کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره 14
[1396/05/24]

جلسه: 177 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه یازدهم دی ماه 1324  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر مصدق

3- قرائت گزارش کمیسیون دادگستری دائر به منع تعقیب آقای تدین و اخذ رأی و عدم تصویب آن

4- اظهارات آقای وزیر دارایی در پاسخ آقای دکتر مصدق

5- بیانات آقای طوسی به عنوان قبل از دستور

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره 14

 

 

جلسه: 177

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه یازدهم دی ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر مصدق

3- قرائت گزارش کمیسیون دادگستری دائر به منع تعقیب آقای تدین و اخذ رأی و عدم تصویب آن

4- اظهارات آقای وزیر دارایی در پاسخ آقای دکتر مصدق

5- بیانات آقای طوسی به عنوان قبل از دستور

6- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و بیست دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقای ملک‌مدنی نایب رئیس تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

صورت مجلس یکشنبه نهم دی ماه را آقای هاشمی (منشی) به شرح زیر قرائت نمودند.

چهل دقیقه پیش از ظهر مجلس به ریاست آقای آقا سید محمدصادق طباطبایی تشکیل گردید. صورت جلسه پیش قرائت و با تذکر اصلاح آقای لنکرانی تصویب شد.

غایبین بااجازه - آقایان: اسعد، فرمند، مقدم، روحی، ساسان، بهبهانی، تهرانی.

غایبین بی‌اجازه - آقایان: خاکباز، کفایی، آصف، امیر ابراهیمی، تولیت، بوشهری، شهاب، سید ضیاءالدین طباطبایی، جواد مسعودی، سیف‌پور فاطمی، پروین گنابادی، معدل، رفیعی، ایرج اسکندری، مهندس پناهی، دکتر آقایان، اوانسیان، محمدحسین قشقایی.

دیرآمدگان بااجازه - آقایان: علی دشتی، عباس مسعودی.

دیرآمدگان بی‌اجازه - آقایان: بیات، عامری، صمصام، تیمورتاش، دکتر زنگنه، قبادیان، حسن اکبر، شریعت‌زاده، مجد، صدریه، جمال امامی، دکتر کیان، مراد اریه، پوررضا.

آقای تهرانچی ورقه استیضاحی از دولت آقای حکیمی در موضوع پیش‌آمدهای اخیر آذربایجان و عدم توانایی دولت در اصلاح اوضاع اسفناک کشور و حل مشکلات تقدیم نمودند و قرائت شد و تقاضا کردند به دولت اطلاع داده شود برای تعیین وقت و جواب استیضاح در مجلس حضور به هم رسانند.

آقای دکتر شفق با اظهار تأسف از این که در این مدت در مجلس کاری از پیش نرفته شاید در این دو ماه کاری انجام شود تقاضا نمودند پیشنهادی که به امضای هفتاد نفر از نمایندگان داده شده قرائت و جزء دستور شود چون مخالفی نبود به ورود در دستور اخذ رأی و تصویب شد.

آقای کامبخش به موجب ماده 25 نظامنامه معتقد بودند لوایح لازمی که در کمیسیون‌ها باقی مانده در خود مجلس طرح و تصویب شود از جمله لایحه اعطای قرضه به آسیب‌دیدگان قزوین همچنین لایحه مربوط به کارمندان قراردادی که تلگراف‌های سخت و مؤثری به وسیله ایشان مخابره کرده‌اند.

آقای ملک‌مدنی توضیح دادند که لایحه مربوط به قرضه آسیب‌دیدگان قزوین در کمیسیون بودجه نیز مورد موافقت واقع شده و نسبت به کارمندان پیمانی هم که اغلب پانزده و شانزده سال سابقه خدمت دارند باید تصمیم مساعدی گرفت و کمیسیون دارایی زودتر گزارش آن را خواهد داد و گفته شد که در جلسه آتیه جزو دستور خواهد شد.

آقای حاذقی پیشنهاد طرح سه دوازدهم را تقدیم داشتند و آقای فداکار اظهار نمودند که مدتی است سؤالی از وزیر کشاورزی کرده‌اند و هنوز جواب داده نشده است و پیشنهاد نمایندگان به صورت ماده واحده به قید دو فوریت قرائت شد که تا آخر دوره جلسات مرتباً دو ساعت به ظهر منعقد گردد و نمایندگانی که تا یک ربع بعد بدون عذر موجه در جلسه حاضر نشوند

+++

نصف مقرری ایشان کسر و اسامی آنان نیز در روزنامه رسمی درج شود.

آقای دکتر شفق توضیح دادند که این پیشنهاد تأیید آیین‌نامه است و در عین حال تعیین وقت می‌کند که در صورت عدم حضور بعضی آقایان مردم به وسیله جراید ایشان را بشناسند.

آقای لنکرانی مخالف بوده و اظهار داشتند که این پیشنهاد تهدید کسانی است که ضعف اقتصادی دارند والا برای کسانی که عواید یک روزشان با حقوق دو سال بعضی برابری می‌کند تأثیری ندارد ولی برای ضعفا ضامن خرج می‌خواهد و همان‌طور که سابقاً جلسات عصر تشکیل می‌شده حال هم به همان منوال عصرها تشکیل شود که دولت نیز بتواند در ساعات کار وظایف خود را انجام دهد.

در این موقع آقای رئیس برای پذیرایی رسمی جلسه را ترک کردند و مجلس تحت ریاست آقای ملک‌مدنی نایب رئیس قرار گرفت. آقای امینی با اخطار ماده 109 نظامنامه اشاره به تذکار آقای دکتر شفق اظهار داشتند که نمایندگان غالباً از ساعت نه و نیم صبح در مجلس حضور دارند منتهی مجلس دیر تشکیل می‌شود و همان طور که در اول دوره پیشنهاد کرده‌اند معتقد هستند که جلسات عصرها تشکیل شود.

آقای دکتر عبده نظر اصلاحی در پیشنهاد ابراز نمودند که این ماده عموماً نسبت به نمایندگانی که هنگام تشکیل جلسات حاضر نمی‌شوند اجرا شود در این موقع به فوریت اول اخذ رأی و تصویب شد.

آقای لنکرانی با فوریت دوم مخالف بوده اظهار داشتند در صورتی که جلسه عصر تشکیل شود آقای دکتر شفق هم موافق هستند و احتیاج به تصویب این طرح نیست و آقای دکتر معظمی نظر داشتند که روزهای مقرر ساعت ده صبح یا چهار عصر مجلس تشکیل شود در این موقع به فوریت دوم نیز اخذ رأی و تصویب شد.

آقای نقابت در کلیات معتقد بودند که این اوقات باید تمام آقایان از صبح تا آخر وقت در مجلس حاضر و مشغول انجام وظیفه باشند و در پیشنهاد مطروحه نیز با موافقت مجلس ساعت مقرر قید شود که غایبین از نصف حقوق محروم شوند.

آقای طباطبایی همین جلسه را دلیل کار نکردن مجلس شناخته معتقد بودند که بهتر است از نطق قبل از دستور و پیشنهادها نیز صرف‌نظر شود و نظر آقایان در کمیسیون‌های مربوطه مورد مطالعه قرار گیرد و مذاکرات کلاً در اصل قانون وارد و مؤثر باشد و این پیشنهاد کافی به مقصود نیست زیرا غالباً نمایندگان در ساعت نه و نیم در مجلس هستند و مجلس دیر تشکیل می‌شود باید به کمیسیون محاسبات ارجاع و با صورت جامع‌تری در مجلس طرح و تصویب شود. آقای نایب رئیس یادآور شدند که هر وقت اکثریت در مجلس حضور یافته هیئت رئیسه به تشکیل جلسه اقدام کرده است.

آقای طوسی پیشنهاد کفایت مذاکرات نمودند و آقای لنکرانی مخالف بودند و کفایت مذاکرت تصویب شد. پیشنهاد آقای مجد ضیایی قرائت گردید. آقای یمین اسفندیاری با توضیح این که در جلسات عصر ادارات مجلس در انجام وظیفه دچار اشکال خواهند شد با جلسات عصر مخالف بودند و تقاضا نمودند این پیشنهاد در کمیسیون محاسبات تجدیدنظر و در جلسه آینده مطرح شود پیشنهاد دوباره قرائت شد و اخذ رأی درباره آن به عمل آمده و تصویب نگردید.

آقای دکتر معظمی پیشنهاد نمودند که در ماده واحده در روزهای مقرر ساعت ده صبح یا چهار بعد از ظهر قید شود.

آقای مرآت اسفندیاری با توضیح این که ادارات مجلس از صبح تا یک ساعت بعد از ظهر کار می‌کنند و اگر جلسات عصرها تشکیل شود از هر حیث موجب اشکال و صرف هزینه بیشتری است با جلسات عصر مخالف بودند و پیشنهاد آقای دکتر معظمی نیز تصویب نگردید.

آقای دکتر کشاورز با توضیح این که بیست و دو ماه است از وقت مجلس می‌گذرد و کاری از پیش نرفته پیشنهاد نمودند که جلسات چهار بعد از ظهر و سپس دوباره پیشنهاد نمودند که ساعت پنج بعد از ظهر تشکیل شود که ظاهراً یا باطناً اگر قصد انجام وظیفه داریم تا ساعت ده شب مجلس وارد کار باشد آقای دکتر زنگنه با قرائت یکی از مواد قسمت مجازات‌های مدونه در نظامنامه قدیم مجلس معتقد بودند همین هفتاد نفر امضاکننده پیشنهاد می‌توانند در سر ساعت مقرر حاضر شوند و دیگر به بحث و مطالعه و صرف وقت در اطراف پیشنهادها احتیاجی نیست.

رأی به تشکیل جلسات در چهار بعد از ظهر گرفتند و تصویب شد.

آقای مهندس فریور پیشنهاد نمودند که از دستور خارج شود و توضیح دادند که پیشنهاد تشکیل جلسات صبح‌ها و عصرها و هر دو به نوبت هیچ یک تصویب نشد ناچار بهتر است از دستور خارج شود و به کارهای دیگر بپردازند.

آقای امیر تیمور موافق خروج از دستور و معتقد بودند که اشخاص وظیفه‌شناس و باایمان محتاج به تعیین وقت نیستند و اگرچه کشور ایران از لحاظ قانون غنی‌ترین ممالک دنیا است ولی ایمان و عقیده لازم است بنابراین بهتر است از دستور خارج و لایحه سه دوازدهم مطرح شود.

به خروج از دستور نیز رأی گرفته و تصویب نشد.

آقای دکتر عبده پیشنهاد نمودند که این ماده شامل غایبین جلسات کمیسیون‌ها نیز بشود و پس از توضیحاتی مسترد داشتند.

آقای مظفرزاده پیشنهاد نمودند کسانی که جلسه را از اکثریت می‌اندازند نیز مشمول این ماده واقع شوند.

آقای صادقی با طرح پیشنهادی مخالف نبودند ولی تذکر دادند که در این قبیل مسائل نیز نمی‌خواهند مذاکره و مشارکت کنند.

نسبت به پیشنهاد آقای مظفرزاده رأی گرفته و تصویب نشد.

آقای هاشمی پیشنهاد نمودند که نامه‌های تقدیم شده در جلسه پیش قرائت شود.

آقای مجد ضیایی پیشنهاد کردند که ماده مطروحه به هیئت رئیسه ارجاع گردد و توضیح دادند که در کارگزینی و محاسبات مجلس مطالعه شود.

آقای لنکرانی ضمن مخالفت اشاره کردند که طبق قانون اساسی مشروطیت تعطیل‌بردار نیست دو ماه بیشتر از عمر مجلس نمانده و آن نیز می‌ترسیم در خلال کمیسیون ها تمام شود و پیشنهاد نمودند که جلسات ساعت پنج بعد از ظهر تشکیل شود.

رأی به پیشنهاد ارجاع به هیئت رئیسه گرفته و تصویب شد.

آقای وزیر دادگستری لایحه‌ای برای تشدید مجازات رانندگان متخلف تقدیم نمودند.

آقای وزیر جنگ دو فقره لایحه راجع به تفسیر بعضی مواد قانون نظام وظیفه و کمک به بازماندگان شهدای نظامیان تقدیم داشتند.

آقای مظفرزاده راجع به تلگراف اهالی گیلان که در جلسه گذشته آقای رفیع بدان اشاره کرده بودند توضیحاتی دادند که جواب کافی و شافی به آن داده نشده است سپس در مقام مقایسه بین آقا سید ضیاءالدین طباطبایی و سران حزب دمکرات آذربایجان برآمدند که بر اثر اعتراض نمایندگان و تذکر آقای نایب رئیس از تعقیب مذاکره منصرف شدند و متن تلگراف را آقای هاشمی قرائت نمودند.

آقای وزیر جنگ نسبت به لایحه شهدا برحسب تذکر آقای نایب رئیس موافقت کردند که به کمیسیون ارجاع شود و راجع به بیانات آقای مظفرزاده اظهار داشتند این که گفته‌اند ارتش مطیع دولت نیست تکذیب می‌کنم و جراید توقیف شده نیز روز اول تشکیل کابینه آقای حکیمی برای اثبات بی‌طرفی دولت آزاد شد و بعد این وضعیت به هم خورد.

در این موقع مجلس خاتمه یافت و جلسه آتیه به روز سه‌شنبه موکول و دستور لایحه سه دوازدهم مقرر شد.

نایب رئیس - آقای اردلان در صورت جلسه نظری دارید؟

اردلان - اعتراض بنده این بود که صورت جلسه بسیار مفصل است برای این که مجلس یک ساعت و نیم به ظهر تشکیل شد ولی مدت زیادی وقت مجلس برای قرائت صورت مجلس گذشت.

نایب رئیس - تذکرتان وارد است بعد مختصر می‌شود. آقای هاشمی.

هاشمی - بنده هم همین موضوع را می‌خواستم یادآوری کنم که بر اثر یادآوری‌های آقایان وکلا که چرا تمام جزئیات در صورت مجلس درج نیست آقایان تندنویس‌ها هم به تفصیل پرداخته‌اند ولی اگر آقایان موافقت دارند همان رویه چند ماه پیش تعقیب بشود که صورت مجلس خلاصه‌تر باشد (صحیح است)

نایب رئیس - آقای فداکار نظری در صورت جلسه دارید؟

فداکار - در آخر جلسه گذشته آقای وزیر جنگ اظهار داشتند که چون عده‌ای از جراید برخلاف قانون اساسی قیام کرده‌اند توقیف شده‌اند و از طرف نمایندگان به ایشان جداً اعتراض شد این قسمت لازم است در صورت مجلس قید شود.

نایب رئیس - اقای مجد ضیایی نظری دارید؟

مجد ضیایی - بنده هم در تأیید فرمایش آقای اردلان خواستم عرض کنم که یکی از خصوصیات هیئت رئیسه این است و در آیین‌نامه هم اجازه به آنها داده شده است که خودشان می‌توانند صورت جلسه را تلخیص کنند و به مجلس بیاورند این مانعی ندارد.

نایب رئیس - آقای لنکرانی در صورت جلسه است.

لنکرانی - در قسمت تلخیص بنده هم با نظر آقایان موافق هستم ولی منظور آقایان در این قسمت تطویل نبوده است منظور آقایان این بوده که گاهی به طور اختصار نوشته می‌شود و گاهی یک تطویلات غیرلازمی می‌شده و قسمت‌های لازم حذف می‌شده از این لحاظ

+++

 بوده و نکته دیگر هم این است که آن مرتبه مراجعه شد که هیئت رئیسه تکلیف را معین کند من متشکرم آقای دکتر شفق به من تذکری دادند که من متذکر بشوم که هیئت رئیسه تکلیف این را معین بکند آقایان رأی دادند بیاید به هیئت رئیسه برای خاطر این که نظر مجلس را تأمین بکند چون همه گفتند عصر. و من فرصت دستم آمد که از یک لغت تلخی که در یکی از جراید به مناسبت این که بنده عرض کردم به آقای دکتر شفق اظهار شده بود، اظهار تأسف می‌کنم از عدم توجه به بیانات بنده. مباحثات بنده و ایشان خیلی دوستانه و برادرانه است ولی آن لغت مخصوص را بنده در چند جلسه قبل استعمال نکردم چون روابط من و ایشان خیلی برادرانه و دوستانه است مطلب دیگری هم که می‌خواستم عرض کرده باشم چون آن روز بنده عرض کردم قریباً یکی از علل مخالفت آقایان را با عصر خواهم گفت حالا عرض می‌کنم یکی از علل مخالفت آقایان با عصر این است که اگر جلسات عصر تشکیل بشود همه جراید از اخبار مجلس مطلع خواهند شد و آن عنوان اختصار که روزنامه اطلاعات دارد و قبلاً سانسور می‌کند و معلوم می‌کند از بین می‌رود آن روز روی یک بند و بست‌های مخصوصی نگذاشتند، آقایان مراقب باشید تحت تأثیر قرار نگیرید مجلس همیشه عصر بوده و باید عصر باشد.

نایب رئیس - آقای حاذقی در صورت مجلس است؟

حاذقی - گزارشی است از کمیسیون عرایض خواستم اجازه بفرمایید عرض کنم.

نایب رئیس - هیئت رئیسه مشغول مطالعه در آن طرح است روز پنجشنبه به عرض مجلس خواهد رسید (لنکرانی - آقا دو ماه بیشتر از مجلس نمانده است روز 21 اسفند مجلس تمام می‌شود. یعنی مشروطیت تمام می‌شود) صورت مجلس تصویب شد. چند نفر آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند منجمله آقای دکتر مصدق و سایرین بفرمایید.

اردلان - بنده مخالف هستم.

فداکار - آقا اجازه داده شد.

نایب رئیس - آقا چرا قبلاً نفرمودید.

ثقه‌الاسلامی - بنده هم اجازه خواسته بودم خود حضرتعالی می‌دانید که بنده اول بودم که اجازه خواستم.

نایب رئیس - اینجا آقای ذوالفقاری نوشته‌اند قبلاً آقای دکتر مصدق اجازه گرفته‌اند بنده هم وقتی وارد شدم فوراً آقای دکتر مصدق و آقای طوسی و آقای دکتر رادمنش اجازه خواستند. آقای دکتر مصدق بفرمایید.

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر مصدق

دکتر مصدق - با دولت آقای حکیمی من از نظر اقتصاد و سیاست هر دو مخالف هستم از نظر اقتصاد راجع به قماش هرگاه نفوس ایران را 12 میلیون و برای هر یک نفر در سال 10 متر قماش حساب کنیم 120 میلیون متر قماش باید بین مصرف‌کنندگان تقسیم شود ولی طبق اظهارات نمایندگان کمیته خاورمیانه که موقع برچیدگی نمایندگی در ایران نموده‌اند به واسطه احتیاج اروپای شرقی به قماش تا مدتی همان 30 میلیون متر که در موقع جنگ به ایران تخصیص داده شده بیشتر وارد نمی‌شود محصول داخلی را هم که در حدود 10 میلیون متر می‌شود به آن اضافه کنیم به هریک از مصرف‌کنندگان بیش از چهار متر قماش در سال نمی‌رسد و چون تولید با مصرف برابری نمی‌کند محال است که به این زودی‌ها قیمت قماش تنزل کند و به قیمتی که از ممالک صادرکننده وارد می‌شود به اضافه حق‌العمل تجارتی در این مملکت معامله شود. قریب 50 نفر از بازرگانان چندین میلیون متر سهمیه دولت را از آمریکا و انگلستان طبق قراردادی که با دولت بسته بودند می‌بایست خریداری و وارد کنند و تحویل دولت بدهند قسمتی از این اجناس وارد بصره و خرمشهر شده و قسمتی هم در دست حمل بود که برای خالی کردن جیب مردم این طور نقشه کشیدند قماش را که قیمت متوسط آن متری 6 ریال بود به دولت تحویل ندهند و خودشان به قیمت‌های گزاف معامله کنند برای پیشرفت مقصود در بعضی جراید شروع به تبلیغات نموده به این عنوان که دولت آن را به قیمت گزاف معامله می‌کند و هر متری 34 ریال می‌فروشد و مقالاتی منتشر و تقاضای لغو جیره‌بندی قماش را نمودند آقای هژیر هم با آنها هماهنگ شده از هیئت وزیران تصویب‌نامه‌ای گذراندند که بازرگانان صد در صد قیمت سیف و 45 درصد برای عوارض به دولت بدهند و قماش را به طور آزاد معامله نمایند.

ضرر دولت - حال ببینیم که از الغای جیره‌بندی چه مبلغ دولت متضرر می‌شود، هر یک متر قماش به طور متوسط برای دولت 7 ریال تمام می‌شود که 6 ریال از بابت قیمت و یک ریال هم از بابت حق‌العمل به واردکننده می‌داد و آن را 34 ریال معامله می‌کرد و 27 ریال فایده می‌برد به موجب تصویب‌نامه فوق‌الذکر چنین مقرر است دولت 6 ریال که معادل صدی صد قیمت وارد شده است از بابت حق‌ انحصار و 3 ریال هم برای سایر عوارض اخذ کند و بازرگانان خودشان قماش را در بازار آزاد معامله نمایند پس نتیجه این است که 9 ریال عایدی فعلی دولت را که از 27 ریال عایدی سابق کسر کنیم ضرر دولت در هر متر 18 ریال می‌شود دولت از انحصار قند و چای و قماش بعد از وضع مخارج انحصار و 10 میلیون ضرر نانوایی در سال 40 میلیون عایدی داشت که برطبق این تصویب‌نامه از بابت قماش مبلغ هنگفتی کم و ضرر دولت می‌شود.

ضرر مردم و نفع بازرگانان - هرگاه دولت ضرر می‌کرد و از کیسه مردم خارج نمی‌شد من امروز اعتراض نمی‌نمودم متأسفانه مردم دو برابر آنچه به دولت می‌رسید می‌دهند ولی عاید بازرگان می‌شود به این طریق که یک متر قماش برای آنها به حد متوسط شش ریال وارد می‌شود شش ریال هم که به دولت از بابت حق انحصار بدهند با عوارض دولتی بین 15 و 18 ریال تمام می‌شود و اکنون قریب یک میلیون متر قماش از آمریکا وارد شده و قیمت بازار به واسطه این که تقاضا بیش از عرضه است تنزل ننموده است چنانچه حداقل بازار آزاد را چهل و حداکثر آن را شصت ریال حساب کنیم بعد از وضع هیجده ریال قیمت تمام شده هر متری سی و دو ریال به حد متوسط عاید بازرگانان می‌شود و تعجب در این است اگر آقای هژیر وزیر دارایی با جیره‌بندی موافق نبود چطور راضی شدند که چنین پولی از کیسه مردم خارج شود ولی عاید دولت نشود، آیا ممکن نبود همان طور که دولت قماش موجودی را حراج می‌کند قماش‌هایی هم که بعد وارد می‌شود حراج کند و هرچه مردم می‌دهند عاید خود دولت شود؟

اگر الغای کوپن از این جهت بود که جیره‌بندی خوب اداره نمی‌شد و مقداری از قماش در بازار آزاد به فروش می‌رسید با صدور تصویب‌نامه اخیراً تمام مملکت از کوپن و قماش ارزان محروم شده است.

چنانچه علت الغای کوپن این بود که دولت قماش را گران می‌فروخت چه شد که در حراج اول همان میزان معامله سابق دولت را قرار می‌دهند تا قیمت را زیاد کنند و هر کس که آخرین قیمت را پیشنهاد نمود با او معامله کنند.

به عقیده من این آهوگردانی‌ها برای این است که مردم وجهی بدهند و هیئت حاکمه از آن استفاده کند چنانچه مقصود غیر از این است اکنون بیش از یک میلیون قماش وارد نشده خوب است که بازرگانان به همین مبلغی که فایده برده‌اند قناعت کنند و از این به بعد وجهی که مردم می‌دهند عاید دولت شود معروف است که عده زیادی از عاملین فروش که از کار بیکار شده به آقای هژیر مراجعه کرده‌اند ایشان وعده داده‌اند برای آنها کار دیگر تهیه کنند.

«راجع به قند و شکر» موضوع دیگر این است که یک هزار و دویست تن شکر وارد بنادر جنوب شده و با این که کمیته خاورمیانه اطلاع داده است که از بابت سهمیه دولت ایران حساب می‌شود به جای این که دولت آن را بخرد و بین صاحبان کوپن تقسیم کند آقای هژیر اجازه دادند که واردکنندگان جنس را از گمرک خارج و در بازار آزاد معامله و میلیون‌ها از این بابت استفاده کنند. چقدر فرق است اگر دولت شکر را می‌خرید و به مردم یک من 6 تومان می‌فروخت تا این که مردم آن را از بازار آزاد متجاوز از بیست تومان بخرند و در همین یک معامله مردم متجاوز از هفت میلیون تومان متضرر و واردکنندگان منتفع شده‌اند.

راجع به سیاست هم می‌‌خواهم عرض کنم برای این دولت در مذاکرات بسته شده بود ولی با این انتخابی که نسبت به نمایندگان ایران در سازمان‌ ملل متفق نمود من تصور می‌کنم در این سازمان هم به روی این نمایندگان بسته شود (صحیح است) به دلیل این که این نمایندگان نمی‌توانند با نمایندگان دول بزرگ که در آنجا هستند وارد مذاکره بشوند البته در این مسئله من بیش از این عرضی نمی‌کنم بنده یک رأی در این مجلس دارم ولی مسئولیت را باید اکثریت مجلس شورای ملی به گردن بگیرد (صحیح است) عرض دیگر در جلسه پنج دی ماه که گزارش کمیسیون عرایض برای تمدید مدت رسیدگی به اعلام جرم من نسبت به آقای محمود بدر وزیر سابق دارایی مطرح بود یکی از نمایندگان تقاضا نمود که کمیسیون عرایض قیمت خیرآباد و طلب آقای شیروانی را دقیقاً معلوم کند تا مطلب بر عامه روشن و واضح شود. برای این که کوچک‌ترین شک و تردیدی در اعلام جرم من نکنند به طور اختصار عرض می‌کنم که در دوره دیکتاتوری آقای شیروانی مدیر روزنامه میهن املاک مرحوم

+++

صولت‌الدوله واقع در سمیرم را که مالک آن زندانی و دولت بدون دادن پول و یا عوض تصرف کرده بود به موجب سند رسمی شماره 605 دفتر اسناد رسمی شماره 15 شیراز از دولت خریداری نمود. بعد از شهریور 1320 که آن دوره خاتمه پیدا کرد و مالکین حقیقی آزاد شدند املاک خود را تصرف نمودند چون دولت ضامن درک است طبق ماده 391 و 393 و 314 قانون مدنی می‌بایست مبلغ 20763 تومان ثمن معامله را به آقای شیروانی رد کند. به جای این کار آقای بدر قریه خیرآباد خالصه ورامین را که قریب یک میلیون تومان ارزش دارد به آقای شیروانی واگذار کرده است چون آقای بدر به مقام وزارت رسیده‌اند من نخواستم ایشان را به رتبه معاونت تنزل دهم و در اعلام جرمی که در 20 آبان ماه به مجلس تقدیم نموده‌ام او را فقط مجرم و مشمول ماده 153 قانون مجازات عمومی دانسته‌ام ولی پس از قرائت لایحه دفاعیه‌ای که در 14 آذر ماه به کمیسیون عرایض داده‌اند لازم شد عمل ایشان را با ماده 153 قانون مجازات عمومی راجع به معاملات غرری و ماده 238 و 28 راجع به کلاهبرداری و معاونت مجرم تطبیق و ایشان را هم مجرم و هم معاون آقای شیروانی در این جلسه معرفی کنم در این دوره‌ای که من وارد مجلس شدم می‌توانستم برای انجام وظیفه از دو رویه یکی را انتخاب کنم یا این که خود خلافکاری نکنم و متعرض خلافکاران هم نشوم و نظریات هم را نسبت به خود جلب کنم که این همان طریقی است که عرفی شاعر ارائه کرده و گفته است «چنان با مردمانی خو کن که بعد از مردنت عرفی - مسلمانت بزم زم شوید و هندو بسوزاند» و یا این که همان رویه سابق خود را که صراحت لهجه و اظهار عقیده هر وقت که نفع جامعه ایجاب می‌کند تعقیب کنم، چون اوضاع ناگوار مملکت اقتضا نمی‌کرد من که در تمام عمر شاگرد دبستان عرفی نبوده‌ام در این آخر عمر وارد این دبستان بشوم بهتر آن دانستم که همان رویه سابق خود را از دست ندهم، من به آنهایی که در موقع اوبسترکسیون می‌گفتند بین اکثریت و اقلیت مجلس مطالبی روی داده که باید خودشان رفع اختلاف کنند ایراد می‌کنم و یقین دارم که این قبیل اشخاص که فاقد رشد ملی هستند نمی‌توانند کوچکترین خدمتی به مملکت بنمایند زیرا اختلاف این دو دسته جنبه شخصی نداشت که مردم تماشاچی باشند و بی‌طرف بمانند و مربوط به قضایای مهم مملکت بود که هر کس به هر یک از طرفین عقیده داشت می‌بایست از آن طرف حمایت و آن را در پیشرفت نظریاتش تقویت نماید.

در این مملکت هیچ کس به قدر من از روزنامه‌ها به او ناسزا نشنیده است من که برای اصلاح مملکت حاضر به جانبازی شده‌ام از ناسزا و توهین و حتی ضرب و شتم که از درجات اولیه فداکاری است نباید هراس کنم.

طبق فقره 29 از ماده 20 آیین‌نامه دادگاه نظامی موقت و ماده 34 و 35 و 36 قانون مطبوعات من می‌توانستم روزنامه میهن و مدیر آن را تعقیب کنم از دادگاه به من تلفن کردند ولی نخواستم این کار را بکنم همه می‌دانند که عده زیادی از روزنامه‌ها برای حمایت از خلافکاری صاحب خود و یا حمایت از خلافکاری دیگران تأسیس شده است که من این روزنامه‌ها را به طپانچه جیب دزد تشبیه می‌کنم همان طور که دزد برای دفاع از خود اسلحه می‌خواهد او را که هر وقت بخواهند دستگیر کنند به آن وسیله خود را خلاص کند این قبیل روزنامه‌ها هم از این نظر تأسیس می‌شوند که به خودی و بیگانه فحش و ناسزا بدهند و به این طریق تقویت از خلافکاری صاحب خود و یا از خلافکارانی که اجرت می‌دهند بنمایند (صحیح است) که در حقیقت باعث ننگ مطبوعات هستند (صحیح است) و هر وقت که به مطبوعات ما یعنی رکن چهارم مشروطیت بخواهند لطمه وارد کنند بهانه مندرجات این روزنامه‌ها را قرار می‌دهند و به این بهانه ممکن است از ما سلب آزادی کنند.

