کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏19
[1396/06/01]

جلسه: 177 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه هجدهم اسفند ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: دکتر دادفر- اردلان

3- اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه دریافت ششصد میلیون ریال وام جهت ساختمان‌ها‌ی دانشگاه و دانشکده‌ها‌ی شهرستان‌ها

4- طرح گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى

5- معرفى آقاى دکتر هدایتى به‌ وزارت دادگسترى به‌ وسیله آقاى نخست وزیر

6- طرح و تصویب یک فوریت گزارش لایحه افزایش اعتبارات کشاورزى‏

7- مذاکره در گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

8- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دادگسترى

9- مذاکره در گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره‏19

 

 

جلسه: 177

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه هجدهم اسفند ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: دکتر دادفر- اردلان

3- اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه دریافت ششصد میلیون ریال وام جهت ساختمان‌ها‌ی دانشگاه و دانشکده‌ها‌ی شهرستان‌ها

4- طرح گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى

5- معرفى آقاى دکتر هدایتى به‌ وزارت دادگسترى به‌ وسیله آقاى نخست وزیر

6- طرح و تصویب یک فوریت گزارش لایحه افزایش اعتبارات کشاورزى‏

7- مذاکره در گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

8- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دادگسترى

9- مذاکره در گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس دو ساعت قبل از ظهر به‌ ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت‌مجلس‏

رئیس -  اسامى غائبین جلسه پیش قرائت می‌‌شود .

(به ‌شرح زیر قرائت شد).

غائبین بااجازه - آقایان: توماج. شیبانی. اسفندیارى. دکتر ضیایى. سعیدى. دکتر بینا. خزیمه علم. کدیور. مهندس اردبیلى. مرتضى حکمت. دکتر آهى. دکتر عمید. اورنگ. امامى‌خویى. مسعودى. عامرى. مشار. دکتر سعید حکمت. اخوان. دکتر اصلان افشار. صفارى. دکتر پیرنیا.

 غائبین بى‌اجازه - آقایان: اریه. سنندجى. دکتر طاهرى. کیکاوسى. بهبهانى. ابتهاج.

دیرآمدگان و زود رفتگان بااجازه - آقایان: مهندس فروغى. دکتر فریدون افشار. صارمى. دهقان. خرازى. فرود. صدرزاده. ارباب. مهندس ظفر. قنات آبادى. صادق بوشهرى.

رئیس - نسبت به‌ صورت‌مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد).

صورت‌مجلس تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: دکتر دادفر- اردلان

رئیس -  نطق‌ها‌ی قبل از دستور شروع می‌‌شود.

آقاى دکتر دادفر  

دکتر دادفر - همان‌ طوری که آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند به‌ مناسبت انتصاب یکى از همکاران دانشمند ما آقاى دکتر هدایتى به‌ مقام وزارت دادگسترى خواستم چند کلمه‌ا‌ی در اطراف دادگسترى و نواقص دادگسترى و طرق اصلاح و تکمیل این دستگاه طبق نظر خودم و مطالعات خودم به ‌عرض آقایان محترم برسانم در عین حال توجه نمایندگان محترم را به‌ پاره‌ا‌ی از مسائل که ذکر آنها را ضرورى می‌‌دانم جلب کنم . در اهمیت دادگسترى همین‌ قدر بس که تنها مطلبى که توجه مردم ایران را در زمان ناصر‌الدین‌شاه نسبت به‌ ترقیات دول و ملل اروپایی جلب کرد همین سیستم عدالت و طرز دادگسترى مغرب زمین بود و اولین چیزى که قبل از مشروطیت مردم طالب و خواستار آن شدند همین دیوانخانه عدالت بود که بعدها این دیوانخانه عدالت توسعه و گسترش پیدا کرد به‌ اسم مشروطیت، بنده نمی‌خواهم در اطراف مقام قضاوت و اهمیت دادگسترى و رلى که عدالت و اجراى عدالت در مملکت دارد بحث کنم براى این‌ که اهمیت آن همین‌ قدر بس که تمام متفکرین و دانشمندان ملل قوه قضاییه را یکى از ارکان سه گانه هر اجتماع و هر ملتى تشخیص داده‌اند و غالب قوانین اساسى دنیا به‌ همین ترتیب این قوه را یکى از ارکان سه گانه شناخته‌اند (صحیح است) اما باید دید که دادگسترى على‌الاصول در هر مملکت بر چه اساسى باید استوار باشد تا مردم از پرتو آن و از پرتو اجراى این دادگسترى در رفاه و آسایش باشند زیرا در این هیچ شکى نیست که اجراى تمام برنامه‌ها‌ی اصلاحى در مملکت در درجه اول مرهون امنیت عمومى و در درجه دوم امنیت قضایى است به ‌عبارت اخرى امنیت قضایى مکمل امنیت عمومى است و ما باید به‌ هر ترتیبى که باشد امنیت قضایى را مستقر بکنیم و تعمیم بدهیم تا بتوانیم آن نتایجى را که می‌‌خواهیم از استقرار  امنیت در مملکت به‌ دست بیاوریم (صحیح است). دادگسترى ما على‌الاصول در دو قسمت وارد حل و فصل امور  و دعاوى است در  امور حقوقى آقایان استحضار دارند قوانینى هم که هست براى حل و فصل دعاوى است و از این نظر آن اهمیتى را که امور جزایى دارند، ندارند ولى باید طرقى اتخاذ بشود که مردم زودتر به‌ نتیجه برسند و دیگر سال‌ها در پشت اطاق‌ها‌ی دادگاه‌ها و محاکم سرگردان نشوند و چه بسا آن منطق و منظورى را که از طرح دعوى دارند از دست بدهند مثال‌ها و نمونه‌ها‌ی زیادى هست که چگونه دعاوى به‌ وراث رسیده است و از بس اطاله و طول داشته آقایان همه مستحضرند و لازم به‌ ذکر نیست البته براى اصلاح این امر موارد زیادى را باید در نظر گرفت ولى قسمت عمده‌اش مربوط به‌ اصلاح قوانین است براى اصلاح قوانین هم یک تجدید نظر‌ها‌ی اصولى لازم است که بنده امیدوارم اینها به‌ تدریج به‌ عمل بیاید، اما قسمت مهم امور جزایى است که شامل سه قسمت است کشف جرم تشخیص مجرم و بعد اجراى مجازات. متأسفانه در کشور ما این که تمام انتقادات

+++

‌از دادگسترى است صحیح نیست چون مراحل کشف جرم در ایران بسیار ضعیف و ناقص است، یعنى یک مستنطق علاوه بر وظیفه قضایى خودش وظیفه کشف جرم را هم به‌ عهده دارد، در صورتى که باید دستگاه‌ها‌ی کشف جرم ما مجهز بشوند به ‌وسایل علمى امروزه که بتوانند جرایم را با دلایل و مدارک کافى کشف کنند و در  دسترس مقامات قضایى براى تعقیب و مجازات بگذارند، مثلاً در کشورها‌ی خارجه از لحاظ  علمى این ‌قدر دلایل جمع‌آورى می‌کنند مثل تجزیه خون و‌ نمونه مو و لباس و اثر انگشت و اینها، این ‌قدر دلایل پیش مستنطق می‌برند که اصلاً مستنطق در تحقیقات خود به آن رموزى که در ایران لازم است به ‌کار برود احتیاج ندارد و در اینجا هم باید این اصل را در نظر بگیریم،  مخصوصاً براى تربیت یک کادر قوى  مأمورین آگاهى که ما تأمینات می‌گوییم یعنى انسپکتور، اینهایى که مأ‌موریت کشف جرم دارند مثل پلیس که در مراکز جرایم و اتفاقات کار دارند کشیک دارند، اینها را باید تقویب کرد اینها حافظ قانون هستند اینها باید اشخاصى باشند فهمیده و اشخاصى باشند تحصیل کرده و علاقمند به‌ شغل خودشان تا بتوانند پرونده را تکمیل بکنند و بدون نقص در اختیار مقامات قضایى بگذارند در مرحله تحقیقات متأسفانه در مملکت ما فقط  و فقط  توجه به تهران شده است، بنده مثلى عرض می‌کنم تهران بدون حومه‌ا‌ی که داراى مراکز دادگاه بخش است مثل شمیران و ورامین و کرج، آنچه جزو نقشه تهران بزرگ هست طبق سرشمارى یک میلیون نفر جزو حوزه قضایى پارک تهران است براى این عده چهل تا بازپرس و چهل تا دادیار در پارک تهران کار می‌کنند من‌باب مثال عرض می‌کنم، شهرستان مراغه طبق سرشمارى سیصد هزار نفر جمعیت دارد فقط دو بازپرس دارد آن هم یکی‌اش همیشه نبوده است یعنى در تهران در واقع پانزده برابر شهرستان‌ها قاضى داریم شهر تبریز با حوزه قضایى‌اش در حدود هشتصد هزار نفر، یک میلیون نفر جمعیت دارد فقط  هشت شعبه بازپرسى دارد، تهران هم یک میلیون جمعیت دارد، با این جمعیت، با این راه‌ها‌ی نزدیک، با این طرق سهل هشتاد بازپرس و دادیار دارد، آقا اگر علاقه هست باید براى تمام نقاط کشور یک نظر باشد حالا گرچه در تهران هم کارها مى‌ماند و در اینجا هم احتیاج هست و آقایان کار مى‌کنند ولى به ‌همین نسبت باید در شهرستان‌ها هم تعمیم داده بشود و در شهرستان‌ها مردم از بس به‌ دعاوی‌شان رسیدگى نمی‌شود مجازات از بین رفته و در نتیجه تعداد جرایم روز به‌ روز زیاد شده منظور از برقرارى محاکم دادگسترى و داشتن محاکم جزایى این است که تنبیه در کار باشد و در نتیجه از این جرایم کم بشود ولى در ایران برعکس شده از بس به ‌واسطه نبودن تشکیلات طول و تفصیل رسیدگى زیاد شده است در نتیجه اصلاً اثر مجازات ازبین رفته، به ‌خصوص در شهرستان‌ها مردم از عدلیه نمى‌ترسند براى این‌ که مجازاتى در کار نیست و رسیدگى نمى‌شود، قاضى نیست، تشکیلات نیست و قوانین جزایى ما همه آن ‌طوری‌ که مناسب با وضعیت ایران باشد نیست البته یک تجدید نظرى در اصول محاکمات جزایى مى‌شود که بنده هم افتخار عضویت در کمیسیون دادگسترى را دارم ، در ضمن رسیدگى ما فکر کردیم که اصلاحات بسیار اساسى در قوانین جزایى و سایر قوانین باید به ‌عمل بیاید و ما امیدواریم که آقاى وزیر دادگسترى به این مطالب توجه کنند، در مرحله سوم که مرحله اجراى احکام است اهمیت در اینجا است بعد از 15 سال وقتى یک پرونده رسیدگى شد آمد اجرا بشود تازه این حکم یا اجرا نمی‌شود یا به‌ یک کیفیتى اجرا می‌‌شود که منظور از آن وضع مجازات از بین می‌‌رود. الان سیستم مجازات در دنیا با قبل از جنگ فرق دارد، الان به‌ متهمین و مجرمین به ‌چشم مریض نگاه مى‌کنند که در اجتماع واقعاً فاسد شده و باید معالجه بشود، در نتیجه تمام زندان‌ها‌ی امروز دنیا و‌سایل معالجه و تربیت مریض را در پیش گرفته‌اند، اگر بیکار شده به‌ او کار می‌دهند، اگر منحرف بوده او را تربیت مى‌کنند و اصلاحش می‌کنند، اما زندان‌ها‌ی ما طور‌ی‌ است که الان قضات جرأت نمی‌کنند کسى را که سابقه جزا‌یى و زندانى شدن ندارد به‌ زندان بفرستند مى‌گویند او اگر حالا برود تمام راه و چاه ارتکاب جرم را یاد مى‌گیرد، به این ترتیب باید نسبت به‌ اصلاح وضع زندان‌ها و غیرنظامى کردن زندان‌ها و همان روشى که در دنیا متداول  و معمول است و سازمان ملل‌متحد هم به‌ دنیا توصیه کرده است. آقاى وزیر دادگسترى یک توجه خاص مبذول بدارند بنده در این کلیات به‌ عرایضم خاتمه می‌دهم و امیدوارم آقاى دکتر هدایتى که واقعاً یکى از همکاران فاضل و دانشمند ما هستند و استاد دانشکده حقوق هستند و اکثر قضات دادگستر از شاگردان ایشان بوده‌اند بتوانند با آن فعالیتى که دارند این اصول را در نظر بگیرند و به ‌خصوص توجه به‌ وضع  آقایان قضات و ریشه‌کن کردن این اعمال نفوذ در دستگاه دادگسترى توجه کامل مبذول بفرمایند تا این دستگاه بتواند روز به‌ روز اعتماد عمومى را جلب کند و در توسعه و اصلاح برنامه عمرانى و آبادانى مملکت ما که در شرف اجرا است بتواند کمک مفید و مؤثرى بکند (احسنت).

رئیس -  آقاى اردلان‏

اردلان -  بنده یک اطلاعات جزئى نسبت به‌ امور محصلین در خارجه شنیده بودم که امروز می‌‌خواستم بالنسبه اظهارات مفصلى به‌ عرض آقایان نمانیدگان محترم برسانم ولى چون گفته شد که ممکن است این فکرها عملى نشود و محصلین بتوانند راحت به‌ امور تحصیلى خودشان ادامه بدهند بنده از عرض توضیحات بیشترى فعلاً خوددارى می‌کنم ولى چون جناب آقاى ذوالفقارى معاون جناب آقاى نخست‌وزیر اینجا تشریف دارند به‌ ایشان عرض می‌کنم ممکن است یادداشت بفرمایند، صحبت بفرمایند حقیقتاً موجب تأثر است که اولاد ما که در خارج براى آتیه این مملکت باید تربیت بشوند عوض این‌ که ما و سازمان تحصیل آنها را به ‌طور رضایت‌ بخشى فراهم کنیم دایماً آنها را در یک تضییقاتى می‌گذاریم. (صحیح است) این واقعاً قابل تحمل نیست (صحیح است) بیش از این عرضى نمی‌کنم (احسنت، احسنت).

3 - اخذ رأى و تصویب لایحه اجازه دریافت ششصد میلیون ریال وام جهت ساختمان‌ها‌ی دانشگاه و دانشکده‌ها‌ی شهرستان‌ها

رئیس -  لایحه‌ا‌ی که به‌ سنا فرستاده شد بود و از سنا رسیده راجع به ششصد میلیون ریال قرضه قرائت می‌‌شود و رأى گرفته می‌‌شود.

 (به ‌شرح زیر قرائت شد).

ریاست محترم مجلس شورای‌ ملى

در پاسخ مرقومه شماره 12455-10/11/1336 راجع به ‌لایحه اجازه دریافت مبلغ ششصد میلیون ریال وام از بانک ملى جهت ساختمان‌ها‌ی نیمه تمام و ساختمان‌ها‌ی جدید دانشگاه تهران و دانشکده‌ها‌ی شهرستان‌ها اشعار می‌دارد:

لایحه مزبور در جلسه روز چهارشنبه چهاردهم اسفند ماه 1336 مطرح و عیناً به‌ تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا - محسن صدر

رئیس - رأى گرفته می‌‌شود با ورقه. آقایان موافقین ورقه سفید می‌دهند.

 (اسامى آقایان به ‌وسیله آقاى ثقةالاسلامى (منشى) به ‌شرح زیر اعلام  و  اخذ رأى به‌ عمل آمد).

آقایان: پرفسور اعلم. قوام. دکتر عدل. دکتر دیبا. صفارى. خرازى. دکتر بینا. مهندس قباد ظفر. عبدالحمید بختیار. سراج حجازى. حشمتى. فضایلى. مهندس هدایت. مهندس جفرودى. یار افشار. کورس. ساگینیان. دکتر فریدون افشار. سلطانى. بزرگ ابراهیمى. بزرگ‌نیا. صدرزاده. بیات ماکو. علامه وحیدى. شادمان. دهستانى. مهندس فروهر. مشار قائم مقام. اردلان. دکتر امیرحکمت. دکتر امیر نیرومند. برومند. دکتر نفیسى. دکتر سید امامى. عماد تربتى. قرشى. دکتر اسدى. شادلو. دکتر دادفر. دکتر شاهکار. ارسلان خلعتبرى. هدى. دیهیم. بهادرى. حکیمى. عمیدى نورى. دکتر جهانشاهى. مجید ابراهیمى. عامرى. نصیرى. دکتر آهى. مرآت اسفندیارى. استخر. دهقان. دشتى. ارباب گیو. دکتر حسن افشار. صراف زاده. محسن اکبر. محمود ذوالفقارى. افخمى. ثقةالاسلامى. جلیلیوند. باقر بوشهرى. احمد مهران. دکتر سعید حکمت. دادگر. محمودى.

 (آرای مأخوذه شماره شد و نتیجه به‌ قرار زیر بود).

 موافق 69

رئیس - لایحه قرضه 600 میلیون ریال تصویب شد.

اسامى موافقین - آقایان: مهندس فروهر. جلیلوند. مهندس سلطانى. دکتر جهانشاهى. مهران. دکتر بینا. قرشى. مهندس ظفر. دهقان. بهادرى. باقر بوشهرى. ثقةالاسلامى. دکتر حسن افشار. دکتر دادفر. یارافشار. مهندس هدایت. عبدالحمید بختیار. دکتر شاهکار. شادمان. هدى. عماد تربتى. مهندس دهستانى. محمودى. فضایلى. کورس. خرازى. دیهیم. دکتر فریدون افشار. بیات ماکو. صدرزاده. دکتر دیبا. حشمتى. دکتر آهى. صراف زاده. مجید ابراهیمى. پرفسور اعلم. خلعتبرى. دکتر عدل. عامرى. دشتى. علامه وحیدى. سراج. حجازى. صفارى. عمیدى نورى. حکیمى. دادگر. افخمى. دکتر امیر نیرومند. بزرگ ابراهیمى. ساگینیان. بزرگ نیا. نصیرى. دکتر سعید حکمت. قوام. مهندس جفرودى. اکبر. استخر. اردلان. گیو. مرآت اسفندیارى. برومند دکتر اسدى. محمود ذوالفقارى. مشار. دکتر نفیسى. دکتر امیر حکمت. شادلو. دکتر سید امامى.

