کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 175 صورت مذاکرات مشروح مجلس روز سه‌شنبه هشتم مرداد ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت اسامى غایبین جلسه قبل‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان برومند - ابریشم‌کار و کهبد و توضیحات آقاى رئیس‏

3 - طرح و تصویب تقاضاى دولت راجع به تمدید دو ماه حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان‏

4 - اخذ رأى و تصویب اجازه فروش زمین به مجلس سنا

5 - طرح و تصویب فوریت لایحه تقاضاى اعتبار جهت دفع سن‏

6 - تصویب فوریت و طرح گزارش راجع به دو میلیارد قرضه ملى‏

7 - تقدیم لایحه تجدید استخدام پروفسور بالتازار رئیس بنگاه پاستور به وسیله آقاى وزیر بهدارى.

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 175

صورت مذاکرات مشروح مجلس روز سه‌شنبه هشتم مرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت اسامى غایبین جلسه قبل‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان برومند - ابریشم‌کار و کهبد و توضیحات آقاى رئیس‏

3 - طرح و تصویب تقاضاى دولت راجع به تمدید دو ماه حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان‏

4 - اخذ رأى و تصویب اجازه فروش زمین به مجلس سنا

5 - طرح و تصویب فوریت لایحه تقاضاى اعتبار جهت دفع سن‏

6 - تصویب فوریت و طرح گزارش راجع به دو میلیارد قرضه ملى‏

7 - تقدیم لایحه تجدید استخدام پروفسور بالتازار رئیس بنگاه پاستور به وسیله آقاى وزیر بهدارى.

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت نه و پنجاه دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل شد

1 - قرائت اسامى غایبین جلسه قبل.

رئیس - صورت اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى. شوشترى. آصف. عبدالحسین مجتهدى. شهاب خسروانى. غلامرضا فولادوند. آشتیانى‌زاده. افشار گودرزى. قراگزلو. قاسم فولادوند. سلطان‌العلما. محسن طاهرى. صالح طباطبایى. مکى. صدر میرحسینى. جمال امامى. دکتر شایگان. دکتر مجتهدى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمود محمودى. حسین خاکباز. دکتر مصباح‌زاده. خسرو قشقایى. تولیت. حسن اکبر. حاذقى. رضوى. سودآور. جواد مسعودى. ابتهاج.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: على بزرگ‌نیا. دولت‌آبادى. فرامرزى. دکتر هدایتى. بهبهانى. یک ساعت - دکتر بقایى یک ساعت و 30 دقیقه‏

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقاى محمد هراتى یک ساعت آقایان سلطانى و محمدعلى مسعودى و موقر 30 دقیقه.

رئیس - چون روز قبل تعطیل بود لذا صورت جلسه نداریم و نطق‌هاى قبل از دستور شروع می‌شود

2 - بیانات قبل از دستور آقایان برومند. ابریشم‌کار. کهبد. و توضیحات آقاى رئیس.

برومند - عرض کنم این یک شرحى است که اهالى محترم اصفهان به وسیله دو سه نفر نمایندگان خودشان که الآن در جلسه حضور دارند نوشته‌اند حاکى از حمایت و پشتیبانى از دولت جناب آقاى دکتر مصدق و به وسیله نامه‌اى از بنده تقاضا کرده‌اند که در اینجا قرائت شود.

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى ایران: در این هنگام که یگانه رجل تواناى ملى جناب آقاى دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر محبوب ایران با تأییدات خداوند متعال و اراده شاهنشاه عظیم‌الشأن و همکارى چند تن از فرزندان برومند و جانباز میهن مشغول اجراى قانون مقدس ملى شدن صنعت نفت شده‌اند امضاکنندگان زیر به نمایندگى قاطبه اهالى اصفهان بر حسب وظیفه ایرانیت و به نداى وجدان لازم مى‌دانیم آمادگى خود را براى هر گونه سربازى و فداکارى جهت اجراى منویات دولت حقیقتاً ملى معظم‌الیه اعلام و تذکار دهیم که اهالى میهن پرست و شاه دوست اصفهان به این وسیله تنفر و انزجار خود را از نوکران اجانب در هر لباس و مقامى باشند ابلاغ می‌نمایند

(آزاد - این دکان کى بسته می‌شود؟) هر وقت مردم بخواهند و تقاضا کرده‌اند که این نامه را تقدیم مقام ریاست کنم امیدوارم که احساسات بى‌شائبه مردم اثر نیکوى آن زودتر ظاهر شود و انشاالله این کار آن طوری که آروزى ملت ایران است خاتمه پذیرد و این احساسات هم براى هر کارى و براى پیشرف هر مقصود مقدس باشد موضوعى را که می‌خواستم به عرض مجلس شوراى ملى برسانم راجع به فرهنگ است چنانچه خاطر مبارک آقایان مستحضر است در چند جلسه قبل پیشنهاداتى براى بهبودى وضع فرهنگ که با نظر عده‌اى از آقایان استادان و دبیران مجرب فرهنگ تهیه شده بود اینجا به عرض آقایان نمایندگان محترم رساندم و انتظار داشتم در این مدت از طرف وزارت فرهنگ اظهارنظرى به این پیشنهادات شده باشد یا اقلاً بفهمیم و ببینیم تا چه اندازه اینها مورد توجه قرار گرفته است یا قرار نگرفته است رویش مذاکره شده یا نشده به عقیده بنده این فرهنگى که ما داریم نباشد بهتر است زیرا جز فساد اخلاق و منحرف کردن اطمینان مردم این فرهنگ نتیجه دیگرى ندارد ولى متأسفانه تا امروز آقاى وزیر فرهنگ اظهار رأى روى این موضوع نکردند و حالا از جناب آقاى وزیر کشاورزى تقاضا مى‌کنم که به آقاى وزیر فرهنگ اطلاع دهند تا راجع به این موضوع نظریه خود را اقلاً به عرض مجلس شوراى ملى برسانند و باز در تعقیب همان نظریاتى که داشتم یک پیشنهادات دیگرى کرده‌ام قانون تعلیمات اجبارى مدتى است که تصویب شده ولى اجرا نشده بنده مدت‌ها بود مى‌شنیدم که کسى هست به نام آقاى بیژن مه داد این متدى اختراع کرده به فاصله کمى یعنى در مدت 67 روز یک روز در هر جلسه که بیش از ده دقیقه طول نمی‌کشد متدش را درس مى‌دهد و خواندن و نوشتن را یاد اشخاص می‌دهد یعنى اشخاص 60 ساله و پیرمردان هم در

+++

ظرف هفتاد و چند روز خواندن و نوشتن را یاد می‌گیرند ولى متأسفانه وزارت فرهنگ با امتحانات عدیده‌اى که داده هیچ گونه کمکی به این شخص نکرده و استفاده‌اى از او نشده است بنده مراجعه کردم به این و خواستم ببینم کار او تا چه حد مؤثر است تصدیق‌ها و گواهینامه‌هایى دیدم مثلاً در راه آهن به فاصله کمى همان طور که عرض کردم به فاصله دو ماه به عده زیادى در حدود 500 ششصد نفر کارگر خواندن و نوشتن آموخته به طوری که معلومات اینها در حدود دو یا سه ابتدایى است در اداره روزنامه اطلاعات گویا جناب آقاى مسعودى هم اطلاع داشته باشند آقاى بیژن مه داد یک عده از کارگران روزنامه اطلاعات را آشنا به خواندن و نوشتن کرده و از طرف اولیاى مطبعه و همچنین از طرف آقاى مسعودى دیدم گواهى کرده بودن که در مدت 36 ساعت این کار را کرده بود و همچنین در کارخانه گلیسرین و غیره و حتى یک روز در حضور اعلیحضرت همایونى چند نفر شاگرد را بردند آنجا امتحان کردند حتى عبارت سخت عربى گفتند و اینها به آسانى نوشتند و مورد تفقد و تجلیل بندگان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى قرار گرفتند و نشان همایون هم به ایشان داده شد خواستم عرض کنم و به وزارت فرهنگ پیشنهاد می‌کنم که چه بهتر از این است که این مرد را تشویق کنید و این متد را از او بخرید یعنى به این معنى به جاى این که این مرد شاگر تربیت کند معلم تربیت بکند که با آن معلمین بتوانند در تمام کشور مشغول تدریس بشوند و با این متد مردم را با سواد کنند ما یک اتحادیه‌اى در اصفهان داریم که بنده افتخار عضویت آن را دارم تصمیم داشتیم که این آقاى بیژن مهد داد را ببریم اصفهان و در آن اتحادیه و کلاس‌هایى که داریم به تعلیم کشاورزان مشغول شویم ولى دیدم بهتر است که وزارت فرهنگ و دولت توجهى به این موضوع بکند و به طوری که خود این شخص مى‌گفت که در سال من مى‌توانم 6 هزار معلم تربیت بکنم و اگر بنا باشد هر معلمى در ظرف سى جلسه یا هفتاد روز عده زیادى را باسواد بکند که خواندن و نوشتن را یاد بگیرند تصور مى‌کنم بعد از دو سال تمام مملکت باسواد بشوند و رفع این نگرانى بشود ولى به شرط این که وزارت فرهنگ توجه بکند و به جاى این مخارج بیهوده که خرج می‌کند یعنى از قدیم‌الایام خرج مى‌کند و هنوز هم هست این کار مفید را انجام بدهد و انتظار دارم همان طوری که عرض کردم جناب آقاى وزیر کشاورزى به آقاى وزیر فرهنگ تذکر بدهند که نظریه خودشان را نسبت به این دو مطلب که همان پیشنهادات سابق‏ بنده و یکى هم راجع به کار آقاى بیژن مه داد است به عرض مجلس شوراى ملى برسانند