من به روزنامه‌هایی که من و امثالم را عوام فریب معرفی می‌کنند هیچ ارزش نمی‌دهم و خلاصه‌ای از مذاکرات خود را با مرحوم مشیرالدوله راجع به عوام فریبی در این جلسه نقل می‌کنم:

مرحوم مستوفی و مرحوم مشیرالدوله و جناب آقای حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک) عادت نداشتند که در مجلس شورای ملی اظهار عقیده کنند نتیجه این بود که از حضور آنها در مجلس دولت ضرر نمی‌کرد و استفاده هم می‌برد زیرا عضویت آنها در مجلس سبب می‌شد که به دوره تقنینیه وزنی بدهد و آن را به جامعه مجلس ملی معرفی کند لذا در دوره هفتم تقنینیه که دولت در انتخابات تهران دخالت نمود بعضی‌ها از قبیل مدرس انتخاب نشدند ولی آقایان نامبرده انتخاب شدند روزی مرحوم مشیرالدوله به من فرمود در موقع انتخابات هر کس خواست عقیده مرا استنباط کند اظهاری ننمودم تا انتخابات که تمام شد به واسطه عدم قبول نمایندگی بطلان آن را ثابت کنم من واسطه بودم که مرحومان جنت‌مکان منزل آقای مؤتمن‌الملک بروند و با هم نسبت به استعلام حاکم تهران راجع به قبول وکالت و یا رد آن اتخاذ تصمیم کنند و نتیجه آن جلسه این شد که به حکومت تهران کتباً جواب منفی دهند - مرحوم مشیرالدوله و جناب آقای مؤتمن‌الملک همین طور عمل نمودند ولی مرحوم مستوفی سکوت اختیار نمود و به واسطه نرفتن مجلس عملاً رد کرد مرحوم مشیرالدوله فرمود که آقای مستوفی به وعده خود وفا ننمود عرض کردم که هواخواهان دولت می‌گویند شما هم خوب بود عوام فریبی نمی‌کردید و شاه را از خود مکدر نمی‌نمودید فرمود نظر شما چیست عرض کردم چون آقای مستوفی از شاه کار قبول کرده بود به قدر شما سرمایه نداشت که وکالت شاه را صراحتاً و کتباً رد کند همچنان که آقای مستوفی با آقای وثوق‌الدوله مذاکره نمود که ایشان هم به مجلس نروند و با این دسته همکاری کنند جواب آقای وثوق‌الدوله این بود از فرط گرفتاری نمی‌توانم انتخاب دولت را قبول نکنم از قبول و یا رد نمایندگی هر کس نظری داشت نظر مرحوم مشیرالدوله این بود که بطلان انتخابات را کتباً ثابت کند تا اگر یک قرارداد بین‌المللی بر ضرر ملت منعقد شد رسمیت پیدا نکند ولی نظر دیگران از قبول نمایندگی این بود که صاحب آلاف و الوف شوند کما این که شده‌اند و با هر سازی رقصیده‌ و جامعه را به این صورت درآورده‌اند از مطلب دور شدیم چون هیچ کاری بی‌سرمایه نمی‌شود اکنون می‌خواهم قدری عوام‌فریبی کنم و نسبت به پیشنهاد خود توضیح دهم و به کمیسیون دادگستری مجلس اعتراض کنم.

راجع به اعلام جرمی که دولت برعلیه آقای تدین نموده است نظریات خود را در گزارش مفصلی که تقدیم شده به عرض آقایان نمایندگان محترم رسانیده‌ام و اکنون به طور خلاصه عرض می‌کنم که عمل ایشان منطبق با ماده 153 به عنوان مجرمیت و ماده 238 و 28 راجع به کلاهبرداری و معاونت به مجرم و مشمول قانون مجازات عمومی است اعتراض من به کمیسیون این است که در اردیبهشت 1323 پنج فقره اعلام جرم برعلیه آقای سهیلی داده شده که 18 ماه است در کمیسیون مدفون شده است و هر وقت من در مجلس اظهاری کرده‌ام گرفتار یکی از روزنامه‌های اجیر سهیلی شده‌ام چون تبرئه آقای تدین سبب شد که من در مجلس اعتراض کنم عده زیادی از نمایندگان که برای انتخاب خود مرهون سهیلی هستند و بعضی‌ها هم به جهات دیگر تصور می‌کنند اگر او را تبرئه کنند چون اعلام جرم یکی نیست و 5 فقره هست به کلی مفتضح شوند پس بهتر آن است که کمیسیون دادگستری سکوت اختیار کند تا دوره تمام شود و انصافاً نقشه خود را در انتخاب اعضای کمیسیون بسیار خوب اجرا کرده‌اند زیرا اکنون 18 ماه است که کمیسیون ساکت است و هر وقت هم که یکی از نمایندگان اعتراض کرده به ریش اعتراض کننده خندیده‌اند چنانچه این دو ماه هم گذشت مرور زمان متهمین را تبرئه خواهد نمود خلاصه این که حمایت از خلافکاران را به انجام وظیفه ترجیح داده‌اند.

من برای ضبط در تاریخ امروز هیئت رئیسه کمیسیون را که عبارت است از آقای بهبهانی رئیس که به واسطه کسالت حضور ندارند - آقای دکتر عبده مخبر - آقای دکتر کیان نایب رئیس - و آقای فولادوند منشی به جامعه معرفی می‌کنم و امیدوارم که این آقایان خصوصاً آن دو نفر که دکتر در علم حقوق‌ هستند راضی نشوند حقوق جامعه بیش از این پایمال شود و آقای فولادوند که در یکی از جلسات گذشته از اعتراض من به کار کمیسیون دادگستری بسیار متأثر شدند اگر برای عدم انجام وظیفه و اجرا نشدن ماده 4 قانون محاکمه وزرا که هیچ اعلام جرمی طبق ماده مزبور نباید بیش از یک ماه در کمیسیون بماند دلایلی دارند اظهار فرمایند.

عنقریب این دوره خاتمه پیدا می‌کند و این بدنامی برای تمام نمایندگان در تاریخ پارلمانی ایران می‌ماند چون همه نمی‌دانند که در این دوره چه اشخاصی عضو کمیسیون دادگستری بوده و از بین اعضای کمیسیون کدام یک از خلافکاران حمایت می‌نمایند امیدواریم که مردم خوب قضاوت کنند و صالح را از طالح تمیز دهند.

من از آقایانی که مایل هستند اتهام آقای تدین در دیوان کشور رسیدگی شده و حقایق به جامعه معلوم شود درخواست می‌کنم که به گزارش کمیسیون دادگستری که آقای تدین را تبرئه نموده است ورقه آبی بدهند و پیشنهاد می‌کنم که لایحه کمیسیون دادگستری که در مجلس قرائت شده و راپرت مفصل آن هم در مجلس به عرض آقایان رسیده در این ساعت قبل از این که وارد سایر لوایح بشویم چون فقط یک رأی می‌خواهد رأی بدهند و بیش از این مردم را به این مجلس بدبین نکنند به جهت این که مدتی است که این قضیه تدین در این مجلس آمده و رفته و تقریباً می‌خواهم عرض کنم که ده ساعت تمام شاید وقت مجلس شورای ملی را گرفته (جمعی از نمایندگان - رأی بگیرند) امروز اگر

+++

 این کار ناتمام بماند بنده گمان می‌کنم دیگر خواهد ماند برای آخر دوره و آخر دوره هم که شد این کار دیگر نخواهد گذشت و یک بدنامی بزرگی برای این دوره چهاردهم خواهد گذاشت. از آقایان خواهش می‌کنم اگر بخواهند به عرایض من جواب بدهند بگذارند اول رأی گرفته شود چون این قضیه دو سه دقیقه بیشتر وقت نمی‌خواهد.

جمعی از نمایندگان - رأی - رأی.

بعضی از نمایندگان - قرائت بشود.

دکتر مصدق - قرائت بکنند مانعی ندارد غرض بنده این است که دیگر بیش از این شایسته شأن مجلس نیست.

3- قرائت گزارش کمیسیون دادگستری دایر به منع تعقیب آقای تدین و اخذ رأی و عدم تصویب آن

نایب رئیس - آقای اردلان پیشنهاد کرده بودند وارد دستور بشویم (جمعی از نمایندگان - رأی رأی) آقای وزیر دارایی.

وزیر دارایی (آقای هژیر) - بنده می‌خواستم استدعا کنم که برحسب پیشنهاد آقای دکتر مصدق برای این که قطع نکرده باشم فرمایش ایشان را اگر مجلس شورای ملی می‌خواهند این رأی را بدهند عرضی ندارم رأی بدهند بعد مختصر توضیحی هم بنده دارم.

نایب رئیس - چند نفر از آقایان هم اجازه خواسته‌اند (جمعی از نمایندگان - رأی رأی).

پوررضا - اگر بخواهید به گزارش دادگستری رأی بگیرید اغلب آقایان گزارش را فراموش کرده‌اند خوب است گزارش اول خوانده شود بعد رأی بگیرند (صحیح است).

نایب رئیس - توجه کنید گزارش کمیسیون خوانده شود.

(گزارش کمیسیون دادگستری به وسیله آقای هاشمی (منشی) به شرح زیر قرائت شد.)

گزارش کمیسیون دادگستری مورخ 6/7/23 کمییسیون دادگستری پرونده اعلام جرم نسبت به آقای سید محمد تدین وزیر سابق خواربار را در موضوع خواربار آذربایجان تحت شور و رسیدگی قرار داده پس از چند جلسه مطالعه و مشاوره در پرونده چون رسیدگی کامل و دقیق در جلسه کمیسیون به واسطه تراکم اوراق پرونده مزبور مشکل به نظر می‌رسید لذا مقرر شد سوکمیسیونی برای رسیدگی به این امر انتخاب شود که به پرونده امر و کلیه اوراق آن رسیدگی خلاصه پرونده و نظریه خود را به کمیسیون تسلیم نمایند.

سوکمیسیون پرونده مزبور را تحت شور و رسیدگی قرار داده در نتیجه گزارش خود را دایر بر عدم وقوع جرمی از طرف آقای تدین و منع تعقیب ایشان به شرح پیوست به کمیسیون تسلیم نمودند.

کمیسیون در جلسه پنجم مهر ماه 1323 گزارش مزبور را قرائت و پس از مذاکرات لازمه در اطراف قضیه و توضیحات اعضای سوکمیسیون بالاخره به گزارش پیوست و منع تعقیب آقای سید محمد تدین رأی گرفته به اکثریت تصویب و علیهذا گزارش آن را برای تصویب مجلس شورای ملی تقدیم می‌دارد. مخبر کمیسیون قوانین دادگستری - نبوی (بعضی از نمایندگان - رأی رأی اعلام رأی بفرمایید).

نایب رئیس - چون مذاکرات کافی شده است دو پیشنهاد رسیده است یکی راجع به اخذ آراء با ورقه یکی هم راجع به رأی مخفی رأی مخفی را هم می‌خوانند که ببینید وارد است یا نه؟ (بعضی از نمایندگان - رأی علنی با ورقه بگیرید آقا) (عده‌ای از نمایندگان - رأی مخفی بگیرید) راجع به رأی مخفی باید دید امضای 15 نفر هست یا نه پیشنهاد و امضاها را بخوانید به شرح زیر قرائت شد:

امضاکنندگان پیشنهاد می‌کنیم راجع به پرونده آقای تدین با مهره سیاه و سفید رأی مخفی گرفته شود. امضاها: تهرانچی، شریعت‌زاده، نمازی (بعضی از نمایندگان - آقا آقای نمازی نیستند) (هاشمی - بنده هم می‌دانم نیستند استعفا کرده‌اند) دکتر طاهری، تجدد. (بعضی از نمایندگان - از نو از اول بخوانید.)

نایب رئیس - آقای هاشمی از اول بخوانید.

(مجدداً به شرح زیر قرائت شد.)

تهرانچی، شریعت‌زاده، نمازی. (بعضی از نمایندگان - آقای نمازی که نیستند).

نایب رئیس - اسم آقای نمازی را نخوانید. از اول با شماره بخوانید (به شرح زیر قرائت شد).

1- تهرانچی 2- شریعت‌زاده 3- دکتر طاهری 4- تجدد 5- ذوالقدر 6- مخبر فرهمند 7- امیر تیمور 8- یمین اسفندیاری 9- مجد 10- مجد ضیایی 11- تهرانی (بعضی از نمایندگان - ایشان هم نیستند 12- محیط 13- فرهودی 14- پوررضا 15- روحی (بعضی از نمایندگان - کافی نیست)

نایب رئیس - آقای شریعت‌زاده نظری دارید؟ بفرمایید (هاشمی - آقای منصف هم امضا فرموده‌اند) (یکی از نمایندگان - آقای محیط هم امضا کرده‌اند) (هاشمی - آقای محیط را خواندم)

شریعت‌زاده - استفسار می‌کنم این تقاضای رأی مخفی کی تقدیم شده است؟ (بعضی از نمایندگان - مال خیلی پیش است) پس بنابراین بنده مسترد می‌دارم امضای خودم را.

تهرانچی - بنده هم مسترد می‌دارم.

نایب رئیس - پس کافی نیست رأی با ورقه گرفته می‌شود.

حاذقی - اجازه می‌فرمایید توضیحی دارم عرض کنم؟

نایب رئیس - مورد صحبت نیست فقط باید رأی گرفته شود، پیشنهاد دیگر راجع به رأی با ورقه خوانده می‌شود. (پیشنهاد به شرح زیر به وسیله آقای هاشمی (منشی) قرائت شد).

چون مذاکرات راجع به آقای تدین در مجلس شورای ملی خاتمه یافته امضاکنندگان پیشنهاد می‌نماییم که نسبت به گزارش مزبور با ورقه اخذ رأی شود. دکتر مصدق، فرمند، صدر قاضی، مهندس فریور، مظفرزاده، فرخ.

چند نفر از نمایندگان - آقای فرخ نیستند.

نایب رئیس - خوب پنج نفر از آقایان هستند اجازه بفرمایید بنده نظرم را عرض کنم که رفع هر اشتباهی بشود مطابق پیشنهادی که شده است پنج نفر تقاضا کرده‌اند باید رأی با ورقه گرفته شود (صحیح است) توجه بفرمایید بنده خواستم توضیح عرض کنم که چون خبر مال یک سال و خورده‌ای پیش است آقایان توجه بفرمایند که در موقع رأی دادن اشتباه نفرمایند.

این رأی دایر به عدم تعقیب آقای تدین است آقایانی که در واقع ورقه سفید می‌دهند رأی کمیسیون دادگستری را تأیید کرده‌اند و آقایانی که ورقه کبود می‌دهند آنها رأی مخالف داده‌اند یعنی با رأی کمیسیون موافق نیستند و با ارجاع به دیوان کشور موافقت دارند بنابراین آقایان اشتباه نفرمایند خواستم تذکر بدهم ورقه سفید با اسم همان اوراقی که آنجا هست . . . (همهمه نمایندگان) اجازه بفرمایید شما که نمی‌گذارید آدم کارش را بکند بنده مجدداً تکرار می‌کنم برای این که رفع اشتباه بشود و شاید باز اشتباهی باشد مرتفع بشود، اشخاصی که موافق هستند با خبر کمیسیون دادگستری دایر بر عدم تعقیب آقای تدین ورقه سفید با اسم می‌دهند همان کارت‌هایی که آنجا هست. اشخاصی که مخالف هستند با خبر کمیسیون دادگستری دایر به عدم تعقیب آقای تدین و موافق با تعقیب ایشان و ارجاع به دیوان کشور هستند ورقه کبود می‌دهند. (یکی از نمایندگان - تکلیف ممتنع را هم بفرمایید.) عده حاضر 90 نفر است سفید بی‌امضا هم به منزله امتناع است - (صادقی - ممتنعین جزء مخالفین هستند) اجازه بفرمایید آقا ممتنعین هم جزء مخالفین محسوب می‌شوند. یعنی چون الان عده حاضر 90 نفر است برای تصویب این خبر کمیسیون دادگستری 46 رأی مثبت لازم است.

اخذ آراء به عمل آمد.

(12 ورقه سفید علامت قبول 42 ورقه کبود علامت رد و 5 ورقه سفید بی‌اسم علامت امتناع شماره شد)

اسامی موافقین - آقایان: پوررضا، ضیاءالدین نقابت، ذوالقدر، کاظم جلیلی، فرهودی، عماد تربتی، محمدعلی منصف، دکتر طاهری، یمین اسفندیاری، شیخ‌الاسلام ملایری، نجومی، گله‌داری.

اسامی مخالفین - آقایان: سرتیپ‌زاده، صادقی، پروین گنابادی، عبدالکریم صدریه، آشتیانی، دکتر کشاورز، دکتر معظمی، دولت‌آبادی، طوسی، خلعتبری، کامبخش، فداکار، عزت‌الله بیات، افشار، صادقی، سلطانی، شیخ‌الاسلامی، خلیل دشتی، دکتر رادمنش، مؤید قوامی، امامی، حاذقی، لنکرانی، سنندجی، تیموری، رحیمیان، محمدعلی اعتماد، محمد طباطبایی، صدر قاضی، مظفرزاده، فرمانفرمائیان، ثقه‌الاسلامی، مهندس فریور، دکتر مجتهدی، حسنعلی فرمند، ابوالقاسم امینی، محمدتقی اسعد، علی دشتی، مجد ضیایی، محمد بهادری، فلسفی، دکتر مصدق، دکتر شفق، دکتر معاون.

نایب رئیس - بنابراین خبر کمیسیون تصویب نشد و ارجاع به دیوان کشور می‌شود (لنکرانی - انشاالله مبارک است) (بعضی از نمایندگان - دستور دستور) (اردلان - آقا دستور، دستور) موافقت بفرمایید که وارد در دستور شویم.

4- بیانات آقای وزیر دارایی در پاسخ آقای دکتر مصدق

نایب رئیس - آقای وزیر دارایی بفرمایید.

وزیر دارایی - بنده متأسفانه یک قدری دیر

+++

رسیدم و یک قسمت فرمایشاتی که آقای دکتر مصدق فرمودند نشنیدم و استدعا کردم ازشان که نسخه‌اش را لطف بفرمایند مطالعه بکنم (یک نفر از نمایندگان - مطالعه که کردید). نه الان وقت نکردم به طور کلی معلوم شد که راجع به انحصارها است، حالا راجع به شخص خودم عرضی ندارم (دکتر معظمی - راجع به شخص جنابعالی چیزی نفرمودند) ولی مقصود بنده این بود خیلی متشکرم که این موضوع را مطرح فرمودند برای این که فرصت بشود یک مختصری هم راجع به سیاست مالی و اقتصادی دولت خدمت آقایان عرض کنم (دکتر مصدق - این ورقه را مطالعه کنید و جوابش را بفرمایید) بسیار خوب این را مطالعه می‌کنم و جوابش را هم می‌دهم حالا هم ضرری ندارد آقایان اجازه بفرمایند چند کلمه‌ای راجع به اصول سیاست کلی اقتصادی و مالی عرض کنم (نمایندگان - بفرمایید) قسمت انحصارها که در این مملکت ایجاد شده چند موجب داشت یکی اضافه عایدی برای مالیه مملکت، یکی در تحت نظر گرفتن وضع صادرات و واردات به عنوان این که واردات حتی‌المقدور ارزان‌تر خریده شود و جنس باب مملکت باشد و صادرات هم براساس واحد تهیه بشود و به خارجه برود که وقتی که گفتند پنبه فیلستانی در بازار بین‌المللی معلوم بشود. یک قسمت دیگرش هم صنعتی کردن مملکت بود یعنی چون مملکت یک مقدار صادرات بیشتر نداشت و آن اسعاری که به دست مملکت می‌رسید محدود بود و از طرف دیگر دولت هم در نظر داشت یک اصلاحات صنعتی بکند و راه‌آهن بسازد و کارخانه وارد بکند می‌خواستند ترتیبی بدهند که از همان مقدار اسعاری که از صادرات تهیه می‌شود به قدر ضرورت و احتیاج مملکت صرف حوائج مصرفی مردم بشود و مازادش اختصاص داشته باشد به وارداتی که کارخانه و راه‌آهن و امور صنعتی را تأمین کند از لحاظ وزارت دارایی هر کس مسئول این کار هست وظیفه اولش این است که البته چرخ‌ها را به راه بیندازد قسمت اقتصادی در نتیجه حوادث و مصائبی که به مناسبت جنگ در اینجا روی داد تقویت شد یعنی علاوه بر انحصارش جیره‌بندی هم برایش قرار داد حالا ملاحظه بفرمایید در مملکت دولت و مجلس شورای ملی هم مواجه با چه وضعی بودیم و هنوز هم تا یک مقداری هستیم. پنجاه و دو هزار تن قند و شکر در سال اختصاص دادند برای مصرف ایران در دو سه سال اخیر که قطع نظر از گمرک و عوارض راه و سایر چیزهایی که در گمرک گرفته می‌شود و حق انحصار که از سابق به راه‌آهن اختصاص داشت پنجاه و دو میلیون تومان به عنوان سود بازرگانی در سال وصول می‌شد 2500 تن چای در حدود دو هزار و پانصد تن الی سه هزار تن چای اختصاص داده شده بود که شش میلیون تومان هم از این محل به عنوان سود بازرگانی به دولت عاید می‌شد علاوه بر حق گمرک و عوارض راه سی میلیون متر قماش اختصاص به مملکت می‌دهند که آن هم علاوه بر عوارض انحصار گمرک و عواید راه سی میلیون تومان است، باید از این سه ممر در سال 88 میلیون تومان عاید مملکت شود از این مبلغ در حدود ده، دوازده میلیون تومان امسال که کمتر است دولت باید ضرر غله را بدهد چهل و دو میلیون تومان هم مخارج اداری این دستگاه است. به این ترتیب اگر تمام آنچه که هست وصول شود بایستی ما سی و شش میلیون تومان عایدی داشته باشیم، اگر تمامش وصول شود بعد از وضع خرج در صورتی که اگر ما تمام این دستگاه را بخوابانیم و فقط کیلویی یک تومانی که از قند می‌گیریم بگیریم بدون هیچ خرجی، 52 میلیون تومان عایدی داریم (صحیح است) (دکتر رادمنش - صحیح نیست چه فرق می‌کند اجزای دولت بگیرند یا تجار بگیرند) اما در قسمت جیره‌بندی این دستگاه پرخرج عملی که کرده بود چه بود؟ شکایت مثل باران می‌ریخت که چیزی از این کوپن عاید مردم نمی‌شود (صحیح است) حالا جای دوری که نرفته‌ایم در قسمت قند و شکر هنوز این کوپن باقی است اگر خیلی مورد توجه و موافق و میل مردم است بنده دستش نمی‌زنم (اردلان - قطعاً خوب نیست) ولی آنچه که بنده می‌شنیدم همیشه این بود که این مقدار قند و شکر نفله می‌شود و به کسی نمی‌رسد (صحیح است)

هاشمی - باز هم به اکثر شهرستان‌ها نمی‌رسد.

فداکار - قانون منع احتکار را چرا اجرا نمی‌کنید

مهندس فریور - دست خود دولت است می‌دهد به اشخاصی معینی.

نایب رئیس - آقا توجه بفرمایید.

وزیر دارایی - اما در قسمت قماش بنده خودم در ظرف چند سال از وقتی که انحصار قماش را دولت خواست اجرا کند مأمور و متصدی کار قماش بودم صد الی صد و بیست هزار عدل که در حدود صد و بیست میلیون متر می‌شود این واردات قماش ایران بود حالا در نتیجه رسیدگی‌هایی که شده بود این را اختصاص داده بودند در سال به سی میلیون متر، عمل دولت، عمل این دستگاه این بوده است که سالی 3 متر قماش به مردم بدهند (یکی از نمایندگان - آن را هم نداده‌اند) (فداکار - یک مرتبه هم ندادند در بازار سیاه فروخته شده) این سالی 3 متر تا چه میزان به مردم شهری داده شده و تا چه میزان به مردم ده‌نشین آقایان بهتر می‌دانند (یکی از نمایندگان - هیچ چیز داده نشده است) اما طرز عمل او چه بوده شکایت از اطراف بود و هنوز هم شکایت می‌شود که مردمی که در اطراف و اکناف نشسته‌اند چیزی داده نمی‌شود (صحیح است) اما عملش این اواخر این بود می‌گفتند سهمیه‌هایی که داده می‌شود دولت اعلام بکند که اینها را اشخاصی که از خارج می‌خواهند وارد کنند، تجاری که می‌خواهند وارد کنند، بخرند و بیاورند گمرک حق‌العملی بگیرد و برای این که در این عمل دولت مورد سوءظن نباشد به طور مناقصه عمل کردند که هرچه حق‌العمل آن کمتر بشود، این شروع می‌شد از صدی بیست و پنج و صدی بیست و صدی هیجده و بالاخره رسید به صدی دو و یک یعنی تاجر آمده و حاضر شده این حق سهمیه‌ای که دولت دارد به او اجازه بدهند وارد کند تمام مخارج و زحمت و خرج حمل و نقل و بیمه و سایر چیزها را وقتی که مالش به گمرک رسید بدهد صدی یک، صدی دو به دولت بدهد تصور می‌فرمایید تاجری که این همه فریاد می‌کند خودش را با احتکار اداره می‌کند و استفاده می‌کند یک عمل صاف و ساده‌ای می‌کرد آن وقت در عمل عیب اصلی این دستگاه چه بود عیب اصلی این دستگاه این بود بنده یک مطالبی را باید عرض بکنم اولاً سنگ شدن راکد شدن چندین صد میلیون از سرمایه دولت یعنی سرمایه این که از بانک ملی قرض کرده و معلوم نیست کی باید برگردد اینها را یک جا می‌گذارند و دستش نمی‌زنند روز به روز یا می‌پوسد یا خراب می‌شود یا فاسد می‌شود به مردم داده نمی‌شود (صحیح است) بنابراین دولت مواجه بود و هنوز هم مواجه است با چهل و دو میلیون تومان خرج اداری از یک طرف مقدار گزافی سرمایه سنگ شده مملکت که آن هم به صورت قرض از بانک ملی گرفتند و معلوم نیست کی باید پس بدهند و مراجعه مدام ارباب حاجت به این دستگاه هی از این میز به آن میز این وضع اقتصادی ما است چرا گران می‌شد برای این که اشخاص مختلف حق و حساب می‌خواستند تا کار را بگذرانند و سوء استفاده بکنند (صحیح است) بنده در قسمت امور اقتصادی حالا مثلاً در باب لغو انحصار قماش اگر ما این انحصار واردات قماش را لغو نمی‌کردیم عملی که بود عبارت بود از این که باید یک مقدار دیگری سرمایه پیدا کنیم و اینها را بخریم این قراردادهایی که بسته بودند که تجار به حساب دولت وارد بکنند و بیاید در گمرک اینها روز به روز موعدش می‌رسید اگر نمی‌خریدیم و دولت می‌گفت حالا که وارد کردید مال خودتان باشد بفروشید آن وقت باز همین ایراد بود که تجار استفاده کردند اگر می‌خریدیم پولش کجا بود ما برای راه انداختن عراده جاری مملکت پول نداریم باز برویم از بانک بگیریم بانک همه وسیله ندارد مجلس شورای ملی هم اجازه نمی‌دهد حالا برویم یک مقداری دیگر قرض کنیم پولش را بیاوریم این قماش‌ها را بخریم و روی هم بگذاریم این که معنی ندارد (اردلان - صحیح است بهترین راه همین بود که کردید) علاوه بر این بنده قبل از این که این الغا شود با مقامات متفقین: انگلیس و آمریکا صحبت کردم حتی از طرف نماینده آمریکا در کمیته خاورمیانه کاغذ دارم که نوشته است از اول 1946 حداقل بیست و پنج درصد واردات شما از آنچه تا به حال بوده است اضافه خواهد شد و علاوه بر آن اطمینان داده است که با وضعی که فعلاً در آمریکا و دنیا شروع شده است بر این مقدار اضافه خواهد شد و اگر از یک طرف دیگر بنا شد واردات ایران از حیث قماش اضافه بشود و از طرف دیگر این مقادیر زیادی که در بین راه است و مقداری خریداری شده که در گمرک و در انبار تهران است اینها برای ما موجود می‌باشد به تجار هم اجازه داده شود که علاوه بر آنچه آورده‌اند باز هم وارد کنند، جز این چیزی که موجب ارزانی در داخل مملکت بشود بنده هیچ دلیل دیگری نمی‌بینم اما با تمام این حرف‌ها بنده این فکر را کردم که آقا سالی سه متر که بنا بود به هر فردی داده شود این سه متر که قرار بود اگر می‌گفتیم که این ترتیبی که برقرار است گفتیم خوب است سه متر امسال را که گرفته‌اند سه متر دیگر هم تقدیم می‌کنیم از این موجودی‌ها روی چشمم، اگر آن ترتیب، ترتیب خوبی بود برای سه متر سال آینده هم تأمین است مثل اینکه شش متر می‌دهیم هم به مستخدمین دولت می‌دهیم هم برای سایر مردم که حراج می‌کنند (صحیح است) (رحیمیان - در شهرستان‌ها که نداده‌اید).

