کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18
[1396/05/30]

جلسه 18 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه نهم خرداد ماه 1333.  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس.

2- بیانات آقایان: اسکندرى و رئیس و امامى در مورد مذاکرات جلسه قبل.

3- تقدیم دو فقره سؤال از طرف آقایان: خلعتبرى و صادق بوشهرى.

4- اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه پرداخت یک‌دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت 1333.

5- اخذ رأى و تصویب لایحه اضافه اعتبار وزارت دفاع ملى.

6- سؤال آقاى عرب شیبانى راجع به لوله‌کشى طهران و جواب آقاى معاون نخست‌وزیر.

7- سؤال آقاى سیداحمد صفائى راجع به قانون منع استعمال مشروبات الکلى و جواب آقاى وزیر دارایی.

8- معرفى آقاى دکتر ستوده به معاونت وزارت اقتصاد ملى بوسیله آقاى وزیر اقتصاد ملى.

9- بیانات بعد از دستور آقایان: رضائى، دکتر بینا، وزیر دارایی، شوشترى، دکتر جزایرى.

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد، ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

 

 

جلسه 18

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه نهم خرداد ماه 1333.

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس.

2- بیانات آقایان: اسکندرى و رئیس و امامى در مورد مذاکرات جلسه قبل.

3- تقدیم دو فقره سؤال از طرف آقایان: خلعتبرى و صادق بوشهرى.

4- اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه پرداخت یک‌دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت 1333.

5- اخذ رأى و تصویب لایحه اضافه اعتبار وزارت دفاع ملى.

6- سؤال آقاى عرب شیبانى راجع به لوله‌کشى طهران و جواب آقاى معاون نخست‌وزیر.

7- سؤال آقاى سیداحمد صفائى راجع به قانون منع استعمال مشروبات الکلى و جواب آقاى وزیر دارایی.

8- معرفى آقاى دکتر ستوده به معاونت وزارت اقتصاد ملى بوسیله آقاى وزیر اقتصاد ملى.

9- بیانات بعد از دستور آقایان: رضائى، دکتر بینا، وزیر دارایی، شوشترى، دکتر جزایرى.

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد، ختم جلسه.

 

مجلس ساعت ده و چهل و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس.‌

رئیس- صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(بشرح زیر خوانده شد.)

غائبین با اجازه، آقایان: اخوان، صدرزاده، کاشانى، داراب، کاشانیان، شیبانى، درخشش، بوربور، احمد صفائى، افشار صادقى، شادلو، احمد فرامرزى، عبدالحمید بختیار، دکتر سعید حکمت، اریه، پناهى، دکتر عمید.

غائبین بى اجازه، آقایان: کى‌نژاد، سلطانى، مسعودى، تجدد، لارى، دکتر عدل، دکتر حمزوى، دولت آبادى، برومند، پیراسته، دکتر شاهکار.

دیرآمدگان و زود رفتگان با اجازه، آقایان: اسکندرى (سى دقیقه)، یار افشار (یکساعت)

رئیس- نسبت به صورت جلسه نظرى نیست؟ آقاى اسکندرى نسبت به صورت جلسه نظرى دارید؟

اسکندرى- در صورت مجلس بنده عرضى ندارم.

رئیس- آقاى نراقى نسبت به صورتجلسه اعتراضى دارید؟

نراقى- آقاى کى‌نژاد را غائب بدون اجازه نوشته‌اند، بنده تقاضاى ایشان را حضور مبارک تقدیم کرده‌ام.

رئیس- به کمیسیون محاسبات فرستاده شده پس از تصویب همه اینها اصلاح می‌شود. آقاى کریمى.

نادعلى کریمى- بعضى مواقع در موقع اداى مطالب بدون اینکه توجه به معنى باشد یا قصد انشا‌ باشد کلمه‌اى گفته می‌شود و در صورت جلسه منعکس می‌شود که سابقه خوبى از خودش باقى نمی‌گذارد و اگر آقایان به این نکته توجه بفرمایند شاید این را اصلاح بفرمایند. در جلسه گذشته شاید آقاى مهدوى منظورشان این نبوده که به تمام نمایندگان دوره هفدهم اهانتى کرده باشند ولى عبارتى که فرمودند که مجلس نبوده و یک عده چاقوکش بوده‌اند بنده میگویم که شاید نظر ایشان این نبوده است (عبدالصاحب صفائى: مسلم است) و می‌خواسته‌اند بگویند مجلس مرعوب شده از این جهت باید توضیح بدهند (مهدوى: بنده چنین چیزى نگفتم) در صورت‌جلسه هست صفحه 3 در ستون سوم در ثلث آخر (عبدالصاحب صفائى: منظور تماشاچیان بوده است) (مهدوى: هیچ همچو چیزى نبوده است)

2- بیانات آقایان: اسکندرى و رئیس و نورالدین امامى در مورد مذاکرات جلسه قبل

رئیس- چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند اگر آقایان موافقند دو لایحه را که باید رأى گرفته شود بگذرانیم و نطق‌ها باشد براى بعد از دستور (صحیح است) وارد دستور می‌شویم. آقاى اسکندرى فرمایشى داشتید؟

اسکندرى- بنده از جلسه گذشته از آن جریاناتى که پیش آمد کرد اظهار تأسف میکنم چون همه ما نسبت به آقاى سردار فاخر نهایت احترام را داریم (صحیح است) آقایان می‌دانند آقاى نورالدین امامى هم از علاقمندان ایشان می‌باشند و اگر مختصر سوء‌تفاهمى آنجا شد ایشان قصد توهینى نداشته‌اند (صحیح است) البته همه آقایان مخصوصاً ایشان باید رعایت نظم و ترتیب مجلس را بکنند چون‌که متولى باید احترام امامزاده را نگهدارد و ایشان هم بعد از چندین دوره ریاست مجلس مسلماً احترام رفتار خودشان را رعایت می‌کنند.

رئیس- آقایان محترم توجه فرموده‌اند که بنده جز حفظ حیثیت مجلس و انتظام جلسه خدا می‌داند هیچ نظرى ندارم (صحیح است) و گمان می‌کنم در این عقیده بنده تمام آقایان با بنده هم‌عقیده باشند که یک ناطق باید در اینجا آزادانه بیانات خودش را بکند (صحیح است، صحیح است) اگر در مجلس شوراى ملى یک ناطقى

+++

 نتواند از آزادى استفاده بکند، این دیگر اسباب تأسف خواهد بود (صحیح است) بنده همین تقاضا را دارم که هر یک از آقایان اگر نظر مخالفى هم دارند بگذارند ناطق از تریبون آزادانه استفاده بکند و حرف‌هایش را بزند (صحیح است) ترور عقیده و اینها را بنده مخالف هستم و از آقایان هم همین تقاضا را دارم که این قسمت را رعایت بفرمایند (صحیح است) اما آقاى نورالدین امامى هم از دوستان بنده هستند و آن روز هم گمان می‌کنم (عبدالصاحب صفائى: روزه بوده‌اند) چون ماه رمضان بوده خسته شده بودند و اصولاً آن یک جمله معترضه بود که گذشت (صحیح است) آقاى امامى بفرمایید.

نورالدین امامى- استدعا می‌کنم آقایان بیک عرض کوچک اساسى من توجه بفرمایید آن روز که صحبت براى نصب نوار بود بدبختانه از آن روز تا بحال، من تصور میکنم چون این نوار روزهاى جلسه در رادیو گذاشته می‌شود و آقایان ساعت یک و یک و نیم بعد از ظهر خسته و کوفته از مجلس تشریف می‌برند به منزل و آن وقت، وقت استراحت است، یکى از آقایان تصور می‌کنم که تا حال این پیچ رادیو منزل‌شان را باز نکرده‌اند که ببینند چه قشقره‌اى هست (عبدالصاحب صفائى: چرا من روز نطق خودم را باز کردم گوش کردم) بنده نظرم این بود که آن بلندگو نزدیک مقام ریاست است آن بلندگو فورى صدا را در بیرون انعکاس می‌دهد که من از آن خیلى خوشم نیامد. آن روز یک یادداشتى خدمت‌شان عرض کردم بدبختانه آن روز ایشان یک کمى عصبانى بودند و همان‌طور که فرمودند روزه بودند و به یادداشت بنده توجهى نفرمودند، بنده از آنجا عرض کردم خدمت‌شان که قربان توجه بفرمایید بلندگو دم دهنتان هست ایشان باز هم چون خسته بودند نشنیدند و یک کم‌التفاتى فرمودند و آقایان می‌دانند و بهتر از خود آقایان، آقاى رئیس می‌دانند که اگر ایشان اینجا پنج تا ارادت کیش داشته باشند اولیش من هستم (یکى از نمایندگان: همه هستند) و اگر 136 تا داشته باشند باز هم اولیش من هستم (احسنت، احسنت).

3- تقدیم دو فقره سؤال از طرف آقایان خلعتبرى وصادق بوشهرى

رئیس- آقاى خلعتبرى سؤالى دارید بفرمایید.

ارسلان خلعتبرى- سؤالى از دولت داشتم تقدیم می‌کنم راجع به فرماندارى نظامى است.

رئیس- لطف کنید، آقاى بوشهرى.

صادق بوشهرى- سؤالى از وزارت دارایی دارم که تقدیم می‌کنم و استدعا می‌کنم آقاى وزیر براى جواب تشریف بیاورند.

‌4- اخذ رأى وتصویب لایحه اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت 1333‌

رئیس- نامه مجلس سنا راجع بیک دوازدهم قرائت می‌شود.

(بشرح زیر قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

عطف به مراسله شماره 1153- 2/ 3/33 راجع به لایحه دولت مربوط به اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت ماه 1333 که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود اشعار می‌دارد. لایحه مزبور در جلسه پنجشنبه ششم خرداد ماه 1333 مطرح و با اظهار نظر موافق عیناً به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا: ابراهیم حکیمى.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به یک دوازدهم با ورقه البته آقایانى که موافقند با ورقه سفید رأى می‌دهند آقاى مسعودى، آقاى ثقه‌الاسلامى بفرمایید براى نظارت در رأى. (اسامى آقایان نمایندگان توسط آقاى مسعودى (منشى) به ترتیب زیر اعلام و آقایان در محل نطق حاضر و رأى دادند).

آقایان: نادعلى کریمى، دکتر عدل، مصطفى کاشانى، دکتر بینا، جلال شادمان، صفارى، تجدد، قنات آبادى، محمود افشار، میراشرافى، موسوى، باقر بوشهرى، پناهى، حشمتى، احمد فرامرزى، محمودى، مهندس جفرودى، مهندس کیقباد ظفر، عباسى غضنفرى، ایلخانى زاده، دکتر وکیل، مهندس اردبیلى، بهادرى، فرید، بیات ماکو، نورالدین امامى، افشار صادقى، مرتضى حکمت، صدرزاده، بزرگ‌نیا، مهدى ارباب، عبدالصاحب صفائى، پیراسته، دولتشاهى، تیمورتاش، شوشترى، نراقى، قراگوزلو، بوربور، جلیلوند، امیراحتشامى، اردلان، عبدالرحمن فرامرزى، خاکباز، شفیعى، بختیار، صادق بوشهرى، عزیز زنگنه، سرمد، مهندس شاهرخشاهى، دکتر حکمت، رضائى، دکتر حمزوى، داراب، توماج، دکتر نیرومند، مشایخى، عاملى، شیبانى، صدقى، دکتر مشیر فاطمى، مکرم، دکتر سید امامى، قریشى، مهدوى، لارى، جلیلى، شادلو، سعیدى، تفضلى، درخشش، خرازى، عماد تربتى، دکتر شاهکار، بهبهانى، صراف‌زاده، دکتر عمید، خلعتبرى، دکتر جزایرى، حایرى‌زاده، سید احمد صفائى، امیر نصرت اسکندرى، مرآت اسفندیارى، محسن اکبر، عمیدى نورى، هدى، نصیرى، دکتر آهى، خزمنه علم، دکتر پیرنیا، سالار بهزادى، امید سالار، عرب شیبانى، سلطانمراد بختیار، استخر، دهقان، قوامى، سلطان العلماء، بزرگ ابراهیمى، افخمى، محمود ذوالفقارى، اریه، معین‌زاده، صارمى، فرود، رضا افشار، حمیدیه، ثقه‌الاسلامى، یارافشار، محمد على مسعودى، اورنگ، اخوان، کاشانیان. (آراء مأخوذه شماره شد 110 ورقه موافق و یک ورقه مخالف و یک ورقه سفید بى اسم شمرده شد.) ورقه سفید 110 عدد کبود 1 عدد سفید یک رأى.

رئیس- از 115 نفر عده حاضر یک دوازدهم با 110 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین، آقایان: رضا صرافزاده، محمد قریشى، خرازى، امید سالار، دکتر مشیر فاطمى، خرازى، امید سالار، دکتر مشیر فاطمى، حسن مکرم، دکتر امیر نیرومند، مهندس شاهرخشاهى، اسمعیل قوامى، خزیمه علم، مهدى مشایخى، محسن اکبر، رضا افشار، محمود جلیلى، سلطانمراد بختیار، احمد افخمى، ثقه‌الاسلامى، صارمى، محمود ذوالفقارى، احمد حمیدیه، مراد اریه، مرآت اسفندیارى، بزرگ ابراهیمى، دهقان، هدى، مهندس جفرودى، دکتر بینا، سرمد، قنات‌آبادى، غضنفرى، ایلخانى‌زاده، بهادرى، مهدى ارباب، افشار صادقى، بیات ماکو، جلیلوند، شوشترى، پیراسته، صدرزاده، عبدالحمید بختیار، دولتشاهى، خاکباز، عزیز اعظم زنگنه، امیر احتشامى، قراگوزلو، مهندس اردبیلى، فرود، مرتضى حکمت، داراب، امیر نصرت اسکندرى، عبدالصاحب صفائى، محمودى، مهندس ظفر، پناهى، فرید، حشمتى، عباسى، صادق بوشهرى، یار افشار، دکتر سید‌امامى، صدقى، شیبانى عاملى، دکتر حمزوى، شادلو،، دکتر سعید حکمت، سعید مهدوى، سعیدى، بهبهانى، کاشانیان، استخر، نصیرى، دکتر عمید، تجدد، موسوى، باقر بوشهرى، دکتر عدل، کریمى صفارى، کاشانى، درخشش، خلعتبرى، اورنگ، اردلان، محمد على مسعودى، توماج، سالار بهزادى، دکتر شاهکار، لارى، عبدالرحمن فرامرزى، نورالدین امامى، محمود افشار، دکتر وکیل، عمیدى نورى، دکتر جزایرى، معین‌زاده، شفیعى، عماد تربتى، دکتر آهى، حائرى زاده، دکتر پیرنیا، احمد فرامرزى، بزرگ نیا، تیمورتاش، بوربور، نراقى، اخوان، رضائى، جلال شادمان، مخالف: آقاى چهانگیر تفضلى، ورقه سفید بى‌اسم یک ورقه.