4 - طرح گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

رئیس - گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به‌ اعتبار کشاورزى قرائت می‌‌شود و گزارش از کمیسیون‌ها‌ی دادگسترى و دارایى هم رسیده ولى هر سه گزارش با هم اختلاف دارد هم مال کشاورزى و هم مال دارایى هم مال دادگسترى، حالا قرائت می‌‌شود که آقایان توجه بفرمایند مورد اختلاف را ببینند نظر خودشان را بگویند.

 (به ‌شرح زیر قرائت شد).

 گزارش از کمیسیون کشاورزى به ‌مجلس شوراى ملى

کمیسیون کشاورزى در جلسه 16 بهمن ماه 1336 لایحه شماره 21797 دولت راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى را با حضور نمایندگان دولت مورد شور

+++

 و رسیدگى قرار داد و با مختصر اصلاحى در ماده سوم لایحه مزبور را  تصویب نمود اینک گزارش آن‌ را به‌ مجلس شوراى ملى تقدیم می‌‌دارد.

 ماده 1 - بانک ملى ایران مکلف است از محل وجوه حاصله از ارزیابى پشتوانه اسکناس موضوع قانون مصوب تیرماه 1333 و قانون راجع به‌ اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مصوب اردیبهشت 1336 مبلغ سه هزار و پانصد ریال در اختیار بانک کشاورزى بگذارد که به‌ مصرف وام در امور کشاورزى برسد ترتیب پرداخت مبلغ فوق‌الذکر به‌ بانک کشاورزى به ‌قرار زیر خواهد بود:

 مبلغ نهصد و بیست میلیون ریال پس از تصویب این قانون - هشتصد و شصت میلیون ریال در فروردین 1338 - هشتصد و چهل میلیون ریال در فروردین 1339 - چهارصد و پنجاه میلیون ریال در فروردین 1340 و چهار صد و سى میلیون ریال در فروردین 1341.

ماده 2 - کلیه اسناد و قراردادها‌ی مربوط به‌ وام و اعتبارات که به‌ وسیله بانک کشاورزى تنظیم و در دفاتر بانک ثبت می‌‌شود در حکم اسناد لازم‌الاجرا و تابع مقررات مربوط به‌ آن می‌‌باشد.

 تبصره 1 - بانک کشاورزى موظف است خلاصه معاملاتى را که در مقابل رهینه غیر‌منقول انجام می‌دهد براى ثبت در دفاتر املاک به‌ دوایر ثبت اسناد و املاک مربوطه بفرستد.

 تبصره 2 - بانک کشاورزى موظف است حقوق دیوانى تنظیم اسناد را طبق تعرفه وزارت دادگسترى وصول و به‌ حساب ادارات ثبت ایصال دارد.

تبصره 3 - هر قسمت از مواد قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مورخ 30 تیر 1333 و قانون راجع به‌ اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مورخ 28 اردیبهشت ماه 1336 که با مقررات این قانون در مورد انتقال سه هزار و پانصد میلیون ریال به‌ بانک کشاورزى ایران مغایرت داشته باشد در قسمتى که مغایرت دارد از تاریخ تصویب این قانون ملغى است‏.

ماده 3 - وزارتخانه‌ها‌ی دارایى - کشاورزى - دادگسترى مسئول اجراى مفاد این قانون می‌‌باشند و آیین‌نامه‌ها‌ی اجرایى این قانون توسط وزارت کشاورزى تنظیم و پس از تصویب کمیسیون کشاورزى مجلسین به‌ مورد اجرا گذارده خواهد شد.

مخبر کمیسیون کشاورزى عماد تربتى‏

رئیس - گزارش کمیسیون دادگسترى قرائت می‌‌شود.

 (به ‌شرح ذیل خوانده شد).

گزارش از کمیسیون دادگسترى به‌ مجلس شورای ملى

کمیسیون دادگسترى در جلسه 12 اسفندماه 1336 لایحه مربوط  به   افزایش اعتبارات کشاورزى را با حضور نمایندگان دولت مورد رسیدگى قرار داده و با توجه به‌ اعتبار اسناد رسمی و لازم‌الاجرا لایحه مزبور را با اصلاحاتى تصویب و اینک گزارش آن را  به‌ شرح زیر به‌ مجلس شورای ملى تقدیم می‌دارد:

ماده اول - بانک ملى ایران مکلف است از محل وجوه حاصله از ارزیابى پشتوانه اسکناس موضوع قانون مصوب تیرماه 1333 و قانون راجع به‌ اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مصوب اردیبهشت 1336 مبلغ سه هزار و پانصد میلیون ریال در اختیار بانک کشاورزى بگذارد که به مصرف وام در امور کشاورزی برسد. ترتیب پرداخت مبلغ فوق‌‌الذکر به بانک کشاورزى به‌ قرار زیر خواهد بود:

 مبلغ نهصد و بیست میلیون ریال پس از تصویب این قانون - هشتصد و شصت میلیون ریال در فروردین 1338 - هشتصد و چهل میلیون ریال در فروردین 1339 - چهار صد و پنجاه میلیون ریال در فروردین 1340 و چهار صد و سى میلیون ریال در فروردین 1341.

ماده دوم - تنظیم اسناد و قراردادها‌ی مربوط به وام و اعتبارات منظور در ماده 1 بر طبق آیین‌نامه‌ا‌ی خواهد بودکه وزارت دادگسترى در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون تهیه خواهد نمود و مادام که این آیین‌نامه تدوین نشده طبق مقررات جارى اسناد رسمى خواهد بود. تبصره - هر قسمت از مواد قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مورخ 30 تیرماه 1333 و قانون راجع به‌ اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مورخ 28 اردیبهشت ماه 1336 که با مقررات این قانون در مورد انتقال سه هزار و پانصد میلیون ریال به‌ بانک کاشورزى ایران مغایرت داشته باشد در قسمتى که مغایرت دارد از تاریخ تصویب این قانون ملغى است.

ماده سوم - وزارتخانه‌ها‌ی دارایی - کشاورزى - دادگسترى مسئول اجراى مفاد این قانون می‌‌باشند و آیین‌نامه‌ها‌ی اجرایى این قانون توسط  وزارت کشاورزى تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به‌ مورد اجرا گذارده خواهد شد.

مخبر کمیسیون دادگسترى - عمیدى نورى‏

رئیس - گزارش کمیسیون دارایى قرائت می‌‌شود.

 (این ‌طور خوانده شد)

 گزارش از کمیسیون دارایى به مجلس شوراى ملى

 کمیسیون دارایى در جلسه 5 اسفند ماه 1336 لایحه شماره 21797 دولت راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى را با حضور نمایندگان دولت مورد شور و مداقه قرار داده و لایحه پیشنهادى دولت را عیناً تصویب نمود . اینک گزارش آن‌ را به‌ مجلس شورای ملى تقدیم می‌‌دارد:

 ماده اول - بانک ملى ایران مکلف است از محل وجوه حاصله از ارزیابى پشتوانه اسکناس موضوع قانون مصوب تیرماه 1333 و قانون راجع به‌ اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مصوب اردیبهشت 1336 مبلغ یک هزار و پانصد میلیون ریال در اختیار بانک کشاورزى بگذارد که به‌‌ مصرف وام در امور کشاورزى برسد. ترتیب پرداخت مبلغ فوق‌الذکر به‌ بانک کشاورزى به‌ قرار زیر خواهد بود:

 مبلغ نهصد و بیست میلیون ریال پس از تصویب این قانون - هشتصد و شصت میلیون ریال در فروردین 1338 - هشتصد و چهل میلیون ریال در فروردین 1339 - چهار صد و پنجاه میلیون ریال در فرودین 1340 و چهار صد و سى میلیون ریال در فروردین 1341.

ماده دوم - کلیه اسناد و قراردادها‌ی مربوط  به‌ وام  و  اعتبارات که به ‌وسیله بانک کشاورزى تنظیم  و در دفاتر بانک ثبت می‌‌شود در حکم اسناد لازم‌الاجرا  و تابع مقررات مربوط به‌ آن می‌‌باشد.

تبصره 1 - بانک کشاورزى موظف است خلاصه معاملاتى را که در مقابل رهینه غیر‌منقول انجام می‌‌دهد براى ثبت در دفاتر املاک به‌ دوایر ثبت اسناد و املاک مربوطه بفرستد.

 تبصره 2 - بانک کشاورزى موظف است حقوق دیوانى تنظیم اسناد را طبق تعرفه وزارت دادگسترى وصول و به‌ حساب ادارات ثبت ایصال دارد.

تبصره 3 - هر قسمت از مواد قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مورخ 30 تیر 1333 و قانون راجع به‌ اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مورخ 28 اردیبهشت ماه 1336 که با مقررات این قانون در مورد انتقال سه هزار و پانصد میلیون ریال به‌ بانک کشاورى ایران مغایرت داشته  باشد در قسمتى که مغایرت دارد از تاریخ تصویب این قانون ملغى است.

ماده سوم - وزارتخانه‌ها‌ی دارایى - کشاورزى - دادگسترى مسئول اجراى مفاد این قانون می‌‌باشند و آیین‌نامه‌ها‌ی اجرایى این قانون توسط وزارت کشاورزى تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به‌ مورد اجرا گذارده خواهد شد.

مخبر کمیسیون دارایى - مشایخى‏

رئیس - کلیات مطرح است، آقاى بهادرى.

بهادرى - بسیار جاى خوش‌وقتى است که دولت یک چنین لایحه‌ا‌ی تقدیم مجلس کرده است و به این فکر افتاده که در قسمت فلاحت یک قدم‌ها‌ی مفیدى براى رفاه حال زارع و تولید کشاورزى این مملکت بردارد. امروز صبح که بنده آمدم مجلس تابلو مخالف و موافق را دیدم چون قسمت فلاحتى بود و خوشبختانه بنده زندگی‌ام اکثراً روى فلاحت گذشته و در قسمت کشاورزى مطالعه کرده‌ام یک ایراداتى داشتم جزو مخالف اسم نوشتم. بانک کشاورزى که ما در این مملکت داریم و سالیان دراز است که این بانک در مملکت تشکیل شده هنوز این بانک به‌ نظر بنده مفید به‌ حال زارع و مالک نبوده است و عیناً مثل یک  دستگاه صرافى است (صحیح است). بانک کشاورزى کارش این است که پولى وام بدهد یک نزول بیشترى بگیرد، یک وقتى هم یک جوایزى آنجا درست کرده بودند و از آن یک عوایدى می‌‌گرفتند حالا نمی‌‌دانم هست یا نیست اما این مملکتى که خداوند واقعاً همه گونه نعمتى به‌ آن داده ما هنوز از قسمت زراعت این مملکت استفاده‌ا‌ی نمى‌کنیم. زراعت این مملکت آقایان بهتر استحضار دارند به‌ همان روییه عهد دقیانوس است زراعت با گاو است با آن گاوآهن‌ها‌ی قدیمى و هنوز ده یک زراعت این مملکت مدرن نشده و تازه هم اگر چند تا تراکتور به این مملکت آورده شده وسایلش نیست، اگر یک روزى تراکتورى در مراغه خراب بشود دو سه ماه باید بخوابد و بعد بیاید در تهران تا آن‌ را درست کنند و وسایل آن‌ را تهیه کنند و بعد برود آنجا. پس ما هنوز نتوانسته‌ایم که زراعت این مملکت را مدرن کنیم مخصوصاً با علاقه و توجهى که شخص اعلیحضرت همایونى در امور فلاحتى دارند و اکثراً هم اوامرى نسبت به‌ امور فلاحتى وزارعین صادر می‌‌فرمایند و مخصوصاً خودشان نیز علا‌قمندند که زارعین این مملکت را صاحب ملک و آب و زندگى کنند. به پیروى از نیات شاهنشاه باید مخصوصاً دولت یک قدم‌ها‌ی مفیدى براى مدرن کردن فلاحت و آسایش این طبقه زارع بردارد.  آقایان توجه دارند که قسمت اعظم ساکنین دهات کارشان را ول مى‌کنند می‌‌آیند تهران و اکتفا می‌‌کنند به‌ روزى هشت تومان نه تومان می‌‌روند کار می‌‌کنند، الان قسمت اعظم اهالى دهات سرازیر می‌‌شوند می‌‌آیند به‌ شهرها و تهران این لایحه‌ا‌ی که بنده دیدم نسبت به ازیاد سرمایه بانک است حق این بود که در این یک تجدید نظرى در قسمت آیین‌نامه‌ها و معامله‌ا‌ی که بانک با زارعین دارد به ‌عمل بیاید. اگر امروز یک زارعى یا مالکى بخواهد از بانک کشاورزى پول قرض بگیرد اولاً یک زمان طولانى وقت لازم دارد. یک تشریفات و مقرراتى دارد باید سه چهار ماه بلکه بیشتر بود دنبال این مقررات تازه

+++

‌آمدند خواستند به‌ یک زارعى هزار تومان وام بدهند باید بیاید به‌ شهر و برود ثبت اسناد، مقررات و نزولش راحساب بفرمایید، بنده حساب کردم که بانک کشاورزى پایین‌تر از صدى بیست و چهار به‌ زارعین وام نمی‌‌دهد این است که بنده از جناب آقاى وزیر دارایى که مرد منصفى هستند و اینجا تشریف دارند استدعا می‌‌کنم که یک فکر عاجلى در آیین‌نامه براى طرز پرداخت و موضوع نزول بفرمایند که بتوانند زارعین و طبقه‌ای ‌که محتاجند استفاده بکنند. به ‌علاوه یک فکر جدیدى بفرمایند که قسمت اعظم این پول‌ها را به آن طبقه‌ا‌ی بدهند که واقعاً در دهات ساکن‌اند و کار زراعتى می‌‌کنند، نه این‌ که مونوبول کنند به‌ یک عده‌ا‌ی که در مرکز هستند و به آنها پانصد هزار تومان وام کشاورزى بدهند، عرض کردم بانک کشاورزى فعلاً دستگاه صرافى است عیناً مثل بانک کشاورزى با بانک رهنى عمل می‌‌کنند و در دهات شرکت‌ها‌ی تعاونى که مقدمات آن فراهم شده هنوز به ‌جایى نرسیده و از این سرمایه‌ا‌ی  که داده می‌‌شود در اختیار آن شرکت‌ها‌ی تعاونى بگذارند، این شرکت‌ها آقا مفید است اگر این شرکت‌ها را وزارت کشاورزى و سایر قسمت‌ها درست عمل کنند که در دهات یک شرکت تعاونى باشد و احتیاجات زارعین را فراهم کنند این زارع بیچاره مجبور نمی‌‌شود که اول فروردین پنبه یا سایر محصولاتش را از روى ناچارى به‌ طور سلف به ‌نرخ مفت به‌ دست این دلال‌ها بسپارد. البته بنده در اساس مطلب عرضی ندارم،  اینها یک تذکراتى بود که خواستم استدعا بکنم در آیین‌نامه‌ها و طرز پرداخت وام توجهى بفرمایند و تجدید نظرى بفرمایند که واقعاً طبقه زارع از این سرمایه استفاده بکند (احسنت).

رئیس - آقاى اردلان موافقید بفرمایید.

اردلان - در بیانات جناب آقاى بهادرى از این‌ که تسهیلاتى فراهم بشود بنده هم موافقم، منتهى این‌ که به ‌عنوان موافق اسم نوشتم براى این موضوع بود که اصل لایحه لایحه خوبى است و یقین دارم که نمایندگان محترم همه علاقه دارند که این لایحه زودتر بگذرد و اعتبارى در بانک کشاورزى فراهم بشود تا این ‌که بتوانند به‌ کشاورزى این مملکت یک سر و صورتى بدهند و الّا با این وضع ربحى که الان در بانک کشاورزى هست بنده هم معتقد هستم هیچ‌ وقت زارع نمی‌‌تواند از این پول استفاده بکند یعنى بایستى هر سه ماه به‌ سه ماه، شش ماه به شش ماه یک فرعى بپردازند که قادر به پرداخت نیستند، بنابراین اینجا صحبت شد که آقایان هم می‌‌توانند در این‌ موقع پیشنهاد مفیدى براى این ‌که نسبت به‌ کشاورزى تسهیلات بیشترى فراهم بشود بدهند، تقاضاى بنده این بود چون بودجه کل در مجلس شوراى ملى مطرح خواهد شد و اگر قرار باشد این لایحه این گزارش کمیسیون دو شورى تلقى بشود و باز برگردد به‌ کمیسیون به‌ سال آینده خواهد رسید و امسال ما موفق نخواهیم شد که این لایحه را بگذرانیم. پیشنهادى آقایان نمایندگان امضا کرده‌اند که پیشنهادش به‌ جناب آقاى رئیس تقدیم می‌‌شود که این گزارش یک شورى تلقى بشود و لایحه زودتر از مجلس شوراى ملى بگذرد، بنابراین آقایان موافقت بفرمایند یک فوریت این گزارش تصویب شود و یک شورى تلقى بشود، البته پیشنهادهایى که آقایان دارند داده می‌‌شود و مورد مذاکره واقع می‌‌شود به این ترتیب امسال موفق می‌‌شویم که این اعتبارات به‌ بانک داده بشود تا مردم بتوانند از آن استفاده کنند.

5 - معرفى آقاى دکتر هدایتى به‌ وزارت دادگسترى به‌ وسیله آقاى نخست وزیر

رئیس - آقاى نخست وزیر

‌نخست وزیر (دکتر اقبال)- بنده می‌‌خواستم قبلاً از اظهار لطف و همدردى مقام محترم ریاست مجلس و آقایان نمایندگان در مورد فوت برادر عزیزم آقاى محمدعلى اقبال صمیمانه سپاسگزاری کنم، بنابر اراده و امر بندگان اعلیحضرت همایونی شاهنشاهى آقاى دکتر هدایتى استاد دانشگاه وزارت دادگسترى منصوب شدند و امروز به‌ مجلس شوراى ملى معرفى می‌‌شوند (نمایندگان، مبارک است).

6 - طرح و تصویب یک فوریت گزارش لایحه افزایش اعتبارات کشاورزى‏

رئیس - پیشنهادى رسیده که این گزارش با یک فوریت مطرح شود، قرائت می‌‌شود.

 (به ‌شرح زیر خوانده شده).

 مقام ریاست مجلس شوراى ملى این جانبان امضاکنندگان پیشنهاد می‌‌کنیم لایحه 350 میلیون تومان اعتبار بانک کشاورزى با یک فوریت مطرح بشود اردلان، استخر، صراف‌زاده، محسن اکبر، دهقان، محمودى، (ثقةالاسلامى (منشى) و امضاها‌ی دیگر، پانزده امضا دارد).