وزیر دارایی - آقا آن را هم عرض می‌کنم باید ترتیبی بدهیم مگر در شهرستان‌ها بیشتر می‌داده‌اند آن هم به تدریج باید درست شود اگر آقایان تصور می‌کنید که بنده مدعی شده‌ام که می‌خواهم قدمی بردارم که صد درصد هیچ گونه نقص و عیبی

+++

نشود برایش قائل شد بنده هیچ وقت همچو عرضی نمی‌کنم مسائل را باید روی هم ریخت و دید که اگر یک روزی هم ناچار شدیم به یک فاسدی بسازیم و بتوانیم دفع افسد به فاسد بکنیم بنده حرفی ندارم این کار را بکنم برای این که خودش یک کاری است اما در مملکت ایران هر کسی هر کاری بکند به همان ترتیب که کار را دستش می‌دهند خوب یا بد تحویل بدهد هیچ ایرادی برایش نیست هیچ کاری بهش ندارند کار خود را انجام داده، اما اگر کسی بخواهد بگوید این را می‌خواهم بردارم بگذارم طرف دیگر یا از اینجا به آنجا بگذارم اعتراض و ایراد شروع می‌شود که چرا این کار را کردید (طباطبایی - آقا این خراب‌تر می‌شود) اما راجع به قسمت آخر در هر چیزی بهترین دلیل حس است و عیان آقایان ملاحظه می‌فرمایید در بازار از دو ماه قبل تا به حال (هنوز دو ماه هم نیست که این دولت تشکیل شده است) از دو ماه قبل تا به حال ارزاقی که مال خود مملکت است در خود مملکت تهیه می‌شود با سایر اجناس که از خارجه می‌آید بسنجند، تخم‌مرغ، روغن و پنیر و برنج و گندم و قند و شکر که هنوز جیره‌بندی است گران‌تر شده است یا قماش (ایپکچیان - درست است قماش تنزل کرده است) چرا کم‌لطفی می‌فرمایید این را ملاحظه بفرمایید بعد عملاً می‌توان نتیجه گرفت که آیا اقدام دولت به نفع ارزانی و صرفه‌ مملکت بوده یا خیر برای گرانی (صحیح است) (هاشمی - این قابل بحث بیشتری است) اما راجع به شکر مدتی بود بیش از شاید بیست ماه یک مقداری شکری اشخاص متفرقه و مختلف آورده بودند در گمرک گذاشته بودند دولت هم به آن مناسبت که شکر در انحصار دولت است اجازه به این اشخاص نمی‌داد که وارد بکنند عمل جیره‌بندی ما درست شتر گاو پلنگ دائمی بوده یعنی هم جیره‌بندی بود هم بازار آزاد یعنی هر شخصی به هر مقدار که دلش می‌خواست می‌تواند برود جنس بخرد و هم دولت گفته است که ماهی پانصد گرم به هر فردی شکر داده شود با این ترتیب با این وضع خراب یک قسمت زیادی از شکر دولتی می‌رفت به بازار آزاد (صحیح است) و آنجا می‌فروختند به قیمت زیاد دولت این قسمت را اجازه نداد برای این که بعد مورد ایراد واقع نشود که چرا اجازه داده‌اید این افراد شکر را وارد کنند این ماند یک ماه یا چهل روز قبل قند و شکر به میزان خارق‌العاده در بازار بالا رفت این آقایانی که شکر را داشتند گفتند ما حاضر هستیم اجازه بدهید این شکر را بیرون بیاوریم تحت نظر اتاق بازرگانی تهران که مشغول شده است نرخ قند و شکر را به میزان ثابتی نگهدارد (مهندس فریور - کسی نداده است) (هاشمی - چه خوب موفق شدند) هنوز نیاورده‌اند بیرون هنوز نتوانسته‌اند قند و شکر را بیرون بیاورند که بدهد یا ندهد بالاخره بعد از مذاکره‌ای که با اتاق بازرگانی کردیم آنها این تعهد را قبول کردند انجام بدهند تصویب‌نامه‌ای صادر شد به این ترتیب که به این شرایط این شکرها را بیرون بیاورند و بفروشند (مجد ضیایی - اگر نکردند چه می‌شود جرمی دارد؟) جرمش همان قانون منع احتکاری است که می‌فرمایید در آنجا قید کردیم اگر کسی تخلف کرد آن قانون مجری است اگر دولتی است که قوه اجرائیه ندارد و هر کاری که می‌کند به هم ایراد می‌گیرند که هیچ. عرض کنم به این مناسبت این تصویب‌نامه صادر شد بعد برای این که تصور نشود یک توهمی هم نرود که دولت خواسته نسبت به یک عده مخصوصی ارفاق بکند بلافاصله بنده یک تصویب‌نامه دیگر هم تقدیم کردم همکاری‌های محترم بنده هم تصویب کردند و مجری شد که از آن به بعد هم هرکس دیگر آورد مطابق قرارداد بهش بدهیم دیگر بنده نمی‌دانم چه تبعیضی شده است صحبت سر این است حالا که همه ملل دنیا سعی می‌کنند جنسی که صادرات داشته باشد بیشتر تهیه کنند ما هم به تجار خودمان فرصت دادیم وسیله دادیم که این اجناس را وارد کنند و به مردم بفروشند مثل این که سه شب قبل نسبت به لاستیک هم چنین تصمیمی را گرفتیم چون اشخاص رجوع می‌کنند که اجازه بدهید بیاوریم (بعضی از نمایندگان - بسیار خوب) (بیات - در صورتی که از کنتنژان ما کم نشود) الان ما 24 هزار حلقه لاستیک موجود داریم تا حالا که از کنتنژان ما کسر نمی‌کردند چرا باز کم بود؟ آخر یک مطلبی را از لحاظ عمل اگر ملاحظه می‌فرمایید بنده حاضرم اما اگر بخواهیم بحث و محاجه کتابی بکنیم که بنده نمی‌دانم تا حالا که نمی‌کردند چه بوده؟ خود جنابعالی می‌فرمایید آن کنتنژانی که داده بودند به عراق به قدر کافی نبوده است و حالا کسر آورده‌اند حالا یا کسر آورده‌اند یا بیرون فروخته‌اند در هر صورت به قدر کافی نیست عرض بنده این است که بایستی قدم به قدم برحسب اقتضای بازار و اقتصاد دنیا پیش رفت (صحیح است) دولت ایران با این دستگاهی که دارد عملاً نشان داد که نمی‌تواند. ناتوان است از این که مثل سایر ممالک جیره‌بندی را به طور محرز و مسلم به یک اندازه و به یک صورت مناسبی به همه برساند (صحیح است) این را نتوانسته است انجام بدهد حالا که این کار را نتوانست بکند می‌فرمایید این دستگاه‌ را نگهداریم که این نمی‌شود. باید قدم به قدم پیش برویم اگر قدم به قدم تا حدی اطمینان پیدا شد باید یک قدم دیگر هم بعد برداشت راجع به قماش هم همانطوری که عرض کردم عملاً نشان دادیم که آن راه به صرفه نبود اگر این عمل نشده بود قیمت قماش چند برابر بالا رفته بود اما صحبتی فرمودند که دستگاه را درست بکنید دستگاه را دولت باید درست بکند و اداره بکند اتفاقاً شاید یکی از تقصیرات بنده این است که بنده خواستم به عقل ناقص خودم آنچه را که می‌رسید یک چیزی را روی کاغذ بیاورم و تقدیم آقایان کنم به نظر بنده برای این که این دستگاه اصلاح شود صرف این که هی تفتیش بکنید هی رسیدگی بکنید هی ایراد بگیرید و بالاخره معلوم نشود مجازات می‌شوند یا نمی‌شوند کافی نیست راه‌ حلی که به نظر بنده رسید این بود که مستخدم دولت حساب زندگی‌اش را بگذارد در اختیار دولت. دولت همیشه بتواند ببیند اینها سوء استفاده کرده‌اند یا نکرده‌اند اگر سوء استفاده کرده بود ثابت شد اموالی داشت یا دارایی داشت که نتوانست ثابت بکند از کجا آورده است این باید مجازات شود این یک مرحله یک مرحله دیگرش این است که مستخدم دولت نتواند در آن واحد به عنوان مستخدم دولت شغلی داشته باشد مقامی داشته باشد نفوذی داشته باشد و این را اعمال بکند در جاهای تجارتی و انتفاعی مملکت این قسمت را هم اگر آقایان رأی دادند به آن و اجرا شد ملاحظه خواهید فرمود که دستگاه دولت آن روز اصلاح شده است هر مستخدمی وقتی که قائل شد که می‌خواهد مستخدم دولت باشد و وارد استخدام دولتی باشد بایستی از سایر کارها کناره بگیرد (صحیح است) وقتی از سایر کارها کناره گرفت اشخاص دیگری هم که می‌خواهند سوء استفاده بکنند اصلاً موردی پیدا نمی‌کند به جهت این که برای چه می‌خواهند تبعیضی بکنند یا سوء استفاده بکنند برای چه عاشق جمال کسی که نیست خودش هم که نمی‌تواند استفاده کند نتیجه این خواهد شد اشخاصی که سر کار دولت خواهند بود وظیفه خودشان را عمل خواهند کرد آن کسانی که در بیرون مشغول عمل هستند آنها هم ناچار هستند در حدود توانایی و سرمایه و فهم و شعور خودشان پیشرفت بدهند امورشان را و توسعه بدهند (لنکرانی - راجع به نمایندگان مجلس هم پیشنهادی بفرمایید) بنده اگر پیشنهادی کردم استثنایی ندارد یکدفعه به قانون مراجعه بفرمایید بنده نوشتم در این قانون هر کس از خزانه دولت ماهیانه می‌گیرد مشمول است بنده خیلی عذر می‌خواهم ولی بنده آن روز استثنایی را اصلاً در نظر نداشتم حالا اگر می‌فرمایید بنده اضافه می‌کنم (لنکرانی - اضافه بفرمایید خطر مال ما است خطر از مجلس است) در هر صورت به طور خلاصه خواستم عرض کنم مملکت ایران با وضع مالی فعلی‌اش باید حتی‌المقدور سعی بکند از آلودگی‌های خودش بکاهد قروض خودش را به بانک ملی بدهد و بی‌جهت در کارهایی که وارد نیست و عامل نیست وارد نشود و سرمایه خودش را سنگ نکند حالا هم که جنگ تمام شده حتی‌‌المقدور باید اقدام کرد که واردات مملکت به قدر حوائج مردم بشود تا جنس خواه و ناخواه پایین بیاید اگر بنا بود که ما تا آخر دنیا بگوییم که می‌خواهیم درست کنیم هی بگوییم می‌خواهیم درست بکنیم این هر روز بدتر می‌شود چیزی موجب فراخی و فراوانی خواهد بود که راه ورودش آزاد باشد بنده می‌توانم عرض کنم که از این تجربه مختصری هم که در ظرف همین مدت برای این کار کردم به نفع و مصلحت عامه و ارزانی نسبی بوده است و طبعاً اگر این رویه دوام پیدا کند بیشتر به نفع ملت خواهد بود و چون اکثریت مجلس هم همین نظر را دارند (صحیح است) مادامی که در این خدمت هستم این رویه را دوام خواهم داد.

هاشمی - مراقبت در قیمت باید بکنید.

نایب رئیس - چند نفر از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند آقای اردلان پیشنهاد ورود در دستور کرده‌اند بفرمایید.

اردلان - بنده تقاضا می‌کنم که وارد دستور بشویم و دستور هم به عقیده بنده لایحه سه دوازدهم باشد اجازه بدهید علتش این است که نماینده محترم آقای طهرانچی یک استیضاحی تقدیم کرده‌اند و آنچه امروز صحبت شد دولت هم خواهد آمد که جواب بدهد و بسیاری از مسائل سیاسی که آقایان می‌خواهند به عنوان قبل از دستور بفرمایند گفته خواهد شد اجازه بدهید یک کاری از پیش ببریم و بنده تقاضا می‌کنم وارد دستور بشویم.

نایب رئیس - آقای ثقه‌الاسلامی

ثقه‌الاسلامی - بنده با ورود در دستور مخالف هستم و قبلاً هم اجازه خواستم که صحبت کنم وقت خواستم صحبت کنم صحبت آذربایجان را بکنم واقعاً هم لازم است از روی هوا و هوس نیست در درجه اول بنده اجازه خواسته بودم و خود آقا وقتی وارد شدید به بنده فرمودید که دفعه اول بنده هستم ولی آقای ذوالفقاری کم‌لطفی فرمودند چون آقای دکتر مصدق بودند جلو انداختند این تبعیض خوب نیست و رسماً اعتراض می‌کنم و ثانیاً حالا وقت گذشته

+++

است اگر وارد عمل می‌شوند بنده عرضی ندارم ولی اگر اجازه می‌دهند که صحبت شود اجازه بدهند که بنده هم صحبت بکنم والا یک پیشنهاد خواهم داد و این قدر صحبت خواهم کرد که مسئله از بین برود پس اجازه بدهید که عرایضم را بکنم بعضی صحبت‌ها می‌شود اینجا در مجلس و جوابش داده نمی‌شود و در همه جا در روزنامه‌ها تبلیغاتی برعلیه مملکت می‌شود که باید جواب آن را داد.

کامبخش - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نایب رئیس - بفرمایید.

کامبخش - بنده می‌خواستم عرض کنم طبق نظامنامه‌ ما الان وارد دستور هستیم حضرتعالی آن وقتی که اعلام رأی فرمودید و به راپرت کمیسیون دادگستری رأی گرفته شد این عمل ورود در دستور بود (صحیح است) برای این که گرفتن رأی به یک پیشنهاد فقط در دستور ممکن است واقع شود والا قبل از دستور که نمی‌شود رأی گرفت پس بنابراین الان ما وارد دستور هستیم و بنابراین من تقاضا می‌کنم که آن پیشنهاد بنده را قرائت بفرمایید تا توضیح بدهم.

نایب رئیس - آقای دکتر مصدق به نام نطق قبل از دستور مذاکره کردند و بعد هم مجلس استثنائاً چون یک امر مهمی بود و مدتی بود در دستور بود، آقایان موافقت کردند که آن گزارش خوانده شود و نسبت به آن رأی بگیریم پیشنهاد جنابعالی هم رسیده اگر وارد در دستور شدیم پیشنهاد جنابعالی خوانده می‌شود. آقای مجد ضیایی هم پیشنهادی کرده‌اند می‌خوانیم.

کامبخش - بنده عرض می‌کنم که الان ما وارد در دستور هستیم.

مهندس فریور - حالا که عده برای رأی کافی نیست استدعا می‌کنم آن سؤال بنده را از وزارت جنگ بخوانید.

حاذقی - خبر کمیسیون عرایض را هم اجازه بفرمایید خوانده شود.

نایب رئیس - عده کافی نیست برای گرفتن رأی موافقت بفرمایید که آقایان صحبت‌شان را بکنند نوبت آقای طوسی است. آقای طوسی بفرمایید بعد رأی می‌گیریم.

ثقه‌الاسلامی - اگر قبل از دستور است بنده مقدم هستم.

نایب رئیس - ایشان مقدم هستند. اول آقای طوسی است بعد آقا.

5- بیانات آقای طوسی به عنوان قبل از دستور

طوسی - بنده بی‌نهایت علاقه دارم کارهای مجلس با سرعت و با تندی جریان پیدا بکند لیکن با کمال تأسف همان طور که کراراً اینجا عرض کردم موقع خوب ما بیشتر از دست ما می‌رود. این که همکار محترم بنده آقای ثقه‌الاسلامی هم فرمودند بنده هم توجه دارم به سهم خودم ولی بنده پنجاه روز وقت به موجب صورت مجلس آن روزی که من شروع کردم به صحبت به موجب آن صورت مجلس اجازه خواستم و علی‌القاعده باید حرف ناتمام نماینده در جلسه بعد تمام شود. حالا باز هم برای این که ذهن آقای رئیس محترم روشن باشد تذکر می‌دهم اگر اطمینان خواهید داد که مجلس شورای ملی امروز کاری انجام خواهد داد بنده حاضر هستم و عرضی نمی‌کنم.

نایب رئیس - بفرمایید.

طوسی - بنده در جلسه پریروز قسمت اول عرایضم را که آقایان تندنویسان ضبط کرده‌اند به اینجا رساندم که آقایان همکاران محترم راجع به حوادث اخیر آذربایجان و سایر اوضاع جاری در مجلس بیاناتی فرمودند ولی سبب اصلی این قضایا را تشریح نفرمودند و اگر اجازه بدهید بنده شمه‌ای از عقاید خودم را به عرض می‌رسانم. در آن روز مطلب به اینجا رسید که مجلس از اکثریت افتاد مثل این که پیش‌بینی شده بود عرایض بنده برای بعضی گوش‌خراش خواهد بود. (صادقی - حالا هم ممکن است از اکثریت بیفتد) بلی صحیح است به این مناسبت بنده هم از نظر پیش‌بینی استدعا می‌کنم مقررات نظامنامه داخلی را آقایان محترم شمرده ماده 112 را رعایت فرمایند و در وسط عرایضم فرمایشی نکنند اگر نظر یا اعتراضی داشتند بعد از عرایض بنده پشت تریبون بفرمایند تا بیانات‌شان در صفحات جراید ملی و در روزنامه رسمی منتشر شود هم به کار آینده بخورد و هم مورد قضاوت جامعه و اخلاف‌مان قرار گیرد و هم تاریخ ضبط کند (صحیح است) البته حقایق و معتقدات باید با صراحت بیان در مجلس شورای ملی گفته شود هر کس هم در عقیده خودش آزاد است. بنده با این افتخار که یک عمر امتحان داده‌ام یک نفر ایرانی پاک و صادق و وطن‌پرست و فداکار بوده و هم کوچک‌ترین ارتباط خصوصی با هیچ طرفی ندارم جز ایران و عشق به سعادت ایران‌خواهان هیچ چیز نیستم با بدخواه ایران هر کس و هر چه باشد به قدر توانایی‌ام دشمن خواهم بود و دوست ایران را هر کس باشد تا پرستش دوست دارم ذهن آقایان را به یک حقایقی متذکر می‌شوم. البته این اوضاع یک ریشه و سوابقی دارد باید دانست منشأ و مبدأ چه و از کجا بوده است اول باید اصول علت و معلول را جستجو کرد بعد راه چاره پیدا کرد من این طور تصور می‌کنم که کلیه جریان‌ها بر اثر عدم توجهی بوده که به حفظ موازنه سیاست عمومی ملی و سیاست خارجی به کار رفته جریانات و حوادثی که از زمان انقلاب کبیر روسیه به بعد در کشور ما پیدا شده از حقیقت دورمان ساخته مثلاً سیاستمداران ما گمان کردند آزادیخواهان باید در زوایای خاموشی همیشه ناتوان بمانند ولو به وسیله تزریق مرفین و امثال آن باشد حتی نخواستند یا نتوانستند تشخیص دهند که سیاست جابرانه دولت تزاری با سیاست دولت آزادیخواه شوروی دو تا است چون نخواستند این حقیقت را بفهمند و حقاً از سیاست دولت تزاری اندیشه‌ناک بودند اشتباه پا عمداً سهو کرده به رقبای دولت دوست و هم مرز ما پناه برده شده این انس و عمارت کهنه بعد از شهریور ماه کذایی هم کماکان برقرار ماند یک دسته وعده هم که به اوضاع بیست ساله مأنوس بودند به جای این که از اعمال گذشته خود اندیشه‌ناک باشند و عادت دیرینه را تغییر دهند چون تشخیص دادند رفقا و همکاران قدیم‌شان کماکان مرجع و مصدر کلیه کارها هستند با اطمینان کامل بنای ضدیت با احزاب، ضدیت با صلحا، ضدیت با وطن‌خواهان و ضدیت با ناراضی‌های بیست ساله را گذاشته اینها را از این دوره دمکراسی‌ مأیوس کردند عناصر جوان و فعال که مایه امید آینده بودند از حیث معیشت در مضیقه و از شرکت در امور اجتماعی و کشوری محروم و از هر کار و خدمت ملی برکنار مانده و آرزوهایی را که مدت‌ها در دل خود می‌پروراندند و امیدواری‌هایی را که به اصلاحات داشتند یکباره در قلب مجروح خودشان دفن کردند و در مقابل آن همه آمال می‌دیدند که دولت‌های خودخواه معدودی را به میل خود در هر کار آزاد می‌گذارند و مالک‌الرقاب کشور و دشمنان آزادیخواهان و هرچه می‌خواهند می‌کنند، همان‌ها که از ترس اعمال خود و بیم کیفر شب و روز راحت نداشتند کماکان بر دوش مردم سوار هستند وقتی یک چنین مردم خدمتگزار و رنج‌دیده دیدند باز هم با خرابی اوضاع، سختی معیشتی، سد کردن راه ترقی افراد لایق و غیره مواجه هستند. وقتی می‌بینید امور سیاست تجارت انحصارهای بازرگانی محدود بودن وکالت مجلس به اشخاص باقدرت و ثروتمند اعمال نفوذهای غیرمشروع، اشغال کلیه مقامات مؤثره از حدود یک عده انگشت‌شمار تجاوز نمی‌کند و نمی‌گذارند تجاوز کند هر ذی‌حسی را متأثر و هر خادمی را مأیوس می‌کند و کار کشور ما به اینجا می‌رسد که شبیه به دوره شاه سلطان حسین باقدری هم بدتر شود اینها است قسمت کوچکی از ریشه‌های خرابی و علت‌العلل این مشکلات کنونی و بسیاری مطالب دیگر که از توضیحش به جهات عدیده خودداری می‌کنم. من اغلب فکر می‌کنم اگر این ملت همین موکلین از ماها که خود را وکیل آنها می‌دانیم و حق دارند بپرسند سؤال کنند دولت‌هایی که بعد از شهریور کذایی روی کار آمده‌اند و مخلوق شما، مجلس شورای ملی بوده در تمام مدت کدام یک قدم را رو به اصلاحات برداشته‌اند کدام عمل مفید و مؤثر را برای بهبودی اوضاع کشور انجام داده‌اند، کدام راه ‌حل مشکلات را پیش پای شما گذاشته‌اند و شما به انجام کدام یک موفقیت یافته‌اید چه خواهیم گفت اگر بوده و دیده‌اید بفرمایید تا بنده که چشمم ندیده و گوشم نشنیده مطلع شوم. اینها حقایقی است که سال‌ها به یک روش آنچه استاد ازل گفت جریان داشته خوب است این گذشته‌ها را در تابلوی روشنی پیش چشم‌مان بگذاریم و قضاوت کنیم هر دولتی فاشیست، استبداد یا دمکرات و سوسیالیست دارای هر مسلک باشد لااقل برای بقای خود باید دست به اصلاحات ببرد ولی به جای اصلاحات در توسعه افساد اصرار داشتند چون خودشان را مسؤل هیچ کس و هیچ مقامی نمی‌شناختند و ابداً پرسش از کارهایشان نشده اگر سؤال و استیضاحی هم اتفاقاً در کار آمده با اعتماد به دوستی هم‌فکرهایشان به دفع‌الوقت و باری به هر جهت گذرانده‌اند. کدامیک وزیر بر اثر پرسش و استیضاح به پای میز محاکمه آمده و مطابق قانون و حق و عدالت با آنها رفتار شده است هر وقت یک وزیری سر کار آمده منتهای فعالیتش بر هم زدن پروژه‌های سلف خودش بوده اعم از این که آن پروژه‌ها خوب یا بد بوده است فقط میز و جای میز عوض کرده و حسن را به جای حسین گذاشته‌اند از طرفی از حسن انتخاب مجلس و حسن سلیقه رئیس‌الوزراها وزرایی روی کار آمده‌اند که طبعاً بر اثر اعمال‌شان به اندک وقتی محکوم به تغییر شده‌اند تمام این بدبختی‌ها و ندانم‌ کاری‌ها دست به دست هم داده روز به روز بر شدت خرابی و فساد امور اداری و انواع تعدیات افزوده شده است. فراموش نمی‌کنم یک روز آقای وزیر دارایی در مجلس فرمودند دولت‌های گذشته هر وقت هر طرف را برای مساعدت به ایران مساعد دیده‌اند از موقع استفاده کرده‌اند بنده همان وقت اجازه خواستم و اجازه‌ام ندادند حالا می‌گویم چقدر خوب بود آقای وزیر دارایی یکی از آن موارد را

+++

نشان می‌دادند والا تصدیق بفرمایند که بسیاری از موارد خوب از دست رفته اگر ما دولت کاردان دولت دل‌سوز و وزرای بلد می‌داشتیم چرا با افتخار و امتیاز لقب پل پیروزی و حقیقت و عمل این لقب که سراسر جهان، دوست و دشمن تصدیق دارند حال جامعه‌مان چنین است اگر بنا می‌بود دولتی در کار نباشد مسئولیت امور موقع‌شناسی و استفاده به مورد را از ملت می‌خواستند عملاً شایستگی و لیاقت خودش را نشان می‌داد ملت ایران که در همه حال بصیرتر از دولت‌ها بوده به وظایف خود عمل می‌کرد تمام مشکلات ناشی از غفلت‌ها و عدم توجه دولت‌های چاپلوس متملق بوده همین ندانم کاری‌های دولت‌های گذشته ما را به این ورطه هلاکت رسانده است با نظرهایی که از دیرزمانی سیاست استعماری در این مملکت داشتند و با ما کرده‌اند در اوراق تاریخ ثبت شده باید هم چنین باشیم چرا ما آن روز که رجال وطن‌دوست کار آگاه داشتیم استقلال ما قویاً محفوظ بود (البته حالا هم محفوظ است) برای این بود که در آن ادوار اشخاص دلسوز و علاقه‌مند داشتیم اشخاصی که این کشور را خانه آبا و اجداد خود می‌دانستند یک دقیقه شاهین موازنه سیاسی را از پیش چشم‌شان دور نمی‌کردند (اردلان - بنا بود علت وقایع آذربایجان را بفرمایید) نطق قبل از دستور است هرچه را می‌خواهم می‌توانم بگویم. بلی عرض کنم مرحوم مستوفی‌الممالک و مرحوم مشیرالدوله را در عصری که خود ما شاهد و ناظر بودیم می‌دیدیم چطور مواظب جزئیات جریانات بودند نمی‌خواهم بگویم امروز خدای نخواسته فاقد رجال وطن‌دوست هستیم اما نمی‌دانم چه شده همین که روزگار آن عده رجال سیاستمدار کار آگاه را از ایران گرفت آنهایی هم که باقی ماندند انزوا و خاموشی گزیدند و در نتیجه بازیگران سیاست عصر استعمار با فراغت خیال دامنه اعمال خودشان را تا آنجا که می‌بینیم وسعت دادند و در هر صورت ما حال تعادل را به کلی از دست داده‌ایم که امروز وضعیت کشور ما در انظار دنیا مطرح است من تصدیق دارم که اوضاع سیاست عمومی دنیا در وضعیت ما هم تأثیرات زیادی داشته ولی نباید از انصاف گذشت اگر صدی هشتاد مربوط به سیاست کلی باشد صدی بیست آن هم مربوط به اعمال ما و دولت‌های ما بوده قطعاً اگر به این رویه ناگوار نتوانیم پایان دهیم و وارد جاده صاف و روشن بشویم و درست پیش چشم‌مان را نبینیم حق نداریم منظر اصلاحات اساسی بشویم امروز هر ساعتی که بر ما می‌گذرد هزارها بر مشکلات‌مان اضافه می‌شود از روزی که زمزمه آذربایجان بلند شد آقای اردلان اطاعت کردم فرمایش شما را (اردلان - بنده هم منتظر همین بودم) تا امروز چه کار امیدبخش صورت داده‌ایم چه عمل خوب و چه دلجویی بمورد و عاقلانه کرده‌ایم؟ تنها به نوشتن بیانیه و تبادل یکی دو تلگراف آن هم بعد از خرابی بصره اکتفا شده آن راه مستقیمی که لازم بوده در درجه اول لزوم هم بوده برای صحبت با مواقع لازم کی و کجا به دست آورده‌ایم ناخدای این کشتی کیست؟ (مخبر فرهمند - خدا) حالا و در هر صورت فعلاً با اوضاع ناگواری مواجه شده‌ایم که حتی یک دقیقه هم بدون اقدام مفید نباید از دست برود اقدام مفید هم ارتباط مستقیم با مقامات مربوطه صلاحیت‌دار است بدون واسطه‌تراشی. چنانکه اول عرض کردم حالا که سبب پیدایش این خرابی‌ها روشن شد لازم است به فکر چاره برآییم چاره منحصر به اعتقاد بنده قبل از سایر کارها این است که اول خودمان را درست کنیم از راه‌هایی که در این مدت چهار، پنج سال رفته و همیشه در لجن فرو رفته‌ایم برگردیم و روابط با خارج را به طوری که عقل و سیاست هدایت می‌کند اصلاح کنیم جلوی آزادیخواهان را مثل همه دول و ملل آزادیخواه باز کنیم آنها را در کارهای کشوری، ملی، قضایی و اجتماعی شرکت دهیم جراید را آزاد بگذاریم به حرف‌ها و پیشنهادهای صحیح آنها ترتیب اثر بدهیم از توقیف‌های پیاپی بدون پرسش و محاکمه حذر کنیم و بدانیم که یک پایه استوار رژیم مشروطیت و یک رکن اساسی همین جراید ملی است بر ما لازم است مفسدین (بعضی از نمایندگان - اکثریت نیست) (دکتر کشاورز - به کلمه مفسدین که رسید جلسه از اکثریت افتاد آقای طوسی یادداشت کنید که جلسه بعد از اینجا شروع کنید) (در این موقع بعد از ورود دو نفر از آقایان نمایندگان عده برای مذاکره کافی شد) عرض کردم بر ما لازم است مفسدین و دو به هم زن‌ها را از خودمان دور کنیم تعادل سیاسی را طوری برقرار سازیم و اوضاع و احوال را از هر جهت به قسمی اداره کنیم که همه دنیا مخصوصاً متفقین و بالخصوص متفق دوست و همسایه هم‌مرز ما یقین کامل حاصل کنند که در هیچ امری تحت نفوذ دیگران واقع نخواهیم شد ایرانی هستیم برای سعادت کشور خودمان کار و فعالیت می‌کنیم ایرانی وطن‌پرست و میهن‌دوست است فقط میهن خودش را دوست دارد من در اینجا با صدای بلند می‌گویم یادداشت هم بفرمایید وقتی بر اثر اعمال خودمان این اعتماد برای همه حاصل شد نه تنها هیچ‌ گونه اشکال و مضیقه از ناحیه هیچ دولت خارجی نسبت به کشور ما پیش نخواهد آمد بلکه در صورت لزوم همیشه از هر قسم مساعدت و کمکی هم درباره ما مضایقه نخواهند کرد. یکی از مسائلی که حتماً در امور داخلی و اصلاحات لازمه کشور ما مدخلیت تام دارد اعمال قدرت، شجاعت، تدبیر و حسن سیاست داخلی و استحکام پایه بیم و امید برای کلیه افراد و جامعه است اعم از کارمندان دولتی، بازرگانان، دارندگان حرفه و صناعت و صاحبان دانش و فضیلت و بالاخره از هر تیپ و طبقه‌ای باشد باید خوبان بر اثر اعمال خوب خودشان امیدوار به پاداش شایسته باشند و اگر فرد یا افراد بدی هم در جامعه دیده شود یقین بداند نتیجه عملش کیفر شدید خواهد بود. به این لایحه که آقای وزیر دارایی در کار کارمندان تقدیم مجلس کرده‌اند یک نگاه اجمالی کردم با امتنان از حسن نیت ایشان امیدوارم اگر به مجلس برسند خیلی مفید باشد ولی چون اطمینان دارم به کار این دوره مجلس نخواهد خورد بهتر می‌دانم فعلاً خبر کمیسیون رسیدگی به حساب‌ها که حاضر و موجود است با اجازه مجلس جزء دستور شود که بیش از این تأخیر نشده و اصلاح‌خواهان مأیوس نشوند. روزی که بنده طرح رسیدگی به حساب‌های بیست ساله را تقدیم مجلس کردم خواستم یک روزنه امیدی به مردم نشان داده باشم خواستم به جامعه بفهمانم که مجلس شورای ملی تصمیم دارد در جلوگیری از تجاوزات گذشته و اصلاح حال آینده اقدام اساسی قانونی بکند و مقدمتاً از اینجا شروع کرده است من معتقد بودم تهیه یک چنین قانونی باعث امیدواری همه و مرهم قلوب آزرده خواهد بود نفهمیدم و خدا شاهد است هنوز هم نمی‌فهم چرا یک چنین مطلب روشن و آشکاری تا امروز به نتیجه نرسیده قطعاً لایحه آقای وزیر دارایی هم به کار این دوره نخواهد خورد. من که نمی‌توانم در این موضوع شریک افکار معترضین آن روز بشوم من تصور می‌کردم دول دمکراسی اخیر یعنی بعد از به هم خوردن اوضاع دیکتاتوری تصویب یک چنین قانونی از بهترین طرق اصلاحات است باید از همان اوائل امر به دنیای ایران می‌فهماندیم اوضاع عوض شده باب دزدی و اخاذی مسدود و راه سعادت و ترقی باز خواهد بود دو سال در دوره 13 در تمام مدت این دوره هر وقت مجال صحبت یافته‌ام استدعا کرده‌ام این خبری را که با آن همه مطالعات و کمیسیون‌ها و حضور نمایندگان دولت‌های وقت و غیره تهیه شده جزء دستور بگذارند حالا هم همین درخواست را دارم زیرا چنانکه عرض کردم لایحه آقای وزیر دارایی به این زودی به نتیجه نمی‌رسد. اگر به تاریخ تقدیم این طرح مراجعه فرمایید معلوم خواهد شد در آن روز دولت ترکیه وارد این فکر و این امر نشده بود دولت ترکیه قانونش را گذرانده و مدت‌ها است اجرا می‌شود و بدبختانه ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ هستیم. آیا تصور می‌فرمایید اگر در آن تاریخ چنین قانونی تصویب شده بود این همه فساد اخلاق و چپاول ثروت کشور و غیره بیش از پیش شیوع نمی‌یافت و این همه بدنامی دوره چهار ساله دمکراسی بر بدنامی بیست ساله افزوده نمی‌شد خیال می‌کنید در تمام دوره بیست ساله و آن همه قدرت و در این چهار سال اخیر دمکراسی سوء اخلاق و اخاذی رشوه‌خواری و غیره کدام یک بیشتر بوده است این قانون باید چهار سال قبل حاضر می‌شد و در دسترس مجری خوب گذاشته می‌شد البته برای کشور قانون خوب و مجری خوب لازم است قانونی و مجریانی لازم است که وزرا و مدیرکل‌ها و اشخاصی که خود را صاحب قدرت و مالک اموال مردم و خزانه و عواید کشور می‌دانند محدود کند، قانونی لازم است که اگر خدای نخواسته نماینده‌ای از قدرت و نفوذ خودش سوء استفاده کند در کار قند و شکر و قماش رعایا مداخله کرده باشد به جامعه معرفی می‌شود و سزای کردارش را ببیند. من برای اطلاع آقای وزیر دارایی که بیشتر در کار این لایحه خودشان یا خبر رسیدگی به حساب‌های گذشته نظر مثبت و حسن نیت دارند چند فقره از اطلاعات خودم را نه اطلاعات بسیار مهم بلکه اطلاعاتی که نسبت به کارهای بزرگ، خرابی‌های مهم هیچ شمرده نمی‌شود به عرض مجلس می‌رسانم معلوم است هر یک از آقایان نمایندگان محترم کتاب‌ها از این اخبار دارند و دل‌شان خون است و شاید در موقع تذکر دهند. در وزارت دارایی آقای امیر خسروی انباردار دخانیات از صاحب خانه که محل انبار دخانیات بوده اجازه می‌خواهد که بیست و پنج هزار عدل توتون را در همان محل آتش بزنند و خاکستر کنند مالک خانه جواب می‌دهد من راضی نمی‌شوم بر اثر این عمل همسایه‌ها و تمام مردم این محل متأذی شده به من که صاحبخانه هستم نفرین کنند (لنکرانی - او می‌‌خواست کاری که آخر با توتون‌ها می‌شد اول بکند) و به علاوه ممکن است شعله آتش به عمارت من و همسایه‌ها سرایت کند خرابی و خسارت زیادی هم ایجاد گردد برای این که فایده‌ای به خزانه دولت برسد زیانی هم متوجه مردم نشود بهتر است دقت کنید اگر این توتون به کلی فاسد نشده و قابل تجزیه است قسمت‌های قابل استفاده آن را جدا کنید و