‌5- اخذ رأى و تصویب لایحه اضافه اعتبار وزارت دفاع ملى‌

رئیس- لایحه اضافات ارتش که از مجلس سنا با اظهار ملاحظات موافق رسیده است قرائت می‌شود.

(بشرح زیر قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

عطف به مراسله شماره 1155- 4/ 3/33 راجع به لایحه دولت مربوط به اجازه پرداخت ششصد و سى و شش میلیون ریال از بودجه پیشنهادى سال 1333 وزارت دفاع ملى و مرزبانى که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود اشعار می‌دارد. لایحه مزبور در جلسه پنجشنبه ششم خرداد ماه 1333 مطرح و با اظهار نظر موافق عیناً بتصویب مجلس سنا رسید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این لایحه اضافات و ترفیعات (محمد على مسعودى: عده کافى نیست) تأمل بفرمایید (با ورود چند نفر عده براى رأى کافى شد.) بفرمایید شروع باخذ رأى کنید. (اسامى حضار بوسیله منشى بشرح زیر اعلام و آقایان نمایندگان به ترتیب براى رأى دادن در محل نطق حاضر شدند).

آقایان: شمس قنات آبادى، کاشانى، دکتر بینا، دکتر عدل، مهندس اردبیلى، محمود افشار، میراشرافى، موسوى، باقر بوشهرى، احمد فرامرزى، پناهى، امید سالار، مشایخى، حشمتى، شادمان، محمودى، مهندس جفرودى، مهندس ظفر، عباسى، غضنفرى، دکتر وکیل، ایلخانى‌زاده، خاکباز، کریمى، شفیعى، معین‌زاده، بیات ماکو، نورالدین امامى، افشار صادقى، مرتضى حکمت، محمود جلیلى، صدرزاده، مهدى ارباب، سالار بهزادى، عبدالصاحب صفائى، دکتر مشیر فاطمى، شوشترى، نراقى، قراگوزلو، بوربور، جلیلوند، امیر احتشامى، اردلان، فرید، بزرگ نیا، تجدد، صارمى، عزیز زنگنه، سعیدى، شادلو،، لارى، سعید مهدوى، قریشى، عماد تربتى، مکرم، صدقى، عاملى، دکتر نیرومند، توماج، داراب، دکتر حمزوى، محمود رضائى، دکتر سعید حکمت، یارافشار، مهندس شاهرخشاهى، درخشش، دکتر جزایرى، کاشانیان، خرازى، بهبهانى، اخوان، دکتر شاهکار، دکتر عمید، ارسلان خلعتبرى، حائرى‌زاده، سید احمد صفائى، بهادرى، امیر نصرت اسکندرى، مرآت اسفندیارى، محسن اکبر، عمیدى نورى،‌ هدى، نصیرى، دکتر آهى، عرب شیبانى، استخر، سلطانمراد بختیار، دولت آبادى، دهقان، قوامى، حمیدیه، سلطان العلماء، افخمى، اریه، محمود ذوالفقارى، دکتر سید امامى، فرود، رضا افشار، ثقه الاسلامى، محمد على مسعودى، اورنگ، دولتشاهى، بزرگ ابراهیمى. (آرا‌ مأخوذه شماره شد 96 ورقه موافق و چهار ورقه مخالف و دو ورقه سفید بى‌اسم شماره شد.)

رئیس- لایحه اضافات ارتش باکثریت 96 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین، آقایان: بزرگ ابراهیمى، اریه، تجدد، دهقان، عاملى، جلیلوند، شیبانى، شوشترى، زنگنه، سالار بهزادى، حمیدیه، مهندس

+++

 ظفر، بیات ماکو، دکتر سعید حکمت، کریمى، خاکباز، شفیعى، نورالدین امامى، مرآت اسفندیارى، حمید بختیار، توماج، امید سالار، داراب، صدرزاده، احمد فرامرزى، عبدالصاحب صفائى، بزرگ نیا، معین‌زاده، دکتر مشیر فاطمى،‌ مهندس جفرودى، دکتر وکیل، دکتر آهى، سلطانمراد بختیار، صادق نراقى، خرازى، نصیرى، عباسى، محمودى‌، ارباب، عرب شیبانى، پناهى، مرتضى حکمت، ایلخانى‌زاده، غضنفرى، مشایخى، دکتر بینا، دکتر عدل، کاشانى، محمود افشار، لارى، دکتر سید امامى، قرشى، صارمى، فرید، بوربور، قراگزلو، قنات آبادى، دکتر نیرومند، سعید مهدوى، حسین صدقى، امیر احتشامى، باقر بوشهرى، عمیدى نورى، اکبر، اسکندرى، سعیدى، حشمتى، شاهرخشاهى، دکتر حمزوى، مکرم، سرمد، استخر، دولتشاهى، اخوان، عماد تربتى، میراشرافى، فرود، مهندس اردبیلى، محمود ذوالفقارى، محمد على مسعودى، ثقه‌الاسلامى، احمد افخمى، اورنگ، یار افشار، جلیلى، موسوى، شادلو، شادمان. اسامى مخالفین، آقایان: جعفر بهبهانى، دکتر شاهکار، رضائى، درخشش.

ورقه سفید بى‌اسم علامت امتناع: دو ورقه.

‌6- سؤال آقاى عرب شیبانى راجع به لوله‌کشى طهران و جواب آقاى معاون نخست‌وزیر‌

رئیس- سؤالى آقاى عرب شیبانى کرده‌اند راجع به لوله‌کشى تهران که آقاى فولادوند چند جلسه است براى جواب حاضرند آقاى عرب شیبانى بفرمایید.

عرب شیبانى- خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است در سال 28 به موجب تبصره 22 که ضمیمه قانون بودجه مصوب تیرماه 328 بود، براى انجام یک امر مهمى براى شهر تهران که موضوع لوله‌کشى بود، یک وامى به مبلغ یکصد میلیون تومان اجازه داده شده که بانک ملى بپردازد و براى تسهیل اجراى این کار این‌طور در نظر گرفته شد که بهره اینکار کم باشد یعنى فقط چهار درصد تعیین شد و مدت را 25 سال کردند که در این مدت بعد از خاتمه کار از اصل و بهره از این انتفاعى که از دستگاه برداشته خواهد شد و بهره‌بردارى که خواهد شد این وام مستهلک بشود براى وثیقه اینکار تمام تأسیساتى که مربوط به امور لوله‌کشى بود اعم از منقول، غیرمنقول و همین‌طور عوائد حاصله از حق انتشعاب و آب بها و همچنین سهمیه شهردارى از کلیه قنوات ملکى شهردارى و سهمیه از آبهاى کن و کرج وثیقه بانک مل گذارده شد و در عین حال براى اینکه وضع این سازمان دچار تعویق و تأخیرى بشود در نظر گرفته شد که به مدیر کل لوله‌کشى که آن وقت آقاى مهندس میکده بودند اختیارى داده شود که تا آخر کار عهده‌دار امور این دستگاه باشند و مجدداً در آخر سال 1330 مدت مسئولیت مدیر‌کل لوله‌کشى تا آخر 1332 تمدید گردید چون پیش‌بینى شده بود که آخر سال 1332 تاریخ خاتمه کار است با این کیفیت آقایان محترم ملاحظه می‌فرمایند که تا چه حد مجلسین شوراى ملى و سنا علاقمند به اینکار بودند که براى تأمین آب و بهداشت شهر تهران چقدر کمک می‌کردند (مهندس جفرودى: الان هم علاقمند هستند) بله حالا هم هستند ولى با تمام این کیفیات بقسمى که ملاحظه می‌فرمایند کار به موقع خاتمه نیافته و این مطلوب عمومى هنوز تأمین نشده است. بنده به پیروى از علاقه اهالى محترم پایتخت و بالخاصه توجهى که از طرف مجلس سنا و مجلس شوراى ملى در انجام آن داشته‌اند و اکنون نیز دارند و به اقتضاى اینکه در گذشته شخصاً چند بار در کمیسیون‌هاى مربوطه به این کار شرکت داشته ام و نیز مدت قلیلى نماینده بانک ملى ایران در هیئت نظارت لوله‌کشى بوده‌ام بسیار علاقمند و متجسس بودم که از جهات و علل تأخیر کار مستحضر شوم در مرحله اول شاید این گمان حاصل شده بود که انجام کار لوله‌کشى هم نظیر بعضى از امور دیگر در چرخ و دنده‌هاى ماشین کند معمول قرار گرفته پس از تفحص چنین معلوم شد با اینکه این دستگاه به جهت رابطه اجبارى که با بعضى سازمان‌ها داشته از این بلیه و مرض مصون نمانده معهذا به اقتضاى عوامل و وسایل کارى که در اختیار داشته در پیشرفت کار وظایف خود را خوب انجام داده و تأخیر اجرا‌ برنامه پیش‌بینى شده قصور مستقیم آن دستگاه تلقى نمی‌شود زیرا از جمله جهاتى که به عنوان علل خاتمه نیافتن کار در حین مطالعه مورد توجه شناخته شده‌اند به قرارى است که به عرض آقایان نمایندگان محترم می‌رسد.

1- اینکه برآوردهاى اولیه ارز مورد احتیاج براى تهیه وسایل و مصالحى که ناگزیر از خارج کشور باید تهیه میشده است بر اساس نرخ رسمى ارز یعنى لیره از قرار 130 ریال و دلار از قرار 5/ 32 ریال بوده است که در حین عمل این تسعیر به جهت اشکالاتى که پیش آمده فزونى یافته.

2- بهاى مقدار لوله‌هاى فولادى و چدنى نسبت به برآورد اولیه اضافه شده و از جمله بهاى لوله که در سال 1948 در حدود تنى 20 لیره بوده پس از شروع جنگ کره به 50 لیره رسید و نیز بهاى سیمان در داخله گران شده از خارج هم که وارد کرده‌اند بهاى آن از برآورد اولیه تجاوز داشته (شوشترى: ماهى هزار تن می‌گیرند دیگر چرا از خارج؟) کمبود داشته‌اند (شوشترى: پس صورتش را بدهند آقا.) (زنگ رئیس).

رئیس- آقاى شوشترى (شوشترى: یک توضیح بسیار مهمى است) بسیار خوب هر کار یک موقعى دارد آقاى عرب شیبانى بفرمایید.

عرب شیبانى 3- بعلت اینکه در داخل شهر اراضى نسبتاً وسیع و ساختمان‌هاى زیادترى شده حجم کار نسبت به مأخذ اولیه اضافه شده و خواه و ناخواه توسعه شبکه مستلزم هزینه بیشترى گردیده است.

4- مضیقه مالى کشور سبب تأخیر پرداخت به موقع اعتبار گردیده و حاصل این تأخیر پرداخت موجب تمدید اجبارى کار و بالنتیجه مستلزم هزینه‌هاى اضافى براى پرسنل و بهره وام گردیده، فعلاً نتیجه عللى که اجمالاً به عرض آقایان محترم رسیده این شده است که از یک طرف این مؤسسه براى اتمام کار دچار کسر اعتبار بشود و از طرف دیگر اجباراً کار ناتمام بماند. در اینجا اقتضا دارد شرح مختصرى هم از ترکیب عناصر عامله این سازمان و طرز اجرا‌ وظیفه عاملین امر به عرض نمایندگان مجلس بشود و در نتیجه عطف توجه بیشترى به رفع مشکلات موجود بشود. این سازمان داراى سه شعبه اصلى است که به ترتیب عبارتند از: هیئت نظارت مرکب از نمایندگان بانک ملى ایران و شهردارى و سازمان مربوطه که در این هیئت با کمال مراقبت و دقت بودجه و هزینه‌هاى لوله‌کشى دائماً تحت نظارت و بازرسى است. قسمت ادارى که امور خرید و پرداخت‌ها را اداره می‌کند تحویل گرفتن اجناس و تحویل نمودن آنها را عهده‌دار است. که رئیسان قسمت‌هاى جزء از اشخاص طرف اعتماد و صالح برگزیده شده‌اند. هیئت مشاورین فنى از مهندسین داخلى و خارجى برگزیده شده‌اند که امور فنى سازمان در این هیئت حل و فصل می‌شود. در رأس این واحدهاى سه‌گانه مدیرکل لوله‌کشى جناب آقاى مهندس میکده قرار دارند که به جهات علاقمندى به انجام کار پاکدامنى و تجربه و مطالعات در اینکار بخوبى از عهده اداره کار برآمده‌اند و واقعاً در عمل نشان داده‌اند که توجه اولیه مجلس در مورد ایشان شایسته و سزاوار بوده است. فعلاً آنچه لازم می‌گردد مورد توجه آقایان نمایندگان محترم قرار گیرد تأمین کمبود اعتبار است که موضوع اصلى سؤال بنده را تشکیل می‌دهد و امیدوارم ضمن پاسخ سؤال که جناب آقاى فولادوند خواهند فرمود هم اطلاعات بیشترى از جهات و علل تأخیر حاصل گردد و هم راه مورد قبولى براى تأمین اعتبار پیشنهاد نمایند تا موجبات ادامه کار لوله‌کشى به طریقى که در حداقل مدت کارهاى ناتمام خاتمه یافته و آب مشروب پاک در دسترس استفاده اهالى محترم پایتخت قرار گیرد فراهم آید. در پایان عرایضم آنچه لازم به عرض و پیش‌بینى و توصیه و توجه می‌دانم این است که انشاء‌الله چندى دیگر که کار این سازمان خاتمه می‌یابد و آب مشروب تهران تحت کنترل قرار می‌گیرد ترتیب کار طورى داده شود که این عنصر حیات در صحنه سیاست ظاهر نشود زیرا در این صورت رقیب کهنسال و مجرب مانند نان با آب به منازعه برمی‌خیزد وجدان‌شان براى معده سیاسى ملت سازگار نیست و ممکن است زحمات پزشکان اجتماعى که یک قسمت را خود آقایان نمایندگان محترم مجلس تشکیل می‌دهند خیلى بیشتر از حالا بشود (صحیح است).

رئیس- آقاى فولادوند.