رئیس -  مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) رأى گرفته می‌‌شود به این پیشنهاد. آقایانى که موافقت دارند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

7 - مذاکره در گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

رئیس - دنباله کلیات مطرح است آقاى دکتر دادفر.

دکتر دادفر - بنده چند روز قبل فرصت پیدا کرده بودم که با جناب آقاى وزیر کشاورزى درباره این لایحه صحبت کنم و نظریات خودم را به‌ اطلاع ایشان برسانم، مباحثه هم کردم، صحبت هم کردم ولى به نتیجه قطعى نرسیدم و یا به ‌عبارت دیگر بنده قانع نشدم، بنده معتقدم حالا که این قدم بزرگ برداشته شده است و واقعاً بنا به‌ امر اعلیحضرت همایونى که همیشه توجه خاصى به ازدیاد تولید این مملکت دارند این پول یعنى 350 میلیون تومان به‌ امور کشاورزى اختصاص داده شده است کمال بى‌انصافى است که در اثر عدم مراقبت و دقت ما این پول مصرف بشود بدون این‌ که یک اثر قطعى و یک اثر روشنى از  آن در مملکت هویدا شود وقتى یک همچون لایحه‌ا‌ی به‌ مجلس می‌‌آید، وقتى دولت مى‌خواهد یک همچون برنامه‌ا‌ی اجرا کند، باید بگوید من با این پول مثلاً ده هزار تن به‌ میزان غله مملکت اضافه می‌‌کنم، برنامه من این است که بعد از تهیه این اعتبار ده هزار هکتار بر میزان اراضى مزورعى اضافه خواهد شد، یا ‌این ‌قدر باغ چاى توسعه پیدا خواهد کرد یا این قدر قند یا چغندر اضافه خواهد شد، حالا ما این را تصویب می‌‌کنیم بعد از پنج سال می‌فهمیم‌‌ که اثر این لایحه چه بوده؟ بعد از اجرای این لایحه چه خواهد شد معلوم نیست، وقتى یک همچون لایحه‌ا‌ی می‌‌آید باید برنامه‌اش جزیی باشد که معلوم بشود از این پول و از اجراى این لایحه و از تخصیص این امر به‌ کشاورزان چه تحولى در  امر کشاورزى مملکت و در چه رشته‌هایى ایجاد خواهد شد. بنده البته تصور مى‌کردم که دو شورى خواهد بود ولى خوشبختانه یا بدبختانه یک شورى شد و بنده مى‌خواستم عرض کنم که اگر این 350 میلیون پول به‌ وام داده شد بعد از دو سال، سه سال، چهار سال ما چطور بفهمیم که اثر این وام در اجتماع چیست؟ چون یک آمارى در گزارش نیست. ممکن است در کمیسیون خاصى این بحث شده باشد، اما این قبیل امور باید جزو برنامه و جزو لایحه باشد و یک پیشنهادى هم در این زمینه تقدیم داشته‌ام. دومین تذکر بنده این است که به‌ تجربه ثابت شده است که وام در این مملکت چه در امور صنعتى و چه در امور کشاورزى بسیار مفید بوده است ولى اگر چنانچه در نحوه این وام و طرز اجراى این وام یک مقررات خاصى در نظر گرفته نشود نتیجه منظور به ‌‌دست نیامده و نمى‌آید. خود بانک کشاورزى الان شاید در حدود چندین سال است مشغول وام دادن و تقویت کشاورزان شده ولى جز در موارد محدودى این وام تأثیر خاصى در وضع کشاورزان نکرده به‌ دلیل این‌ که این وام نصیب کسانى شده است که در امور کشاورزى به‌ کار نبرده‌اند و یا این‌ که اگر به ‌کار برده‌اند از بس بهره داده‌اند و یا از بس گرفتار پیچ و خم‌ها‌ی آیین‌نامه‌ها و اساس‌نامه‌ها بوده‌اند آن ‌طورى که لازم بوده اثر مطلوب گرفته نشده، البته قدرى مؤثر بوده و این بانک کشاورزى کمک کرده است به ‌مردم ولى با یک برنامه و سرمایه خوب و متدیک می‌‌توان بهتر از این نتیجه گرفت. مملکت ما آقا 50 میلیون هکتار زمین بایر دارد که مستعد براى آبادى است، 50 میلیون هکتار یعنى هر خانواده اگر همه را کشاورز حساب کنیم ،20 هکتار زمین می‌‌رسد. الان تمام این زمین‌ها زیرش آب دارد و‌ بهترین خاک را دارد براى زراعت و می‌‌شود اینها را با یک برنامه‌ا‌ی آباد کرد و قابل کشت کرد و تحویل مردم داد عوض این‌ که زمین مردم را تقسیم کنیم زمین خداداد آباد کنیم بدهیم دست مردم، از طرف دیگر برنامه ما باید این باشد که مالکیت را توسعه بدهیم و هر چه بیشتر مردم را مالک کنیم و به این آب و خاک علاقمند کنیم. این برنامه خوب است ولى باید کمک‌هایى هم بشود منتهى باید وام به‌ کسانى داده بشود که به‌ کار کشاورزى اشتغال دارند فعلاً وام اغلب به‌ کسانى داده می‌‌شود که مالکند و سرمایه دارند، رعیت چه استفاده‌ا‌ی مى‌برد؟ بنده که دکتر دادفر هستم می‌‌آیم پانصد هزار تومان وام می‌‌گیرم، پانصد هزار تومان هم خودم می‌‌گذارم صد هزار هکتار زمین را آباد می‌‌کنم می‌‌شوم مالک عمده در صور‌تی که مقصود تشکیل خرده مالک است اعلیحضرت همایونى در این کار پیشقدم شدند تشکیل بانک و دادن وام چه فایده دارد ما باید زمین‌ها‌ی مزروعى مملکت‌مان را آن که در دامنه کوه‌ها و صحرا بایر افتاده و قدیم آباد بوده با ایجاد قنوات با ایجاد سدها آباد کنیم و به‌ رایگان به‌ رعایاى بی‌‌زمین بدهیم این هنر است و الّا با این لایحه فقط کسانى استفاده خواهند کرد که سرمایه‌دار هستند و این صحیح نیست که 350 میلیون تومان را بدهیم به‌ مالکین، ما اگر می‌‌توانیم باید از سرمایه‌دارها در آبادى زمین‌ها استفاده کنیم. سرمایه آنها را هم جلب کنیم، آنها را هم شریک کنیم و به این ترتیب در نتیجه تعداد زیادى از افراد داراى آب و خاک و زمین می‌‌شوند. ما خوشبختانه براى این‌کار یک الگو نمونه‌ا‌ی در دست داریم همین عمل در دشت مغان و در دشت گرگان نتایج بسیار خوبى داده است. ملاحظه بفرمایید الان در دشت گرگان بر اثر کمک خاصى که سازمان برنامه و بانک عمران کرده است الان درحدود 1500 ، ششصد تراکتور کار مى‌کند (صفارى - بیشتر) چرا؟ براى این‌ که کمک کرده‌اند به‌ کسانى که آنجا مشغول کشاورزى هستند و در نتیجه آن رعایا رفته‌اند با کمک‌هایى که شده زمین‌ها را آباد کرده‌اند و هم به‌ میزان قابل ملاحظه‌ا‌‌ی به‌ کشت زمین اضافه شده و به ازدیاد محصول آنجا که پنبه و گندم است کمک شده است و هم رعایاى آنها همه صاحب زمین و خانه شده‌اند و در رفاه به‌ سر مى‌برند یا در دشت مغان که دولت یک سرمایه‌ا‌ی گذاشت و عملیات عمرانى بزرگ

+++

‌آغاز شده این کارها با این سرمایه‌ها قابل اجرا است. آقا با صد هزار تومان و دویست هزار تومان،  سیصد هزار تومان وام دادن، پانصد هزار تومان وام دادن مى‌شود کار کرد ولى این کارها نمى‌شود براى این‌ که این کار عملى بشود یک سیستم دیگر لازم است به‌ عقیده بنده اگر همه این قرضه را تحت نظر یک شوراى واقعاً مطمئنى مثل این شوراهایى که شیر و خورشید سرخ را اداره مى‌کند که با کمال حسن‌نیت و درستى پول را خرج می‌‌کند و به‌ مصرف می‌‌رساند اعضاى این شورا  هم به پیشنهاد دولت و به‌ فرمان همایونى منصوب بشود و به‌ اسم شوراى عمران که یک قسمت از این پول را صرف عمران و آبادى اراضى بکند خاک را تجزیه بکند و قابلیت کشت را تشخیص بدهند و شروع بکنند به‌ کشت و زارع و رعایا هم در نتیجه می‌‌روند آنجا و زارعین دهات و مالکین دیگر هم مجبورند از این شرایطى که در این ده نمونه جدید به‌ دست آمده اطاعت کنند و تبعیت کنند و کار خودشان را با آن وفق بدهند، این تأثیر خواهد داشت در وضع کشاورزى مملکت و الّا با این برنامه اگر بنده پول گرفتم و رفتم و به‌ نتیجه نرسیدم سرمایه خودم هم با وامى که گرفته‌ام از بین خواهد رفت و کسى مسؤلش نیست. یک دستگاه مجهزى باید برود در جاها و در مناطقى که استعداد دارند این زمین‌ها را کشت کنند و این 50 میلیون هکتار را آباد کنیم آن وقت اگر خداى نکرده نتیجه نگرفتیم تازه مى‌شود مثل این همه پولى که در مملکت خرج کرده‌ایم و ضررى نکرده‌ایم به این ترتیب توجه خاصى باید بشود. مخصوصاً استدعا می‌‌کنم از هیئت محترم دولت و نمایندگان محترم که توجه مخصوصى مبذول بفرمایند بنده مى‌دانم برنامه‌هایى که براى این بانک طرح شده و از تصویب شوراى عالى اقتصاد گذشته تمام اشخاصى که در این شورا بودند همه بررسى و غور کرده‌اند البته همه‌اش به‌ مصرف خواهد رسید و از همه بهره‌ بردارى خواهد شد، ولی معتقدم که با این بهره‌برداری، با این سیستم وام‌دادن به‌ نفع مملکت نیست براى این‌ که طبقات دوم و سوم از این وام و از این بهره‌بردارى استفاده نمى‌کنند و این وام به‌ مصرف کسانى خواهد رسید یعنى کسانى می‌‌توانند استفاده کنند که خودشان یک پولى دارند و سرمایه‌ا‌ی می‌‌گذارند در نتیجه از این آبادى باز همان مالکین عمده استفاده می‌‌کنند و همان مالکیت عمده در اراضى زراعتى رواج پیدا می‌‌کند و این صلاح مملکت ما نیست ما باید سعى کنیم که همه زارعین را در مملکت داراى علاقه ملکى بکنیم. موضوع دیگرى که بنده در این لایحه مى‌خواستم عرض کنم این ‌است که بنده یک ماده‌ا‌ی به‌ عنوان ماده الحاقى در این جا پیشنهاد کردم که قرائت می‌‌شود اگر مورد موافقت و نظر نمایندگان محترم قرار گرفت، موافقت می‌‌فرمایند. حالا ممکن است ایراد بشود که وزارت کشاورزى بگوید من خودم این برنامه‌ها را اجرا می‌‌کنم چنان‌ که خود جناب آقاى وزیر کشاورزى فرمودند ما خودمان مشغول این کارها هستیم و اراضى بایرمان را آباد می‌‌کنیم این البته بسیار صحیح است و جاى خوش‌وقتى است ولى با این اعتباراتى که شما دارید نمی‌‌شود آن نتیجه مطلوب را گرفت، هر روز که 350 میلیون تومان در دسترستان نیست که به ‌مصرف این ‌کار برسانید اگر وزارت کشاورزى این متد و سیستم را درست تشخیص داده چرا یک مقدار از این پول را به این کار تخصیص نمی‌‌دهد؟ چرا نمى‌گوید من با این پول ده تا ده ایجاد می‌‌کنم به این ترتیب بنده این پیشنهاد را تقدیم کردم اگر در کلیات به ‌عنوان مخالف عرض کردم براى این بود که در موقع طرح پیشنهاد بیش از 5 دقیقه نمى‌توانم صحبت کنم والا با خود لایحه به‌ عنوان این‌ که یک اثر خوب عمرانى در مملکت ما خواهد داشت و براى اولین بار دولت به این فکر افتاده است موافقم و بسیار متشکریم که این لایحه را دولت آورده است و این پیشنهاد اگر مورد توجه واقع بشود بسیار خوب است‏.

رئیس -  آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - فرمایشات آقاى دکتر دادفر را اگر بخواهم جواب عرض کنم باید از آخر شروع کنم براى این که ایشان روى یک اصل کلى با تنظیم کنندگان لایحه اختلاف نظر دارند و آن این است که جناب آقاى دکتر تصور مى‌کنند که بهتر است با این پول چند ده جدید ایجاد کرد، آبادى بزرگ ایجاد کرد. می‌‌خواهم خدمت‌شان عرض کنم بعضى اوقات تنقید مى‌شود که چرا دولت کارها‌ی بزرگ عمرانى می‌‌کند و این پول را تقسیم نمی‌‌کند در تمام مملکت مثلاً مى‌گویند چرا سفیدرود را مى‌بندند و مبلغ گزافى خرج می‌‌کنند و به‌ جاى ایجاد این سد سفیدرود چرا خرج این سد را صرف قنوات نمی‌‌کنند و می‌‌گویند اگر ما بیاییم هزار شمع در اطراف یک فضایى روشن کنیم، فضا را روشن می‌‌کند و روشنایى هم به ‌طور عدالت تقسیم می‌‌شود تا یک چلچراغ در یک نقطه‌ا‌ی، این عقیده عده‌ا‌ی است. حالا وضع فعلى این است که آقایان ملاحظه مى‌فرمایید که یک برنامه‌ها‌ی بزرگ عمرانى در دست دولت هست، سد بندى می‌‌کند و در یک اراضى وسیعى آبیارى خواهد شد و عمران خواهد شد اگر با وجود آن برنامه‌ها پولى به ‌دست بیاید آن‌ را هم صرف همان برنامه‌ها بکنیم. این برخلاف نظرى می‌‌شود که خود آقاى دکتر اول اشاره کردند یعنى کارى که عده زیادترى از آن استفاده کنند به‌ این ‌جهت در این برنامه این پول تشخیص داده شد براى کمک به ‌تمام کسانى که می‌‌خواهند در کار زراعت پیشرفت بکنند اعم از یک دهقانى که به‌ واسطه نداشتن بذر و یا نداشتن غذاى خانواده خودش احتیاج به‌ پول پیدا مى‌کند و سلف فروشى می‌‌کند که دلال‌ها اجناسش را به ‌قیمت ارزانى می‌‌خریدند به  آن نحوى که فرمودید و‌ بعد به ‌قیمت گزافى می‌‌فروشند به این شخص کمک می‌‌کنیم، به کسانى که می‌‌خواهند قنات جدیدى ایجاد کنند یا قنات‌ها‌ی سابق را عمران کنند که به این ترتیب از کمک دولت استفاده کرده باشند پس این اساس طرح است و این پول اختصاص داده شد براى کمک به‌ تمام کشاورزان، کشاورزان کوچک و متوسط چیزى که در این طرح است و در این برنامه منظور شده یک مقدار هم براى کارها‌ی بزرگ است، کارها‌ی بزرگ را هم مجبوریم پول بدهیم، ملاحظه بفرمایید یکى ازاحتیاجات این مملکت زیتون است درخت زیتون از روزى که می‌‌کارند یعنى قلم می‌‌زنند تا روزى که بار می‌‌دهد ده‌ سال وقت می‌‌خواهد، کدام سرمایه‌دار یا کدام زارعى را می‌‌شود وادار کرد که یک کارى کند که ده‌ سال بعد حاصلش را بردارد؟ اشخاص عادى نمى‌کنند براى این کار ناچار است دولت کمک کند و وام طویل‌المدت بدهد به کسانى که بروند در زمین‌شان زیتون کارى بکنند که انشاءالله ده ‌سال بعد زیتونش به‌ بازار بیاید و تمام افراد مملکت استفاده بکنند و ما زیتون از ایتالیا و سایر جاها نیاوریم (صحیح است). فرمودند سابقاً پول‌هایى که بانک کشاورزى قرض داده استفاده کامل از آنها نشده و گاهى اوقات پول‌هایى که گرفته‌اند صرف کارها‌ی دیگرى کرده‌اند. بنده بدون  این‌ که راجع به ‌گذشته صحبتى بکنم عرض می‌‌کنم برنامه آینده این‌ جورى نیست اولاً بانک کشاورزى وضعش این جورى است که پول‌هایی ‌که قرض می‌‌دهد به‌ وزارت کشاورزى اطلاع می‌‌دهد تا در صورتی ‌که وزارت کشاورزى لازم بداند محرمانه تحقیق بکند که آیا این پول صرف این کار می‌‌شود و یا نمی‌‌شود. اگر صرف آن‌کار شده باشد ساکت هستیم و اگر چنانچه آن پول صرف آن کار نشده باشد مثلاً یک پولى براى ایجاد فلان قنات در یک شهرستانى گرفته شده است و تمام این پول آنجا خرج نشده و یا اصلاً صرف چیز دیگرى شده است وزارت کشاورزى به‌‌ بانک اطلاع مى‌دهد و بانک می‌‌رود سراغش و پول را پس می‌‌گیرد. براى این اعتبار 350 میلیون تومان اتفاقاً برنامه از این هم بسیار دقیق‌تر و سخت‌تر است. تعیین شده است که تا چه مقدار پول را شعبات بانک کشاورزى می‌‌توانند وام بدهد و تا چه مقدار را بانک کشاورزى تهران مى‌تواند بدهد و از چه مقدار که تجاوز بکند باید بیاید به یک کمیسیونى که یک نفر نماینده وزارت کشاورزى و یک نفر نماینده شوراى اقتصاد و یک نفر نماینده بانک کشاورزى در آن کمیسیون هستند و از آن حد هم که گذشت برنامه آن کار را قبلاً وزارت کشاورزى دیده باشد و تأیید کرده باشد که این کار صحیح است و اگر این مقدار پول صرف این کار بشود، این مقدار محصول به ‌وجود خواهد آمد و از لحاظ افتصادى هم مقرون به‌ صرفه است و می‌‌تواند قرضش را پس بدهد بنابراین توصیه مى‌کند به ‌شوراى اقتصاد که تصویب بکنند و بانک می‌‌پردازد. بنابراین براى پرداخت این پول قیودى هست که سوءاستفاده‌ا‌ی که تصور کرده‌اید به‌ وجود نیاید و در هر صورت همه قرض‌هایی‌ که داده می‌شود در آخر سال باید نتیجه‌ا‌ی که از آن گرفته شده اعلام شود. یعنى این پولى که گرفته‌اند براى ایجاد باغ میوه معلوم شود این باغ میوه ایجاد شده است یا نه و چه سالى میوه به بازار مى‌آید یا براى ازدیاد پنبه و غیره فرمودید خوب بود برنامه‌ا‌ی که پول صرف آن می‌‌شود ضمیمه این لایحه باشد. بنده تصور می‌‌کنم اگر همه وظایفى که دولت دارد و برنامه‌یى که دولت دارد همیشه ضمیمه لایحه باشد آقایان در مدت هفته، شش روز و هر روز 24 ساعت باید مشغول مطالعه لوایح و بحث و اصلاح آن باشند شأن آقایان بیشتر این است که قانون را تصویب بفرمایند و به‌ دولت اعتماد بفرمایند و بدهند دست ما که برویم اجرا کنیم نظارت هم در کار دارند و مى‌بینند اگر آیین‌نامه این کار را ما قبلاً منتشر نکردیم به‌ دلیل این است که قبل از تصویب قانون آیین‌نامه رسمیت پیدا نمی‌‌کند. ما برنامه‌ا‌ی تنظیم کرده‌ایم به‌ مجرد این که آقایان قانون را تصویب بفرمایند و ابلاغ بشود رسمیت پیدا می‌کند و آیین‌‌نامه‌اش تهیه می‌شود و همیشه هم براى اصفای راهنمایى‌ها‌ی آقایان ما آماده هستیم و اگر اشتباهى هم شده باشد اصلاح می‌کنیم.‏

رئیس -  آقاى بزرگ ابراهیمى موافقید؟

(بزرگ ابراهیمى - بله) بفرمایید.

