کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 179 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 17 مرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس جلسات 13 و 15 مرداد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: شوشترى - برومند حائرى‌زاده.

3 - طرح و خاتمه مذاکره اجازه اعتبار جهت تکمیل ساختمان مقبره و جشن هزاره ابوعلى سینا.

4 - طرح و تصویب گزارش اجازه تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا

5 - تقدیم لایحه اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور باب دو ماهه مرداد و شهریور به وسیله آقاى وزیر دارایى‏

6 - بقیه مذاکره و تصویب اجازه تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا.

7 - تصویب تقلیل جلسات مجلس به هفته‌اى یک روز تا 20 شهریور

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 179

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 17 مرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس جلسات 13 و 15 مرداد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: شوشترى - برومند حائرى‌زاده.

3 - طرح و خاتمه مذاکره اجازه اعتبار جهت تکمیل ساختمان مقبره و جشن هزاره ابوعلى سینا.

4 - طرح و تصویب گزارش اجازه تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا

5 - تقدیم لایحه اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور باب دو ماهه مرداد و شهریور به وسیله آقاى وزیر دارایى‏

6 - بقیه مذاکره و تصویب اجازه تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا.

7 - تصویب تقلیل جلسات مجلس به هفته‌اى یک روز تا 20 شهریور

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت نه و پنجاه دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس جلسات 13 و 15 مرداد.

رئیس - صورت غایبین جلسه پیش قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: حسن مکرم - یوسف شکرایى - عبدالحسین اورنگ - محمدعلى منصف - سید محمدعلى شوشترى - دکتر معظمى - ناصرقلى اردلان - ناظر‌زاده کرمانى - عبدالرحمن فرامرزى - غلامرضا فولادوند - منوچهر تیمورتاش - رضا آشتیانى‌زاده - امیرنصرت اسکندرى - فتحعلى افشار - غلام‌حسین امیرى - قراگزلو - امیرقاسم فولادوند - سلطان‌العلما - حسن نبوى - محمد ذوالفقارى - اللهیار صالح - حسین مکى - دکتر شایگان - صدر میرحسینی - معین‌زاده - خزیمه علم - طباطبایى‏

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمود محمودى - حسین خاکباز - دکتر مصباح‌زاده - مجتبى‌ دولت‌آبادى - محمدعلى نصرتیان - خسرو قشقایى - سالار سنندجى - عبدالحسین مجتهدى - حسن اکبر - غلام‌حسین ابتهاج - دکتر یوسف مجتهدى - محسن طاهرى - ابوالفضل حاذقى - ابوالحسن رضوى - صمد سودآور - محمدعلى غضنفرى - محمد هراتى - جواد مسعودى - ابوالفضل تولیت.

دیر آمده با اجازه - آقاى ثقه‌الاسلامى.

رئیس - نسبت به صورت مذاکرات مجلس نظرى نیست؟ آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - اینجا چند کلمه اشتباهات مختصرى هست مثلاً دفتر را در مطبعه چاپ کرده‌اند دختر تصور می‌کنم چند اشتباهى باشد که باید رفع بشود اصلاح می‌کنم و می‌دهم اداره تند نویسى‏

رئیس - آقاى پیراسته‏

پیراسته - در مذاکرات بنده هم یک اشتباهاتى هست که اشتباهات چاپى است مثل این که بنده گفته بودم نوکر حاکم هراتند نوشته شده است نوکر حاکم عراق و بنده تقاضاى اصلاح آن را دارم.

رئیس - آقاى صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - در مذاکرات جلسه روز سیزدهم و سه‌شنبه پانزدهم بنده بیاناتى کردم که یک اصلاح عبارتى دارد که می‌دهم به اداره تند نویسى‏

رئیس - دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟

نورالدین امامى - در صورت جلسه بعضى از کلمات ذکر شده که اگر آقایان تند نویس‌ها خودشان قرائت بکنند می‌توانند اصلاح کنند این است که بهتر است خود آقایان قرائت بکنند آنها را تصحیح بکنند.

آزاد - جناب آقاى رئیس وضعیت تند نویسى خوب نیست.

رئیس - تند نویسى وضعیتش بد نیست اولاً در چاپخانه یک اشتباهاتى می‌شود و بعد هم وقتى که همهمه می‌شود کلمات مشابه تشخیص داده نمی‌شود و به واسطه همان همهمه مجلس اشتباه می‌شود

صدرزاده - اشتباه زیادى هم نیست‏

رئیس - در صورت مجلس‌ها نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسات 13 و 15 مرداد تصویب می‌شود.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: شوشترى - برومند - حائرى‌زاده.

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. عرایض بنده سه قسمت است که یک قسمت آن با استمداد از معاضدت و مساعدت و همکارى نمایندگان محترم جنبه استدعایى دارد و نه جنبه پیشنهاد و آمریت و اندرز بنده در جلسه قبل همان طور که قرائت فرمودند با اجازه غیبت کرده بودم در روزنامه اطلاعات و جراید دیگر خواندم یک پیش‌آمدى را که در سه روز قبل به شهادت جناب آقاى قائم مقام‌الملک رفیع و جناب آقاى صدرزاده و جناب آقاى کشاورزصدر وقتى که تشکیل داده بودیم کمیسیون حل اختلاف بین‌المجلسین را من به واسطه پیش‌آمدى از ادب هم تا حدى خارج شدم به آقاى دکتر متین دفترى تندى کردم که وضع امروز کشور وضع امروز مملکت که دنیا ناظر مملکت و وضعیت خاصى است نسبت به ما ایجاب کرده که ما بیشتر از شخصیات منصرف بشویم و وادار کنیم دولت را ملت را بیدار کنیم که با یک وحدت کلمه انشا الله موفق به آن منظور شویم (صحیح است) این حرف‌هاى بین دو نماینده محترم بین دو عنصرى که مملکت انتظار دارد از وجود آنها براى مملکت استفاده کند در این موقع باریک به عقیده من خوب نیست و از نظر استدعا و از نظر خواهش و از نظر تضرع اگر حرفى بین دو آقا هست اعتراضى هست عجالت این موقوف بماند موکول به بعد بماند بعد به همان دلیل که خود آقایان شاهدند که این اندازه آدم آرامى

+++

نیستم نوشتند هر اعتراضى را خواسته‌اند نوشته‌اند چاقوکش جیب بر مقاله‌اش اینجا است روز سه‌شنبه یک ساعت بعد از ظهر رفتند آدم بیندازند زیر ماشین و مرا متهم کنند ولى تمام اینها را سکوت کردم چرا سکوت کردم؟ براى این که بهانه به دست دشمن ندهم و دولت را فراغ‌البال بگذارم که شاید در این امر با توفیق خدا موفق به این خدمتگزارى بشویم الآن هم استدعا دارم از اینجا به مجلس سنا و در اینجا محضر مبارک آقاى حائرى‌زاده آقازاده مرحوم حاج میرسیدعلى حائرى‌زاده رضوان‌الله عیله استدعا دارم عجالتاً اگر هم آقاى ذى حق یا ایشان ذى حق هستند و هر کس حق دارد استدعا دارم مجلس شورای ملى و وکلا مملکت را امروز فارغ‌البال بگذارند و وارد این حرف‌ها نشوند (صحیح است) این استدعاى من بود امیدوارم آقایان قبول بفرمایند (صحیح است) این یک موضوع. موضوع دیگر یک بحث قضایى دارم آقاى عماد تربتى و آقاى پیراسته گوش بدهند یک بحث قضایى دارم که این بحث قضایى را حضور وزراى دولت می‌گویم و هیچ انصراف هم پیدا نمى‌کنم ما نباید دزدى اختلاس و استفاده از بیت‌المال را به انحا مختلف تشویق بکنیم مثلاً طبق قانون قبل از آن که یک متهمى محکوم بشود از اله حیثیت او و بردن حیثیت او به عقیده قانون و به عقیده قاضى برخلاف اصول است بنده مى‌بینم و در جراید می‌خوانم مثل یک پرده‌هاى سینما که هى مى‌آورند اینجا در این مملکت که چه جور بوسه می‌زنند تمام جوان‌هاى مملکت را ارشاد مى‌کنند به فساد، با وضعیت دادگسترى که داریم و می‌دانیم جریان محاکمات اغلب به چه صورتى خاتمه پیدا می‌کند و یا این که تشکیل پرونده بر علیه متهمین روى اغراض خصوصى است یا مستند به دلیل نیست تبرئه می‌شود این که هى نوشته می‌شود حسن و حسین و رضا و تقى و سرلشگر و سرتیپ متهم به اختلاس هستند بعداً هم تبرئه بشوند قبح دزدى قبح رشاء قبح انحراف از حق و قانون را در مملکت می‌برد، خرد خرد مردمى که مى‌بینند آبرویش رفته و توى جراید افتاده و مفتضح شده است خداى نخواسته به این کارها وارد می‌شود براى این که بعد مردم نمى‌آیند قضاوت بکنند که این آدم به واسطه این که مرتکب عملى نشده تبرئه شده دولت باید به عقیده من یک فکرى بکند که هیچ متهمى قبل از محکومیت در جراید اسمش نوشته نشود استدعا دارم از مخبرین محترم جراید که این نظر مرا بنویسند از نظر مملکت من ناچارم بگویم به عقیده من از نظر ارشاد مردم این امر پسندیده نیست هر کسى محکوم شد باید به تمام معنى در روزنامه نوشته بشود ترذیلاً و تکدیرا          باید او را مفتضحش بکنند فاتهموهم مثل عالمى است که در رشته اسلام اگر تخلف کرد باید به صورت دیگرى در بیاید اما اگر تخلف کرد یعنى تحقق به تخلف صورت واقعیت پذیرفت نه با (لو) فرضیه و گرنه هى روزنامه‌ها بنویسند سیصد تا پنجاه تا، پانزده تا متهم شده نتیجه‌اش چیست؟ مثل آن طبیبى‌است که بگوید من امروز یازده تا عمل‏ کردم و سیزده کیلو از شکم فلان زن چه در آوردم بیرون نتیجه‌اش چه شد مریض مرد مراد از عمل مریض مردن نیست و مریض باید نجات بیابد، ما وضعیت را نباید طورى بکنیم که مردم قبح دزدى از نظرشان برود این یک موضوعى است که استدعا دارم عموم نمایندگان محترم توجه دقیق بفرمایند و دولت این معنى را منظور قرار بدهد یک موضوع دیگر اگر خاطر آقایان محترم باشد ما متجاوز از سى امضا کردیم راجع به طرح جنگل‌ها آقایان نمایندگان گرگان، مازندران، گیلان اینجا تشریف دارند شاید چهل سال است وضع بى‌آبى‌ و بیچارگى و خشک سالى بالاخص در گرگان و دشت مثل امسال نبوده است (افشار صادقى - همه جا این طور است آذربایجان هم این طور است) همه جا علت را باید بگویم علت را باید پیدا کرد و گفت این عمل و معلول با هم است باید با هم مقایسه کنیم بنده امروز صبح از راه شمیران که مى‌آمدم این چنار‌هاى جلو بى‌سیم که زیبا بود و همه خوشوقت بودیم دیدم تمام آنها برگ ریخته و تمام دارد به صورت هیزم در مى‌آید متأثر شدم دیدم که باید حرف بزنم آقایان این علت کم آبى، این علتى که تمام مملکت را تهدید به قحطى مى‌کند این را باید ما علتش را بفهمیم آقایان موضوع قطع اشجار جنگلى و صدور پروانه‌هاى چوب که دیشب تا صبح در فکر بودم با این که ساعت 10 رفتم منزلم و منزل آقاى جرجانى بودم این که بنشینند مثلاً اگر فلان کلیمى بیاید دو هزار متر پروانه را که فلان آقا به او داده است برود هفت متر یا بیست هزار متر برد و یا مأمورین جنگل آقاى وزیر کشاورزی بروند دزدى و اختلاس بکنند گناه بیوه زنان و بیچارگان چیست؟ آنها چه بکنند اگر 10 سال دیگر به این منوال بگذرد آب در ایران یک قطره پیدا نمى‌شود آب را باید ابخره جنگل ببرد بالا و ابر برگردد آب را پس بدهد سابق آب ذخیره مى‌شد در همین شهر تهران آقایان مسن‌ها می‌دانند تمام خانه تمام کوچه‌ها تمام خیابان‌ها چاه آب بود در زمستان برف‌ها را می‌ریختند توى چاه فضولات می‌رفت توى چاه اینها البته ذخیره می‌شد آنجا تصفیه می‌شد و از جاى دیگر بیرون مى‌آمد حالا همه جعفرخان شده‌ایم از فرنگ آمده‌ایم این عمارات‌مان نه شب خواب داریم و نه روز آرامش داریم و نه آب را نگاه می‌دارد آقاى وزیر کشاورزى نمایندگان محترم همه مملکت آن روز هم گفتم همه‌اش نفت نیست اگر ما بنا بشود 8 ماه 10 دیگر خداى نخواسته همین طور معطل بمانیم سرگردان بمانیم یک وقت برمی‌خوریم به یک خرابى‌ دیگر که قابل اصلاح نیست و گرنه باز اینجا تصور نکنید که من مخالف با جناب آقاى دکتر مصدق هستم همان طور که گفتم من مخالف شخصى ندارم مخالفت دارم ولى راجع به نفت در جلسه خصوصى هم گفتم نفت مال ملت ایران است ایشان گفتند روزى سیصد هزار لیره عایدات نفت است از آن روز تا به حال هم نگفتند چه شده معلوم نیست 10 ماه دیگر هم شاید طور بکشد ما هى سکوت کنیم نگوییم که طرح جنگل‌ها چطور می‌شود شاید 8 ماه 10 ماه دیگر طول کشید دیگر درست نمی‌شود، گفت که اولادم را صد تومان می‌دادم که از خانه بیرون نماند اگر ماند صد هزار لیره هم بدهند فایده ندارد چرا؟ براى این که نقصى درش پیدا نشود وضع مملکت آقاى فرمند وزیر کشاورزى طورى است که بعضى از امور مملکت که اگر یک ساعت از آن بگذرد به ضرر مملکت طورى تمام می‌شود که قابل جبران نیست، موضوع جنگل‌ها را من رفتم خدمت جناب آقاى وزیر گفتم آقا استدعا مى‌کنم پنج شش سال اصل صدور پروانه براى قطع چوب از بین برود و گرنه این جنگل‌ها به کلى از بین می‌رود این جنگل‌ها بود این قرا بود این دهاتی‌ها بودند که براى خانه‌شان از آن استفاده مى‌کردند چوب می‌بریدند ذغال درست مى‌کردند آن شخص دلش به حال خانه‌اش می‌سوزد اما مأمور جنگل‌ها دلش نمى‌سوزد آقایان این وضعیتى که از آستارا از تمام ساحل بحر خزر پیش گرفته‌اند اگر از بین نرود یک قطره باران نخواهد بارید و یک برف نمى‌آید آقایان من صحیح است که آخوند هستم اما این اندازه آشنا هستم یعنى دین مقدس اسلام و روحانیت اسلام و قرآن مجید که دین فطرت است و دین اساسى است طبیعت مخلوق بارى است اینها قواعد علمى دارد آمدن باران‏ فرع بر بودن جنگل‌ها است

جنگل باید باشد تا ابخره را جمع کند و باران ببارد و جنگل باید از بین نرود آقایان بیاید این طرح را با همان فوریت که آقایان امضا کردید با هر نظرى دارید اصلاح کنید و یک قدم اساسى برای مملکت برداریم من عرض کردم ده کیلومتر دوازده کیلومتر دریا جلو رفته اگر مأمورین به جان مردم می‌افتند اینها همین بودجه را مى‌بردند این زمین‌ها را که از کنار دریا خراج می‌شود طبق قانون مصوب دوره پنجم که 15 تا پنجاه متر در حریم مالک است و بقیه مال دولت است مال بیت‌المال است همین‌ها درخت به کارند و از دریا استفاده بکنند و کمک بکنند به جنگل‌ها این مطالب را بنده مجبور بودم که بیایم و اینجا بگویم و در ختام عرایضم مجدداً استدعا می‌کنم آقاى حائرى‌زاده پسر حضرت آقاى آقا میر سیدعلى حائرى در این موقع هر اعتراضى و حقى هم که دارید استدعا دارم مملکت را آزاد بگذارید و گرنه مجلسین خاتمه پیدا مى‌کند به کدورت و خوب نیست (احسنت)

آزاد - جناب آقاى رئیس آن مطالبى‌ که من راجع به تصویب مجلس گفتم بعد که مراجعه کردم دیدم در صورت مجلس تمام آنها چاپ شده است و صحیح هم بود:

رئیس - گفتم که تند نویسى مراقبت دارد. آقاى برومند.

