارایى تا درآمد نداشته باشد نمی‌تواند چیزى پرداخت کند و الآن آقایان می‌دانند که ما مقدار زیادى اعتبار براى راه سازى و ساختمان‌هاى بهداشتى و فرهنگى و سایر قسمت‌ها داشتیم که به واسطه این که در خزانه دولت پول نیست نتوانسته‌اند پرداخت کنند حق هم دارند وزارت دارایى هم منتظر خاتمه کار نفت است که مورد بحث قرار گرفته است و مورد مذاکره واقع شده است درآمد نفت ما در آمد فوق‌العاده‌اى بوده است الآن هم که ملى شده است فوق‌العاده‌تر شده است ما باید یک قدرى به نظر بنده تأمل کنیم که کار نفت انشاءالله تا چند روز دیگر معلوم شود که آن وقت درآمد واقعى آنجا معلوم می‌شود و جزو بودجه آورده مى‌شود و درآمدى که هست واقعاً عملى باشد آقاى وزیر دارایى تهیه مى‌کنند و به مجلس می‌آورند و الا بودجه خیالى و تئورى که فایده ندارد به مجلس بیاورند البته احتیاجات کشور خیلى است نه در مازندران که آقاى اسلامى اشاره کردند بعد در تمام نقاط ایران خراسان و مازندران و آذربایجان و غرب و همه نقاط خشک سالى بوده و کم آبى بوده حتى این کم آبى در خود تهران هم مشهود است و در نتیجه این کم آبى یک نکثى در محصول پیدا شد و لازم است که دولت پیش

+++

بینى مى‌کند و یک فکرى براى مردمى که درآمدشان کافى نیست از قبیل راه سازى و یک کارهایى هم براى فصل زمستان و پاییز در نظر بگیرد که مردم مشغول کار بشوند که هم از نظر احتیاجات و مصالح کشور یک قدمى برداشته شده باشد و هم مردمى که بی‌کار هستند مشغول کار شوند و همان‌طورى که آقاى نبوى فرمودند حالا که ما این را تصویب کنیم چون باید برود به مجلس سنا دو هفته طول می‌کشد و متأسفانه آن تصمیمى را که کمیسیون همکارى مجلسین گرفت این طور است چون حالا جناب آقاى رفیع قائم مقام‌الملک رئیس آن کمیسیون هستند بنده اغتنام فرصت مى‌کنم و عرض مى‌کنم با نظر مشورتى سنا را قبول نداریم مشورت چیست آقا؟ (صحیح است) مجلس که جنبه خصوصى و شخصى ندارد مجلس تابع قانون اساسى است هر چه قانون اساسى گفته ما باید اجرا بکنیم چه مشورتى آقا؟ هر کار مالى که جزو مختصات مجلس شوراى ملى است به وقفه برمی‌خورد براى این که برود به مجلس سنا: مگر ما تابع مجلس سنا هستیم ما تابع قانون اساسى هستیم و باید قانون اساسى را اجرا بکنیم آقاى رفیع بنده از جنابعالى و سایر اعضا کمیسیون تقاضا مى‌کنم در این موضوع تجدیدنظر بفرمایید آن مجلس شوراى ملى را حفظ بکنید نباید حق این مجلس را که در واقع میراث گذشته بوده است و حق آیندگان است به رایگان از دست بدهیم (صحیح است)

نایب رئیس - چون مخالفتى نیست به مجلس سنا فرستاده مى‌شود

5 - طرح لایحه بیست میلیون ریال اعتبار جهت دفع سن.

نایب رئیس - لایحه بیست میلیون ریال اعتبار جهت دفع سن مطرح است فوریتش تصویب شده لایحه قرائت شود.

(به شرح ذیل خوانده شد)