بزرگ ابراهیمى - آقاى دکتر دادفر مخالفت جدى نفرمودند تذکراتى دادند بنده خیال کردم که مخالفت جدى خواهند کرد حالا هم بنده مجبورم در جواب همکار محترم یک جوابى عرض کنم.

اولاً باید فهمید که وظیفه بانک کشاورزى چیست با این پیشنهادى که فرمودید، بانک کشاورزى مأمور عمران یا مأمور تأسیس نیست یک بانکى است مال کشاورزان و می‌خواهد عملى انجام بدهد که در آتیه به نفع عموم ایران استفاده بشود وام مى‌دهد تحت یک شرایطى و نظارت می‌کند که آن وام به مصرف خودش برسد. از مطالبى که من شنیدم چند روز قبل درباره کشاورزى با یکى از رفقا صحبت مى‌کردم مطلب این بود که این پول را بیشتر به

+++

‌زارعین بدهند با تشریفات کمترى، حتى موضوع ثبت اسناد و محاضر رسمى در پیش بود که وزیر کشاورزى معتقد بود که هر چه ما وام را سهل‌تر به کشاورز برسانیم بهتر است و بانک را با تشریفات دراز و ممتدى مواجه نکنیم تا بتواند به زارع وامى بپردازد اگر یک مقدارى در امر زراعت مطالعه بفرمایید مى‌بینید این زارع ایرانى بدبختیش چیست و این قسمت از عقیده جناب‌عالى حل مى‌شود. براى مثال یک قسمتى را عرض می‌کنم، زارع مازندران و گیلان برنج‌کار است طرز تقسیم محصول بین زارع و ارباب یا مالک ده طورى است که از هر هکتار شش، هفت، هشت بار حداکثر به مالک می‌رسد و زارع در مقابل 120 و 115 بار می‌برد، 8 بار به ارباب مى‌دهد با این حال همیشه هم زارع فقیر است چرا؟ براى این که یک عده دست فروش از اول زمستان شروع می‌کنند زارع را با قیمت روز جنس می‌دهند و ازش قبض سر خرمن مى‌گیرند وقتى به خرمن رسید جنس این بدبخت را با حداقل قیمت مى‌گیرد و  نگه‌ می‌دارد از حالا که یواش یواش سیاه بهار و گرسنگى است به‌ همان بیچاره  بنده خدا به قیمت گزاف مى‌فروشد الان بنده در آمل و بابل و نور و کجور دویست، سیصد نفر از همین افراد را نشان می‌دهم شاهد بنده هم آقاى خلعتبرى همسایه خود آقا است، وزارت کشاورزى از این پول استفاده‌ا‌ی که مى‌خواهد بکند اولش این است که این زارع را از حیث زندگى سالیانه با قرض قلیل‌المدت هشت ماهه، ده ماهه‌ا‌ی تقویت کند که اقلاً آن دلال نیاید بچاپدش. یکى از مواردى که مورد استفاده او خواهد بود این خواهد بود. در آذربایجان این عمل کمتر است براى این‌ که آذربایجان زارعش متمول است و احتیاجى به این کار ندارد و با این‌ حال آنجا هم این جور کسانى هستند که خون زارع را می‌مکند و آنها از مالک خطرناک‌ترند. خدا شاهد است اما موضوع وام دادن قصاص قبل از جنایت نفرمایید به عقیده بنده اگر مالکین قرض می‌گیرند براى این است که آن قرض را براى استفاده و توسعه ملک مصرف کنند اگر استثنائاً  خداى نخواسته چنین اتفاقى رخ داده باشد که دو نفر، سه نفر، پنج نفر یک پول عمد‌ه‌ا‌ی گرفته باشند و به مصرف نرسانده باشند این را بنده نمی‌دانم چون در بانک کشاورزى وارد نیستم. اگر اصولاً کسى از بانک کشاورزى قرضى کرد باید اول پروژه را بدهد و پروژه مورد بازرسى و بررسى واقع شود بعد از آن که تصویب شد که این کار قابل اجرا است و مجرى اجرا خواهد کرد بعد به او با اقساط ممتد هى به او می‌دهند و هى از او کار می‌خواهند هر جا هم کار متوقف شد به او نمی‌دهند و هر جا هم کارى انجام نشد با صدى بیست و چهار ازش پس مى‌گیرند، با این ترتییب به عقیده بنده نظر جناب‌عالى تأمین است.  یک نکته‌ا‌ی که هست این است که بایستى به کشاورز عامل، مالک را عرض نمی‌کنم، آن کسانى که از این پول استفاده روزمره خواهند کرد یعنى زارع درباره او تشریفات را کم کنید در وزارت کشاورزى و بانک کشاورزى طورى عمل کنند که تسهیل در عملش بشود ضمناً در آخر سال هم پول را برگرداند اگر این قسمت تأمین بشود به عقیده بنده زارع فرد مملکت از این کار استفاده بزرگ خواهد کرد و نظر آقایان تأمین است. (احسنت)

رئیس - آقاى خرازى‏

خرازى - یکى از ارکان اساسى امور اقتصادى موضوع اصلاح کشاورزى است. همه‌اش صحبت مى‌شود که بایستى سطح تولیدات کشاورزى بالا برود محصول ارزان تمام شود و آن قسمت‌هایى که باید صادر شود که بتواند در بازار دنیا با نرخ بین‌المللى رقابت کند. همیشه هر وقت صحبت می‌شود مخصوصاً در محافل اقتصادى همه می‌گویند که می‌خواهیم کشاورزى را اصلاح کنیم و سطح تولیدات را ببریم بالا، البته وزارت کشاورزى یک وزارتخانه‌ا‌ی است که باید کشاورزى کشور و زارعین و مالکین کشاورزى را راهنمایى کند و در موضوعات اساسى به آنها کمک کند ولى در تمام ممالک راقیه اساس است کمک‌ها را در هر رشته‌ها‌ی از امور اقتصادى بانک‌ها می‌کنند. مثلاً اگر نظرتان باشد بعد از تشریف فرمایى اعلیحضرت همایون شاهنشاهى از لبنان فرمودند که من دیدم کشاورزى در لبنان خیلى پیشرفت کرده است وقتى پرسیدم گفتند که ما فقط دو تا مالک داریم که هر کدام سى هزار هکتار دارند و بقیه همه خرده مالک‌اند و باز اگر نظر آقایان باشد بنده عرض کردم به‌ همین مرکبات و همین سیب‌هایى که در لبنان تهیه می‌شود و میلیون‌ها صادرات دارد بانک‌ها‌ی مهمى عقب آنها هستند به زارعین و مالکین کمک می‌کنند. آقایان استحضار دارند قانون دویست و پنجاه میلیون دلار وام آمریکا در سال 1333 در کابینه سپهبد فضل‌الله زاهدى گذشت در آن قانون یک ماده‌ا‌ی جناب آقاى ارسلان خلعتبرى پیشنهاد کردند و تقاضا کردند بیست و سه میلیون دلار از این وام داده شود و کمک بشود به بانک‌ها‌ی رهنى و کشاورزى و ساختمانى.

الان سه سال و ده ماه مى‌گذرد در علاقه‌مندى دولت همین بس که یک کار اساسى را سه سال و ده ماه بعد لایحه آورده‌اند از تفاوت پشتوانه اسکناس سیصد و پنجاه میلیون تومان به سرمایه بانک کشاورزى اضافه کنند و سه تا دولت آمده و رفته و تازه یک همچون لایحه‌ا‌ی را آورده‌اند به‌ مجلس. همکار محترم آقاى دکتر دادفر بسیار تذکرات خوبى دادند راجع به نحوه استفاده از این وام، ما در مملکت به یک تحولاتى از دو نظر احتیاج پیدا می‌کنیم. یکى از نظر تأمین مواد غذایى و یکى از نظر صادرات و بعضى از محصولات زراعتى هستند که داراى این دو جنبه هستند مثل چاى، ما در حدود 250 الى 300 میلیون تومان چاى وارد مى‌کنیم هم احتیاج داریم در داخله، براى تأمین چایى که مردم مصرف مى‌کنند زراعت چای‌مان را تکمیل کنیم و توسعه بدهیم و هم این که به خارجه صادر کنیم. بنابراین همان طورى که گفته شد البته تیمسار وزیر محترم کشاورزى اینجا تذکر دادند ولى باید نمایندگان ملت هم نظریات اصلاحى خودشان را بفرمایند البته جزییات را ما نمى‌خواهیم اگر یک کسى بخواهد اسفناج  و تربچه بکارد به این نباید کمک بکند حتى به عقیده بنده اگر درخت میوه هم بخواهد بکارد نباید کمک بکند ولى اگر ما احتیاج داریم به غلات باید براى تولید آن کمک شود همین مسأله غلات که عبارت از گندم و جو و برنج است، گندم و جو دست دولت است و دولت دخالت مى‌کند سال گذشته هشتاد هزار تن از آمریکا خریدند، بیست هزار تن هم به طور اعانه آمریکایى‌ها به سیل‌زدگان دادند و ده هزار تن هم شوروى‌ها دادند. یعنى ما 100 هزار تن کمبود غلات داشتیم  و وارد شد. در صورتى که برنج که دست مردم است علاوه بر این که ما کسر نداریم اضافه داریم و هیچ آقایان نشنیده‌اند که بگویند امسال برنج براى مصرف داخلى کم است، برنج علاوه بر این که براى مصرف داخلى ما تأمین است سالى پنجاه، شصت هزار تن هم اضافه آن را به خارجه صادر مى‌کنیم. این براى این است که دست مردم است، گندم و جو دست دولت است آن نتیجه‌اش است، بنده هم مثل آقاى دکتر دادفر عقیده دارم این وام‌هایى که مى‌خواهند به زارعین و مالکین بدهند اینها را اول تشخیص بدهند به اصلاح بذر و بعد اگر کسى قنواتى دارد و مى‌خواهد این قنوات را نتقیه بکند هم از سازمان برنامه استفاده بکنند و هم از این قسمت، چون دوم آب است بعد هم اختصاص بدهند براى ماشین‌آلات کشاورزى، حفر چاه‌ها‌ی عمیق، کود شیمیایى، البته دفع آفات نباتى و حیوانى را خود وزارت کشاورزى همه ساله بر حسب بنیه و مقدوراتى که دارد جداً اقدام مى‌کند و مایه خوش وقتى است ولى می‌آیند می‌گویند ما فعلاً وام می‌دهیم به چای، وام می‌دهیم به پنبه،  وام می‌دهیم به ابریشم و دانه‌ها‌ی روغنى و همین زیتونى که فرمودند عرض کنم ما در این کمیسیون سازمان برنامه سال گذشته که چهل و هشت نفر بودند صحبت شد گفتیم که سازمان برنامه در ظرف پنج سال رفع نیاز بکند از واردات قند و شکر و  پارچه‌ها‌ی نخى. ما به طور متوسط سالى سیصد هزار تن احتیاج به قند و شکر داریم و شاید در حدود نود هزار تن آن را در سال سازمان برنامه تهیه می‌کند و یا 350 میلیون متر ما پارچه نخى می‌خواهیم صد میلیون مترش در داخله تهیه می‌شود، 250 میلیون مترش از خارجه باید وارد می‌شود و ما البته از صادر کنندگان کوچک پنبه هستیم ولى آقایان پنبه ما می‌رود به خارجه با 15 و 20 درصد براى حمل و نقل و بافتن و ریسیدن  و رنگ کردن و نقشه کشیدن بر می‌گردد به مملکت ما، اگر این ماشین‌آلاتى که براى کارخانه‌جات ریسندگى و بافندگى یا براى قند وارد می‌کنیم اگر اینها پنبه و چغندر نداشته باشند این ماشین‌آلات می‌آید اینجا مثل این ماشین‌آلات روغن کشى معطل می‌ماند. ما در حدود 140 هزار تن دانه‌ها‌ی روغنى داریم ماشین‌آلاتى که آمده است برا ى 300 هزار تن است یعنى پانصد هزار تن دانه‌ها‌ی روغنى کم داریم یعنى کارخانه زیادى وارد شده و همه دارند با هم کنکورانس می‌کنند و ضرر می‌دهند در صورتى که اگر حسابى در کار باشد و این محصولاتى که هم ما در داخله احتیاج داریم و هم صادرات ما را تشکیل می‌دهد اگر به آنها توجهى شود هم رفع احتیاج داخلى می‌شود و هم صادرات پیدا مى‌کنیم به نظر بنده آن برنامه‌ها اگر بیاید به کمیسیون کشاورزى و کمیسیون‌ها‌ی مربوطه مجلس و ببینند به عقیده بنده بهتر است. یکى می‌آید مى‌گوید من می‌خواهم باغ احداث کنم البته ما حرفى نداریم اگر سیب تهیه کند براى صادرات و یا رفع آفات مرکبات و پرتقال ما را بکند که هم در داخله مصرف شود و هم به خارجه صادر شود ما حرفى نداریم بنده می‌خواهم از موقع استفاده کنم متأسفانه آقاى نخست‌وزیر تشریف بردند و آقاى وزیر دارایى هم همین طور ولى آقایان وزیر دادگسترى و وزیر کشاورزى و معاون نخست‌وزیر و معاون وزیر کشور تشریف دارند بنده این را گفته‌ام و این عقیده را داشته‌ام دولت در انتصابات و اجراییات خودش هر کارى مى‌تواند بکند ما دخالت در قوه اجراییه نمى‌کنیم ولى اگر بخواهید امور اقتصادى درست شود این بانک‌ها و شرکت‌هایى که دارد این اشخاصى که اصلاً از کار بانک سر رشته ندارند، اشخاصى که از کار بیمه سر رشته ندارند، اشخاصى که از کار شرکت‌ها سر رشته ندارند اینها را سر این جور کارها بگذارند چرا ناراضی‌ها را به وسیله دادن یک پست دو هزار و پانصد تومانى و یک اتومبیل راضى مى‌کنند، اینها کارشان را بلد نیستند خدا رحمت کند مرحوم داور را وقتى آمد این بانک‌ها را درست کرد و شرکت‌ها را درست کرد اگر منظورش این بود که اینها به طور بازرگانى و فنى اداره نشود مى‌گفت  مثل اداره گمرک مثل اداره کل قند و شکر اداره کل

+++

 انحصار دخانیات اداره شود، اما این که اینها را هیئت مدیره برایش انتخاب کردند منظورشان این بود که اشخاص صلاحیت‌دار اشخاص واجد شرایطى که لااقل بدانند بانک و بانک‌دارى یعنى چه سر این کارها بگذارند ولى امروز از این ناراضى مى‌شوند بلندش می‌کنند یک ناراضى دیگر می‌گذارند باید در امور اقتصادى این توجه را بکنند اشخاصى که صلاحیت دارند در امور اقتصادى بگذارند که آنها بتوانند این سرمایه‌ها را در معرض استفاده کامل قرار بدهند و اگر قرار باشد بنده که از هیچ‌کارى اطلاع ندارم بنده را بگذارند سر بانکى همین است که ملاحظه مى‌فرمایید و همین آش است و همین کاسه.‏

رئیس - آقاى خلعتبرى موافقید؟

(خلعتبرى - مخالف مشروط در ماده 2)

 آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - بنده لازم است توضیحى عرض کنم که برنامه‌ا‌ی که براى صرف این پول تهیه شده شامل چیست؟ اولاً اول هر سال وزارت کشاورزى مکلف است برنامه کمک به کارها‌ی کشاورزى را تعیین کند، این برنامه معنایش این است که حساب بکند مثلاً آیا براى سال بعد احتیاج به تقویت پنبه دارد یا احتیاج به تقویت دانه‌ها‌ی روغنى دارد آیا دامدارى بیشتر از وضع فعلى احتیاج به تقویت دارد یا ندارد این سه تا را مثال می‌زنم. ممکن است در یک سال به این نتیجه برسیم که هنوز گوشت و شیر به قدر کفایت در ایران نیست، پنبه براى صادرات است گوشت براى مصرف داخلى است پس قبل از این که ما صادرات‌مان را تأمین کنیم شکم مردم را باید سیر کنیم در چنین صورتى برنامه وزارت کشاورزى تقویت دامدارى خواهد بود و پس از تقویت برنامه دامدارى اگر باز هم پول داریم این پول براى دو نوع صادرات است یکى هم دانه‌ها‌ی روغنى و بعد باید ببینیم کدام یک بیشتر به منفعت مملکت است، یک وقت محاسبه مى‌کنیم مى‌بینیم که پنبه را از خراسان باید منى فلان قدر کرایه بدهیم تا بندر خرمشهر و فلان قدر کرایه بدهیم ببریم کانال سوئز و منى فلان قدر به دولت مصر تاکس بدهیم از کانال سوئز رد کنیم و با پنبه‌ا‌ی که دولت مصر آن طرف کانال سوئز در مدیترانه عرضه مى‌کند رقابت کنیم چنین پنبه‌ا‌ی مقرون به صرفه نیست، اما دانه‌ها‌ی روغنى بیشتر مقرون  به صرفه است.