فولادوند (معاون نخست‌وزیر)- به طوری‌که آقایان محترم ملاحظه فرمودند جناب آقاى عرب شیبانى از اقدامات مدیرکل لوله‌کشى و اعضاى رئیسه آنجا کلیتاً تقریر فرمودند و توضیح فرمودند که علل و جهاتى که باعث تأخیر شده است مربوط به آنها نبوده است، بنده بسیار از ایشان سپاسگزارم که خود آقا کاملاً به موضوع رسیدگى فرموده‌اند و منظور از سؤال‌شان فقط این بود که دولت تسهیلاتى براى اتمام و انجام امر پیش‌بینى بکند و اما راجع به سؤال که چرا اینکار تاکنون به تأخیر انجامید، مقدمتاً باید عرض کنم نمایندگان محترم تهران از جهت استحضارى که داشته‌اند مقدم در استعلام از دولت نگردیده‌اند و نیز باید عرض کنم البته یکى از وظایف نمایندگان سئوال از دولت در دولت در موارد مختفه است ولى چون مأموریت اینجانب به طوری‌که مقام محترم ریاست و نمایندگان محترم مستحضر هستند آن است که هرگونه توضیح لازم را رسماً یا من غیر رسم به عرض‌شان برسانم از طرف دولت مأموریت دارم به نمایندگان محترم عرض کنم که نسبت به کارهاى مربوطه به هر وزارتخانه یا بنگاه توضیح یا سؤال یا اطلاعى بخواهند می‌توانند به این جانب مراجعه فرموده تا به وزارتخانه یا بنگاه مربوطه دستور دهم پرونده‌هاى امر را در اطاق اینجانب حاضر نموده از نظرشان بگذرانم و خلاصتاً باید عرض کنم که هیچ‌گونه استتارى در کارها نیست. اما راجع به امر لوله‌کشى و تأخیر در انجام این امر بطور کلى، تأخیر در اینکار علل و جهاتى داشته که اهم آنها مربوط به نبودن وجه در سال‌هاى 1330 و 1331

+++

تا نیمه سال 1332 بوده و یکى از جهات تعویض مدیرکل لوله‌کشى و تغییر و تبدیلاتى که در مدیران هیئت نظارت مالى به عمل آمده است می‌باشد و باید توضیح دهم در بدو تشکیل این دولت بوسیله متخصصین و بازرسان مخصوص تحقیقاتى شده است و از قراری که گزارش داده‌اند قریب یک سال و نیم کار لوله‌کشى عقب افتاده که چون می‌خواهم نمایندگان محترم را کاملاً بجریان واقف کنم قسمتى از گزارش سازمان لوله‌کشى آب تهران و تعدادى از اوراق پرونده موجود در نخست‌وزیرى و قسمتى از گزارش بازرسان این دولت را عیناً قرائت می‌کنم تا جهت امر کاملاً روشن گردد. بعد از سؤال آقاى عرب شیبانى ما فوراً از اداره لوله‌کشى استعلام کردیم گزارشى دادند که چون مصول است قسمتى از آن را براى استحضار آقایان قرائت می‌کنم «یکى از علل تأخیر امر لوله‌کشى مضیقه مالى و محدودیت مالى است که در پرداخت اعتبار لوله‌کشى از اول سال 30 فراهم شده است و با اینکه سازمان لوله‌کشى ضمن نامه‌هاى شماره 4357 مورخه 1/ 7/ 30، 5147- 12/ 8/30 و 6892 مورخ 4/ 10/30 و 6980 مورخ 15/ 11/30 مشکلات کار و مضیقه مالى و امتناع بانک ملى را در پرداخت بقیه وام یکصد میلیون تومان به نخست‌وزیرى و وزارت کشور گزارش داده و حتى در آخرین گزارش شرحى به این مضمون اشعار داشته است چون بانک ملى ایران به موجب نامه 11803- 6/ 11/30 استفاده از بقیه اعتبارات و قبول تعهدات ارزى و ریالى را موکول به صدور اجازه مخصوص نخست‌وزیر بوده و تأکید صریح نموده که از تعهدات مالى منبعد خوددارى بشود بعلاوه تصویب‌نامه شماره 19146- 14/7/30 هیئت وزیران ادامه ساختمان‌ها را منع و لوله‌کشى را هم مخصوصاً شمول آن نموده است، لذا براى آخرین بار به استحضار می‌رساند که اگر تا آخر این ماه تصمیمى جهت صدور اجازه استفاده از بقیه وام قانونى براى ادامه عملیات لوله‌کشى اتخاذ نشود و مشکلات حاصله از تصویب‌نامه فوق مرتفع نگردد عملیات لوله‌کشى در موعد مقرر قانونى یعنى اسفند ماه 1332 مقدور نخواهد بود» (شوشترى: مخصوصاً یعنى چه؟ مخصوصاً را توضیح بفرمایید) عرض کنم که دولت یعنى بانک ملى وام صد میلیون تومانى که قبلاً مجلسین تصویب کرده بودند براى کار لوله‌کشى تقریباً 45 میلیون تومان از وام را می‌پردازد و 55 میلیون تومان را به استناد اینکه اعتبار نداریم پرداخت نمی‌کند و اداره لوله‌کشى منظم به رئیس دولت وقت گزارش می‌دهد که مجلسین متعهد کرده‌اند ما را که تا آخر اسفند ماه سال 1332 این کار تمام شود و اگر شما نصف بیشتر این مبلغى را که باید بآن وسیله کار لوله‌کشى خاتمه پیدا بکند نپردازید مسلماً در آخر موعد نخواهیم توانست اینکار را انجام بدهیم. خلاصه نامه‌هایى است که بعد خواهیم خواند و دستور داده‌اند که دیگر کار نکنند و تعهد جدید انجام ندهند، قریب یک‌سال و نیم دستگاه لوله‌کشى تهران متوقف بود براى اینکه این اظهاراتى که بنده می‌کنم متکى بر مدارک و سند باشد عین نامه‏ها با توضیح شماره و تاریخ آن را جهت استحضار نمایندگان محترم می‌خوانم (شوشترى: لغت مخصوصاً را بفرمایید) این نامه را که قرائت کردم و مورد سؤال شما واقع شد این نامه را سازمان لوله‌کشى به نخست‌وزیر وقت می‌نویسد که بانک ملى اعتبار را پرداخت نمی‌کند کسب تکلیف می‌کند این‌طور به او جواب می‌دهند نخست‌وزیرى طى شماره 33602- 8/ 12/30 ابلاغ می‌نماید که سازمان لوله‌کشى باید نظریه بانک را مبنى بر عدم تعهد جدید مراعات بکند و با وصول این نامه سازمان لوله‌کشى طى شماره 7403- 8/ 12/30 به استحضار نخست‌وزیر می‌رساند (این نامه سازمان لوله‌کشى است) «چون امریه شماره 33602 از طرف نخست‌وزیرى دایر به مراعات مدلول نامه 11802 بانک ملى مبنى بر قطع اعتبارات ریالى و ارزى این سازمان طبعاً موجب از هم- گسیختگى امور جارى را فراهم خواهد آورد بنابر آنچه سابقاً طى گزارش‌هاى متعدد به عرض رسانیده ناچار با نهایت احترام و توقیر معروض می‌دارد که هر گاه تجدید‌نظرى در تصمیم بانک ملى ایران به عمل نیاید و رفع اشکالات نشود، مسئولیت عدم انجام کار و عواقب وخیمى که در نتیجه تعطیل کارهاى لوله‌کشى پیش آمد نماید بر عهده این سازمان نخواهد بود» این را مدیرکل یک سازمانى به نخست‌وزیر می‌نویسد و بیش از این هم از یک مدیرکل شجاعت انتظار نمی‌رود و مکاتبات فوق ماه‌ها بین نخست‌وزیرى (شوشترى: واقعاً مضحک است) و وزارت کشور و بانک ملى و سازمان لوله‌کشى ادامه داشته با اینکه در تاریخ 16/ 5/31 بانک ملى طى شماره 5427 بسازمان لوله‌کشى اعلام می‌دارد: با وضع کنونى بانک ملى ایران به هیچ‌وجه قادر نخواهد بود تسهیلات بیشترى علاوه بر آنچه در سابق داده شده در اختیار آن سازمان بگذارد و بهتر است نواقص کار خود را به عرض جناب آقاى نخست‌وزیر برسانند و رأساً با هیئت دولت حل و فصل نمایند و هر چند بعد از تعویض مدیر مسئول لوله‌کشى بتدریج وجوهى در اختیار لوله‌کشى گذاشته شد، مع‌الوصف از عدم توجه دولت‌هاى سابق عقب افتادگی‌ها جبران نشد و انجام لوله‌کشى در اسفند 1332 که در اوایل امر پیش‌بینى شده بود مقدور نگردید. این گزارش لوله‌کشى بود، واقعاً جناب آقاى سپهبد زاهدى در بدو زمامداریشان یک هیئت بازرسینى که مورد اعتماد بودند به سازمان می‌فرستند. یک قسمت از گزارش آن هیئت را هم قرائت می‌کنم. قبلاً آنها یک گزارشى می‌دهند. آقاى نخست‌وزیر و هیئت دولت به این گزارش ایراد می‌گیرند که این گزارش گنگ است باید گزارش صریح‌تر و روشن‌ترى بدهید این گزارش صریح‌تر است: «پیرو گزارش 11332 حسب‌الامر ساعت 9 صبح یکشنبه 28/ 10/32 امضا‌ کنندگان مجدداً تشکیل جلسه دادند و با توجه بشرح مرقوم در حاشیه صورت‌مجلس از طرف هیئت وزرا‌ به این عبارت «در هیئت دولت مطرح شد فرمودند گزارش قانع‌کننده نیست مقصر کیست که باید تعقیب شود؟» توضیحات ذیل را به عرض می‌رساند یک قسمت از این گزارش این است چون تأکید کردند که مقصرین تأخیر تعقیب شوند، محترماً مراتب زیر را معروض می‌دارد: 1- در مورد تصفیه خانه‌ها پیشنهادهاى مناقصه مربوطه در 6/ 30 افتتاح و برنده آن توسط مهندسین مشاور تعیین گردید و همین‌طور تأمین مخارج ریالى و ارزى آن موضوع به اطلاع نخست‌وزیرى و وزارت کشور و بانک ملى ایران رسید که بالاخره طى صورت جلسه مورخ 9/10/30 و همچنین نامه شماره 33602 مورخه 8/ 12/30 نخست‌وزیرى به سازمان لوله‌کشى دستور داده شده که به علت مضیقه مالى و ارزى از تعهد جدید خوددارى شود پس از اینکه سازمان لوله‌کشى اعتبار مربوطه را از اصل چهار تأمین می‌نماید قرارداد مذکور به امضا‌ می‌رسد و با شرح فوق قراردادى که پیشنهادهاى آن در 3/ 6/30 حاضر بوده با استعلام بهاى جدید و تبدیل آن از لیره به دلار بعد از 14 ماه تأخیر منعقد می‌گردد که یکى از مؤثرترین عوامل تعویق کار لوله‌کشى به شمار می‌رود. دوم طبق تصویب‌نامه هیئت وزیران مورخ 11/ 7/30 و نامه مورخ 8/ 12/‌30 نخست‌وزیرى صریحاً دستور تعطیل ساختمان‌ها و عدم قبول تعهد جدید به سازمان لوله‌کشى صادر می‌گردد و به استناد همین دستورها هیئت نظارت مالى وقت از قبول هزینه و تعهدات جدید که لازمه پیشرفت مرتب برنامه بوده است خوددارى کرده است» و این نیز یکى از علل تأخیر می‌باشد این هم گزارش بازرسان نخست‌وزیرى بوده و حالا یک قسمت از اوراق نخست‌وزیرى را به عرض آقایان می‌رسانم.

رئیس- آقاى فولادوند مختصر بفرمایید.

معاون نخست‌وزیر (فولادوند)- بله مختصر عرض می‌کنم، سازمان لوله‌کشى نامه‌اى به نخست‌وزیرى وقت می‌نویسد در 18/ 5/31 قسمت اخیر نامه این است که «لذا با عرض مراتب جهت کسب تکلیف تمنا دارد چنانچه امر به تعطیل عملیات لوله‌کشى می‌فرمایند مقرر دارند اوامر عالى هرچه زودتر ابلاغ گردد تا تکلیف ادامه یا تعطیل کار روشن شود» در این نامه که کسب تکلیف کرده در حاشیه آن نوشته‌اید به عرض رسید دستورى نفرمودند، این نامه اداره لوله‌کشى به شماره 2734 در 18/ 5/31 است، یک قسمت دیگر از نامه همین اداره لوله‌کشى 16- 15- 31 است که قرائت می‌کنم در هر صورت با آنکه وضع ریالى بانک ملى ایران به اداره لوله‌کشى می‌نویسد «با آن که وضع ریالى بانک اجازه اعتبار بیشترى را نمی‌دهد، با این حال از لحاظ همراهى براى انجام تعهداتى که سازمان نموده است، بانک ملى ایران ناچار موافقت می‌نماید دو میلیون تومان دیگر بر تعهدات اعطایى بیفزاید که مبلغ مزبور زیر نظر هیئت نظارت منحصراً به مصرف تعهدات قبلى برسد البته نبایستى هیچ‌گونه تعهد جدیدى از این مبلغ صورت گیرد و در آتیه انتظار کمک بیشترى از بانک نداشته باشید زیرا با وضع کنونى بانک ملى ایران به هیچ‌وجه قادر نخواهد بود تسهیلات بیشترى علاوه بر آن چه سابق داده شده است در اختیار آن سازمان بگذارد و بهتر است نواقص کار خود را به عرض جناب آقاى نخست‌وزیر برسانید و موضوع را رأساً با هیئت دولت حل و فصل کنید» (شوشترى: پس آن اسکناس قاچاق را چه جور مصرف می‌کردند؟ بی‌چاره مملکت) بنده چون مقام ریاست فرمودند به اختصار بگویم این است که اکثر نامه‌ها را قرائت نکردم بعضى را به عرض می‌رسانم مدیر کل لوله‌کشى ناچار می‌شود که به دربار همایونى شکایت کند که تکلیف من چیست؟ چهار پنج میلیون تومان پول این مملکت را خرج کردم بدون اینکه نتیجه بگیرم یک مقدار لوله زیر زمین است نصف سد ساخته شده کارهاى ناقصى شده اگر اعتبار جدید داده نشود یا همان پولى که تعیین مصرف کرده‌اند در اختیار سازمان گذاشته نشود، نتیجه آن خواهد شد که هم 45 میلیون تومان از بین خواهد رفت و هم لوله‌کشى در تهران درست نخواهد شد (شوشترى: مثل نفت دفن هم می‌شود) در تعقیب این نامه شرحى که عرض می‌کنم از طرف دربار شرحى نوشته می‌شود که «جناب آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر سازمان لوله‌کشى آب تهران در گزارشى که طى شماره 50- 9- 3-31 به نخست‌وزیرى فرستاده، رونوشتى به دربار شاهنشاهى ارسال و متذکر شده است که هرگاه توجه عاجلى در رفع مشکلات نشود، قهراً عملیات لوله‌کشى تعطیل و در این صورت علاوه بر خسارت مالى که متوجه خواهد شد، بیکارى در حدود سه هزار نفر کارگر در تهران ممکن است عواقب وخیمى را در تهران ایجاد نماید، مراتب به عرض ملوکانه رسید، مقرر فرمودند به دولت تذکر داده شود توجه لازم و عاجل معطوف دارند، لذا با جلب توجه جنابعالى به موضوع خواهشمند است گزارش سازمان لوله‌کشى را مورد توجه قرار داده و ترتیبى بفرمایند که عملیات لوله‌کشى منجر به تعطیل و بیکارى و سرگردانى یک عده کثیرى کارگر نشود» خلاصه در این پرونده پیدا است از نامه‌هایی که بانک ملى گزارش

+++

 می‌دهد به نخست‌وزیر که من پول ندارم به سازمان لوله‌کشى بدهیم نخست‌وزیر هم عیناً رونوشت نامه‌هاى بانک را براى سازمان می‌فرستد و دستور می‌دهد که مطابق نظریه بانک ملى رفتار کنید می‌خواهید چهل فقره نامه دیگر قرائت کنم (مهندس جفرودى: کافى است آقا نظر دولت را نسبت به آینده بفرمایید) حالا ملاحظه فرمودید که چطور شد که قریب یک‌سال و نیم به مناسبت نبودن وجه و ارز کارهاى لوله‌کشى عقب افتاد در صورتی که مقرر بوده است در آخر سال 1332 تمام بشود و تمام نشده است و همین مدتى که علت آن را از اوراق پرونده قرائت کردم همین مدت بایستى بر این مدت اتمام کار افزوده شود و به مناسبت همین تأخیرها مقدارى هم سازمان لوله‌کشى ضرر کرده مثلاً مبلغ کثیرى بهره سود به بانک ملى داده است چون اگر در 1332 تمام می‌شد اقلاً دو سال کمتر سود می‌داد و همچنین چون به موقع ادوات لوله‌کشى خریدارى نشده گران‌تر شده است فعلاً اداره لوله‌کشى به طورى که بنده من غیر رسمی اطلاع دارم یک لایحه‌اى تهیه کرده و به دولت فرستاده که دولت براى اعتبار بایستى به مجلس شوراى ملى پیشنهاد کند که به نظر آقایان هر چه مصلحت است اقدام کند.