مجلس شوراى ملى‏

چون از آفات نباتى بومى که همه ساله خسارات هنگفتى به زراعت می‌رساند و تقریباً انحصار به بعضى از ممالک شرقى دارد سن می‌باشد که در سنوات اخیر بر اثر عدم مبارزه دامنه‌دار کافى و پیروى طریقه سوزاندن آن در اغلب نقاط حاصلخیز پراکنده و منتشر شده و تاکنون برخلاف انتظار در 21 ولایت لانه گذاشته که ایجاب می‌نماید تصمیم و تدابیر جدى مستمرى براى دفع اتخاذ شود زیرا به تجربه مسلم گردیده مادام که با برنامه کامل وسیع و منظمى نیست به دفع سن اقدام نشود عملیات مبارزه پاره‌اى نقاط آن هم به طور ناقص و غیر مستمر منتج به نتیجه غیر مطلوبه که عبارت از حتى‌الامکان ریشه کن ساختن این آفت مبرم است نخواهد بود وزارت کشاورزى با تجریبات و مطالعاتى که متخصصین در باب دفع سن دارند پس از مشاوره و مداقه عمیق براى این که تا آخرین سرحد امکان از مضرات این آفت موذى جلوگیرى شود برنامه‌اى براى چهار سال تنظیم نموده است که اجرای آن دست کم با وضع کنونى متضمن 180 میلیون ریال هزینه خواهد بود که بایستى متناسب با تجهیزات ممکنه در ظرف چهار سال پرداخته شود چون وضع مالى کشور فعلاً اجازه تعهد و تأمین اعتبار مربوط را علاوه بر بودجه وزارت کشاورزى نمی‌دهد و ترک مبارزه با سن نیز جایز نیست و حتماً دولت به حکم مصلحت اقتصادى وظیفه دار اقدام مؤثر در این موضوع می‌باشد عجالتاً تا حصول بهبودى در اوضاع مالیه به حداقل مبالغى که در سال جارى مورد احتیاج است و وضع مالى اجازه تأمین آن را می‌دهد اکتفا شده به این منظور ماده واحده زیر تقدمى و تصویب آن با قید فوریت درخواست مى‌شود:

ماده واحده – به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود مبلغ بیست میلیون ریال که وزارت کشاورزى براى مصارف دفع آفت سن علاوه بر اعتبار منظور در ماده 40 بودجه مربوطه با استفاده از مازاد اعتبار مخصوص دفع ملخ در سال 1330 احتیاج دارد از محل درآمد عمومى سال جارى کشور در اختیار آن وزارت بگذارد

تبصره 1 - وزارت کشاورزى مجاز است در موارد ضرورى و فوتى احتیاجات مربوط به مبارزه با آفت سن و سایر آفات کشاورزى را بدون رعایت مقررات مناقصه با ملاحظه صرفه صلاح دولت و در مورد حداقل قیمت ممکنه انجام دهد.

تبصره 2 - مازاد اعتبار مخصوص دفع ملخ براى خرج مبارزه با آفت سن قابل استفاده و پس از وضع آنچه که از این محل و اعتبار دفع آفات منظور در بودجه وزارت کشاورزى می‌توانند استفاده کنند مطابق اجازه مندرج در ماده بالا از درآمد عمومى کشور پرداخت خواهد شد

نخست‌وزیر دکتر محمد مصدق - وزیر دارایى محمدعلى وارسته - وزیر کشاورزى فرمند

نایب رئیس - آقاى فرهودى (یکى از نمایندگان - نیستند) آقاى مهدى ارباب بفرمایید

مهدى ارباب - مخالفت بنده مربوط ب یک تبعیضى است که در هر عملى در سراسر کشور عاقبت نشان داده مى‌شود. موضوع دفع آفت چیزى است که نباید منحصر به نقاط خاصى باشد در خیلى از نقاط آنچه که بنده اطلاع دارم باز مربوط به حوزه انتخابیه خودم است مربوط به بلوچستان است و خود بنده می‌دانم مردم گرسنه و برهنه آنجا مجاناً و بلاعوض هزارها نفر همکارى کرده‌اند با قسمت‌هاى دفع ملخ، نه کوچک‌ترین وسلیه‌اى براى کشاورزى هم که به بعضى قسمت‌ها رفته کمک بکند به زارعین و کشاورزان آن هم به اشخاص معین کمک کرده و باز به آن زارع بدبختى که چیزى نداشته و مى‌بایستى به او کمک بکنند به او کمک نشده است دولت هم یک بودجه‌اى مى‌گیرد و مأمورین رفع آفت هم در عین حال که در بعضى قسمت‌ها در قسمت آفت ملخ خوب فعالیت کرده‌اند معهذا کنترل صحیح در عمل آنها نشده و بنده معتقدم این بودجه هم که گرفته می‌شود باز به طور اختصاص در یک جاهایى به مصرف می‌رسد و جنبه عمومى ندارد و بنابراین بنده موافقت ندارم تا وقتى که نظر عمومیت در کارها پیدا شود.