(یک نفر از نمایندگان - آقا خود پنبه که دانه‌روغنى دارد) پنبه پوست هم دارد اما پنبه را محصول پوستى حساب نمى‌کنند روغن پنبه دانه یک چیز فرعى است، اصل خود آن جنس است که داخل آن است و آن را به نام پنبه معامله می‌کنند وقتى می‌گوییم دانه روغنى یعنى کرچک و امثال آن که قسمت اصلى آن به صورت دانه‌ها‌ی روغنى مصرف می‌شود ولى کرچک ساخته‌اش هم به فروش می‌رسد که این محصول را به نام ساخته‌اش اسم ببرند. عرض کنم در مقایسه بین پنبه و دانه‌ها‌ی  روغنى معنقد شدیم که دانه روغنى را باید تقویت کرد بنابراین برنامه وزارت کشاورزى در کمک براى اعتبارات دامدارى و سى درصد براى دانه‌ها‌ی روغنى و ده درصد براى پنبه، این سه نوع را که مثال زدم براى این بود که آقایان اطلاع حاصل کنند که برنامه روى چه اصلى تنظیم می‌شود. پس در اول هر سال وزارت کشاورزى برنامه بانک را براى این که در چه رشته‌ا‌ی قرض بدهد تعیین می‌کند، نگرانى که جناب آقاى خرازى راجع به این که ممکن است پول را بگیرند و صرف ایجاد باغ میوه کند و فرمودند که ما میوه لازم نداریم حالا بنده کارى ندارم به این که میوه لازم داریم یا نداریم و باید کمک کرد یا نه، این نگرانى منتفى است. تذکر دیگرى فرمودند راجع به روستاییان باید به اطلاع آقایان برسانم که از این 350 میلیون در حدود صد میلیون تومان براى کمک روستاییان تشخیص داده شده یعنى یک صندوق‌ها‌ی روستایى که در دهات و مزارع در همان محل خودش هست بدون وثیقه فقط با تعهد خودش و تضمین یک دهاتى دیگر به او پول قرض مى‌دهند و در موقع محصولش این پول را از او پس مى‌گیرند در حدود صد میلیون براى این کار است. آقایان توجه داشته باشند که قانون تقسیم خالصه‌جات هم مى‌گوید که 50 درصد فروش خالصه‌جات صرف ایجاد صندوق‌ها‌ی تعاونى روستایى بشود یک لایحه‌ا‌ی هم همین چند روز پیش تصویب شده که با 20 میلیون از بابت خشخاش‌کاران سابق به صندوق‌ها‌ی روستایى داده شود صرف کمک به روستاییان شود. ملاحظه مى‌فرمایید که در ظرف 3 سال آن ‌قدر پول براى این کار تأمین شده که بانک کشاورزى و دستگاه دولت قادر به تشکیل این قدر شرکت روستایى هست. انشاء‌الله به‌ تدریج که کار تهیه شود اعتبارات هم تهیه مى‌شود و در تمام دهات ایران صندوق‌ها‌ی روستایى وجود پیدا خواهد کرد. تذکر فرمودند که خوب است برنامه این کار را بیاورند در کمیسیون‌ها‌ی کشاورزى و کمیسیون‌ها تصویب کنند. برنامه باید روى آخرین اطلاعات و آمار تنظیم شود به طورى که عرض کردم ممکن است 2 سال، 3 سال لازم باشد دامدارى تصویب بشود و بعد به یک جایى برسیم بگویند دامدارى دیگر لازم نیست و احساس کنیم که پنبه را باید تقویت کرد و یا چاى را باید تقویت کرد این برنامه متغیر است بنابراین این برنامه را نمى‌شود هر روز آورد کمیسیون کشاورزى، این کار قوه اجراییه است و آقایان با اعتمادى که به قوه‌ مجریه دارند مطمئن باشند که برنامه مطابق دلخواه آقایان تنظیم مى‌شود.

رئیس -  آقاى قنات آبادى

 شمس قنات آبادى - یک شکایتى است از تهیه‌کنندگان فیلم‌ها‌ی ایرانى تقدیم مى‌شود. با این که چندین بار شکایت کرده‌اند و در کمیسیون عرایض هم آمدند و آقاى وزیر کشور هم بودند و وزارت کشور هم تصویب‌نامه صادر کرد که باید تهیه‌کنندگان فیلم‌ها‌ی ایرانى 50 درصد از عوارض معاف باشند معذلک شهردارى این تصویب‌نامه را هم اجرا نمى‌کند. استدعا مى کنم به این کار رسیدگى شود.

رئیس - آقاى خلعتبرى‏

خلعتبرى - بنده مطالبى را که پریروز عرض کردم نمى‌خواهم اینجا تکرار کنم ولى می‌خواهم مطلبى را به یاد آقایان بیاورم و آن این است که دیروز در نطق جناب آقاى نخست‌وزیر در مجلس سنا دیدم در بعضى موارد گله‌گزارى کرده بودند که چرا کارها‌ی خوب دولت تذکر داده نمى‌شود، بنده می‌خواهم مطلبى را به یاد آقایان بیاورم و آن این است که سال پیش در همین مجلس که لایحه اعتبار 23 میلیون دلار مطرح بود که به بانک کشاورزى و رهنى و ساختمانى این مبلغ داده شود، خواستم طرز فکر را عرض کنم و نتیجه عمل را وزیر دارایى وقت در مجلس مخالفت کرد و با بنده صحبت کرد به این عبارت که بانک کشاورزى و بانک رهنى و بانک ساختمانى از جان دولت چه مى‌خواهند. در آن روز دولت حاضر شده بود که به هر یک از این بانک‌ها یک میلیون تومان فقط و فقط بدهد. این طرز فکر است و عموم توجه به کشاورزى در اوایل 33 بوده و بنده متأسفم که آقایان نمایندگان محترم توجه ندارند که خودشان هم در کار‌ها‌ی مفید و خدمتى که می‌شود چقدر سهیم هستند. این توجهى که به کشاورزى پیدا شده است قسمت عمده آن به مناسبت تذکراتى است که شما آقایان چه در پیشگاه اعلیحضرت همایونى و چه در دولت‌ها‌ی مختلف و چه در پشت این تریبون داده‌اید و مؤثر بوده است (صفارى - بیانات خود جناب‌عالى بیشتر مؤثر بوده). می‌گویم فقط آقایان بوده‌اند و فکر آقایان بوده است که بنده اینجا عرض مى‌کردم این را تأیید می‌کنم که آقایان کمک می‌کردند و تأیید می‌کردند و ما به‌حمداله موفق شدیم امسال که سال 36 به پایان می‌رسد توانستیم براى بانک کشاورزى یک قلم اعتبار 350 میلیون تومانى گرفته باشیم و این را هم مجلس پیشنهاد کرد و کار خوب دولت و یک اقدام صحیح اعلیحضرت همایونى همین عمل بود که آقایان این بزرگ‌ترین خدمت به اقتصاد مملکت است، هشتاد درصد مردم مملکت از این استفاده می‌کنند و این خدمت را باید همه آقایان توجه کنند. در درجه اول خود ما باید توجه داشته باشیم که چه لایحه مفیدى به تصویب می‌رسد و بنابراین باید سعى کنیم که هر چه زودتر این لایحه به تصویب برسد. اما تذکرى را که بنده می‌خواستم به عنوان مخالف مشروط عرض کنم این بود که بیانات همکاران محترم از لحاظ تذکرات به وزارت کشاورزى هر کدام جاى خودش قابل توجه است ولى این را هم توجه داشته باشید دولت هم باید توجه داشته باشد این پول 350 میلیون تومان است که در پنج سال پرداخته می‌شود نود میلیون و هشتاد و هفتاد و پنجاه میلیون کشور ترکیه همسایه ما آقایانی که رفته‌اند از جمله جناب آقاى عمیدى نورى و سایر آقایان نمایندگانى که تشریف برده‌اند مى‌دانند اعتبار بانک کشاورزى آنها مطابق احصاییه‌ها‌ی بین‌المللى و رسمى 15 برابر ایران است و از بودجه کل هم تازه سهمى به بانک کشاورزى مى‌دهند آن وقت تفاوت این است که ما باید اینجا شیر وارد کنیم، چطور شیر وارد کنیم؟ این کارخانه شیر پاستوریزه که تأسیس شده است تصور بفرمایید که تمام شیر طبیعى خودمان را مصرف می‌کند تازه مى‌تواند مقدار زیادى شیر خشک تهیه کند ولى مقدار شیر طبیعى ما کافى نیست و مقدارى شیر خشک از خارج وارد می‌کند این سرمایه براى تأسیسات احتیاجات کشاورزى ما کافى نیست من‌باب مثال عرض می‌کنم ما 50000  ده داریم، اگر در هر دهى یک گاو شیرى خوب با نژاد خوب بخواهند بخرند 50 میلیون تومان فقط براى این کار لازم است. حالا ببینید که چقدر گاو داریم که شیر نداریم بخوریم، کشاورزان ما هم شیر ندارند بخورند در صورتی‌که در درجه اول خود کشاورز احتیاج به شیر دارد حالا ما نمی‌گوییم در شهرها اغلب کشاورزان ما شیر ندارند و شیر در دهات ما در حکم کیمیا است، پس باید این پول در درجه اول همان طور که صحبت هم هست صرف ازدیاد درآمد کشاورزى شود. اگر درآمد کشاورز زیاد شد خیلى از موفقیت‌ها‌ی ما حاصل است، مثلاً کشاورز اگر درآمدش از طریق وام زیاد شد فروش نمی‌کند، حوایجى که لازم دارد می‌خرد و محصولش را سلف نمی‌فروشد، وسایل خودش را خودش تهیه می‌کند باغ تهیه مى‌کند کشاورزى خودش را توسعه می‌دهد کشت خودش را زیاد می‌کند تراکتور می‌خرد، مسائلى است که دردرجه اول باید مورد توجه قرار گیرد. ازدیاد درآمد کشاورز در درجه اول منظور نظر همه ما است درآمد مملکت هم اگر درآمد کشاورزى زیاد شد زیاد می‌شود جناب آقاى خرازى فرمودند احتیاجى به باغ نیست خیر این طور نیست احتیاج به باغ هم هست. اگر باغ پسته در کرمان زیاد شود و باغداران کرمان تقویت شوند و پسته تولید کنند درآمد پسته طورى است که بعد از چند سال کشاورز مى‌تواند تمام وسایلش

+++

را فراهم کند حتى حمام خصوصى بسازد. در گرگان کشاورزى ترقى کردن است تولید زیاد شده و زراعت رواج پیدا کرده. در شهر گنبد قابوس چند صد حمام هست و ترکمن‌هایی‌ که سال به سال حمام نداشتند در ابه‌هایشان حمام‌هایى دارند که ما در تهران نداریم. براى این‌ که درآمد کشاورزی‌شان زیاد شده ما مخصوصاً محصولات مختلف داریم این محصولات مختلف را باید تقویت کرد و توصیه‌ا‌ی که من به وزارت کشاورزى می‌کنم این است که این برنامه‌ها را که اکثرش را من دیده‌ام سعى کنید خوب اجرا شود و این پول بین تمام کشاورزان مخصوصاً مالک متوسط و خرده کشاورز تقسیم شود. مالک عمل هم اگر برنامه صحیحى داشت مانعى ندارد که به او هم بدهید اما در درجه اول سعى کنید به تمام کشاورزان مملکت و مالکین جزء و متوسط از این پول استفاده کنند، انواع و اقسام محصول تهیه کنند صادرات زیاد شود. ما زیتون وارد می‌کنیم ترکیه 50 هزار تن در سال صادرات زیتون دارد این را حساب بفرمایید چرا باغ لازم نداریم، باغ لازم است ترکیه 50 هزار تن فندق صادر می‌کند شوخى نیست این حرف‌ها. ببینید کشور ترکیه از لحاظ بانک کشاورزى و برنامه‌ها‌ی کشاورزى چه کار کرد؟ چه کار عملى کرد از لحاظ مالک، از لحاظ کشاورز، از لحاظ دفع آفت و سایر کارها. با این سرمایه کارى بکنید که منظور اصلى که از این لایحه هست عملى شود و تمام مردم از این پول استفاده کنند. بنده گمان می‌کنم این لایحه یک عیدى بزرگى است که در درجه اول شخص اول مملکت امر کرده‌اند به دولت که این کار را انجام بدهد و عیدى بزرگى است که به مردم دادند و من به دولت دکتر اقبال در این عمل بسیار مفید حقیقتاً تبریک می‌گویم و مردم هم باید قدر خدمت را بدانند که این طور به کشاورزى توجه شده. انشاء‌الله نتیجه آن‌ را هم خواهیم دید و بعد هم همکاران محترم خدا شاهد است نه براى این که چند دفعه بنده راجع به کشاورزى صحبت کردم شما با تصویب این لایحه به کشاورزى این مملکت خدمت می‌کنید. با کمال تأسف کارها‌ی خوب و مفید دولت به نظر نمى‌آید یک عده بدبین و مغرض یک نقطه ضعف را می‌گیرند و تنقید می‌کنند باید از کارها‌ی خوب دولت تقدیر کرد. راه‌آهن تهران به مشهد کشیده شد و از آن نتیجه گرفتند از دوره اول سازمان برنامه از ده سال پیش به این طرف دولت‌ها کدام‌شان 350 میلیون تومان پول به بانک کشاورزى دادند این خدمت را باید مغتنم بدانیم خیلى هم افتخار می‌کنیم براى این خدمت به این جهت بنده استدعا می‌کنم چون این لایحه چندین ماه است در شوراى اقتصاد مطرح است چندین مرتبه زیر و رو شده، با طبقات مختلف مشورت شده، خود بنده تقاضا کردم از برنامه اطلاع پیدا کنم رفتم برنامه‌ها را مطالعه کردم رئیس شوراى اقتصادى آقاى منصور جوان بسیار زحمتکش است آقاى وزیر کشاورزى در این کار بسیار زحمت کشیدند فقط من امیدوارم با تصویب این لایحه درسال نو سطح کشاورزى ما بالا برود (این مطلب را جناب آقاى دکتر دیبا یادداشت داده‌اند) در ضمن اجراى این برنامه‌ها البته بازار فروش هم باید براى مملکت تهیه کرد. بنده اعتراف مى کنم بازار فروش محصولات ما خوب نیست اما الان بازار فروش برنج را چند سال است از دست داده‌ایم آن‌ روز عرض کردم مازاد غله را هر کس بیاورد باید خرید در مورد مازاد غله نباید با مردم رقابت کرد. بنده بیش از این عرضى ندارم و استدعا می‌کنم که زودتر این لایحه از تصویب مجلس بگذرد.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت می‌شود.

‌ (به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم در کلیات مذاکرات کافى است.

سعید مهدوى‏

رئیس - آقاى مهدوى‏

مهدوى - آنچه را که آقایان موافقین و مخالفین در اطراف این لایحه بحث کردند آنچه استنباط می‌شود تمام با اصل لایحه موافق بودند و تردیدى هم نیست که یکى از خدمات بزرگ این دولت تقدیم این لایحه است. این بود که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات را به این جهت تقدیم کردم و اگر در اصل لایحه حرفى باشد در مواد که صحبت می‌شود آقایان در اطراف نظر خودشان مذاکره می‌فرمایند و پیشنهاد می‌دهند و بیشتر لازم نیست و بهتر است وارد مواد بشویم آقایان موافقت بفرمایند که در متن لایحه وارد بشویم (صحیح است).

رئیس -  آقاى مرآت اسفندیارى‏

مهندس فروهر - بنده اول اجازه خواستم.

مهندس سلطانى (منشى)- پشت سرتان را ملاحظه نفرمودید، آقاى اسفندیارى قبل از شما اجازه خواستند.

رئیس  - تشخیص منشى صحیح است ایشان نظرى ندارند همکار و هم حزب شما هستند بفرمایید.آقاى اسفند‌یارى.

مرآت اسفندیارى - عرض کنم همان طور که آقاى خلعتبرى بیاناتى ایراد فرمودند این لایحه اعتبار کشاورزى یک لایحه بسیار مفیدى است که در اثر دو سال مذاکره و گرفتن وقت نطق‌ها‌ی قبل از دستور مخصوصاً از طرف شخص آقاى خلعتبرى دولت را متوجه این موضوع ساخت که به این فکر بیفتد که یک چنین لایحه مفیدى به مجلس تقدیم کند. بنده عقیده‌مندم در لوایح مهم هر چه بیشتر بحث شود بهتر است تا این که یک لایحه‌ا‌ی در ظرف مدت کوتاهى از مجلس بگذرد مخصوصاً بنده عقیده دارم در مورد این لایحه کشاورزى و لوایح کشاورزى هر چه بیشتر بحث شود، هر چه بیشتر مداقه شود و نظریات آقایان در اینجا گفته شود شاید یک اصلاحات اساسى در آن بشود و بنده هم اطمینان دارم در این لایحه به این مفیدى هیچ کس نظرى ندارد جز این که واقعاً اگر مطلب مهم و اساسى به‌ نظرش می‌رسد این مطلب مهم و اساسى را اینجا ذکر بکند، اما کفایت مذاکرات مانع این عمل مى‌شود. بنده خودم خواستم یک بیاناتى اینجا عرض بکنم، مثلاً معلوم نیست طرز تقسیم این اعتبار در استان‌ها‌ی مختلف کشور چه جور مى‌شود.

رئیس - در کفایت مذاکرات بفرمایید.

مرآت اسفندیارى - استان‌ها‌ی کشور هر کدام وضع مخصوصى دارند اگر به آن توجه نشود نتیجه مطلوب گرفته نمی‌شود. فرض بفرمایید در استان کرمان معلوم نیست وضع کشاورزى و بانک کشاورزى چه صورتى دارد، معلوم نیست این سرمایه چه جور تقسیم مى‌شود؟ بنده به این نظر با کفایت مذاکرات مخالفم و تصور می‌کنم خود آقاى وزیر کشاورزى هم میل دارند مذاکرات ادامه پیدا کند که این مطالب را متوجه شوند براى این که ایشان اطلاعاتى از بانک کشاورزى ندارند کما این که امور کشاورزى هم در این مدت اطلاعات جزیى حاصل فرموده‌اند که امیدواریم در آتیه تکمیل شود و شاید عده‌ا‌ی از آقایان در اینجا باشند که معلومات کشاورزی‌شان  و سوابق کشاورزی‌شان از ایشان به مراتب بیشتر باشد و مذاکراتى که مى‌کنند در اطلاعات ایشان مؤثر باشد، بنده می‌خواهم ببینم آقاى وزیر کشاورزى می‌دانند که بانک کشاورزى در استان کرمان چقدر پول دارد؟

رئیس  - آقاى مرآت در ماده یک هم می‌توانید صحبت کنید.