مهندس جفرودى- کى می‌آورید؟

میراشرافى- راجع به لباس کهنه‌ها را هم بفرمایید که اجزاه داده‌اند وارد دستور لباس کهنه‌ها مال جهودها است. (زنگ رئیس).

‌7- سؤال آقاى سید‌احمد صفائى راجع به قانون منع استعمال مشروبات الکلى و جواب آقاى وزیر دارایی‌

رئیس- دو سؤال دیگر هم آقایان کرده‌اند که آقاى وزیر دارایی براى جواب حاضرند یکى از آقاى سیداحمد صفائى در موضوع منع مشروبات الکلى است آقاى صفائى بفرمایید.

سیداحمد صفائى- عرض کنم حضور انور آقایان، چون بنده آن روزى که سؤال را تقدیم کردم در مجلس اظهار نکردم که در روزنامه‌ها نوشته شود و آقایان رفقا و همکاران محترم از سؤال بنده مطلع شوند سؤال بنده یک سؤال بسیار موجز و مختصرى است و آن این است قانون منع مسکراتی که در دوره هفدهم مجلس شوراى ملى گذشته است که به عقیده بنده اگر سیئات مجلس دوره هفده را چیزى بتواند محو کند همین قانون میباشد (صحیح است) (پیراسته: قانون بسیار خوبى است ولى سیئات دوره 17 خیلى بیشتر است) ان الحسات یذهبن السیئات، بهر جهت این قانونى که در دوره 17 گذشته است سؤال بنده این است که چرا اجرا نمی‌شود؟ (شوشترى: در دوره 16 هم گذشت) بسیار خوب دیگر بهتر در دو دوره از مجلس این قانون گذشته است چرا اجرا نمی‌شود؟ و عذر دولت در اجرا نکردن این قانون چیست؟ (دکتر عدل: مالیات) کى بود آقا که فرمودند مالیات.

رئیس- شما بیانات خودتان را بفرمایید.

سیداحمد صفائى- من دیگر به آقا جوابى ندارم بگویم، جواب شما را خدا داده است، اتمعهما اکبر من نفعهما (صحیح است) تمام منافعى را که آقایان براى این سم و زهر کشنده و قاتل تصور بفرمایند و ذکر کنند در مقابل مضارى که براى جامعه ز این سم می‌رسد ناچیز است (صحیح است) بهترین جواب همین آیه مبارکه است و اتمعهما اکبر من نفعهما، مالیاتی که دولت می‌گیرد در حقیقت مالیات مرگ ملتش را می‌گیرد و هیچ معنى ندارد خصوصاً براى یک دولت اسلامى و مملکت اسلامى بسیار شرم‌آور است که مالیاتى برخلاف نص صریح قرآن گرفته شود، با اینکه تمام فلاسفه و دانشمندان اعتراف دارند که این مالیات مالیات مرگ است و در دوره گذشته دوره 17 البته دولت 6 ماه مهلت خواست موقعی که این طرح را به مجلس آورد دولت 6 ماه مهلت خواست و نمایندگان هم شش‌ماه مهلت دادند (شوشترى: چرا دادند؟) براى اینکه از موقعیت استفاده کنند، براى اینکه اگر این شش‌ماه مهلت را هم نمی‌دادند ممکن بود موافقین دولت اصل طرح را از بین ببرند و نگذارند تصویب بشود کسانى که این طرح را داده بودند راضى نبودند که شش‌ماه مهلت بدهند می‌ترسیدند که این مهلت را اگر ندهند اصل طرح از بین برود به هر جهت حال که شش‌ماه منقضى شده است و بنا بود که آئین‌نامه تدوین بشود و به مجلس داده شود یعنى به کمیسیون دادگسترى داده شود (دکتر جزایرى: آئین‌نامه تدوین شده) بله، چه فرمودید آقاى دکتر جزایرى (دکتر جزایرى: عرض کردم آئین‌نامه تدوین شده و در وزارت دارایی به امضا‌ هم رسیده) بله به طورى که در روزنامه‌ها خواندم جلساتى براى تدوین آئین‌نامه تشکیل شد که در بعضى از آن جلسات هم بعضى اشخاص محترم به عنوان نمایندگى از طرف حضرت آیت‌الله بهبهانى حضور داشتند با اینکه تدوین شده است و حاضر است چرا نمی‌فرستند به مجلس یا کمیسیون تصویب کند و به مجلس بیاید این بود سؤال بنده به طور اجمال و بیش از این عجالتاً به آقایان تصدیع نمی‌دهم (احسنت).

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی (دکتر امینى)- آقایان تصدیق می‌فرمایند قانون اعم از این که خوب باشد یا بد باشد، دولت موظف به اجراى آن قانون خواهد بود در این مورد بنده می‌خواهم توجه جناب آقاى صفائى را جلب کنم که این قانون در عمل علاوه بر مالیات چه مشکلاتى را براى دولت ایجاد خواهد کرد خود آقایان مسبوق هستند که الان مدتى است تریاک کشیدن در این کشور ممنوع شده و حتى در سازمان ملل متحد در کمیسیون مواد مخدره هم اعلام شد که تریاک‌کشى ممنوع است (نورالدین امامى: قانونى نکردند) چرا قانون است و دولت هم نهایت جدیت را در اینکار می‌کند ولى براى آقایان پوشیده نیست که قاچاق تریاک فوق‌العاده زیاد شد و تریاک‌کشى هم در خفا زیاد شد و درآمد دولت هم که از بین رفته نتیجه سوء آن هنوز هم باقى است (میراشرافى: دزدى را هم قانون منع کرده ولى با کمال قدرت در گمرکات دزدى می‌شود همه جا هم در اختیار خودشان هست) (زنگ رئیس) اجازه می‌دهید در قسمت مشروبات بنده به جنابعالى قول می‌دهم که اینکار خواهد شد و مضارش هم زیاد می‌شود (بهبهانى: هیچ‌طور نمی‌شود) براى اینکه قبل از اینکه این کار در انحصار دولت در بیاید در خانه‌ها عرق‌کشى می‌کردند، کثافتکارى می‌کردند، على‌ایحال بنده خواستم به طور اجمال اشکالات این قانون را عرض کنم، اما چون قانون است دولت موظف به اجراى آن است و باید سعى کند که حتى‌المقدور به هر وسیله‌اى که هست از ضرر و زیانش جلوگیرى بکند و اما به یک نکته می‌خواستم توجه آقا را جلب کنم در همان قانونی که تصویب کرده‌اند و خود آقا رأى داده‌اند در ذیل ماده 1 می‌نویسد متخلفین از این قانون طبق موادى که وزارت دادگسترى در ظرف دو ماه تدویل و بتصویب مجلسین خواهد رسانید مجازات خواهند شد بعد از تصویب این قانون و انقضاى مدت هیئت دولت سابق آئین‌نامه‌اش را تهیه کرده و فرستاد به کمیسیون دادگسترى مجلس شوراى ملى و هنوز این قانون به تصویب مجلس شوراى ملى نرسیده و قانونى که ضمانت اجرا نداشته باشد براى متخلفین تصدیق می‌فرمایید که نمی‌شود اجرا کرد و آئین‌نامه را هم می‌فرمایید وزارت دارایی موظف نبوده براى تهیه‌اش در هر حال آئین‌نامه تهیه شده همان‌طورى که جناب آقاى دکتر جزایرى فرمودند اکنون کمیسیون مطابق پیشنهاداتى که شده و از آقایانى که متکى و اهل علم بودند دعوت شد که تمام اطراف و جوانب این قانون رعایت شده باشد آئین‌نامه حاضر است بنده می‌خواستم تقاضا کنم که به قانونی که از طرف دولت به کمیسیون دادگسترى فرستاده شده است توجه بفرمایند زودتر طرح بشود تصویب بشود که اگر ما آن قانون را جرا کردیم لامحاله براى اجراى آن قانون ضمانت اجرا داشته باشیم.

پیراسته- دولت باید تقاضا بکند (نمایندگان: صحیح است).

رئیس- آقاى میراشرافى آقاى وزیر دارایی براى جواب شما حاضرند بفرمایید تأمل کنید، آقاى صفائى توضیحى دارید؟

سیداحمد صفائى- بلى.

رئیس- به اختصار بفرمایید.

سیداحمد صفائى- عرض کنم در ضمن بیانات جناب آقاى وزیر دارایی یک فرمایشى فرمودند باضافه اینکه واصل جواب‌شان قانع‌کننده نبود یک خدشه و بهانه و عذرى و سوسه‌اى هم براى اجرایش درست کردند (صحیح است) و آن خلاصه‌اش این بود که اگر ما منع مسکرات را عملى کنیم مردم قاچاق می‌خورند (مسعودى: این را که درست می‌گویند) شراب قاچاق می‌خورند اجازه بفرمایید پس زنا را هم تجویز کنید که زناى قاچاقى نکنند قمار را هم تجویز کنید که قمار قاچاقى در مملکت نشود جلوى فحشا‌ و منکرات و اموری که زیان‌آور است براى اجتماع، باید گرفت قانوناً باید ممنوع باشد حالا مردم قاچاق می‌خورند می‌خورند خیلى از کارها را مردم قاچاقى می‌کنند غیر از این است که رسماً در مملکت اسلامى مجوز و مشروع باشد (صحیح است). باید با باندرولش حلال باشد بى باندرولش حرام باشد اینکه عذر نیست (میراشرافى: گناه است) بله عذر بدتر از گناه است (صحیح است) و اما آنچه فرمودید اگر در کمیسیون مجلس آئین‌نامه‌اى تقدیم شده باشد یعنى براى مجازات موادى پیش‌بینى شده باشد البته ما از اعضاى کمیسیون دادگسترى تقاضا می‌کنیم که آقایان زودتر تصویب بفرمایند.

عمیدى نورى- باید بیاورند باید چنین لایحه‌اى بیاید.

وزیر دارایی- آمده است.

عمیدى نورى- در دوره گذشته آمده ولى شما باید از مجلس تقاضا کنید تعقیب بشود.

سیداحمد صفائى- چون بنا بود قوانینى که در دولت گذشته آمده است بر آن قوانین توجه نشود مگر اینکه دولت جدید تقاضا بکند پس جنابعالى تقاضا بفرمایید براى تصویب آن قوانین که آن موادى که براى مجازات پیش‌بینى شده است و آئین‌نامه را هم اگر باید به مجلس فرستاد، بفرستید و به علاوه شما اعلان کنید که ممنوع است تا بعد براى مجازات مرتکبین موادى تصویب شود (صحیح است).

تیمورتاش- قانون باید کامل باشد.

رئیس- آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی- بنده امیدوارم جناب آقاى صفائى در مسلمانى بنده تردید نفرمایند چون بنده نه اهل مشروب هستم نه علاقمند به اینکار و اگر باسم وزیر دارایی علاقمند به درآمد هستم با فرمایشى که جنابعالى فرمودید

+++

 معتقدم که از بین می‌رود و اگر مشکلاتى عرض کردم براى این است که ذهن آقا متوجه به مشکلات باشد چون تردیدى ندارد که بعد از اجرایش یک قاچاقى بر قاچاق‌هاى دیگر اضافه خواهد شد دستگاه قاچاق الان که جناب آقاى میراشرافى توضیح فرمودند راجع به قاچاق گمرک قاچاق تریاک هم هست قاچاق الکلى و دخانیات هست اضافه می‌شود و هر قانونی که وقتى اجرایش اشکالى داشت قاچاق پشت سرش هست این عرضى که کردم براى این بود که بدانید با توجه به مشکلات چه جور عمل می‌شود و راجع به لایحه هم که فرمودید فرستاده شده به کمیسیون دادگسترى از طرف دولت تقاضا شده که تصویب بشود.

رئیس- آقاى میراشرافى.

میراشرافى- بنده راجع به دزدی‌هایى که در گمرک شده است اسناد زیادى دارم و امروز نمی‌دانستم که جناب آقاى وزیر دارایی حاضرند در جلسه دیگر خدمت‌شان ارائه می‌دهم.

وزیر دارایی- سؤال ایشان راجع به حریق انبار گمرک است خوب بود که آن اسناد را به بنده لطف می‌فرمودند چون سؤال‌شان مربوط به حریق است مربوط به دزدى گمرک نیست.

میراشرافى- هم حریق است و هم راجع به دزدی‌هاى گمرک مربوط به همه چیز است.

رئیس- چون گفته شد نطق‌هاى قبل از دستور به بعد از دستور موکول شود حالا شروع می‌شود آقاى رضائى ... تأمل بفرمایید آقاى وزیر اقتصاد ملى فرمایشى دارید بفرمایید.