نایب رئیس - آقاى کشاورزصدر (چند نفر از نمایندگان - نیستند) آقاى صدر‌زاده بفرمایید

صدرزاده - بنده تصور مى‌کنم که یکى از مهم‌ترین وظایف وزارت کشاورزى مبارزه با آفات نباتى است مبارزه با آفات نباتى به دست یک نفر و یک فرد انجام پذیرد نیست بلکه یکى از مسائلى است که حکومت بایستى به نمایندگى از هیئت اجتماع در این خصوص اقدام بکند ملاحظه می‌فرمایید که وقتى یک مزرعه‌اى دچار آفت ملخ یا سن می‌شود یک نفر کشاورز که مدت زیادى در سال وقت خودش را صرف کرده است براى محصول علاوه بر این که هستى او به واسطه آفت ملخ و سن از کف می‌رود به تولید مملکت هم نقصان می‌رسد و خواهى نخواهى ضرر این حادثه متوجه سایر مردم غیر از طبقه کشاورز هم خواهد شد بنابراین بنده تصور می‌کنم یکى از مهم‌ترین مخارجى که دولت مکلف است در مملکت بنماید همین مخارجى است که براى دفع آفات نباتى و زراعتى به خصوص ملخ و سن مى‌نماید در همین سال گذشته وزارت کشاورزى اگر مبارزه دامنه‌دار و وسیعى را در مورد ملخ نکرده بود زیان فوق‌العاده‌اى به حصول جنوب و نقاط دیگر می‌رسید و شاید ما الآن با این عسرتى که در خزانه مملکت داریم ناچار می‌شدیم که از خارج گندم براى آذوقه و خوراک مردم وارد کنیم و از ارزی که با زحمات زیاد تحصیل مى‌شود مصرف این کار بکنیم مسأله دفع آفات یکى از مسائلى است که هر چه زودتر باید وزارت کشاورزى در این خصوص اقدام بکند زیرا که اگر هر اندازه طول بکشد هم ضرر زیادتر خواهد شد و هم مخارجى که براى دفع آفت لازم است بیشتر خواهد شد زیرا که به مرور ایام این آفت توسعه پیدا می‌کند و هر قدر دیرتر در مقام دفع بر آیند اثر آفت و خسارت آن بیشتر خواهد بود بنابراین از همکاران محترم تقاضا می‌کنم که به این لایحه هر چه زودتر رأى بدهند تا وزارت کشاورزى بتواند وظیفه خودش را در دفع آفت سن چنانکه در موضوع دفع آفت ملخ انجام داد انجام بدهد و الآن هم وضعیت سن طورى است که در اغلب نقاط کشور این آفت بروز کرده است و مخصوصاً بنده اطلاع دارم نقاط حاصلخیز فارس از قبیل مرودشت را مجرد، ابرج - توابع ارسنجان. حومه شیراز و نقاط دیگر به این آفت آلوده‌اند و اگر اقدام فورى به عمل نیاید خواهى نخواهى نقاط دیگر را هم آلوده کرده و از بین خواهند برد.

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم پس از یک مخالف و موافق به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود.

نایب رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - عرض کنم در لزوم مبارزه با سن تردیدى نیست که همه موافقند یک موافق و مخالف هم صحبت کرده است به این جهت بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات را دادم که تا اکثریت هست این لایحه کارش تمام بشود ولى در ضمن خواستم از این فرصت استفاده کنم تذکرى به آقاى وزیر کشاورزى بدهم این مسأله بى‌آبى هم یک دردى شده که تا به حال درمان نمی‌کرده‌ایم حالا براى این که در سال‌هاى آینده این درد را درمان بکنیم باید از حالا مجهز باشیم این کارشناسى که آمده است براى آب یارى او را امر بفرمایید برود یک مطالعاتی بکند چون مردم آقا یک مقدارى چاه زده‌اند، چاه‌هاى آرتزین، بعضى‌ها آب‌های‌شان آمده بیرون ولى بعضى‌ها گیر کرده متخصص و کارشناس هم ندارند این است که بنده خواستم استدعا بکنم که این کارشناس اعزام بشود به قسمت شمال و برود در آنجا با مردمى که دست به عملیات زده‌اند تماس بگیرد که براى آبیارى کشور مفید واقع شود

نایب رئیس – به کفایت مذاکرات

+++

رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى فقیه‌زاده به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم عملیات مبارزه با سن در تمام کشور یک مرتبه شروع شود و تحت‌نظر معتمدین محل عمل نمایند.