برومند - در این سه چهار روزه بعد از عید مشروطیت اغلب در جراید و همچنین از طرف بعضى از نمایندگان محترم از رجال صدر مشروطیت اسمى برده شد و خدمات آنها را ستودند ولى البته هر کس از رجال مشروطیت حوزه انتخابیه خودش صحبت کرد ولى چون رجال صدر مشروطیت در اصفهان از اشخاصى بودند که جانبازى فداکارى کردند و سهم بسزایى در مشروطیت دارند لازم دانستم بنده که وکیل اصفهان و نماینده مردم اصفهان هستم اگر چیزى در مجلس شوراى ملى نگویم و از خدمات آنها به ملت و مملکت اسمى نبرم حق اصفهان را ادا نکرده‌ام از اصفهان اشخاصى مثل مرحوم حاج سردار اسعد مرحوم ملک‌المتکلمین مرحوم سید جمال واعظ مرحوم صمصام‌السلطنه براى مشروطیت اقدام کرده‌اند و اینها همه افرادى بودند، که در صدر مشروطیت فوق‌العاده فداکارى و جانبازى کردند و سهم بسزایى در مشروطیت ایران دارند یعنى می‌شود گفتم اگر موفقیتى حاصل شده است نصفش متعلق به آنها و نصیب آنها بوده است راجع به فرهنگ بنده پیشنهاد‌هایى را در چند جلسه مطرح کردم و متأسفانه کوچک‌ترین نتیجه‌اى از آنها ندیدم از جناب آقاى دکتر فاطمى معاون نخست‌وزیر استدعا دارم که به وزارت فرهنگ تذکر بدهند که این پیشنهاداتى که بنده می‌دهم اظهارنظر می‌کنم تا چه اندازه مورد قبول واقع شده است و راجع به اشکالاتى که واقع شده است و راجع به اشکالاتى که فرهنگ در راه تحصیل مردم فراهم کرده است بنده عرایضى دارم که امروز عرض مى‌کنم یکى از دردهاى بى‌درمان مملکت بى‌سوادى مردم است اغلب شکایت دارند که وسایلى فراهم بشود که تعلیمات اجبارى که قانون آن مدتى است گذشته است اجرا بشود که مردم بى‌سواد نباشند متأسفانه به واسطه این که پول نداشتیم وسیله نداشتیم نتوانستیم انجام بدهیم ولى در وضع فعلى هم مقرراتى هست که اینها جلوگیرى مى‌

+++

کند از پیشرفت محصلین و اشکال تراشى‌هایى که می‌کند مانع تحصیل است یک کاغذى از اصفهان به بنده نوشته شده است این بیچاره در اثر فقر و استیصال نتوانسته است سر کلاس درس برود در خارج درس خوانده و در امتحانات خرداد هم موفق نشده اسم نویسى بکند در امتحانات شهریور ماه که اسم نویسى رفته است بکند پنجاه تومان بابت حق‌الثبت پول می‌گرفته‌اند این موضوع را در سال گذشته در زمان حکومت آقاى منصورالملک در وزارت آقاى کیهان وزیر فرهنگ وقت بنده سؤال کردم که این چه پولى است که از مردم می‌گیرند یک پولى است که از مردم می‌گیرند یک پولى است که در کلاس‌هاى ابتدایى یعنى موقع امتحان شش ساله ابتدایى می‌گرفتند آن را موقوف کردند ولى از داوطلبان سیکل اول و سال پنجم پنجاه تومان می‌گیرند این البته براى مردم بسیار مشکل است براى این که محصلینى را بنده دیدم که در وقت امتحان حتى براى دو ورق کاغذ و قلم و دوات که براى جلسه امتحان لازم است عاجز بودند و نمى‌تواستند تهیه کنند این محصل شکایت مى‌کند که وقتى خواستم 50 تومان پول تهیه کنم مدتى طول کشید و چون تهیه کردم وقتى که خواستم در امتحانات شرکت کنم گفتند چون از خرداد گذشته دیگر نمى‌شود استدعا دارم این مقررات خشک این مقرراتى را که شاید بیشتر براى جلوگیرى از پیشرفت مردم تحصیل مردم براى با سواد شدن است اینها را ملغى کنند و تسهیلاتى براى کار مردم فراهم کنند که با زحمت خودشان و دسترنج خودشان تحصیلاتى بکنند یک موضوع دیگری که مدتى از آن گذشته و لازم بود که بنده در مجلس شوراى ملى مطرح بکنم ولى چون اطلاعات کافى نداشتم تأمل کردم تا حالا اگر خاطر آقایان باشد چندى قبل رادیو لندن از قول آقاى دکتر محمود مشاور که به نام نماینده کارگران براى شرکت در کنفرانس بین‌الملى به اروپا رفته بود و در کنفرانس بین‌المللى کارگران آزاد در سیدنى شرکت کرده بود حرف‌هایى زده و یاوه سرایی‌هایى کرد که دکتر مشاور در جلسه کنفرانس بین‌المللى بر ضد اقداماتى که راجع به نفت بوده و احساسات مردم صحبت‌هایى کرده ولى چون از ایشان اطلاعى نداشتم و متن نطق ایشان را ندیده بودم نتوانستم به طور قطع و یقین اظهارات رادیوى لندن را تکذیب کنم تا حالا که جناب آقاى دکتر دفترى که نماینده دولت بودند برگشتند و همچنین متن نطق ایشان در کنفرانس میلان به وزارت کار رسیده است و بنده هم اطلاع پیدا کردم وقتى دیدم و خوانده‌ام چیزهایى را که رادیوى لندن‏ گفته به هیچ وجه اظهارات آقاى دکتر مشاور نبوده است و بنده از دو لحاظ اظهارات رادیو لندن را تکذیب می‌کنم و از آقاى دکتر مشاور که چندین سال است با کمال خوشنامى کار کرده و بنده که با ایشان تماس نزدیک دارم و با ایشان دوست هستم و اولاً یک نفر ایرانى متعصب و ایران دوست می‌شناسم دفاع می‌کنم و تکذیب می‌کنم اظهارات رادیوى لندن را یکى این که بالاخره دکتر مشاور نماینده‌اى بوده است از طرف کارگران ایران که در کنفرانس بین‌المللى شرکت کرده متأسفانه این کار را جناب آقاى وزیر کار باید کرده باشند یعنى ایشان باید اظهارات رادیوى لندن را قبلاً رد کرده باشند چون متن نطق ایشان اول به وزارت کار رسیده و آنجا اطلاع پیدا کرده‌اند اما نمی‌دانم به چه ملاحظه بوده است بنده جناب آقاى امیرتیمور را خیلى وارد نمی‌دانم در این جریان که مسامحه‌اى از طرف ایشان شده باشد ولى به طور قطع وزارت کار مسامحه کرده است در این کار می‌بایست آن نطق دکتر مشاور را که متن آن به وزارت کار رسیده مى‌آوردند اینجا و به اطلاع نمایندگان محترم می‌رساندند که بالاخره یاوه سرایی‌هایى که رادیوى لندن از قول ایشان کرده تکذیب بفرمایند (معاون نخست‌وزیر - چرا خود ایشان تکذیب نکرد) خود ایشان هم تکذیب می‌کنند هنوز نیامده‌اند موضوع دیگرى که مى‌خواستم توجه هیئت محترم دولت را جلب بکنم موضوع لوله‌کشى تهران است ما به هر کارى که دست می‌زنیم اول خیلى حرارت داریم و چند روز اول را هم خوب کار می‌کنیم ولى نمی‌دانم چه باعث می‌شود که بعد از چند روز آن حرارت از بین می‌رود و کار متوقف می‌شود این خیابان‌ها تهران را ملاحظه فرموده‌اید که تمام را خراب کرده‌اند براى لوله‌کشى به طورى که عبور و مرور بسیار مشکل شده است و مردم در زحمت هستند به خصوص این گرد و خاکى که از خاک‌هاى خیابان متصاعد است مردم را اذیت می‌کند و فوق‌العاده مضر است و اسباب زحمت مردم را فراهم می‌کند به طورى که بنده اطلاع دارم کار لوله‌کشى معوق مانده و شنیدم تعطیل شده است نمی‌دانم علتش چیست؟ این را ممکن است جناب آقاى دکتر فاطمى در مجلس توضیح بدهند که چه شده است کار متوقف شده پیشرفت نمی‌کند و تسریع بکنند که اگر کار لوله‌کشى زیاد پیش نمی‌رود لااقل این خرابى‌ که شده است اصلاح بکنند.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - در جلسه سابق گفتم که راجع به آقاى متین دفترى فعلاً من حرفى نخواهم زد تا قضایاى نفت خاتمه پیدا کند بعد حساب ایشان و همه کارهاى ایشان را در این مملکت باید رسیدگى کرد و تکلیف ملت ایران را با این افرادى که مانند مگس زهر آلود روى هر شیرینى مى‌نشینند و زهر آلود می‌کنند این را باید تکلیفش را معین کرد من دیگر حرفى نمی‌زنم اگر چه عقیده من این بود که هیچ مانع کار دیگرى نیست موضوع نفت مانع این نیست که آقاى گلشائیان را هم از شیراز بردارند (صحیح است) و تا وقتى مشغول کار نفت هستیم یک مشت پارازیت‌هاى اجتماعى را هم شرشان را کم کنیم این منافات ندارد ولى چون حالا به بنده همه آقایان می‌گویند که چون کار و صحبت نفت است هیچ صحبت دیگرى نکنم بنده هم امتثال مى‌کنم امر آقایان را تا کار نفت تمام بشود ما کارهاى خیلى مهمى در پیش داریم که باید در اطرف آن بحث کنیم موضوع که امروز می‌خواستم صبت کنم موضوع نماینده انگلستان است که براى مذاکره پس از شناختن اصل ملى شدن نفت وارد تهران شده‌اند (آزاد - خلع ید را شناخته‌اند؟) من که وسط فرمایش شما هیچ وقت صحبت نمی‌کنم شما هم ساکت باشید (آزاد - ببخشید بسیار خوب) این اعضاى کمیسیون مختلط نفت و نمایندگان دولت که در آنجا وارد مذاکره هستند بعضى از آنها کاملاً طرف اعتماد من هستند اطمینان دارم همان قسمى که من علاقه دارم براى اصلاح کار مملکت آنها هم علاقه دارند حالا یک نفر مشکوک هم در بین آنها باشند من فعلاً بحثى ندارم، جناب آقاى دکتر مصدق را هم من کاملاً به او اعتماد دارم و تا آن اندازه‌اى که پیشرفت بکند براى گرفتن حق ملت ایران قصور و مسامحه‌اى نمی‌کند در این هم من تردیدى ندارم ولى تذکر بعضى مسائل لازم است ما علت این که راجع به کار نفت مبارزه کردیم و این مردم بدبختى که زجر دیدند صدمه دیدند ماها را انتخاب کردند براى مجلس فقط رأى صد دینار سه شاهى اضافه عایدات نفت نبود از نفوذ سیاست خارجى در این مملکت مردم به تنگ آمدند مردم در زیر لفافه شاه و وزیر و وکیل و غیر ذلک اینها تمامش به شکل منحوس عمال کمپانى و سیاست خارجى را در اینجا تماشا می‌کردند عاجز شدند مردم از اعمال نفوذ خارجی‌ها و مظاهرش همین‌هایى هستند که من می‌خواستم صحبت بکنم و فعلاً نمی‌کنم در این موضوع برای تذکر به اعضاى کمیسون لازم می‌دانم در اینجا صحبت بشود در موضوع داخلى مملکت خودمان امتحان دادیم که کارمند خارجى از اغلب ملل آوردیم آلمانى آوردیم انگلیسى آوردیم فرانسوى آوردیم سوئدى آوردیم امریکایى آوردیم روسى و حتى از ممالک مختلف براى کارهایى که داشتیم خارجى استخدام کردیم و آوردیم در اینجا، در این صد سال اخیر که ما کارمندان خارجى استخدام کردیم در دوسیه هیچ یک از این کارمندان خارجى دیده نشده است که غیر از آنچه قرار داده شده است ما رفتارى کرده باشیم هستند کارمندان خارجى که حقوق گرفته‌اند و به ما خیانت کرده‌اند ولى ما طبق قرارداد طبق مقررات نسبت به آنها همیشه احترام را رعایت و معمول داشته‌ایم در موضوع نفت ممکن است ما محتاج باشیم که یک مشت کارگر انگلیسى داشته باشیم یا یک مشت کارگر آلمانى یا آمریکایى داشته باشیم این دلیل این نمی‌شود که اجازه بدهیم به خارجی‌ها که در موضوع کارهاى داخلى ما مداخله کنند و راجع به امر نفت اصلاً صحبت کنند به آنها اجازه صحبت نباید بدهیم، این نفت دو جنبه دارد یکی جنبه‌ای است که مربوط به مسائل داخلى است و در این مورد حق صحبت به آنها نباید بدهیم و اصلاً حاضر براى شنیدن حرف آنها که احمد یا محمود مدیر باشد تقى یا نقى باشد این فضولى به آنها نیامده است حق حاکمیت ما باید محفوظ باشد و یک مسائلى داریم مربوط به سیاست خارجى است معامله طرفین است، نفت خودمان را که دور نمی‌ریزیم یا زیر زمین که نمی‌خواهیم حبس کنیم باید ملل و ممالکى که از این نفت استفاده مى‌کردند کما فى‌السابق استفاده بکنند که ماشین‌هاى آنها، طیاره‌هاى آنها کشتی‌هاى آنان تعطیل نشود ما عضو جامعه بشرى هستیم آنها هم یک عضو از جامعه بشرى هستند ما عملى که مزاحمت براى آنها ایجاد بکند نکردیم و نخواهیم کرد مذاکراتى که اعضا کمیسیون با نمایندگان کمپانى یا وکیل کمپانى دارند به عقیده من بر روى دو موضوع است یکى‏

تصفیه حساب ما است ما از آنها مطالبات زیادى دعاوى زیادى داریم و تضییع حق زیادى از ما شده که باید از آنها مطالبه بشود و حق ایران را از آنها مطالبه کنیم یک دعاوى پوچى است که آنها دارند که طبق قرارداد 1933 که مفید به حال آنها است مى‌گویند ما مخارجى اینجا کردیم و طبق آن قرارداد تا چهل سال دیگر مى‌توانیم مملکت ایران را بچاپیم مدت منقضى نشده با یک اصلى که در آن قرارداد 33 هست که مى‌نویسد اگر به هر صورت از صور و به هر نحوى از انحا این قرارداد لغو شد کمپانى حق دعوى هیچ چیز از مؤسساتى را که در ایران دارد از انبار‌هایى که دارد از نقلیه‌هایى که دارد ندارد این حرف‌هاى آنها پوچ است فقط دعاوى ما است که باید مطالبه شود و یک قسمت از تأسیساتى که در خارج از ایران در تصرف‌شان هست و ما دستمان نرسیده که از آنها خلع ید بکنیم تمام انبارهاى که آنها دارند تمام آن مؤسساتى که وسط اقیانوس دارند که اتومبیل و کشتی‌هاى آنها می‌روند در آنجا بارگیرى مى‌کنند در تمام آنها شریک و سهیم هستیم آنها را ما دستمان نرسیده

+++

که برویم و از آنها خلع ید کنیم فقط مختصرى است در ایران که یک مؤسسات کوچکى است که ما تعطیل کردیم و بهره‌بردارى از آن نکردیم بهره‌بردارى را آنها کردند چون کشتى‌هاى آنها با کمال وقاحت و بی‌شرمى مانع از فروش نفت ما به سایر ممالک شدند آمدند صف بستند که سایر ممالک نتوانند بیایند اینجا از ما نفت بخرند و الا پیشنهاد خرید خیلى رسیده بود من مى‌خواستم تذکر بدهم به اعضاى کمیسیون که یک نفرشان جناب آقاى وارسته اینجا حضور دارند به دونفرشان هم کاملاً اعتماد دارم که آقایان صالح و دکتر شایگان باشند که از رفقاى خودمان هستند و در آنجا بقیه هم بعضى‌هاشان خوب و بعضى‌هاشان بد هستند باید این جمله را متوجه باشند که مذاکره‌اى که با آنها مى‌شود ابداً در اطراف این تشکیلات و مؤسسات داخلى ایران نباید باشد به آنها ابداً مربوط نیست و نباید به حرف‌شان گوش داد آنها صلاحیت این که در این موضوع حرف بزنند ندارند راجع به دو موضوع یکى موضوع فروش نفت و یکى هم راجع به دعاوى است که طرفین نسبت به هم دارند موضوع فروش در قانون پیش‌بینى شده است و آن این است که ما در درجه اول حق تقدم قائل شده‌ایم براى خریداران سابق آنهایى که در ظرف این دو سال خریدار نفت بوده‌اند حالا ممکن است یک شرکتى درست بشود براى حمالى حمل و نقل بکند نفت را از ایران بگیرد ببرد در بلژیک، در فرانسه و به آنها تحویل بدهد یک قراردادى در باب حمل و نقل خواسته باشد با آنها تنظیم بکند این هم نه آن که تمامش آن کمپانى که با ما بد سلوکى کرده طرف حساب باشد ما آن کمپانى را باید مرده حساب کنیم یک شرکتى باید درست شود انگلستان که صدى هفده از نفت را خودش استفاده مى‌کرده است و صدى سى و چندش را آمریکایی‌ها استفاده مى‌کردند صدى چند بلژیک و صدى چند فرانسه و دیگران استفاده می‌کردند یک شرکت بین‌المللى اگر درست شود براى حمل و نقل که نصف سهامش را هم سایر ملل ولى هیچ کدام بیشتر از عشر سهام را نباید داشته باشند که پس فردا باز در پشت قیافه این شرکت بین‌المللى یک هیکل کریه و کثیفى مثل کمپانى نفت جنوب سابق پیدا بشود و در اطراف این موضوع باید آقایان صحبت کنند مخصوصاً این موضوع را بگویند ما طرفدار این موضوع هستیم ما براى این فکر انتخاب شده‌ایم و آمدیم اینجا دکتر مصدق براى این فکر رئیس دولت شده است این کمیسیون مختلط برای این فکر انتخاب شده است آقایان باید روى این فکر صحبت بکنند و راه حل پیدا بکنند از این حدود نباید تجاوز بشود ملت ایران زیر بار این مزخرفاتى که در دنیا تا به حال علیه ما تبلیغ کرده‌اند نخواهد رفت گاهى یک مزخرفاتى من در روزنامه‌ها مى‌بینم که 20 میلیون لیره، 50 میلیون لیره می‌خواهند بدهند.