یک موضوع دیگرى که اینجا در محضر مجلس شوراى ملى عرض مى‌کنم ولى روى سختم با موکلین عزیزم اهالى محترم اصفهان است (کشاورزصدر - کارگارن یا کارفرمایان) البته کارفرمایان زیاد احتیاجى به حرف‌هاى ما ندارند آنها بار خودشان را بسته‌اند نه کارى با ما دارند نه با مردم و نه با دولت مگر این که ارزى یا چیز خواسته باشند یا این که مالیات ندهند آن وقت ممکن است کار داشته باشند بنده سال گذشته رفتم به اصفهان موقعى بود که کمیسیون بودجه کار خودش را در سال گذشته کرده بود و اعتباراتى براى کارهاى فرهنگى و بهداشتى تصویب شده بود بعد از چندین سال که مردم اصفهان مالیات داده بودند و یک شاهى از این مالیات خرج شهر خودشان نشده بود بنده مژده دادم که امسال در حدود ده دوازده میلیون تومان براى کارهاى فرهنگى و راه سازى و بهداشتى شما تصویب کرده‌اند و اینها به مصرف خواهد رسید متأسفانه اوضاع مملکت و وضع خزانه مملکت به وضعى افتاد که همه آقایان مى‌دانند به طوری که حقوق کارمندان را نمى‌توانند بدهند تمام این اعتبارات متوقف ماند کلیه ساختمان‌ها از طرف وزارت دارایى متوقف شد اخیراً اصفهانى‌ها اعتراض داشتند یعنى صریحاً به من مى‌گفتند که آقا شما کارى که نمی‌شد چرا وعده دادید؟ من گفتم که آقا آن وعده‌اى که داده شده بود کمیسیون بودجه تصویب کرده بود و امیدوارى داشتیم که دولت حواله بدهد و کارها شروع شود ولى ما نمى‌دانستیم که وضع خزانه مملکت به این روز خواهد افتاد که حتى تمام اعتبارات متوقف بماند اخیراً که آقاى وزیر دارایى جناب آقاى وارسته که به وضع اصفهان آشنایى دارند و مى‌دانند که اصفهان وضع استثنایى دارد و بعضى از قسمت‌هاى اعتبارات ما را حواله کردند در حالی که مردم بی‌کار آنجا بیشتر هستند مخصوصاً یک عده از کارخانه‌جات تعطیل است و کارگران گرسنه و بلاتکلیف هستند البته بایستى یک قدرى ترمیم بشود این بود که مختصرى از اعتبارات ما را حواله کردند این هم معلوم نیست که خزانه‌دارى بتواند بدهد یا نه چون اطلاع داریم که خزانه خالى است و نمی‌تواند بدهد این بود که خواستم تقاضا کنم حال که لایحه چهارده میلیون لیره تصویب شد یک سهمى هم به ما بدهید که اقلاً ما تمام حرف‌های‌مان خلاف در نیاید و یک قدرى درست باشد البته با این ترتیب مأمورینى که آنجا بودند کارى از پیش نمى‌بردند ولى حالا وضع اصفهان قدرى بهتر شده زیرا که کارخانه‌جات به کار افتاد و هر روز مدیران آنها ناله مى‌کنند گرچه استفاده‌اى که در نظر دارند نمی‌برند ولى کارگرشان کمتر بی‌کار است و آقاى امینى انصافاً آنجا خوب کار کرده‌اند و او بسیار لایق است و بنده تا این اندازه نمى‌دانستم که وجود آقاى امینى در بهبود وضع اصفهان مؤثر خواهد بود و امیدوارم روز به روز وضع آنجا بهتر بشود (احسنت)

رئیس - آقاى ابریشم‌کار

ابریشم‌کار - یک یادداشتى است که جناب آقاى حائرى‌زاده به بنده داده‌اند به پاس احترام ایشان می‌خوانم عرض بکنم جناب آقاى حائرى‌زاده پس از عرض سلام استدعا دارم چلوار اصفهانى را قرائت بفرمایید زیرا عده‌اى که از اصفهان آمده‌اند مزاحم شده شام و ناهار را در منزل بنده هستند در منزل آقاى حائرى‌زاده (حائرى‌زاده - نه خیر در منزل یکى از رفقا) و مخارج هم زیاد دارند امیدوارم که احساسات آنها را در مجلس قرائت بفرمایید البته چون وقت مجلس گرفته مى‌شود و چون خواندن این زیاد است تقدیم مقام ریاست می‌کنم (بهادرى از خوزستان آمده) خیر عریضه‌اى است از اهالى اصفهان به وسیله آقاى حائرى‌زاده اظهار همدردى و پشتیبانى از دولت آقاى دکتر مصدق کرده‌اند البته خود این طومار را خواندن طول دارد ولى مفادش این است که پشتیبانى از دولت آقاى دکتر مصدق کرده‌اند همان طور که سایر مردم کرده‌اند یک یادداشتى دیگرى هم رسیده است (دوست عزیز خواهشمندم که نامه را هم که از طرف مسلولین آسایشگاه شاه‌آباد تقدیم شده قرائت بفرمایید) آقاى برومند همه اینها را می‌خواهید قرائت بکنم؟ چون وقتم تمام می‌شود تقدیم مقام ریاست می‌کنم عرض می‌شود مطلبى که بنده می‌خواستم عرض بکنم اولاً خیلى متأسفم آقاى وزیر بهدارى تشریف ندارند.

ولى از جناب آقاى فرمند که تشریف دارند استدعا می‌کنم که مطالب مرا مرقوم فرمایند.

البته آقایان هم اطلاع دارند شاید تلگراف‌هاى زیادى براى آقایان هم رسیده باشد از همه نقاط خوزستان بنده تصور می‌کنم اگر ما زیاد خواسته باشیم در اطراف اظهار همدردى و پشتیبانى از دولت آقاى دکتر مصدق نسبت به پیشرفت کار نفت صحبت بکنیم مثل این است که زیره به کرمان برده باشیم‏

من چندین بار قسم یاد کرده‌ام اینجا که تمام فردا فرد مردم ایران و وکلاى مجلس نسبت به کار نفت از جان گذشته و فداکارند تعارفى هم نیست یعنى ما تا جایى که رفته این نمی‌توانیم برگردیم و من شبانه روز خدا شاهد است وقت نمازم دعا می‌کنم و امیدوارم که به دست فرشته غیبى و یا قدرت حق انشاالله این کار به یک نتیجه خوبى برسد (انشاالله) و یک همچو قرینه‌اى هم است.

در این صورت بنده از اینجا با صداى بلند عرض می‌کنم که تمام اهالى خوزستان از جوان و پیر همه اینها تلگراف‌هایى کرده‌اند چه به وسیله بنده و چه به وسیله آقایان دیگر مطمئن باشند که اختلافى در مجلس وجود ندارد (صحیح است) ولى احساس می‌کنم اشخاصى هستند متعمداً مطالب مهمى را که وکلا از روى خیر خواهى در مجلس می‌گویند یا بیان می‌کنند اینها را با یک طرزى تحریف می‌کنند و به گوش سایرین القا شبهه می‌شود.

پس من به ملت ایران خطاب می‌کنم که وکلاى مجلس نسبت به این کار وفادار هستند ما همه قسم خورده‌ایم و پاى قسم خودمان من از طرف خودم عرض می‌کنم شاید مورد تصدیق همه آقایان نمایندگان باشد (صحیح است)

همان طوری که گفته اسم ما وکلاى ملت تا پاى جان روى حرف‌مان ایستاده‌ایم (احسنت) و همان طوری که گفتم گاهى گفته‌هاى وکلا را یا بیانات آنها را در روزنامه‌ها یا در مجلس تحریف می‌کنند مغلطه می‌کنند که القا شبهه به مردم بازار بکنند و آنها را مجبور کنند به نوشتن نامه به نوشتن شبنامه و الله بالله این کار بزرگ‌ترین جنایت است و بزرگ‌ترین خیانتى است که به کشور می‌کنند (صحیح است) ما هیچ مخالفتى ندیده‌ایم مثل این که اشخاصى هستند کمر بسته‌اند براى فتنه کردن بین مردم و اینها در کمین هستند براى این کار این صلاح کشور نیست.