نایب رئیس - آقاى فقیه‌زاده‏

فقیه‌زاده - یکى از لوایح مفیدى که دولت به مجلس آورده همین لایحه دفع آفات و مبارزه با سن است استدعا مى‌کنم آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند در اطراف این لایحه است عرض کردم یکى از لوایح مفیدى که دولت آورده است به مجلس همین لایحه مبارزه با آفت سن است بنده پیشنهاد کردم که این مبارزه در تمام کشور یک دفعه شروع بشود علت هم دارد چون پارسال در بعضى از بلوکات قزوین شروع به فساد کرده بود بنده از وزارت کشاورزى تقاضا کردم و یک مقدارى اعتبار دادند که در این بلوکات مبارزه بشود متأسفانه این مبارزه چون در زنجان نشد دو مرتبه سن از اراضى زنجان بلند شد آمد به بلوکات قزوین حالا هم زنجان هم قزوین هم کرمانشاه هم ملایر هم همدان آلوده است و من پیشنهاد کردم که این پیشنهاد کردم که این مبارزه یک مرتبه در تمام کشور شروع بشود و تحت‌نظر معتمدین محل عمل بشود چون اگر نظارت بکنند نمى‌گذارند حیف و میل بشود این پیشنهاد بنده بود و امیدوارم که آقایان هم موافقت بفرمایند به این پیشنهاد و رأى بدهند.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشاورزى.

وزیر کشاورزى - عرض کنم حضور آقا در 21 ولایت سن آمده است و براى همه آنها مأمورینى معین کرده‌ایم قبلاً هم یک نفر فرستادیم که تمام این نقاط را برود تفتیش بکند که در چه نواحى سن هست (قبادیان - در قسمتهاى غرب خیلى خیلى زیاد است) عرض کردم در 21 ولایت سن آمده البته شدت سن در قسمت خوار و ورامین و ساوه است در نقاط دیگر تازه ظهور کرده است و به شدت آنجا نیست بنده تمام مأمورینى که باید به این 21 ولایت بروند همه را تعیین کرده‌ام و احکام‌شان را صادر کرده‌ام و حاضر است و انتظار دارم که آقایان این اعتبار را تصویب بفرمایند که فورى ما این مأمورین را اعزام بکنیم و امیدوارم همان طوری که مأمورین را اعزام بکنیم و امیدوارم همان طوری که مأمورین وزارت کشاورزى و مردم کمک کرده‌اند براى دفع ملخ امیدوارم باز مأمورین وزارت کشاورزى و همچنین مردم کمک بکنند تا انشاءالله در ظرف 2 و 3 ماه در دفع سن هم موفقیت حاصل کنیم که آبروى مأمورین کشاورزى در حضور آقایان محفوظ شود و امیدوارم که نگذارند این پولى که داده می‌شود حیف و میل بشود و این اعتبارى که اینجا می‌دهیم نفله نشود که آبروى شخص بنده هم در خدمت آقایان محفوظ بماند.

فقیه‌زاده - پس گرفتم‏

نایب رئیس - پیشنهادى از طرف آقاى معین‌زاده رسیده که پیشنهاد خرج است قرائت می‌شود ولى چون پیشنها خرج است وارد نیست.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به قانون اعتبار دفع سن افزوده شود:

تبصره: وزارت کشاورزى مکلف است مبلغ 400 هزار ریال براى مبارزه با آفات پسته مناطق کرمان اختصاص و به مصرف تهیه سم و سم‌پاشى رسانیده به موقع اقدام نماید. معین‌زاده‏

نایب رئیس - پیشنهاد خرج است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى سالار بهزادى به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌نمایم که دفع آفت سن اختصاص به نقاط معینی نداشته باشد و وزارت کشاورزى با دقت کامل تمام نقاطى را که سابقه آفت سن داشته‌اند مطالعه نموده و در تمام آن نقاط یک مرتبه این عمل دفع سن شروع شود سالار بهزادى‏