+++

به قیمت ارزان‌تری به مردم محتاج بفروشید و آنچه منحصراً باید سوخته شود به حمامی‌ها و کوره‌دارها که محتاج سوخت می‌شوند لااقل در عدلی یکی دو تومان بفروشید خود خریدار بدون تحمیل خرج بر دولت حمل خواهد کرد جواب می‌دهند چون امر آقای وزیر است ناچار هستیم بسوزانیم این صاحبخانه که مردی خیر و دولت‌خواه بوده است باز هم در عقیده خود پافشاری می‌کند و مؤثر نمی‌شود حتی می‌گوید من حاضر هستم هر عدلی یک تومان خریداری کنم و در حضور شما به کوره‌دارها و حمامی‌ها بفروشم و اگر نفع بردم به خزانه دولت بدهم و اگر زیانی شد به عهده خود من باشد و قدر مسلم بیست و پنج هزار تومان عاید خزانه دولت شود خلاصه این پیشنهاد خیرخواهانه پذیرفته نمی‌شود و علی‌الظاهر به نام این که توتون را برای سوزاندن به نازی‌آباد می‌برند از آن خانه حمل کردند مبلغ‌های زیادی کرایه دادند مقدار زیادی بنزین خریدند و معهذا عنوان کردند که با بنزین سوخته نشد باید نفت بدهید مقدار بسیاری هم نفت گرفتند حالا در عین این توتون چه فعل و انفعال‌هایی شد آیا همه توتون را سوخته یا فروخته و پول‌هایی اندوخته شد نمی‌دانم قدر مسلم این است که نزدیک صد و پنجاه هزار تومان (پرونده دارد خوب است آقای وزیر دارایی بخواهند و مطالعه فرمایند) مخارج این کار شد در صورتی که باید مبلغی هم عاید خزانه می‌گردید (اردلان - آخرش چه شد سوزاندند؟) بلی قبول نکردند و سوزاندند و صد و پنجاه هزار تومان هم خسارت به دولت خورد و بیست و پنج هزار تومان هم که ممکن بود عاید شود نشد. این یک مثال کوچک مربوط به اوایل امر بود حالا یک مثال کوچک دیگر هم که مربوط به همین اوقات اخیر است عرض می‌کنم. یکی دو ماه قبل رئیس حسابداری اداره کل تشکیلات ژاندارمری که از وزارت دارایی معین می‌شود عوض شده این رییس تازه همین که می‌خواهد شروع به رسیدگی حساب‌های گذشته بکند به او مراجعه می‌شود که صد هزار تومان بگیرند و از رسیدگی به حساب‌های گذشته صرف‌نظر کند شما باید از حالا به بعد به کار محاسبات مداخله کنید چه کار دارید این پول را بگیرید و مفت‌ خود بدانید. این مرد باهمت و کارمند درستکار با کمال بی‌اعتنایی به این تکلیف شروع به رسیدگی می‌کند یکی از جمله کشفیاتش این است که نزدیک دو میلیون تومان چک کشیده شده و پول خورده و برده شده است مسلم است از وزارت دارایی تنها رئیس حسابداری معلق می‌شود سایر اعضای محاسبات همان‌ها هستند که بوده‌اند و عده‌ای از این چپاولچی‌ها در این گیر و دار فرار کرده یک نفر از همین فرارکرده‌ها به طوری که گفته شد فعلاً در مصر است این مراتب به دیوان کیفر هم اعلام شده اطلاع بنده مربوط به سی چهل روز قبل است آیا تا امروز و قبل از این خبر چه کشفیاتی شده دولت، وزارت دارایی، وزارت دادگستری، تشکیلات ژاندارمری چه اقداماتی کرده‌اند نمی‌دانم از چنین مأموری که از صد هزار تومان پول گذشته و جمع بسیاری دشمن برای خودش ذخیره کرده چه تشویقی به عمل آورده‌اند؟ با چه عملی درستکار و بدکردار را از یکدیگر جدا می‌کنید چه امیدواری برای خدمتگزار و چه بیم و اندیشه برای بدکارها نشان داده‌اند؟ چطور بر تعداد خادمین می‌افزایید؟ چطور از اعمال بد جلوگیری و چطور نفرات بد را تنبیه می‌کنید چه عرض کنم. در تمام مدت بعد از شهریور تا امروز هر وقت اجازه صحبت یافته‌ام به شهادت صورت مجلس‌های موجوده از دولت‌های وقت پرسش کرده و در جلسات مجلس گفته‌ام آیا عواید املاک شاه سابق در زمان آن مرحوم و همچنین مخارج آن با عواید و مخارج دوره دمکراسی به هیچ ‌وجه مورد رسیدگی واقع شده و هیچ دانسته‌‌اید چه بر سر مردم آورده در نتیجه چه عاید خزانه دولت شده است فرض کنیم نصف عواید آن وقت با زور و نصف مخارج آن وقت هم با قلدری و زور از وضعیت سنوات بعد اضافه و کسر بوده بعد از وضع این زورگویی‌های گذشته از آنچه حقاً و انصافاً باید عاید شود چه داشته‌اید در تمام مدت یک کلمه جواب حسابی یا ناحسابی هم شنیده نشده است هر قدر درخواست کردم بگویید عواید کارخانه‌های دولتی و مخارج‌ آنها با فرض نصف مخارج اضافه و نصف عواید کمتر آیا تازه از حیث خرج و دخل عواید کارخانه‌های دولتی با وضعیت کارخانه‌های ملی مورد مقایسه خواهد بود ابداً جواب ندادند. بنده یک مورد مقایسه کوچکی به دست آورده‌ام و عرض می‌کنم کارخانه چیت‌سازی محقری که سرمایه‌اش به طوری که می‌گویند و آقایان نمایندگان محترم اصفهان قاعدتاً خوب مطلع هستند سیصد هزار تومان بوده و در سال 1310 تأسیس شده تا امروز سی میلیون تومان به شرکا منفعت داده و امروز هم بیست میلیون تومان قیمت خود کارخانه است آیا دولت از کارخانه‌های خود که هر یک چند میلیون سرمایه‌اش بوده چه عایداتی برداشته از اوضاع جنگل‌ها و چوب‌های قیمتی و چوب‌های قابل ذغال شدن و بیهوده حساب صحیحی در دست هست؟ آیا می‌دانید برای چند کوره ذغال علی‌المعمول از وزارت کشاورزی امتیازنامه رسمی گرفته شده و آیا این همه ذغال که همیشه در بیابان‌ها و حواشی جنگل‌ها و در وسط جنگل‌ها روی هم ریخته محصول همان چند کوره‌ای است که امتیاز گرفته شده چندین صد کوره قاچاق هم موجود است خیال می‌کنید در همین عملیات با رعایای آن حواشی چه سلوکی شده است؟ در مازندران اعلام می‌کنند چندین هزار خروار شلتوک از قرار خرواری چهل من در مبلغ سی و دو تومان به فروش می‌رود. عده‌ای مزایده را می‌برند پول می‌دهند دور عمل به پایان می‌رسد موقعی که باید برنده مزایده شلتوک را تحویل بگیرد دو نفر داوطلب می‌شوند که مثلاً خرواری ده پانزده قران اضافه از آن مزایده خریداری کنند چون این خریداران نفوذ و قدرتی داشته‌اند فوراً دستور می‌رسد که پول مشتری‌های اول را رد کنید پول آن برندگان مزایده را مسترد می‌کنند و به انتظار خریدار اخیر مدتی می‌گذرانند بالاخره این دو نفر آقایان خریدار اعلان می‌کنند که از این معامله منصرف شده‌ایم در اثر این وضعیت دیگر برای شلتوک علی‌الظاهر مشتری پیدا نمی‌شود حالا این معامله را از اول ساختگی و بودار بوده یا حقیقت دیگری داشته نمی‌دانم نتیجه به اینجا منتهی شده که دیگری جرأت خریداری نکرده و همین شلتوک که خرواری سی و دو تومان فروخته شده بوده در خرواری پانزده تومان به یک عده محتکرین محلی یا متنفذین دیگری با نظر مأمورین املاک به فروش رفته معلوم نیست انبار شده و به قیمت جان مردم بیچاره فروخته خواهد شد یا صورت‌های دیگری پیدا خواهد کرد قدر مسلم این است به هر صورت خسارت زیادی متوجه خزانه دولت و یک عده ناراضی بر جمعیت ناراضی افزوده شده یکی از ادارات 22 تن روغن تخم کتان موجود دارد به یکی از کارخانه‌جات اطلاع می‌دهد که این روغن برای ما هر کیلو سه تومان و دو قران تمام شده (نایب رئیس - آقای طوسی جنابعالی الان یک ساعت است مشغول مذاکره هستید مختصر بفرمایید) چه مانعی دارد؟ بعضی از آقایان سه روز سه روز نطق قبل از دستور می‌کنند. (نایب رئیس - این را تصدیق می‌کنم ولی آقایان تذکر می‌دهند) شما امروز دیگر به کاری نخواهید رسید عرض کردم می‌گویند آن روغن چون مورد حاجت آن کارخانه است خریداری کنید کارخانه مزبور به تصور این که اگر تعللی در خریداری کند به قیمت ارزان‌تری خواهد خرید جواب سریعی نمی‌دهد بلافاصله همین روغن به کیلویی چهار قران و سه شاهی فروخته می‌شود ببین تفاوت راه از کجا است تا به کجا معلوم است این قبیل فعل و انفعال‌ها همه روزه و مرتباً در همه جا جریان دارد مقصود بنده هم از این مثال‌های کوچک نسبت به امور کلی و معاملات بزرگ تذکر است که مورد دقت قرار گیرد و توجه کنند از همین امور غیر قابل شهرت چه زیان‌های بزرگی متوجه دولت می‌شود چه رسد به کارهای عمده . . . (در این موقع در جایگاه مخبرین جراید بین دو نفر گفتگو و نزاعی روی داد و خارج شدند)

نایب رئیس - تماشاچیانی را که نزاع نموده‌اند توقیف کنید آقای طوسی بفرمایید.

طوسی - در فروردین 1322 وزارت دارایی وقت می‌خواهد محل وسیعی برای انبار دخانیات به دست آورد به عنوان این که خانه عالی برای اداره‌ای مهم لازم داریم خانه را که محل سفارت افغانستان و از هر جهت متعین و دارای تمام مزایای اعیانی بوده به مبلغ اجاره بهای مختصری تصرف می‌کند و یک چنین عمارتی را به صورت انبار یا هر نام بدی درمی‌آورد شیشه‌های سنگ گران‌قیمت دستگیره‌های درب‌ها و غیره را می‌شکنند و از بین می‌برند و بعضی مسائل دیگر که توضیح آنها خجالت‌آور است دو سه سال است صاحبخانه بدبخت هر قدر التماس می‌کند ابداً مورد توجه قرار نمی‌دهند و بالاخره سر و کار او را به مقررات اداره اجاره و استجاره و دستورات دکتر میلیسپو حواله می‌دهند و صریحاً می‌گویند چون با اجاره کم محل انبار بزرگ نمی‌توانیم پیدا کنیم نه تخلیه می‌کنیم نه مرمت و شکسته ریخته‌ها را اصلاح می‌کنیم نه اجاره‌بهایی که نزدیک به عدالت و حق باشد می‌دهیم. آیا تصور می‌فرمایید دو اداره دولتی اداره اجاره و استجاره و اداره دخانیات برای خاطر حق و عدالت از یکدیگر می‌گذرند و قضاوت به حق می‌کنند واقعاً این صاحبخانه با این مظلومیت و بیچارگی به درگاه عدل الهی تظلم نمی‌کند و آیا این عدم رضایت و همچنین هزارها از این قبیل امور بی‌تأثیر خواهد بود - دولتی که سیگار سی دانه یک قران را امروز ده دانه سه قران و ده شاهی می‌فروشد جا دارد به رعیت خودش این طور اجحاف‌ها روا دارد به چه مجوزی ملک مردم را به صاحبش نمی‌دهد چرا اصرار دارید به وسایل مختلفه همه مردم را ناراضی کنید چرا به موضوع غارت و بیدادگری قادرانه که از چند سال قبل در بنگاه راه‌آهن به آن شدت جریان داشت و چندین وزیر که در این مدت عوض شدند ابداً نخواستند ترتیب اثر بدهند حالا به همت و حسن نیت آقای فیروز روزنه امیدی دیده می‌شود مخصوصاً با حسن انتخابی که کرده و آقای موسوی‌زاده را قبولانده‌اند که ریاست محکمه رسیدگی را عهده‌دار شوند واضح است شجاعت و وطن‌پرستی و قدرت عمل و بی‌نظری ایشان یگانه سبب خرسندی و امیدواری است ولی آقای وزیر و هر اصلاح‌طلبی باید متوجه این نکته باشند که پرونده‌های اعمال در تمام مدت تحت اختیار متصدیان و مقامات مربوطه بوده که هیچ وقت هیچ کدام از کار برکنار نبوده‌اند همه همکار و شریک بوده و قطعاً آثار جرم‌ها را از بین برده‌اند. البته هوش سرشار و شم قضایی آقای موسوی‌زاده مؤثر در عمل

+++

خواهد بود معهذا شاید محتاج به مساعدت‌ها و تقویت‌های زیادی خواهد بود چطور کمک خواهد شد نمی‌دانم مقصودم از عرض این حقایق که به صورت‌های مختلف ولی با اصرار بر اشکالات روزافزون کشور ما هجوم آورده جلب توجه مجلس شورای ملی به اصلاحات سریع است، چرا نباید فکر کرد یک مرد شرافتمند تحصیل کرده عائله‌دار در حال بیکاری و استیصال و الزام به تهیه معاش چه تکلیفی خواهد داشت دوام این اوضاع به منزله جواز بداخلاقی جواز دزدی و بدکرداری و جواز هزاران اعمال زشت است که در نهایت وضوح به دست جامعه و یا افراد داده می‌شود مادام که از خادمین پاک و صدیق تشویق به حق و نگاهداری آبرومندانه نشود نباید انتظار اصلاحات داشته باشیم این تشویق و این تکدیر جز در سایه قانون خوب انجام‌پذیر نیست بر همه آشکار است بار زحمت و جمع ثروت کشور بر دوش آقایان کارمندان دولت است اکثریت کارمندان از بهترین مردم دلسوزترین افراد هستند شاید روی هم رفته نتوانیم یک هزارم از این دسته را وظیفه نا‌شناس و بدرفتار بشناسیم در عین حال اگر یک نفر رفتار نامیزانی کرد این اکثریت به آتش بدنامی آن یک نفر می‌سوزد هرگز سزاوار نیست با هم تر و خشک بسوزد روزی که بنده آن طرح را تقدیم مجلس کردم یقین داشتم بر اثر افکار روشن مجلس یک قانون دنیاپسندی خواهیم داشت چنانکه کراراً گفته‌ام و صورت مجلس‌ها حکایت می‌کند اصرار نداشتم حتماً حساب‌های تمام بیست ساله را برسید گفتم حساب بیست ماهه و بیست روزه را لااقل رسیدگی کنید آن را هم حاضر نیستید قانونی بگذرانید که از آن روز به بعد از چهار سال قبل دیگر آن اعمال تکرار نشود ببینید از همان چهار سال گذشته تا امروز چه بر سر کشور و مردم آمده است از همین اکثریت کارمندان مراسلات تلگرافات بسیار دارم (بعضی از نمایندگان - آقا اسناد را هم بخوانید) (دکتر رادمنش - اسناد را ارائه بدهید) حتی تا مأیوس نشده بودند همه روزه چندین تلفن می‌شد که چرا این قانون نمی‌گذرد الان جز شاید عده قلیلی همه آقایان کارمندان از طرز کار و قانون استخدام و جریان امور ناراضی هستند و شاهد این حقیقت مشروحه بود که به امضای جمعیت کثیری از کارمندان عالی‌مقام تمام وزارتخانه‌ها به سمت نمایندگی از تمام کارمندان چند روز قبل خلاصه آن را خوانده و تقدیم مجلس کردم حالا اگر با نظر انصاف به این تظلمات توجه و قضاوت شود آشکار خواهد شد که همه حق دارند تمام این سرگشتگی‌ها ناشی از ندانم کاری یا اغراض شخصی مصادر امور بوده اگر همه کابینه‌های گذشته به رموز سیاسی و دلسوزی به حال کشور آشنا می‌بودند اگر هر یک از کابینه‌ها یک قدم اصلاحی برداشته بودند از اعمال بد مأمورین جلوگیری کرده مأمورین خوب را عملاً تشویق می‌کردند بالاخره هر وزیری که روی کاری می‌آمد در فکر انجام مقاصد شخصی و دل دوستان به جا آوردن (حاذقی - به دست آوردن) نان به قرض دادن از خزانه تهی کشور بخشش‌های بیجا کردن نمی‌بود مأمورین دلسوز امتحان داده را زیر دست تازه رسیده‌های خودخواه بی‌فضل و بی‌اطلاع نمی‌گذاشت قطعاً کار دوایر دولتی دچار بحران فعلی نمی‌شد شما برای این که بهتر به این حقایق آشنا شوید خوب است یک صورت جامعی از طریق کارگزینی‌ها بخواهید پرونده‌های آنها را ببینید تا مدلل شود هر وزیری که آمده برای چند روز وزارت چندین صد نفر همراه خود آورده و برای همیشه تحمیل کشور کرده است در همین حال بپرسید چه بیچاره‌هایی را به نام اصلاحات بیرون ریخته‌اند من خیلی خوش‌وقت می‌شدم که از این همه افراد تازه وارد یک دهمش مردم لایق خدمتگزار و مستحق می‌بودند که حقوق اداری را به خرج اولاد و عائله‌شان می‌رساندند هم خدا و خلق راضی می‌شود و هم چرخ‌های کشور به عادت و سرعت گردش می‌کرد خیر اغلب این آقایان اشخاصی می‌شوند که حقوق یک ماهه اداری‌شان کفاف مخارج یک ساعت سر میز فلان مهمانخانه را نمی‌کند شغل اداری منحصراً دست‌آویز مقاصد دیگری است فلان بازرگان‌زاده که خود مولد ثروت باید باشد چرا شغل اجدادی را ترک کرده و کارمند اداری شده آیا برای همان شندرقاز حقوق است؟! خوب کشور ما ناگزیر است فکر کار و معاش برای افرادش بکند چرا دست این آقایان اشراف‌زاده بازرگان و سایر زاده‌های متمکن بی‌فضل و خودخواه را نمی‌گیرد و از ادارات مرخص کند و به جای آنها از افراد صادق طبقات بعد که با نهایت فلاکت تحصیل کرده دارای معلومات و فضایل و استحقاق کافی شده‌اند بگمارد تا آن آقازاده‌های عزیزالمقام از آنچه اندوخته‌اند بیشتر در مقام آبادانی املاک در حقیقت اضافه ثروت خود برآیند و هم آن مرد صاحب عائله چهار شاهی حقوقش را در راه اعاشه عائله‌اش مصرف کند در مأمورینی که به انتخاب و میل وزرا آمده‌اند هستند کسانی که در هر کار مداخله و اعمال نفوذ می‌کنند می‌گویند در آذربایجان نزدیک هزار پرونده از سوء اعمال مأمورین موجود است این قبیل مأمورین همه کار می‌کنند با مأمورین نظام وظیفه سازش می‌کنند مشمول متمول را آزاد و جوان‌های بی‌بضاعت را به سربازخانه می‌فرستند دلالی‌ها می‌کنند قانون را با تدابیر پنهان و آشکار زیر پا می‌گذارند مقررات قانون اساسی قانون اساسی که با خون اشخاص با ایمان تدوین شده ملاحظه فرمایید از حقیقت چنین قانونی چه باقی‌ مانده عده‌ای از قدیمی کارمندان تحصیل کرده راه‌آهن برای مدت‌های متفاوتی به اسارت جنگ درآمدند جنگ عالم‌سوز پایان یافت اسرا آزاد شدند وزیر وقت راه با تقدیر از سوابق خدمات و تجربیات آنها و احساس احتیاج به وجود این اشخاص به آقای نخست‌وزیر مراجعه کرد ایشان تأکید کردند این کارمندان به کارهایی که داشته‌اند مشغول شوند بعد از مدت‌ها معطلی احکام عده از این آقایان را از روز 18 تیر صادر کردند ولی عملاً به آنها کار رجوع نشده بود در جای دیگر تأکید شده حقوق ماهیانه آنها را بدون اشکال بدهند معهذا در پرداخت حقوق و تعیین شغل تا مدت‌ها تعلل شده بود مگر حالا آقای وزیر راه توجهی کرده باشند (تیمورتاش - وزیر راه استعفا داده است) بسیار کار به جایی کرده از این دولت کاری پیشرفت نمی‌کند کاش دیگران هم به ایشان تأسی می‌کردند اینجا گفته شده ما ضعیف و مظلوم هستیم و ایرانی ضعیف و ناتوان است بنده هم زیاد تردید نمی‌کنم ولی باید بدانیم ما از روز اول بیچاره و ناتوان نبوده‌ایم از آسمان سنگ بیچارگی بر سر ما نیامده است. این وضعیت مولود . . .

 

سؤالات نمایندگان

ریاست محترم مجلس شورای ملی

موضوع سؤال از وزارت پست و تلگراف و تلفن

ضمن مطالبی که بنده در جلسه علنی مجلس شورای ملی در جلسه اول دی ماه نمودم نکته را معروض داشتم که شرکت تلفن برخلاف امتیازنامه برای واگذاری یک شماره تلفن که متعلق به دولت بوده است به یکی از سفارتخانه‌ها مبلغ یکصد هزار ریال دریافت داشته است اینک شرکت تلفن در ضمن لایحه دفاعیه خود که در تاریخ 9 دی ماه در روزنامه اطلاعات درج شده است به اظهارات اینجانب اشاره نموده صرف‌نظر از این که دریافت مبلغ یکصد هزار ریال را از سفارت برزیل تکذیب نکرده است دریافت این قبیل وجوه را سرقفلی و مشروع و قانونی دانسته و می‌نویسد که قبض رسمی هم صادر شده است چون این اقدام شرکت تلفن برخلاف امتیازنامه و به نظر اینجانب باید فوراً یکصد هزار ریال دریافتی به سفارت برزیل مسترد شود و در آتیه هم برای دفاع از حقوق اهالی کشور از این قبیل عملیات جلوگیری به عمل آید تمنا دارم به وزارت پست و تلگراف و تلفن اطلاع دهند که در جلسه رسمی مجلس شورای ملی حاضر شده به سؤال اینجانب که در این خصوص خواهم نمود جواب بدهند.

ناصرقلی اردلان

 

انتصابات و احکام

شماره 61829/14975                    6/10/24

وزارت کشور

آقای محمد درخشان از تاریخ 6/10/1324 به مدیریت کل وزارت کشور منصوب شدند و ادارات انتخابات و اطلاعات تحت نظر ایشان خواهد بود.

شماره 61817/14973                    6/10/24

جناب آقای دکتر محسن نصر از تاریخ 6/10/24 به مدیریت کل وزارت کشور منصوب شد و اداره کارگزینی و اداره حسابداری تحت نظر ایشان خواهد بود.

 

بعضی از نمایندگان - اکثریت نیست.

6- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

نایب رئیس - آقای طوسی اکثریت نیست اجازه می‌فرمایند آقایان جلسه را ختم کنیم؟ (بعضی از نمایندگان - تنفس داده شود) (مخبر فرهمند - اجازه می‌فرمایید؟) آقای مخبر فرهمند اکثریت برای مذاکره نیست فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم. جلسه آینده روز پنجشنبه 13 دی ماه سه ساعت قبل از ظهر دستور لایحه سه دوازدهم

(مجلس یک ساعت و ربع بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شورای ملی-ملک‌مدنی

+++

تصویب‌نامه‌ها

شماره 8246                    8/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 4/29768/14473 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1- از قیمت بلیط‌های ورودی سینماها و تئاترها و تماشاخانه‌ها صدی ده

2- از کارخانه‌ها اعم از این که موتوری باشند یا نباشند به تناسب قوه اسب آنچه تاکنون گرفته می‌شد دو برابر گرفته شود.

تبصره - کارخانه‌های غیرموتوری از نظر قوه اسب با کارخانه‌های موتوری تطبیق خواهد شد.

3- از بهای محصولات کوره‌پزی صدی 20

4- از حیواناتی که در حوزه شهرداری کشتار می‌شود به شرح زیر:

الف - از بز هر رأس 4 ریال

ب - از گوسفند هر رأس 5 ریال

ج - از گاو و گاومیش هر رأس 30 ریال

د - از گوساله و بچه گاومیش هر رأس 20 ریال

5- از مغازه‌ها و تجارتخانه‌ها انبارها صدی ده مال‌الاجاره در سال

6- از معاملاتی که در دفاتر رسمی انجام می‌شود صدی 20 از بهای تمبر

7- از هر دستگاه رادیو ماهیانه 20 ریال

به نفع شهرداری مراغه وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5799                                    نخست‌وزیر

 

شماره 6462                    8/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 73/1/20577 وزارت کشور تصویب نمودند عوارض مشروحه زیر از تاریخ صدور این تصویب‌نامه

1- از پروانه‌های کسبه و پیشه‌وران که شهرداری صادر می‌نماید 10 درصد تا 20 درصد از مال‌الاجاره محل کسب و حرفه

2- از برگ‌های معاینه پیشه‌وران نفری ده الی 5 ریال در ماه

3- از کارخانه‌های موتوری و غیرموتوری به تناسب قوه اسب از 500 ریال الی 2000 ریال در ماه کارخانه‌های غیرموتوری با قوه اسب تطبیق می‌شود.

4- از منافع محصولات کوره‌پزی 20 درصد

5- از حیواناتی که در حوزه شهرداری کشتار می‌شوند به شرح زیر:

الف - از بز رأسی 10 ریال

ب - از بزغاله رأسی 12 ریال

ج - از گوسفند رأسی 12 ریال

د - از بره رأسی 15 ریال

هـ - از گاو رأسی 25 ریال

و - از گوساله رأسی 30 ریال

ز - از گاومیش و بچه گاومیش رأسی 5 ریال

6- از املاکی که در ساختمان هست صدی 5 مال‌الاجاره در ماه

تبصره 1- عوارض مزبور باید از مالک اخذ شود و هرگاه ملک مسکون خود مالک باشد با در نظر گرفتن مال‌الاجاره املاک مجاور و مشابه معین می‌شود و عوارض شهرداری ملکی که به موجب مقررات این ماده در سال کمتر از 120 ریال می‌شود بخشوده خواهد شد.

7- از رادیو 360 ریال

8- از تلفن 240 ریال

تبصره - فروشندگان رادیو موظف خواهند بود 10 روز از تاریخ فروش رادیو شهرداری را مستحضر دارند.

در صورت تخلف برطبق آیین‌نامه امور خلافی مورد تعقیب واقع خواهند شد.

8- از معاملاتی که در محاضر رسمی انجام می‌شود از قیمت تمبر صدی 20

به نفع شهرداری مهاباد وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5802                                    نخست‌وزیر

 

شماره 16772                  8/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذر ماه 1324 برطبق پیشنهاد شماره 29649/57303 وزارت کشور تصویب نمودند که از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1- از هر تاچه کنف صادراتی اعم از بنگاه کنف و اشخاص 6 ریال

2- از امتعه خام تولیدی شیلات بخش 2 ماهی از قرار هر صندوق 50 ریال

3- از امتعه خام تولیدی شیلات بخش 2 ماهی از هر سبد و بشکه 20 ریال

4- از هر قایق ماهیگیری بزرگ مربوط به بنگاه بخش 2 شیلات ایران در ماه 10 ریال

5- از انواع لوبیا صادراتی هر تاچه 4 ریال

6- از برنج صدری صادراتی هر تاچه 5 ریال

به نفع شهرداری حسن کیاده وصول گردد

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5796                                    نخست‌وزیر

 

شماره 6444                    8/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 5049/1/20585 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1- از کلیه عمارات و خانه‌هایی که خود مالک سکونت دارد و بهای آن بیش از ده هزار ریال است به تشخیص انجمن از 240 تا 600 ریال در سال.

2- از کلیه خانه‌های موتوری به تناسب قوه اسب از یک هزار تا سه هزار ریال در ماه نسبت به ایام کار و نسبت به کارخانه‌های غیرموتوری با تطبیق قوه اسب عوارض مذکور دریافت شود.

3- از عرابه و دوچرخه‌های اسبی از هر یک 120 ریال تا 240 در سال.

4- از خانه‌های مورد اجاره شهر از صدی ده تا صدی پانزده مال‌الاجاره از صاحب ملک.