این حرف‌ها مزخرف است بابت خسارت هر چه ممکن باید گرفت ولى ما چیزى دست اینها نمى‌دهیم که اینها به ما قسط بدهند اینها مشترى هستند پول مى‌دهند جنس‌شان را مى‌گیرند آن هم در حدودى مشترى مى‌تواند باشد که قبلاً بوده نمى‌تواند نفتى را که فرانسه می‌خرد او بخرد بگوید من خودم مى‌خواهم بفروشم خیر ممکن است متعهد بشود که حمل و نقل فرانسه را او عهده‌دار شود ببرد تحویل بدهد ولى طرف ما باید فرانسه باشد. ما باید آن پولى را که لازم داریم بگیریم هر کشورى که از ما نفت مى‌خرد پول او به مملکت ما وارد شود آن لیره‌هاى کاغذى به درد ما نمى‌خورد آن خریدارى که در باب فروش نفت با ما طرف هست و خریدار نفت ما هست پول او را ما لازم داریم اسعار آن کشور طرف حاجت ما است من این مسائل را به عنوان تذکر عرض مى‌کنم که این مسائل در درجه اول است و اهمیتش بیش از سایر مسائلى است که راجع به دفترى یا غیر دفترى و بعضى مسائل دیگر بحث کنیم موردى ندارد که ما در این موارد بحث کنم ما باید در مسائل دیگر بحث کنیم موردى ندارد که ما در این موارد بحث کنیم ما باید در اساس کار که امروز مبتلا به ما است صحبت کنیم.

این تذکرات را بنده پشت این تریبون به نام ملت ایران به نام تمام نمایندگان به دولت تذکر می‌دهم و مخالفى هم در این موضوع نیست. ما اعتمادى را که به جناب آقاى دکتر مصدق داریم و حدود مذاکره باید در مسائل فروش نفت محدود به همان‌هایى باشد که در قانون تصریح شده و پول گرفتن از همان ممالکى که نفت به آنها مى‌فروشیم نه این که تبدیل شود پول‌ها به پول انگلیسى که باز یک بامبول‌هایى براى ما درست کنند (صحیح است) و از طرفى هم در مسائل راجع به این که تصفیه‌خانه چنین است و استخراج چنان است هیچ ربطى به ما ندارد آنها اگر می‌خواهند با ما دوست باشند کارمند و کارگرى اگر ما از آن کشور خواستیم و لازم داشتیم براى استخراج خودمان کنترات می‌کنیم مثل سایر کنترات‌هایى که در ایران داریم ما براى مؤسسه پاستورمان از روز اول تا به حال کارمند خارجى استخدام کرده‌ایم از فرانسه آورده‌ایم خیلى هم راضى هستیم از فرانسوی‌ها خوب خدمت کرده‌اند از موقعى که گمرک تأسیس شد موقعى که پست و تلگراف تأسیس شد ما کارمندان بلژیکى آورده‌ایم انصافاً آنها با ما خوب رفتار کردند حالا در موقع جک بعضى‌ها خیانت و جاسوسى کردند یک بحث دیگرى است ما به طور کلى کارمندهاى خارجى همیشه داشته‌ایم علم منحصر به یک نقطه نیست علم چراغى است که دنیا باید در سایه او بهره‌مند بشود و علمایى که در دنیا هستند مال منطقه خودشان نیستند مال دنیا هستند فلان عالم امریکایى هر جا که حاجت دارند رفع حاجت دنیا را می‌کند و خیلى خوشوقتم که دو رفیق محترم من آقاى صالح و آقاى دکتر شایگان تشریف آوردند و عرایض خودم را فهرست وار مجدداً ذکر می‌کنم این کمیسیونى که وارد مذاکرات هست با نمایندگان کمپانى و وکیل کمپانى سابق نفت جنوب حق ورود مذاکره در مسائل داخلى با آنها به هیچ وجه ندارد و آنها حق ندارند در مسائل داخلی‌مان تصفیه‌خانه را می‌خواهیم راه بیاندازیم می‌خواهیم کارمند انگلیسى داشته باشیم کارمند فرانسوى بگیریم یا بلژیکى نگهداریم دخالت کنند از این جور مسائل را حق مذاکره آنها ندارند و به آنها صلاحیت نمى‌دهیم که در این موضوع وارد شوند و بحث کنند اینها یکى از مشتری‌هاى ما هستند و بر طبق قانون مشتری‌هاى دو ساله اخیر را ما اجازه دادیم که در درجه اول به آنها نفت بفروشیم به نرخ بین‌المللى و مازادش به طرز دیگرى معامله بشود یکى از مشتری‌هاى ما که صدى 17 باشد این نمایندگانى هستند که آمدند اینها طرف مذاکره خواهند بود راجع به تصفیه حسابى‌ که ما داریم دعاوى که علیه کمپانى داریم و دعاوى پوچى که کمپانى علیه ما دارد در این قسمت‌ها مذاکره بحث و پروژه‌اى تهیه بشود ولى در مسائل دیگر ما هیچ صلاحیت قائل نیستیم نه براى آنها که صحبت بکنند و نه براى نمایندگان ما که به آنها جواب بدهند.

3 - طرح و خاتمه مذاکره اجازه اعتبار تکمیل ساختمان مقبره و جشن هزاره ابوعلى سینا.

رئیس - وارد دستور می‌شویم در جلسه قبل لایحه مربوط به آرامگاه بوعلى کفایت مذاکراتش پیشنهاد شده و مذاکره شده بود و اعلام رأى شده بود حالا باید رأى بگیریم رأى گرفته مى‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد چون پیشنهادى نرسیده براى اظهارنظر مشورتى به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

4 - طرح و تصویب فوریت گزارش اجازه تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا.

رئیس - لایحه 25 میلیون دلار اعتبار تقاضا شده جزو دستور قرار گیرد قرائت می‌شود و یک رأى بیشتر لازم ندارد

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست مجلس - امضاکنندگان زیر پیشنهاد می‌کنیم لایحه بیست و پنج میلیون دلار استقراض از بانک صادرات و واردات به قید فوریت مطرح مطرح شد.

مجید موقر. مخبرفرهمند. دکتر بقایى. ابریشم‌کار. مرتضى حکمت و جمعى دیگر از نمایندگان‏

نورالدین امامى - مخالفى نیست‏

رئیس - فوریت لایحه مطرح است آقاى شوشترى مخالفید؟ بفرمایید.

شوشترى - بنده مخالفم‏

رئیس - در فوریت باید صحبت بفرمایید نه در اصل لایحه‏

شوشترى - بنده چون بسم الله گفته‌ام دیگر نمى‌گویم بنده اساساً با قرضه داخلى موافق بودم فقط و نسبت به یک جزو آن که حالا هم به همان عقیده هستم اشکال داشت مخالف بودم دلیل داشتم که به آن لایحه قرضه ملى رأى بدهم ولى اصولاً آدم مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد مخصوصاً یک ملتى که دچار انواع مصائب و مشقات از خارجى بوده و سالیانى دراز زیر یوغ فشار و استثمار و فشار اقتصادى بوده اگر من بترسم این ترس من از مبدا خارجى است الهام به دولت و وضعیت دولت از آن نمی‌شود روى اصل کلى آقایان لوایحى آوردند که در دو لایحه او من مخالف بودم یکى 14 میلیون لیره و یکى این لایحه اگر بنا شود انشا الله بشود و زود هم بشود ما موضوع نفت و تصفیه حساب گذشته و درآمد فعلى را حل کنیم به نظر من مملکت ایران را زیر بار قرضى بردن خوب نیست و آن گاه بدون تصفیه ادارات ما پول را به دست افرادى بدهیم که این پول برای مملکت به مصرف اصلاح امر کشاورزى و امر عمومى مملکت به مصرف نرسد هم زیر بار قرض رفتیم و هم استفاده از آن نکردیم چه که هر امرى موکول است هر نظرى متعقب به این فکر باید باشد که اول چاه را بکنیم بعد منار را بردارید بیاورید عرض کنم شما که اطمینان و اعتماد دارید حالا به منظور سیاسى کار نداریم به منظور‌هاى مخصوصى و حساب‌هاى سرى کار نداریم حال این پول را گرفتیم آن پول را هم گرفتیم ازش استفاده نکردیم افتاد به دست عمر و زید عمارت‌ها ساخته شود (سعید مهدوى - این طور نیست) آقاى سعید مهدوى من باید نظر خودم را بگویم شما هم بفرمایید بیایید رد کنید، من وجها من‌الوجوه مملکت ایران را براى زیر بار قرض بردن و کمر او را خمیده کردن زیر بار قرضه خارجى مادام که در مجلس هستم صلاح نمی‌دانم.

+++

در خارج از مجلس هم صلاح نمی‌دانم حالا چه فوریت داشته باشد و چه فوریت نداشته باشد این ملت ایران و این مملکت ایران این علاقمندان استیفاى حقوق از دست رفته اینها باید دست دولت را به تمام معنى باز کنند در باب ملى کردن در قرضه ملى البته بدون ربح و جایزه و سود همه‌اش تنزیل است همه‌اش سود است این حرف‌ها همه دروغ است من وجها من‌الوجوه مصلحت نمی‌دانم که به فوریت مملکت ایران را زیر بار این قرض ببریم و از این جهت مخالفم.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - به بیانات جناب آقاى شوشترى به نظر بنده لازم است که یک جواب اساسى و اصولى داده شود عرض می‌کنم جناب آقاى شوشترى ما امروز در دنیایی داریم زندگى می‌کنیم که اتصال و ارتباط به هم پیدا کرده‌ایم و این اظهار عجز و ضعف و ناتوانى که بگوییم ما یک مملکت ضعیفى هستیم بنده این را قبول ندارم (صحیح است) ما یک ملت توانایى هستیم دو هزار و پانصد سال سابقه تاریخى داریم و همه طور هم سوابق گذشته‌مان خوب بوده است و الآن هم نیرومند هستیم و دلیلش هم همین قدمى است که الآن برداشتیم که هیچ یک از ممالک مترقى و آسیایى بر نداشته، ما نمی‌توانیم خودمان را از دنیا مجزى کنیم شیخ سعدى علیه‌الرحمه بیان صحیحى کرده که‏

بنى آدم اعضاى یکدیگرند

که در آفرینش ز یک گوهرند

جنابعالى یک شخصى هستید که می‌دانید من به شما احترام دارم و عقیده دارم ما باید نحوه فکرمان را عوض کنیم ما باید از دنیا پول بگیریم و کشورمان را آباد کنیم بدبختى ما این بوده است که همیشه ضعف و سستى نشان داده‌ایم و به اینجا رسیده‌ایم مگر این ترک‌ها نیستند که میلیاردها پول از دیگران گرفته‌اند و کشورشان را آباد کرده‌اند (شوشترى - آنها مجانى گرفته‌اند) اجازه بفرمایید من که قصد مجادله و مشاجره با شما ندارم من قصدم این است که مطالب اصولى را اینجا بیان کنم که اساساً این نحوه فکر از دماغ اشخاص مثل جنابعالى که مرد باسواد و باشخصیت هستید خارج شود مگر ما با پول خودمان این کشور پهناور را می‌توانیم آباد کنیم؟ کشور ما میلیون‌ها پول لازم دارد به علاوه اسباب و لوازمى که از دنیای امروز باید بگیریم براى آبادى کشورمان کفاف نمى‌دهد توجه بفرمایید ما اگر تازه پول و دلار هم ‌داشته باشیم ابزار و اسبابى ‌که براى پیشرفت کارهاى کشاورزى و راه سازى الزام داریم کارخانه‌جات آنها به ما نخواهند داد به نظر بنده همه آقایان موافقند که اگر ما کار کشاورزی‌مان را تقویت کنیم خیلى از رشته‌هاى عمران و آبادى ما پیشرفت خواهد کرد (صحیح است) محل تردید نیست که ایران یک کشورى است که از زمان قدیم کشاورزى بوده ما دیگر با گاو آهن زمان آدم و هوا نمى‌توانیم زندگى کنیم و حالا با وسائلى که پیدا شده است وسائل موتورى وسائل ایروپلان هوایى و دریایى که پیدا شده ...

رئیس - آقاى ملک‌مدنى مختصر بفرمایید

ملک‌مدنى - بسیار خوب به این جهت بنده استدعایم این است که آقایان موافقت کنند که فوریت و اصلش را بگذرانیم و به نظر بنده این یک قدم بسیار مفیدى است و آقاى وزیر کشاورزى هم که طرف اعتماد هست کارهای‌شان هم خوب هست امیدواریم که بعداً هم کارهای‌شان خوب باشد.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت این طرح آقایانى که با فوریت موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد گزارش کمیسیون‌هاى بودجه و خارجه قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

لایحه پیشنهادى دولت تحت شماره 1334/4 راجع به تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات واشنگتن براى تأمین هزینه طرح‌هاى کشاورزى و راه سازى و سایر امور عمرانى مندرج در قانون برنامه هفت ساله در کمیسون بودجه مطرح با توضیحات مفصلى که آقایان وزیر دارایى - وزیر کشاورزى - معاون وزارت راه مدیر عامل سازمان برنامه در لزوم تحصیل این اعتبار بیان نمودند کمیسیون بودجه با مفاد پیشنهادى دولت موافقت و با جزیى اصلاحى ماده واحده تصویب گردیده اینک گزارش آن تقدیم مجلس شوراى ملى مى‌شود:

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود براى تأمین هزینه اجرایى طرح‌هاى کشاورزى و صنایع وابسته به کشاورزى و راه سازى و سایر طرح‌هاى عمرانى مندرج در قانون برنامه هفت ساله معادل بیست و پنج میلیون دلار از بانک صادرات و واردات واشنگتن تحصیل اعتبار نماید که حداکثر بهره آن در سال از سه و نیم درصد تجاوز نکند شرایط استفاده از این اعتبار به موجب قراردادى خواهد بود که با پیشنهاد دولت به تصویب کمیسون‌هاى بودجه و خارجه رسیده باشد دولت مجاز است قرارداد تحصیل این اعتبار را پس از تصویب کمیسیون‌هاى مزبوره با بانک صادرات و واردات واشنگتن امضا و مبادله نماید و مفاد آن تعهد قانونى دولت خواهد بود.

تبصره - دولت مجاز است بدون رعایت تشریفات مناقصه ماشین آلات و ادوات و مواد مورد لزوم را با استفاه از اعتبار فوق خریدارى نماید. مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

گزارش از کمیسون امور خارجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسون امور خارجه لایحه شماره 1334/4 دولت راجع به تحصیل اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا را با حضور نمایندگان دولت مطرح نموده با توضیحاتى که از طرف نمایندگان دولت داده شد با اساس این لایحه از نظر سیاسى موافقت نموده و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید:

از طرف مخبر کمیسیون امور خارجه - حبیب پناهى‏

رئیس - آقاى مهدى ارباب‏

مهدى ارباب - بنده به نام مخالف مشروط اسم نوشتم و مطالبى‌که دارم و شرط آن هست که چنانچه در عمل توجه شود مخالفتى بعد نخواهم داشت در اصل استفاده از این وام بنده نظر مخالفى ندارم زیرا تحت عنوان افتخار پل پیروزى کشور ما انواع مصائب را براى موفقیت دول بزرگ دنیا تحمل کرد و انتظار یاداشت‌هاى شایسته‌اى هم داشت.