بنده در جلسات گذشته عرض کردم حالا هم باز عرض می‌کنم بهترین دوایى که براى درد ما هست همان یگانگى و وحدت است و انشاالله امیدوارم این وحدت و یگانگى که بین وکلاى مجلس هست و تا الآن بوده و پشتیبانى که از کار نفت کرده‌اند هیچ وقت مرتفع نشود و نخواهد شد اما موضوعى را که بنده می‌خواستم عرض کنم و خطاب کردم به وزیر بهدارى بنده خواستم عرض کنم این اهالى خوزستان که الآن در این گرماى سوزان عده زیادى از اینها از گرما روزانه دارند می‌میرند نه از وبا است و نه از طاعون و نه مالاریا از بى‌طبیبى است ما یک بیمارستان در اهواز داریم بیمارستان جندى شاپور پنج یا شش نفر طبیب داشته است که اینها همه رفته‌اند به مرخصى و اصلاً آنجا نیستند در شوشتر یک نفر طبیب داشته‌ایم رفته به مرخصى آقایان اصلاً دکتر بهار هستند هر وقت هوا خنک شد می‌آیند به خوزستان هر وقت هوا گرم شد می‌روند به مرخصى آقاى دکتر طبا استدعا می‌کنم بدت نیاید با من همدردى بکنید

+++

آیا انصاف است در عالم فضیلت در عالم طبابت در عالم خریدن جان مردم یک منطقه‌اى به این خرابى و به این گرما این را همه ول کنند و بروند به شمیران اگر هر کس مرد فداکارى است باید برود آنجا از این مردمى که دارند در آفتاب سوزان می‌میرند از اینها پرستارى کنند.

(محمدعلى مسعودى - ایشان هم تصدیق می‌کنند) (دکتر طبا - صحیح است) 6 ماه است در اهواز در خوزستان رئیس بهدارى ما نداریم 6 ماه است آقایان ببینید 6 ماه است که خوزستان را بدون رئیس بهدارى گذراده‌اند و حالا یک نفر را تعیین کرده‌اند این یک نفر هم آدم خیلى خوبى است ولى وسیله بهش نمی‌دهند یک ماه و چهل روز است که اینجا است نه حقوق نه فوق‌العاده نه وسایل داده‌اند که بتواند برود و این هم وضع مردم آنجا می‌روم التماس می‌کنم دستش را مى‌بوسم فشار مى‌آورم تهدید می‌کنم می‌گوید تا اینجا وسائل مرا تهیه نکنند نمى‌روم (فقیه‌زاده - حق دارد وسیله لازم دارد) من هم می‌گویم حق دارد و به ایشان چیزى نمی‌گویم من از وزیر بهدارى خواهش می‌کنم می‌گویم آقا این طرز زندگى نمی‌شود من بیش از 50 یا 60 تلگراف دارم که تهدید کرده‌اند من می‌ترسم از مردم اهل محل هستند عباراتى در کاغذ مى‌نویسند که من قبحم است بگویم اسم عار و نام را می‌برد حق هم دارد مردمى که از گرما دارند می‌میرند و طبیب ندارند چه بکنند؟ این زندگى نیست؟

این خوزستانى است که ما از مردم آن انتظار داریم که مثل لشکرهاى سرباز در مقابل اوامر دولت فداکارى کنند و جانبازى می‌کنند وقتى که نماینده دولت به آنجا مى‌رود آنها 6 ساعت در آفتاب سوزان پاى طیاره مى‌ایستند اینها انتظار یک رفاهى یک آسایش دارند اگر این زندگى باشد که قابل تحمل نیست من والله بالله از روى مصلحت مى‌گویم نسبت به خوزستانى نه از نظر این که بنده خوزستانى هستم درباره تمام ایران و همچنین درباره خوزستان توجهى بشود حالا هر چه سابق بوده گذشت ولى امروز توقع مردم غیر از اینها است نمی‌دانم از وقتم چیزى باقى مانده مى‌دهم به آقاى فرهودى‏

رئیس - از وقت شما باقى نمانده آقاى کهبد

کهبد - جناب آقاى ناظر‌زاده فرستاده‌اند که قرائت می‌کنم‏

(در جلسه گذشته که بنده ضمن مذاکره راجع به صورت جلسه تذکر مختصرى راجع به لایحه تقدیمى از طرف وزارت فرهنگ دادم چون اشاره به موضوع مواد لایحه نشد بسیارى از فرهنگیان مى‌خواستند از آن مطلع شوند و چون از آقایان نمایندگان هم غالباً این سؤال می‌شود خواستم تذکر دهم که لایحه جلسه گذشته مربوط به تبدیل رتبه‌هاى آموزگارى به دبیرى و رتبه‌هاى دانشیارى به استادى و امتیازات لیسانسیه‌هاى آزاد و رسمى شد خدمت آموزگاران و مدیران قراردادى و ترمیم حقوق آموزگاران و دانشیاران و استادان و اعزام دبیر و آموزگار به خارجه است و انشاالله با تصویب آن قسمت عمده تقاضاهاى معلمین کشور انجام می‌شود)

در جلسه گذشته در موقع طرح لایحه 14 میلیون لیره بنده پیشنهادى دادم که صد در صد به نفع کشور بود متأسفانه جناب آقاى رئیس مجلس به واسطه گرمى هوا و خستگى بدون توجه با کمال بى‌مهرى فرمودند وارد نیست در صورتی که اگر توضیحات بنده را مجلس شوراى ملى و جناب ایشان استماع می‌فرمودند یقین دارم بدون گفتگو پیشنهاد بنده مورد تصویب قرار می‌گرفت اینک عین پیشنهاد مزبور را به عرض رسانیده و توضیحات لازمه را به سمع نمایندگان محترم می‌رسانم‏

بنده چنین پیشنهاد کردم. هیئت نظارت اندوخته نشر اسکناس مکلف است هر مبلغ از دولت بابت 14 میلیون لیره وصول بکند بلافاصله معادل مبلغ مزبور طلا یا نقره خریدارى و در خزانه بانک نگاهدارى نماید. لازم به توضیح نیست که پول ایران از معتبر و محکم‌ترین پول‌هاى دنیا محسوب می‌شود دولت که مورد اعتماد و پشتیبانى کلیه افراد کشور است معادل 18 درصد از ارز او را موقتاً و برای هدف مقدس مورد استفاده قرار دهد نباید براى هیچ کس جاى نگرانى باشد عرض بنده این است پس از آن که دولت به سلامتى قضایاى نفت را به خیر و صلاح کشور با تدبیر عاقلانه حل نمود و مبلغ مهمى از بابت پول نفت ارز خارجى انشاالله به دست آورد و این 14 میلیون لیره را مسترد داشت هیئت نظارت مکلف باشد معادل آن طلا و نقره خریدارى و در ایران و در خزانه بانک ملى ایران نگاهدارى کند. بنده معتقد هستم که اگر فرضاً دولت احتیاج به ارز نمى‌داشت و اگر یک موقعى خواست انشاالله از محل درآمد نقت مبلغى به پشتوانه اسکناس اضافه کند باید حتماً ارز مربوطه را تبدیل به فلزات قیمتى نماید و در ایران نگاهدارى کند بنده به هیچ وجه صلاح مملکت را نمى‌دانم که قسمتى از پشتوانه اسکناس که از هر حیث هم طرف مقایسه با لیره نیست به لیره باشد و آن هم در خارج از کشور این که می‌گویند لیره تضمین شده به طلا است بنده تصور مى‌کنم فقط حرف باشد وانگهى پشتوانه خود لیره چندین برابر کمتر از پشتوانه اسکناس ایران است و هیچ معقول و منطقى به نظر نمی‌رسد که لیر انگلیسى و لو آن که تضمین شده به طلا باشد پشتوانه اسکناس ما قرار گیرد چه ضرر دارد خود طلا پشتوانه باشد آن هم در ایران در هر صورت بنده از نمایندگان مجلس سنا تمنا می‌کنم پیشنهاد بنده را مورد توجه قرار داده و در لایحه که به مجلس سنا فرستاده شده اضافه فرمایند زیرا به خیر و صلاح کشور است ضمناً از جناب آقاى رئیس مجلس استدعا دارم بدون تبعیض به پیشنهادات نمایندگان که به خیر و صلاح کشور است توجه فرمایند این که در مورد حوزه انتخابیه خود شهریار و ساوجبلاغ مطالبى را به سمع شریف نمایندگان محترم می‌رسانم و از دولت تقاضاى توجه مخصوص دارم. در این چند روزنامه و تلگرافات بی‌شمارى از قاطبه اهالى شهریار و ساوجبلاغ رسیده و حاکى از پشتیبانى دولت جناب آقاى دکتر مصدق در مورد ملى شدن صنعت نفت مى‌باشد و اهالى آن حدود از بذل مال و جان در این خصوص مضایقه ندارند و به وسیله بنده آمادگى خود را اعلام داشته‌اند عرض دیگر بنده راجع به وضع کم آبى است که اهالى و کشاورزان شهریار و ساوجبلاغ دچار آن شده و تمام محصول و دست رنج چندین ساله آنها از بین رفته است متأسفانه شهردارى تهران به جاى آن که به اهالى کمک کند موجب تضییع حق کشاورزان را فراهم کرده است بند از دولت جناب آقای دکتر مصدق بسیار متشکرم که دستور لازمه را صادر و کمیسیونى از مأمورین دولت عالى مقام به محل اعزام داشتند و اینک گزارشى که کمیسیون مزبور داده‌اند قرائت می‌کنم‏