به نفع شهرداری مشکین‌شهر وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5803                                    نخست‌وزیر

 

شماره 6456                    8/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذر ماه 1324 برطبق پیشنهاد شماره 2327/1/20413 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارض مشروحه زیر:

1- از پروانه پیشه‌وران نفری 10 ریال در سال

2- از برگ‌های معاینه پیشه‌وران نفری ده ریال

3- از مسافرین اعم از اتوبوس و سواری نفری دو ریال

4- از عرابه‌های اسبی مقطوعاً سالیانه 240 ریال

5- از حیواناتی که در حوزه شهرداری کشتار می‌شود به شرح زیر:

الف - از بز هر رأس 10 ریال

ب - از بزغاله هر رأس 12 ریال

ج - از گوسفند هر رأس 12 ریال

د - از گوساله هر رأس 30 ریال

هـ - از گاو هر رأس 25 ریال

7- از معاملاتی که در محاضر رسمی انجام می‌شود صدی بیست از بهای تمبر

8- از حمل گوشت هر رأس گوسفند و بز 1 ریال

9- از حمل گوشت گاو و گوساله هر رأسی 150 ریال

به نفع شهرداری هرسین وصول شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5804                                    نخست‌وزیر

 

شماره 16862                  8/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 29656-55761 وزارت کشور تصویب نمودند که ردیف ب از ماده 5 تصویب‌نامه شماره 20282 ملغی و عوارض عرابه‌ها سالیانه یکصد و بیست ریال و از هر رأس خوک وحشی که در بندر پهلوی کشتار می‌شود 25 ریال عوارض به نفع شهرداری بندر پهلوی وصول گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5792                                    نخست‌وزیر

 

شماره 9568                    8/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 21 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 12365-2/19290 وزارت کشور تصویب نمودند به منظور ساختمان دبستان‌ها موضوع ماده سوم آیین‌نامه اجرای تبصره 1 و 2 ماده 8 قانون آموزش اجباری از تاریخ این تصویب‌نامه به کلیه عوارض قابل وصول شهرداری رضائیه صدی ده اصل آن عوارض افزوده شود و اعتبار مذکور تحت نظر شورای فرهنگ و انجمن شهرداری به مصرف ساختمان دبستان‌ها برسد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5809                                    نخست‌وزیر

 

شماره 17248                  8/10/1324

وزارت دارایی

هیئت وزیران در جلسه 19 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 28714/57141 وزارت کشور تصویب نمودند ردیف 2 تصویب‌نامه شماره 2256-22/2/23 شهرداری نیشابور موضوع پروانه معاینه پیشه‌وران ملغی گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5810                                    نخست‌وزیر

+++

بقیه جلسه 177

 

پنجاه دقیقه قبل از ظهر روز پنجشنبه 13 دی ماه 1324 مجلس مجدداً به ریاست آقای سید محمدصادق طباطبایی تشکیل گردید.

 

فهرست مطالب:

1- بقیه نطق آقای طوسی به عنوان قبل از دستور

2- اعلام تصمیم هیئت رئیسه در خصوص تشکیل جلسات.

3- سؤال آقای فداکار از آقای وزیر کشاورزی و پاسخ آقای وزیر.

4- معرفی آقای مهندس بیات به سمت معاونت وزارت کشاورزی.

5- تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به اجازه استقراض از بانک ملی برای کمک به حریق‌زدگان قزوین

6- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع به تلگرافات اهالی شهرستان‌ها در موضوع قضایای آذربایجان.

7- تصویب فوریت طرح راجع به کارمندان پیمانی

8- بقیه مذاکره در لایحه سه دوازدهم

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

رئیس - عده برای مذاکره کافی است ولی باید رأی بگیریم.

اردلان - در جلسه گذشته بنده پیشنهاد کردم که وارد در دستور بشویم توضیح هم عرض کردم یکی از آقایان نمایندگان مخالفت کردند ولی چون عده کافی نبود آن وقت نماینده محترم آقای طوسی بیاناتی فرمودند حالا مطابق نظامنامه باید رأی بگیریم به ورود در دستور اگر تصویب نشد آن وقت وارد مذاکرات قبل از دستور بشویم.

صادقی - بنده مخالف هستم.

تیمورتاش - بنده مخالف هستم با ورود در دستور و پیشنهادی هم کرده‌ام.

طوسی - مطابق تمام قواعد اگر نماینده‌ای صحبت کرد به فرض این که چند جلسه خدای نخواسته ادامه پیدا کرد اجازه می‌دهند که مذاکرات خودش را تعقیب بکند و قول می‌دهم که خیلی خلاصه کنم مطالبم را حق هم همین است خلاف قاعده که نیست.

رئیس - اولاً جلسه پریروز به طور تنفس ختم شد معهذا صورت جلسه با آن که حاضر است خوانده نمی‌شود. ثانیاً آقای طوسی می‌فرمایند که حرف‌های من تمام نشده و چند نفر دیگر هم از پریروز مانده‌اند و چند نفر دیگر هم امروز اجازه خواسته‌اند و پیشنهاد ورود در دستور هم شده است.

اردلان - رأی بگیرید.

رئیس - فعلاً آقای طوسی حرف‌هایشان را بزنند.

طوسی - به احترام وقت مجلس و امتثال امر دنباله صحبتم را زودتر قطع می‌کنم در جلسه گذشته مطلب به اینجا منتهی شد که ما و کشور ما از اول ضعیف و ناتوان نبودیم منظورم این است که این وضعیت، این بیچارگی مربوط به اهمال جامعه نبوده مولود بی‌فکری همان دولت‌هایی است که گفته شد از بعد از شهریور قصوری نکرده‌اند من از تمام دولت‌هایی که آمده و رفته‌اند جز دو کار مثبت یکی قرارداد که به همت مرحوم فروغی و دیگری کندن دکتر میلسپو که به اقدام آقای بیات انجام شده دیگر کار خوبی سراغ ندارم و این همه ابتلائات و گرفتاری‌ها قطعاً مولود خواب سنگین مصادر امور مولود عدم صمیمیت و دلسوزی به حال مملکت، مولود کم کاری و بی‌ارادگی و تشتت افکار مجلس شورای ملی بوده اینها و بسیاری از علل دیگر که مربوط به گذشته است و هنوز هم جریان دارد این روزگار تلخ را برای ما ایجاد کرده حالا چه باید کرد راحت نشست و تماشاچی بود یا وظایفی هم داریم و باید از گذشته عبرت بگیریم علاج وقایع بعد را قبل از وقوع بکنیم کمی به خود بیاییم و متوجه باشیم چه مسئولیتی داریم در هر حال ما فعلاً به نام وکالت مردم اینجا نشسته‌‌ایم سرنوشت 15 میلیون یا کمتر و

+++

بیشتر مردم ایران. ایرانی صادق صمیمی وطن‌پرست را باید معلوم کنیم متأسفانه به کلی غافل و خواب هستیم، گراوری در روزنامه امید دیدم که عیناً مصداق حال همه است البته آقایان هم ملاحظه فرموده‌اند داستان روی شاخه درخت‌ نشستن و شاخه زیر پا را اره کردن است نمی‌خواهیم یا نمی‌توانیم بدانیم وقتی شاخه زیر پا را بریدیم با مغز به زمین می‌افتیم حق این است اگر دوام این وضعیت را نمی‌پسندیم در مقام چاره‌ و اصلاح برآییم ما باید اهتمام کنیم دست‌های خائنین قطع شود هر کسی و هرچه باشد برای تجربه هم که باشد چند صباحی (اکثریت نیست) ماها هستیم که می‌خواهیم در این دو ماهه آخر دوره کار کنیم.

طهرانچی - بفرمایید.

طوسی - اکثریت نیست نمی‌شود.

طهرانچی - مقصود مذاکره در قوانین است تصور می‌کنم که مذاکره قبل از دستور مانعی نداشته باشد.

رئیس - اگر مجلس موافقت کند ممکن است این شرط نصاب را در مذاکرات قبل از دستور لغو کنیم مذاکرات قبل از دستور آن حد نصاب را لازم ندارد.

طهرانچی - آن حد نصاب برای مذاکره در قوانین است مانعی نخواهد بود.

یک نفر از نمایندگان - نمی‌شود آقا.

طهرانچی - مانعی ندارد حد نصاب برای قوانین است.

رئیس - اگر این طور هست و سابقه این طور بوده باید مجلس مقرر بکند (صحیح است) اغلب در مذاکرات قبل از دستور این اتفاق می‌افتد.

بعضی از نمایندگان - بفرمایید آقا اکثریت هست.

طوسی - عرض کردم برای تجربه هم باشد چند صباحی برای این مدت تا آخرین دوره جداً مشغول اصلاحات بشویم بدون اعمال اغراض شخصی هر کسی را خار سر راه اصلاحات می‌بینم با قوه اراده و هم فکری صمیمانه ریشه‌کن کنیم هر دولتی بخواهد روی کار بیاید سیاست استتار را برخلاف گذشته‌ها باید کنار بگذارند جامعه و افراد روشن‌فکر در حل مشکلات شرکت نمایند و بالاخره همه مطالب را فاشا فاش در میان بگذاریم و واقعاً به دمکراسی نزدیک شویم تا شاید به روشنایی برسیم ما باید آنچه را برای خودمان دوست داریم برای همه بخواهیم از حال آن افراد و مردمی که در زوایای خرابه‌های جنوب شهر با آن ذلت و بیچارگی شب و روز می‌گذرانند با دقت و عطوفت خداپرستانه آگاه باشیم وسایل راحت و معیشت این قبیل مردم را به طوری که شایسته وجدان و حکم دیانت و شرع اسلام است فراهم داریم سزاوار نیست معدودی از سیری بترکند و اکثریت جامعه از گرسنگی رو به مرگ برود هر وقت این طور مساوات حقیقی برقرار کردیم مسلماً مورد عفو و عنایت خدای مهربان واقع خواهیم شد می‌شنوم و از قرائن هم آشکار است کسانی اگر باشند که زندگانی‌شان به طور روزمره اداره شود یعنی همه روزه محتاج باشند مثلاً یک سیر و دو سیر قند یا روغن و سایر لوازم زندگانی‌شان را از بازار خریداری کنند خوب ملتفت اعمال محتکرین می‌شوند که در همین چند روزه اخیر باز محتکرین سنگدل فعالیتی دارند تعجب می‌کنم چرا قانون احتکار جلوگیری از اعمال مرتکبین اجرا نمی‌شود اینها که از امور غامض و مربوط به سیاست‌های خارجی نیست بلی نتیجه تعلل در کار سیاست خارجی را هم دیدیم نتیجه کنفرانس مسکو را هم شنیدیم معلوم شد امیدواری‌ها و دلخوشی‌هایی را هم که آقای حکیم‌الملک نخست‌وزیر می‌دادند نقش بر آب بود حالا رادیوها می‌گویند و نوید می‌دهند در مجمع عمومی ملل مشکلات ما حل خواهد شد واقعاً جا دارد به همین انتظار نشست؟ آقای نخست‌وزیر از انصاف نخواهند گذشت که بنده نسبت به ایشان ارادت و ایمان دیرینه داشته و دارم در همین مدت کوتاه آنچه را عقلم رسیده در راه خیرخواهی به ایشان و صلاح کشور یادآوری کرده‌ام کاش به یکی از آن تذکراتم جواب منفی می‌دادند اتفاقاً آنچه را عرض کردم با نهایت لطف و تصدیق تلقی فرمودند ولی عملاً به هیچ یک ترتیب اثر ندادند حالا می‌خواهم به ایشان عرض کنم تصدیق بفرمایید که نتوانستید کاری انجام دهید و باز هم با مشکلاتی که در جلو هست و می‌بینید نخواهید توانست چرا این صندلی را خالی نمی‌کنید و برای هر روز بر مشکلات می‌افزایید این اقدام اخیر و دعوت از آقایان بزرگواران آذربایجانی را باید خیلی زودتر کرده بودید (افشار صادقی - کی از آذربایجانی‌ها دعوت کردند کجا؟) بنده شنیدم از آقای منصورالسلطنه و چند نفر دیگر در قصر هیئت دولت دعوت و مذاکراتی فرموده‌اند نتیجه مذاکرات و اعمال‌تان را چرا نمی‌فرمایید من و هر ایرانی با سابقه به احساسات پاک و صمیمانه وطن‌پرستی آذربایجانی ایمان لایتغیر داریم خوب است به حرف‌های حسابی آنها ترتیب اثر سریع داده شود باید انصاف بدهیم، تصدیق کنیم که کاسه صبر آنها لبریز شده و اگر این وضعیت دوام پیدا کند بردباری همه پایان خواهد یافت حق این است توجه سریعی نسبت به مستدعیات حقه آذربایجانی و سراسر کشور توجه سریع مبذول گردد شما ببینید در کار همین دو نفر ربابه خانم و شمس جلالی و پول‌های غارت کرده آنها چه اقدامی شده به قول گوینده حساب‌های شمس جلالی و ربابه اینها نیست که از پرده بیرون آمده شما خیال می‌کنید چقدر اشخاصی هستند که از راه‌های چپاول و عملیات غیرمشروع پول‌های زیادی به دست آورده و برای این که از آنها نپرسند از کجا آورده‌اید معاملات محرمانه با اینها داشته‌اند که امروز نه صاحب پول جرئت اظهار دارد و نه آنها بروز خواهند داد، در هر صورت پول‌‌های کشور یا پول‌هایی که از بیچاره رعایای بدبخت در بیابان‌ها گرفته شده یا به نام‌های دیگر بازرگانی یا چند ماه نخست‌وزیر بودن و غیره و غیره چطور به بانک‌ها و ممالک خارج رفته‌ای بیچاره کشوری که دلسوز و مصادر امور بصیر نداشته امروز یک نفر مستأجر ناتوان بر بنده اعتراض می‌کرد که اظهارات بنده راجع به عمل اداره اجاره و استجاره و محل انبار دخانیات حربه برنده برای مأمورین اداره اجاره‌ها خواهد شد و مزاحم مستأجرین بی‌بضاعت می‌شوند باید توضیح دهم که منظورم رفع اجحاف دولت در کار اجاره بناهای عالی بوده نه آن بدبخت‌هایی که خانه‌های کوچک یا اطاق‌هایی در اجاره دارند عقیده‌ام این است با این قبیل مردم ناتوان باید به اعلی درجه امکان مماشات و مساعدت شود نه این که مأمورین غلاظ و شداد اثاثیه آنها را از خانه بیرون بریزند و در کوچه‌ها ویلان‌شان کنند عرایضم را با تقدیم این دو پیشنهاد خاتمه می‌دهم که اولاً چون اطمینان ندارم لایحه آقای وزیر دارایی در این دوره که دو ماه بیشتر وقت نیست تکلیفش روشن شود همان خبر کمیسیون رسیدگی به حساب‌ها را در دستور بگذارند شاید به این وسیله پایه بیم و امید کارمندان دولتی و سایرین مستحکم شود چون صاحب این طرح و پیشنهاد کننده خود بنده بوده‌ام نزدیک سی و نه سال سابقه خدمت و چند دوره هم افتخار نمایندگی دارم نسبت به دیگران احق و اولی خواهم بود که این رسیدگی را از بنده شروع کنند ثانیاً از همین مجلس خواه از فراکسیون‌ها و خواه از هر طریقی که مجلس صلاح بداند برای کلیه اصلاحات کمیسیونی انتخاب شوند بنشینند پروژه‌های صحیحی تهیه کنند و با دولت تشریک نظر و همکاری کنند و این کمیسیون در صورت لزوم بعد از پایان دوره 14 تا افتتاح دوره پانزدهم باقی می‌ماند مقصود عرضم این است که یک کمیسیونی تشکیل شود اعم از این که از فراکسیون‌ها بخواهند یا در مجلس . . . این کمیسیون در کلیه امور اگر یک نظریاتی داشته باشد اگر لازم شد مأمورینی هم به جاهایی می‌فرستد اعم از آذربایجان و داخلی و خارجی و من این را استدعا خواهم کرد که به هر دو پیشنهاد رأی بگیرند و هر طور که مقرر شد بنده تابع او خواهم بود، گویا ده دقیقه بیشتر طول نکشید اگر اجازه بدهید چند فقره عریضه هم تقدیم بکنم.

بعضی از نمایندگان - خیر

طوسی - . . . پس اینها را همین طوری تقدیم می‌کنم و خلاصه مذاکراتم را به اینجا خاتمه می‌دهم ما باید کاری کنیم چنانچه قبلاً گفته‌ام که با دمکراسی حقیقی نزدیک شویم و بساط عدل را این طوری که شایسته یک ملت زنده است بگسترانیم والا همان طور که مرحوم خواجه حافظ گفته است «ساقی به جام عدل بده باده تا گدا - غیرت نیاورد که جهان پر بلا کند» و اگر به این موضوع توجهی فرمودید و وضعیت کشور را به این ترتیب اصلاح کردید فهوالمطلوب والا به خدای لایزال این وضع قابل دوام نیست.

رئیس - این عریضه‌ها به کمیسیون عرایض می‌رود عرض کنم آقای اردلان پیشنهادی کرده‌اند ولیکن عده کافی نیست.

اردلان - آقایان بیرون هستند بفرمایید بیایند رأی بگیریم و مخالفی هم نیست.

2- اعلام تصمیم هیئت رئیسه در موضوع تشکیل جلسات مجلس

رئیس - عرض کنم تا بروند خبر کنند خواستم به استحضار خاطر آقایان برسانم که بنده با حالت تب و کسالت از این جهت آمده‌ام که نظر هیئت رئیسه را راجع به موضوع تشکیل جلسات که به هیئت رئیسه مراجعه فرموده بودید به عرض آقایان برسانم دیروز برای همین موضوع هیئت رئیسه جلسه اختصاصی تشکیل داد و بالاخره یک رأیی داده است که به عرض آقایان می‌رسد اگر موافق باشید به همین ترتیب عمل می‌شود عقیده هیئت رئیسه این است که اگر این ترتیب جاری بشود در این یکی دو ماهه که باقیمانده است جلسات مجلس مرتباً تشکیل خواهد شد و کار خواهد گذشت و نتیجه هم گرفته خواهد شد

+++

و به ترتیب نطق قبل از دستور هم یک صورت منظمی پیدا می‌کند که هم وقت مجلس زیاد گرفته نشود و هم آقایان ناراضی نشوند حالا اگر اجازه می‌فرمایید خوانده شود (نمایندگان - خوانده شود) به شرح ذیل قرائت شد:

طرح پیشنهادی آقایان نمایندگان محترم راجع به اوقات جلسات مجلس که برحسب تمایل و نظر آقایان نمایندگان برای اظهارنظر اتخاذ تصمیم به هیئت رئیسه مراجعه شده بود در جلسه روز چهارشنبه دوازدهم دی ماه 1324 هیئت رئیسه مجلس شورای ملی مورد بحث و مذاکره قرار گرفته و به شرح زیر اتخاذ تصمیم شد:

1- در ایام مقرر برای جلسات علنی مجلس شورای ملی که قبلاً از طرف مقام ریاست در جلسه رسمی اعلام می‌گردد از طرف رئیس یا یکی از نواب رئیس در ساعت ده صبح (دو به ظهر) جلسه تشکیل و منتهی تا یک ساعت بعد از ظهر جلسه دایر خواهد بود.

2- هر یک از آقایان نمایندگان پس از ساعت ده صبح در مجلس حاضر نشوند غایب محسوب و جریمه خواهند ‌شد.

3- هنگامی که از طرف مقام ریاست احساس شد که اگر یکی از آقایان نمایندگان از جلسه خارج شود مجلس برای رأی یا مذاکره از اکثریت خواهد افتاد اخطار و اعلام خواهند نمود که کسی از آقایان نمایندگان از جلسه خارج نشود و هرگاه کسی در آن موقع خارج شد نام وی در مجلس خوانده شده در صورت خلاصه مذاکرات و صورت مشروح مجلس نیز نام او ثبت شده جریمه مقرره نیز مأخوذ خواهد شد.

تبصره - نام کلیه غایبین نیز در جلسه علنی خوانده شده و مشمول قسمت فوق خواهند بود. همچنین کلیه کسانی که قبل از انقضای وقت جلسه رسمی از مجلس خارج شده و مراجعت ننمایند مشمول این قسمت می‌باشند.

4- هر وقت لازم و مقتضی دیده شد جلسات علنی طرف عصر نیز تشکیل خواهد گردید.

5- از طرف مقام ریاست به کسی اجازه غیبت معمول روزانه داده نخواهد شد و غایبین مجاز به واسطه بیماری نیز فقط با تصویب هیئت رئیسه خواهد بود.

6- برای مذاکرات قبل از دستور نیز مقرر گردید ورقه در تابلوی سرسرای بزرگ نصب شده و کسانی که می‌خواهند از حق نطق قبل از دستور استفاده کنند نام‌های خود را به ترتیب شماره معین در آن ورقه ثبت نموده و از طرف مقام ریاست در هر جلسه به دو نفر به ترتیب شماره ثبت شده در ورقه خارج اجازه داده خواهد شد که هر یک نفر یک ربع ساعت صحبت نماید.

تبصره - حق هر کس که نام خود را در ورقه نامبرده ثبت نموده به ترتیب تا آخر دوره محفوظ خواهد بود.

فاطمی - بسیار خوب است.

رئیس - بالاخره منظور این است که ساعت ده جلسه تشکیل شود و ترتیب رسیدگی به کارها مرتب باشد.

یک نفر از نمایندگان - مطرح شود.

تیمورتاش - این مطرح نیست این با هیئت رئیسه است ابلاغ بفرمایید اجرا شود.

رئیس - این مطرح نیست اگر بخواهیم مطرح کنیم تمام وقت مجلس را می‌گیرد اگر آقایان نظری دارند به هیئت رئیسه بفرمایند آقای فداکار سؤالی از وزارت کشاورزی کرده‌اند آقای وزیر کشاورزی هم حاضر هستند برای جواب اگر موافقت دارید جواب بدهند.

تیمورتاش - وارد دستور شده‌اید یا خیر؟ بنده با دستور مخالف هستم. اجازه بدهید که بنده علت مخالفت خودم را عرض کنم.

رئیس - وارد در دستور نشده‌ایم.

تیمورتاش - اگر وارد در دستور نشده‌اید چرا سؤال را مطرح می‌کنید؟

رئیس - سؤال جزو دستور نیست چون عده کافی نبود این مطرح نبود که وارد دستور می‌خواهید بشوید یا نشوید. آقای فداکار.

3- سؤال آقای فداکار از آقای وزیر کشاورزی و پاسخ آقای وزیر

فداکار - سؤال بنده راجع به موضوعی است که همه آقایان شاید موافقت داشته باشند که مطرح شود باید منصفانه تصدیق کرد که خوب را خوب باید گفت و بد را بد در دوره سیزدهم دو قانون خوب از مجلس گذشت یکی قانون بیمه کارگران بود که به علت فساد دستگاه وزارت بازرگانی و پیشه و هنر تاکنون اجرا نشده و به این جهت از وزارت بازرگانی و پیشه و هنر در این خصوص سؤال شده و متأسفانه تاکنون برای جواب حاضر نشده‌اند یکی دیگر از قوانینی که در دوره سیزدهم به تصویب مجلس شورای ملی رسید قانون آبیاری بود. البته تصدیق می‌کنند آقایان که مملکت ما یک مملکت فلاحتی است آب‌ها دارد هرز می‌رود و زمین‌ها بایر است و با اندک خرجی ممکن است وسیله زراعت اراضی بایر را فراهم کرد مخصوصاً علاوه از این که این قانون آبیاری اجرا نشده است وزارت کشاورزی تعهداتی کرده برای شرکت‌هایی که تشکیل شده برای آبیاری و این تعهدات را اجرا نکرده و حتی آن شرکت‌ها را هم فلج کرده است، یکی از این شرکت‌ها شرکت آب کوهرنگ است که بنده اطمینان دارم همه آقایان می‌دانند و آقای بیات و آقای دکتر نخعی آمدند پشت تریبون و با شادی گفتند که یک شرکتی تشکیل شده است و دولت هم تعهداتی کرده است با این که این شرکت پول‌های خودش را جمع‌آوری کرده است و در بانک گذاشته است وزارت کشاورزی که برای این شرکت چهارصد و هشتاد هزار تومان تعهد کرده است که صد و شصت هزار تومان آن در این سال داده شود بدبختانه نمی‌دانم چه شده است که دولت هنوز سهمیه‌ای که تعهد کرده نداده و پول‌های مردم را که مانده است و در اثر این تعهد و این که دولت آمده است با او شرکت کرده است وضعیت شرکت را هم فلج کرده است در صورتی که این آب اگر درست شود و این سدسازی اگر بشود و الحاق این آب به زاینده‌رود عملی شود هم عایدات دولت و هم اراضی اصفهان اراضی مزروعی اصفهان دو برابر خواهد شد من نمی‌دانم چرا دولت ما این مبلغ جزئی را که تعهد کرده نمی‌پردازد و این قانون خوبی را که در دوره سیزدهم تصویب شده است چرا اجرا نمی‌کند من خواهش می‌کنم که آقای وزیر کشاورزی تشریف بیاورند و علت را توضیح بدهند ببینیم موانع در کجا است (دکتر اعتبار - موانع این است که آقای دکتر نخعی بودجه آبیاری را همه را حقوق پرداخت و رفت)

وزیر کشاورزی (آقای عدل) - وقتی که قانون آبیاری از تصویب مجلس گذشت مصادف شد با استخدام دکتر میلسپو که آمد به ایران در این موقع بنده به ایشان پیغام دادم که حالا این قانون در مجلس مطرح است اگر شما یک نظریاتی دارید بفرمایید که ما اقدام بکنیم جواب دادند که ما نظری نداریم و هرچه قانون گذشت اجرا می‌کنیم، بعد از آن که قانون گذشت و آیین‌نامه‌اش را در وزارت کشاورزی نوشتند و فرستادند برای هیئت وزرا دکتر میلسپو گفت که من قبول ندارم و پول نپردازید این موضوع تقریباً دو سال دوام داشت تا این که ایشان از ایران رفتند و یک آیین‌نامه جدیدی یعنی آیین‌نامه قدیم با یک اصلاحی راجع به کنترل وزارت دارایی در خرج به تصویب هیئت وزرا رسید که آن هم باز به اشکالاتی برخورد و تقریباً دو سه شب پیش در هئیت وزرا آیین‌نامه‌ای که اصلاح شده بود به تصویب رسید و البته این نبودن آیین‌نامه برای اجرای این قانون یکی از عللی بود که مانع اجرای این قانون و مخصوصاً عدم پرداخت اعتباراتی بود که وزارت دارایی به موجب قانون تعهد کرده بود که بپردازد با وجود این از تاریخی که این قانون به تصویب رسیده است بعضی کارهای مهم انجام شد در کشور من‌جمله آب بهبهان است که امروز بهبهان 3 متر مکعب آب دارد یعنی دو برابر تهران شهر بهبهان آب دارد و این نقطه‌ای که آب خوردن نداشت امروز شاید از پر آب‌ترین نقاط ایران باشد و قسمت آبیاری شبانکاره است که تقریباً تمام شده است و این قسمت از ایران که بی‌آب بود تقریباً 8 متر مکعب آب دارد و کارهای دیگر هم انجام شده. راجع به کوهرنگ هم همان طور که آقای فداکار فرمودند وزارت کشاورزی تعهد کرده بود که 20 درصد از تمام سرمایه شرکت کوهرنگ را بپردازد و همین که این سهمیه پرداخت شد شرکت کار کند متأسفانه به واسطه همین پیش‌آمدهایی که عرض کردم و عدم تصویب آیین‌نامه و شاید اشکالاتی که در گذشته راجع به آیین‌نامه بود وزارت دارایی نتوانست مطابق آن تعهداتی که کرده بود پول‌ها را به صندوق آبیاری بدهد این است که این کار به تأخیر افتاد و حالا امیدوارم بعد از تصویب آیین‌نامه همین که وزارت دارایی اعتبارات آبیاری را پرداخت این موضوع را عملی بکنیم و امیدوارم که این یکی از کارهای بزرگی باشد که در راه عمران و آبادی ایران عملی شده است.

چند نفر از نمایندگان - صحیح است.

4- معرفی آقای مهندس بیات به سمت معاونت وزارت کشاورزی

وزیر کشاورزی - ضمناً آقای مهندس بیات را که از مهندسین لایق وزارت کشاورزی هستند به معاونت وزارت کشاورزی به مجلس شورای ملی معرفی می‌کنم (صحیح است، مبارک است)

رئیس - نظامنامه می‌گوید در بدو و ختم جلسه سؤال می‌شود و این جزء دستور جلسات نیست (صحیح است) آقای فداکار تقاضا کردند ایشان هم نوشتند من حاضر هستم سابقه هم این طور بوده است (جمعی از نمایندگان - دستور) (یک نفر از نمایندگان - مانعی نداشت) چند نفر از آقایان اینجا اجازه

+++

نطق قبل از دستور خواسته‌اند و تا رأی نگیریم نمی‌شود وارد دستور بشویم.

تیمورتاش - بنده مخالف هستم با ورود در دستور.

رئیس - باید رأی بگیریم.

تیمورتاش - بعضی از آقایان مخالف با ورود در دستور هستند و تا رأی نگیریم نمی‌شود.

رئیس - رأی می‌گیریم . . .

تیمورتاش - رأی به چه می‌گیرید؟

رئیس - رأی به پیشنهادی که آقای اردلان کرده‌اند (تیمورتاش - بنده مخالف هستم با پیشنهاد آقای اردلان) آقای اردلان اگر می‌خواهید توضیحی بدهید بفرمایید عده هم برای رأی کافی نیست.

پروین گنابادی - آقای رئیس بنده هم سؤالی داشتم از وزارت دارایی اجازه بفرمایید مطرح شود.

رئیس - آقای تیمورتاش.

تیمورتاش - عرض کنم من نمی‌دانم آقایان درست توجه دارند که ما در چه گرفتاری هستیم؟ در دو جلسه قبل راجع به این که آیا وقت مجلس صبح باشد یا بعد از ظهر باشد در حدود چند ساعت مذاکره شد و متأسفانه این تلف کردن وقت بدبختانه یا خوشبختانه در یک زمانی است که عمر مجلس دارد به پایان می‌رسد (دکتر کشاورز - آقا بلندتر بفرمایید) به بلندیش هم می‌رسد امروز آقایان در زمانی هستید شما که آن چیزی که مایه امیدواری ملت ایران و تمام ماها بود یعنی کنفرانس مسکو به پایان رسیده و از این که در بیانیه مسکو هم هیچ صحبتی از ایران نیست همه البته متأثر و متألم هستیم از طرف دیگر از دیروز یا پریروز این زمزمه شروع شده است که در کنفرانس لندن موضوع ایران مطرح و حل خواهد شد متأسفانه در این عمر کوتاهی که بنده در مجلس داشته‌ام چندین کنفرانس بین‌المللی ایجاد شده و در همه هم گفته شده است که موضوع ایران حل و تصفیه خواهد شد (دکتر مجتهدی - انشاءالله) امیدوارم که در تصفیه‌اش این انشاءالله را نفرمودید (تهرانچی - موضوع ایران با خود ایران است این حرف‌هایی که می‌زنند همه پوچ است) (صحیح است) اگر آقایان اجازه می‌فرمودند بنده هم خودم با این حرف موافق هستم . . .

رئیس - اگر می‌‌خواهید صحبت کنید در اطراف مخالفت با ورود در دستور صحبت کنید.