کشور ایران آن راه آهنى را که حتى فقیرترین افراد در ساختمان آن سهیم بوده‌اند و هر کشاورز این کشور یک فنجان چاى آشامید براى انجام آن و براى سعادت کشور سهمى پرداخت یک چنین ودیعه‌اى را در اختیار موفقیت دول بزرگ دنیا و متفقین خود گذاشت. مهماتى را که با زحمت زیاد تهیه کرده بود در اختیار آنها گذاشت آذوقه روزمره خود را قناعت کرد و مازاد آن را در اختیار افرادى گذاشت که براى صلح جهان مى‌جنگیدند.

شکى نیست که حقاً و انصافاً این کشور می‌بایستى بیش از سایر کشور‌ها مورد استعانت و کمک همان دول توجه فرموده‌اند تا به حال کوچک‌ترین کمکى نشده هیچ و بنده این را من باب تذکر عرض مى‌کنم نه از باب شکایت زیرا با این دولت‌هایى که به طور اشاره عرض کردم کمال دوستى و وحدت را داریم و در دوستى بین‌المللى هم از هیچ چیز مضایقه نکرده‌ایم و نخواهیم کرد.

ما حقوق کارشناس ماهى چهل هزار تومان از خزانه بدبخت این مملکت پرداختیم و در راه دوستى این کمک‌هاى شده و اینها بوده.

اما حالا شروع به یک کمکى شده است که بستگى دارد به تحول اوضاع این کشور بستگى دارد به بالا رفتن سطح تولید این کشور حالا این را هم بگویم نمی‌خواهم بهانه‌اى به دست آنها داده باشم که خواستیم کمک بکنیم اینها نخواستند بگیرند کمک شایسته به ما این وام بیست و پنج میلیون دلار ماشین آلات کشاورزى تنها نیست اما براى فتح باب باید ملت ایران قبول بکند دولت ایران قبول بکند حسن نیت کامل ابراز بدارد پس از آن انتظار داشته باشد کمک‌هایى که شایسته به او بشود.

اما شرایطى را که بنده دارم در حسن اجراى این امر است ما چنانچه یک دستگاه مجهز و منظمى را نداشته باشیم که معادل 25 میلیون دلار ماشین آلات کشاورزى را تحویل بگیرد و ندانده چه تحویل می‌گیرند ندادند که این ماشین آلات مفید به حال کشاورزى ایران هست یا نیست و یک کمیسیون رسیدگى در این کار نباشد مآلا این مفید نیست. بنده براى مثال عرض می‌کنم این تانک‌هایى را که به ما فروختند بنده اطلاع دارم که چند تا از آنها از کار افتاد در آزمایش و قفل‌هاى آن شکست و به امریکا هم تلگراف شد و نداشتند آن قفل را که زود بفرستند و یا نفرستادند و یک هیکلى افتاد آنجا که مورد استفاده نبود. حالا اگر ماشین آلات کشاورزى هم این شکل تحویل گرفته شود و یا این شکل ماشین آلات وارد شود و تحویل گرفته شود از این لحاظ موجب ضرر کشور است یا اگر وسایلى که احتیاج دارند یک دستگاهى نباشد که پیش‌بینى کند و در بیابان‌ها این ماشین آلات بلا استفاده بیفتد البته این را هم بایدحال پیش‌بینى کرد تا یک دستگاه مجهزى نباشد که در این کشور پهناور در نقاطى که طبقات ضعیف زارع احتیاج دارد در دسترس آنها بگذارد مثل ممالک مترقى وسائل تعمیر سیار نداشته باشد باز 25 میلیون دلار ماشین آلاتى را آوردید که نمى‌توانید استفاده کاملى از آن بکنید اینها را جناب آقاى وزیر کشاورزى از حال توجه کنید از حالا باید دستگاه منظمى را براى این کار در نظر گرفت صرف تحویل گرفتن ماشین آلات کافى نخواهد بود باید یک دستگاه مجهزى باشد تا کشاورزان ایران بتوانند به وجه احسن استفاده بکنند موضوع دیگر که از حضور جناب آقاى وزیر دارایى استفاده می‌کنم و عرض مى‌کنم و بستگى به توسعه کشاورزى دارد این است که تنها ماشین آلات بسط کشاورزى نمی‌دهد بایستى موجبات مساعد براى او فراهم کنید بایستى اگر یک بدبختى از همه چیز از مزایاى حیاتى صرف‌نظر کرد و رفت در یک بیابانى یک مزرعه ایجاد کرد او را از جهات دیگر هم تقویت کنید و البته این مطلبى‌ که عرض مى‌کنم مربوط به زمان وزارت جناب آقاى وارسته نیست سال‌ها سابقه دارد خاش بلوچستان یک منطقه وسیعى است که همه گونه

+++

استعداد کشاورزى دارد مردم بدبخت بیچاره رفته‌اند آنجا قنواتى احداث کرده‌اند مزارعى ایجاد کرده‌اند خانه‌هایى ساخته‌اند حالا که می‌خواهند به ثبت برسانند هر کسى که به ثبت می‌رساند مأمور دارایى یک اعتراضى روى ثبت آن بدبخت می‌گذارد تازه بدبختانه در محاکم عمومى هم رسیدگى نمی‌شود این موضوع باید بیاید در محاکم دارایى رسیدگى بشود و شاید تا ده پانزده سال تکلیف این بدبخت معلوم نشود یعنى یک سندى در دست او نباشد که حساب ثروت او ضمانت بشود خیلى هم شکایت کرده‌اند به جایى نرسیده یک دستگاه بهره‌بردارى دارد وزارت دارایى که امیدوارم جناب آقاى وزیر دارایى به یادگار یکى دیگر از کارهاى خیر خودشان فکرى براى این دستگاه بکنند، اصلاً این دستگاه به داد مردم نمی‌رسد و این مشکلات که در کارهاى کشاورزى تأثیر دارد بایستى از همه جهت مردم را تقویت کرد نه تنها ماشین آلات به کمک آنها فرستاد، به علاوه یک دستگاهى می‌خواهد که کمک بکند به آنها، یک دستگاهى می‌خواهد که رفع مظالم بکند از آنها در صورتی که این شرایط انجام شود به عقیده بنده این وام یکى از وامهایی است که در مملکت سطح تولید را به حدى بالا خواهد برد که همه مستغنى خواهد کرد، حالا درباره بانک کشاورزى یک مطالبى‌ است که بنده عرض نمى‌کنم و براى این که این کار زودتر انجام بشود و این قانون زودتر به تصویب برسد بنده بقیه مطالبم را حالا عرض نمی‌کنم فقط نکته‌اى را که متذکر می‌شوم این است که برنامه اجرایى این کار بایستى در کمیسیون اقتصاد ملى و کمیسیون کشاورزى در موقع خود حتماً مطرح بشود و نظر آن دو کمیسون هم کسب بشود و مخصوصاً در کمیسیون برنامه احتیاج دارد که رسیدگى بشود و در موقعى که مى‌خواهد اجرا بشود و امیدوارم آقایان زودتر توجه بفرمایند با این که مخالفت بنده مخالفت مشروط بود به شرطى که عرایض بنده انجام بشود جناب آقاى رئیس بنده مخالفتم را پس می‌گیرم.

رئیس - برگ مخالف و موافق هست بایستى صحبت بشود، آقاى نریمان بفرمایید.

نریمان - به طوری که البته خاطر آقایان محترم مستحضر است به موجب ماده واحده مصوب 26 بهمن ماه 1327 دولت مکلف شده است گزارش شماره یک به تاریخ چهارم شهریور ماه 1327 کمیسیون برنامه را که محتوى 15 ماده و یک تبصره است به موقع اجرا بگذارد.

دو ماده 6 این گزارش تصریح شده این که دولت مجاز است براى تکمیل وسائل مالى برنامه از مؤسسات تجارتى خارجى هم تحصیل اعتبار نماید.

لایحه امروز دولت مبنى بر استجاره تحصیل یک اعتبارى به مبلغ 25 میلیون دلار از بانک صادرات و واردات واشنگتن جهت تأمین هزینه اجرایى طرح‌هاى کشاورزى و صنایع وابسته به کشاورزى و راه سازى و سایر طرح‌هاى عمرانى مندرج در قانون برنامه 7 ساله براى اجراى همین ماده ششم قست ثالثاً از قانون نامبرده مى‌باشد و چیز تازه‌اى نیست که محتاج به استدلال باشد. ضرورت و مصلحت یک چنین عمل قبلاً تشخیص داده شده و به تصویب مجلس شوراى ملى هم رسیده است. من اغلب مى‌شنوم که آقایان محترم از حیث نبودن اعتبارات عمران کافى اظهار نگرانى می‌فرمایند. متأسفانه در گذشته دولت‌ها به قدرى با آوردن بودجه‌هاى بى‌‌سر و ته و بدون موازنه گشاد بازى و زیاده‌روى کرده‌اند و با تصویب این بودجه‌ها چنان اوضاع مالى کشور غیر مطلوب شده است که امروز درآمدها به زحمت تکافوى مخارج جارى و ادارى را مى‌دهد و براى اجراى برنامه‌هاى عمرانى متأسفانه تخصیص دادن اعتبارات کافى غیر مقدور است. از طرف دیگر براى اصلاح امور اقتصادى و رفع بی‌کارى باید حتماً مبالغى براى این گونه مخارج حتماً تخصیص داده شود.

خوشبختانه در این موقع که دولت در یک مبارزه حیاتى وارد شده و رجا واثق داریم که با پشتیبانى و کمک ملت ایران و مجلس شوراى ملى و همچنین کشورها و ملل دوست و بى‌غرض در این کار موفقیت حاصل کند تحصیل یک چنین اعتباراتى که برنامه‌هاى عمرانى را از توقف باز دارد و از بی‌کارى جلوگیرى کند و در ضمن در این موقع که مضیقه ارزى ممکن است در درآمدهاى گمرکى مؤثر گردد تحصیل یک چنین اعتبارى به جا و به موقع خواهد بود بنده از این که سازمان برنامه در گذشته خوب کار کرده است یا نه و این که با اصلاحاتى که در آن شده آیا نتیجه مطلوب از آن به دست مى‌آید یا خیر عرضى نمی‌کنم بنده تصور می‌کنم اگر آقایان محترم نسبت به عمل سازمان برنامه خیلى خوش بین نمى‌بودند در لایحه 14 میلیون لیره که اخیراً به تصویب رسید اصرار نمى‌فرمودند که پنجاه میلیون تومان از این وجوه به اختیار سازمان برنامه گذاشته شود این اصرار آقایان نمایندگان محترم حاکى از فرط علاقه آنها به اجراى برنامه‌هاى عمرانى مخصوصاً برنامه‌هاى شهرستان‌ها است که باید به دست سازمان برنامه اجرا شود و من امیدوارم این پنجاه میلیون تومان با نظارت دقیق که کمیسیون برنامه مجلس شوراى ملى در مصرف این وجوه خواهد نمود به موقع بمصرف خواهد رسید و در اوضاع اقتصادى و تهیه کار براى بی‌کاران مؤثر خواهد بود. من اطمینان دارم آقایان محترم که این اندازه نسبت به اجراى برنامه‌هاى عمرانى ابراز علاقه فرموده‌اند با تصویب این لایحه هم به این نیت و منظور کمک شایان و خیلى به جایى خواهند فرمود. فعلاً صحبت در این است که ما 25 میلیون دلار براى تأمین هزینه‌هاى اجرایى طرح‌هاى کشاورزى و راه سازى و سایر طرح‌هاى عمرانى مندرج در قانون برنامه هفت ساله از یکى از بانک‌هاى امریکا اعتبار بگیریم و این اعتبار البته کمک مؤثرى در پیشرفت کارهایى که این اندازه مورد علاقه آقایان نمایندگان است خواهد بود.

ما در جنگ گذشته به کشورهاى امریکا و انگلیس و شوروى خدمت کرده‌ایم و این کشور‌ها و سایر متفقین آنها مرهون صدمات و خسارات و زحماتى هستند که ملت ایران در راه پیروزى آنها متحمل شده است آمریکا در ترمیم و اصلاح وضع اقتصادى اغلب کشور‌هاى جهان بعد از جنگ گذشته کمک‌هاى شایانى به آنها نموده و مبالغ زیادى در اختیار این کشورها گذاشته است ملاحظه بفرمایید همان کشور دوست و همسایه ما ترکیه تا چه اندازه از کمک امریکا بهره‌مند شده امروز بیش از هر روز کشور ما احتیاج دارد وضع اقتصادى ما اصلاح شود و منابع ثروت ما مورد استفاده مردم این مملکت واقع شود و مسلماً به کار انداختن این منابع بهره‌بردارى از آنها مستلزم داشتن سرمایه‌هاى لازم می‌باشد و اگر ما بتوانیم از طریق شرافتمندانه براى تهیه این سرمایه‌ها از کمک کشورهایى مثل امریکا استفاده کنیم قطعاً اگر از این کار خوددارى کنیم به ضرر کشور اقدام کرده‌ایم از مندرجات لایحه دولت این طور مستفاد می‌شود که این اعتبار 25 میلیون دلار مقدمه و پیش درآمد دریافت اعتبارات دیگرى مى‌باشد بنابراین با تصویب این اعتبار ما راه را براى تحصیل اعتبارات بیشترى باز خواهیم نمود و با این کار قدم‌هاى مفید و خیلى مؤثرى در راه اصلاح وضع اقتصادى ایران برداشته‌ایم‏

بنده تردیدى ندارم که همه آقایان محترم در این مطلب متفق‌القول و هم‌عقیده هستند که گاهى در زندگى افراد و ملل مواقعى پیش می‌آید که عقل سلیم حکم می‌کند آن فرد یا آن ملت به استقراض توسل جوید به همین جهت هم قانون مصوب سال 1327 این اقدام را تجویز و پیش‌بینى کرده است‏

در استقراض از کشور‌هاى خارجى دو مطلب قابل توجه است اگر در این دو قسمت توجه کامل مبذول و رعایت احتیاط بشود استفاده از کمک مالى خارجى عملى کاملاً عاقلانه و منطقى خواهد بود.

شرایط استقراض باید طورى باشد که از لحاظ اقتصادى و همچنین از جنبه سیاسى مضارى براى استقراض کننده در بر نداشته باشد. آنچه بنده از لایحه پیشنهادى دولت که متضمن شرایط دریافت این اعتبار 25 میلیون دلار بود دیدم مطلبى‌ که بر خلاف این دو اصل باشد و از جنبه اقتصادى و سیاسى شرایط نامطلوب در آن گنجانده شده باشد ملاحظه نکردم و با چند فقره اصلاحات عبارتى و جزیى دیگر که در کمیسیون خارجه در طرح قرارداد مربوطه بر این اعتبار به نظر رسید و خاطر نشان شد از این دو نقطه نظر اشکالى متصور نیست. مطلب مهم دیگرى که باید در تحصیل اعتبار و قرضه مورد توجه کامل قرار گیرد این است که کشورى که از آن اعتبار تحصیل و یا استقراض به عمل مى‌آید نباید از لحاظ موقعیت و سوابق و جهات مختلف دیگر طورى باشد که تحصیل اعتبار و استقراض از آن کشور یک مضار سیاسى ایجاد نماید خوشبختانه در این لایحه دولت این مطلب مورد توجه قرار گرفته و کشور امریکا چه از حیث موقعیت جغرافیایى و سوابق و نظریات و جهات دیگر نسبت به ممالک وضعیتى دارد که نه فقط استقراض از آن کشور به حال ما مضر نمی‌تواند باشد بلکه مصلحت هم ایجاب می‌کند که با دوستى و علاقه‌مندى این کشور را نسبت به اهمیت امنیت و بى‌طرفى ایران براى صلح جهان به خود جلب کنیم ما هر قدر با کشورهاى مختلف جهان روابط تجارتى و اقتصادى وسیع‌ترى بیشتر داشته باشیم و عده زیادترى از کشور‌هاى دنیا را نسبت به خودمان علاقمند نماییم به مصلحت صلح و آرامش جهان که صمیمانه خواهان آن هستیم عمل کرده‌ایم ما مى‌خواهیم با اصلاح اوضاع اقتصادى و اجتماعى خودمان در عین حفظ بى‌طرفى کامل خودمان براى صلح جهانى یک عامل مؤثرى باشیم و از این جهت کمک‌هاى مالی کشور‌هاى متحده امریکاى شمالى را که متضمن آن معنى باشد استقبال مى‌کنیم‏ بنابر آنچه عرض کردم بنده با اساس این لایحه یعنى فعلاً تحصیل یک اجازه 25 میلیون دلارى که مقدمه یک اختیارات زیادتر و وسیع‌ترى باشد صد در صد موافقم و نظر به همین موافقتى که با اساس مطلب داشتم بود که در بودجه مربوط به این لایحه به عنوان موافق اسم نویسى کردم ولى باید عرض

+++

کنم که نسبت به دو قسمت از این لایحه نظر مخالف هم دارم.