‌8- معرفى آقاى دکتر ستوده به معاونت وزارت اقتصاد ملى به وسیله آقاى وزیر اقتصاد ملى‌

وزیر اقتصاد ملى (دکتر شادمان)- بنده می‌خواستم که قبلاً آقاى دکتر ستوده که هم علماً و عملاً در اقتصادیات مملکت مدتى سابقه دارند به عنوان معاون پارلمانى وزارت اقتصاد ملى به مجلس شوراى ملى معرفى کم (نمایندگان: بسیار مبارک است بسیار بجا است) و بعد جناب آقاى ارسلان خلعتبرى سؤالى فرموده بودند که به موجب آئین‌نامه بنده موظف بودم در ظرف یک هفته اینجا شرفیاب بشوم و عرض کنم که حاضر هستم براى جواب ولى مصادف بود آن هفته با بعضى از ایام تعطیل و می‌خواستم سه‌شنبه گذشته و 5 شنبه گذشته اینجا شرفیاب بشوم موکول شد به امروز و امروز آمدم و اظهار می‌کنم بنام دولت که حاضر هستم براى جواب و بفال نیک می‌گیرم که اولین سؤالى که اصلاً از بنده شده است چه در این مجلس چه در مجلس دیگرى که بنده عضو دولت بودم در آن جا خدمت می‌رسیدم راجع به برنج است که نعمت خدا است و سؤال‌کننده هم آقاى ارسلان خلعتبرى از صلحا هستند و بنده همیشه با کمال میل و اشتیاق حاضر هستم که جمیع سؤالاتى که می‌شود تا آنجایى که در وسع بنده است و بى‌کتمان حقیقت ولى همیشه با مراعات اهمیت کلماتى که در این مجلس معظم گفته می‌شود عرض بکنم براى اینکه بنده به هیچ‌وجه مجاز نیستم که عرض بکنم جمیع کلماتى که در اینجا و در مجلس سنا و از طرف هر مقام رسمى گفته می‌شود کسانى که به نفع و ضرر ما توجه حقایق را تا آنجایی که مصلحت کلى مملکت است بیان بکنیم (صحیح است) ولى در باب این سؤالى که شده است چون یک سؤال بسیار منطقى است بنده هم سعى کرده‌ام تا آنجایى که می‌شود مطالبى به عرض برسانم.

رئیس- سؤال را وقتى که مطرح فرمودند در جواب ایشان توضیحات می‌فرمایید روز سه شنبه را تعیین می‌کنیم براى جواب سؤال‌ها.

‌9- بیانات بعد از دستور آقایان: رضائى، دکتر بینا، وزیر دارایی، شوشترى و دکتر جزایرى‌

رئیس- آقاى رضائى.

رضائى- براى پیشرفت در هر کار داشتن یک هدف ثابت و یک برنامه روشن و عمل کردن به آن برنامه براى رسیدن بآن هدف ضرورى به نظر می‌رسد، ملتى را می‌توان زنده نامید که داراى هدفى معین و ثابت بوده و براى نیل به آن مقصود برنامه منطقى و صحیحى را پیش گرفته و در اجراى آن برنامه اقدامات لازم را بموقع خود انجام داده و کار امروز را به فردا نیفکند سه شرط گفته شده، یعنى داشتن هدف ثابت و تعیین برنامه صحیح و اتخاذ تصمیم براى اجراى هر یک از مواد برنامه به موقع خود نشانه رشد اجتماعى یک ملت می‌باشد به نظر من شاید یکى از مهمترین عللى که ملت ایران نتوانسته است آن طورى که باید و شاید به آرزوهاى ملى خود برسد فقدان قسمتى از شرایط ذکر شده بوده است خیلى از اوقات اساساً هدفى وجود نداشته و گاهى هم که هدف و مقصود پیدا شده متأسفانه برنامه صحیح و منطقى براى رسیدن به آن هدف در بین نبوده است در چند سال اخیر هم که در نتیجه ازدیاد رشد ملى و روشن شدن افکار عمومى ظاهراً هدف و برنامه معین براى نیل به مقاصد و آرزوهاى ملى وجود داشته، متأسفانه شرط سوم یعنى انجام اقدامات لازم بموقع خود عملى نشده و بالنتیجه ملت ایران براى رسیدن به آمال و آرزوهاى خویش متحمل خسارات و ناملایمات بسیار گردیده است ظاهراً در حال حاضر هدف و برنامه موجود است و بحثى هم فعلاً در اطراف آن نیست ولى طرز اجراى برنامه به طور کلى و آن قسمت که مربوط به سیاست خارجى است خصوصاً مورد بحث امروز ما است چنین به نظر می‌رسد که در اجراى آن قسمت که مربوط به سیاست خارجى است تصمیمات لازم به موقع خود اتخاذ نگردیده است حفظ مناسبات دوستانه با کلیه ملل جهان بر اساس منشور سازمان ملل متحد جمله‌اى است بسیار دلچسب و زیبا که از نظر تئورى هیچ‌گونه ایرادى به آن وارد نیست، ولى متأسفانه عملاً اجراى آن در هیچ زمانى و براى هیچ دولتى مقدور نبوده است سیستان که روزى انبار غله ایران بوده است به صحرایى خشک و سوزان تبدیل شده (صحیح است) دولت افغانستان آب هیرمند را بر روى اهالى آن سامان بسته است (صحیح است) ولى ما براى رعایت نزاکت سیاسى وحفظ مناسبات دوستانه ساکت نشسته‌ایم و گاهى هم خیلى حوادث بخرج داده‌ایم به ارسال یک یادداشت دوستانه اکتفا کرده‌ایم حفظ و استقرار مناسبات دوستانه با یک دولت تا حدى منطقى بنظر می‌رسد که از طرف آن دولت هم این اصل کلى رعایت شود ولى در مقابل دولتى که به عناوین مختلف از پشت پرده در کشور ما ایجاد اخلال و آشوب می‌کند در بین ملت ما دودستگى و نفاق ایجاد می‌نماید و شیرازه امنیت اجتماعى ما را با تحریکات خود از هم می‌گسلد و پایه‌هاى قوانین اساسى و استقلال مملکت ما را همیشه با تحریکات خود و بدست ایادى خود تهدید می‌کند حفظ مناسبات دوستانه چگونه می‌تواند معنى داشته باشد؟! با دولتى که از تحویل ارزها و طلاها و پرداخت مطالبات ما که در این موقع حساس بى‌نهایت براى ملت ایران ضرورى است خوددارى می‌کند. حفظ مناسبات دوستانه مالى و سیاسى نمی‌تواند مفهوم واقعى داشته باشد چگونه می‌توان چنین دولتى را با دولت دیگرى که همیشه در مواقع حساس دولت و ملت ما را در دفاع از تمامیت ارضى و استقلال مملکت ما پشتیبانى کرده و در هنگامى که مضیقه مالى در کشور ما به آخرین حد خود رسیده و ما را به پرتگاه نیستى می‌کشانیده از کمک‌هاى مالى دریغ نمود. و در حال حاضر نیز با خلوص‌نیت و بدون درخواست متقابل کسرى بودجه‌ها را تأمین می‌کند، و ملت ایران را در راه مبارزه ملى خویش با کمک‌هاى فنى و مالى خویش یارى و پشتیبانى می‌نماید به یک چشم نگاه کرد (میراشرافى: اسم آنها را هم ببرید) دولت امریکا با توجه به مطالب گفته شده تجدید‌نظر در آنچه که فعلاً بنام سیاست خارجى دولت نامیده می‌شود و هیچ مفهوم عملى ندارد لازم بنظر می‌رسد بنظر من بایستى سیاست موهوم و احتیاط‌آمیز بی‌طرفى فعلى را کنار گذارده و با دولتى که آزمایش خود را داده است همکارى جدیتر و نزدیک‌ترى را داشته باشیم. نظرى به کشورهاى دیگر جهان که کم و بیش به وضع ما دچار بوده و در سایه پیروى از یک سیاست مثبت و کنار گذاشته و تردید و دودلى گام‌هاى مؤثرى براى تحقق آمال و مقاصد ملى خود برداشته‏اند بهترین شاهد مدعاى ما می‌باشد (میراشرافى: صحیح است) امروز می‌بینیم که کشورهاى آلمان غربى، یونان، ترکیه با در پیش گرفتن یک سیاست مثبت چگونه پیش افتاده و هم اکنون تا چه درجه بیشتر می‌توانند روى پاى خود ایستاده از حقوق و آمال ملى خود دفاع کنند (میراشرافى: آقاى رضائى یک کمى روشن‌تر بفرمایید) کشور پاکستان هم از این سیاست پیروى کرده و بدنبال این کاروان افتاده است. ولى ما در نتیجه تردید و دودل و عدم اتخاذ تصمیم در خم کوچه اول مانده‌ایم (میراشرافى: صحیح است). کسانی که تصور می‌کنند در سایه پیروى از سیاست بی‌طرفى در زمان جنگ در حفظ و امان خواهند بود اشتباه بزرگى را مرتکب می‌شوند. یک نظر بگذشته نزدیک خلاف این مدعا را ثابت می‌کند. در جایى که در جنگ اخیر کشور ما از طرف دوستان و همسایگان ما به دلایل و بهانه‌هاى پوچ و موهوم مورد حمله قرار گرفت و خون جمعى از هم‌میهنان عزیز ما فداى سیاست حفظ و استقرار مناسبات دوستانه با کلیه کشورهاى جهان گردید چگونه می‌توان انتظار داشت که در جنگ احتمالى آینده نظایر این عمل تکرار نشود، آیا بهتر نیست بجاى عجز و لابه و اظهار اینکه ما بی‌طرف هستیم وعرضه متاعى که متأسفانه امروز در هیچ بازارى خریدار ندارد، کوشش کنیم مبانى اقتصادى و بالنتیجه نیروى ملى و قواى دفاعى خود را محکم کنیم تا شاید بتوانیم با یارى و کمک همفکران خود و آنهایى که با ما در این راه هم قدم شده‌اند بهتر و بیشتر از استقلال کشور عزیز خود و آزادى ملت خویش دفاع کنیم. (میراشرافى: احسنت). در جنگ آینده هنگامی که مصالح کشورهاى بزرگ ایجاب کند کشور ما مورد هجوم اجانب قرار خواهد گرفت و به بی‌طرفى که ما ادعاى آن را داریم مسلماً اعتنایى نخواهد شد. (شوشترى: انشاءالله نخواهد گرفت.)

ما نبایستى از ترس آینده تردید و دودلى بخود راه دهیم و کار امروز را به فردا افکنیم. بایستى هم اکنون از موقعیت استفاده کنیم و از راهى که دیگران رفته‌اند و نتایج نیکو دیده‌اند پیروى کنیم و کوشش نماییم کشور خود را غنى‌تر و آبادتر و نیرومندتر و سرافرازتر سازیم.

+++

یقین بدانید در آن صورت احترام و اطمینان دیگران هم نسبت به ما بیشتر خواهد شد. در این باب سخن بسیار و دلایل بی‌شمار است که فعلاً به علت ضیق وقت از اظهار آن خوددارى می‌کنم. ولى از ذکر این نکته ناگزیر می‌باشم که آنچه عرض شده عقیده و نظر عده کثیرى از هم میهنان عزیز من است که در نهاد آنان مسلماً آرزویى جز زندگى در یک ایران آباد و مستقل وجود ندارد.

رئیس- آقاى دکتر بینا بفرمایید.

دکتر بینا- آقاى وزیر دارایی تشریف ندارند. بنده در جلسه گذشته راجع به قاچاق که صحبت شد خواستم عرایضى بکنم متأسفانه فرصت نشد و نتوانستم اظهارات خودم را به عرض آقایان محترم برسانم، ولى امروز از نطق قبل از دستور استفاده کرده مطالبى که دارم مثل همیشه فهرست‌وار به عرض آقایان می‌رسانم، امیدوارم که آقایان از خلال سطورى که عرض می‌شود خود پى به حقیقت ببرند. در این مدت کوتاهى که از عمر مجلس هجدهم می‌گذرد، آقایان نمایندگان محترم خواه در نطق‌هاى قبل از دستور به عنوان مخالف و موافق هنگام طرح برنامه دولت و خواه در تذکرات قبل از دستور از بدى تشکیلات و فساد دستگاه‌هاى اجرایى و رشاء و ارتشاء و مبارزه با فساد صحبت فرمودند، بنده حس می‌کنم فرمایشات اعلیحضرت همایونى که تمام هستى خود را براى حفظ استقلال این کشور و استحکام مبانى مشروطیت و طرفدارى از قانون اساسى که خون‌بهاى پدران ما است به رایگان در طبق اخلاص گذاشته‌اند و در اختیار مردم ستمدیده ایران قرار دادند به تدریج صورت عمل بخود می‌گیرد. امید است کلیه آقایان نمایندگان براى اجراى این برنامه مترقى و اصلاحى شخص اول مملکت که نکات برجسته آن مبارزه با فساد و تأمین عدالت اجتماعى و تعدیل ثروت همه یکدل و یک جهت کمر همت به میان بندند. بنده براى پیشرفت این برنامه مترقى که ضامن استقلال و سعادت و عظمت و بقاء و ترقى و تعالى کشور عزیز می‌باشد و مورد تأیید عموم نمایندگان محترم است از ذات پروردگار مدد جسته و مسئلت نمایم که آقایان را در راه خدمت به میهن منصور و مؤید فرماید. عرض کردم راجع به فساد دستگاه‌هاى اجرایى مطالب زیادى گفته شده و به نظر بنده هر چه در این زمینه بحث شود ضررى نخواهد داشت البته این تذکرات که در پشت تریبون مجلس شوراى ملى داده می‌شود نباید خاطر عموم نمایندگان صالح دولت را ملول سازد و خداى نخواسته تصور شود که منظور از این مذاکرات خراب کردن و یا لطمه وارد ساختن به حیثیت کارمندان صالح و صدیق دولت می‌باشد نه خیر، بنده اذعان میکنم و یقین دارم که بیش از صدى نود کارمندان دولت صدیق و لایق و پاکدامن و درستکار و کاردان می‌باشند (صحیح است) و این همان صدى 5 کارمندان فاسد است که اغلب در رأس پست‌هاى حساس قرار گرفته و حیثیت و آبروى بقیه کارمندان را ملعبه قرار داده و با مقدرات آنان بازى می‌کنند، کارمندان صدیق دولت دو چیز می‌خواهند پاداش در مقابل خدمت و مجازات در برابر خیانت. آقاى وزیر دارایی کارمندان صدیق دولت که با عزت نفس زندگى می‌کنند عناصر بسیار مطلع و بردبار و شریف و لایق می‌باشند و معتقدند اگر تبعیض در بین نباشد و دزدان و خائنین به مجازات برسند و درستکاران تشویق شوند، علاوه بر اینکه کمترین بى‌نظمى در دستگاه دولت رخ نمی‌دهد حق ارباب رجوع نیز ضایع نمی‌شود و کارها در نهایت نظم و سرعت به جریان می‌افتد. آقایانی که در دوره 16 مجلس شوراى ملى تشریف داشتند، به خاطر دارند در سازمان برنامه که در ظرف مدت یک‌سال به سرپرستى آقاى شرف‌الدوله نفیسى (قهرمان لیره و عامل مخرب اقتصادیات ایران) (میراشرافى: خائن درجه اول) می‌ترسیم وزیر داراییش کنند یک‌دفعه کردند قریب سیصد میلیون تومان عایدات نفت غارت شد و از بین رفت در حدود 1750 نفر کارمند با حقوق‌هاى گزاف استخدام شده بودند این عمل در عین حال باعث تخریب اساس سازمان بود، نارضایتی‌هاى زیادى نیز در میان سایر کارمندان دولت ایجاد کرده بود، کمیسیون برنامه مجلس شوراى ملى تصمیم گرفت 1750 نفر کارمند را به 250 نفر تقلیل دهد، این تصمیم با نهایت دقت و مراقبت در سازمان برنامه عمل شد و وقتى کارمندان مشاهده کردند قانون عادلانه و بدون تبعیض به موقع اجرا گذاشته می‌شود و خود کارمندان عملاً در تعیین مقدرات خود دخالت دارند و طرز انتقال و انتصاب و انفصال آنان بر اساس صحیحى استوار است، تصمیمات متخذه را محترم شمردند و بدون چون و چرا اطاعت کردند، این موضوع را براى این عرض کردم که آقایان توجه فرمایند وقتى در مملکت کارى بدون تبعیض و از روى کمال بى‌غرضى انجام شود به نتیجه می‌رسد. آقایان وقتى دستگاه‌هاى اجرایى حیف و میل یا اختلاس رخ می‌دهد به تجربه ثابت شده که رئیس آن قسمت در وقوع عمل دخالت داشته بنده با ایمان کامل می‌توانم عرض کنم که اگر مافوق دزد نباشد کمتر اتفاق می‌افتد که مادون جرأت دزدى پیدا کند در این قبیل موارد با رؤساى ادارات و مسئولین عالی‌رتبه شریک دزد هستند