نایب رئیس - آقاى سالار بهزادى‏

سالار بهزادى - عرض بنده این است جناب آقاى وزیر کشاورزى در جواب جناب آقاى فقیه‌زاده توضیح می‌دادند که این اعتبار براى 21 نقطه از کشور است در صورتی که به نظر بنده براى 21 از کشور است در صورتی که به نظر بنده براى 21 ولایت انحصار کردن این مبلغ و براى نقاط معینى هیچ مورد ندارد و استدعا می‌کنم از جنابعالى که دستور بفرمایید درست مطالعه بشود چون نقاطى هستند که سابقه سن دارند دفع آفت باید در آنجا عملى بشود حالا اگر آمدیم به جاى 21 نقطه 22 نقطه شد به نظر بنده هیچ ایرادى ندارد که به آن یک نقطه دیگر هم توجه بفرمایید و ترجیح بلامرجهى نباید داد استدعا مى‌کنم که از 21 صرف‌نظر بکنید.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - این که بنده عرض کردم 21 نقطه مطابق صورتى است که از ادارات کشاورزى شهرستان‌ها واصل شده البته شکى نیست که این یک عدد قاطعى نخواهد بود اگر خداى نکرده در یک نقطه دیگر سن پیدا شد آن نقطه بیست و دوم یا بیست و سوم بوده قطعاً به آن نقاط هم مأمور اعزام خواهد شد و در دفع سن اقدام خواهد شد آقاى سالار بهزادى حضرتعالى مطمئن باشید که این اعتبار فقط براى این 21 ولایتى که عرض کردم سن آمده نیست هر کجا که این آفت دیده شود شروع به مبارزه خواهد شد.

سالار بهزادى - چون می‌فرمایند در تمام نقاط کشور عمل مى‌کنیم پس گرفتم.

نایب رئیس - پیشنهادى دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى ملک‌مدنى به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را پیشنهاد مى‌نمایم‏

در هر شهرستان سه نفر از معتمدین محل یا اعضای انجمن شهر با مأمورین کشاورزى تشریک مساعى نموده و نظارت نمایند ملک‌مدنى‏

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - بنده به جناب آقاى فرمند وزیر کشاورزى اعتماد کامل دارم زیرا سال‌ها است به نحوه فکر ایشان آشنایى کامل دارم که ایشان در کارهای‌شان دقیق هستند و یقین دارم هر جا که زیر نظر ایشان باشد با تقوى و درستى پیش می‌رود ولى در بعضى از نقاط یک مسموعاتى بنده داشتم که موجب شد بنده این تبصره را پیشنهاد کنم و آن این بود که بعضى از مأمورین جزء مبارزه با دفع سن که به محل رفته بودند یک خلاف انتظاراتى از آنها مشاهده شد بنده معتقدم اگر جنابعالى موافقت داشته باشید این تبصره اضافه شود که در هر شهرستانى که شروع به مبارزه با دفع سن می‌کنند مردم آن شهرستان هم نظارت کنند و با مأمورین شما تشریک مساعى کنند همان طوری که شما الآن در اینجا فرمودید که موفقیت‌تان براى پیشرفت مبارزه بادفع ملخ به واسطه کمک مردم بود مردم را حتماً همیشه شرکت دادن در امور به نظر بنده مفید است زیرا به تجربه براى ما ثابت شده که اگر مردم در امورشان مداخله و مشارکت بکنند همیشه نتیجه‌اش مفیدتر و مثبت‌تر می‌باشد این پیشنهادى که بنده کردم از این نظر بود که مبادا خداى نکرده یک عملى انجام بشود که بر خلاف انتظار باشد اگر همیشه جنابعالى وزیر باشد بنده این پیشنهاد را زائد می‌دانستم ولى اگر فردا یک وزیر کشاورزى دیگرى آمد که خیلى دقیق نبود خیلى حساس نبود بعضى مأمورین هم خداى نکرده خواستند سوء استفاده بکنند آن وقت بهتر است یک پولى که خرج مى‌شود براى ولایت‌شان. خود اهل محل هم نظارت بکنند در کار شهرستان خودشان و این اشخاص یا از معتمدین باشد یا از اعضاى انجمن شهر