1 - استقراض دولتى طبق اصل 25 از قانون اساسى به هر عنوان که باشد خواه از داخله خواه از خارجه باید با تصویب مجلس شورای ملى باشد در استقراض شرایط تحصیل قرضه یا اعتبار حائز کمال اهمیت است و گاه ممکن است این شرایط از موضوع مبلغ و هویت قرض دهنده مهم‌تر و بیشتر قابل توجه باشد ممکن است در این شرایط نکاتى گنجانده شود که به حال استقلال اقتصادى و سیاسى کشور استقراض کننده عملاً مضر باشد مجلس شورای ملى که در قانون اساسى ما ذکر شده آنچنان مجلسى است که با رعایت کامل تمام تشریفات قانونى تشکیل شده باشد کمیسیون‌هاى بودجه و خارجه مجلس شورای ملى نمى‌توانند به هیچ عنوان قائم مقام مجلس شورای ملى فرض شوند زیرا مجلس شوارى ملى حق وکالت در توکیل را ندارد و هر اختیارى که از طرف مجلس شورای ملى به هر کمیسیون یا دسته از نمایندگان براى انجام وظایف خاص مجلس شوراى ملى داده شود به عقیده اینجانب با روح قانون اساسى منطبق نخواهد بود و از لحاظ قانونگذارى و حقوق مجلس شورای ملى بى‌ارزش خواهد بود این یک نظر اصولى است بنده دارم و باید در اینجا عرض بکنم ولو این که اظهار این نظر منطبق با احتیاج دولت فعلى نباشد شرایط تحصیل این اعتبار اگر همان باشد که در پیشنهاد شماره 1334/4 به تاریخ 30/4/19 دولت مندرج است و این طرح قبلاً در کمیسیون خارجه که بنده در آن عضویت دارم مطرح شده است با اصلاحاتى که در کمیسیون در آن شده اشکالى ندارد و خوب است عرض بنده اصولى است و با این که اعتراف دارم که تصویب تمام مواد شرایط تحصیل آن اعتبار در مجلس شوراى ملى مستلزم وقت زیادى است و به همین جهت کمیسیون بودجه ماده واحده را به این شکل تنظیم کرده‌اند معذلک چون عرض بنده اصولى است ناچارم از این جهت مخالفت خودم را به عرض آقایان محترم برسانم.

2 - بنده تبصره پیشنهادى را راجع به عدم رعایت تشریفات مناقصه ماشین آلات و ادوات و مواد مورد لزوم مفید و لازم نمى‌دانم بلکه معتقدم به هیچ وجه مورد ندارد که ما مجبور باشیم این لوازم را به قیمتى که فروشنده می‌دهد قبول کنیم در این که این مایحتاج باید از امریکا خریدارى شود بنده معرفى ندارم آنها که این اعتبار را صرفاً براى خاطر ما نمی‌دهند بالاخره یک صرفه تجارتى هم باید براى آنها باشد ولى در این که در خود کشورهاى متحده امریکاى شمالى در قیمت‌هاى بازار و حداقل مظنه‌ها استفاده نشود و در این که این مایحتاج با رعایت خوبى‌ و مرغوبى‌جنس به حد اقل قیمت ممکنه خریدارى نشود بنده کاملاً مخالفم و معقدم آقاى مخبر کمیسیون ضرورت دارد این قسمت را مطابق مصلحت و صرفه ملت ایران اصلاح کنند.

بنده در خاتمه عرض مى‌کنم که با وجود این که من از موافقین جدى دولت آقاى دکتر مصدق هستم ناگزیرم برحسب وظیفه آنچه مصلحت کشور است در اینجا عرض کنم و هیچ چیز بنده را مانع نخواهد شد از این که وظیفه وجدانى و خدمتگزارى خودم را نسب به ملت ایران انجام بدهم ولو در انجام این وظیفه مجبور به مخالفت با یک قسمت از مندرجات لایحه مربوط به این دولت شوم اینجا ضرورت دارد این مطلب را هم تذکرا عرض کنم که لایحه دولت این دو اشکال را که عرض کردم نداشته و این گزارش کمیسیون است که به نظر بنده داراى این دو نقص می‌باشد.

رئیس - براى اصلاح ماده واحده هر قسم پیشنهادى نمایندگان می‌توانند بدهند و البته مجلس هم نظر خود را خواهد داد آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى - از چند سال قبل به این طرف دولت‌هاى وقت بنا به اختیارات حاصله از قانون سازمان برنامه با بانک‌هاى امریکایى در تماس و مذاکره بوده‌اند که براى بسط و توسعه امور کشاورزى و صنعتى و انجام سایر امور عمرانى و تولیدى اعتباراتى تحصیل کنند ولى به طورى که آقایان محترم استحضار دارند از این اقدامات نتیجه مثبتى گرفته نشده و کار عمده آنها این بوده است که یا نمایندگان و فرستادگان بانک‌ها را در ایران پذیرایى کند یا مأمورین و میسیون‌هایى به امریکا بفرستد، خوشبختانه این موضع هم اخیراً جامه عمل مى‌پوشد یعنى بانک صادرات و واردات امریکا حاضر شد به شرح لایحه‌اى که تقدیم شده است 25 میلیون دلار اعتبار بدهد نه این که پول به ما بدهد اعتبار بدهد که دولت ایران مى‌تواند از آن محل 6 میلیون دلار لوازمات راه سازى و 19 میلیون دلار ماشین‌هاى کشاورزى خریدارى و وارد کند ممکن است بعضى از آقایان این طور تصور فرموده باشند که بعد از این مدت چرا ما یک چنین مبلغ ناچیزى تقاضا داشتیم و این مبلغ کافى براى رفع احتیاجات ما نخواهد بود مى‌خواستم براى روشن شدن ذهن آن آقایانی که در خارج این مطلب را به من می‌گفتند این نکته را تذکر بدهم که اولاً این وجه و این وام یک مقدمه‌اى است براى گرفتن وام‌هاى بیشتر به طورى که پیش‌بینى شده است در آتیه وام‌هاى بیشترى با شرایط مساعدترى به ما خواهند داد و در حال حاضر هم یک طرح‌هایى در دست تهیه است که پس از حصول توافق بین دولت شاهنشاهى و بانک صادرات امریکا لوایح آنها هم جداگانه تهیه و تقدیم خواهد شد و در ثانى بایستى این توضیحات را به عرض آقایان برسانم که 35 میلیون دلار براى این منظور با در نظر گرفتن این نکته براى خرید ماشین‌هاى راه سازى و کشاورزى حداکثر اعتبارى است که ممکن است مورد استفاده قرار داد زیرا تحویل گرفتن چندین هزار تراکتور و لوازم یدکى و ماشین‌هاى وابسته کشاورزى و به کار انداختن آنها و تأسیس تعمیرگاه هاى ثابت و سایر و نصب و به کار انداختن کارخانه‌هاى دیگر با نداشتن عده متخصص و کارشناس در بدو امر یک کار بسیار مشکلى است که بایستى با کمال دقت توجه بشود و به طورى که مطالعه شده اقلاً یکى دو سال وقت لازم داشته باشد تا بتوانیم کارشناس متخصص براى این کار تربیت ‌و تهیه بکنیم بنابراین از این قسمت هیچ جاى نگرانى نیست و این اعتبار حداکثر مبلغى است که ما مى‌توانیم مورد استفاده قرار بدهیم

جناب آقاى نریمان در عین حالى که با لایحه دولت موافقت فرمودند یکى دو نکته را تذکر فرمودند که تصور فرمودند این بر خلاف قانون اساسى است و برخلاف قوانین عادى است بنده تصور می‌کنم اختیاراتى که مجلس شوراى ملى به کمیسیون‌هاى پارلمانى می‌دهد فقط براى دقت و مطالعه و طرز اجرا و تنظیم آیین‌نامه است و در باب استقراض دخالتى ندارد بنابراین نظر حضرتعالى در این قسمت تأمین شده است موضوع دیگر ترک مناقصه بود که به نظر آقا صحیح نیامده علت این که اینجا ترک مناقصه شده است براى این است که این ماشین‌ها یک قیمت ثابتى دارند یعنى وقتی که دولت تشخیص داد که چه ماشین‌هایى لازم دارد آنها قیمتش معین است و در تجربه براى ما ثابت شده است که این تشریفات مناقصه به جاى این که به صرفه دولت تمام شود به ضرر ما تمام شده یعنی اشخاص سوء استفاده کرده‌اند و مسئولیت لوث شده است و خنثى شده است اما اگر واحده کار معلوم و مشخصات آن معین بشود و قیمتش ثابت بشود آن وقت خریداریش خیلى آسان‌تر است و مسئولیت امر هم بیشتر حفظ مسئولیت مى‌کنند (نریمان - حداقل قیمت باید معلوم شود) به طور کلى بنده تصور می‌کنم چون استفاده از این اعتبارات به تکثیر صادرات و ازدیاد تولید و ایجاد کار براى بی‌کاران و بالا بردن سطح معلومات و تجربیات زندگى کشاورزان و افراد دیگر مؤثر خواهد بود اقتضا دارد آقایان نمایندگان محترم این موضوع را با نظر خاصى تلقى و دقت بفرمایند که این لایحه هر چه زودتر تصویب بشود تا هر چه زودتر این ماشین‌ها مورد استفاده قرار بگیرد.

5 - تقدیم لایحه اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه مرداد و شهریور به وسیله آقاى وزیر دارایى.

وزیر دارایى - چون موجبات تهیه و تنظیم بودجه سال 1330 به واسطه روشن بون وضع مالى کشور تاکنون میسر نشده و از طرفى هم ضرورت ایجاب می‌کند تا موقعی که بودجه تصویب نشده حقوق کارمندان در موقع خود پرداخت بشود و همچنین مصارف ضرورى کشور تأمین گردد از این جهت لایحه‌اى بابت دو دوازدهم مرداد و شهریور تهیه شده است که با قید فوریت تقدیم می‌کنم و تقاضا می‌نمایم که زودتر تصویب بفرمایند.

6 - بقیه مذاکره و تصویب گزارش اجازه تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات امریکا.

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى (مخبر کمیسون بودجه) - چون جناب آقای نریمان در ضمن توضیحاتى که فرمودند سعى کردند که آن روح مخالفتى که با لایحه دولت داشتند متوجه گزارش کمیسیون بکنند و دولتى داشتند متوجه گزارش کمیسیون بکنند و دولتى را که مورد اعتمادشان هست من جمیع جهات مصاب در تقدیم این لایحه معرفى بکنند بنده به موجب وظیفه‌اى که از طرف کمیسیون دارم لازم دانستم که جواب مختصرى به ایشان عرض کنم اولاً آنچه که فرمودند در گزارش کمیسیون نوشته شده است که شرایط این قرضه را کمیسیون‌هاى خارجه و بودجه تصویب می‌کنند و این امر به نظر ایشان مخالف قانون اساسى بود خواستم عرض کنم که شرایط اصلى قرضه در خود ماده واحده معین است چون شرط اصلى قرضه سه چیز است یکى مبلغش است دیگر قرض دهنده است و یکى هم بهره آن است ما در همین ماده واحده این سه شرط اصلى را قید کردیم اصل مبلغش را معین کردیم. (نریمان - تضمینش چیست؟) قرض دهند را هم معین کردیم که بانک صادرات و واردات امریکا است نه دولت امریکا آن طور که جنابعالى فرمودید و بهره را هم معین کردیم که سه و نیم در صد است بنابراین باید به یک مسائل جزیى مخصوصاً توجه بفرمایید نوشته شده شرایط استفاده از این اعتبار به موجب قراردادى خواهد بود که با پیشنهاد دولت به تصویب کمیسیون‌ها برسد پس اولاً آن چیزى را که ما مى‌خواهیم بعداً بیاوریم شرایط استفاه از اعتبار است اصول اساسى قرضه در خود ماده واحده مصرح است و مندرج و بعد هم ما که نگفتیم که قرارداد می‌نویسیم گفتیم که دولت بنویسد بیاورد در کمیسیون بودجه یا در کمیسیون‌هاى دیگر رسیدگى بشود اما دلیل این چه

+++

است و دلیلش این بود که ما هم در کمیسیون بودجه و هم در کمیسیون خارجه همان شرایطى را که دولت در لایحه‌اش پیشنهاد کرده همان را با اصلاحاتى که در کمیسون خارجه شده قبول کردیم و بنده مخصوصاً این نکته را ذکر مى‌کنم که در صورت مجلس ذکر بشود که تصور نشود در آتیه در کمیسیون‌ها مى‌شود یک تغییرات اساسى بدهیم منتهى اعراض کردیم از این که یک مسائل نسبتاً طولانى در اینجا مطرح بشود و تصویب لایحه را به تأخیر بیندازد در عین این که آن مباحثه هم ممکن است مضیقه‌اى فراهم کند،

نکته دیگرى هم هست و آن این است که ما تازه داریم یک روابط معاملاتى با مؤسساتى امریکایى پیدا می‌کنیم روحیه امریکایى با مال ما خیلى فرق دارد آن وقت اگر ما می‌خواستیم این مطالبى ‌را که در اینجا در این طرح قرارداد مطرح کرده‌اند مطرح کنیم چه بسیار اتفاق می‌افتاد که دچار مباحث زیاد و طولانى بشویم در صورتی که در یک کمیسیون محدودى زودتر و آسان‌تر می‌شود در این مسائلى که آنها مطابق منطق خودشان در اینجا گنجانیده‌اند و البته نظرى هم نداشتند بهتر تصمیم بگیریم و اگر اشکالى هم هست همان جا رفع بشود بنابراین، این مسأله که در قسمت دادن اختیارى به کمیسیون خارجه و بودجه هست در حقیقت براى این است که تمام مسائل معینى است آنچه که در شرایط اساسى است در ماده واحده است و آنچه که شرایط فرعى است در پیشنهاد دولت است و همان شرایط فرعى در کمیسون‌ها تصویب می‌شود و این براى سهولت در بحث و شور بوده است اما آنچه را که راجع به مناقصه فرمودند و این که فرمودند این موضوع از ابداعات کمیسیون بوده و در لایحه دولت نبوده بنده می‌خواستم خواهش کنم جناب آقاى نریمان خوب بود یک مرتبه لایحه دولت را می‌خواندند و این فرمایش را نمى‌فرمودند لایحه دولت را که به امضاى آقاى وزیر دارایى و آقاى نخست‌وزیر است بنده می‌خوانم نوشته شده است دولت مجاز است بدون رعایت تشریفات مناقصه ماشین آلات و ادوات و مواد مورد لزوم را با استفاده از اعتبار فوق خریدارى نماید ما عین این تبصره را روى اصرار آقایان وزرایى که تشریف داشتند و آن هم روى این دلیل که اساساًً مناقصه در امریکا اثر عملى نخواهد داشت براى این که ماشین آلاتى که ما می‌خواهیم بخریم یک سیستم‌هاى معینى و یک مارک‌هاى معینى است و این سیستم‌ها و مارک‌ها را یک کارخانه‌جات معینى دارند که یک قیمت‌هاى معینى هم دارند بنابراین مناقصه اثر عملى نخواهد داشت و سر و صدا راه انداختن براى این کار مورد ندارد به این جهت بود آن تبصره‌اى را که دولت پیشنهاد کرده بود در خبر کمیسیون بودجه هم گذاشتیم‏ و با این ترتیب تصور می‌کنم که آقاى نریمان قانع شده باشند که ما هیچ چیز تازه‌اى در گزارش کمیسیون نگذاشتیم عین پیشنهاد دولت را با یک صورت مجلس پسندترى آوردیم براى تصویب.

رئیس - پیشنهادى در کفایت مذاکرات از طرف آقای گنجه رسیده که قرائت می‌شود.

مقام محترم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد کفایت مذاکرات مى‌کنم. گنجه

رئیس - آقاى گنجه بفرمایید.