مرآت اسفندیارى - خواستم تقاضا کنم آقاى مهدوى لطف بفرمایند و پیشنهاد خودشان را پس بگیرند، خیال می‌کنم بنده و یک نفر دیگر بیشتر نمانده باشیم و بنده هم قول می‌دهم که بیشتر از ده دقیقه وقت آقایان را نگیرم‏.

رئیس - آقاى مهندس فروهر

مهندس فروهر - بنده هم با کفایت مذاکرات مخالفم‏.

رئیس - آقاى صدرزاده‏

صدرزاده - بنده تقاضاى اجازه نکرده بودم، در اصل موضوع عرضى دارم.

رئیس -  آقاى اردلان‏

اردلان - بنده خواستم تذکر جناب آقاى رئیس را بدهم که آقایان توجه کنند که در ماده اول هم مى‌شود در کلیات بحث کرد بنابراین آقایان اجازه بدهند مذاکرات کافى باشد و وارد در مواد شویم و اگر نظرى هم باشد می‌توانند در مواد پیشنهاد بدهند.

رئیس - آقایانى که با پیشنهاد کفایت مذاکرات در کلیات موافقند قیام کنند. (اکثر برخاستند) تصویب شد. رأى گرفته مى‌شود به ورود در مواد آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد.

 8 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دادگسترى‏

رئیس - آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى (دکتر هدایتى) - خاطر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى استحضار دارد که به ‌موجب قانون مصوب مرداد 1335 به وزارت دادگسترى اجازه داده شده است مصوبات کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین را موقتاً به‌ موقع اجرا بگذارد و بعد از آزمایش در ظرف یک سال نتیجه آزمایش خود را ضمن لایحه‌ا‌ی به صورت قطعى تقدیم مجلس نماید. اینک یکى از قوانینى که از کمیسیون مشترک دادگسترى مجلسین گذشته قانونى بوده است راجع به اراضى مربوط به دولت و شهردارى‌ها و اوقاف که از وقتش هم یک قدرى گذشته وعده‌ا‌ی از آقایان نمایندگان هم تذکراتى در گذشته به دولت داده بودند بنده وظیفه خود دانستم اولین دفعه‌ا‌ی که خدمت آقایان به عنوان وزیر دادگسترى شرفیاب می‌شوم این لایحه اصلاحى را که تهیه شده است تقدیم مجلس شوراى ملى بکنم (احسنت).

رئیس - به کمیسیون‌ها‌ی مربوط فرستاده می‌شود.

9- مذاکره در گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به افزایش اعتبارات کشاورزى‏

رئیس  - ماده اول لایحه اعتبار کشاورزى مطرح است، قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 1- بانک ملى ایران مکلف است از محل وجوه حاصله از ارزیابى پشتوانه اسکناس موضوع قانون مصوب تیرماه 1323 و قانون راجع به اصلاح قانون تثبیت پشتوانه اسکناس مصوب اردیبهشت ماه 1336 مبلغ سه هزار و پانصد میلیون ریال در اختیار بانک کشاورزى بگذارد که به مصرف وام در امور کشاورزى برسد، ترتیب پرداخت مبلغ فوق‌الذکر به بانک کشاورزى به قرار زیر خواهد بود:

‌مبلغ نهصد و بیست میلیون ریال پس از تصویب این‌ قانون،  هشتصد و شصت میلیون

+++

‌ریال در فروردین 1338، هشتصد و چهل میلیون ریال در فروردین 1339، چهارصد و پنجاه میلیون ریال در فروردین 1340 و چهارصد و سى میلیون ریال در فروردین 1341.

رئیس - لوایحى که با فوریت به مجلس داده می‌شود آقایان تصدیق مى‌‌فرمایند که باید در آن بیشتر دقت بفرمایند براى این که ممکن‌ است نواقصى در آن پیدا شود. آقاى خلعتبرى اینجا یک بیاناتى کردند از محاسن این لایحه گفتند باید به کشاورزان جزء کمک شود ایشان شاید از مقررات آیین‌‌نامه بانکى مسبوق نیستند بانک‌ها جز به مالک شش‌دانگ وام نمى‌دهند و غیر از ملک شش دانگ را وثیقه نمی‌گیرند یعنى اگر یک مالکى یک دانگ ملک را داشته باشد، باید این قدر صبر کند و آن پنج دانگ را بخرد تا بتواند از بانک کشاورزى قرض کند، اگر کسى 5 دانگ هم داشته باشد نمی‌تواند وام بگیرد این مطلب را باید در این قانون توجه کرد. حالا فوریتش تصویب شده ولى اشکالاتى هست که باید رفع شود یکى هم موضوع فرع و سود است که باید معلوم شود در ماده دوم هم تقریباً قانون محاضر اسناد رسمى را کنار گذاشته‌اند خود بانک‌ها داراى محضر مى شوند، مقصودم این‌ است که توجه بیشترى بشود که قانون ناقصى از مجلس بیرون نرود. آقاى دکتر مشیر فاطمى.‏

دکتر مشیر فاطمى - بنده عرضم در این ماده اول خیلى مختصر است خوشبختانه این قانون همان طور که جناب آقا خرازى به عرض همکاران محترم رساندند مورد علاقه فرد فرد نمایندگان است و گاهى این قوانین که مورد علاقه فرد فرد آقایان است ممکن است به اندازه‌ا‌ی پیشنهادها و مباحثاتى در آن بشود که اصل موضوع یک صورت دیگرى به خودش بگیرد. خوشبختانه این لایحه در سه کمیسیون که مى‌شود گفت اکثریت آقایان عضویت آن را داشته‌اند مطرح شده و رسیدگى شده، مداقه و مطالعه شده در دستگاه‌ها‌ی دولتى هم روى این مطلب خیلى بحث شده است. یکى موضوعى است که راجع به فرع و اشکالات آن است بنده آنچه که شنیده‌ام مى‌گویند در آیین‌‌نامه‌ا‌ی که تنظیم شده تمام اینها پیش‌بینى شده است و شوراى عالى اقتصاد 6 درصد در نظر گرفته است و خیلى متناسب است و جاى نگرانى نیست و راجع به محاضر اسناد رسمى هم بنده عقیده‌ام این است که یک رعیت بدبخت اصلاً نمی‌تواند به محضر برود و به علاوه نمی‌تواند خرج محضر و فوق‌العاده بدهد، بنده شنیدم در این آیین‌‌نامه این قسمت را هم پیش بینى کرده‌اند. بنده تقاضا مى‌کنم آقاى وزیر کشاورزى بهتر این است توضیحاتى در این باره بفرمایند. مثلاً پیش‌بینى کرده‌اند که تا هزار تومان و دو هزار تومان وام‌ها‌ی شرافتى بدهند و این اصل منظورى بود که همه آقایان از این قانون داشتند البته توضیحات بیشترى را باید جناب آقاى وزیر کشاورزى بدهند چون بنده هم آیین‌‌نامه را نخوانده‌‌ام. یک عرض دیگرى هم بنده دارم و استدعا می‌کنم آقایان همکاران محترم توجه بفرمایند که اگر این قانون بخواهد از اول سال آتیه اجرا شود باید این چند روزه به تصویب برسد زیرا باید براى اظهار‌نظر مشورتى یا تصویبى به مجلس سنا هم برود چون طرح بودجه هم در پیش است اگر این جلسه و جلسه آینده تصویب نشود بنده فکر مى‌کنم آن منظور نهایى که مورد توجه اعلیحضرت همایونى و هئیت دولت است که از اول سال آینده این قانون اجرا شود عملى نشود این بود که بنده نظرم این بود جناب آقاى وزیر کشاورزى نسبت به آیین‌‌نامه‌ا‌ی که در قانون پیش‌بینى شده است یک توضیحاتى بدهند که آقایان بیشتر روشن شوند.

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - راجع به فرع اظهار نگرانى فرمودند باید عرض کنم مصلحت مردم نیست که ما در قانون نرخ فرع را تثبیت کنیم و ثابت بگذاریم براى این که وضع پول امروز در بازار یک طورى است که با یک فرعى معامله می‌شود و فردا طور دیگرى است و نرخ بهره مى‌آید پایین آن وقت ما هم باید نرخ را پایین بیاوریم. در آیین‌‌نامه‌ا‌ی که تهیه شده است فرع براى قرضه‌ها‌ی مختلف قرارداده شده یعنى درشرکت تعاونى، در صندوق روستایى که خود کشاورزان سهیم هستند آنچه فرع از کشاورز گرفته می‌شود یک قسمت می‌رود به بانک براى مخارج آن دستگاه و یک قسمت سرمایه خود صندوق روستایى اضافه می‌شود یعنى در حقیقت پول را به آن شریک یعنى کسى که قرض گرفته بود پس مى‌دهند منتهى پول را به او نمى‌دهند که برود مصرف کنند پول را به سرمایه او در آن صندوق علاوه می‌کنند، اگر قرض براى مدت کوتاه باشد ربح آن فرق مى‌کند. با قرضى که مدت آن طولانى است باز تکرار مى‌کنم یک کسى که می‌خواهد زیتون بکارد، ده سال این سرمایه راکد است آیا از این شخص باید فرع به همان اندازه گرفت که کسى که مى‌خواهد گاو بخرد و ظرف دو سال مى‌تواند قرضش را پس بدهد؟ قرضى که در مدت کمتر مستهلک مى‌شود باید ربح آن بیشتر باشد از قرضى که مدت طولانى براى استهلاک لازم دارد به این ترتیب براى قرض‌ها‌ی مختلف ناچار است که ربح‌ها تغییر کند این است که در قانون مصلحت نیست نرخ ربح را معین کنیم و هر سال براى تغییر نرخ قانونى به مجلس بیاوریم ولى آقایان باید مستحضر باشند که نرخ ربح مورد توجه مخصوص اعلیحضرت همایون شاهنشاهى بوده است که حتى آن ربحى را که کمیسیون مخصوص تعیین کرده بود وقتى به عرض پیشگاه شاهنشاه رسید تصویب نفرمودند و فرمودند ما  نظرمان این است که با ربح صدى 6 بلکه به صدى4 پایین بیاوریم که به کشاورز کمک شده باشد. بنابراین آقایان اطمینان داشته باشند که ربح به هر حدى که ممکن است پایین بیاید، پایین آمده است. راجع به قرضه اشاره فرمودند اساس‌نامه بانک اجازه نمی‌دهد بدون تضمینى بدهند و باید عرض کنم بانک این اجازه را دارد و الان اساس‌نامه بانک در دسترس من نیست ولى آقاى نقیب ممکن است بیاورند  قانون را که بانک با تضمین هم مى‌تواند فرض بدهد، وقتى گفت با تضمین مى‌تواند قرض بدهد لازم نیست همیشه تضمین کننده یک تاجر باشد ضامن یک کشاورز براى قرض 150 تومان یک کشاورز دیگرى است مثل او به علاوه این اساس‌نامه براى سرمایه بانک است.  این پول را به سرمایه بانک علاوه نمی‌کنیم این پول را که آقایان به اختیار دولت می‌گذارند دولت دراختیار بانک کشاورزى مى‌گذارد که مطابق دستور دولت مطابق آیین‌‌نامه‌ا‌ی که دولت تهیه کرده است قرض بدهد که در این اساس‌نامه ذکر شده که قرض تا این حد بدون وثیقه مجاز است و صندوق روستایى تشکیل بدهند و صندوق روستایى اصلاً قرض بدون وثیقه می‌دهد بنابراین نگرانى آقایان مرتفع است.

رئیس - آقاى صدرزاده موافقید؟

صدرزاده - موافق مشروط

رئیس - بفرمایید

صدرزاده - مدتى است این مطلب در مجلس مذاکره می‌شود که از خدمات دولت و دولت‌ها در اینجا آن طور که باید تمجید نمی‌شود البته دولت‌ها حقاً و وجداناً وظیفه‌شان این است که به مملکت خودشان و به خاک و آب خودشان خدمت بکنند ما هم نباید خدمات آنها را ندیده بگیریم اما از صبح تا شام هم نمی‌توانیم بنشینیم اینجا و مداحى بکنیم وظایف دیگرى هم داریم و آن این است که نواقص و معایب کارها را هم بگوییم. چنان که روزنامه‌نگار هم مکلف است هر عیبى که مى‌بیند بنویسد این گفتن‌ها و نوشتن‌ها خودش یک چراغى است جلوى پاى دولت که او را متوجه کند که راه بهترى انتخاب کند البته این را به طور کلى مى گویم. بنابراین نباید از انتقاد غیر مغرضانه که نمایندگان مجلس درمجلس مى کنند رنجش خاطرى پیدا شود این وظیفه آنها است که منتها‌ی علاقه را به کشور دارند این به طور کلى است. اما راجع به این مسئله قانونى که دولت تقدیم کرده است بنده هم مثل آقایان معتقد هستم که کار بسیار مفید وخوبى است و یکى ازکارها‌ی برجسته‌اى است که دولت حاضر انجام داده و بهترین استفاده را از این لایحه مملکت مى‌کند ولى وقتى دولت و مردم خواهند توانست استفاده کنند که این قانون معایب و نواقصى نداشته باشد و اگر معایبى دارد رفع شود تا بتوان از آن نتیجه گرفت پولى دولت معین کرده است و آن طور که جناب آقاى وزیر کشاورزى فرمودند در نظر دارند هر سال برنامه‌اى براى این کار معین کنند که اگر یک سال زراعت پنبه مفید نباشد کمک نکنیم و اگر سال دیگر مفید بود کمک کنند، بنده می‌خواستم تذکر بدهم که این پول، پول مهمى براى کشاورزى مملکت نیست این بالنسبه به عدم توجهى که سابق نسبت به کشاورزى بود مورد توجه است (صحیح است) و الّا براى یک مملکت فلاحتى 350 میلیون تومان براى کشاورزى مبلغ معتنابهى نیست. این مملکت هزارها میلیون تومان براى کشاورزى احتیاج دارد پس بنابراین ما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم که بیاییم برنامه معین کنیم که امسال به فلان زراعت کمک بکنیم یا نکنیم ما هنوز در مراحل اولیه هستیم تمام زراعت‌ها‌ی ما محتاج کمک هستند و هنوز ما برنامه معین نداریم. وقتى سطح کشاورزى در آن طبقه عالى خودش قرار گرفت آن وقت است که دولت باید نگاه بکند و ببینید که مساعدتى که می‌خواهد بکند به کدام قسمت مساعدت بیشترى بکند و به کدام قسمت مساعدت کمتر پس ما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم و این قسمت یک دردسرى خواهد شد براى کشاورز. هر سال کشاورز منتظر است که به زراعت کمک مى‌‌کنند ولى مى‌گویند هنوز برنامه امسال معین نشده که آیا باید به پنبه بدهیم یا به کنجد بدهیم این جز اطاله کار نتیجه دیگرى ندارد. اما یک مطالبى هم ما در کمیسیون دادگسترى بحث کردیم، صحبت کردیم البته ما بیشتر نظرمان به ماده 2 بود در آن جلسه که بنده بودم به نماینده آقاى وزیر کشاورزى گفتم که این موارد را باید در نظر بگیرید آقاى نماینده وزیر کشاورزى گفتند تمام این مطالبى را که شما مى‌گویید ما پیش‌بینى کرده‌ایم ،گفتم کجا؟ گفتند در آیین‌‌نامه، گفتم آن آیین‌‌نامه کجا است، اشاره کردند به کیف‌شان که در اینجا است، گفتم چه جور مى‌خواهید این قانون را اجرا کنید؟ توضیح بفرمایید اصول کلى و موارد کلى‌اش را تا ما بتوانیم مطالب مهمى را که باید بدانیم، بدانیم. یکى از مطالب مهمى که باید اصولاً بدانیم این است که این پول را چقدرش را مى‌خواهید در تهران صرف کنید و چقدرش را در شهرستان‌ها؟ مى‌خواهیم بدانیم از این 350 میلیون تومان که ما رأى مى‌دهیم به مردم شهرستان‌ها چقدر خواهد رسید، براى این که بانک کشاورزى خودش یک مؤسسه مستقل است داراى هئیت مدیره‌اى است و یک وضع خاصى هم دارد و نماینده هم که نمی‌تواند از