و یا لااقل نالایق هستند که آن هم بنوبه خود خیانتى است، آقایان بنده وقتى در روزنامه‌ها خواندم که دولت راجع به قاچاق جنوب دست باقدامات اساسى زده و می‌خواهد باین وضع خاتمه دهد وجداناً با این عمل مبارزه کند فوق‌العاده خوشحال شدم (میراشرافى: آقا دولت نبوده است شخص نخست‌وزیر بوده است) و به خود گفتم براى اولین بار دولت مصمم است با قاچاق جهاد نماید و به همین منظور باز هم براى اولین بار چند نفر کارمند عالی‌رتبه را که حتى بعضى از آنان معروف آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى هستند، توقیف و به تهران آورده است، از اینکه دولت چند نفر مأمور سرشناس را به تهران احضار کرده چنین برمی‌آید که می‌خواهد این بار کارى انجام دهد، زیار دولت‌ها معمولاً براى تظاهر و جلب افکار و نظر مردم به عنوان مبارزه با فساد چند نفر کارمند دون پایه آفتابه دزد را متهم می‌کند و به زندان روانه می‌کند و قدرى در اطراف موضوع سرو صدا راه می‌اندازد و آن چند نفر مأمور بیچاره را از هستى ساقط می‌کند بى‌آنکه کمترین نتیجه‌اى از اقدام خود بگیرد، آقایان تاکنون دیده نشده است که دولت مزاحم دزدان گردن‌کلفتى گردد که با حمایت بعضى مقامات بیت‌المال ملت را غارت می‌کنند این بار معلوم می‌شود که دولت می‌خواهد طبعاً قدرى جدیتر عمل نماید پس همچو موقعى که دست باین اقدام اساسى زده نباید تعصب و احساسات بخرج داد و حوزه انتخابیه را عنوان کرد و اظهار داشت که تمام اهالى خوزستان از این عمل دولت عصبانى هستند و یا باهالى خوزستان توهین شده است، آقایان با توقیف چند نفر مأمور چه توهین ممکن است باهالى خوزستان شود، این امر چه نسبتى باهالى شریف خوزستان دارد؟ بنده هم شاید قبول دارم که نباید از ماده 5 حکومت نظامى استفاده کرده و باید از مجرى قضائى وارد عمل شد و قرار تعقیب و توقیف صادر نمود، ولى آقایان خودتان بهتر میدانید اگر امر دایر می‌شد بازپرسى می‌رفت و قرار صادر می‌کرد و چند روزى براى انجام تشریفات صرف می‌شد کار از کار می‌گذشت تبانى می‌شد و آثار جرم از بین می‌رفت، اکنون که دولت براى چند نفر ظنین شده و به تهران احضار کرده مهلت بدهید تحقیقات به عمل بیاید شاید در این تحقیقات نتیجه‌اى حاصل شود و همدستان زبردست قاچاقچیان جنوب معلوم گردند، آقایان در این چند روزه شاید بیش از یکصد نفر افراد خوشنام و تحصیل کرده از طبقات مختلف به بنده مراجعه کرده و اظهار می‌دارند باید قاچاقچیان و دستیاران آنان تعیین و به مجازات قطعى برسند (میراشرافى: سر دسته آنها مدیرکل گمرک است) آقایان می‌دانید بنده از چه می‌ترسم و جلسه قبل نیز همین نظر خود را در سرسراى مجلس به آقاى وزیر دارایی که شاید خودشان نیز مایل نیستند وارد این جنجال شوند و براى خود دردسرى ایجاد کنند از تذکرات آقایان استفاده کنند و بى‌آنکه موضوع را تعقیب کنند دستگیر شده‌گان را آزاد نمایند چنانچه با یک تذکر عمل سرشمارى مالیاتى و تشخیص ثروت اشخاصى را که پس از مطالعات زیادى شروع کرده بودند ناقص گذاشته و به پایان نرسانیدند نه آقاى وزیر دارایی بنده به شما عرض می‌کنم بحمدالله شما در این مملکت مثل خیلی‌ها احتیاج به حقوق دارایی ندارید (میراشرافى: ولى می‌گیرند) حالا که کار را شروع کرده‌اید به آخر برسانید ولو در ظاهر به ضرر شما تمام شود. در اینجا تذکر دادند که تمام این قاچاقچیان خارجى هستند و خوزستانى در میان آنان نیست و اگر افرادى هم از داخله ایران با قاچاقچیان همکارى می‌کنند خوزستانى نیستند و از سایر شهرستان‌ها می‌باشند. آقایان بنده نمی‌توانم قبول کنم که تمام قاچاقچیان خارجى هستند و همدستانى میان افراد ایرانى ندارند زیرا اگر این آقایان خارجى در داخله ایران همکارانى نداشته باشند مطلقاً در امر قاچاق موفق نمی‌گردند و اساساً عمل قاچاق انجام نمی‌شود (صحیح است) آقاى وزیر دارایی، بنده به جنابعالى عرض می‌کنم در طول تمام سواحل خلیج‌فارس عمل قاچاق رواج دارد و این عمل با شرکت خارجی‌ها و با کمک بعضى از افراد داخلى انجام می‌یابد، تمام این قاچاقچیان تجهیزات کامل دارند و مسلح و غیر مسلح از خوزستان و سواحل جنوب ایران هم دست داشته و دامنه عملیات آنان تا تهران کشیده (یک نفر از نمایندگان: اصل کانون در تهران است) و این آقایان با اتومبیل‌هاى مسلح از تمام سواحل جنوب تا آباده از جاده‌هاى مخصوصى استفاده می‌کنند که در تحت کنترل ژاندارمرى و غیره نسبت اوضاع گمرک فرودگاه آبادان‏ و خروج ارز کشور بوسیله چک به عهده بانک‌هاى کویت و فعالیت قایق‌هاى موتورى در حمل اجناس قاچاق و در زیر نظر مأمورین مسلح دولتى و غیره و غیره چیزى نیست که کسى از آن اطلاع نداشته باشد اکنون کویت بزرگ‌ترین مرکز و انبار کالاهاى قاچاق است که با تمام ممالک مجاور مخصوصاً ایران معاملات قاچاق انجام می‌دهد و گندم و گوسفند و برنج و سایر محصولات ایران از راه قاچاق وارد کویت شده چاى و سیگار و جوراب اجناس خرازى و ورق بازى و غیره و غیره (پیراسته: غیره چیست؟) به طور قاچاق وارد ایران می‌شود شاید دولت با تأسیس یک بندر آزاد در جنوب یا با دایر کردن روابط رسمى تجارتى با کویت بتواند جلو فعالیت کویت را بگیرد البته دست‌هاى مرموزى در کار است که از برقرارى روابط تجارتى مستقیم و رسمى میان ایران و کویت جلوگیرى می‌کند و مانع از این می‌شود که اجناس ایرانى از راه تجارتى رسمى وارد کویت شود به طوری که شایع است بیشتر دستگاه‌ها و سازمان‌هاى

+++

 سیاسى صهیونى که به عناوین مختلف در کویت نمایندگى دارند براى ترویج و ادامه قاچاق مانع از برقرارى روابط تجارتى رسمى با ایران می‌گردند. آقایان فعالیت قاچاقچی‌ها به این سادگى انجام نمی‌گیرد و اغلب مأمورین مسلح مرزبانى و گمرک و ادارات دارایی و قضائى محل در این جریانات با یکدیگر مربوط بوده و اشخاص متنفذ و مقتدر مرکز از این عناصر حمایت و پشتیبانى میکنند (صحیح است) (میراشرافى: خود آقاى وزیر دارایی هم حمایت می‌کند) به طوری که در این چند روزه دستجات قاچاقچى که باندهاى قوى تشکیل می‌دهند در تهران مبالغ گزافى خرج کرده و جدیت می‌کنند بازداشت شدگان را نجات دهند که تا مانع از گرفتارى سایر همدستان آنان گردند. آیا این حریق انبار شماره 3 کالاى گمرک در نیمه‌شب 30/ 2 ارتباطى با این قضایا ندارد آقایان از قرار معلوم این پست‌هاى گمرکات سرقفلی‌هاى کلانى دارد و این آقایان ماهیانه چندین هزار تومان به بعضى مقامات می‌پردازند آقاى وزیر دارایی شما الان مأمور عالی‌رتبه‌اى در اداره کل گمرکات دارید که مهندس کشاورزى است و در سال 25 بنا به مقتضیات ادارى در اداره پنبه منتظر خدمت شده و در همان‌سال به اداره گمرک منتقل شده و در مدت خیلى قلیلى تمام مدارج را طى کرده و پس از اشغال پست ریاست گمرک تهران امروز معاون کل گمرکات است و با جلال و شکوه مشغول رتق و فتق امور می‌باشد و از زمانی که این شخص این پست حساس را اشغال کرده دزدى و قاچاق در گمرکات به آخرین حد کمال رسیده است (بعضى از نمایندگان: این آقا کى است) (میراشرافى: مهندس شکوه شریک مدیرکل آبتین).

رئیس- آقا وقت شما تمام شده است.

دکتر بینا- بنده 10 دقیقه یا یک ربع دیگر اجازه می‌خواهم، یک ربع اجازه بفرمایید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود باین که آقاى دکتر بینا 10 دقیقه دیگر بیانات‌شان را ادامه بدهند آقایانی که موافقند قیام بفرمایید. (اکثر برخاستند) تصویب شد. بفرمایید.

دکتر بینا- آقایان موضوع قاچاق جنوب بحدى بشعاع رسیده که دیگر کسى در وجود یک تشکیلات منظم و مرتب قاچاق تردیدى ندارد و این امتعه قاچاق که تمام مغازه‌هاى شهرهاى خوزستان و آبادان و سایر شهرهاى جنوب و طهران را پر کرده دلیل این مدعا است و وجود همین امتعه قاچاق است که میلیون‌ها ضرر به خزانه کشور و عایدات گمرکى وارد می‌سازد آقایان یک مرد عادى قادر است در یک مسافرت 24 ساعته این جریانات را مشاهده کرده و قضیه را روشن کند بنده متعجبم چرا دولت تاکنون این همه در کشف این قضیه تعلل ورزیده است آقاى دکتر امینى با جدیتى که موضوع را شروع کرده اید تعقیب فرمایید و نگذارید این رسیدگى هم مثل سایر رسیدگی‌هاى در گذشته لوث شود و به سرنوشت تحقیقات لطفى دچار گردد، من جداً انتظار دارم جنابعالى با نهایت جدیت و پشتکار این تحقیقات را دنبال کنید و مردم را از جریان مطلع فرمایید مردم امیدوارند که به این وضع خاتمه داده شود طورى نکنید که بار دیگر امید مردم مبدل بیأس گردد در مورد اشخاص ذى نفوذ و آنهایی که در مرکز و در مقام حساس از این قاچاقچیان حمایت می‌کنند و اغلب مأمورین بیچاره وسیله استفاده این متنفذین هستند کمترین اغماضى ننمایید و مطمئن باشید که عناصر پاک و مصلح این مجلس در این مبارزه پشتیبان شما هستند تمام آقایان باید بدانند تا ریشه اصلى و اساسى استفاده کنندگان از قاچاق کنده نشود از گرفتن و تعقیب چند نفر مأمور اعم از لکشرى و کشورى نتیجه‌اى حاصل نخواهد شد آقایان تشکیلات باندهاى قاچاقچیان منظم‌تر و مقتدرتر از آن است که فکر می‌کنید آیا اطلاع دارید که تاکنون چندین نفر از صاحب‌منصبان پاکدامن و مبارز گمرک بدست باندهاى قاچاقچى ترور شده و مطابق احصائیه ستاد ارتش و ژاندارمرى متجاوز از 20 نفر از افسران ارتش و ژاندارمرى در راه انجام وظیفه در جنوب با گلوله قاچاقچیان از پاى درآمده و شهید شده‌اند اسناد و مدارکى در این خصوص موجود است که به موقع ارائه خواهد شد امید است پس از این تذکرات آقایان نمایندگان محترم دولت را در این اقدام تشویق فرمایند و مهلت بدهند کارى که شروع شده بپایان برسد و اگر احیاناً در مواردى هم مختصر نقصانى در تشریفات ملاحظه فرمودند براى کشف حقایق و موفقیت و نیل به هدف عالی‌ترى غمض عین فرمایند خیلى معذرت می‌خواهم راجع به آباده مرقوم فرموده‌اند بنده گفتم از سواحل جنوب تا آباده از راه‌هاى مختلفى که حتى ژاندارمرى و ارتش اطلاع ندارند از بیراهه قاچاق می‌آورند به اهالى آباده کارى ندارد. آقاى وزیر دارایی راجع به وصول مالیات و پیش آگهى بنده یک مثلى دارم براى اینکه آقایان خسته شده‌اید شاید یک قدرى رفع خستگى کنید گدایى بود اسمش تقى‌خان، این تقى‌خان در بیست سال قبل می‌آمد به مساجد و تکایا و می‌گفت آقا هزار تومان بده جواب می‌داد تقى‌خان نداریم می‌گفت صد تومان بده می‌گفت ندارم می‌گفت ده تومان بده تا بالاخره به 2 قران راضى می‌شد بده و می‌گرفت این دو هزارها را می‌گرفت و می‌رفت اسمش دیوانه بود ولى با همین دیوانگى یک دیوانه رندى بود با همین دو قران دو قران شاید 25 قران جمع می‌کرد شما هم آقا امروز این کار را در صول مالیات‌ها می‌کنید، آقا شما پیش آگهى می‌فرستید به 400 هزار تومان این چهار صد هزار تومان را می‌دانید به چند تمام می‌شود (میراشرافى: آقاى لارى می‌دانند) این پست‌ها تمام سرقفلى دارد مثل گمرک در مورد یک پرونده که 400 هزار تومان مالیات می‌خواسته‌اند بده هزار تومان کم کرده‌اند آقا این‌ها مگر دفاتر و حساب ندارند چرا کمیسیون طورى مالیات می‌خواهد که مردم نتوانند مالیات‌شان را بدهند شما از مردم 400 هزار تومان مالیات می‌خواهید ندارند که بدهند و باین ترتیب مالیات شما از بین میرود عرایض بنده تمام شد و البته اگر موقعیت اجازه میداد عرایض بیشترى می‌کردم.