گنجه - پیشنهادى که بنده تقدیم مقام ریاست کردم روى این اصل بود که نحوه صحبت و وضع مجلس معلوم است که آقایان محترم آماده هستند به این مذاکرات خاتمه بدهند (صحیح است) بنابراین بنده به این فکر افتادم که هر چه زودتر قبل از این که ساعت 12 بشود و آقایان خسته بشوند این کار تمام شود اینجا صحبت‌هایى شد البته جناب آقاى شوشترى که تشریف ندارند ایشان اظهار ترس و لرز می‌کردند از طرح این لایحه و فکر می‌کردند که این یک لایحه‌اى است که ما از یک دولت دیگرى می‌خواستیم قرض بگیریم در صورتی که اگر خوب توجه مى‌کردند ملاحظه مى‌فرمودند که این یک مؤسسه‌اى است که دولت ایران یک قراردادى با او می‌بندد و یک اعتبارى تحصیل می‌کند و این به هیچ وجه با قرض دولتى تماس ندارد و اگر هم ترس داشته باشیم این استقراض و نوع آن ترس داشته باشیم این استقراض و نوع آن ترس ندارد یک چیز ترس دارد و آن وضع داخلى ما است و پریشانى و بدبختى است که تمام این ملت را آلوده کرده و از این ترس داریم که ما افرادمان هیچ گونه وسیله زندگى ندارند نه لباس دارند نه پوشاک دارند نه کفش دارند البته ترس این است و تا وقتی که با کمک‌هاى خارجى و داخلى وسیله زندگى براى مردم تأمین نشود همیشه این ترس موجود است و باید سعى کنیم با وسایل این ترس را رفع کنیم و یکى از آن وسایل هم تأمین اعتبار است و تحصیل سرمایه‌هاى خارجى است و این هیچ وقت نگرانى نخواهد داشت و صحبت شد که اگر موضوع نفت حل بشود به این زودى (رئیس - آقا مختصر بفرمایید) بنده خیلى مختصر عرض می‌کنم، صحبت شد که شاید با درآمد‌هاى زیادى که ما از نفت خواهیم داشت محتاج نباشیم از جاهاى دیگر قرض بگیریم بنده عقیده‌ام این است که با تمام وجوهى که از اینجا خواهیم گرفت ما آن قدر احتیاج خواهیم داشت که باز هر قدر از این لوایح بیاورند باید تأیید کنیم و تصویب نماییم. احتیاج‌مان فقط این نیست که یک 25 میلیون دلار ماشین آلات کشاورزى و وسایل راه سازى بیاوریم ما آن قدر احتیاج داریم که هر قدر از این اعتبارات بیاورند باز هم احتیاج وافر داریم و بایستى حسن استقبال کنیم بنابراین روى این اصل بود که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم.

رئیس - آقاى کشاورزصدر

کشاورزصدر - با اصل لایحه بنده مخالف نیستم ولى با کفایت مذاکرات دلیل که عرض می‌کنم مخالفم (صفایى - احسنت) و مطلبى‌ را که آقاى شوشترى اینجا فرمودند براى بنده ایجاد نگرانى را می‌کند قرض کردن اشکالى ندارد ولى ما همیشه و پى در پى برخوردیم به یک مسائل عادى و طبیعى که آمده است با نظر سطحى به آن نگاه کردى و در اینجا عجله کردیم و نخواستیم که تمام مطالب را اینجا بگوییم و به این عجله‌اى که به نفع خود ما خیال می‌کنم نباشد عجله کردیم و آن را کردیم و بعد زیان بردیم و همچنین مطالبى‌ که آقاى شوشترى فرمودند که ما از ریسمان سیاه و سفید باید بترسیم درست است (صفایى - صحیح است) ما یک لایحه قرضه‌اى آوردیم فردا ممکن است از تویش هزار حرف در بیاید امریکا بیاید بگوید که من این قرض را داده‌ام که این حرف من را در جاى دیگر نپذیرید (گنجه - این قرض از بانک صادرات است این حرف‌ها چیست) مثلاً مجلس شوراى ملى با حسن نیت اختیار داد به کمیسیون و دولت، من طرفدار جدى آقاى دکتر مصدق و دولت آقاى دکتر مصدق هستم و مرید این آقایان اعضای هیئت مختلط هستم ولى در اینجا با صداى بلند عرض می‌کنم اگر یک میلی‌متر از 9 ماده تجاوز بکنید اول کسى که جلوى شما مى‌ایستد و شمشیر می‌کشد و مخالفت می‌کند بنده هستم.

نمایندگان - صحیح است‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد

صفایى - این عجله باعث پشیمانى است.

رئیس - مجلس وقتى رأى داد دیگر حرف شما مورد ندارد.

صفایى - بنده هم باید تذکر بدهم‏

رئیس - پیشنهادات قرائت می‌شود

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - پیشنها می‌نمایم تبصره ذیل اضافه شود:

تبصره - ماشین‌هاى کشاورزى که از این محل خریدارى می‌گردد ماشین‌هایى باشد که در ایران سابقه داشته باشد. کهبد

رئیس - اینجا باید آقایان یک دقتى بکنند که دو موضوع با هم مخلوط نشود یکى اصل اجازه استقراض است یکى هم طرز مصرف یعنى چه جور بخرند چه جور نخرند این مربوط به اصل موضوع نیست و این جور پیشنهادات در اینجا درست نیست بعد ممکن است آقایان یک طرحى دهند هر جور نظرتان هست تا با نظر چند کمیسیون نظر آقایان تأمین بشود ولى فعلاً مربوط به این لایحه نیست. بفرمایید آقاى کهبد.

کهبد - عرض کنم علت پیشنهادى که بنده دادم تصور می‌کنم بر همه آقایان پوشیده نیست زیرا ما تجربه داریم ماشین آلاتى که در ایران می‌آید باید سابقه داشته باشد که ما اسباب یدکى و استاد‌هایى که به آنها آشنا باشند داشته باشیم تا بشود از آنها استفاده شایانى کرد و اگر غیر از اینها باشد ما علاوه بر این که نمی‌توانیم استفاده کنیم تازه باید استادان جدیدى براى این نوع ماشین آلات تربیت بشوند و از حیث اسباب یدکى هم دچار اشکال و زحمت می‌شویم پیشنهاد بنده این بود که دقت بشود ماشین آلاتى که سابقه خوب در ایران دارند و مردم آشنایى با آن ماشین آلات دارند و از آنها رضایت دارند حتى‌المقدور از آن نوع وارد کنند فرض کنید که اتومبیل‌هاى سوارى که در ایران هستند به انواع مارک‌هاى معروف آقایان می‌دانند که وسایل آنها از هر جهت در ایران فراوان است و 25 سال است که کشور ما از ماشین آلات فلاحتى استفاده می‌کند و خود بنده هم از اشخاصى بودم که از خیلى پیش ماشین فلاحتى داشته‌ام و الآن هم ماشین آلات فلاحتى دارم (صدر‌زاده - باز هم وارد کنید) بنده وارد کننده نیستم بنده خریدم براى امور فلاحتى، بنده هیشه اوقات هر وقت می‌خواهم یک ماشین تهیه کنم می‌روم ماشینى می‌خرم که هم اسباب یدکیش در دستم باشد و هم این که مردم به آن ماشین آلات آشنایى داشته باشند و سابقه هم داشته باشند اگر جناب آقاى وزیر کشاورزى نظر بنده را تأمین بفرمایند که همین قدر سعى بکنند ماشین آلاتى که سابقه در ایران دارند و مردم به آنها آشنا هستند حق تقدم داشته باشند بند پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - آقایان البته مطلعند که این قضیه قرضه 25 میلیون دلار مدت چندین ماه است که مطرح است بلکه بیشتر از یک سال است که مورد مطالعه زیادى واقع شده است و چه به وسیله متخصصین خود ایرانى در وزارت کشاورزى و چه در سازمان برنامه و چه به وسیله متخصصینى که آمده‌اند و رفته‌اند و مطالعات کافى شده که این کار به وجه احسن اولاً دریافت بشود و ثانیاً به وجه احسن تقسیم گردد و اما موضوعى که آقاى کهبد فرمودند چون ایشان اهل تجارت هستند و تجارت داشته‌اند و با کمپانى‌هایى هم که معامله داشته‌اند می‌دانند این صحبتى که فرمودند که حتماً از آن مارک‌هایى باشد که در ایران وجود داشته باشد و

+++

سابقه داشته باشد این موضوع را بنده به ایشان نمی‌توانم قول بدهم اما آن شرکت‌هایى که تا به حال به ایران تراکتور وارد کرده‌اند اگر به قدر کافى داشته باشند البته آن طور که ایشان فرمودند صحیح است از آن اقسامى که به ایران وارد شده و امتحان خوب داده‌اند مثلاً انتراناسیونال خیلى امتحان خوبى ‌داده و فورد امتحان خوبى ‌نداده است تراکتور انترناسیونال در ایران یبش از بیست سال است که مورد امتحان واقع شده است اما اینها لازمه‌اش و شرط اساسیش این است که اینها به قدر کافى براى فروش ماشین حاضر داشته باشد مثلاً ما مى‌خواهیم ده هزار تراکتور از امریکا وارد کنیم ممکن نیست بتوانیم از یک نوع معینى که می‌خواهیم بخریم زیرا که این جنگ کره وسیله این شد که ماشین‌هاى فلاحتى هم صدورش از امریکا یک اندازه محدود شده ما باید آنجا برویم وسائل فراهم کنیم و با نظر مخصصین کشاورزى خودمان آنها را خریدارى و حمل کنیم البته آن نوع ماشین‌هایى باید باشد که با محیط و هواى مملکت ما و با کشاورزى خشک ما مساعد باشد آقاى کهبد کاملاً مطمئن باشید که به وجه احسن با دقت کامل این کار انجام خواهد شد و پیشنهادتان را مسترد بفرمایید.

کهبد - با توضیحاتى که آقاى وزیر کشاورزى دادند بنده قانع شدم و پیشنهادم را پس می‌گیرم‏

رئیس - پیشنهاد دیگر آقاى کهبد قرائت مى‌شود.

اینجانب پیشنهاد تبصره زیر را مى‌نمایم‏

تبصره - فروش و تقسیم و اداره ماشین‌هاى کشاورزى به وسیله بانک کشاورزى انجام خواهد گرفت. کهبد

رئیس - آقا این پیشنهاد وارد نیست این لایحه قرضه است نه طرز اجرا که چى بخرند و چى نخرند

کهبد - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود

پیشنهاد مى‌کنم 25 میلیون دلار فقط به مصرف امور کشاورزى و آبیارى برسد

فقیه‌زاده‏

رئیس - این که واضح است در لایحه هست خود آقاى وزیر کشاورزى فرمودند پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

پیشنهاد می‌کنم در ماده پس از تصویب کمیسون‌هاى بودجه و خارجه (برنامه) نیز اضافه شود.

دکتر کاسمى‏

رئیس - آقاى دکتر کاسمى‏

دکتر کاسمى - ملاحظه بفرمایید آقایان یک توضیحى می‌دهم و پس مى‌گیرم این قراردادى را که دولت مى‌بندد و از لحاظ مناسبات خارجى قرار شد که در کمیسیون خارجه مجلس شوراى ملى مورد شور و مداقه قرار بگیرد از لحاظ مالى هم باید در کمیسون بودجه بیاید و مورد مداقه قرار بگیرد ولى از لحاظ فنى معلوم نیست که در کجا می‌رود مورد مطالعه قرار بگیرد چون این کار براى سازمان برنامه است بنده پیشنهاد کردم همان طور که از لحاظ خارجى به کمیسیون خارجه می‌رود و از لحاظ مالى هم به کمیسیون بودجه می‌رود از لحاظ فنى هم به کمیسیون برنامه برود و تصور می‌کنم که چون این کار براى سازمان برنامه است آقاى وزیر کشاورزى همان طور که وزارت کشاورز براى این مملکت است سازمان برنامه هم مال این مملکت است (مکرم - پس کمیسیون کشاورزى هم برود) فرق نمی‌کند بنابراین بنده پیشنهاد کردم که به کمیسیون خارجه و کمیسیون بودجه و کمیسیون برنامه هر سه کمیسیون برود حالا اگر آقاى مخبر لازم نمی‌دانند بنده پس می‌گیرم‏

فرهودى - (مخبر کمیسیون بودجه) - بنده یک مسأله اساسى را می‌خواستم خدمت آقایان عرض کنم و امیدوارم آقایان توجه بفرمایند ما باید بعد از این سعى کنیم که مخصوصاً امورى را که مربوط به جمع و خرج مملکت می‌شود تحت نظر دارایى که مسئول هستند بیاوریم (صحیح است) و اعتباراتى که در خارج از حوزه وزراى مسئول خرج می‌شود و رسیدگى حقیقى هم نمی‌شود خارج از رویه شده ما باید سعى کنیم که آنها را هم به راه طبیعى خودش بیندازیم و اما این خرید ماشین آلات کشاورزى البته باید در وزارت کشاورزى این مسأله حل بشود و جناب آقاى وزیر کشاورزى هم خودشان سابقه دارند آقاى وزیر کشاورزى هم مسئول عمل هستند ضمناً بنده خواستم در اینجا به عنوان توضیح دو نکته را عرض کنم که در صورت مجلس هم نوشته شود یکى این است که این ماشین آلات البته مخارج حمل و نقل هم خواهد داشت به دلار ما در کمیسیون مذاکره کردیم و دولت هم قبول کرد که مخارج حمل و نقل هم جزو این 25 میلیون دلار باشد نه این که دولت مجبور باشد دلارى از جاى دیگر پیدا کند و خرج حمل و نقل بکند این یکى و این که در متن قرار داد قید شده است که یک ثلث از این قرضه به صورت کمک‌هاى فنى است مقصود از کمک‌هاى فنى فرستادن مستشار نیست ما این را در کمیسیون قبل نکردیم گفتیم تمام باید خرج خرید خود ماشین‌هاى کشاورزى و حمل و نقل باشد و خوشبختانه یک مکاتبه‌اى شده است بین آقاى نخست‌وزیر و سفیر آمریکا در این مکاتبه هم تصریح شده است که کمک فنى جزو این 25 میلیون دلار نیست‏

دکتر کاسمى - بنده این پیشنهاد را پس می‌گیرم آن پیشنهاد دومى را هم نخوانید پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

تبصره زیر را به قانون وام پیشنهاد مى‌نمایم.

تبصره 2 - استفاده از وام مورد بحث تدریجاً و در ظرف 7 سال باید به عمل بیاید و دولت نباید آلات و ادوات را یک جا خریدارى نماید. صفایى‏

رئیس - این که وارد نیست توضیح بدهید ولى وارد نیست.

صفایى - بنده اصولاً با هر گونه وام خارجى مخالف بودم و این مخالفم هم با این وام در این دولت نیست اگر یا آقایان باشد در شهریور ماه سال گذشته از دولت مرحوم رزم‌آرا راجع به این وام سؤال کردم و فروهر وزیر دارایى وقت پاسخى به عرایض بنده داد که قانع کننده نبود و از همان موقع بنده با وام خارجى اصولاً مخالف بودم پس مخالفت بنده با این وام نه از لحاظ دولت حاضر است یا سایر جهاتى است که در بین باشد بنده اصولاً معتقد هستم تا آنجایى که ممکن است متوسل به وام خارجى نشویم و در صورتى که احتیاج ایجاب کند وام بگیریم باید این وام طورى باشد که همان طبقه‌اى که استفاده می‌کنند. همان طبقه هم ملزم به پرداخت وام باشند این هیچ دلیل ندارد که بنده را بدهد الآن این وام براى یک ادواتى است که یک طبقه خاص از آن استفاده می‌کنند و باید طبعاً طرز پرداخت آن هم طورى باشد که همان استفاده کننده مجبور به پرداخت آن باشد.