تیمورتاش - دلایل مخالفت با دستور را عرض می‌کنم که چرا بنده مخالف با دستور هستم عرض کنم در ظرف این دو سه روز اخیر گفته می‌شود که اوضاع ایران در کنفرانس لندن مطرح خواهد شد و در اطراف این صحبت زیادی هم شده است بنده یک پیشنهادی که دارم راجع به دستور مجلس این است که اساساً مجلس وارد این جریان بشود که آیا کسانی که در لندن این مأموریت را از طرف دولت ایران خواهند داشت در خور و سزاوار این اصل هستند یا نه؟ و ثانیاً مأموریتی که به آنها داده شده است و صحبت‌هایی که اینها می‌خواهند بکنند و استدلالی که خواهند کرد چه خواهد بود (صحیح است) عرض کنم می‌گویند آقای حکیمی مرد بی‌طرفی است بنده هم به این حرف کاری ندارم متأسفانه بت هم زیاد است ولی می‌خواهم یک منظره‌ای را که در مجلس خصوصی همه آقایان نمایندگان دیده‌اند یادآوری کنم آن زمانی است که آقای حکیم‌الملک بلند شدند و با صدای لرزان و دست‌هایی مرتعش‌تر از صدایشان فرمودند که ما ایستادگی خواهیم کرد و آن دقیقه که احساس کردم نمی‌توانم کار بکنم برکنار خواهم شد من نمی‌دانم این تشخیص را کی باید بدهد اگر خود ایشان باید این تشخیص را بدهند که باید برکنار بشوند پس ملت ایران چیست این مملکت چه باید بکند می‌گویند آقای حکیمی بی‌طرف است من هم کاری ندارم که بی‌طرف هستند یا طرفدار یک سیاستی هستند ولیکن متأسفانه اشخاصی را که انتخاب کرده‌اند و انتخاباتی را که می‌فرمایند برای ملت ایران برخلاف انتظار است شما وقتی ریاست هیئت اعزامی کنفرانس لندن را به شخصی می‌دهید که به قول جناب آقای دکتر مصدق یکی از خائن‌ترین فرزندان این مملکت است این مردم و این مملکت را فدای این اشخاص می‌فرمایید (بعضی از نمایندگان - باهمهمه - این طور نیست چرا خائن است) (حاذقی - یکی از بهترین فرزندان مشروطیت ایران است خادم‌ترین اشخاص این مملکت است)

صفوی - خارج از موضوع است. راجع به دستور صحبت کنید.

تیمورتاش - سال‌ها در اینجا مزدور اجنبی بوده است.

رئیس - راجع به دستور صحبت کنید.

تیمورتاش - همه دستور و مجلس را برای ملت و برای مملکت می‌خواهند وقتی که شما مملکت نداشته باشید چه فرق می‌کند که شما دستور داشته باشید یا نداشته باشید مجلس دستورش این است که باید برای این ملت کار کرد و تکلیف ملت را تعیین کرد وقتی که همه سربار هستید چه فایده‌ای دارد؟ چه فایده که من و شما قانونی داریم یا نداریم (صفوی - خارج از موضوع است. باید در دستور صحبت بکنید) هیچ خارج از موضوع نیست.

رئیس - آقا راجع به دستور صحبت کنید.

حاذقی - این بدبختی ایرانی است که خدمتگذارهای خودش را به این طرز معرفی کند.

دکتر کشاورز - اجازه بدهید حرف‌شان را بزنند.

رئیس - خارج از موضوع است مجبورم به شما اخطار کنم که راجع به دستور صحبت کنید شما حق ندارید خارج از موضوع صحبت کنید.

تیمورتاش - استدلال من این است که دستور در یک موقعی که ایران دارد از بین می‌رود جز این نیست (نقابت - این طور نیست ایران از بین نمی‌رود ایران همیشه هست ایران از بین نمی‌رود ایران هست خائنین از بین می‌روند) زنده باد حق با شما است ایران هست ولی می‌ترسم ما عده‌ای که اینجا هستیم نباشیم دیگر (همهمه نمایندگان) (نقابت - نباشیم به درک که نبودیم و فدای مملکت شویم) (فداکار - به درک، ایشان اموال و اثاثیه خودشان را به اهواز انتقال داده‌اند). عرض کنم بنده باز تکرار می‌کنم بنده مخالف این دستور هستم که بیاییم و بنشینیم و راجع به آبیاری و این که مجلس صبح باشد یا بعد از ظهر در یک چنین موقعی صحبت کنیم استدلال بنده این بود که عرض کردم و باز هم تکرار می‌کنم و پیشنهادی می‌کنم پیشنهاد بنده این است که بیایید بنشینید ببینید که آیا دولت ایران باید در کنفرانس لندن چه مأموریتی به چه کسانی بدهد و چه وظایفی خواهند داشت و چه صحبتی را بکنند (نقابت - کار ما نیست وظیفه دولت است) (هاشمی - این اجرائیات است وظیفه دولت است) (مهندس فریور – آقا در مجلس سیاست دولت را که می‌توانند بپرسند) عرض کردم در تمام دموکراسی‌های دنیا معمول است که سیاست خارجی دولت هر چند یک بار مطرح می‌شود که به قول فرانسوی‌ها دبا Débat و به قول انگلیسی‌ها دی بیت Debate می‌گویند و مباحثه و مذاکره می‌کنند این در همه جای دنیا هست و در همه جا مطرح است جز اینجا و الان یک ماه است که ما اینجا استدعا می‌کنیم و هرچه زور می‌زنیم می‌گوییم این موضوع مطرح شود این موضوع گفته شود برای ملت ایران و برای دنیا و برای خودمان که ما چه سیاستی داریم این موضوعی است که ما هنوز موفق نشده‌ایم (صحیح است) من این را عقیده ندارم من عقیده‌مند هستم که ایران را ایرانی باید درست کند و لندن و مسکو نمی‌توانند (نمایندگان - صحیح است - احسنت) با همه این احوال شماهایی که عقیده دارید که سرنوشت ایران در لندن تعیین می‌شود این را به دست چه کسی داده‌اید به دست آن شخصی داده‌اید که با وجود پست سفارت کبرای ایران هنوز از انیورسیته کمبریج ماهی صد لیره حقوق می‌گیرد (صحیح است) این برخلاف ملیت است برخلاف ایرانیت است و این را من می‌گویم که شما کسانی که نمی‌گذارید اشخاص اینجا حرف‌شان را بزنند شما مسئول هستید شما مسئول این مملکت خواهید بود (صحیح است - احسنت)

رئیس - عرض کنم این موضوع را آقای تیمورتاش می‌توانند پیشنهاد کنند این خودش پیشنهاد دستور است (محمد طباطبایی - چه چیز را پیشنهاد کنند) هر چیزی آقا من نمی‌دانم باید مجلس مذاکره کند. پیشنهادهای زیادی در دستور رسیده است حالا اصولاً باید رأی بگیریم آقای اردلان پیشنهاد کرده بودند وارد دستور شویم اگر آن قبول شد وارد دستور می‌شویم والا نطق قبل از دستور است (تیمورتاش - بنده هم پیشنهادی کرده‌ام). باید اول وارد دستور شویم پیشنهاد شما جزو دستور است به ورود در دستور رأی می‌گیریم، آقایانی که موافق هستند با ورود در دستور قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

5- تصویب گزارش کمیسیون دارایی راجع به استقراض از بانک ملی برای کمک به حریق‌زدگان قزوین

رئیس - حالا پیشنهادهای زیادی در دستور رسیده است اول پیشنهاد آقای کامبخش: پیشنهاد می‌کنم که لایحه مربوط به حریق‌زدگان قزوین مطرح شود.

حاذقی - جزو لایحه بودجه است.

کامبخش - بنده خواهش می‌کنم اجازه بدهید این موضوعی است که پنج دقیقه بیشتر وقت مجلس را نخواهد گرفت این را بایستی مورد توجه قرار بدهند و بگذرانند. (در این موقع آقای رئیس صندلی ریاست را ترک و آقای ملک‌مدنی نایب رئیس به جای ایشان قرار گرفتند)

نایب رئیس - با پیشنهاد آقای کامبخش مخالفی هست؟ آقای طباطبایی

+++

محمد طباطبایی – موافق هستم.

نایب رئیس - خبری است از کمیسیون بودجه راجع به کمکی که به آسیب‌دیدگان قزوین باید بشود موافقت بفرمایید بگذرانیم.

وزیر دارایی - بنده عرضی دارم این طور که بنده به خاطر دارم در جلسه گذشته کمیسیون بودجه که این موضوع مطرح بود این اصلاً جزو قسمت‌های لایحه سه دوازدهم شد و چیز تازه‌ای نبود این را جزو لایحه سه دوازدهم تصویب کردند مطرح بشود (کامبخش - این طور نیست) بنده هیچ اطلاعی ندارم که موضوع جداگانه‌ای است.

اردلان - خبر جداگانه داده‌اند.

حاذقی - موضوع جداگانه‌ای است و مطرح شد با حضور خود آقای ملک‌مدنی.

صادقی - در هر صورت اجازه بفرمایید مطرح بشود.

نایب رئیس - آقای وزیر دارایی ملاحظه بفرمایید در کمیسیون بودجه وقتی که آن خبر اولی مطرح شد قرار شد که سایر پیشنهادات و لوایحی که هست جداگانه خبرش داده شود به مجلس یکی از آنها همین موضوع است که آقای کامبخش پیشنهاد کردند همین خبر کمیسیون بودجه است که مربوط است به قرضه‌ای که برای حریق‌زدگان قزوین در نظر گرفته شده.

وزیر دارایی - بنده که موافق بودم ولی تصور می‌کردم که جزو آن لایحه است.

نایب رئیس - قرائت می‌شود:

گزارش از کمیسیون بودجه جدید به مجلس شورای ملی:

لایحه شماره 20579/701 دولت راجع به اجازه استقراض مبلغ پنج میلیون ریال از بانک ملی ایران برای کمک به حریق‌زدگان قزوین در کمیسیون بودجه مطرح با توضیحاتی که آقای وزیر دارایی بیان نمودند ماده واحده به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد:

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود مبلغ پنج میلیون ریالی را که برای مدت پنج سال بانک ملی ایران به بانک رهنی ایران وام خواهد داد ضمانت نماید. این وام به وسیله بانک رهنی ایران و با موافقت کمیسیونی مرکب از فرماندار و رئیس بانک ملی و نماینده بانک رهنی و رئیس انجمن شهر قزوین به صورت وام میان پیشه‌وران و صاحبان دکاکین حریق‌زده شهر قزوین تقسیم خواهد شد.

میزان هر وام به تناسب مایحتاج حرفه‌ای هر یک از آنها و نیز به نسبت تکمیل ساختمان از قرار صدی شش در سال معین و با اخذ سند ثبتی و گرفتن وثیقه با ضامن پرداخت خواهد شد کلیه وام‌هایی که به موجب این قانون داده می‌شود حداکثر در ظرف پنج سال اصلاً و فرعاً به وسیله بانک رهنی ایران وصول و به بانک ملی ایران مسترد خواهد گردید:

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودی

نایب رئیس - آقای دولت‌آبادی مخالف هستید؟

دولت‌آبادی - موافق هستم.

نایب رئیس - آقای طباطبایی شما مخالف هستید؟

محمد طباطبایی - بنده هم موافق هستم.

نایب رئیس - مخالفی نیست بنابراین رأی می‌گیریم.

دکتر کشاورز - آقای فیروزآبادی مخالف هستند.

نایب رئیس - اعلام رأی کردیم آقای فیروزآبادی قبلاً باید بفرمایید.

عده‌ای از نمایندگان - رأی رأی.

نایب رئیس - رأی می‌گیریم به این لایحه با ورقه آقایانی که موافق هستند ورقه سفید می‌دهند.

(اخذ آرا به عمل آمده 83 ورقه سفید تعداد شد)

نایب رئیس - عده حضار 86 با 83 رأی تصویب شد.

اسامی رأی دهندگان - آقایان: ذوالفقاری، مراد اریه، محمد بهادری، ارباب گیو، مظفرزاده، اقبال، عبدالکریم صدریه، حاذقی، یمین اسفندیاری، دری، فداکار، مهدی عدل، ایپکچیان، دکتر رادمنش گرگانی، حیدرعلی امامی، منصف، کاظم جلیلی، شیخ‌الاسلام ملایری، ناصرقلی اردلان، هاشمی، دکتر کشاورز، صادقی، طهرانچی، پروین گنابادی، ذکایی، کامبخش، دکتر اعتبار، رحمان قلی خلعتبری، شجاع، دکتر زنگنه، فرهودی، دکتر شفق، حسن اکبر، سرتیپ‌زاده، افشار صادقی، رضا رفیع، صمصام، فاطمی، نبوی، فرمند، نقابت، دکتر معظمی، احمد اخوان، شریعت‌زاده، محمدتقی اسعد، مهندس فریور، صدر قاضی، طوسی، مجد ضیایی، دکتر معاون، عامری، تیمورتاش، محمدعلی امام جمعه، دولت‌آبادی، رحیمیان، مؤید ثابتی، نجومی، مجد، ثقه‌الاسلامی، محمد طباطبایی، مخبر فرهمند، سیف‌پور فاطمی، مؤید قوامی، ذوالقدر، دکتر مصدق، گله‌داری، ظفری، آشتیانی، صفوی، محمدعلی اعتماد، پوررضا، محیط، دهقان، دکتر مجتهدی، تیموری، فرمانفرمائیان، اسکندری، فتوحی، رضا حکمت، عماد تربتی، فیروزآبادی، افخمی.

6- قرائت گزارش کمیسیون عرایض راجع به تلگرافات شهرستان‌ها در موضوع قضایای آذربایجان

نایب رئیس - گزارشی از کمیسیون عرایض و مرخصی رسیده است برای اطلاع مجلس خوانده می‌شود آقای مجد هم پیشنهاد فرموده بودند که لایحه کمک به آسیب‌دیدگان قزوین جزو دستور باشد اول آقای کامبخش پیشنهاد کرده بودند بعد هم آقای مجد ضیایی چون هر دو منظور یکی بود گفته شد آقای کامبخش پیشنهاد کرده‌اند - اینک گزارش کمیسیون عرایض و مرخصی قرائت می‌شود.

(به شرح آتی خوانده شد)

ریاست مجلس شورای ملی - در ظرف یک ماه و نیم اخیر که در آذربایجان حوادث ناگواری پیش آمده از طرف وجوه طبقات ملت و افراد برجسته و معاریف مرکز و تمام استان‌ها و شهرستان‌ها از سکنه شهرها و ایلات تلگراف‌های متعددی دایر به ابراز احساسات وطن‌پرستی و داوطلب بودن برای همه گونه فداکاری و همکاری به اولیای دولت به منظور رفع غائله و جلوگیری از ادامه عملیات مخالف قانون اساسی که در آن استان به عمل آمده و می‌آید به مجلس شورای ملی واصل گردیده است که صورت قسمتی از آنها به ضمیمه به عرض مجلس شورای ملی می‌رسد تا در صورت موافقت از طرف مقام ریاست به دولت ابلاغ شود به وسیله مقتضی از آنها قدرشناسی به عمل خواهد آمد.

مخبر کمیسیون عرایض و مرخصی - حاذقی

بعضی از نمایندگان - بحث ندارد.

حاذقی - بنده خواستم از طرف کمیسیون عرایض یک توضیحی عرض کنم.

نایب رئیس - به نظر بنده موضوع قابل بحث نیست. به کمیسیون عرایض و مرخصی تلگرافاتی از ولایات و استان‌ها رسیده راجع به اوضاع آذربایجان که لازم دانسته بودند به عرض مجلس برسد این موضوع احتیاج به بحث ندارد و حالا مطرح نیست. مقصود کمیسیون عرایض و مرخصی این بود که تلگرافاتی که از ولایات و استان‌ها رسیده است و راجع به اوضاع آذربایجان اظهاراتی کرده‌اند و نظریه خودشان را اظهار کرده‌اند دیگر مطرح نیست و تصمیمی لازم ندارد.

طوسی - بنده یک تذکری داشتم.

نایب رئیس - فعلاً اکثریت نیست و تذکر هم باید در موقع خودش باشد.

طوسی - راجع به پیشنهاداتی که قبلاً تقدیم شده است از طرف بنده.

نایب رئیس - اکثریت نیست.

بعضی از نمایندگان - اکثریت شد.

7- تصویب فوریت طرح راجع به کارمندان پیمانی

نایب رئیس - پیشنهادات به طوری که رسیده است مطرح می‌شود در مجلس و این نظر جنابعالی را آقای هاشمی مراعات می‌فرمایند.

هاشمی - پیشنهادی است که به امضای تقریباً شصت بلکه متجاوز از آقایان نمایندگان رسیده است راجع به کارمندان پیمانی و نامه‌ای هم از آقای نخست‌وزیر در تأیید همین پیشنهادات رسیده که این را بر سایر لوایح مقدم بدارند - قرائت می‌شود.

امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌نماییم که لایحه تبدیل وضع کارمندان قراردادی به رسمی که طی شماره 21929/26/7/24 از طرف دولت سابق تقدیم مجلس شورای ملی و دولت فعلی طی شماره 18210 مورخ 2/10/24 با تقدیم طرح آن موافقت نموده با قید یک فوریت در کمیسیون مربوط مطرح و گزارش آن به مجلس تقدیم گردد.

نایب رئیس - برای اطلاع آقایان عرض می‌کنم و تصور می‌کنم غالب آقایان نمایندگان سابقه دارید که این طرح قبلاً داده شده است. علت دادن این پیشنهادم این است که این لایحه یک شوری باشد فقط آقایان موافقت‌ کنند که یک رأی داده شود. و به سایر مسائل بپردازیم گمان می‌کنم که همه آقایان موافق هستند.

بعضی از نمایندگان - مخالفی نیست.

نایب رئیس - مخالفی نیست؟

اردلان - بنده مخالف هستم.

حاذقی - ایشان شوخی می‌کنند موافق هستند.

نایب رئیس - بفرمایید آقای اردلان.

اردلان - عرض کنم این ورقه را آقایان کارمندان قراردادی آوردند که من امضا کنم ولی امضا نکردم علتش این است که اگر ما بخواهیم اینها را گول بزنیم همان لایحه‌ای بود که آقای فرهودی هم آوردند گفتند چکارش بکنیم، برای آن به یک فوریتش رأی دادیم چطور شد آقا (فرهودی - دفن شد در کمیسیون) . . . جز این که دفن شد کار

+++

دیگری کردیم؟ ده تا ازاین قبیل لوایح آمده است در مجلس و رأی دادیم، مردم را مسخره نباید کرد یک تبصره‌ای بنده پیشنهاد کردم جزء لایحه سه دوازدهم هست آن را تصویب بفرمایید این لایحه‌ای که دولت سابق آورد یک کتاب ضخیمی است آیا می‌شود آن را در کمیسیون با این که دو ماه بیشتر وقت نداریم از دوره چهاردهم کمیسیون دارایی که خود بنده هم در آن کمیسیون هستم و کمیسیون بودجه هم می‌گوید که من هم باید تصویب بکنم دو تا کمیسیون که هر کدام 18 و 12 نفر هستند، این کار به این ترتیب عملی نخواهد شد ما اول می‌خواهیم به شور اول آن رأی بدهیم بعد هم بیاوریم به مجلس ماده به ماده بگذرانیم، این یک کاری است که محال است، چرا مردم را اذیت می‌کنید بنده در این مجلس شورای ملی عرض کرده‌ام حالا هم استدعا می‌کنم آقایان عرض من را توجه بفرمایید در دوره سیزدهم مجلس شورای ملی برای این که کارمندان قراردادی پست و تلگراف را تبدیل به کارمندان رسمی بکند آن روز زحمتی کشیدند در کمیسیون‌ها و بعد هم در خود مجلس شورای ملی یک قانونی گذرانیدند تحت هشت ماده که این قانون اجرا شد و از آن وقت به بعد هم نه شکایتی از کارمندان رسمی رسید و نه از کارمندان قراردادی، این قانون به طور خوبی اجرا گردید بنده حالا هم عرض می‌کنم که روی همان اصل و پایه‌ای که مجلس شورای ملی در دوره سیزده نسبت به این قانون تبدیل کارمندان قراردادی به رسمی رأی داده است و اجرا شده امروز هم مجلس شورای ملی اجازه بدهد به خود دولت که مستخدمین قراردادی که لااقل پنج سال سابقه خدمت دارند مطابق آن قانون تبدیل به رسمی بکنند و این هم که بنده می‌گویم پنج سال برای این است که تمام مشکلاتی که برای ما فراهم شد از شهریور 1320 به بعد بود پیش از آن یک وضع بسیار مطلوبی داشت به این ترتیب که ما اینجا انجام کردیم سایر کارمندان قراردادی هم عمل می‌کنند، به پنج سال که سابقه خدمت‌شان رسید شامل آن قانون می‌شوند و البته ما امروز این را رأی می‌دهیم و به نظر خودمان سرشان را شیره مالیده‌ایم به هیچ‌ وجه نتیجه نمی‌گیریم و بنده با این عمل مخالف هستم.

هاشمی - چرا شیره مالیدیم.

نایب رئیس - آقای دولت‌آبادی بفرمایید.

دولت‌آبادی - اظهاراتی را که آقای اردلان فرمودند در حقیقت موافقت بود نه مخالفت منتهی یک نظر تندتری داشتند که زودتر به نتیجه برسیم بنده فکر نمی‌کنم که هیچ کس در مجلس با کمک و انجام کار آقایان کارمندان قراردادی دولت و تبدیل وضعیت‌شان به وضعیت ثابتی مخالفتی داشته باشند (صحیح است) النهایه یک مشکلاتی را که هست باید حل کرد این شکلی را که الان ایشان پیشنهاد کردند 5 سال مسلماً موجب تضییع حق یک عده از کارمندان دولت خواهد شد از این جهت بنده آن نظر اول را تأیید می‌کنم و از آقایان هم تمنی می‌کنم برای تسریع این کار استثنائاً موافقت بفرمایید تصویب شود که زودتر این لایحه به یک صورت عملی تصویب شود و در همین هفته بیاید به مجلس.

بعضی از نمایندگان - رأی بگیرید.

نایب رئیس - برای اطلاع آقایان عرض می‌کنم که در کمیسیون دارایی این لایحه مطرح است منتهی اثر این رأی این است که یک فوری می‌شود یک شوری می‌شود.

بعضی از نمایندگان - صحیح است همان یک شوری باشد.

یمین اسفندیاری - آقا در کمیسیون مطرح شده.

نقابت - مقصود این است که یک فوریتش را رأی بگیرید که یک شوری بشود.

نبوی - اسامی کسانی را که بیرون می‌روند بفرمایید.

نایب رئیس - از امروز این تصمیم هیئت رئیسه به موقع اجرا گذاشته بشود؟ آقایان توجه داشته باشند که بیرون تشریف نبرند.

دکتر کشاورز - این تصمیم هیئت رئیسه مورد اعتراض بعضی از آقایان نمایندگان است و نواقصی دارد و قبل از این که آن نواقص رفع شود نباید به موقع اجرا گذارده شود.

نایب رئیس - این تصمیم هیئت رئیسه مطابق با نظامنامه است که الان مورد اجرا است.

دکتر کشاورز - شما حق حرف زدن یک وکیل را نمی‌توانید محدود بکنید این کار برخلاف نظامنامه است.

نایب رئیس - این تصمیم مطابق با آیین‌‌‌نامه است که مورد عمل است ما خلاف آیین‌نامه عملی نکردیم.

دکتر کشاورز - این طور نیست شما حق صحبت کردن را پانزده دقیقه می‌کنید چطور ممکن است که وکیل را در صحبت کردن محدود کرد به هیچ‌ وجه حق ندارد هیئت رئیسه این تصمیم را بگیرد!

نایب رئیس - آن قسمت موضوع دیگری است رأی می‌گیریم به یک فوریت این طرح کارمندان دولت آقایانی که موافق هستند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. چهار پیشنهاد رسیده است از آقایان نبوی، دکتر زنگنه، مجد ضیایی، حاذقی به این مضمون که پیشنهاد می‌کنند لایحه سه دوازدهم جزء دستور قرار گیرد.

8- بقیه مذاکره در لایحه سه دوازدهم بودجه

بعضی از نمایندگان - جزو دستور هست مخالفی نیست.

حاذقی - باید هرچه زودتر تکلیفش معلوم شود.

نایب رئیس - آقای نبوی.

نبوی - آن روز که یک دوازدهم تفکیک شد و تصویب شد تأکید شد که بلافاصله لایحه سه دوازدهم مطرح خواهد شد و خاتمه پیدا خواهد کرد در آن لایحه یک چیزهایی است که تماس با احتیاجات تمام وزارتخانه‌ها دارد و زندگانی روزمره آن وزارتخانه‌ها مربوط به تصویب آن لایحه است اگر آن لایحه تصویب نشود و یا در تصویبش تأخیر شود کارهای وزارتخانه‌ها فلج می‌شود (صحیح است) یکی از جهاتی که کار در مجلس نمی‌گذرد این است که ما دستورمان را هر روز عوض می‌کنیم یک موضوعی درش صحبت می‌شود و کار به مرحله پیشنهادها می‌کشد بعد از دستور خارج می‌شود و چیزهای تازه‌ای می‌آید استدعا می‌کنم آقایان موافقت کنند آن لایحه مطرح شود چون چند جلسه تا به حال برای آن صحبت شده است و کلیاتش گذشته است فقط مذاکره در پیشنهادات است اگر آقایان یک ساعت صرف وقت بفرمایند و جلسه را از اکثریت نیندازند این لایحه می‌گذرد (صحیح است)

نایب رئیس - آقای فرهودی

فرهودی - موافق هستم

نایب رئیس - رأی می‌گیریم (جمعی از نمایندگان - کسی مخالف نیست رأی لازم ندارد مطرح شود) خواهش می‌کنم آقایان وقتی که می‌‌خواهیم رأی بگیریم از جلسه خارج نشوند بلکه یک ساعت بتوانیم کار کنیم و همیشه عده 85 را در نظر بگیرند زیرا اگر کمتر شود چون باید رأی بگیریم نمی‌توانیم کاری انجام دهیم. پیشنهادات خوانده می‌شود. پیشنهاد آقای اردلان:

این بنده تبصره الحاقیه زیر را به ماده اول پیشنهاد می‌نمایم:

تبصره - از درآمدهای پیش‌بینی شده دولت در سال 1324 حق‌الامتیاز شرکت کل تلفن در سه ماهه آخر سال حذف و دریافت نخواهد شد و حق انحصاری مکالمات تلفنی نیز ملغی می‌گردد لکن شرکت کل تلفن می‌تواند بدون داشتن حق انحصار به کارهای خود ادامه دهد.

هاشمی - یک پیشنهاد دیگر هم آقای اردلان دارند اجازه می‌فرمایید آن هم خوانده شود که یک جا توضیح بدهند.

(این طور خوانده شد)

از این تاریخ به بعد درآمد بنگاه کل راه‌آهن جزء درآمد عمومی کشور منظور خواهد شد.

نایب رئیس - موضوع این پیشنهاد خبر علیحده‌ای است مربوط به پیشنهاد اول نیست. آقای اردلان

اردلان - عرض کنم یکی از عوامل بسیار مهمی که در عصر حاضر تأثیر زیادی در امور اجتماعی و مخصوصاً در امور اقتصادی یک کشوری دارد تلفن است (یمین اسفندیاری - صحیح است) بدبختانه این دستگاه در مملکت ما فلج شده است (یمین اسفندیاری - صحیح نیست) علت این که این دستگاه فلج شده است این است که یک شرکتی که اسمش شرکت تلفن است به مناسبت یک امتیازنامه‌ای که در دست دارد حق انحصاری تلفن را در تمام کشور به عهده گرفته و بدبختانه نمی‌تواند انجام بدهد (صحیح است) وقتی که نمی‌تواند انجام بدهد از یک طرف مردم این مملکت ناراضی هستند و عملش برخلاف امتیازنامه هم هست و بنده باید این مسئله را به عرض برسانم که این امتیاز دو طرف دارد یک طرفش پادشاه وقت که به یک شخصی که الان به دست شرکت تلفن افتاده است امتیازی داده که حق دارد به طور انحصار در سرتاسر کشور ایران تلفن این مملکت را اداره کند (پوررضا - در جلسه گذشته هم این مطالب را فرمودید) اجازه بدهید بنده عرضم را بکنم. ولی همان امتیازنامه می‌گوید که شرکت تلفن هم باید حوائج مردم را از این حیث برآورده کند حالا این شرکت تلفن کار را به جایی رسانده است که اگر شما یک دستگاه تلفن در شهر تهران بخواهید باید لااقل پنجاه هزار ریال پول بدهید (صحیح است) آقا این در کجای امتیازنامه این طور نوشته شده است؟ مثلاً فرض بفرمایید یکی از آقایان می‌خواهد در قم با ملایر صحبت کند می‌روید می‌بینید که یک عده زیادی در یک محوطه‌ای کوچک که اسمش

+++

شرکت تلفن است ایستاده‌اند می‌گویید آقا من می‌خواهم با ملایر صحبت کنم می‌گویند که در ظرف بیست و چهار ساعت فلان ساعت موقع صحبت با ملایر است وقتی هم در همان وقت می‌روید صحبت کنید چندین ساعت باید تأمل کنید چون ده نفر ایستاده‌اند و می‌خواهند با عراق صحبت کنند پانزده نفر می‌خواهند با ملایر صحبت کنند بالاخره در سرتاسر خاک ایران که سه برابر خاک فرانسه است یک رشته سیم هست و همه باید با آن یک رشته سیم صحبت کنند و این شرکت می‌خواهد که تمام مملکت ایران اسیر و عبید این شرکت بشوند و تازه وقتی هم که می‌خواهی صحبت کنی فریاد می‌کنی ملایر، ملایر صدا نمی‌رسد (خنده نمایندگان) بالاخره گفتار شما را می‌دهد به راهجرد راهجرد می‌دهد به عراق و عراق می‌دهد به ملایر و جان شما به لب رسیده تا این که بتوانید دو کلمه حرف بزنید (فداکار - تازه کاشان جواب می‌دهد) یکی از آقایان نمایندگان به بنده نوشته‌اند که امتیاز شرکت تلفن از مجلس هم نگذشته است (یمین اسفندیاری - گذشته است) (صحیح است) (فداکار - آقای دکتر طاهری که تصدیق کردند کافی است) حالا اگر ما بیاییم یک تصمیمی بگیریم که خدای نکرده در این تصمیم‌مان یک مستخدمی صدمه بخورد یا شرکت تلفن از فعالیتش کاسته شود به خدا هرگز من این پیشنهاد را نمی‌کردم ولی عیناً وضعیت شرکت تلفن به یک تشنه‌ای می‌ماند که یک رودخانه را بخواهد انحصار به خودش بدهد در صورتی که یک لیوان آب آن را سیرآب می‌کند شرکت تلفن می‌تواند فعالیت خودش را کاملاً ادامه بدهد چنانچه بنده هم پیشنهاد کرده‌ام ولی دست مردم را هم باز بگذارید و این فعالیت اقتصادی را در مملکت جلویش را نبندید و بگذارید دیگران هم از این فعالیت اقتصادی استفاده کنند. بنده در پیشنهاد خودم می‌گویم که شرکت تلفن کاملاً وظایف فعلی خودش را انجام بدهد فقط ما در سال سی هزار تومان که ماهی دو هزار و پانصد تومان باشد از شرکت تلفن می‌گیریم به نام حق‌الامتیاز و یک مملکتی را فروخته‌ایم این است که بنده از آقایان نمایندگان تقاضا می‌کنم موافقت بفرمایند فقط این انحصار برداشته شود و این حق‌الامتیاز گرفته نشود (مهندس فریور - در شهر هم همه سیم بکشند؟) اجازه می‌فرمایید من عرضم را بکنم شما نمی‌توانید در آن واحد تمام قضایا را اصلاح بکنید شما راه باز بکنید بعد کار درست می‌شود شما یک سد بزرگی جلوی این کار گذاشته‌اید این راه را باز کنید روزنامه دو روز پیش را ملاحظه کنید بانک ملی ایران صورت داده بود که بیش از هفت میلیارد ریال اسکناس در دست مردم است این یک سرمایه بزرگی است شما می‌توانید ارز لیره بخرید و یک فعالیت اقتصادی ایجاد بکنید و با این ترتیبات شما جلویش را سد می‌کنید شما آقای مهندس فریور وقتی این سد را برداشتید (مهندس فریور - با اقای یمین اسفندیاری صحبت کنید) بنده چاکر آقای یمین هستم (یمین اسفندیاری - شما تاج سر بنده هستید) (نایب رئیس - آقای یمین صحبت نفرمایید) (یمین اسفندیاری - ایشان فرمودند چاکر بنده هستند بنده هم جواب ایشان را عرض کردم) (نایب رئیس - بین‌الاثنین صحبت نکنید) عرض کنم بنده غرض با کسی ندارم فقط آسایش مردم را می‌خواهم وقتی شما راه را باز کردید فعالیت اقتصادی به خودی خود به وجود می‌آید آقایان نمایندگان که در آمریکا بوده‌اند آقای دکتر اعتبار شما در آمریکا بوده‌اید آیا با هر شهری با هر نقطه‌ای می‌توانند صحبت کنند یا این طور است که در مملکت ما هست؟ این مؤسسه‌ای که در دنیای متمدن می‌توانند حداکثر استفاده را از آن بکنند در مملکت ما این وسیله تمام دستگاه‌های اجتماعی و اقتصادی ما را فلج کرده است حالا بیایید این انحصارش را بردارید به شرکت تلفن هم ضرر نمی‌خورد بنده پیشنهاد کرده‌ام این حق‌الامتیاز را در سه ماهه آخر سال در جزء عایدات 1324 نگیرند و انحصار مکالمات تلفنی را هم برداریم و این راه را باز کنیم وقتی دولت این راه را باز خواهد کرد چطور خواهد شد؟ در تمام شهرها انجمن‌های ایالتی و ولایتی هست انجمن‌های شهر هست، دولت هست می‌آیند می‌نشینند سرمایه می‌گذارند و این کار را سر و صورتی می‌دهند ما که نمی‌توانیم تمام مملکت ایران را که سه برابر خاک فرانسه است با یک رشته سیم اداره کنیم بالاخره شرکت تلفن هم کار خودش را می‌کند والا با این ترتیب والله انصاف نیست هیچ جای دنیا شرکت تلفن این طور نیست خود شرکت تلفن هم باید موافقت کند و به امور اجتماعی و اقتصادی مملکت کمک کرده است (صحیح است) این نظر بنده است.