نایب رئیس - آقاى صفایى مخالفید بفرمایید

صفایى - جناب آقاى ملک در همه امور خبر ویت دارند و مخصوصاً در امور زراعت و فلاحت که باید فرمایش‌شان را به عنوان حجت قبول بکنیم ولى مطلبى که اینجا بنده لازم می‌دانم به عرض برسانم عبارت از این است که عملاً در ولایات وقتى افراد مداخله کردند در کار مأمورین غالباً موضوع لوث می‌شود یعنى رئیس کشاورزى درست انجام نمی‌کند و به عهده معتمدین محل می‌گذارد الآن که وزارت کشاورزى مسئولیت دارد اگر در یک جایى واقعاً درست عمل نشد می‌شود جلو وزیر کشاورزى را گرفت و گفت آقا مأمورینت در فلان محل درست کار نکردند ولى وقتى معتمدین محل را مداخله دادیم به نظر بنده مسئولیت لوث می‌شود آن هم در یک امور فورى مبارزه با سن و ملخ یک امر فورى فنى است اگر در امور فنى اهل محل نخواهند نظارت بکنند مسلماً کار لنگ می‌شود اگر بخواهند در امور مالى نظارت بکنند که از حیف و میل جلوگیرى شود مسلماً باعث می‌شود که مأمورین درست انجام وظیفه نکنند و مسئولیت را به عهده معتمدین محل بگذارند این عقیده بنده است و در اغلب جاها که دیده‌ایم این نتیجه را داده است بنده از جناب آقاى ملک‌مدنى استدعا مى‌کنم اگر واقعاً معتقدند که معتمدین محل نظارت است صوابى داشته باشند یعنى اگر هر کارى را که مأمورین می‌خواهند بکنند معتمدین تصویب و نظارت بکنند کار لوث می‌شود و پیشرفت نمى‌کند اگر منظور نظارت است صوابى نیست و فقط براى اطلاع و دیدن و جلوگیرى از تخلف آنها و در این حدود است اگر عده کمتر باشد رئیس انجمن باشد، یک نفر باشد بهتر به نظر مى‌آید و الا نظارت به آن طریق کار را فلج مى‌کند بعد آقاى وزیر کشاورزى مى‌آیند مى‌گویند که فلان انجمن مخالفت کرد پول می‌خواستیم، به موقع نداد فلان کس را می‌خواستیم استخدام بکنیم نگذاشتند یا از این قبیل حرف‌ها بنده خواهش می‌کنم که جناب آقاى ملک‌مدنى موافقت بفرمایند که وزارت کشاورزى خود این مبارزه را به عهده بگیرد که مسئولیت لوث نشود و اگر تخلفى شد ما گرفتار معتمدین محل نشویم چون از معتمدین محل اغلب آقایان نمایندگان شهرستان‌ها رودربایستى دارند با آن رودربایستى که دارند منظور عملى نمى‌شود این عرض بنده است‏.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید

وزیر کشاورزى - استدعا مى‌کنم آقاى ملک‌مدنى توجه به عرض بنده بفرمایید.

+++

البته شکى نیست که اگر معتمدین محل در کارهاى دولت نظارت بکنند بسیار کار مفیدى است چنانچه روى همین اصل قانون اساسى انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى را در نظر گرفته است اما بدون این تبصره عرض کنم خود بنده همین عمل را کرده‌ام و بعد هم خواهم کرد چند روز پیش رفته بودم به ورامین یک عده از خورده مالکین را جمع کردیم و تقاضا کردیم که یک نماینده بدون این که پولى بدهیم مجانى به خرج خودشان بفرستند چون آنها علاقمندند بیایند در آن نقطه که ما دفع سن می‌کنیم نظارت بکنند آنها هم قبول کردند که مجانى یک نفر نماینده بفرستند همین طور هم به شوراى کشاورزى نوشته شد که یک دو نفر نماینده بفرستند این عمل را بدون این که قانونى باشد ما می‌کنیم چون اگر قانون باشد که معتمدین محل بیایند قضیه لوث می‌شود و یا در کار دچار وقفه می‌شویم در عملیات دفع آفت سن پس بنده استدعا می‌کنم از آقاى ملک‌مدنى چون این منظور ایشان عملى خواهد شد و در هر نقطه که میسر باشد معتمدین محل بیایند و ادا در نیاورند و ناز نکنند بنده معتمدین محل را به مأمورین وزارت کشاورزى می‌گمارم که انشاءالله هیچ سوء استفاده و اشتباهى حاصل نشود و استدعا می‌کنم آقا پیشنهادتان را پس بگیرید.