رئیس- آقاى وزیر دارایی فرمایشى دارید بفرمایید.

وزیر دارایی (دکتر امینى)- بنده از آقاى دکتر بینا خیلى متشکرم که در ضمن بیانات‌شان اظهاراتى فرمودند که به بنده وسیله داده شد چند کلمه‌اى در جواب‌شان عرض کنم (حبیب پناهى: این بدعت نشود که در نطق قبل از دستور جواب داده شود.)

رئیس- هر وقت وزیرى اجازه بخواهد میتواند خارج از نوبت بر طبق آئین‌نامه صحبت بکند.

وزیر دارایی- آقاى دکتر بینا فرمودند که همین کارمندان دولت 95 درصد مردمان صحیحى هستند و شاید 5 درصد مردم ناصحیحى باشند (دکتر بینا: شاید خیر حتماً) بلى حتماً بنده خیلى خوشوقتم از این که در آخر اظهارات‌شان تذکرى فرمودند و خیلى هم خوب تذکر فرمودند که اگر بنا باشد تشویقى در کار نباشد و توبیخى در کار نباشد ابداً انتظار اصلاح نمی‌توان در این مملکت داشت، بنده مکرر در ضمن بیاناتم عرض کردم اگر بنا باشد کارمند دولت متکى بعمل خودش نباشد و قانون حاکم بر مقدراتش نباشد به هیچ‌وجه شما انتظار نداشته باشید که کارمندان را بتوانید اصلاح کنید کارمندى که هر روز روى اصل هوى و هوس رئیس یا روى تهدید و تشبث و تحت نفوذ این و آن تغییر مأموریت پیدا می‌کند این مأمور نمی‌تواند وظیفه خودش را انجام بدهد چون الان مأمورینى که در ولایات هستند چون روى اصل تشبث و اعمال نفوذ رفته‌اند اینها زیر بار ادارات مرکزى نمی‌روند اینها خوب می‌دانند که یک وزیر و معاون می‌روند و بالاخره دائم نیست ولى آن آقاى رئیس بوده و در سر پستش باقى است بنابراین بنده خواستم آقاى دکتر بینا را مطمئن بکنم که بنده شاید از یک طبقه‌اى باشم که لازمه‌اش محافظه‌کارى باشد ولى در وضع فعلى مملکت محافظه‌کارى را سم مهلک می‌دانم و شاید اطلاع داشته باشید مخالفینى که بنده دارم براى این است و روى همین اصل است که از احدى ملاحظه نمیکنم (صحیح است) و تا جایى که مقدور باشد استقامت خواهم کرد و اگر هم لازم شد حقایق را در پشت این تریبون می‌گویم و بعد استعفا می‌کنم، بنده این حقایق را در پشت این تریبون خواهم گفت.

میراشرافى- خیلى آدم بدى هستید اگر حقایق را نگویید بنده مخالف شما هستم و باید بگویید و این مزخرفات را پشت تریبون نگویید. (زنگ رئیس دعوت به سکوت).

رئیس- ساکت باشید آقاى میراشرافى.

وزیر دارایی- با شما صحبت نمی‌کنم با مجلس صحبت می‌کنم شما چرا به حساب خودتان می‌گذارید.

میراشرافى- مزخرف می‌گوید آقاى رئیس هر چه دارید بگویید آقا.

وزیر دارایی- به آنجایى که بنده برملا کنم نرسیده، بعداً خواهم گفت.

رئیس- احترام مجلس از طرفین باید رعایت شود.

وزیر دارایی- راجع به قاچاق آقاى دکتر بینا تذکراتى فرمودند که بنده می‌خواهم خدمت آقایان عرض کنم که قاچاق جنوب صحبت دیروز و امروز نیست در زمان مرحوم رضا شاه که قدرت دولت چندین برابر بود و احتیاجى به توضیح هم نیست قاچاق در جنوب و غرب فراوان بود به طورى که اگر خاطر آقایان باشد مرحوم داور که وزیر دارایی بود مجبور شد در سرحدات براى قند و شکر و بعضى اجناس دیگر قیمت تخفیفى قائل شود تا قاچاق وارد نشود بنابراین وجود قاچاق معلول علل مختلف است (تجدد: تنها مبارزه با قاچاق همین است با تشکیلات مسلح نمی‌شود با قاچاق مبارزه کرد) بنابراین باید در مقررات تجدید‌نظر بشود و باید فکر کار بشود که از این زندگى و بدبختى بیرون بیایند، اهالى جنوب قاچاقچى نیستند آنها آلت هستند براى قاچاق یک عده دیگر آنها را استثمار میکنند که اینها قاچاق کنند (یک نفر از نمایندگان: ریشه‌اش در مرکز است) بنابراین به عقیده بنده اگر در قضاوت انصاف باشد و ریشه و علل آن محو شود قضایا حل می‌شود والا اگر چند نفر را حبس بکنند این مکرر شده و استفاده از آن برده نشده بنده میخواهم خدمت آقاى دکتر بینا این عرض را بکنم و متشکر هستم که تقدیر فرمودند اقدام دولت را که یک عده مأمور را آوردند و بنده چون تربیت قضائى دارم نمی‌توانم قبول کنم یک کسى را تا رسیدگى نشده که دلیل و مدارکى براى جرم هست یا نه، مجرم بدانم، مگر اینکه رسیدگى بشود و معلوم بشود که جرمى مرتکب شده و آنوقت آنرا محکوم کرد (کریمى: مخصوصاً آن آقاى یاورى که آدم پاکى است) بنابراین بنده به آقاى دکر بینا اطمینان می‌دهم و دیروز هم چهار ساعت وقت خودم را در اداره گمرک گذراندم و دقت و مراقبت هم خواهم کرد که از آنها تحقیقات کاملى بشود و اگر همراهانى دارند و هسته مرکزى هست کشف بشود

+++

(دکتر بینا: اعم از لشکرى و کشورى) ولى بنده میخواهم خدمت آقایان عرض کنم که مأمور گمرک بتنهائى نمیتواند قاچاق بکند شما مأمور گناوه یا قصبه که یک رئیس پست گمرک است و هیچ وسیله‌اى ندارد این آقا نمی‌تواند به تنهایى عمل قاچاق را انجام بدهد و عامل قاچاق نیست باید یک اشخاصى با همدیگر مربوط باشند و یک مرکزى هم دارد که آنها می‌توانند با هم قاچاق بکنند مأمور گمرکى که یک چاقو هم ندارد این نمی‌تواند همان‌طور که فرمودند یک کامیونى که قاچاق می‌آید مسلسل هم دارد جلوگیرى کند (میراشرافى: مأمور گمرک چاقو نمی‌خواهد چشمش را هم می‌گذارد قاچاق از جلویش برود) و قطعاً بازماندگان این مأمورین گمرک که در راه انجام وظیفه کشته شده‌اند از جنابعالى قدردانى می‌کنند که یک عده مأمورین درست و فداکار در این راه در اثر مجاهدت از بین رفتند تا براى دیگران هم درس عبرتى باشد که در اینکار دخالت نکنند چون اگر دخالت کردند اینها هم بسرنوشت همین‌ها مبتلا می‌شوند، على‌ایحال براى وضع جنوب دولت یک نظریاتى اتخاذ کرده و قرار شده یک فرماندار کلى براى نواحى جنوب انتخاب بکنند که داراى اختیارات تام باشد در امور گمرکى و مالى و غیره که از همه حیث از این کارها جلوگیرى بشود و در حقیقت یک برنامه اصلاحى براى اهالى جنوب تنظیم و اجرا بشود و مادام که این برنامه اجرا نشود مسلم بدانید تأثیر اساسى نخواهد کرد (دکتر بینا: این فرماندار بیست هزار تومان حقوق نگیرد) و البته دولت همه جور اقدامات خواهد کرد براى جلوگیرى از این قاچاق، ولى همه می‌دانند که قاچاق مال امروز نیست و این مأمورین گمرک که امروز بزعم بد شده‌اند آقاى میراشرافى همیشه بوده‌اند (میراشرافى: بزعم بنده نشده‌اند، بزعم همه شده‌اند که شما خودتان آنها را کت بسته از آنجا آورده‌اید اینجا) در هر صورت به نظر بنده لازم است براى اینکه مأمورین دولت بتواند انجام وظیفه کند باید مرعوب نشوند امروز بنده چون مستعفى هستم مرعوب نمی‌شوم اما یک مأمور بدبختى که می‌آید انجام وظیفه کند اگر روى ارعاب و روى اعمال نفوذ برش داشتند این دیگر توبه می‌کند که انجام وظیفه کند (احسنت، احسنت) بنابراین بنده امیدوارم که اگر قانون استخدام درست شد آقایان موافقت فرمودید که تصویب بشود حاکم بر مقدرات مأمورین دولت باید قانون باشد که اگر یک مستخدمى کار خلافى کرد در محکمه ادارى و یا در محکمه بالاتر باید محاکمه و محکوم بشود ولى امروز چون ممکن است که‏ خود بنده هم شاید اینکار را بکنم مطابق مصلحت ادارى کارمندى را منتظر خدمت بکنم این صحیح نیست باید مأمور بداند که چرا او را برمی‌دارند و اگر می‌گذارند چرا می‌گذارند، در اینجا اشاره فرمودند به آقاى مهندس شکوه شاید بنده مهندس شکوه را ندیده‌ام و ممکن است مرد خوبى باشد اشاره فرمودند به مدارج ترقى که از شرکت پنبه آمده و معاون گمرک شده اگر بنا بود اصولى در قانون استخدام می‌بود مأمورین با یک تجربه‌اى می‌آمدند و با یک سوابقى مدارجى را طى می‌کردند بنده به آقایان قول میدهم که مملکت به جایى می‌رسید و این‌طور نمی‌شد هم‌چنان‌که قبل از شهریور هم نمی‌شد و اگر هم بود خیلى کم بود، ولى امروز ادارات به هم ریخته و پریشان شده که قسمت عمده وقت آقایان وزرا‌ مصروف همین کار است مخصوصاً شخص بنده بیشتر، به هر حال امیدوارم آقایان ترتیبى بفرمایند که یک ترتیبى در وضع مستخدمین بوجود بیاید که آنها دلخوش باشند و دلگرم بکار، به هر حال بنده تقاضایم این است که تا یک مأمورى در دادگاهى در یک مرجع رسمى و قضائى محاکمه نشده است و دزدى آنها ثابت نشده است نسبت دزد دادن به آن صحیح نیست و دیگر هیچ‌کس اعتماد به درستى ندارد و حقیقتاً اگر کسى دزد است باید ثابت کرد و گفت دزد است و او را انداخت بیرون و اگر درست است تشویق کرد بنابراین جار و جنجال اینکه دزدند این درست نیست و دوغ و دوشاب یکى خواهد شد (دکتر بینا: راجع به پیش آگهى هم بفرمایید) راجع به پیش آگهى هم عرض می‌کنم آقاى دکتر بینا موقعى که پیش آگهى صادر می‌شود باین ترتیب براى تشخیص مؤدى و مالیات نیست اگر بود این ایراد پیش نمی‌آمد بنده در این لاحیه مالیات بر درآمد پیش‌بینى کرده‌ام و البته آقایان ملاحظه خواهند فرمود که یک قسمت از این معایب رفع می‌شود و البته صحبت یکروز و دو روز و سه روز نیست وقت می‌خواهد فرصت می‌خواهد و همین بیاناتى که آقایان می‌فرمایند این خودش مژده می‌دهد که در این دوره مجلس یک اقداماتى حقیقتاً خواهد شد که جنبه اصلاحى دارد و به این بدبختی‌ها خاتمه داده خواهد شد.

رئیس- آقاى شوشترى.