یمین اسفندیاری - اجازه بفرمایید بنده مخالف هستم با این پیشنهاد یک توضیحاتی دارم عرض کنم.

نایب رئیس - شما عضو کمیسیون بودجه نیستید آقای نبوی.

نبوی - بنده در اصل موضوع عرضی ندارم فقط راجع به این پیشنهاد عرضم این است که ماده اول در جزء لایحه یک دوازدهم تصویب شد و پیشنهادات ماده دوم باید خوانده شود در این پیشنهاد نوشته شده بود تبصره ماده یک در صورتی که ماده یک الان مطرح نیست (اردلان - ماده واحده است)

نبوی - ماده یک تصویب شد و الان مطرح نیست ماده دو فعلاً مطرح است باید تصویب شود (اردلان - این طور نیست) باید این را ماده دو بکنند که مطرح شود.

اردلان - بنویسید ماده دو مانعی ندارد مطرح کنید.

نایب رئیس - آقای دکتر زنگنه.

دکتر زنگنه - مخالفتی که بنده با پیشنهاد آقای اردلان می‌کنم با قسمت آخرش است که فرمودند که لغو امتیاز. باز شرکت آزاد باشد تلفن را داشته باشد این به عقیده بنده صحیح نیست تلفن اگر صلاح است که ملغی شود و بنده هم معتقد هستم با این قسمت با آقای اردلان ولی قسمت دومش را معتقد نیستم به جهت این که امروز تلفن مثل جاده راه‌آهن و چیزهای دیگر شده است و یک جنبه چیز خصوصی نمی‌تواند نداشته باشد اساساً جزء استفاده کشور و جزء دفاع کشور است شما فرض بفرمایید قشون‌کشی دارید اداره مملکت البته یکی از وسایل عمده‌اش تلفن است و به این جهت امروز اساساً هیچ معنی ندارد یک چنین وسیله‌ای دست یک شرکت شخصی باشد به عقیده بنده اگر آقای اردلان در قسمت پیشنهادشان این اصلاح را بفرمایند و قسمت اولش را پیشنهاد بفرمایند بنده موافق هستم.

اردلان - قسمت اولش را بفرمایید.

مهندس فریور - قسمت اولش چیست؟

یمین اسفندیاری - اجازه می‌فرمایید؟

صدر قاضی - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نایب رئیس - بفرمایید.

صدر قاضی - بنده می‌خواهم دو کلمه عرض کنم که در این موارد که لایحه از کمیسیون بودجه آمده است غیر از آقایان اعضای کمیسیون بودجه کسی دیگر نمی‌تواند صحبت کند (صحیح است) بنابراین این را خواستم دقت شود و مراعات بفرمایید.

نایب رئیس - تذکر جنابعالی وارد است از این به بعد رعایت می‌شود و چون آقای دکتر زنگنه عضو کمیسیون بودجه هستند و مخالفت کردند آقای یمین جنابعالی عضو کمیسیون بودجه نیستید.

یمین اسفندیاری - عضو کمیسیون بودجه نیستم ولی راجع به تلفن . . . (همهمه نمایندگان) (یک نفر از نمایندگان - بخصوص شخصی که خودش هم سهیم باشد نمی‌تواند صحبت کند) در جلسه قبل ایشان صحبت کردند بنده عرض کردم (همهمه نمایندگان)

نایب رئیس - تأمل بفرمایید آقا تذکر نظامنامه‌ای که داده شد صحیح و بمورد بود و عمل می‌کنیم رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای اردلان (مهندس فریور - دو مرتبه بخوانند)

(به شرح سابق قرائت شد)

صادقی - قسمت اولش رأی گرفته شود.

اردلان - قسمت اولش را تجزیه بفرمایید بنده پیشنهاد کرده‌ام.

محمد طباطبایی - اخطار نظامنامه‌ای دارم.

یک نفر از نمایندگان - آقا اعلام رأی شده است.

نایب رئیس - اخطار نظامنامه دارند شاید ایشان هم یک حرف حسابی مثل آقای صدر قاضی بزنند.

محمد طباطبایی - مطابق نظامنامه پیشنهادات باید مربوط به مطلبی باشد که مطرح است الان لایحه سه دوازدهم مطرح است (اردلان – متمم بودجه است) اجازه بدهید بنده حرفم را بزنم الان لایحه سه دوازدهم مطرح است آقا پیشنهاد می‌کنند راجع به شرکت تلفن یکی هم ممکن است پیشنهاد بکند مثلاً به‌ چاه‌های یزد و کرمان این برخلاف نظامنامه است، برخلاف قانون است (صادقی به عقیده شما) اجازه بدهید من عقیده شما را که نمی‌گویم عقیده خودم را می‌گویم در خود پیشنهاد قید شده است حق انحصار ملغی اگر حق انحصار است چطور ملغی هست، کدام حق است، کدام امتیازنامه کدام قانون است این شکل خوب نیست آقا اجازه بدهید بفرستیم به یک کمیسیونی ببینیم این واقعاً حق قانونی دارد یا ندارد اجازه بدهید این کارها را نکنید با لج و لجبازی کار مملکت درست نمی‌شود . . . (اردلان - چه لجبازی ما داریم اگر شرکت تلفن مطابق قانون دارای حقوقی است که به این شکل آدم نمی‌آید ملغی بکند این حرکت حرکت مجلس نیست اگر حق ندارد چی را ملغی می‌کنید حق ندارد (اردلان - آقا کجایش این اخطار نظامنامه‌ای بود چرا آقای رئیس بی‌لطفی می‌فرمایید)

نایب رئیس - آقای اردلان بی‌موقع حرف نزنید چرا بین حرف ایشان صحبت می‌کنید.

طباطبایی - اگر چنانچه پیشنهاد شما مربوط به بودجه بود البته من هم اجازه صحبت نداشتم ولی چون خارج از بودجه و این لایحه است بنده صحبت می‌کنم. حقوق اشخاص ثالث است می‌نویسید حق اشخاص ثالث ملغی است اگر حق است چرا ملغی می‌کنید. اگر حق ندارد چه حقی است که مجلس در ضمن باید بشناسد این صحیح نیست آقا، این کارها

+++

را نکنید (اردلان - صحیح نیست آقا)

نایب رئیس - به نظر بنده نظر ایشان هم وارد است زیرا الغای یک انحصاری باید یک تشریفاتی داشته باشد (اردلان - چه تشریفاتی دارد) باید دولت پیشنهاد به مجلس کند یا یک طرحی تهیه بشود که به امضای پانزده نفر باشد علاوه بر این به نظر بنده اساساً طرح این پیشنهاد مورد ندارد و موافقت بفرمایید دیگر مطرح نکنیم.

اردلان - این طور نیست آقا این چه وضعی است شما حق‌کشی می‌کنید پیشنهاد خوانده شده است باید رأی بگیرید.

دکتر کشاورز - پیشنهاد خوانده شده است باید رأی بگیرید.

صمصام - آقا رأی بگیرید چرا مورد ندارد.

نقابت - پیشنهاد شده است باید برود به کمیسیون

نایب رئیس - آقای فاطمی

فاطمی - مخبر کمیسیون بودجه بنده خواهش می‌کنم احساسات را کنار بگذارید. احساسات چیز دیگر است و کارهای مملکت چیز دیگر بنده طرفدار شرکت تلفن نیستم و از اداره تلفن هم به اندازه شما شکایت دارم (هاشمی - همه شکایت دارند) (صحیح است) اما یک انحصاری را که یک پادشاهی داده، یک مجالسی شناخته‌اند تا امروز با یک پیشنهادی نمی‌شود از بین برد (اردلان - رأی می‌گیرند آقا شما رأی ندهید) مگر به میل شما است این کار برخلاف اصول است برخلاف عقل است، برخلاف عدالت است. نمی‌شود حق کسی را تضییع کرد.

اردلان - اجازه بدهید مذاکره شود مطرح شود در اطرافش حرف بزنند.

فاطمی - مگر شما هر پیشنهادی که می‌دهید باید تصویب شود.

یمین اسفندیاری - شما حق هزار و پانصد نفر را دارید اینجا تضییع می‌کنید.

نایب رئیس - آقای یمین صحبت نکنید آقای اردلان به شما هم اخطار می‌کنم این موضوع اساساً قابل طرح نیست (صحیح است) پیشنهاد دیگر آقای اردلان. (صادقی - اجازه بفرمایید بنده اخطار دارم) بفرمایید.

صادقی - آقا اگر این پیشنهاد قابل طرح و قابل خواندن نبود چرا اجازه دادید خوانده شود و چرا اجازه دادید آقا یک ربع از پیشنهاد خودشان دفاع بکنند و چرا اجازه دادید مخالف پیشنهادشان صحبت بکنند و اعلام رأی شد اگر قابل اعلام رأی نبود چرا اعلام رأی فرمودید بنده استدعا می‌کنم برخلاف نظامنامه رفتار نفرمایید در صورتی که مذاکره شد حالا رأی بگیرید اگر کسانی موافق هستند رأی می‌دهند اگر مخالف هستند رأی نمی‌دهند.

نایب رئیس - در نظامنامه هست که اگر در موقع طرح یک مطلبی و گرفتن رأی رئیس مجلس اشتباه کرد و متوجه نشد یک نفر وکیل می‌تواند اخطار کند و اخطار نظامنامه‌ای همین جا موردش است نه آنجاهایی که بعضی‌ها از آن سوء استفاده می‌کنند (صحیح است) رئیس را متوجه می‌کنند که این عمل برخلاف نظامنامه است وقتی هم که رئیس متوجه شد تصحیح می‌کند مطلب را من به شما حق می‌دهم که از اول قابل طرح نبود ولی حالا که مطرح شد و این تذکر آقای طباطبایی داده شد که یک انحصاری را با یک پیشنهادی نمی‌شود لغو کرد من توجه کردم که نمی‌شود و اینجا جایش نیست. بنابراین مورد بحث نیست، خود جنابعالی هم می‌دانید که من نه طرفداری از شرکت تلفن دارم و نه از هیچ شرکت و هیچ دسته‌ای، بنده همیشه آیین‌نامه را اینجا رعایت می‌کنم و خواهش می‌کنم شما هم که همیشه توجه داشته‌اید و خودتان هم در هیئت رئیسه بودید این توجه را بکنید بنده ممکن است ماده آیین‌نامه فراموشم شده باشد (اردلان - ارجاع کنید به کمیسیون) پیشنهاد دوم آقای اردلان قرائت می‌شود.)

(به مضمون زیر خوانده شد)

تبصره - از این تاریخ به بعد درآمد بنگاه کل راه‌آهن جزء درآمد عمومی کشور منظور خواهد شد.

نایب رئیس - آقای اردلان بفرمایید.

اردلان - بنده این پیشنهاد را از آقای رئیس تمنی می‌کنم بفرستند به کمیسیون و در آنجا رسیدگی بشود و با نظر آقای فاطمی هم موافق هستم و اطاعت می‌کنم، و آقای عمادالسلطنه هم بی‌جهت به بنده بی‌لطفی فرمودند همیشه کار خوب را در این مملکت نمی‌شود اجرا کرد، ما بیخود اینجا حرارت نشان می‌دهیم و خودمان را عصبانی می‌کنیم، نمی‌خواهید توی این مملکت کار بشود بدبختی یک مملکتی که روی به انحطاط می‌رود همین جور چیزها است یعنی هر وقت که می‌خواهند کاری برای مملکت بکنند این طور می‌شود که نمی‌گذارند.

نایب رئیس - آقای اردلان در اطراف پیشنهاد صحبت بفرمایید.

اردلان - بنده پیشنهاد خودم را خواهش کردم به این طرز اصلاح بکنند.

«تبصره - از این تاریخ عواید و هزینه بنگاه کل راه‌آهن ضمیمه عواید و هزینه کل کشور منظور خواهد شد و دولت مکلف است در ظرف یک ماه صورت ریز بودجه آن را به مجلس شورای ملی تقدیم نماید.» این پیشنهاد یک قدری بیشتر از آن است عرض بنده این بود که ما آمدیم، یک وقتی راه‌آهن می‌خواستیم بسازیم مجبور بودیم که رعایت قوانین و مقررات عمومی مملکت را نکنیم و به سرعت این راه‌آهن را بسازیم حالا که ساختیم مجبور هستیم که این را نگاهداریم و امروز بنده عرض کردم که یک تصویب‌نامه‌ای هیئت وزرا صادر کرده که ده میلیون دلار که عبارت از سیصد و بیست میلیون ریال باشد بنگاه راه‌آهن مستقیماً از بانک ملی ایران قرض بگیرد و بنگاه راه‌آهن هم این پول را از بانک ملی ایران قرض گرفته اگر ما نیاییم مستقیماً هزینه و درآمد این بنگاه را تحت نظر نگیریم بعد از یک مدتی بنده می‌ترسم که قرض‌های خیلی زیادی گردن‌گیر این بنگاه راه‌آهن بشود و بنگاه راه‌آهن به کلی از بین برود این است که بنده تقاضا می‌کنم که عایدات راه‌آهن بیاید جزء عایدی کشور و مخارج راه‌آهن هم بیاید جزء مخارج مملکتی و در این لایحه هم یک تبصره جداگانه دارد که به عرض می‌رسد یعنی هزینه‌های ضروری لازم به تشریفات زیاد محاسباتی نیست و بنابراین راه‌آهن از این حیث در مضیقه نخواهد بود این است که بنده از آقایان خواهش می‌کنم نسبت به این پیشنهاد بنده برای مصلحت مملکت رأی بدهند.

پوررضا - مخالف هستم.

دکتر اعتبار - بنده هم مخالف هستم.

نایب رئیس - شما و آقای دکتر اعتبار عضو کمیسیون نیستید و نمی‌توانید صحبت کنید فقط آقای فرهودی می‌توانند صحبت کنند.

دکتر اعتبار - بنده جزء کمیسیون راه هستم و راه‌آهن هم مربوط به آن است بنده جزء اشخاص ایمرتل هستم جزء اشخاص مرتل نیستم.

نایب رئیس - آقای وزیر دارایی بفرمایید.

وزیر دارایی - آقای اردلان متأسفانه یک مطلبی که به ذهن‌شان رفت این قدر می‌فرمایند تا این که سایر آقایان خسته شوند (صحیح است) عرض کنم که آن مرتبه خدمت‌شان توضیح عرض کردم قانونی که برای بنگاه راه‌آهن دولتی ایران نوشته شده است هیچ ارتباطی با ساختمان راه‌آهن ندارد ساختمان راه‌آهن برطبق یک مقرراتی شد بعد از آن که راه‌آهن راه افتاد و شروع به بهره‌برداری آن کردیم یک قانونی از مجلس شورای ملی گذشت به اسم قانون بنگاه راه‌آهن دولتی ایران که برای بهره‌برداری آن است نه برای ساختمان این قسمت را عرض کردم که مسبوق باشید اما مطلب دوم در کمیسیون بودجه این مطلب مطرح شد خود آقایان اعضای کمیسیون بودجه یک ماده‌ای رأی دادند تقدیم مجلس شورای ملی شده که نه فقط بنگاه راه‌آهن بلکه هم بنگاه راه‌آهن و هم کارخانه‌جات دولتی دخل و خرجش جمعاً و خرجاً بیاید جزو بودجه و نظر آقا تأمین است.

نایب رئیس - آقای فاطمی مخبر هستید نظر آقا چیست؟ (صادقی - آقا پس گرفتند)

فاطمی - بنده خیال می‌کنم با این توضیحی که آقای وزیر دارایی دادند یعنی موافقت کردند که عواید جمعاً و خرجاً همه جزء بودجه بشود نظر آقا تأمین است و رأی ندارد.

بعضی از نمایندگان - مسترد داشتند.

نایب رئیس - پیشنهاد آقای فرهودی قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم بند الف به طریق زیر اصلاح شود: الف. به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود که از اول بهمن 1324 در حدود اعتباری که دارد به کارمندان لیسانسیه و دکتر که کمتر از دو هزار ریال حقوق ثابت دارند مطابق آیین‌نامه‌ای که به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید فوق‌العاده صعوبت معیشت بپردازد.

نایب رئیس - آقای فرهودی

فرهودی - عرض کنم که بند الف که در کمیسیون بودجه مطرح شد آقایان تشریف داشتند که بنده مخالفت نکردم رأی هم دادم وقتی که منتشر شد در جراید یک اظهارات و پیشنهادات و یک مخالفت‌هایی در اطراف این موضوع شد عده‌ای به نام کمک مهندسین تقاضا کردند این کمک به آنها بشود لیسانسیه‌های حقوق که در خدمت دولت هستند گفتند ما هم زحمت کشیدیم ما هم تحصیل کردیم چرا به ما کمک نمی‌شود بالاخره بند الف به این صورت درآمد که خدای نکرده کمیسیون بودجه می‌خواست نسبت به طبقات تحصیل کرده تبعیض قائل شود در صورتی که در کمیسیون بودجه هیچ این نظر نبود نظر این بود که مهندسینی که مدت‌ها تحصیل کرده‌اند و به موجب قانون با 104 تومان حقوق رتبه وارد خدمت می‌شوند و این مبلغ البته قابل زندگی کردن نیست به خصوص برای جوان تحصیلکرده‌ای که تازه وارد خدمت می‌شود و البته اعتراضاتی که می‌شود که مجلس شورای ملی نباید بین طبقات تبعیض قائل شود تا اندازه‌ای وارد است از طرف دیگر هم اصل فکر مقدس است یعنی

+++

بایستی به طبقات جوان تحصیل‌ کرده که در خدمت دولت هستند و حقوق‌شان کم است کمک بشود راه ‌حلی که به نظر بنده می‌رسد این بود که این بند الف به این صورتی که تصویب شده بالاخره مبلغی را شامل می‌شود فرض کنید چهارصد هزار تومان پانصد هزار تومان یک میلیون تومان یک مبلغی می‌شود بنده پیشنهاد کردم که این مبلغ را کمک هزینه بدهید به کلیه کارمندان لیسانسیه دولت (حاذقی - و دکتر) دکتر و لیسانسیه که در وزارتخانه‌های مختلف هستند و حقوق‌شان کمتر از دویست تومان است یک آیین‌نامه‌ای در هیئت وزیران طرح بکنید یک شرایط و مقرراتی برای این کار قرار بدهید همان اعتباری که برای این کار هست تقسیم کنید بین کارمندانی که درجه تحصیلات‌شان از لیسانس بالا است و مطابق آن آیین‌نامه کمک هزینه بهشان بدهند به این ترتیب هم از حدود اعتباری که برای این کار گرفته شده تجاوز نکردیم یعنی همان اعتبار را تقسیم کنید و هم این که نسبت به مجلس شورای ملی عنوان این که به یک عده تبعیض کرده این عنوان نشود و هم اصل فکر را که کمک شده باشد به طبقه جوان تحصیل کرده که حقوق‌شان کمتر از دویست تومان است مجلس شورای ملی قبول کرده و عمومیت داده است.

نایب رئیس - آقای مهندس فریور مخالف هستید؟

مهندس فریور - بلی بلی.

نایب رئیس - بفرمایید.

مهندس فریور - عرض کنم اولاً از لحاظ اصول پارلمانی این پیشنهاد پیشنهاد خرج است و قابل طرح نیست (صحیح است) ثانیاً بنده یک قدری شأن نزول این بند الف را در این لایحه متمم بودجه به عرض آقایان می‌رسانم بعد اگر چنانچه به نظر آقایان طوری رسید که توانستیم به سایر طبقات هم کمکی بکنیم بنده اول موافقش هستم. عرض کنم که آقا یک رتبه‌هایی در این مملکت گذشته قانون برای پزشکی تصویب شد قانون دانشیاری تصویب شد قانون رتبه و پایه‌های قضایی تصویب شد قانون دبیری تصویب شد یک فردی که تحصیلاتش سه سال بعد از متوسطه بود و پایه یک دبیری می‌گرفت حقوق ثابتش 170 صد و هشتاد تومان است یک کسی که پایه یک پزشکی می‌گرفت در حدود 190 تومان یک کسی که پایه یک قضایی می‌گرفت آن هم گمان می‌کنم 170 صد و هشتاد تومان می‌گیرد فقط مهندسین مطابق همان قانون 1311 یعنی قانون اعزام محصل به اروپا با رتبه سه اداری که آن وقت 52 تومان بود و بعد اشل 104 تومان بود استخدام می‌شدند با همان حقوق ثابت‌شان (صحیح است) یک دسته دیگر هم هستند از لیسانسیه‌های حقوق و لیسانسیه‌های شاید دانشکده علوم و ادبیات و اینها گر بروند دنبال معلمی و پایه دبیری بگیرند حقوق‌شان همان 170 صد و هشتاد تومان است لیسانسیه‌های حقوق اگر بروند دنبال کار قضایی پایه یک قضایی بگیرند باز حقوق‌شان صد و هفتاد هشتاد تومان است تنها یک عده می‌مانند که اینها در ادارات دیگر وارد می‌شوند حالا در آن ادارات هم یک آوانتاژ (Auantage) هایی دارند یا ندارند مطلب اصلاً گفتنی نیست اینها هم البته اگر بخواهند رتبه‌ای بشوند باز همان رتبه سه است. آمدیم با وزارت دارایی خیلی مذاکره کردیم مقداری چانه زدیم وزارت دارایی البته در مقابل این قضیه بود که مقدار اعتباری که برای این کار دارد بسیار کم است با در نظر گرفتن این که حتی‌المقدور چیز زیادی هم تحمیل به بودجه کشور نشود تحمیل به بودجه دنیریف (Deéirtf) کشور نشود آمدیم یک مقدار خیلی کمی برای این طبقه مهندسین که بهشان مسلماً ظلم شده بود قائل شدیم اولاً بعد از این این قدر کاغذ و اعلامیه و خطابیه و فلان و چاپی و ماشینی شده برای من آمد که واقعاً مستأصل شدم یک دسته آمدند گفتند تکنسین‌ها هم باید اضافه بگیرند یک دسته آمدند گفتند لیسانسیه و دکترها باید اضافه بگیرند بنده عرضی ندارم کاملاً موافق هستم که لیسانسیه‌ها و دکترها هم اضافه بگیرند ولی ما خودمان در این طرح حتی مهندسینی که حقوق‌شان بالاتر بود گفتیم محروم هستند، گفتیم این رفقای ما عزت نفس و عظمت روح به خرج بدهند از خودشان بگذرند برای این که به ضعفایشان سهم بیشتری برسد سهمی برسد که بتوانند حداقل زندگی را که باز هم تهیه نمی‌شود، برای خودشان فراهم کنند حالا آن مبلغ کم را اگر آقای فرهودی بخواهند این را تقسیم و تعمیم بدهند به همه‌شان هیچ چیزی نمی‌رسد (دکتر معظمی - نفری دو سه تومان بهشان می‌رسد) بلی شاید یکی دو سه تومان بهشان برسد (فرهودی - لیسانسیه‌هایی که در خدمت اداری هستند) بله همان‌ها من عقیده‌ام این بود اگر آقایان لیسانسیه‌‌ها که به حق از وضعیت خودشان شاکی هستند . . . (دکتر مظعمی - بله آنها هم حق دارند) اگر چنانچه یک قدری شم اداری داشتند صبر می‌کردند این موضوع می‌گذشت وقتی که می‌گذشت می‌شد مبنا برای این که آنها هم مطالبه حق بکنند (صحیح است) چرا توی این مملکت هر کس دارد یک قدم می‌رود بالا ما او را می‌کشیمش پایین؟ (صحیح است) اگر آقای فرهودی بخواهند این قضیه را تعمیم بدهند شاید کسی مخالفت نکند چون به هر کس دو سه تومان می‌رسد و به هیچ نتیجه‌ای نخواهند رسید من خودم آقا وکیل تهران هستم لااقل از لحاظ موکلینم منطقاً نباید کاری بکنم که بین اینها دودستگی ایجاد شود (فرهودی - مجلس هم همین نظر را دارد) بنده به آن عده‌ای که آنها هم به حق از وضع خودشان ناراضی هستند سفارش می‌کنم بگذارند همان طوری که ما الان استدلال می‌کنیم که چون شما رتبه قضایی را صد و هفتاد، هشتاد تومان حقوق می‌دهید به اینها هم باید لااقل صد و شصت تومان حقوق بدهید بگذارید این دسته هم بگذرد بر ایشان بعد درصدد مطالبه حق برآیند آن وقت باز هم سینه ما سپر است برای این که برویم و از حقوق آنها دفاع کنیم بنده استدعا می‌کنم برای این که چیزی به کسی برسد و اصلش از بین نرود آقای فرهودی این را پس بگیرند و بگذارند به این طبقه هم چیزی برسد.

نایب رئیس - عرض کنم این پیشنهاد خرج است اصولاً قابل طرح نیست متأسفانه چون پیشنهادات را آقای هاشمی می‌خوانند بنده متوجه نشدم و آن پیشنهادی هم که در ماده اول شد در کمیسیون بودجه خود آقای وزیر دارایی پیشنهاد کردند یکی از آقایان در آن جلسه آقای طباطبایی بودند یک تذکری در آن جلسه دادند که وکیل نمی‌تواند پیشنهاد خرج بکند و صحیح هم بود ما آیین‌نامه را باید رعایت بکنیم بنده هم در کمیسیون بودجه این رعایت را کردم و خود آقای وزیر دارایی این پیشنهاد را کردند و جزء لایحه بودجه دولت شد بنابراین. این اساساً مورد طرح ندارد آقای هاشمی پیشنهاد دیگری را بخوانید.

هاشمی - پیشنهادات به قدری زیاد است که اندازه ندارد و همه‌اش هم بی‌مورد.

نایب رئیس - آقایان باید رعایت بکنند.

(پیشنهاد آقایان دکتر مصدق و نبوی به شرح زیر قرائت شد:

پیشنهاد آقای دکتر مصدق و آقای نبوی

پیشنهاد می‌کنیم که تبصره ذیل به ماده یک اضافه شود (یک نفر از نمایندگان - ماده واحده باشد)

تبصره: از تاریخ تصویب این قانون انحصار دولتی دارو با حفظ اخذ عوارضی که از این راه به خزانه دولت عاید می‌شده ملغی است و بنگاه دارویی کل کشور منحل می‌‌شود وارد کردن دارو و فروش آن با رعایت قوانین و مقررات آزاد است.

(دکتر اعتبار - آقای رئیس اول تصمیم بگیرید ببینید وارد است یا نه؟ و بیخود وقت مجلس را تلف نکنید)

نایب رئیس - آقای نبوی از این پیشنهاد مقصودتان این است که آن قانونی که از مجلس راجع به بنگاه دارویی گذشته ملغی شود اگر این است که وارد نیست و به نظر بنده اینجا مورد ندارد و اگر مطلب دیگری است که بفرمایید.