ملک‌مدنى - نظر بنده یک نظارت و تشریک مساعى بود حالا که آقاى وزیر کشاورزى فرمودند عملاً این نظر را اجرا می‌کنند براى این که وقفه‌اى هم در کار ایجاد نشود بنده مسترد می‌کنم ولى بنده معتقدم جناب آقاى فرمند وزیر کشاورزی جنابعالى در تمام نقاط این نظر را اجرا کنید ضررى از این نظر نخواهید برد بنده هم پیشنهاد را مسترد می‌کنم براى این که دست‌تان باز باشد.

نایب رئیس - پیشنهاد مشابهى از طرف آقاى معدل رسیده است قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده اضافه شود

تبصره - دفع آفت سن و ملخ در هر شهرستان زیر نظر کمیسیون مرکب از فرماندار و رئیس کشاورزى و رئیس دارایى و چهار نفر از وجوه مالکین و کشاورزان به عمل خواهد آمد.

معدل‏

نایب رئیس - آقاى معدل بفرمایید

معدل - نظرى که آقاى ملک‌مدنى اظهار کردند نظر صحیحى است و حالا هم بنده توجه آقایان را به این پیشنهادى که کرده‌ام و تفاوت مختصرى با پیشنهادى که کرده‌ام و تفاوت مختصرى با پیشنهاد ایشان دارد جلب می‌کنم بنده پیشنهاد کردم که در مرکز شهرستان‌هایى که دچار آفات مثل ملخ و سن می‌شوند از فرماندار و رئیس کشاورزى و رئیس دارایى یعنى سه اداره‌اى که در این کار حق مداخله و نظر و اقدام دارند با نظارت و مشورت چهار نفر از مالکین و کشاورزان یک کمیسیونى تشکیل بشود و امر مبارزه با آفت را زیر نظر بگیرند در عمل خودم در ولایت خودمان مواجه با این موضوع شده‌ام و دیده‌ام که اشخاصى که ملک و مال و هستى و زندگی‌شان در معرض خطر است دلشان بیشتر می‌سوزد از مأمورینى که آمده‌اند آنجا و غالباً هم تازه وارد است و وسائل ندارد هر قدر ما اعتبار بدهیم تکافو نخواهید کرد مگر این که مالکین و کشاورزان کمک عملى و همراهى بکنند اگر اینها به مأمورین کشاورزى همراهى نکنند و دست اینها در کار نباشد آن کمک مؤثر و عملى نخواهد بود ولى را در مرکز مشهد یا شیراز یا تبریز یا نقطه دیگرى استاندارش از مالکین آنجا از کشاورزان معروف آنجا سه، چهار نفر را دعوت کند و بگوید آقایان دولت پنجاه هزار تومان داشته و داده ولى این مبلغ به جایى نمی‌رسد باید خودتان هم کمک بکنید تو جو بده تو سبوس بده تو همراه این سوار شو برو فلان جا تو نظارت کن، تو دقت کن این کار بهتر انجام خواهد شد و زودتر پیشرفت خواهد کرد این کارى نیست که ملخ آمده باشد زراعت مأمور دولت را بخورد که بگوییم نمایندگان مالکین و کشاورزان مسامحه بکنند ملخ آمده که زراعت و زندگى و هستى مردم محل را بخورد از آن گذشته اهل محل بصیرترند، واقف‌ترند که کدام نقطه خطرش بیشتر است شدتش بیشتر است و وسائل چه نوع لازم دارد غالباً مأمورینى که براى دفع این گونه آفات می‌روند باید غالباً به کوهستان بروند وسائل دولتى که نیست در آنجا‌ها مال کرایه‌اى و اسب کرایه‌اى نیست اینها باید به دهات مردم بروند اینها باید اسب و الاغ و مال مردم را سوار بشوند این است که مردم محل بصیرترند باید به اینها کمک بکنند تشریک مساعى بکنند همه‌اش با حکم نمى‌شود اگر به رئیس کشاورزى یا به رئیس ژاندارمرى بنویسید کار پیشرفت نمی‌کند حتماً نباید زد توى سر کدخدا که بیاید خبر از مالکش که کاغذى بنویسند که به ما کمک بکنید الاغ بدهید جو بدهید گندم بدهید بهش کمک خواهند کرد این یکى به علاوه در کارها که نباید افراط و تفریط بکنیم چندى پیش از این بود که در کابینه گذشته قانونى آوردند اینجا که تمام کارهاى ولایات را به ولایات مراجعه کنند گفتند آقا نمى‌شود که ژاندارمرى و قشون و تمام زندگى و مرکزیت ما از بین برود حالا که می‌گوییم شما که مى‌خواهید دفع ملخ و سن بکنید دعوت سه چهار نفر لازم است مى‌گویید جایز نیست نه به آن شورى شور نه به این بى‌نمکى آن کسى که محصولش از بین مى‌رود دلش بیشتر مى‌سوزد و تا یک مأمورى که خودش ذی‌نفع نیست به علاوه ما باید آرام آرام مردم را در زندگى خودشان مداخله بدهیم تا کم‌کم راه حکومت خودشان را بر خودشان یاد بگیرند مردم ولایات باید در انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى در کمیسیون‌هاى شهرستانى در این نوع کمیسیون‌هایى که مربوط به بهدارى دفع آفات و سایر مسائل عملى است بروند تجربه بیاموزند تا وقتى به مجلس شوراى ملى مى‌آیند مردان ورزیده و آزموده و با تجربه باشند اینها باید در ولایات امتحان بى‌لیاقتى و یا امتحان لیاقت خودشان را بدهند تا مردم اینها را بشناسند و وقتى وکیل معین مى‌کنند بگویند چون این شخص در مبارزه با ملخ در ولایت خودش خوب علم کرده ما این را این دفعه انتخاب بکنیم ما باید کم کم دست مردم را در کارهای‌شان باز بکنیم این پیشنهاد مفیدى است و از همکاران محترم تقاضا دارم رأى به این پیشنهاد بدهند