+++

‌وظیفه آن بانک در مجلس صحبت کند از طرف وزارت کشاورزى آقاى  وزیر کشاورزى در مجلس تشریف مى‌آورند ولى آن اعمالى که بانک کشاورزى به جا مى‌آورد به‌ موجب قانون خاصى است که آقاى وزیر کشاورزى هم در آن دخالت ندارند، اگر هم دخالت داشته باشند دخالتى است که در هئیت مدیره آن دارند. چند روز پیش از لارستان یک نامه‌اى داده بودند که تقدیم کردم مبلغ مختصرى آنها مى‌خواهند ولى بانک کشاورزى نمی‌تواند قرض بدهد. چند روز قبل در روزنامه اطلاعات خواندم که از یکى از نقاط شمال، هزار تومان پول خواسته‌اند و بانک نداده است و این همان بانکى است که 14 میلیون تومان عمارت مى‌سازد (دکتر بینا - 18 میلیون تومان) اما هزار تومان قرض به فلان زارع شمالى یا فلان زارع جنوبى نمی‌تواند بدهد. حالا جناب‌عالى مى‌خواهید اختیار را به دست چنین بانکى بدهید که به مردم شهرستان‌ها یک مبلغ جزیى هم قرض ندهد و ما هر روز بیاییم پشت تریبون عنوان بکنیم که تکلیف مردم چیست؟ پس باید در این آیین‌‌نامه معلوم شود که از این 350 میلیون تومان چقدرش را مى‌خواهید به تهران بدهید، 50 میلیون مى‌خواهید بدهید بفرمایید، 300 میلیون آن را مى‌خواهید به شهرستان‌ها بدهید بفرمایید مقصود بنده تعیین میزان سهم شهرستان‌ها است شیراز و رشت فرق ندارد و این از نکات اساسى است که باید در قانون ذکر شود و بنده هم در این باب پیشنهادى داده‌ام و این از نکاتى است که لازم بود مورد توجه قرار بگیرد. مطلب دوم راجع  به فرع است. اصولاً نظر دولت از قانون بانک کشاورزى که در زمان اعلیحضرت فقید اینجا آوردند چه بود؟ این بود که رعایا مجبور نشوند حاصل زحمت یک سال خودشان را قبل از وقت به قیمت نازلى به فروش برسانند و به همین علت سلف‌فروش بود که رعیت هیچ‌وقت در آسایش نبود، آمدند گفتند یک دستگاهى را به‌ وجود مى‌‌آورند که با یک فرع کمتر پول بدهد به کشاورزان که او قبلاً حاصل خودش را به قیمت ارزان نفروشد و زندگى او تأمین شود. آنچه در نظرم هست فرع پولى که بانک کشاورزى مى‌دهد صدى شش معین کرده‌اند و حالا به صدى دوازده رسیده است جناب آقاى وزیر کشاورزى فرمودند ما نمى‌توانیم مأخذى براى فرع معین کنیم در صورتی که باید یک حداقلى معین شود،  در لایحه بانک کارگشایى ما معین کردیم براى فلان مبلغ صدى سه و براى فلان مبلغ صدى چهار و تا صدى شش براى مبلغ‌ها‌ی بزرگ فرع معلوم شد. به نظر بنده ما باید در اینجا میزان فرع را معین کنیم که این پول و کمکى که می‌خواهند به زارع بدهند چه فرعى است و این لایحه‌اى را که ما به سلام و صلوات به نام استفاده مردم و کشاورزى داریم تصویب مى‌کنیم باید بدانیم حداکثر سودى که از آنها می‌گیرند چقدر خواهد بود و الّا نخواهند توانست آن استفاده‌اى که لازم است از آن بکنند و باید طورى به زارع قرض داده شود که اشخاص نتوانند با صدى دوازده به اسم کمک و کشاورزى پول بگیرند و با صدى هجده در بازار سفته بازى کنند این کار صحیح نیست این پول وقتى به درد کشاورز خواهد خورد که با فرع کم باشد صدى دو باشد، صدى سه باشد، نهایت صدى چهار باشد و منحصراً هم به کشاورزى داده شود به صورت ربح مرکب هم نباشد. چیز عجیبى است بنده شنیده‌ام بعضى جاها سه ماه به سه ماه حساب مى‌کنند فرع را روى اصل می‌کشند و بعد اصل و فرع را حساب می‌کنند و از آن فرع می‌گیرند (عمیدی‌‌نورى - کار بانک کشاورزى همین است). دولتى که می‌خواهد به کشاورز کمک کند نباید از فرع مرکب استفاده کنند این از شأن دولت نیست مشکلات دیگرى هم بود که لازم بود اینجا تذکر بدهم بعضى از نواحى فارس از بانک کشاورزى تقاضاى وام کردند گفته‌اند چون املاک شما به اصطلاح تهران دیم کار است نمى‌توانیم به شما قرض بدهیم و به املاک ناریاب قرض می‌دهیم بنده خیلى تعجب می‌کنم از بى‌اطلاعى آنها چرا؟ براى این که بعضى از نقاط هست که املاک دیمش به قدرى خوب است یعنى مواهب طبیعى و استعداد طبیعى در آنجا طورى است که ممکن است از هر تخمى صد تخم استفاده کنند آن وقت به این چنین ملکى قرض نمى‌دهند و به املاکى که با خرج زیاد با آب قنات زراعت مى‌کنند قرض می‌دهند در صورتی‌ که در آن زمین تخم چند تخم بیشتر نمى‌دهد این درست نیست آن ملک دیم هم باید قرض بدهند و از این عبارت استفاده کنند. نکته دیگرى که من می‌خواستم اینجا عرض کنم راجع به مسأله آیین‌‌نامه است غالباً آقایان وزرا می‌آیند اینجا می‌فرمایند مطمئن باشید ما صد در صد تابع نظر آقایان هستیم و نظر همه آقایان را تأمین خواهیم کرد و حتى گاهى هم که نظرهای‌مان مختلف است همین را می‌فرمایند و‌‌ مى‌گویند به طور کلى نظر ما هم همین است و بنده گاهى فکر می‌کنم و تعجب مى‌کنم چه طور ممکن است جمع تضاد بشود و نظرها‌ی مختلف را جمع کنند، خیلى خوب چرا این بیان را مى‌فرمایند می‌گویند اگر ما بخواهیم این آیین‌‌نامه را از مجلس بگذرانیم طول می‌کشد چیز عجیبى است در صورتی‌ که ما شب و روز در این جا مشغول هستیم و داریم در کمیسیون‌ها فعالیت می‌کنیم خودمان گله داریم که دولت به وعده خودش وفا نمی‌کند ولى با وجود این مقام محترم ریاست و نمایندگان محترم یک طریقى پیدا کردند قوانین را با مشورت‌ها‌ی اصولى و کلى در جلسه می‌آورند اما آیین‌‌نامه‌ها را در کمیسیون ها غالباً با یک جلسه یا دو جلسه چند نفر، ده، دوازده نفر مى‌نشینند این آیین‌‌نامه‌ها را تصویب مى‌کنند و اهمیت مطلب هم در آیین‌‌نامه است. چرا؟ براى این که لوایحى که دولت مى‌آورد یک مواد عمومى کلى خلق پسندى است اگر یک کسى هم مخالفت بکند می‌گویند مثلاً به بانک کشاورزى پول نمى‌خواند بدهند می‌گویند شما دارید مخالفت‏ مى‌کنید، بنده مخالفت نمى‌کنم ولى در موقع اجرا وقتى می‌خواهند این پول را برخلاف مصالح به دست اشخاص ناصالح بدهند. بنده جداً مخالفم و آن چیزى که  جلوگیرى می‌کند آیین‌‌نامه است و خود قانون نمى‌کند به این جهت باید ما مقید باشیم که همیشه آیین‌‌نامه‌اى را که مى‌خواهند بگذرانند با کمال حسن نیتی  که دارند آن آیین‌‌نامه را بیاورند به مجلس تا این که نمایندگان بتوانند نظریات خودشان را در آن  آیین‌‌نامه تذکر بدهند. نکته دیگرى که بنده مى خواستم دراین جا تذکر بدهم راجع به مسأله قرا‌دادها است، این البته از نظر قضایى است که عرض می‌کنم شاید بعضى ازهمکاران محترم بنده مثل آقاى دکتر دادفر و آقاى عمیدى نورى و آقاى فخر طباطبایى که درکمیسیون دادگسترى مجلس تشریف دارند می‌دانند مایک قوانینى داریم براى اسناد و براى اجراییه‌ها، اینها تمرکز در دادگسترى پیدا کرده است. من یک ماده‌اى اینجا دیده‌ام نوشته است که خود بانک کشاورزى اسناد را تنظیم کند بنده اول خیال کردم که یک دفترى می‌خواهند آنجا داشته باشند و اسناد را می‌گیرند و می‌فرستند به دادگسترى اصولاً خود آدمى که طلب‌کار است خودش پول بدهد خودش سند تنظیم کند خودش اجراییه صادر کند و خودش مأمور اجرا باشد، این خلاف  اصول است. جناب آقاى سراج حجازى هم قبل از این که‌‌ بنده این عرض را بکنم در کمیسیون به طور تفصیل این مطلب را مورد بحث قرار دادند این کار اصولى نیست، اصول این طور نیست که یک کسى خودش طلب‌کار باشد خودش تنظیم کننده سند خودش اجراییه صادر کند خودش مطالبه طلب کند، این نمى‌شود. به علاوه شما دفاتر اسناد رسمى دارید که هر جا هم کم دارید دفاتر اسناد رسمى بگذارید در آن دفاتر اسناد را ثبت کنید و مطابق مقررات اسناد لازم‌الاجرا هم از آن اسناد استفاده کنید یک دستگاه عظیمى هم مثل وزارت دادگسترى در این کار نظارت مى‌کند این ضرورت ندارد که تنظیم اسناد هم به دست آنها داده بشود. بنابراین بنده مى‌خواهم این را عرض کنم اگر چنانچه مخبر کمیسیون کشاورزى که جناب آقاى عماد تربتى امضا کرده‌اند موافقت مى‌فرمایند که این آ‌یین‌‌نامه‌ها به تصویب کمیسیون‌ها‌ی مجلسین برسد اعتراضات ما کم خواهد بود زیرا که مى‌دانم کمیسیون مشترک مجلسین به این موضوع با نظریات و تجربه‌ها‌ی تلخى که در کارها‌ی بانک کشاورزى دارد رسیدگى دقیق خواهد کرد و نظرات آقایان را رعایت خواهد کرد. اگر قرار بر این باشد که به ‌موجب آیین‌‌نامه‌اى خواهد بود که آقایان تدوین کرده‌اند و در کیف‌شان هست و یا در آتیه تنظیم خواهند کرد و ما تذکرات لازم را ندهیم  و پیشنهادات‌مان را ندهیم گمان نمی‌کنم این‌ کار صورت عملى داشته باشد این تذکراتى که عرض می‌کنم و این انتقادات اشتباه نشود، اینها یک مسائل کلى و اصولى است البته من مثل بسیارى از آقایان به حسن‌نیت جناب آقاى وزیر کشاورزى کمال اعتماد دارم ولى ما می‌دانیم تمام این قانون یعنى تمام مواد در موقع عمل و اجرا به دست حضرت‌عالى انجام نمى‌شود. دلیل را عرض می‌کنم بنده این جا با وزراى کشاورزى صحبت کردم گفتم چرا پولى که به موجب قانون اختصاص داشته به کشاورزى رفته‌اید عمارت ساخته‌اید آن هم به قول جناب آقاى دکتر بینا 18 میلیون تومان خرج کرده‌اید آنها هم از این کار بى‌اطلاع بودند پس چرا این کار شده؟ این عمارت را آن دستگاهى که به اسم مأمورین بانک کشاورزى بودند ساختند و وزیر تسلطى در آنها نداشته است یا اگر تسلطى داشته است نتوانسته است یا به موقع موفق نشده است جلو اینها را بگیرد، خواهید گفت حالا که ما وزیر هستیم جلو‌گیرى خواهیم کرد و نخواهیم گذاشت عرض مى‌کنم که ما چرا با این تجربه تلخى که داریم در این جا پیش‌بینى‌ها‌ی اساسى بکنیم که اگر یک روزى شما به مقامات بالاترى نایل شدند و نبودید دیگرى هم به جاى شما است مصون باشد از این که مأمورین جزء بخواهند کارى بکنند که مصلحت مردم نباشد مطلب دیگرى که بنده می‌خواستم عرض کنم راجع ‌به‌ این است که .....

‏رئیس - آقاى صدرزاده در نظر داشته باشید که به عنوان موافق دارید صحبت مى‌کنید.

 صدرزاده - بلى اینها راهنمایی‌ها‌ی خوبى است که از آن استفاده می‌کنند. عرض کنم مطلب دیگر بنده راجع‌ به این است که این کارها‌ی عمرانى به طور کلى کار بسیار خوبى است اما یک شرطى هم دارد و آن موزون بودن این عملیات است یعنى شما اگر تمام هدف‌تان و تمام فعالیت خودتان را متوجه یک هدف و نقطه خاص مملکت قرار بدهد درست نیست، این باید در تمام مملکت یکى باشد عدالت این طور اقتضا مى‌کند اگر یک پدرى پنج اولاد دارد یا هفت اولاد دارد باید به همه آنها به طور تساوى برسد اگر

+++

‌نرسد ایجاد رقابت مى‌کند، اخلاق آنها را فاسد خواهد کرد شما بایستى این پولى را که می‌خواهید خرج کنید تمام نقاط این مملکت باید از آن بهره‌مند شوند. بنده می‌دانم که جناب‌عالى این عقیده و این نیت را دارید ولى عمل گذشته غیر از این است شما هر آمارى را که بیاورید اینجا ملاحظه بکنید مى‌بینید در تهران ارقام بسیار بزرگ از بانک کشاورزى استفاده کرده‌اند و در شهرستان‌ها غالباً براى یک مبلغ کوچکى معطل مانده‌اند، هزارها اشکال بوده است. بنابراین بنده می‌خواهم استدعا کنم که آقایان نمایندگان محترم پیشنهاد بفرمایند و یا اگر آیین‌‌نامه به تصویب کمیسیون مجلسین برسد این نکته را طورى در آیین‌‌نامه رعایت بفرمایند که این کمک‌ها موزون باشد یعنى به همه شهرستان‌ها برسد. یک نفر از رفقا و همکاران من فرمودند در گرگان یک فعالیت‌ها‌ی کشاورزى شده است بسیار جاى خوشحالى است هر نقطه‌اى از این مملکت آباد بشود اسباب خرسندى ما است ولى نمى‌شود فقط در یک نقطه آبادى را شروع کرد آن وقت نقاط جنوب مثل بلوچستان و سیستان در آن درجه از انحطاط باشد تمام مملکت را باید رسیدگى کرد. دولت وقتى می‌تواند این کار را بکند که در قانون براى او این وظیفه تعیین شده باشد. آقایان بنده عرض می‌کنم آمدن در پشت تریبون و شکایت کردن از این که چرا این قانون را این طور اجرا کرده‌اید چرا به رشت این قدر داده‌اید و به مازندران این قدر کم داده‌اید این حرف‌ها بعد از تصویب قانون نتیجه زیادى ندارد شما که این تجربه‌ها‌ی تلخ را دارید در موقعى که این قوانین را می‌آورند و این توضیحات شما را می‌خواهند این نکات را در آن قید بفرمایید، آن وقت اگر برخلاف این نکات عمل کردند می‌توانید سؤال کنید و استیضاح بکنید و الّا وقتى قانون مى‌آید به طور کلى بگذرد و بعد نتیجه اساسى در آن حاصل نمی‌شود مثلاً اینجا بیان شد چون شب عید نزدیک است این قانون را تصویب کنید مثل این که همین الان این 350 میلیون تومان حاضر و آماده است و می‌خواهند به زارع سمنانى بدهند و منتظرند شب عید برسد مطمئن باشید که اگر همین الان این قانون تصویب بشود تا چهار ماه دیگر هم این پول به آنها نخواهد رسید پس بفرمایید و یک مقدار بیشترى صرف وقت بفرمایید که قانون جامع‌ترى درست کنید که اقلاً گرفتار شکایت مردم حوزه‌ها‌ی انتخابیه و شکایت آنها نشویم خیلى معذرت می‌خواهم (احسنت).

رئیس - آقای وزیر کشاورزى

 وزیر کشاورزى  - فرمودند که همه زراعت‌ها‌ی ما احتیاج به کمک دارد اتفاقاً بعضى از آقایان دیگر این عقیده را ندارند، لحظه‌اى قبل یکى از همکاران محترم‌تان فرمودند که میوه احتیاج به کمک ندارد، یکى هم عقیده دارد که پنبه احتیاج به کمک ندارد یک تاجرى هم عقیده دارد که چاى احتیاج به کمک دارد، پس تشخیص این که چه چیز احتیاج به کمک دارد کار آسانى نیست (مرآت اسفندیارى - شما که گوش نمی‌کنید چه فرق می‌کند) این یکى را گوش کردم.‏

رئیس - آقایان بین‌الاثنین صحبت نفرمایید.

وزیر کشاورزى - برخلاف آنچه که جناب‌عالی عقیده دارید که همه زراعت‌ها‌ی ما احتیاج به کمک دارد چون پول ما به آن اندازه نیست که بتوانیم به همه احتیاجات یکسان جواب بدهیم ناچار باید تناسب را در نظر بگیریم به آن که واجب است بیشتر کمک بکنیم و آن که کمتر واجب است کمتر کمک بکنیم . مثلاً فرض بکنیم بین مواد غذایى و مواد صادراتى کدام یک‌ را باید جلو انداخت؟ قطعاً مى‌فرمایید مواد غذایى. وقتى که مردم شیر نمی‌خورند، گوشت نمی‌خورند، نان ندارند و گندم را از یک نقطه خیلى دورى باید به آنجا حمل کرد آیا در چنین صورتى باید گفت به تمام محصولات کشاورزى یکسان کمک بکنیم؟