برحسب امریه جناب آقاى نخست‌وزیر که ضمن شماره 1072 به مورخ 30/4/13 اداره کل بازرسى نخست‌وزیرى ابلاغ گردیده امضاکنندگان زیر در اجراى دستور مذکور به منظور تعیین میزان آب موجوده در رودخانه کرج و تشخیص حقابه قانونى شهردارى تهران در ساعت 8 صبح30/4/15  در دفتر رودخانه کرج حضور به هم رسانیده تا مقارن ساعت 11 روز مزبور به انتظار حضور نماینده شهردارى تهران مانده و چون نماینده مذکور حاضر نگردید به وسیله آقاى بازیار رئیس اداره رودخانه‌ها مراتب تلفوناً به جناب آقاى شهردار تهران اطلاع و تقاضا گردید که در اعزام نماینده تأکید و تسریع فرماید و نظر به این که جناب آقاى شهردار انجام مأموریت کمیسیون را موکول به شنبه 22 تیر ماه نموده‌اند لذا به منظور این که تأخیرى در انجام امریه جناب آقاى نخست‌وزیر نشود بدون حضور نماینده شهردارى اقدام به اندازه گیرى آب موجوده در رودخانه و آب جارى نهر شهردارى تهران نموده و اینک نتیجه به شرح زیر اعلام می‌گردد.

الف - آب موجود در رودخانه مقابل قریه بیلقان که آب به طور کل جمع و یک شاخ است 656 سنگ‏

ب - موضوع مى‌شود 53 سنگ آب دو رشته دره معروف به دو آب و آدران که شهردارى مدعى است که جمع آورى و به رودخانه اضافه نموده است بقیه 603 سنگ مى‌شود

ج - نه هشتاد و چهارم حقابه شهردارى تهران در آب موجوده در رودخانه که با علاوه کردن 53 سنگ آب نامبرده بالا مجموع سهم شهردارى در تاریخ تنظیم این صورت مجلس اضافه 6 سنگ حقابه سملاک و دو سنگ حقابه ورداورد جمعاً 126 سنگ می‌شود در نتیجه اندازه‌گیرى نهر شهردارى تهران که در زمینه رودخانه به عمل آمده آب جارى در نهر مذکور 196 سنگ می‌باشد که با مقایسه به حقابه قانونى شهردارى تهران که شرح آن فوقاً ذکر شد معلوم گردید شهردارى تهران در این تاریخ مقدار 70 سنگ آب از حقابه قانونى خود اضافه می‌برد ضمناً متذکر می‌گردد در بازدیدى که نسبت به نهر شهردارى تهران به عمل آمد معلوم گردید که باغات حصار - وسیه و مرجوب معادل 30 سنگ آب از نهر اختصاصى شهردارى تهران آب مى‌برند و چون اداره رودخانه کرج در عمل تقسیم آب نهر شهردار تهران مطلقاً مداخله و نظارت ندارد معلوم نیست که این مقدار 30 سنگ آب فوق‌الذکر به چه مجوزى به مالکین باغات و اراضى دهات بالا داده مى‌شود و کمیسیون اعزامى چنین عقیده دارد به منظور جلوگیرى از تفریط آب موافقت نمایند که حقابه قانونى شهردارى با نظارت مأمورین رودخانه کرج طبق ماده قانون آبیارى مصوبه اردیبهشت ماه 1322 مانند سایر حقابه یران در دهنه نهر تحویل بگیرند و خود مأمورین شهردارى مسئول حفاظت از دستبرد باغداران و متفرقه بود و به این ترتیب از تفریط آب جلوگیر گردد و بالنتیجه از محل مازاد آب فعلى شهردارى تهران کمک‌هایى به قراء حقابه بران بخش‌هاى ساوجبلاغ و شهریار و غار بشود بدیهى است هنگامی که مأمورى رودخانه نظارت مستقیم در هر شهردارى تهران ندارند این بى‌عدالتی‌ها همواره ادامه خواهد داشت.

تلگرافاتى هم که از شهریار رسیده است قرائت می‌کنم‏

جناب آقاى نخست‌وزیر محبوب ایران گپیه آقاى کهبد نماینده محترم مجلس شورای ملى

+++

‌اینجانبان امضا کنندگان زیر به نمایندگى از طرف خرده مالکین على‌شاه عوض که داراى یک الى 5 جریب باغ بود و امسال به واسطه نداشتن آب و کمى محصول که تکافوى خرید آب نمی‌نماید از دست خواهیم رفت و تعداد چهار هزار نفر به نفوس بی‌کار این مملکت افزوده خواهد شد لذا خواهشمندیم صداى نوحه اطفال ما را به گوش دولت و مجلسین رسانیده و اجازه دهند رودخانه کرج به هر وسیله که مقتضى می‌داند حق آبه ما را تحویل دارد و الا ناچار در تلگرافخانه یا مجلس تحصن اختیار خواهیم کرد.

با آن که دستور اجرا از طرف جناب آقاى نخست وزیر داده شده است مأمورین شهردارى به هیچ وجه خود را مطیع دستور قانون و نخست‌وزیر نمی‌دانند و اگر آب را به تهران بیاورند بنده عرضى نداشتم متأسفانه در این راه مورد سوء استفاده قرار می‌گیرید از دولت جداً و مصراً خواستارم امر اکید صادر فرمایند که موجب رفاهیت اهالى فراهم گردد ضمناً لازم می‌دانم قدردانى خود اهالى شهریار و ساوجبلاغ را نسبت به آقاى حاج على‌اکبر بازیار و غلامحسین خدابنده لو که با کمال بی‌نظرى مشغول انجام وظیفه هستند اظهار و از دولت بخواهم موجب تشویق مأمورین دولت و کاردان را بنمایند در مورد سم پاشى گرد د. د. ت بر علیه مالاریا متأسفانه با تمام تأکیدات جناب آقاى نخست‌وزیر اقدام مؤثرى نشده است یکى از تلگرفاتى که رسیده است قرائت می‌کنم و از دولت خواهش می‌کنم تا موقع نگذشته در این خصوص اقدام شایسته بفرمایند.

جناب آقاى دکتر مصدق رونوشت آقاى کهبد رونوشت کل بهداشت - عمل سمپاشى مبارزه با مالاریا در ساوجبلاغ ابداً تأثیرى نبخشیده معلوم نیست گرد د. د. ت از خارجه خریدارى شده فاسد بوده یا مأمورین مربوط تقلب نموده‌اند تقاضاى اعزام بازرس و رسیدگى فورى داریم که دولت با این مخارج گزاف که می‌نماید تأثیرى براى ما مردم ساوجبلاغ ندارد.

مدتى است دارو و دوا به شهریار و ساوجبلاغ فرستاده نشده است خواهش دارم وزارت بهدارى در این خصوص اقدام بفرمایند در خاتمه عرایضم لازم می‌دانم از حسن توجه آقاى تیمسار سرلشکر علوى اعتماد مقدم که به امور ژاندارمرى دارند و امنیت که در آن حدود است تشکر و قدردانى نمایم (محمد ذوالفقارى - آقاى کهبد راجع به تلفن هم بفرمایید) تلفن را هم مى‌خواستم عرض کنم که خیلى مایه تأسف است بنده گمان می‌کنم که هیچ یک از آقایان از وضع تلفن راضى نباشند یعنى کسى نیست که تلفن داشته باشد و عصبانى نباشد (صحیح است) بنده خواستم توجه دولت را جلب کنم و تقاضا کنم نسبت به این قسمت توجهى بکنند که از این وضعیت خلاص شویم.

نورالدین امامى - طرحى تهیه کرده‌ایم همین روزها تقدیم مى‌کنیم.

رئیس - اگر آقایان نمایندگان آیین‌نامه را به دقت خوانده باشند این قبیل اظهارات را نمى‌کنند یک پیشنهادى آقاى کهبد داده بودند که هیئت نظارت اندوخته اسکناس این کار را بکند در صورتى که این کارها مربوط به دولت است دولت هم خودش در لایحه‌اش ذکر کرده که به محض این که از عواید دولت یا از درآمد نفت پولى رسید مسترد بکند و مطابق آیین‌نامه رئیس حق دارد به هر پیشنهادى که خارج از موضوع باشد ترتیب اثر ندهد فقط دستور دهد که قرائت بشود و همین طور هم نسبت به این پیشنهاد و سایر پیشنهادات عمل شد و بعد هم عمل مى‌شود بیش از این موضوع قابل اهمیت نیست آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزی - استدعاى بنده از مجلس شورای ملى این است که نسبت به فوریت این ماده واحده‌اى که براى دفع سن آوردیم چون صحبت لازم ندارد آقاى رئیس اجازه بفرمایید که همین طور لایحه حکومت نظامى که صحبت ندارد رأى گرفته شود و بعد هم استدعاى آقاى وزیر مالیه و دولت از حضور آقایان این است که آن لایحه 25 میلیون وامى که مى‌خواهیم بگیریم آن را آقاى رئیس اجازه بفرمایند که مطرح بشود چون از نظر فلاحتى هم منافعى دارد و واجب است و هم از نقطه‌نظر دیگرى که خاطر آقایان مستحضر است.