شوشترى- بسم‌الله الرحمن‌الرحیم، چون بنده حال ندارم و ده دقیقه از وقت خود را به برادر عزیزم نور چشمم آقاى دکتر شمس‌الدین جزایرى داده‌ام، پنج دقیقه عرض می‌کنم، در جلسه قبل فوق‌العاده عصبانى شدم علت هم داشت و خواستم از ماده 90 استفاده کنم و جناب آقاى رئیس هم این حق را براى بنده و همین‌طور نمایندگان محترم ملحوظ داشتند ولى برخوردم بیک مصالحى که استدعا دارم هم از آقاى میراشرافى و هم از آقایان دیگر ده، پانزده روز، بیست روز بنده انصراف پیدا می‌کنم از ماده 90 و حرف‌ها را می‌گذارم براى بعد چون شنیده‌ام دولت دارد موفق می‌شود به موضوع لاینحل نفت (انشاءالله) دولت در یک قدمى وارد شده که این قدم انشاءالله ما را از مردم فریبى و دروغگویى و در باغ سبز نشان دادن و روى دستور و خیالات شوم و فاسد مملکت را به پرتگاه بردن و مردم را به جان هم انداختن و هر فردى را نسبت به فرد دیگر طنین و بدگمان کردن خلاص می‌کند دولت دارد این موضوع را از پیش می‌برد، از خدا می‌خواهم که این دولت و هر خدمتگزار مملکت بتواند قدم خیرى براى سعادت این ملت بردارد ولى یک جمله را تذکر می‌دهم آقایان استدعا دارم هر سخنى هر صحبتى من آن روز عرض کردم من با آقاى احمد قوام در سیاست از 30 سال قبل از 35 سال قبل مخاصم بودم معارض بودم و مقید هستم لوایح سه فوریتى نباید همان‌طورى که آن آقا گفتند زیرا این معنى در دوره هفدهم اگر بود در ادوار دیگر نباید باشد اینجا هست امر هم شورى بینهم و شاورهم فى‌الامر، ما باید به طور اساسى در هر کارى اقدام کنیم من متأسفم که چند نفر از روحانینى در مجلس نشسته باشند و در آن مجلس قانونى بگذرد و براى دشمن من که این قانون کماً و کیفاً مبتدا و خبر و تمام جملاتش متباین با احکام اسلام و محکمات قرآن باشد قرآن یک تفسیر دارد و یک تأویل دارد، تفسیر آن مربوط به ظواهر است و تأویل آن مرتبط به باطن است تفسیر و تأویل را هر کسى نمی‌توان بکند الا راسخون فى العلم آن وقت ما بیاییم کلمه قصاص را اینجا بیاوریم در صورتی که در قصاص باید دید قاتل کیست آخر قاتل باید معلوم باشد تا قصاص مورد داشته باشد یا دیه بیاورید و آن وقت حکم قرآن را تبدیل و تبدل بدهیم اینجا مجلس شوراى ملى است ما قسم خورده‌ایم طریقه حقه جعفریه دیانت مقدسه اسلام آئین ما است، مذهب ما است، سیره ما است، داْب ما است، آقایان ملاحظه می‌فرمایید وگرنه آن کلمه اى که گفته می‌شود عده‌اى فرار کردند به ذات پروردگار شوشترى از هیچ میدانى فرار نمی‌کند (احسنت) آن روزى که سیصد هزار نفر جمعیت آمدند و حتى آن کلمات قبیح که شایسته نیست گفته شود از بیرون مجلس به من گفتند من از فحش نمی‌ترسیم از افترا نمی‌ترسم اما از دو چیز عصبانى می‌شوم، یکى در موقعى که حرفى زده بشود که به استقلال ایران بر بخورد این جا عصبانى می‌شوم، یکى در موقعى که راجع به احکام اسلام روى نادانى یا عدم توجه یا بکار بردن غرض چیزى گفته شود، آنجا بدون فوت وقت عصبانى می‌شوم مثل اینکه در دوره شانزدهم راجع به نامه آقاى ناظرزاه که آقاى جواد عامرى می‌خواست بخواند نگذاردم چون می‌دانستم که مدلولاً و مفهوماً برخلاف شرع است بقیه وقتم را به آقاى دکتر می‌دهم بفرمایید آقاى دکتر.

رئیس- آقاى دکتر جزایرى.

دکتر جزایرى- بنده خیلى معذرت می‌‌خواهم یکوقتى عرایضى می‌خواهم حضور آقایان بکنم که هم آقایان خسته شده‌اند و هم وقت گذشته است آقایان ملاحظه فرموداید که بنده در این مدت به عنوان قبل از دستور نخواستم وقتتان را گرفته باشم براى اینکه اوضاع مهمى در مملکت در پیش است که بایستى واقعاً قدرى احتیاط کرد، ملاحظه کرد که انشاءالله شاید این اوضاع و مشکلات برطرف بشود از طرف دیگر در موقع ماه رمضان بنده آماده سخنرانى نیستم این است که از آقایان استدعا دارم که یک قدرى ملاحظه بنده را بفرمایند، عرض کنم این چند روزه اقداماتى از طرف دولت در خوزستان نسبت به تعقیب قاچاق و قاچاقچیان شده است که چه از جهت مثبت و چه از جهت منفى از طرف آقایان محترم خوزستان‌ها به بنده مراجعه شد که مخصوصاً در این موضوع با عدم آمادگى عرایضى به عرض آقایان برسانم و سوابق و وضع خوزستان، بیکارى خوزستان، اهمیت خوزستان توجهى را که آقایان نمایندگان و انتظارات خوزستانی‌ها را به عرض آقایان محترم برسانم البته آقایان نمایندگان خوزستان در اینجا تشریف دارند در موقعش فرموده‌اند و بعد هم خواهند فرمود ولى تصدیق خواهید فرمود که بنده از لحاظ خوزستانى اصیل هستم روزى که سید جزایرى که یکى از عده‌اى سرشناس شیعه است در زمان شاه عباس به خوزستان آمد و آن اقدامات و خدمات را به خوزستان از نظر مذهب تشیع کرد از آن روز به بعد خانواده ما در خوزستان بود تا امروز هم ما خدمتگزار خوزستان بوده‌ایم (پیراسته: انشاءالله حالا هم هستید) مردم خوزستان از بنده توقع دارند و انتظار دارند که در مواقع حساس بنده هم همقدم با آقایان محترم خوزستانى عرایضى بکنم صحبت از قاچاق در خوزستان است آقاى نقابت اظهار لطفى نسبت بخوزستان کردند مخصوصاً از نظر وظیفه نمایندگى از خوزستان دفاع کردند، حق هم این است که از خوزستان دفاع بشود، به دلیل اینکه خود آقایان تصدیق می‌فرمایند که در خوزستان بزرگترین آثار تاریخ باستان که باعث افتخار مملکت است در آنجا دیده می‌شود، در خوزستان بزرگ‌ترین ثروت‌هاى زیرزمینى وجود دارد و متأسفانه در سنوات اخیر تقریباً ملت ایران از هیچکدام از اینها استفاده نکرد خود آقایان بهتر شاهدند قبل از اینکه ثروت زیرزمینى خوزستان یعنى نفت کشف شود، تمام توجه دولت ایران معطوف ثروت‌هاى روى زمین خوزستان یعنى قسمت‌هاى کشاورزى و استفاده از آب بود یک نظر به تاریخ خوزستان کاملاً روشن می‌شود و آقایان می‌دانند که قبل از هخامنشیان ایلامی‌ها

+++

 هم از اینها از آب خوزستان استفاده می‌کردند اینکار بستگى به وضع قدرت حکومت مرکزى ایران داشت اگر حکومتى قادر و لایق بود و علاقه داشت از خوزستان استفاده می‌کرد و اگر متأسفانه مثل اینکه گاهى از اوقات در تاریخ مملکت ما دیده شده است توجهى به اوضاع مملکت نبود از خوزستان استفاده لازم و شایسته نمی‌شد بدبختانه تاریخ خوزستان که یک جزئى از ایران است با کشف ثروت زیرزمینى یعنى نفت به کلى عوض شد، سرمایه‌داران خارجى نفت‌خواران متوجه ثروت زیرزمینى، در خوزستان شده‌اند آمدند و به وسایل مختلف امتیاز استخراج نفت خوزستان را گرفتند، بنده تصور می‌کنم که خود آقایان بهتر از من اطلاع دارند که طرز سلوک این سرمایه‌داران و ثروتمندان خارجى براى استفاده از ثروت خوزستان چه بوده است ذکر گذشته براى ایجاد ملالت و کدورت آقایان نمیکنم ولى می‌خواهم تذکر بدهم که امروز که دولت ما با کمال جدیت می‌خواهد شاید مسئله نفت را به صورت آبرومندى روى منافع دولت ایران و روى شرافتمندى و شرافتمندانه این مطلب را حل کند باید در موقع مذاکره به این آقایان بگویند که آقایان وضع فعلى ایران وضع گذشته نیست هر شرکت و هر دسته‌اى که بیاید و با ما قرارداد ببندد روى اصل ملى شدن نفت و با رعایت 9 ماده باید بداند که اوضاع گذشته در خوزستان تکرار نخواهد شد آقایان نمایندگان محترم خوزستان، آقایان نمایندگان مجلس خودشان بهتر می‌دانند که شرکت سابق نفت چه اعمال ناشایسته‌اى در خوزستان کرده و همان‌طور که آقاى دکتر امینى فرمودند در زمان حکومت رضا شاه فقید که دولت قویتر از حالا بود باز قاچاق در جنوب بود اما نفرمودند که مسبب این قاچاق چه بود. براى اینکه دستگاه شرکت سابق نفت به وسایل مختلف درصدد فساد اخلاق مردم خوزستان بود و قاچاقچى اساسى و ایجاد این کثافتکارى را در خوزستان با اطمینان به آقایان عرض کنم که شرکت سابق نفت کرد، شرکت سابق نفت بود، یک دسته آدم فاسد را در آنجا تأیید می‌کرد و کمک می‌کرد و با کمک خود آنها را ثروتمند می‌کرد براى اینکه هر چه شرکت بخواهد و بگوید بدست آنها انجام شود (صحیح است) شما خودتان شاهدید و می‌دانید که من متصل به خوزستان هستم عمال آنها در خوزستان اکثراً عمال خارجى و متأسفانه گاهى عمال داخلى یعنى از ایرانیهاى عزیز بدست آنها انواع و اقسام اعمال خلافکارى قاچاقچیگرى و فساد همه نوع کثافتکارى در خوزستان می‌شد و سرمنشاء قاچاق را آقایان بدانند بایستى از شرکت جنوب یعنى شرکت سابق نفت دانست (شوشترى: یعنى مصباح فاطمى گناه نداشت) من نمی‌خواهم در اینجا عرض کنم در خوزستان اعمال عجیب و غریب کردند براى اینکه تمام جوان‌هاى خوزستانى مجبور بشوند بروند در آنجا استخدام بشوند به هر مقدارى که شرکت نفت بخواهد بدهد عنوان عضو محلى براى جوان‌هاى خوزستانى گذاشتند الان هم آقایان این وضع دوام دارد جناب آقاى دکتر امینى تشریف دارند از سایر آقایان هم استدعا کرده بودم توجه بفرمایند یک عضو از بندر بوشهر از بندر عباس، از سیستان، از آذربایجان می‌رود به خوزستان به عنوان اینکه خوزستانى نیست دو برابر حقوق یک جوان خوزستانى را می‌گیرد باور بفرمایید که وضع رفتار و سلوک آنها طورى بود که نگذاشتند از ثروت روى زمین یعنى از آبیارى یعنى از کشاورزى استفاده شود و استفاده‌اى هم از نفت به ما ندادند خودتان بهتر می‌دانید گذشته‌ها گذشت، غرضم از این تذکر براى این بود که آقاى دکتر امینى و تمام افرادى که الان دارند صحبت می‌کنند بدانند و به آنها بگویند که آن گذشته‌ها گذشت و نباید تکرار بشود، دیگر حق مداخله در کار ما ندارند دیگر حق دخالت در انتخابات ندارند، دیگر نباید و حق ندارند که با طیاره بیایند توى وزارت کشور و بگویند که نباید آن استاندار عوض بشود، دیگر حق ندارند که بگویند مأمورین گمرک باید بوسیله ما انتخاب شوند و به کمک شما نگاهدارى شوند و اگر هزار افتضاح و کثافتکارى بکنند باز هم شما از او حمایت بکنید و نگاهدارى بکنید (میراشرافى: از مشرف نفیسى هم انگلیس‌ها حمایت می‌کردند) آقایان ایران براى همیشه مستقل بوده و باز هم مستقل است، همه ایرانی‌ها واقعاً زنده شده‌اند و زنده بوده‌اند و در مقابل این اقدامات شرکت سابق نفت مبارزه کرده‌اند و می‌کنند (مهندس جفرودى: نهضت ملى هست) نهضت ملى هست البته که هست باز هم هست و من و شما می‌میریم نهضت ملى ایران می‌ماند ولى بعد از جریان ملى شدن صنعت نفت خوزستانی‌ها خیلى انتظار زیاد از دولت گذشته و از دولت کنونى داشتند و یکى از وسایط‌شان بنده بودم که به رئیس دولت گذشته عرض کردم تلگراف کردم، شفاهاً خواستم و از رئیس دولت کنونى هم خواستم که آقا یک فکرى بکنید آن روزى می‌شود اقتصاد بدون نفت را که یک نقشه مهمى است در اطرافش بحث کرد، صحبت کرد و عملى کرد که از منابع روى زمین خوزستان و سایر استان‌هاى ایران استفاده بشود، ابداً از این آبها استفاده نشد و آقایان خوزستان رفته‌اید پنج رودخانه بزرگ در خوزستان است آخر چکار کردید براى استفاده از آنها، یک موضوع بندقیر اگر در آنجا درست شود باور بفرمایید در همین دوساله، در همین هفت هشت ماهه ممکن بود که یک سدهاى دیگرى ساخته بشود، ملاحظه بفرمایید وسایل کار در شرکت نفت هست، اداره مهندسى هست، مهندس هست، تراکتور هست، پول افزار هست، التماس کردیم یک بندقیر را ببندید الان دو سال است روى سد گنوند دارد مطالعه می‌شود، الان مدتى است روى سد نهر زیربند میزان دارد مطالعه می‌شود، آقا در خوزستان پنج میلیون هکتار زمین قابل زراعت هست که همه‌اش را می‌شود زراعت کرد، به همین مقدار هم آب هست چرا این آبها را براى این زمین‌ها نمی‌آورند که مردم از آن استفاده کنند؟ الان هم می‌توانیم از آن استفاده کنیم و یک سد ببندیم (مهندس جفرودى: سد سفیدرور را هم بگویید) تمام سدها بنده هم با نظر آقا شریک هستم، آقا بفرمایید بنده تأیید می‌کنم بنابراین می‌خواهم عرض کنم آقایان البته بنده راه اغراق نمی‌پیمایم که بگویم قاچاقچى در خوزستان نیست خیر در خوزستان قاچاقچى هست از پنجاه سال پیش از این آنها را تربیت کرده‌اند این دفعه هم متأسفانه بعضى از رؤساى ادارى شرکت نفت مثل اینکه می‌خواهند براى تأیید قاچاقچیان جانشین عمال قاچاق در خوزستان بشوند بنده از دولت می‌خواهم یک فکرى براى جنوب ایران بکنند خودشان هم تأیید کردند و بقول خودشان نمی‌توانند استفاده کنند اگر ایجاد کار کردید خود بخود قاچاق از بین می‌رود و اگر بنشینیم صحبت بکنیم و خداى نکرده به هم جسارت بکنیم، اهانت کنیم و ایجاد کدورت کنیم، فایده‌اى ندارد، باید ایجاد کار کرد و جلوگیرى از این افتضاحات کرد (احسنت).

‌10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد، ختم جلسه‌

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم، جلسه آینده روز سه شنبه دستور دو سؤال است یکى آقاى ارسلان خلعتبرى از وزارت اقتصاد ملى و یکى آقاى میراشرافى از وزارت دارایی و بعد هم لایحه سارقین مسلح مطرح است. ضمناً تمنا دارم آقایان براى انتخاب دوازده نفر جهت کمیسیون حل اختلاف مجلسین شعب شش‌گانه را تشکیل بدهند و هر شعبه دو نفر انتخاب بکنند و پس فردا اول وقت یعنى ساعت نه قبل از جلسه این کار را انجام دهند.

(یک‌ساعت و ده دقیقه بعد از ظهر مجلس ختم شد.)

رئیس مجلس شورای ملی- رضا حکمت

+++

یادداشت ها
Parameter:294844!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)