‌(صدرزاده - گاو اگر علوفه خوب بخورد شیر نمى‌دهد) گندم کرمان را از خراسان مى‌آورند جناب‌عالى قطعاً توقع دارید که نان کرمان ارزان باشد، نان کرمان چه طور می‌تواند ارزان باشد وقتى گندم در خود کرمان عمل نیاید وقتى تنى صد و پنجاه تومان و دویست تومان کرایه بدهند به گندمى که از خراسان حمل مى‌شود یا از اصفهان حمل مى‌شود، قطعاً نان آنجا گران است. پس کشت گندم را کرمان احتیاج به کمک دارد اما آیا خراسان هم احتیاج به کمک دارد وقتى کرمان گندم ندارد براى ایجاد گندم باید کمک کرد ولى به خراسان کمک نمى‌کنید. اما اگر آن قدر پول داشتیم که به همه بدهیم به خراسان هم مى‌دهیم به گندم هم مى‌دادیم براى علوفه هم مى‌دادیم به خود دام هم مى‌دادیم، می‌فرمایید که این را بین شهرستان‌ها و تهران تقسیم بکنید من نمى‌دانم این چه بدبینى فوق‌العاده است که آقایان دارید که خیال می‌کنید دولت می‌خواهد تمام پول‌ها را در تهران مصرف بکند (نمایندگان - حقیقت است) عرض مى‌کنم این فرمایشات مثل این است که یک دولت یاغى وجود دارد آقایان هم هیچ اقتدار و اختیارى روى این دولت ندارید دولتى است منتخب خود آقایان اگر وظایفش را انجام نمی‌دهد آقایان هم به موجب قوانین اختیار دارید هر وقت دولت را منحرف مى‌بینید جلوی آن را می‌گیرید در صورت لزوم مرخصش می‌کنید. پس این که آقایان می‌گویید این دولت به حرف ما گوش نداده است این به نظر بنده بیان مناسبى نیست. اما این پول، پولى است براى کمک به کشاورزى هر جا کار کشاورزى بکنند باید پول داد نه این که این پول را قسمت کرد و به همه یکسان داد اگر یک جایى می‌تواند زودتر محصول به بازار برساند بازار نزدیکش هم هست با خرج کمترى جنس مرتبى به  بازار مى‌آید به این ندهیم و بگوییم که سهم این شهرستان تمام شده و به  فلان شهرستان بدهیم. مثال می‌زنم در شهر تهران الان یک میلیون و نیم نفر جمعیت است این جمعیت شیر می‌خواهد آیا می‌شود پولى که باید براى کمک به دامدارى به تهران داد مساوى کرمان باشد؟ تمام استان کرمان به قدر شهر تهران جمعیت ندارد و آیا ممکن است شیر را از کرمان به تهران حمل کرد آیا براى زارع کرمانى و دامدار کرمانى صرف می‌کند که قرض بگیرد از بانک و شیر عمل بیاورد کیلویى فلان قیمت و حمل بکند به تهران که کیلویى دو تومان و سه تومان کرایه بر می‌دارد در صورتى که اصلاً خود شیر هم قابل حمل نیست (صدرزاده - مطالب بنده را تحریف کردند) من فرمایشات آقایان را شنیدم  و آنچه به نظرم می‌رسید جواب می‌دهم از آقایان هم استدعا می‌کنم توجه بفرمایند چون مطالب را همان جورى که تذکر می‌فرمایند بنده یادداشت می‌کنم هر چه به نظرم قابل قبول باشد فوراً می‌پذیرم و هر چه قابل قبول نباشد دلیلش را خدمت‌تان عرض می‌کنم. بنده ایران را یک واحد جغرافیایى و اقتصادى مى‌دانم که بایستى محصولاتش مکمل و رفع‌ کننده احتیاجات داخلى در درجه اول باشد و بعد تأمین صادراتش را می‌کند هر کجا که پول زودتر محصول بدهد و آن محصول زودتر تبدیل به پول بشود و جنس زودتر به فروش برسد و احتیاجات مردم را رفع بکند آنجا باید پول را مصرف کرد هیچ صحبتى از‌ این که این پول را باید در تهران مصرف بکنند نیست، برای این که تهران اتفاقاً ناحیه کشاورزى نیست مواد غذایى و محصولات کشاورزى هم که در تهران مصرف می‌شود از نقاط دیگر مى‌آید. فرض کنید بدبینى بعضى از آقایان صحیح باشد دولت یاغى در نظر داشته باشد پس از این که از  آقایان این امضا را گرفت از 350 میلیون تومان سیصد میلیون تومانش را درتهران مصرف کند صرف چه بکند؟ مگر می‌شود اراضى اطراف تهران را مزارع سبز وخرم کرد مگر مى‌شود همه را مرتع کرد که گاو بچرد یا همه را مى‌شود زیتون‌کارى کرد هر چیزى یک منطقه‌اى دارد هر جا یک آب و هوایى دارد ما خودمان را بکشیم آب و هواى تهران مرکبات نمی‌دهد این جا مرکبات بار آورد هر قدر دولت براى کمک به مرکبات اختصاص بدهد باید به ناحیه معین در ساحل دریاى خزر و یک ناحیه‌اى در جنوب ایران اختصاص بدهیم این پول مرکبات را به یزد و اصفهان و تهران نمى‌تواند بدهد پس اگر برنامه تنظیم شد روى ایجاد محصولات کشاورزى مسئله زودتر حل مى‌شود یعنى بگوییم ما از این پول چه محصولاتى می‌توانیم به دست بیاوریم و این محصولات را در کجاها مى‌شود به دست آورد و پول به آن نسبت قسمت مى‌شود بین نقاطى که این محصولات را مى‌توانند به عمل بیاورند والا اگر نظر این باشد که این پول قسمت بشود بین استان‌ها، هر استانى هر کارى می‌تواند بکند مصرف بکنند چه بسا که محصول خراسان روى دست‌مان بماند و آن گندمى که از خراسان به کرمان حمل نرود چون کرمان خودش گندم ندارد و خراسان گندم زیادى به عمل آورد یکى از عوامل دیگرى که در تقسیم پول دخالت دارد وجود فعالیت و مشترى است وقتى دولت رفته  بود به کرمان در بم این قسمت را خواهش می‌کنم مخصوصاً توجه بفرمایید وقتى دولت رفت به کرمان در شهر بم با آقایان مالکین آنجا صحبت شد آقایان مالکین بم تقاضا داشتند یک کارخانه قند دولت در آنجا نصب بکند اتفاقاً آب و خاک کرمان براى کشت چغندر قند بسیار بسیار مساعد است در رفسنجان هم آقایان مالکین همین تقاضا را داشتند به همه آقایان توضیح داده شد که دولت خودش دیگر کارخانه ایجاد بکند یک کارخانه قند مطابق ظرفیت این منطقه چهل میلیون تومان می‌توانند بیست میلیونش را که ماشین آلات است با کمک دولت از خارج قرض بگیرند به شرط این که یک مقدارش را بیندازید یعنى شش میلیونش را فراهم کنید. ملاحظه بفرمایید آقایان یک کارخانه قند که در ظرف پنج سال سرمایه‌اش را مستهلک مى‌کند در منطقه‌اى که بسیار از لحاظ ایجاد چغندر قند مساعد است گفتیم از چهل میلیون تومان فقط آقایان مالکین شش میلیون تومانش را فراهم می‌کند قرض داخلى و خارجى را تأمین مى‌کند و در ظرف پنج سال تمام قروض آنها مستهلک می‌شود. آقایان مالکین بم اظهار عجز کردند گفتند ما نمی‌توانیم،  آقایان مالکین رفسنجان داوطلب شدند که فراهم می‌کنیم اگر شما به جاى دولت بودید این پولى را که می‌خواهید قرض بدهید این پول را به کدام دسته مى‌دهید (یک نفر از نمایندگان - به هیچ کدام) رفسنجان محصول پسته دارد. و این رفسنجان که به صورت یک ده بوده الان به صورت یک شهر درآمده همه چیز از خودش دارد مردم وضع اقتصادی‌شان بسیار خوب شده بنده آرزو می‌کنم که دهات ایران به صورت شهر رفسنجان در بیاید آنها هم کارخانه قند مى‌خواهند حالا آقایان مى‌گویند اعتبار این کارخانه قند را به کدام یک از اینها قرض بدهیم؟ به کسى که شش میلیونش را نمى‌تواند فراهم بکند یا به آن کسى که شش میلیونش را مى‌تواند فراهم بکند، در چنین موقعى دولت برخلاف میل باطنى خودش ناچار مى‌شود به آن

+++

 دسته‌اى که ضعیف‌تر است کمک نکند، کمک را به آن دسته‌اى که قوى‌تر است و بنیه مالى بیشترى دارد و مى‌تواند جذب بکند بدهد. رفسنجان توانایى جذب یک کارخانه قند را دارد، بم ندارد (صدرزاده - پس با این منطق همیشه دهات خراب، خراب می‌ماند) پس تقسیم پول به صورتى است که ما قرض مى‌دهیم نه به صورتى که دولت سرمایه گذاشته باشد و بخواهد بهره بردارد. اگر یک کارخانه قند دولت مى‌خواست با سرمایه خودش ببرد نصب بکند بدیهى است که بم را بر فسنجان ترجیح مى‌داد ولى وقتى قرار شد قرض بگیرند کسانى که مى‌توانند تضمین بدهند کسانى که مى‌توانند پول اولیه را فراهم بکنند مقدم مى‌شوند، این یک قاعده دنیایى است که این طبقه مى‌توانند ثروت را به خودشان جذب بکنند. ما در این جا فکر اقتصاد مملکت را باید بکنیم. کرمان داراى فلان قدر جمعیت است یزد هم در مجاورت آن است اینها قند مى‌خواهند، قند اینها یا باید از خارجه وارد شود یا از خراسان حمل بشود، گران تمام می‌شود، ما در ناحیه استان کرمان کارخانه قند می‌خواهیم (مرآت اسفندیارى - آقا در سیرجان کارخانه قند هست)

رئیس - آقاى مرآت شما مخالفید؟ نوبت‌تان می‌رسد صحبت مى‌کنید.

آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید.

وزیر کشاورزى - بلى از آن کارخانه قند اطلاع دارم ولى آن کارخانه احتیاجات اهالى استان کرمان راتأمین نمى‌کند آقا فقط آنهایى را که امروز مى‌توانند قند بخرند در نظر مى‌گیرید ما اهالى کرمان را در نظر مى‌گیریم ما افزایش مصرف را در نظر می‌گیریم که در ظرف سه سال از 250 هزار تن به 360 هزار تن رسیده است. به اداره اقتصاد کرمان مراجعه بفرمایید  ببینید همین کرمان در طى سه سال اخیر مصرفش چقدر بالا رفته به این نسبت که مصرف بالا می‌رود کرمان 2 سال دیگر احتیاج به قند دارد الان هم قند از خارج به کرمان حمل می‌شود ما براى کرمان یک کارخانه قند مى‌خواهیم این کارخانه را کجا بگذاریم که زودتر به محصول برسد و اهالى کرمان قند ارزان‌تر بتوانند به دست بیاورند. هر کجا که مشترى براى خرید کارخانه قند بود کمک به آن مشترى مى‌کنند (مهندس فروهر - چه ارتباطى به این لایحه دارد) تقسیم پول در اینجا به صورت این که سهم هر شهرستان را بدهند صحیح نیست تقسیم پول روى مواد کشاورزى باید باشد که ما چه اجناسى مى‌خواهیم و این اجناس در کجاها به‌ دست می‌آید پول را باید براى آن نقاط اختصاص داد و چون هر سال این احتیاج تغییر مى‌کند ناچار باید برنامه تغییر بکند. فرمودند که بانک کشاورزى پولش را صرف ساختمان کرده به این جهت نمى‌شود اعتماد کرد و پول را به بانک داد. اولاً باید عرض کنم که بانک کشاورزى جزو وزارت کشاورزى نیست و بنده تمام نماینده دولت عرض می‌کنم مدیر بانک و هیأت مدیره بانک هم تقصیرى ندارد مجمع عمومى صاحبان سهام هر سال تشکیل شده و اجازه داده‌اند که ساختمان بکنند حالا این کار مصلحت بوده یا نبوده خارج از بحث امروز ما هست بعضى‌ها عقیده دارند براى حفظ سرمایه‌اش لازم بوده است بعضى‌ها عقیده دارند که لازم نبوده بنده، فعلاً وارد این بحث نمی‌شوم. من خواستم عرض کنم که مجمع عمومى صاحبان سهام در سال‌ها‌ی مختلف اجازه این خرج را داده است حالا هم ما این پول را به دست بانک نمى‌دهیم عرض کردم پول در بانک گذاشته می‌شود بانک یک عاملى است از طرف دولت براى این‌که این پول را قرض بدهد اگر نخواهیم این پول را به بانک بدهیم باید یک سازمانى به وجود بیاوریم که آن سازمان این پول را تقسیم بکند این یک مخارج زیادى ایجاد می‌کند در صورتی که بانک کشاورزى داراى شعباتى است و باید شعباتش را اضافه کند چندین برابر بکند تا بتواند این کار را انجام بدهد. شما قانون تدوین می‌کنید تعیین می‌کنید که بانک روى چه اصولى و به چه طریقى این پول را به مردم بپردازد و به همین ترتیب هم راجع‌ به شکایات دیگرى که از بانک کشاورزى فرمودند راجع به ربح مرکب که از مردم مى‌خواهند عرض می‌کنم در مورد این پول اینها صدق نمی‌کند. بنده کارى ندارم که بانک کشاورزى خوب کار می‌کند یا نمی‌کند به موقع هر ترتیبى که لازم باشد براى این که این کار خوب اجرا شود بدهید اما راجع به اسنادى که لازم‌الاجرا باشد با این که مربوط به ماده یک نیست بنده می‌خواهم عرض کنم این مربوط به حسن‌نیتى است که آقایان دارید آقایان می‌خواهید این پول را با سود کمترى هرچه زودتر به دست کشاورزان و خورده مالکین برسانید یعنى به جاى این که دهقان از ده بیاید به شهر و در دفتر اسناد رسمى سند تنظیم بکند بانک مکلف بشود پول را توى جیب بگذارد و دفترش را ببرد در توى ده و زودتر به مردم قرض بدهد و توى همان دفاتر رسید بگیرد (مهران - به همین سادگى است که‏ مى‌فرمایید؟)  بلى منظور این است حالا اگر این با اصول دیگرى منافات دارد درباره‌اش بحث بفرمایید روشن مى‌شود.

رئیس - آقاى مرآت اسفندیارى‏

مرآت اسفندیارى - عرض کنم در موقعى که پیشنهاد کفایت مذاکرات داده شده بود بنده دلایل مختصرى عرض کردم که بهتر است در این لایحه بیشتر مداقه و مذاکره بشود خیال می‌کنم که پیش بینى بنده به حقیقت پیوست و مطالبى را که جناب تیمسار وزیر محترم کشاورزى فرمودند دال بر آن عرایض بنده بود آن چیزى که بنده در نظر داشتم عرض کنم خوشبختانه سایر رفقا و جناب آقاى صدرزاده فرمودند که فرمایشات‌شان بسیار به جا بود و بنده بى‌اندازه خوشوقت شدم که این تذکر را دادند آقایان نمایندگان که تشریف می‌آورند و تذکراتى مى دهند منظورشان غرض نیست منظور واقعى آقایان راهنمایى است (صحیح است) هیچ‌کس توى این مجلس غرض ندارد و ما به هیچ وجه دولت را دولت یاغى نمی‌دانیم دولت را خدمتگزار ملت می‌دانیم خودمان هم خدمتگزاریم (صحیح است) ذکر این کلمه به عقیده من بی‌جا بود و استدعا مى‌کنم در صورت‌جلسه یادداشت بفرمایید که ما همه خدمتگذار این آب و خاکیم (صحیح است) منتهى هر کدام وظیفه‌اى داریم. مطالبى فرمودند راجع‌ به استان کرمان که باعث تأسف بنده شد تیمسار کاش این را نمى‌فرمودید و بنده این مطالب را عرض نمی‌کردم. در استان کرمان چرا مطالب دیگر را توجه نفرمودید که کارخانه قند را توجه فرمودید کارخانه قند بردسیر امسال آقا سى هزار تن چغندر داشت دو ماه و نیم هم شکر را قند می‌کند و قند استان کرمان را تأمین مى‌کند مصرف قند استان کرمان 8 هزار تن است لطف فرمودید؟ و روی هم رفته امسال در حدود 6 هزار تن قند خواهد داشت کارخانه قند هم لازم است و به جا است ولى توجه فرمودید که مردم  و زارعین کرمانى در سال گذشته چه کشیده‌اند بنده به کرمان تلگراف می‌کنم به رئیس بانک کشاورزی‌شان پنجاه هزار تومان وام بده که مردم قالی‌شان را نفروشند جواب تلگراف بنده را نمى‌دهد شاید خود حضرت‌عالى هم بودید همین طور بودید بنده این جا آمدم استدعا کردم که بیایید این پولی که می‌دهید تقسیم این پول را هم معلوم کنید چرا؟ براى همین نه شعبه‌تان در کرمان، نه شعبه‌تان در سیرجان، نه سایر شعبه‌ها‌ی بانک کشاورزى یک دینار پول ندارد. سال گذشته بنده در پشت همین تریبون به شهادت همه آقایان نمایندگان گندم و نان کرمان را آوردم ارایه دادم شما بذر به مردم کرمان ندادید آقا مردم قالی‌شان را فروختند چرا نرفتید به آنها رسیدگى بکنید دو سال پیش آقا سیل در کرمان صدى هشتاد قنوات را خراب کرد چرا به آنها رسیدگى نکردید؟ کرمان چغندر دارد و قند می‌خواهد بنده از این می‌گذرم راجع‌ به این ماده که می‌خواهم عرض بکنم باعث تأسف بنده است که همه‌مان به یک ملت داریم خدمت می‌کنیم ولى در این جا مطالب را مخلوط می‌کنید. آقا ما غرضى نداریم و علاقه به شخص اول مملکت و این آب و خاک داریم بیشتر از شما هم نداشته باشیم کمتر هم نداریم (صحیح است) عرض کنم بنده تقاضایم این است حالا که آمده دولت یک خدمتى کرده و یک لایحه بسیار پسندیده و به جایى به مجلس داده توجه بفرمایید هیچ دلیلى ندارد از این پول بیشتر به مصرف کرمان نرسد، شما خودتان رفتید تصدیق کردید که استان کرمان عقب افتاده‌ترین استان‌ها‌ی کشور است از این اعتبار چقدر براى آن جا منظور خواهید کرد چقدر پیش بینى کردید؟ به خدا اگر کرده باشید، بنده در سیرجان بودم سیرجان یک شهرستانى است که مالک بزرگ وجود ندارد آیا حضرت‌عالى می‌دانید سیرجان در 400 سال قبل چقدر قنات داشته؟ 12 هزار رشته. جناب آقاى وزیر کشاورزى شما می‌دانید امروز چقدر قنات دارد؟ 400 تا. بروید پرونده‌ها را بخوانید از 12 هزار رشته قنات در ظرف 40 سال فقط 380 رشته قنات مانده است مردم چه دارند؟ هیچ دو هزار تومان پول در شهرستان سیرجان گیر نمی‌آید به خدا گیر نمی‌آید. دیدید آنها را مردم رفتند بذر خودشان را از شیراز خریدند نه از خراسان. جناب آقاى وزیر کشاورزى گندم از شیراز آمده است نه از خراسان و مردم قالی‌شان را فروخته‌اند و براى خرید بذر دادند استدعاى بنده این است که بروید به این مردم کمک کنید خدا می‌داند خدمت بزرگى کرده‌اید و در این جا هم استدعایم این است که آقا سهمى را تعیین بکنید که سهم هر استان از سایر استان‌ها متمایز باشد. استان‌ها همه متساوی‌اند ولى وضع استان تهران از سایر استان‌ها بهتر است هیچ‌کس منکر این نیست (صحیح است) ولى واقعاً چه دلیلى دارد یک گوشه مملکت ما احتیاجش بیشتر است او را مقدم نمی‌دارند من نمی‌گویم به تهران ندهید، نه بدهید همه کشور یکى است ولى اگر یک استانى احتیاجش بیشتر است اول به آن لطف و توجه بفرمایید و من استدعایم این است مخصوصاً چون خودتان ذکر کردید و کمال خوش‌وقتی من است خودتان به استان کرمان یک توجه بیشترى بفرمایید

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - اجازه‌ها‌ی زیادى در ماده اول خواسته شده است و همین طور در ماده دوم، اینها محفوظ خواهد ماند براى جلسه بعد. جلسه را ختم مى‌کنیم. جلسه آینده روز سه‌شنبه خواهد بود دستور هم دنباله همین لایحه.

 (مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295241!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)