مطلب دومى که موجب این پیشنهاد بنده شده است و متأسفانه مجال به بنده نرسیده در اصل قضیه علل مخالفتم را با وام خارجى عرض کنم و براى این که خارج از موضوع پیشنهاد نشوم عرض نمى‌کنم ولى در صورت لزوم این قرض بنده اصولاً معتقد نیستم که ما بتوانیم در آن واحد از این مقدار زیاد یعنى 25 میلیون دلار تراکتور و وسائل کشاورزى را در یک سال استفاده کنیم زیرا براى استفاده از آلات فنى کشاورزى محتاج به متخصص هستیم که اینها باید تدریجاً آماده بشوند در ثانى کارخانه‌جات تعمیر لازم داریم این کارخانه‌جات تعمیر آنا قابل استفاده تهیه نیست پس بنابراین بنده پیشنهاد کردم که دفعت واحده این وام صرف خرید ماشین آلات کشاورزى نشود یک برنامه چند ساله، سه ساله، پنج ساله تهیه بکنند و به مقدار احتیاج هر سال بخرید و این عمل دو فایده براى این قضیه مترتب است اولاً همان طور به ترتیبى‌که خریدارى مى‌شود وسائل فنى راننده و سایر خصوصیات در مملکت آماده مى‌شود دوم به عقیده بنده هر چه ما از جنگ دوم جهانى دورتر بشویم قیمت وسائل کشاورزى و فنى ارزان‌تر می‌شود یعنى در سه سال دیگر مسالماً تراکتور از امروز ارزان‌تر است پس وقتى که تمام این وسائل را نمى‌توانیم در آن واحد استفاده کنیم پس چه ضرر دارد که برنامه‌اى براى این کار منظم بشود که در ظرف سه سال چهار سال به قدر احتیاجاتى که قابل استفاده است وسائل تعمیر آماده مى‌شود و راننده و وسائل استفاده موجود مى‌شود (نصرتیان - متخصص براى تراکتور داریم) الآن نه تراکتور در مازندران داریم و نه راننده صحبت از 25 میلیون دلار است و بدون تردید اگر یک جا بخریم با یک قسمت امروز مسلماً دو سال دیگر ارزان‌تر مى‌شود پس چه لزوم دارد که دفعتاً این عمل انجام بشود در هر حال خلاصه نظر بنده از این پیشنهاد این بود که این وام متدرجاً به قدر لزوم استفاده بشود و دفعه هم کلیه لوزام مورد احتیاج خریدارى نشود براى این که بترتیب مسلما وقتى دنیا رو به آرامش برود ارزانتر مى‌شود و هى لوازم ندارد ما عجله بکنیم و دفعه بخریم و در هر حال بنده از لحاظ سیاسى با وام خارجى مطلقاً مخالفم و یاد دارم که خود جناب آقاى دکتر مصدق و سایر آقایان جبهه ملى همیشه با وام خارجى مخالف بودند و معتقد بودند وام لازمه یک نفوذ سیاسى است و ما باید مهما امکن از مداخله و نفوذ سیاسى بیگانگى بپرهیزیم (احسنت)

رئیس - رأى به این نمی‌شود گرفت.

صفایى - آقاى وزیر دارایى توضیحى بدهند.

وزیر دارایى - بنده به طور خیلى خلاصه در جواب جناب آقاى صفایى عرض مى‌کنم که اولاً این قرضه قرضه دولتى نیست، مطلقاً جنبه سیاسى ندارد یک اعتبار ساده‌ای است که یک بانکى به ما مى‌دهد به منظور خرید تراکتور و ماشین‌هاى کشاورزى و هیچ جایى هیچ مقامى نمى‌تواند گله‌مند بشود که چرا گاو آهن را مى‌خواهید تبدیل به تراکتور بکنید (صحیح است) مطالب دوم‌شان این بود که این قرضه را مى‌بایستى خود آن طبقه‌اى که استفاده مى‌کنند بدهند این خیلى طبیعى است و منظور حاصل است براى این که ما وقتى خریدم به خود مالکین و کشاورزان مى‌فروشیم از حاصل فروش قرض‌مان را مى‌پردازیم بنابراین خود اینها مى‌پردازند کس دیگر نخواهد داد عرض کنم راجع به خرید تدریجى هم ما این منظور را در حین عمل مورد توجه قرار مى‌دهیم و البته اگر این طور صلاح بود همین طورى که ایشان نظر دارند به تدریج مى‌خریم.

+++

صفایى - چون قانع شدم پس مى‌گیرم، ولى نه در اصل‏

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت کنید

(پیشنهاد آقاى دکتر سید امامى به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد مى‌کنم از این ماشین آلات زراعتى در درجه اول به طور مستقیم زارع و خرده مالک استفاده نماید. دکتر سید امامى‏

رئیس - جزئیات این قرارداد را وقتى بخواهند مبادله بکنند به تصویب کمیسیون بودجه و خارجه مى‌رسد آن وقت آقایان هر نظرى دارند مى‌توانند با کمیسیون بودجه حل کنند که چه سیستم خریده بشود و چطور اجرا بشود این پیشنهادات با لایحه ارتباطى ندارد پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى فقیه‌زاده به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم که وزارت کشاورزى احتیاجات هر شهرستانى را قبلاً به وسیله فرماندارى محل و شوراى کشاورزى هر شهرستانى بخواهد و ماشین آلات را به همان مقدار بین مالکین و کشاورزان تقسیم نماید

فقیه‌زاده‏

رئیس - این را هم استرداد بفرمایید این را باید در قسمت اجرا با کمیسون‌ها مذاکره کنید در لایحه قرض مورد ندارد پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود

(پیشنهاد آقاى صفوى به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

تبصره - ماده واحده را به طریق زیر پیشنهاد مى‌نمایم. صفوى‏

تبصره - دولت مجاز است با رعایت تشریفات مناقصه ماشین آلات و ادوات و مواد مورد لزوم را با استفاده از اعتبار فوق خریدارى نماید.

رئیس - آقاى صفوى بفرمایید

صفوى - جاى کمال خوشوقتى است که همان طور که توضیح فرمودند این قرضه 25 میلیون دلار یک قرضه سیاسى نیست و این یک اعتبارى است که صرفاً از یک بانک صادرات و واردات گرفته می‌شود براى تهیه ماشین آلات فلاحتى و اگر یک قرضه سیاسى بود البته آقایان نمایندگان و همین طور بنده هم یک نظریاتى داشتیم که اظهار مى‌کردیم براى این که در جنگ گذشته ما کمک‌هاى زیادى کردیم به متفقین خودمان و راضى نمى‌شدیم با یک همچنین مبلغ خیلى جزیى و ناقابلى ما پاداش گرفته باشیم بنابراین این قرضه اقتصادى است براى خرید ماشین آلات کشاورزى و اما این که اینجا فرمودند که راجع به این شرایط مناقصه نباشد یعنى بدون رعایت مناقصه باشد بنده این را خواستم توجه جناب آقاى وزیر کشاورزى را جلب کنم که با همان مشخصاتى که ماشین‌ها را در نظر مى‌گیرند کمپانى‌هاى متعدد و شرکت‌هاى زیادى هستند که با همان مشخصات ماشین‌هاى زیادى مى‌سازند و اگر با مناقصه بخریم به صرفه ما خواهد بود این یک قرضه‌اى است و صدى سه و نیم هم بهره مى‌دهیم بنابراین مختار هستیم از هر کس که ارزان‌تر مى‌دهد از آنها بخریم تعهدى ندایم از دولت امریکا هم خریدارى نمى‌کنیم ما یک قرضه‌اى مى‌گیریم با صدى سه و نیم بهره مى‌پردازیم و یک توضیحى هم مى‌خواستم به جناب آقاى مخبر عرض کنم که مدت را اینجا معین نفرمودید در جواب جناب آقاى نریمان فرمودند که قرض دهنده مشخص است مبلغ هم مشخص است بهره هم مشخص است مدت باید در اینجا ذکر بشود مدت در این لایحه نیست این هم باید در ماده واحده ذکر بشود و آن وقت قسمت مناقصه را هم برداریم اگر ما با رعایت مناقصه خریدارى کنیم به صرفه ما خواهد بود براى این که ما تعهدى نداریم از دولت امریکا خریدارى نمى‌کنیم ما یک قرضه‌ای می‌گیریم با صدی سه و نیم بهره می‌پردازیم و یک توضیحی هم می‌خواستم به جناب آقای مخبر عرض کنم که مدت را اینجا معین نفرمودید در جواب جناب آقای نریمان فرمودند که قرض دهنده مشخص است مبلغ هم مشخص است بهره هم مشخص است مدت باید در اینجا ذکر بشود مدت در این لایحه نیست این هم باید در ماده واحده ذکر بشود و آن وقت قسمت مناقصه را هم بردارید اگر ما با رعایت مناقصه خریداری کنیم به صرفه ما خواهد بود برای این که ما تعهدی نداریم از دولت امریکا خریداری نمی‌کنیم و آزادیم هر کس به ما ارزان‌تر داد از او بخریم البته با آن مشخصاتى که شده است ممکن است از هر کس که به ما ارزان‌تر داد از او خریدارى کنیم این است خواستم تذکر بدهم و این پیشنهاد را که کردم براى این است که رعایت صرفه ما بشود.

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید.

وزیر کشاورزى - این که آقاى صفوى مى‌فرمایند که این موضوع را به مناقصه بگذاریم آقاى وزیر مالیه توضیح دادند اگر به مناقصه بگذاریم ممکن است یک ماشین‌هایى را در مناقصه به ما عرضه بدارند که آن ماشین‌ها به درد ایران نخورد چنانچه الآن بنده خدمت آقایان عرض کردم که ماشین انتراناسیونال که انترناش بهش مى‌گویند این در ایران امتحان داده است که با این زمین‌هاى خشک ما خیلى مناسب‌تر است تا مثلاً فردسن این است که مناقصه در آنجا مورد ندارد چنانچه ممکن است یک ماشین آلاتى بیاوریم اینجا که بعد پشیمان بشویم و اما از نقطه‌نظر این که مبادا در خرید بالا و پایین بشود این چون یک خرید بزرگى است آنجا در آمریکا مورد مطالعه قرار داده مى‌شود و آن کارخانه‌هاى بزرگ امریکا یک قیمت‌هاى مشخص و معینى دارند که هیچ بالا و پایین نمى‌شود مگر این که یک تخفیفى مى‌دهند آن را البته نمایندگان ما سفارت ما آنجا یک مذاکراتى مى‌کنند چون ماشین آلات زیادى می‌خریم و ممکن است مشترى آنها بشویم یک تخفیفاتى شرکت‌هاى امریکایى به ما می‌دهند بنابراین جنابعالى از این حیث خیال‌تان راحت باشد و پیشنهاد‌تان را پس بگیرید (صفوى - ولى مدت معلوم نیست)

رئیس - در بین پیشنهادهایى که رسیده است یک پیشنهاد از آقاى مسعودى است که به نظر بنده تأمین مى‌کنند نظریات اغلب آقایان را قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره 2 - وزارت کشاورزى مکلف است برنامه عملى جامعى براى خرید و حمل و تحویل ماشین آلات مذکور تنظیم کند و پس از تصویب هیئت دولت به موقع اجرا بگذارد

محمدعلى مسعودى‏

رئیس - آقاى مسعودى بفرمایید.

محمدعلى مسعودى - عرض کنم پیشنهاد بنده فقط از این نظر داده شده که باور بفرمایید خیر و صلاح مملکت را بنده در نظر گرفته‌ام چون بنده نه خودم مالکم نه اصلاً احتیاج به تراکتور و نوع اینها دارم نه تاجرم که در معاملاتش ذی‌نفع باشم هیچ نظرى جز خیر مملکت ندارم، دلیل این پیشنهاد این است که اگر ما آمدیم بى‌برنامه شروع کردیم بخرید و تحویل و اینها نتیجه‌اش این خواهد شد که قرض فرمایید در ابتداى امر 5 میلیون دلار خریدیم مى‌آید توى گمرک بدون برنامه آنجا حیف و میل مى‌شود و از بین مى‌رود و آن نتیجه‌اى که باید عاید مملکت بشود نمى‌شود ولى وقتى که برنامه داشت و معلوم شد که مثلاً لرستان چقدر مصرف تراکتور داردخوزستان چقدر دارد. فارس چقدر دارد تراکتور و ماشین آلات کشاورز دارد اینها وقتى با شیفر و رقم و عدد معین شد هم مالکین و کشاورزان نقاط مختلف ایران استفاده مى‌کنند و هم دولت برنامه‌اش را مى‌فهمد اما بنده چرا نگذاشتم کمیسیون برنامه و بودجه و نوع اینها و تصویب هیئت دولت را گذاشتم علت این است که ما نمى‌خواهیم در کارهایى که جنبه انتفاعى دارد مجلس را داخل بکنیم که مجلس بد نام بشود این خوب نیست، ما هیچ وقت نباید چیزهایى که تویش پول در مى‌آید مجلس را دخالت بدهیم البته تمام وکلا صالح هستند، شریف هستند ولى در خارج حرف مى‌زنند این کار بایستى به دست دولت انجام شود قرضه‌اى است دولت مى‌کند عملش را که باید شخص دولت انجام بدهد حالا چه این دولت و چه دولت‌هاى دیگر مثلاً وکلا مى‌آیند مى‌گویند از این نوع ماشین‌هاى وارد بکنیم در خارج بعضى مى‌گویند یک عده‌اى دسته بنده کرده‌اند مى‌خواهند ماشین‌هاى خاصى وارد بکنند هنوز لایحه در مجلس آمده و تصویب نشده مى‌گویند و در خارج توى روزنامه‌ها نوشته‌اند که چند نفر از وکلا دسته بنده کرده‌اند که یک نوع ماشین خاصى وارد بکنند این جور اتهامات مجعول هم به وکلا زده می‌شود بنابراین تمنا مى‌کنم آقایان توجه بفرمایند این پیشنهادى است که از هر حیث خوب است و براى مملکت هم مفید است از آقاى وزیر کشاورزى و آقاى وزیر دارایى هم تمنا مى‌کنم که این پیشنهاد بنده را قبول بفرمایند و بگذارند به این ترتیب امروز این کار بگذرد.

رئیس - آقاى مخبر بفرمایید

مخبر کمیسیون بودجه (فرهودى) - با توضیحاتى که آقاى مسعودى دادند و با مشاوره‌اى که با آقایان وزراى کشاورزى و دارایى کردم چون این پیشنهاد جامع نظر همه آقایان است چون بعضى از آقایان نگران بودند که یک مرتبه 25 میلیون دلار ماشین آلات حمل بشود یا به سر حدات، مسئول این کیست؟ کجا ببرند؟ چه بکنند؟ البته یک برنامه عملى لازم دارد و البته باید یک برنامه عملى وزارت کشاورزى تنظیم بکند و دولت هم تصویب بکند و اجرا بشود این است که بنده این پیشنهاد را قبول مى‌کنم و اما خوب است در این ماده واحده اجازه بفرمایید مدت قرضه قید بشود مدت این قرضه مطابق لایحه دولت 15 سال است این است که با اجازه آقایان این را اضافه می‌کنم آنجایى که نوشته است:

از سه و نیم درصد تجاوز نکند اضافه شود و مدت آن هم 15 سال خواهد بود

رئیس - آقاى پیراسته بفرمایید

پیراسته - بنده خیلى متأسفم که با پیشنهاد جناب آقاى مسعودى دوست محترم خود مجبورم که از نظر اصول مخالفت بکنم و آن این است که مسلم است اگر دولت خواسته یعنى آقاى وزیر کشاورزى وقت یا این وزیر کشاورزى اگر خواست این برنامه را اجرا بکند مکلف است نظر هیئت دولت را جلب بکند بنابراین پیشنهاد خاصى نیست ولى نمی‌شود که مجلس را که شأنش نظارت در امور مالى است آن هم در یک چنین مسأله به این اهمیت دارى از نظر قرضه خارجى کنار گذاشت و به چند نفر به نام هیئت دولت اجازه داد که اینها بروند بنشینند خودشان تصمیم بگیرند مجلس براى همین است وزرا مسئولیت دارند پس مجلس هیچ دخالت نکند؟ اگر جناب آقاى مسعودى پیشنهادشان را به این صورت تصحیح بفرمایند که وزیر کشاورزى یا هیئت دولت مکلف باشد با نظر یا لااقل اگر خود مجلسین هم نباشد با نظر کمیسیون‌هاى دارایى و بودجه این کار را بکند بنده

+++

با این صورت مى‌توانم موافقت بکنم و الا این که ما اجازه بدهیم که وزیر کشاورزى برود با نظر هیئت دولت این کار را بکند این کار را خواهد کرد البته وزیر کشاورزى خودش نمی‌رود این تصمیم را بگیرد مسلماً با نظر هیئت دولت این کار را می‌کند و براى این که مجلس را از وظیفه اساسى که نظارت در امور است باز نداریم لااقل جنابعالى موافقت بفرمایید که با نظر کمیسیون‌ها باشد.

بعضى از نمایندگان - یک دفعه دیگر قرائت کنید.

رئیس - یک دفعه دیگر قرائت مى‌شود

(به شرح سابق مجدداً قرائت شد)

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به پیشنهادى که به عنوان تبصره دو آقاى مسعودى کردند آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر قیام کردند) تصویب شد، ضمیمه لایحه می‌شود پیشنهاداتى رسیده قرائت می‌شود ولى اغلب وارد نیست.

(پیشنهاد آقایان معین‌زاده و عرب‌شیبانى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود:

تبصره - دولت مکلف است ماشین آلات کشاورزى را براى هر منطقه از کشور متناسب با اوضاع جغرافیایى و جوى از یک مارک و سیستم خریدارى و همچنین اشیا و لوازم یدکى را براى لااقل مصرف سه سال آنها تواماً خریدارى و همچنین تعمیر گاه دایر نماید.