3 - طرح و تصویب تقاضاى دولت راجع به تمدید دو ماه حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان.

رئیس - کارهایى در دستور داریم که به ترتیب مطرح مى‌شود در جلسه قبل راجع به حکومت نظامى و تمدید آن خواستیم جلسه را ادامه دهیم چون دیر وقت بود به امروز موکول شد الآن چند روز است که از انقضاى حکومت نظامى مى‌گذرد و از پنجم مرداد حکومت نظامى اگر آنجا باشد غیر قانونى است مگر وقتى که لایحه ادامه آن در مجلس مطرح شود بنابراین همان لایحه دولت قرائت می‌شود این کار را تمام مى‌کنیم و بعد هم سایر کارها را

(ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - به دولت اجازه داده مى‌شود که مقررات قانون حکومت نظامى هفت نقطه از منطقه خوزستان آبادان، گچساران، آغاجارى، بندر معشور، هفت گل، مسجد سلیمان، لالى را براى حداکثر مدت دو ماه دیگر تا صبح پنجم مهر ماه تمدید نماید

نخست‌وزیر دکتر مصدق - وزیر جنگ سپهبد نقدى‏

رئیس - آقاى کشاورزصدر مخالفید؟ (یک نفر از نمایندگان - مخالف نیستند)

رئیس - اینجا اسم نوشته‌اند شما مى‌گویید نیست بگذارید مجلس کارهایش را بکند کارى نکنید که بنده عصبانى بشوم.

کشاورزصدر - هیچ کس با برقرارى حکومت نظامى به طور مطلق و بدون وجود شرایط به خصوصى موافق نیست من تصور نمى‌کنم یکى از نمایندگان در مجلس شورای ملى باشد که موافق باشد حکومت نظامى برقرار بشود و مردم در اعمال و رفتار خودشان آزاد نباشند در ابتداى پیدایش مشروطیت هم که قانون حکومت نظامى را وضع کردند براى موارد شاذونادرو روزهایى بود که چاره‌اى جز برقرارى حکومت نظامى براى حفظ انتظامات و حفظ حکومت مشروطه و دموکراتیک وجود نداشت خود هیئت دولت و نمایندگان محترم تصدیق دارند که در جنوب کارگران جنوب و مردم ستمکش بیچاره‌اى که از فشار و تجاوز و بى‌عدالتى شرکت سابق نفت جان‌شان به لب رسیده است بهتر از سربازان و پاسبانان این مملکت و بهتر از بنده که یک وکیلم یا یک وزیرى براى حفظ انتظام و براى مجاهده در راه پیشرفت امر خلع ید و ملى شدن نفت کوشا و ساعى هستند بنده مى‌توانم به طور یقین عرض بکنم که حتى یک نفر ایرانى خصوصاً در جنوب که طعم تازیانه و شلاق در یک را چشیده‌اند نباشد که در مقام اخلال انتظام یا اخلال نظم برآید حتى اخلالگران و عوامل استعمارى شرکت سابق نفت با داشتن جمیع وسایل که اولین وسیله آن لیره و پول است توفیق پیدا نکردند که از نقطه‌اى از نقاط این مملکت آشوب و جنجالى برپا بکنند بنده تصدیق مى‌کنم که با کشف حقایقى مسلم و محقق است که شرکت سابق نفت وقتى تمام ایران را مقاوم و پا فشار براى استیفاى حقوق خود دید بهترین وسیله را که عبارت از نا امنى و اغتشاش و خلاف انتظام بود می‌خواست به وجود بیاورد ولى خوشبختانه ایرانى‌هاى هوشیار زیر این بار نرفته عمال شرکت سابق نفت با صرف مساعى وقتى مأیوس شدند از این که ملت ایران را یا قسمتى از ملت ایران و افراد بی‌سواد و یا نادان و عامى را وادار به اخلال و نا امنى بکند تا به این وسیله دولت ملى دکتر مصدق را در محظور و مشکل قرار بدهد وقتى از این امر مأیوس شدند در مقام بر آمدند که با ماسک حق به جانب و با توسل با الفاظ و عبارات آزادى و آزادى خواهى پاره‌اى از اشخاص را به تعصب وادار بکند که هم اخلالى بشود و هم دولت ضعیف بشود ولى خوشبختانه از این امر هم نتیجه‌اى نگرفتند بنده سؤال می‌کنم از آقایان چرا حالا که دریک و جیکاک تشریف ندارند و سایه مبارک‌شان را از سر جنوب کم کرده‌اند دیگر گفتگوى اعتصاب در کارگران جنوب و گفتگوى اضافه حقوق یا کم شدن حقوق در بین نیست به طور یقین بنده اطمینان دارم که همان موقع هم که گفتگوى این مسائل شده چند نفر ساده لوح بى‌آلایش خالى‌الذهن را این آقاى دریک و جیکاک و عمال آنها وادار کردند به این کار و الا به طور یقین اگر کارگر ایرانى علف بخورد و نان بخور و نمیر نداشته باشد در این موقع صدایش بیرون نمى‌آید و اظهارى نمی‌کند و با جان و دل پشتیبان مجلس شوراى ملى تمام نمایندگان و دولت ملى آقاى دکتر مصدق هستند.

رئیس - آقاى کشاورز صدر وقت شما کم مانده است‏

کشاورزصدر - اطاعت می‌شود این بود علت مخالفت من با حکومت نظامى که بنده باور نمی‌کنم حتى کسانى که هیچ گونه وارد سیاست و امور کشورى نیستند دیگر اسباب دست اجانب و خارجى عمال شرکت سابق نفت قرار بگیرند از این جهت بنده با حکومت نظامى مخالفت کردم این کلمه را ناگزیرم عرض کنم که من مطمئنم که آقاى دکتر مصدق از خود بنده که اینجا آمده‌ام عرض می‌کنم از حکومت و برقراى حکومت نظامى انزجارش به مراتب بیشتر است و ناراضى است البته این یک احتیاطى است که دولت می‌خواهد بکند و این نکته را باز بنده تکرار می‌کنم که ایرانى تحت تأثیر اجنبى قرار نخواهد گرفت و چون مى‌بینم و استنباط می‌کنم که جمیع آقایان نمایندگان این رعایت احتیاط را لازم مى‌بینند حتى یکى از آقایان فرمودند مخالفى نیست همین طور است من هم مخالف نیستم براى این که این مطالب را تذکر بدهم عرض کردم و براى این که من از اتحاد عموم آقایان نمایندگان در پشتیبانى دولت خارج نشده باشم از مخالفت خود صرف‌نظر می‌کنم و عرایضم را مختصر می‌کنم تقاضا دارم دولت موافقت بفرمایند مخصوصاً جناب آقاى وزیر کشور که در دوران زندگى خودشان پاکدامنى و حریت و آزادی خواهى را ثابت کرده‌اند در این موقع هم هر آن که

+++

این احتیاج نباشد حکومت نظامى را لغو بکنند.

رئیس - آقاى اردلان موافق اسم نوشته‌اند که غایب هستند پیشنهادى رسیده است براى کفایت مذاکرات که قرائت مى‌شود

پیشنهاد می‌کنم پس از بیانات یک نفر مخالف و یک نفر موافق به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود

فرهودى‏

رئیس - آقاى ابریشم‌کار که موافق دوم هستند بفرمایند

ابریشم‌کار - بنده چون از موافقین حکومت نظامى هستم و در نطق قبل از دستور مطالبم را گفته‌ام وقت خودم را به جناب آقاى فرهودى می‌دهم‏