نبوی - اجازه بفرمایید مقصودم را اینجا عرض کنم. اصل کلی این است که هر پیشنهادی که می‌شود مربوط باشد به قانون از اول دوره مجلس به متمم‌های در بودجه اگر نگاه کنید موادی است در تمام امور راجع به استخدام راجع به آبیاری راجع به اصلاحات راجع به راه‌سازی و تمام اینها هست (محمد طباطبایی - آقا آن را دولت پیشنهاد کرد نه وکیل) بنده اینها را تحقیقات کردم که تمام این سوابق محفوظ است قسمت عمده قوانینی که ما داریم و رویش عمل می‌شود همین‌ها است که به عنوان متمم بودجه اصلاح متمم بودجه و پیشنهاد بر متمم بودجه با مواد بودجه است از این جهت بنده خیال نمی‌کنم اشکالی باشد اما راجع به اصل موضوع مضار این انحصارها را همه آقایان می‌دانند که یک قسمت عمده از خرابی‌های این کشور این انحصارها بوده که در این چند سال دارایی مملکت تمام شد همین فاصله زیادی که بین زندگی افراد پیدا شد برای همین انحصارها بود و ما قبل از این تشکیلات این قدر میلیونر و میلیاردر و خلق‌الساعه نداشتیم و من در اینجا می‌خواهم از آقای وزیر دارایی و هیئت دولت تشکر کنم که اقلاً در این دوره این کار را کردند که بعضی از این انحصارهای مضر را ملغی کردند یکی از آنها انحصار دارو بود که خوشبختانه ملغی شده من در این باب چیزی عرض نمی‌کنم چون امری است انجام شده ولی این پیشنهاد یک قسمت دومی هم دارد یعنی قسمت اولش مربوط به لغو انحصار است و قسمت دومش مربوط به انحلال بنگاه کل دارایی است بنگاه دارویی اگر فرض کنیم که لازم هم بوده برای وقتی بوده که انحصار دارو بوده است این بنگاه مفصل بزرگ که یک تحمیل بزرگی برای این مملکت است اگر قائل بشویم که لازم بود برای آن روزی بود که خود انحصار دارو باقی بود حالا که انحصار دارو از بین رفته است نگهداری این بنگاه تحمیلی است بر خزانه مملکت بنده تصدیق می‌کنم که یک کنترلی لازم است که وزارت بهداری در بعضی از داروها داشته باشد ولی نه به این تفصیل ما تا بتوانیم باید از بودجه صرفه‌جویی بکنیم از تشکیلات زاید بکاهیم شاید پولی برسد برای کارهای ضروری و مفید به حال مملکت و یکی از آن تشکیلاتی که غیر ضروری

+++

و غیر لازم است همین بنگاه دارویی است که الان هست (فداکار - مدیرش بد است) و بنگاه دارویی هم با وضعی که فعلاً هست موجب گرانی است و باز کارهایی خواهند کرد که همین شکل در تحت نظر خودشان باشد و همین وضعی را که الان هست داشته باشد این است که بنده پیشنهاد کردم این بنگاه منحل شود فقط یک قسمت مختصری در وزارت بهداری باشد برای آن چند قلم دارویی که در کنترل دولت است.

نایب رئیس - آقای وزیر بهداری

وزیر بهداری - تبصره‌ای که آقای نبوی پیشنهاد فرمودند اینجا مذاکره شد و اصلاً صحبت این بود که قابل طرح در مجلس نیست (مهندس فریور - آن دیگر مربوط به تشخیص رئیس است)

نایب رئیس - آقای وزیر بهداری تأمل کنید من جواب این قسمت را بدهم آن وقتی که من گفتم تصور کردم که راجع به الغای انحصار است این در واقع الغای یک قانون است و مورد طرح دارد آن امتیاز بود مال شرکت تلفن این یک انحصار داخلی است.

مهندس فریور - اساساً این تذکر خارج از وظیفه وزرا است.

وزیر بهداری - خوب حالا که این طور است بنده حرفی ندارم، بنگاه دارویی وقتی تأسیس شده است در این مملکت که اوایل جنگ بین‌المللی فعلی بود (فداکار - جنگ تمام شد) ولی نه تمام نشده است متأسفانه (فداکار - برای شما تمام نشده است) و آن موقع پیش‌آمدی شد که مملکت ایران برای دارو فوق‌العاده‌ در مضیقه بود یا این که دارو خیلی کمیاب و گران بود یا اصلاً پیدا نمی‌شد و دول متفق برای ایران یک سهمیه‌ای قائل شدند (در این موقع آقای بهادری از مجلس بیرون می‌رفتند).

نایب رئیس - آقای بهادری تشریف نبرید (بعضی از نمایندگان - اکثریت نیست) آقای بهادری بودند با این که تذکر داده شد که اکثریت نیست بیرون رفتند (در این موقع اکثریت حاصل شد) آقای وزیر بفرمایید.

وزیر بهداری - متفقین یک سهمیه برای دولت ایران قائل شدند، دولت ایران دید در آن موقع اگر این سهمیه را که مقدار زیادی هم نبود به اختیار همه بگذارد این را هم می‌برند احتکار می‌کنند و به دست هیچ کس نخواهد رسید همان ترتیبی که برای اجناس دیگر پیش آمد که دولت مجبور شد قانون مخصوص محتکرین را به مجلس بیاورد لازم شد یک قانون بیاورد به این مناسبت این بنگاه دارویی را تشکیل دادند که لااقل اگر تمام داروها به دست مصرف‌کنندگان بیچاره نرسد یک مقدار مهمش برسد و بنگاه دارویی به این ترتیب تأسیس شد و تا امروز هم آنچه توانسته است خدمت کرده است حالا بنده شرح و بسط زیادی در کار این بنگاه نمی‌دهم به جهت این که چیزی است که وقت آقایان را خواهد گرفت والا شرح و بسطش اینجا حاضر است چیزی که هست به این بنگاه اعتراض کردند که انحصار دارد و باید لغو بشود وقتی دولت حس کرد که وضعیت طوری است که انحصار دارو را می‌شود لغو کرد چندی قبل لغو شد و از بین رفت و ورود دارو آزاد شد و هیچ کس هم نمی‌تواند شکایت کند که در مضیقه است هیچ اصلاً مضیقه‌ای برای ورود دارو قائل نشده‌اند هر کس دلش می‌خواهد. آقا بنده، عمرو، زید می‌توانیم دارو وارد کنیم. اما وضعیت این بنگاه، بنگاه دارویی قبل از این که تأسیس بشود اصلاً یک مؤسسه دارویی بود مؤسسه دارویی سپه که هنوز هم هست تمام مؤسسات دولتی دارویشان را از آنجا می‌خریدند و ارزان‌تر هم می‌خریدند دوای خوب هم می‌خریدند و هر وقت هم که در بازار دوا گران می‌شد آن مؤسسه قیمت دوا را پایین می‌آورد و آزاد می‌فروخت و به مردم سخت‌گیری نمی‌شد و مردم مجبور نمی‌شدند بروند فرش‌شان را هم بفروشند پول دوا بدهند امروز این مؤسسه وضعیتی پیدا کرده است که جزء وزارت جنگ است و محدود شده است به یک همچو مؤسسه‌ای در هر حال چون لازم است وزارت بهداری دوایی تهیه بکند نمی‌تواند از دست سوم یا دست چهارم دارو بخرد وقتی از دست سوم یا چهارم دوا خرید اولاً بودجه‌اش کافی نیست که این دوا را به قیمت گران بخرد ثانیاً وزارت بهداری وقتی می‌خواهد دارو بخرد باید اعلان بکند به مناقصه بخرد وقتی به مناقصه خرید هر کس هر دوای بد و خراب دارد می‌آورد می‌دهد با هم ساخت و پاخت می‌کنند همه را تحویل وزارت بهداری می‌دهند آن وقت به ضرر مملکت و مردم تمام خواهد شد به جهت این که یک قسمت مهم دوای مملکت و مردم را وزارت بهداری باید بدهد پس لازم است یک مؤسسه باشد که خودش دارو وارد بکند برای وزارت بهداری و ادارات و وزارتخانه‌های دیگر مخصوصاً برای فرستادن به ولایات بتواند دوا با قیمت ارزان وارد بکند (صحیح است) اگر بخواهید دوا با قیمت ارزان به آنها بدهید اگر از دست سوم و چهارم بخواهید بخرید قیمتش سه مقابل خواهد شد و نمی‌توانید آقای نبوی که منظورشان این بود که به قیمت ارزان دارو وارد بشود همین راهش است و خود این بنگاه برای این کار است یک وسیله‌ای است در دست دولت برای پایین آوردن قیمت (صحیح است) امروز اگر این بنگاه نباشد دواخانه‌ها، عمده‌فروش‌ها دوا را وارد می‌کنند به هر قیمتی می‌خواهند می‌فروشند (محمد طباطبایی - و دواهای تقلبی)

نایب رئیس - آقا صحبت نکنید.

وزیر بهداری - دوای بد، دوای تقلبی دوان گران باید آن وقت یک بدبختی که امروز مریض دارد با هزار زحمت، با فروختن اسباب و اثاثیه خانه‌اش دوا بخرد آن دوای بد را بخورد مریضش خواهد داد و آن مریض هم خواهد مرد اینجا دیگر نمی‌شود دفاع کرد از این اشخاصی که می‌خواهند خون مردم را در شیشه بکنند و دوای گران بفروشند و جیب خودشان را پر بکنند با پول مردم! بنده موافق نیستم با انحلال این مؤسسه که نافع است نه تنها برای مردم تهران بلکه برای تمام مردم این مملکت نافع است و این باید نگاهداری بشود تا بتوانیم دارو به قیمت ارزان و فراوان و دوای خوب به مردم بدهیم! (صحیح است)

فداکار - قانون منع احتکار را اجرا کنند.

 

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

نایب رئیس - اگر اجازه بفرمایند جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده یکشنبه شانزدهم دی ماه (دستور بقیه همین لایحه است)

(مجلس یک ساعت و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی-سید محمدصادق طباطبایی

سؤالات نمایندگان

ریاست محترم مجلس شورای ملی

خواهشمندم به جناب آقای وزیر جنگ اطلاع دهند برای جواب سؤال مربوطه به (بازداشت غیر قانونی افسران و تبعید آنان به کرمان بدون تعیین هیچ گونه تقصیر) حاضر شوند.

غلامعلی فریور

11/10/24

انتصابات و احکام

کارگزینی

آقای عبدالرشید رحیمی بخشدار بافق

از تاریخ ورود بخشدار جدید به سمت بخشداری مهریز منتقل شد.

آقای غلامعلی امیری شهردار بابل

از تاریخ ورود به محل مأموریت به سمت بخشدار بابلسر منتقل شد.

آقای مصطفی شیخ‌الاسلامی کارمند منتقل از اداره کل آمار و ثبت احوال

از تاریخ اول دی ماه 1324 به سمت بخشدار خمام منتقل شد.

آقای مرتضی جهان‌ بیکلو کارمند منتظر خدمت

از تاریخ 10/10/1324 به سمت بخشدار بافق منصوب شد.

آقای علی‌اصغر مصور رحمانی بازرس وزارتی

از تاریخ 10/10/1324 به سمت معاونت فرمانداری تهران منتقل گردید.

آقای علی‌اصغر سهیلی معاون فرمانداری تهران

از تاریخ 10/10/1324 به سمت بازرس وزارتی منتقل شدند.

آقای احمد جهانشاهی شهردار همدان

علاوه بر سمت فعلی به معاونت فرمانداری همدان نیز منصوب شدند.

اخبار مجلس

گزارش کمیسیون عرایض و مرخصی

کمیسیون عرایض و مرخصی در این هفته روزهای شنبه 8/10 و سه‌شنبه 11/10 و پنجشنبه 13/10/1324 به ریاست آقای سلطانی و سایر آقایان در ساعت (9) صبح تشکیل و به تعداد 221 برگ عرایض رسیدگی و به وزارتخانه‌های مربوطه رجوع شد ضمناً 80 پاسخنامه مرجوعات مجلس که از وزارتخانه‌ها رسیده بود از اداره دبیرخانه قانون‌گذاری برای رفع‌ نگرانی به متظلمین ابلاغ گردید.

+++

گزارش از کمیسیون بودجه جدید به مجلس شورای ملی

کمیسیون بودجه لایحه دولت را که اخیراً از طرف آقای وزیر جنگ به مجلس شورای ملی راجع به شهریه وراث افسرانی که در راه انجام وظیفه کشته می‌شوند تقدیم شده بود با حضور آقایان وزیر دارایی و معاون وزارت جنگ مطرح نموده پس از مذاکراتی که در اطراف این موضوع به عمل آمد در نتیجه کمیسیون مواد زیر را تنظیم و اینک گزارش آن را برای تصویب مجلس شورای ملی تقدیم می‌دارد:

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود اولاً آخرین حقوق مستخدمین لشگری و کشوری که در راه انجام وظیفه و خدمت به دولت از فروردین 1324 به بعد کشته شده یا می‌شوند به وراث قانونی آنها پرداخت نماید تشخیص این که در راه انجام وظیفه مقتول شده‌اند و تعیین وراث قانونی و سهم و مدت پرداخت نسبت به هر یک از آنها به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران خواهد بود.

ثانیاً - وزارت دارایی مجاز است مطابق دو ثلث آخرین حقوق مردم دکتر عبدالله حامدی و مرحوم جواد آزادی و مرحوم ابوالقاسم نراقی و مرحوم دکتر ابراهیم شامبیاتی و مرحوم کمال هدایت فهیم‌الدوله و مرحوم حسین اتابکی و مرحوم احمد مقیمی از تاریخ تصویب این قانون طبق قانون مستمری‌ها به ورثه قانونی آنها بپردازد.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودی

گزارش از کمیسیون بودجه جدید به مجلس شورای ملی

لایحه شماره 20579/701 دولت راجع به اجازه استقراض مبلغ پنج میلیون ریال از بانک ملی ایران برای کمک به حریق‌زدگان قزوین در کمیسیون بودجه مطرح با توضیحاتی که آقای وزیر دارایی بیان نمودند ماده واحده به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود مبلغ پنج میلیون ریالی را که برای مدت پنج سال بانک ملی ایران به بانک رهنی ایران وام خواهد داد ضمانت نماید - این وام به وسیله بانک رهنی ایران و با موافقت کمیسیونی مرکب از فرماندار و رئیس بانک ملی و نماینده بانک رهنی و رئیس انجمن شهر قزوین به صورت وام میان پیشه‌وران و صاحبان دکاکین حریق‌زده شهر قزوین تقسیم خواهد شد.

میزان هر وام به تناسب مایحتاج حرفه‌ای هر یک از آنها و نیز به نسبت تکمیل ساختمان از قرار صدی شش در سال معین و با اخذ سند ثبتی و گرفتن وثیقه و یا ضامن پرداخت خواهد شد. کلیه وام‌هایی که به موجب این قانون داده می‌شود حداکثر در ظرف پنج سال اصلاً و فرعاً به وسیله بانک رهنی ایران وصول و به بانک ملی ایران مسترد خواهد گردید.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودی

لوایح

مجلس شورای ملی

چون کیفر مقرر در آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مخصوصاً در مورد سرعت و رعایت ظرفیت برای حفظ انتظامات و جلوگیری از وقوع حوادث کافی به نظر نمی‌رسد و با بررسی‌هایی که به عمل آمده مشهود شده است که وقوع قتل‌ها و تصادفات دیگر بیشتر به واسطه عدم رعایت نظامات مقرر در موارد مذکور و فقدان پروانه رانندگی بوده است وزارت دادگستری مواد شش‌گانه زیر را به مجلس شورای ملی تقدیم و تقاضای تصویب آن را می‌نماید:

قانون تشدید مجازات رانندگان

ماده 1- هر راننده که رعایت سرعت مقرره را ننماید به حبس تأدیبی از 11 روز تا دو ماه و به غرامت از 250 ریال تا یک هزار ریال محکوم می‌شود.

ماده 2- هر راننده که زیادتر از ظرفیت مقرر مسافر یا بار قبول نماید به حبس تأدیبی از 11 روز تا دو ماه و یا به غرامت از 250 ریال تا یک هزار ریال یا به هر دو مجازات محکوم می‌گردد.

ماده 3- هر کس بدون داشتن پروانه رانندگی نماید به حبس تأدیبی از 11 روز تا شش ماه و به جزای نقدی از 250 ریال تا یک هزار ریال محکوم می‌گردد و در صورتی که با داشتن گواهی‌نامه درجات پایین به رانندگی که گواهی‌نامه درجه بالاتر لازم داشته باشد اشتغال ورزد به یکی از این دو کیفر محکوم خواهد گردید.

ماده 4- تکرار جرم در هر یک از مواد سه‌گانه فوق موجب محکومیت مرتکب از دو ماه و یک روز تا 6 ماه حبس تأدیبی خواهد بود.

ماده 5- در هر یک از موارد مذکوره در فوق علاوه بر کیفر دادگاه حکم به ضبط پروانه رانندگی از سه ماه تا یک سال صادر خواهد کرد.

ماده 6- رسیدگی به جرایم مذکور به طور فوق‌العاده و خارج از نوبت خواهد بود.

نخست‌وزیر                       وزیر دادگستری                 وزیر کشور

ابراهیم حکیمی                 امان‌الله اردلان                   الهیار صالح

مجلس شورای ملی

با نهایت احترام به استحضار خاطر عالی می‌رساند چون برطبق دستور دولت وزارت جنگ کوشش دارد در قسمت سربازگیری کمال مراقبت را به عمل آورده که از مزاحمت مشمولین جلوگیری شود و به طوری که عمل نشان می‌دهد در این قسمت اقدامات مؤثری شده است و ضمناً بعضی از مواد قانون نظام وظیفه مصوب 29 اسفند ماه 1321 شمسی نیز به علت ابهام آنها باید تصریح گردد که در مجالس سربازگیری و دادگاه‌های سیار به طور مختلف تعبیر و باعث اشکالاتی برای مشمولین نگردد علیهذا برای جلوگیری از هرگونه اختلاف نظر نسبت به موضوع ماده (64) قانون که طبق آن هرکس قبل از مشمولیت تأهل اختیار کند به عنوان تکفل از خدمت سربازی معاف نخواهد شد ماده واحده‌ای - به شرح زیر تنظیم و تقدیم مجلس شورای ملی می‌گردد و تقاضای تصویب آن را دارد.

ماده واحده - ماده 64 قانون اصلاحی نظام وظیفه مصوب 29 اسفند ماه 1321 ملغی و به جای آن ماده (64) زیر تصویب و از تاریخ تصویب به موقع اجرا گذارده می‌شود.

ماده 64- به استثنای مشمولین محصل که سال اعزام آنان موقع ترک و یا فراغت از تحصیل می‌باشد مشمولینی که در سال احضار حاضر و واجد شرایط سربازی تشخیص کردند به خدمت اعزام و چنانچه به واسطه عدم احتیاج در آن سال به قید قرعه معاف گردند از سن 22 سالگی به بعد در صورت متأهل شدن از مقررات تکفل بهره‌مند می‌شوند و در ظرف مدت چهار سال که از حیث تأهل متکفل منظور می‌گردند هرگاه در این مدت دارای اولاد شوند به کلی معاف و جزء طبقه مربوطه در احتیاط ذخیره منظور خواهند شد.

و به طور کلی متکفلین هر ساله تا قبل از خرداد ماه سن 25 سالگی رسیدگی و در صورتی که تکفل‌شان مرتفع نشده باشد جزو احتیاط منظور می‌گردند:

مشمولینی که در سال اعزام به خدمت یا قبلاً تأهل اختیار نموده‌اند از مزایای تکفل بهره‌مند نخواهند شد.

تبصره 1- مشمولین از متولدین 1295 به بعد که در تاریخ تصویب این قانون 5 سال متوالی متکفل و یا در سن 25 سالگی متکفل بوده از مزایای این ماده بهره‌مند می‌شوند.

هر یک از مقررات قانون جاریه خدمت نظام وظیفه با مقررات این ماده مغایرت داشته باشد ملغی می‌گردد.

نخست‌وزیر                       وزیر دادگستری                 وزیر جنگ

ابراهیم حکیمی                 امان‌الله اردلان                   علی ریاضی

مجلس شورای ملی

به طوری که نمایندگان محترم استحضار دارند یکی از عوامل مؤثر ترغیب و تشویق افسران و افراد به فداکاری و جانبازی در راه انجام وظیفه همانا مطمئن ساختن آنان نسبت به آتیه زندگانی خود و یا بازماندگان‌شان است و این موضوع مخصوصاً از لحاظ تقویت روحیه کمال اهمیت را دارد.

البته بازماندگان این قبیل افسران و افراد و همچنین آنهایی که در اثر حوادث جنگ و حین انجام وظیفه طوری مجروح یا معلول می‌شوند که منجر به فوت آنان می‌گردد باید از حیث معاش در مضیقه نمانده و مجبور به تکدی نشوند.

علیهذا بعضی از مواد اصلاحی قانون بازنشستگی ارتش مصوب 26 بهمن ماه 1314 به شرح زیر تقدیم مجلس شورای ملی می‌گردد و با قید یک فوریت تقاضای تصویب آن را دارد.

ماده 1- میزان مستمری که به وراث اشخاص مذکور در بند (الف) از ماده 20 قانون بازنشستگی ارتش مصوبه 26 بهمن 1314 تعلق می‌گیرد مساوی با تمام حقوق درجه مقتولین است.

ماده 2- میزان مستمری که به وراث اشخاص مذکور در بندهای (ب) و (ج) از ماده 20 همین قانون تعلق می‌یابد مساوی با 4 پنجم حقوق درجه متوفیان است.

ماده 3- میزان مستمری که به وراث اشخاص مذکور در بند (د) ماده 2 همان قانون تعلق می‌یابد مساوی با دو ثلث حقوق بازنشستگی یا وظیفه بازنشستگی است که شخص متوفی دریافت می‌داشته یا برطبق مقررات فصل اول و دوم همان قانون استحقاق دریافت آن را داشته است.

ماده 4- سهم مستمری هر یک از وراث ذکوری که به سن معینه در بند (ب) و (هـ) ماده 21 برسند یا وراث اناثی که شوهر اختیار نمایند یا هر یک وراث مذکور فوق که در حین استفاده از مستمری فوت کنند پرداخت نخواهد شد.

تبصره - وراث ذکوری که در اثر نابینایی و فلج و قطع شدن دست یا پا و جنون و امراض مزمنه و غیر قابل

+++

علاج قادر به کسب معاش نباشند مادام‌الحیات به اخذ مستمری خود ذیحق خواهد بود.

از تاریخ تصویب این قانون مواد 23 و 24 و 25 قانون بازنشستگی ارتش مصوب 26 بهمن ماه 24 ملغی و مواد بالا جانشین آنها می‌گردد.

نخست‌وزیر                       وزیر دارایی                       وزیر جنگ

ابراهیم حکیمی                 عبدالحسین هژیر               علی ریاضی

 

مجلس شورای ملی

چون اتفاق می‌‌افتد که مشمولین خدمت نظام وظیفه در حین انجام خدمت زیر پرچم و همچنین مشمولینی که باید به خدمت وظیفه دعوت شوند به واسطه محکومیت حقوقی با وجود سند لازم‌الاجرای ثبتی از طرف دوایر اجرای دادگستری و ثبت اسناد یا مقامات قضایی به تقاضای بستانکار بازداشت می‌گردند و این امر در انجام خدمت سربازی آنها خلل وارد می‌سازد و لازم است مادام که مشمولین نامبرده به خدمات زیر پرچم اشتغال دارند و یا دعوت به خدمت سربازی شده‌اند به واسطه امور حقوقی از توقیف مصون باشند بنابراین ماده واحده زیر پیشنهاد و تصویب آن مورد تقاضا است:

ماده واحده - به ازای طلب بستانکار از طرف دوایر اجرای دادگستری و ثبت اسناد و یا مقامات قضایی بازداشت افرادی که به خدمت نظام وظیفه اشتغال دارند و یا دعوت به خدمت نظام وظیفه شده‌اند مادام که دوره خدمت آنها پایان نیافته ممنوع است در این قبیل از موارد باید از دارایی مدیون استیفای طلب شود.

تبصره - وزارت جنگ و هر یک از مناطق سربازگیری و حوزه‌های اصلی یا فرعی سربازگیری مکلف هستند در صورت مراجعه دوایر اجرایی دادگستری یا ثبت اسناد و املاک یا مقامات قضایی کتباً تعیین نمایند که مدیون مشمول از چه تاریخ وارد خدمت شده و در چه وقت خدمت او خاتمه می‌پذیرد و نیز وظیفه دارند در صورت تقاضای مقامات فوق‌الذکر مشمول مدیون حاضر را پس از خاتمه خدمت تسلیم دایره اجرا و یا مقام قضایی مراجعه ‌کننده تسلیم نمایند.

نخست‌وزیر                       وزیر دادگستری                 وزیر جنگ

ابراهیم حکیمی                 امان‌الله اردلان                   علی ریاضی

 

شماره 21855/34564                    10/10/1324

بخش‌نامه‌ها

به دادسرای شهرستان تهران و دادسرای دیوان کیفر

به منظور تسریع در رسیدگی و کشف جرایمی که به آن دادسرا اعلام می‌گردد و همچنین برای حسن جریان امور محوله به بازپرسان و دادیاران مقرر می‌دارد. اولاً جرایم و اموری که برای رسیدگی به بازپرسان و دادیاران ارجاع می‌گردد رعایت تناسب کار را با بازپرسان و دادیاران کاملاً در نظر گرفته و هر یک از مأمورین مزبور که در سرعت عمل و کشف جرایم و غیره امتحانات لازم را داده‌اند جرایم مهمه را به آنها ارجاع نموده و مراقبت داشته باشند تأخیری در رسیدگی به عمل نیاید.

ثانیاً - برای حسن جریان امر کمیسیونی معین شده که به نام اینجانب عملیات و اقدامات بازپرسان و دادیاران را تحت نظر گرفته مخصوصاً آغاز و انجام کار را به دقت مراقبت نمایند که چنانچه سستی و بی‌علاقگی و اعمال نامطلوبی از هر یک از مأمورین مشاهده شود شدیداً تعقیب و مجازات شوند و همچنین لازم است بازپرسان و دادیاران عملیات و اقدامات کارمندان دفتری و مأمورین اجرا و احضار را که کاملاً در تسریع امر و تکمیل پرونده مؤثر است در نظر گرفته چنانچه تخلفی از آنها مشاهده کردند بدون تأخیر مراتب را به وسیله ریاست دادسرا به وزارتخانه اطلاع بدهند تا اقدام شایسته به عمل آمده متخلف و خاطی شدیداً مجازات و از خدمت برکنار گردد و اگر در نتیجه بازرسی مشاهده گردید که مأمورین دفتری و اجرا و احضار موجب تأخیر رسیدگی گردیده‌اند و عملیات آنها قبلاً اطلاع داده نشده علاوه بر این که مأموریت متخلف تعقیب خواهند گردید بازپرسان و دادیاران مربوطه نیز مسئول و تعقیب خواهند شد مراتب را به عموم کارمندان قضایی و اداری دادسرا ابلاغ و مراقبت کامل در اجرای بخش‌نامه داشته باشند.

م- 5894             وزیر دادگستری

شماره 30385/34542                    9/10/1324

به تمام دادگاه‌های حقوقی مرکز و شهرستان‌ها و استان‌ها

با اینکه در بخش‌نامه 19364-12/12/19 اهمیت اجرای ماده 128 قانون آیین دادرسی مدنی راجع به لزوم بررسی پرونده قبل از جلسه دادرسی و تهیه خلاصه دعوی و مدافعات و دلایل طرفین و یادداشت نکات لازم به توضیح و قرائت خلاصه مزبور در موقع گشایش جلسه و معایب عدم اجرای این ماده که علاوه از تخلف صریح موجب تأخیر رسیدگی و اختتام کار است گوشزد گردیده باز هم مشاهده می‌شود که دادگاه‌ها از اجرای این ماده غفلت ورزیده و به این جهت موجبات تأخیر رسیدگی از لحاظ عدم احاطه کامل قاضی در موقع رسیدگی به جریان پرونده فراهم می‌شود. بنابراین متذکر می‌شود چنانچه در آتیه دادرسان دادگاه‌ها از تهیه گزارش مقرر در ماده 128 قانون آیین دادرسی و همچنین رعایت مواد دیگر که از نظر سرعت جریان رسیدگی وضع گردیده غفلت ورزند شدیداً مورد تعقیب انتظامی قرار خواهند گرفت.

وزیر دادگستری

شماره 30383-34540                    9/10/1324

به تمام دادگاه‌های مرکز و استان‌ها و شهرستان‌ها

چون از تاریخ صدور رأی دادگاه‌ تا تهیه دادنامه و امضا و ثبت آن غالباً مدت زیادی فاصله می‌شود برای جلوگیری از این سوء جریان و امکان بازرسی لازم است کلیه دادگاه‌های دفتری برای ثبت آراء خود ترتیب داده و کلیه آراء صادره را در همان روز به ترتیب در آن ثبت نمایند و ضمناً صورت مجلسی در هر پرونده تنظیم نمایند که معلوم گردد رأی در چه تاریخ صادر شده و این صورت مجلس را دادرس با دادرسان دادگاه امضا نمایند که جریان امر در پرونده منعکس باشد.

م- 5893             وزیر دادگستری

کلیه دادگاه‌ها و دادسراها و ادارات تابعه دادگستری اعم از مرکز و شهرستان‌ها

اغلب مشاهده می‌شود کارمندان قضایی و اداری دادگاه‌ها و ادارات وزارت دادگستری حوائج و تقاضاهای خود را بدون اطلاع و استحضار رؤسای مافوق مستقیماً یا به وسایل خارجی به وزارت دادگستری فرستاده و انجام آنها را به وسایل غیر اداری خواسته و تعقیب می‌نمایند چون این ترتیب برخلاف انتظامات اداری است لزوماً مقرر می‌دارد از این تاریخ هیچ گونه تقاضایی از قبیل ترفیع و حق مقام و نقل و انتقال و مرخصی و معذوریت و غیره از کارمندان قضایی و اداری پذیرفته نخواهد شد مگر آن که تقاضای مزبور به وسیله رؤسای مافوق ارسال و رؤسای مربوطه نظریه خود را در مخالفت یا موافقت صریحاً اظهار کرده باشند و چون نظریه رؤسا در مقدرات کارمندان از جهت ابراز لیاقت و وظیفه‌شناسی و مرتب بودن در کار و حضور و غیاب کاملاً مؤثر خواهد بود البته آقایان رؤسا برای تشویق و ترقی مأمورین درستکار و وظیفه‌شناس و تعقیب مجازات مأمورین نادرست و بی‌علاقه دقت و بی‌طرفی را رعایت نموده و عقیده خود را بدون ملاحظه اظهار خواهند داشت مفاد بخشنامه را به کارمندان حوزه مأموریتی خود ابلاغ و تذکر بدهید تقاضاهایی که برخلاف ترتیب مرقوم در بخشنامه فرستاده شود علاوه بر این که ترتیب اثر داده نخواهد شد مورد تعقیب واقع شده در موقع ترفیع و دادن مزایای دیگر مؤثر و موردنظر واقع خواهد گردید.

م-5895              وزیر دادگستری

تصویب‌نامه‌ها

شماره 18766                  10/10/24

وزارت دارایی

هیئت وزیران پیرو تصویب‌نامه شماره 22334/1133/16/12/1323 در جلسه 28 آذر ماه 1324 طبق پیشنهاد شماره 11650 به تاریخ 5/4/1324 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه عوارضی به شرح زیر:

1- از منازل مسکونی غیر اجاره به تناسب قیمت از ده هزار ریال به بالا هر ده هزار ریال ده ریال در سال.

2- از دکاکین درجه اول 50 ریال درجه دوم 30 ریال درجه سوم 20 ریال درجه چهارم 5 ریال در ماه از شخص کاسب دریافت گردد.

به تشخیص انجمن شهرداری درجه‌بندی می‌شود.

3- از بهای محصولات کوره‌پزی صدی بیست.

4- از هر دستگاه رادیو سالیانه 240 ریال.

5- از هر دستگاه دوچرخه پایی سالیانه 120 ریال.

6- از آسیای منحصر به فرد خاش ماهیانه 300 ریال.

به نفع شهرداری خاش دریافت و به درآمد شهرداری منظور گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م - 5857                        نخست‌وزیر

+++

یادداشت ها
Parameter:294292!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)