نایب رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - آقاى معدل توجه بفرمایید توضیح بنده را درست دقت بفرمایید این موضوع دفع سن یک سرعت عملى مى‌خواهد در ولایات باید در حدود 15 - 20 روز دیگر شروع بشود به این کار یک جا هم عجالتاً آزمایش‌هاى دفع سن را با وسائل شیمیایى شروع کرده‌ایم این که حضرتعالى مى‌فرمایید این تبصره قانونى بشود این باعث مى‌شود که ما به موقع خود نتوانیم شروع به مبارزه بکنیم. بنده باید به فرماندار و رئیس کشاورزى بنویسم بنشینند و نقشه این کار را بکشند فرماندار ممکن است یک کارى داشته باشد امروز نیاید رئیس دارایى یک کارى داشته باشد فردا نیاید کمیسیون بازى کار را فلج خواهد کرد اجازه بدهید بنده به اطلاع خود حضرتعالى از وزیر کشور خواهش می‌کنم که به فرمانداران تلگراف بکنند که همان طور که در قضیه دفع ملخ استاندارها و فرماندار‌ها تشریک مساعى کردند در دفع سن هم تشریک مساعى و کمک بکنند اگر صورت قانونى پیدا بکند من مکلف خواهم بود آن وقت اول باید کمیسیون 3 نفرى از فرماندار و رئیس دارایى و رئیس کشاورزى را تشکیل بدهیم بعد هم معتمدین محل را دعوت کنیم این قضیه باعث مى‌شود که ما یک پولى خرج مى‌کنیم و کار هم به تأخیر مى‌افتد و موقع مى‌گذرد و سن‌ها هم متفرق و به نتیجه مطلوب نمی‌رسیم اجازه بفرمایید همان که به آقاى ملک عرض کردم این کار را عملاً خواهیم کرد از مالکین و کشاورزان استمداد می‌کنم که کمک فکرى و نظارت بفرمایند اگر قانون بشود براى بنده اسباب اشکال مى‌شود و آن وقت ممکن است که نتیجه مطلوب به دست نیاید استدعا مى‌کنم که حضرتعالى موافقت بفرمایید و پیشنهادتان را پس بگیرید و بنده عملاً این کار را خواهم کرد

نایب رئیس - آقاى معدل پس گرفتید؟

معدل - بنده پس نمى‌گیرم‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

نایب رئیس - چون عده براى رأى کافى نیست جلسه را ختم مى‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه 27 مرداد دستور بقیه این لایحه بعد فوریت لایحه استخدام بالتازار بعد راه سازى بعد لایحه نظام وظیفه‏

(مجلس 25 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - نورالدین امامى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294699!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)