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات کرده بودم و از جناب آقاى ابریشم‌کار متشکر هستم که وقت قانونى خودشان را به بنده دادند در این کفایت مذاکرات عرضى که می‌خواهم بکنم این است که توجه دولت را به این مسأله اساسى جلب بکنم که ما الآن در ظرف چند ماه دفعه سوم است که می‌خواهیم رأى بدهیم به برقرارى حکومت نظامى در خوزستان البته در دفعه سابق بنده موافق نبودم ولى این دفعه موافقم دلیش هم این است که مى‌شنوم یک مؤسساتى در آنجا تعطیل می‌شود و البته این تعطیل ایجاد بی‌کارى می‌کند بی‌کارى و لو این که دولت حقوق کارگران را بدهد خود به خود فساد ایجاد می‌کند و اگر ایادى تحریم هم در بین باشد در آنجا در میان بی‌کاران زودتر می‌تواند اعمال نفوذ و ایجاد تحریک بکند بنابراین در حال حاضر بنده موافق هستم که حکومت نظامى براى مدت موقت یعنى تا آن مدتى که این موقعیت هست برقرار شود ولى این کافى نیست و از دولت جداً خواستارم که تدابیر لازم را به کار برند این تعطیلاتى که در دستگاه‌هاى نفت در خوزستان شروع شده و کارخانه‌هایى که یکى بعد از دیگرى تعطیل می‌شود اینها رفع بشود و کارخانه‌ها راه بیفتند و کارگرها مشغول بشوند و البته وقتى که کارخانه‌ها به راه افتاد خود به خود آثار تحریک و فتنه از بین می‌رود نکته دیگرى که بنده می‌خواستم عرض کنم و میل داشتم دولت توجه کند این است که در این چند ماهه دولت کارى که نسبت به خوزستان کرده این بوده است که راجع به حکومت نظامى در آنجا مراقب باشد در صورتی که در خوزستان احتیاجات دیگرى هست که حقاً باید دولت توجه بکند و یکى از آنها همان طورى که مذاکره شد تأمین بهداشت مردم است. در دزفول چند سال است که مردم به همت خودشان شهر را براى آب لوله‌کشى کرده‌اند هفتصد هزار تومان مردم فقیر دزفول جمع کرده‌اند و شهر را لوله‌کشى کرده‌اند و بیش از هزار خانه آنجا آب لوله دارد براى تکمیل لوله‌کشى دزفول که این لوله به چهار هزار خانه دیگر برسد مدت‌ها است از سازمان برنامه و از دولت کمک خواسته‌اند و این کمک به صورت قرض است قرض می‌خواهند که بعد از مدتى با فرعش بدهند و در نتیجه بعد از مدتى لوله‌کشى یک شهرى را تمام بکنند متأسفانه نه سازمان برنامه نه بانک ملی نه دولت به این تقاضاى مشروع مردم فقیر آنجا توجهى نکردند و دائما آنچه که براى خوزستان می‌برند حکومت نظامى است یا امثال آن (فقیه‌زاده - حالا از این پنجاه میلیون بدهند) بنده مى‌خواستم خواهش بکنم در ضمن حکومت نظامى که البته براى امنیت آنجا لازم است یک فکر آب و نانى هم براى مردم آنجا بکنند غله خوزستان را امسال مى‌خواهند بخرند هنوز ترتیب صحیحى براى آن نداده‌اند و هر روزه مقررات مختلفى براى غله ایجاد مى‌کنند این قسمت نان خوزستان آن هم قسمت آبش.

رئیس - آقاى فرهودی موضوع لوله‌کشى آب مطرح نیست موضوع حکومت نظامى است‏

فرهودى - بنده مقصودم این است که حکومت نظامى کافى نیست غیر از حکومت نظامى دولت باید ارمغان‌هاى دیگرى هم به خوزستان بفرستد که یکى از آنها تأمین بهداشت است که سر منشا آن تکمیل لوله‌کشى آب آنجا است بنده مى‌خواستم خواهش کنم که یکى از اعضاى دولت اینجا به بنده وعده بدهند که راجع به تکمیل لوله‌کشى دزفول کمک خواهد شد و تقاضا می‌کنم همان طوری که پیشنهاد کردم در باب حکومت نظامى مذاکرات کافى باشد

دکتر طبا - راجع به لوله‌کشى تهران هم یک چیزى بفرمایید.

رئیس - نسبت به کفایت مذاکرات مخالفى نیست.

پیراسته - بنده مخالفم‏

رئیس - بفرمایید.

پیراسته - خواهش مى‌کنم که آقاى وزیر کشور توجه بفرمایند حکومت نظامى برخلاف اصل است اصل آزادى مردم است مطابق قانون اساسى هیچ کس را نمى‌شود از دادگاهى که قانوناً مرجع تظلم او است باز داشت البته منکر این نمى‌شود شد که حکومت نظامى گاهى لازم است و بایستى حتماً مثل یک دوایى از او استفاده کرد ولى متأسفانه اعمالى که در گذشته مورد اعتراض و ایراد بود فعلاً به او استناد مى‌شود بایستى به جاى این که با سرنیزه جلوی مردم را گرفت به جاى این که با زور جلو مردم را گرفت باید به حوائج آنها توجه کرد بایستى دید که مردم چرا شلوغ مى‌کنند براى چه بر خلاف امنیت عمل مى‌کنند براى چه ناراضى هستند این موجبات را باید از بین برد تا ما محتاج به اعمال حکومت سر نیزه نشویم در وضع حاضر به نظر بنده فشار زیاده از حد بر کارگران و مرد بدبخت و گرسنه ممکن است که عکس‌العملى داشته باشد اگر منظور موضوع نفت است که مکرر عرض کرده‌ام این موضوع مورد علاقه تمام ملت ایران است (صحیح است) و به هیچ وجه بنده خیال نمى‌کنم که شما بتوانید یک نفر را پیدا بکنید در ایران که بگوید که من دلم مى‌خواهد نفت ما ار خارجی‌ها ببرند ولى این مسأله نباید بهانه‌اى باشد که هر روز به اسم نفت فشار و تضییقاتى به مردم وارد بشود بنده در جلسه خصوصى هم عرض کردم اینجا هم عرض مى‌کنم با شخص آقاى دکتر مصدق‌السلطنه و موضوع نفت مخالفى نیست اگر ایرادى باشد، اگر اعتراضى باشد به کسانى است که موضوع نفت را وسیله اجراى مقاصد خودشان قرار داده‌اند شما بیایید در این مجلس سه مرتبه دیگر در این مجلس رأى بگیرید چند مرتبه رأى بگیرید تمام ملت ایران اعم از مردم و نمایندگانش کسى را شما نمى‌توانید پیدا کنید که آن قدر پست و رذل باشد که بگوید نفت را بدهید به خارجى‌ها (صحیح است) بنابراین بنده از موقع استفاده مى‌کنم و چند نفر از آقایان وزرا که اینجا هستند متذکرشان مى‌سازم که توجه داشته باشند که اگر احترامى به دکتر مصدق‌السلطنه ما قائل هستیم و اگر به مسأله نفت ما توجه داریم که این وسیله نمى‌شود که هر کس هر کارى دلش خواست بکند و زیر این سپر پنهان شود و تا کسى حرفى زد بگوید که تو با نفت مخالف هستى بنده همان طور که آقاى فرهودى فرمودند عقیده‌ام این است که به جاى حکومت سر نیزه به جاى فشار براى مردم نان و فرهنگ و کار تهیه کنند مردم محققاً ناراضى نمى‌شوند ناراضى را جلویش نمى‌شود با سر نیزه گرفت اگر کسى را شما توانستید پیدا بکنید که بیاید اینجا و بگوید ملت ایران و مردم ایران خائن است.

رئیس - این مطالب مربوط به موضوع نیست.

پیراسته - حکومت نظامى را مى‌گویم که اگر براى جلوگیرى از اخلالگران است که ممکن است در هر جامعه‌اى اخلالگر پیدا بشود و براى جلوگیرى از آنها قوانینى هست باید آن قوانین اجرا بشود و خیال مى‌کنم آقاى وزیر دادگستر هم بدانند کتمان نکنند که ما با قوانین عادى هم می‌توانیم جلو اشخاصى که مى‌خواهند اخلال در امور کشور بکنند بگیریم در قوانین عادى ما مجازات اعدام هم برای‌شان پیش‌بینى شده بنابراین بنده مخالفم با کفایت مذاکرات این بود که اینجا متذکر می‌شوم که مسأله نفت نبایستى بهانه‌اى باشد که هر کس هر کارى دلش خواست بکند و این سپرى باشد که زیر آن پنهان شوند و اگر حکومت نظامى در خوزستان لازم است بایستى این مدت که حکومت نظامى بود گزارش می‌دادند که در این مدت حکومت نظامى این کار‌ها شده این اخلالگران و این خائنین پیدا شده‌اند اینها را مجازات کرده‌ایم و اگر حکومت نظامى نبود این طور می‌شد تا ما رأى بدهیم بنابراین بنده عقیده دارم و باز هم تأکید می‌کنم چون در این موقع مصلحت نیست و از رفقاى خارج و داخل مجلس به ما توصیه می‌کنند و خود بنده هم عقیده‌ام این است که نباید تشنج ایجاد کرد ولى از این که ما توجه می‌کنیم که نباید تشنج ایجاد بشود براى نفت این نباید وسیله‌اى قرار بگیرد براى کارهاى دیگر بنده منظورم از مخالفت با کفایت مذاکرات این بود که عرض کردم و اگر آقایان موافق هستند که حکومت نظامى باشد عقیده‌ام این است که آقاى وزیر کشور بیایند اینجا توضیح بدهند و گزارش این مدت حکومت نظامى را بدهند بعد بگویند به این دلایل تمدید حکومت نظامى ایجاب می‌کند ولى بنده عقیده دارم و باز هم تأکید می‌کنم که به جاى حکومت نظامى باید براى مردم فرهنگ و بهداشت و نان تهى کرد و اگر کسى اخلالگرى در موضوع نفت می‌کند با قوانین مجازاتش کرد براى این که خیانت به مملکت است و خیانت به مملکت مجازاتش اعدام است.

ابریشم‌کار - حکومت نظامى آقاى پیراسته لازم است ولى به شرطی که از مقرراتش سوء استفاده نشود.

پیراسته - قانون است که مملکت را حفظ می‌کند.