معین‌زاده - عرب‌شیبانى‏

رئیس - وقتى به دولت اجازه داده می‌شود این کار را خودش می‌کند. آقاى معین‌زاده‏

معین‌زاده - این پیشنهاد از نظر کیفیت ماشین آلات است مثلاً در یک مناطقى گاه مورد مصرف مردم نیست و قیمت ندارد و در جاى دیگر به عکس بنابراین ماشین درو در این منطقه باید با یک طریقه خاصى خریدارى شود و اگر این قسمت رعایت بشود بسیار خوب است و یکى هم موضوع تعمیرگاه اینها است چون هر چه تا به حال ماشین آلات به ایران آمده به واسطه نبودن تعمیرگاه اغلب بلا استفاده مانده است خواهش مى‌کنم با این پیشنهاد موافقت بفرمایید توضیح بنده همین بود

وزیر کشاورزى - اجازه بفرمایید توضیح بدهم که آقا هم قانع بشوند.

رئیس - بفرمایید

وزیر کشاورزى - عرض کنم آقاى معین‌زاده کاملاً مطمئن باشید که در این قبیل کارها دقت خواهد شدتعمیرگاه‌ها در نواحى مخصوص که مثلاً در کرمان که تراکتور کم است اول باید براى آنجا یک تعمیرگاه درست کرد و بعد تراکتور فرستاد به جهت این که از کرمان به تهران که نمی‌شود تراکتور آورد و تعمیر کرد جنابعالى کاملاً مطمئن باشد که نیت آقا عملى خواهد شد و در برنامه‌ای که گفته شد در هیئت وزرا مطرح می‌شود تمام این نظریات در نظر گرفته خواهد شد و حلاجى خواهد شد استدعا می‌کنم این پیشنهادتان را پس بگیرید.

معین‌زاده - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى دکتر راجى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم که حق وساطت و دلالى 25 میلیون دلار لوازم کشاورزى نباید از یک درصد تجاوز کند. دکتر راجى‏

صدر‌زاده - اصلاً دلالى ندارد.

رئیس - وارد نسیت (یک نفر از نمایندگان - خود آقاى دکتر راجى هم نیستند) پیشنهاد دیگرى قرائت کنید

(پیشنهاد آقاى پالیزى به شرح زیر خوانده شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم که در مرکز هر استان یک تعمیرگاه دایر شود پالیزى‏

رئیس - با این توضیح که آقاى کشاورزى دادند منظورتان تأمین خواهد شد. وارد نیست (آقاى پالیزى جهت توضیح طرف تریبون مى‌آمدند) آقاى پالیزى گفتم کجا تشریف می‌آورید گفتم وارد نیست یکى دیگر بخوانید.

(پیشنهاد آقاى فقیه‌زاده به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد مى‌کنم که وزارت کشاورزى املاک بایر در هر شهرستان را دایر نمایند و مخارج آن را استهلاک در چند سال از مالک آن یا از محصول موجود از سنه اول پرداخت نماید.

فقیه‌زاده‏

رئیس - وارد نیست پیشنهاد دیگرى بخوانید.

(پیشنهاد آقاى پیراسته به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم که عبارت «با پیشنهاد دولت به تصویب کمیسیون‌ها بودجه و خارجه رسیده باشد» به عبارت «با پیشنهاد دولت به تصویب مجلسین رسیده باشد» تغییر یابد. پیراسته‏

رئیس - این قانون است اینجا که مطرح شده و به مجلس سنا هم که باید برود پس منظورتان چیست؟

پیراسته - اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

رئیس - بفرمایید

پیراسته - عرض کنم قرضه آن هم از یک دولت خارجى (یکى از نمایندگان - از دولت خارجى نیست از بانک است) (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) اجازه بفرمایى بایستى با کمال احتیاط به عمل بیاید ما خاطره بسیار بدى از خرید جنس از آمریکایی‌ها داریم در زمان جنگ آمد مملکت ما را اشغال کردند همه چیز ما را از بین بردند راه آهن را فرسوده کردند بعد هم به جاى این که به ما مزد بدهند یک مشت آهن قراضه به ما دادند و بقیه ارز ما را از بین بردند ما اگر بخواهیم در این کار سهل‌ انگارى بکنیم یا احساسات شخصى‌مان را از نظر موافقت یا مخالفت با یک مسائل دولت و این طور چیزها قاطى بکنیم این نمی‌شود این یک مسأله‌ای است که مربوط به تمام ملت ایران است این ممکن است به نسل آتیه هم تأثیر داشته باشد بنده پیشنهاد کردم مقررات قرارداد به جاى این که به کمیسیون‌هاى خارجه و بودجه برود در مجلسین مطرح بشود تا ما از مواد قرارداد اطلاع پیدا بکنیم ببینیم چى می‌خواهند بخرند و به چه وسیله می‌خواهند بخرند دو مرتبه فردا نروند آن آهن قراضه‌هایی که دیدید تحویل دادند به ما به جاى این که از ما تشکر بکنند بدهند بنده عقیده دارم به جاى این که در کمیسیون‌ها برود یا در هیئت دولت برود آقایان اعضا هیئت دولت هم موافقت بفرمایند که در مجلسین مطرح بشود چه چیزى مهم‌تر از قرضه از یک بانک بین‌المللى یا از یک مؤسسه خارجى که در مجلس مطرح نشود و یک چیز جزیى در مجلس مطرح بشود بنده عقیده دارم که آقایان موافقت بفرمایند و براى این که حسن نیت خودتان را ثابت کنید و بگویید واقعاً این حرف‌هایى که در خارج می‌زنند صحیح نیست این بیاید در مجلس مطرح بشود پنج تا چهار تا ده تا ماده است رویش بحث بکنید اگر به مصلحت بود تصویب می‌کنید مردم، افکار عمومى، جراید مطلع مى‌شوند که وقتى از یک مؤسسه خارجى می‌خواهند قرضه بگیرند چه می‌خواهند بکنند شما از طرف ملت ایران این کار را می‌خواهید بکنید این که نمی‌شود ملت ایران خودش دخالت نداشه باشد و نفهمد شما چه می‌خواهید بکنید این است که اگر ما به شخص آقاى دکتر مصدق در مورد نفت اعتماد داریم و هر عملى که ایشان فعلاً می‌کنند مورد تأیید ما است این مسأله مربوط به این نیست که شما هر چه بیاورید اینجا بگویید دولت بنده عقیده دارم که حتماً باید مجلسین و افکار عمومى ملت ایران که شما می‌خواهید این قرضه را بکنید باید بفهمند و از تمام مواد قرارداد و از جزئیاتش اطلاع داشته باشند و الا فردا بابت این قرضه به اسم ماشین کشاورزى یک مشت آهن قراضه آمریکایی‌ها را می‌ریزید در مملکت ما به درد ما نمی‌خورد و بنده این پیشنهادم را پس نمی‌گیرم‏

رئیس - گفتم وارد نیست این توضحى واضح است غیر از این که مجلس تصویب بکند جاى دیگر این را که تصویب نمى‌کنند و الا قانونیت ندارد آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید.

وزیر کشاورزى - آقاى پیراسته استدعا می‌کنم توجه نفرمایید این که فرمودند قرضه دولتى قرضه دولتى نیست بانک است و موادى که اینجا نوشته شده که مى‌فرمایید در کمیسیون‌ها مطرح بشود مقررات بانکى است روى آن مقررات بانک صادرات آمریکا به تمام ممالک قرض داده ما اولى نیستیم که خیال بکنید این مقررات خاصى است به ترکیه به فرانسه به همه جا این قرضه‌ها را همین طور داده است مقررات ممالک دیگر با مال ما تفاوت ندارد از این نقطه‌نظر که جنابعالى ایراد مى‌فرمایید که یک مواد مخصوص باشد به کلى خیال‌تان راحت باشد (پیراسته - بنده پس نمی‌گیرم)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد (اسلامى - مخالف باید صحبت بکند) آقاى صدر‌زاده مخالف هستند بفرمایید

صدر‌زاده - عرض کنم که راجع به این مسأله استقراض باید توجه کرد که این بین دو طرف است یک طرف بانک صادرات و واردات است باید با آنها و مطابق رویه‌اى که آنها دارند قرارداد تنظیم بشود هر شرطى راه ما اینجا تعیین می‌کنیم و تصویب می‌کنیم این طور نیست که مورد قبول آنها واقع بشود به طور کلى استقراض باید با تصویب مجلس شوراى ملى باشد چرا؟ براى این که گاهى ممکن است یک استقراض‌هایى لازم بشود یعنى دولت بخواهد بکند که موافق به اصلاح مملکت نباشد از این جهت اصل استقراض باید به تصویب مجلس برسد ولى شرایط استفاده از آن استقراض و یا طرز عمل کردن از آن اعتبارى که از استقراض تحصیل می‌شود این ضرورت تصویب مجلس را ندارد پیشنهاد آقاى محمدعلى مسعودى قسمت اجراییات را روشن کرد که یک برنامه‌اى را وزارت کشاورزى می‌نویسد و هیئت دولت تصویب می‌کند و به موقع اجرا می‌گذارد و اما راجع به شرایط استفاده از این اعتبار، اعتبار را خود مجلس شوراى ملى تصویب می‌کند ولى شرایط استفاده از این اعتبار را که آن هم باز به موجب یک قراردادى است که مدت مدیدى هم روى آن صحبت شده است آن را هم باز گذاشته‌اند که به تصویب کمیسیون بودجه و کمیسیون خارجه برسد کمیسیون خارجه از نقطه‌نظر این است که عنایت داشته باشد یک شرایطى که منافى با شئون سیاسى

+++

مملکت باشد مورد استفاده قرار نگیرد کمیسیون بودجه هم از لحاظ مالى است ملاحظه بفرمایید ما الآن براى این که خود استقراض را به تنهایى و به طور کلى به تصویب برسانیم چقدر وقت داریم صرف مى‌کنیم اگر بخواهیم جزئیات شرایط استفاده را به تصویب مجلسین برسانیم معنى آن این است که هیچ وقت این قانون نباید عملى بشود! این عقیده بنده است.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى پیراسته آقایان موافقین قیام کنند (عده کمى قیام نمودند) تصویب نشد

دو پیشنهاد دیگر بیشتر نیست قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى ابریشم‌کار به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - اینجانب پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل اضافه شود.

1 - مبلغ مناسبى‌ از 25 میلیون براى تعمیر خانه ماشین آلات اختصاص داده شود

2 - ماشین‌هاى یک سیستم یک نواخت خواسته شود و از خرید ماشین‌هاى متفرقه خوددارى شود ابریشم‌کار

رئیس - اینها با توضیحاتى که آقاى وزیر کشاورزى دادن گمان می‌کنم دیگر مورد ندارد قبول کردند این کار را بکنند پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقاى مهدوى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم حتى‌الامکان ماشین‌هاى فلاحتى از کارخانه‌هاى مختلف نباشد.

رئیس - راجع به این که از کارخانه‌هاى مختلف نباشد توضیح دادند حالا توضیح‌تان را بدهید

مهدوى - عرض بنده این است که ما خاطراتى داریم در این مملکت، اتومبیل‌هایى که الآن ملاحظه می‌فرمایید از حیث متنوع در این شهر دیده می‌شود این از روى این اصل است که از روز اول این قسمت را مراعات نکره‌اند در هیچ جاى دیگر در پایتخت‌هاى دنیا این اندازه شما اتومبیل‌های لوکس نمی‌بینید و اتومبیل فروش‌ها در هیچ جا از فروش اتومبیل منفعت زیادى نمی‌برند از اسباب یدکى است که ده مقابل قیمت ورود از ما پول می‌گیرند استدعا می‌کنم شما از ماشین‌هاى مختلف نخرید از یکى دو تا آنچه که آقاى مسعودى گفتند در خارج می‌گویند بعضی‌ها دست روى ماشین گذاشته‌اند اینها فقط می‌خواهند سوء استفاده کنند بروید دقت کنید که ماشین‌هاى به خصوصى بگیرید که اسباب‌هاى یدکیش تقریباً شبیه به هم باشد و تنوع زیادى نداشته باشد که فوق‌العاده به نفع مملکت ما است و یک ایرادى هم بنده به اصل لایحه داشتم که آقاى مخبر ممکن است توضیح بفرمایند اصولاً بنده فکر می‌کنم 25 میلیون دلار ما قرضه مى‌گیریم دستگاه وزارت دارایی هم مقروض می‌شود این چه شده؟ البته کمیسیون بودجه هم صلاحیت دارد کمیسیون خارجه هم دارد اما چرا کمیسیون مالى، کمیسیون دارایى نظر نداده‌اند. بنده این را متوجه نشدم و برایم روشن نبود.

رئیس - بنده قبل از این که رأى بگیرم تقاضا دارم آقایان بیرون تشریف نبرند یک پیشنهادى است راجع به اوقات مجلس که تکلیفش معین بشود چون پیشنهاد دیگرى نمانده رأى می‌گیریم.

صدر‌زاده - یک پیشنهاد دیگر هم از آقاى صفایى رسیده است اجازه بفرمایید قرائت شود.

رئیس - قرائت کنید

(به شرح زیر قرائت شد)

دولت مکلف است این وام را از محل درآمد نفت تأمین و بپردازد

رئیس - این یک قرضه است که مدت آن 15 سال است آقاى وزیر کشاورزى و مخبر توضیح دادند که مدت 15 سال خواهد بود نمى‌شود این را در لایحه بگنجانیم رأى مى‌گیریم به خود لایحه با تبصره‌ای که به آن ملحق شد و اصلاح 15 سال پرداخت آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد به مجلس سنا فرستاده مى‌شود

7 - تصویب تقلیل جلسات مجلس به هفته‌اى یک روز تا 20 شهریور.

رئیس - پیشنهادى راجع به اوقات کار مجلس رسیده قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام ریاست مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم تا آخر شهریور جلسات مجلس شوراى ملى هفته‌اى یک روز، روزهاى یکشنبه باشد نورالدین امامى‏

رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى - عرض کنم بنده با این پیشنهاد جمع دو عمل را کردم هم نخواستم مجلس شوراى ملى تعطیل شود و اکثریت نمایندگان از تهران خارج بشوند و نظر جناب آقاى نخست‌وزیر تأمین شده باشد و هم آقایان نمایندگان محترم و مخصوصاً مخبرین و مدیران محترم جراید از این گرما و شدت هوا کمتر به زحمت بیفتند این است که بنده پیشنهاد کردم تا آخر شهریور روزهاى یکشنبه جلسات عادى داشته باشیم اگر خدا نکرده کار فوق داشتیم جلسات فوق‌العاده تشکیل شود احتیاج به توضیح زیادى هم ندارد اما این که روزهاى یکشنبه پیشنهاد کردم براى این که اول هفته است و آقایان از روز یکشنبه به بعد مى‌توانند از تعطیل استفاده کنند و به خارج و ییلاق تشریف ببرند.

رئیس - تا 20 شهریور گمان می‌کنم کافى باشد

دکتر بقایى - بنده مخالفم با این پیشنهاد

رئیس - آقاى دکتر بقایى‏

دکتر بقایى - در جلسه قبل صحبت شد که تا آخر مرداد مجلس تعطیل بشود اولاً این عرضى که مى‌کنم بنده تعطیلات جایى نمى‌روم و در تهران اقامت خواهم داشت ولى روى اصول جریان که دیدیم و مى‌توانیم پیش‌بینى بکنیم به نظر بنده این پیشنهاد آقاى نورالدین امامى عملى نخواهد شد مجلس شوراى ملى چند لایحه در دستور دارد که بنده فکر مى‌کنم هیچ کدامش تشنجى از لحاظ تصویب ایجاد نمى‌کند و مخصوصاً یکی‌اش لایحه زندانیان است که همه انتظار دارند زودتر آن لایحه به تصویب برسد (یکى از نمایندگان - در یک جلسه بیشتر مى‌شود کار کرد) ولى اگر هفته‌اى یک جلسه گذاشتیم این یک جلسه تمامش صرف نطق‌هاى قبل از دستو مى‌شود و عملى انجام نخواهد شد به این جهت بنده عقیده‌ام این است که همان طورى که مقرر بود تا آخر مرداد جلسه را تشکیل بدهیم و از اول شهریور رسماً مجلس تعطیل بشود همه هم به کارهای‌مان مى‌رسیم این عقیده بنده است.

رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد هفته‌اى یک روز تا بیستم شهریور آقایانى که با پیشنهاد آقاى امامى موافقند قیام کنند تا 20 شهریور هفته‌اى یک روز (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

رئیس - فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم و طبق پیشنهادى که تصویب شد روز یکشنبه آینده جلسه خواهد بود دستور هم اول لایحه دو دوازدهم و بعد لایحه وزارت کشاورزى راجع به اعتبار دفع سن‏

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294698!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)