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى فرمایشى دارید بفرمایید

وزیر کشاورزى - این که آقاى پیراسته مى‌فرمایند سر نیزه این معنى یک قدرى زننده است براى این که سر نیزه است که ما را حفظ می‌کند در مواقع خیلى خطیر ما به سر نیزه نباید توهین بکنیم (پیراسته - بنده توهین نکردم امر است و مجرى است) اول بهار آقایان تشریف داشتند که تشنجاتى که در آنجا به وجود آمد

+++

که همه‌اش بر ضد مصالح مملکت بود لازم بود که حکومت نظامى در آنجا اعلام شود و در زمان آقاى دکتر مصدق تشخیص دادند که در آنجا حکومت نظامى لازم است براى آن که در آنجا تحریکات عناصر خارجى و آشوبگران که از اول بهار در آنجا وجود داشته باز هم بود و حکومت نظامى می‌بایستى مراقبت بکند که آنها نتوانند در آنجا آشوبى به وجود بیاورند که همان نقشه ملى شدن نفت را که خود جنابعالى هم به آن علاقمند هستید نتوانند آن را متزلزل کنند پس بدانید آقاى پیراسته که حکومت نظامى کاملاً در آنجا از نقطه‌نظر همان موافقت و عقیده جنابعالى که ملى شدن نفت است لازم است (پیراسته - گزارش گذشته را بدهند) و اما این که فرمودند که آنجا اعمال زور شده است در این مدت حکومت نظامى در خوزستان هیچ عملى نکرده است که خون ریزى واقع بشود و یک زد و خوردى شده باشد فقط مراقبت انتظامات شده با کمال دقت و مردم و اهالى آنجا هم با کمال علاقمندى با نظامات رفتار کرده‌اند و هیچ واقعه شومى از این عمل حکومت نظامى رخ نداده است مطلب دیگرى که آقاى پیراسته فرمودند این بود که براى ملى شدن نفت و براى مسأله نفت بهانه‌هایى می‌جویند و بعد سنگر بندى می‌کنند بنده در هیئت دولت بودم هیچ سنگرى ندیدم که بسته بشود و این موضوع نفت هم که می‌فرمایید یک حربه‌اى درست شده است که آقایان اعتراض می‌کنند که به عنوان نفت دولت سنگربندى می‌کند یا بهانه جویى می‌کند دولت آقاى دکتر مصدق و اعضاى هیئت دولت، وزراشان، ما اشخاصى نیستیم که سنگربندى بکنیم یا یک نیت سویى داشته باشیم ما می‌خواهیم که با آرامش و با یک وضع خوب این قضیه نفت انشاالله تمام بشود حالا دیگر اتهام می‌زنید که ما سنگر مى‌بندیم سنگر دولت آقاى دکتر مصدق ملت ایران است ما چه سنگرى داریم ببندیم دولت آقاى دکتر مصدق غیر از ملت ایران دیگر لازم ندارد سنگر داشته باشد یک سنگر دارد بس است همان ملت است.

پیراسته - اظهارات بنده را تحریف کردند.

رئیس - بفرمایید بنشینید تحریفى ندارد قصد شما دولت نبود.

پیراسته - ایشان چون تحریف کردند توضیح باید داده بشود.

رئیس - بفرمایید.

پیراسته - بنده متأسفم که هر روزى در این مملکت یک حربه تکفیرى هست هر روزى یک عده‌اى که می‌خواهند بر خر مراد سوار شوند یک دسته را مورد تکفیر قرار می‌دهند بنده اینجا صریحاً عرض کردم که اگر مسأله نفت است هیچ ایرانى با این مسأله مخالف نیست هیچ کسى را نمی‌توانید پیدا بکنید که خون ایرانى در رگش جریان داشته باشد و حاضر باشد که نفت ایران را از اجانب ببرند بنده باز تکرار می‌کنم با رأیى که به دولت داده‌ام عرض می‌کنم که این مسأله مربوط به نفت نیست مجلس ایران و ملت ایران است در موضوع نفت متحد است و از پشت این تریبون به دنیا اعلام می‌کنم که یک نفر از این هیجده میلیون نیست که متحد نباشد ولى این موضوع یک حربه تکفیرى شده است اگر بگویند دکتر مصدق‌السلطنه مرد خوبى است بسیار خوب شاید آقاى دکتر مصدق‌السلطنه را بنده خیلى بیش از اشخاص دیگرى احترام داشته باشم زیرا ده سال است که من با این مرد کار کرده‌ام و بیشتر از اشخاص دیگر ایشان را مى‌شناسم‏

ولى این وسیله شده است که هر کس بخواهد آقا وجاهت قابل وکالت در توکیل نیست اگر یک مردى مورد احترام بنده است این دلیل نمی‌شود که چون این آقا مورد احترام من است هر کس هم که خد را به ایشان بچسباند احترام بکنم بهترین احترامى که بنده به دکتر مصدق‌السلطنه می‌توانم بکنم این است که او را از اخلالگرانى که در داخل و تحت لواى دوستى او را احاطه کرده‌اند باز بدارم بنده اینجا گفتم آمده مردى خوابیده است در منزلش با حال مرض دارد کار می‌کند دکتر مصدق‌السلطنه خودش هم گفته است او نمی‌تواند و وقت این را ندارد که به جزئیات مى‌تواند برسد ایشان یک مسأله کلى که مورد علاقه تمام ملت ایران و مورد علاقه ما است دارد عمل می‌کند ولى آقا حرف ما این است که این کرم از خود درخت است آقاى دکتر مصدق‌السلطنه ...

رئیس - آقاى پیراسته شما در بیانات‌تان اگر تحریف شده در آن قسمت بگویید.

پیراسته - بسیار خوب آقاى وزیر کشاورزى مطالبى گفتند لازم است توضیح بدهم بنده نمی‌دانم با این که آقاى وزیر کشور در جلسه حضور دارند و لایحه هم از وزارت کشور است چطور آقاى وزیر کشاورز دفاع می‌کند.

یکى از نمایندگان - لایحه مربوط به وزارت جنگ است‏

رئیس - این حرف‌تان وارد نیست شما حرف خودتان را بزنید.

صدر‌زاده - آقایان وزرا مسئولیت مشترک دارند.

پیراسته - عرض کنم به حضور اقدستان بنده نگفتم به این که آقاى دکتر مصدق‌السلطنه سنگر بندى می‌کنند گفتم بعضى از افرادى که خودشان را به ایشان چسبانیده‌اند، این را گفتم جناب آقاى وزیر کشاورزى که مورد احترام و اعتماد بنده هم هستید چرا مى‌آیید حرف‌هاى بنده را تحریف می‌کنید آقایان اینجا هستید روزنامه نگاران هم هستند تماشاچى هم هست بنده اسم دکتر مصدق‌السلطنه را بردم؟ شما مى‌آیید و تحریف می‌کنید من به آقاى دکتر مصدق‌السلطنه احترام می‌کنم ولى بنده می‌گویم که همین‌ها دکتر مصدق‌السلطنه را دارند خراب می‌کنند و از حسن نیت این مرد و از صفاى باطن او دارند سوء استفاده می‌کنند من چون لایحه دولت مطرح است و به علاوه بنابه تقاضاى بعضى از رفقا بنده بیش از این حرفى نمی‌زنم که موجب تشنج بشود ولى توجه داشته باشید که ما بیداریم و متوجه هستیم ولى دشمنان دوست نمایى نیستیم که تیشه برداریم و به ریشه او بزنیم بنده منظورم این مطالبى که شما آمدید اینجا گفتید نبود که عمل دولت دکتر مصدق چه ارتباطى به این حرف‌ها دارد بنده اسم دولت را نیاوردم و همه افراد دولت را نگفتم گفتم افرادى خودشان را چسبانیده‌اند و اگر مایل باشید حاضرم سند و مدرک بیاورم ایشان سنگربندى می‌کنند و سوء استفاده از وجاهت دکتر مصدق و احترامی که ما براى او قائل هستیم می‌کنند.

ابریشم‌کار - من توضیح دارم‏

رئیس - توضیح ندارد.

ابریشم‌کار - قربان اسم خوزستان است و حکومت نظامى من هم وکیل خوزستان هستم من توضیح دارم‏

رئیس - مطابق چه ماده‌اى؟

ابریشم‌کار - من توضیح دارم

رئیس - به شما تذکر می‌دهم

ابریشم‌کار - من از مجلس خواهش می‌کنم به نام خوزستان ...

رئیس - به شما تذکر می‌دهم بنشینید، بعد از تذکر دوم حرف بزنید اخطار مى‌کنم، رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات ...

محمدعلى مسعودى - پس گرفتند.

رئیس - باز مداخله بى‌اطلاع می‌کنید اگر به کفایت مذاکرات رأى گرفته نشود در اصل موضوع نمی‌شود وارد شد. رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (عده زیادى قیام نمودند) تصویب شد، رأى گرفته می‌شود به دو ماه حکومت نظامى طبق تقاضاى دولت از تاریخ 5 مرداد ماه آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

4 - اخذ رأى و تصویب اجازه فروش زمین به مجلس سنا.

رئیس - دو موضوع از سنا رسیده یکى راجع به زمین است که خود آقایان رأى دادید رأى نهایی‌اش مانده است یکى هم راجع به تمدید مدت اسکناس‌هاى هزار ریالى و پانصد ریالى است، حالا رأى نهایى براى فروش زمین به مجلس سنا که در مجلس سنا تصویب شده است گرفته می‌شود نامه مجلس سنا قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى در جواب مراسله شماره 9297 - 35/4 - 30 راجع به طرح مربوط به فروش زمین واقع در شمال باغ مجلس شوراى ملى به مجلس سنا اشعار می‌دارد.

طرح مزبور در جلسه روز شنبه 5 مرداد 1330 مطرح و مورد شور قرار گرفت و با اظهارنظر موافق عیناً به تصویب رسید. ضمناً متذکر می‌شود که در مراسله مزبور به جاى طرح قید شده بود (لایحه) در حالى که یقین است مقصود طرح مربوطه است که از طرف آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى تنظیم و تقدیم شده بود

رئیس مجلس سنا - سید حسن تقى‌زاده‏

رئیس - با ورقه رأى گرفته مى‌شود آقایان موافقین ورقه سفید می‌دهند

(اسامى آقایان نمایندگان به وسیله آقاى ناظر‌زاده (منشى) اعلام و در محل نطق حاضر و رأى دادند)

آقایان: فرهودى - ابریشم‌کار - گنابادى - محمدعلى مسعودى - دکتر مجتهدى - پناهى - سنندجى - بوداغیان - دکتر هدایتى - محمد ذوالفقارى - عزیز اعظم‌زنگنه - آزاد - ابوالحسن حکیمى - مهدى ارباب - صفوى - بزرگ‌نیا - ناصر صدرى - گنجه - وهاب‌زاده - سرتیپ‌زاده - حمیدیه - نصرتیان - حائرى‌زاده - دکتر بقایى - دکتر نبوى - آبکار - افشار صادقى - منصف - نبوى - عماد تربتى - تیمورتاش - امامى‌اهرى - سعید مهدوى - کشاورزصدر - پیراسته - اسلامى - دکتر جلالى - بهبهانى - ملک‌مدنى - دولتشاهى - ثقه‌الاسلامى - دکتر راجى - شوشترى - صفایى - دولت‌آبادى - صاحب‌جمع - فقیه‌زاده - کهبد - سالار بهزادى - قبادیان - دکتر کاسمى - غضنفرى - ظفرى - گرگانى - خزیمه علم - دکتر علوى - گودرزى - عامرى - شادلو - امیرنصرت اسکندرى - رفیع - مخبرفرهمند - قهرمان - دکتر طاهرى - دکتر کیان - برومند - سلطانى - عرب‌شیبانى

+++

معدل - ارباب‌گیو - کوراوغلى - دهقان - مرتضى حکمت - دکتر برال - دکتر سیدامامى - مکرم - ناظر‌زاده کرمانى - صدر‌زاده.

(شمارش آرا به عمل آمد و نتیجه به قرار زیر اعلام شد)

ورقه سفید موافق 67 و ورقه سفید بى‌اسم 7

رئیس - گزارش کارپردازى راجع به فروش زمین به مجلس سنا با 67 رأى تصویب شد

اسامى موافقین آقایان - دکتر علوى، عامرى، قهرمان، دکتر طاهرى، دکتر کیان. عرب‌شیبانى، شادلو، معدل، دهقان، برومند، کوراغلى، مرتضى حکمت، پیراسته، دکتر نبوى، وهاب‌زاده، گنجه، غضنفرى، صدرزاده، ابریشم‌کار، گنابادى، محمد ذوالفقارى، بوداغیان، بهبهانى، دکتر هدایتى، بزرگ‌نیا، ابوالحسن حکیمى، سنندجى، محمدعلى مسعودى، حبیب پناهى، صدرى، عماد تربتى، دکتر جلالى، کهبد، ناظر‌زاده‌کرمانى، نصرتیان، عزیز‌ زنگنه، دکتر مجتهدى، سرتیپ‌زاده، حمیدیه، آبکار، على‌اکبر امامى، مهدى ارباب، منصف، صفایى، دولتشاهى، ملک‌مدنى، دولت‌آبادى، صاحب‌جمع، فقیه‌زاده، حائرى‌زاده، محسن افشارصادقى. دکتر بقایى، ثقه‌الاسلامى، دکتر امامى، دکتر راجى، قبادیان، گودرزى، مخبرفرهمند، ظفرى، مجید موسوى، رستم‌گیو، دکتر برال، مکرم، سالار بهزادى، گرگانى، سلطانى، دکتر کاسمى.

ورقه سفید علامت امتناع 7 برگ‏

5 - طرح و تصویب فوریت لایحه تقاضاى اعتبار جهت دفع سن.

رئیس - یک لایحه‌اى با فوریت داده شده از طرف وزارت کشاورزى راجع به 20 میلیون اعتبار جهت دفع سن بیست نفر هم از نمایندگان تقاضا کرده‌اند که جزو دستور قرار بگیرد منتهى فوریتش که تصویب شد در جلسه بعد مطرح مى‌شود فقط فوریتش را رأى مى‌گیریم قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ بیست میلیون ریال که وزارت کشاورزى برای مصارف دفع آفت سن علاوه بر اعتبار منظور در ماده 40 بودجه مربوطه با استفاده از مازاد اعتبار مخصوص دفع ملخ در سال 1330 احتیاج دارد از محل درآمد عمومى سال جاری کشور در اختیار آن وزارت بگذارد

تبصره 1 - وزارت کشاورزى مجاز است در موارد ضرورى و فوتى احتیاجات مربوط به مبارزه با آفت سن سایر آفات کشاورزى را بدون رعایت مناقصه با ملاحظه صرف و صلاح دولت و در حداقل قسمت ممکنه انجام دهد.

تبصره 2 - مازاد اعتبار مخصوص دفع ملخ براى خرج مبارزه با آفت سن قابل استفاده و پس از وضع آنچه که از این محل اعتبار دفع آفات منظوره در بودجه وزارت کشاورزى مى‌توانند استفاده کنند مطابق اجازه مندرج در ماده بالا از درآمد عمومى کشور پرداخت خواهد شد

نخست‌وزیر - دکتر محمد مصدق - وزیر دارایى محمدعلى وارسته - وزیر کشاورزى فرمند.

رئیس - فوریت این لایحه مطرح است آقاى رفیع راجع به این قسمت فرمایشى دارید.

رفیع - راجع به اسکناس عرضى دارم.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى موافقید؟

ملک‌مدنى - موافقم‏

رئیس - اسلامى موافقید؟

اسلامى - بنده مخالفم‏

رئیس - بفرمایید.

اسلامى - بنده با این سانحه‌اى که پیش آمده و بایستى دفعش کرد مخالف نیستم ولى مى‌خواهم ببینم که چطور شده در مملکت ما در ظرف یک سال هم سن آمده و هم ملخ آمد اینها نکند که از عوارضات نفت باشد بنده مى‌خواهم در ضمن این که با این لایحه آقایان موافقت می‌کنند رأى می‌دهند یک کارشناسانى هم انتخاب شوند که اصلاً پیش آمد این موضوع و این حادثه را مطالعه بکنند براى این که ما در این مملکت باید همیشه فکر اساسى بکنیم مثلاً ما براى بهداشت مى‌آییم وزارت بهدارى درست می‌کنیم ولى بهداشت نداریم یعنى وقتى مرض آمد مریضخانه داریم که مریض را ببریم آنجا معالجه بکنیم به عقیده بعضى از امراض هست که بایستى قبلاً جلوى آنها را گرفت یعنى با وسائلى که از قبیل واکسن و سرم قبلاً باید جلوگیرى کنید در این مورد هم آقاى وزیر کشاورزى اگر توجه بفرمایند تقاضا می‌کنم جنابعالى در ضمن این که این کار را مى‌کنند یک اشخاصى انتخاب بشوند شاید بتوانند این اسرار را کشف بکنند ببینند اینها چه جورى بوده است؟ چرا می‌شود؟ از کجا آمده بنده با این که بى‌اطلاع هستم در عین حاب می توانم یک چیزهایى بگویم و بنده با یک اشخاصى محبت کردم یک چیزهایى گفتند بلکه بشود منشأ این کار پیدا بشود و عرض بنده فقط همین بود می‌خواستم عرض کنم در ضمن این که این کار عمل می‌شود با این روش هم یک مطالعه‌اى بفرمایید آقایان شاید بتوانند منشأ این کار را پیدا بکنند و جلوى این آفات را از آن منشأ بگیرند.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى بفرمایید

ملک‌مدنى - آقاى اسلامى مخالفت جدى نداشتند توضیح بود فرمودند ولى بنده می‌خواهم یک توضیحى به عرض مجلس برسانم و مخصوصاً توجه آقاى وزیر کشاورزى را به این موضوع جلب کنم که موضوع سن همه می‌دانیم سابقاً منحصر به ورامین و خوار بود و یک قسمتى هم در ماوه بعضى اوقات هم شنیده می‌شد در اصفهان هم هست به هیچ وجه در نقاط دیگر به خصوص نقاط سرد سیر مثل غرب وجود نداشت.

متأسفانه به واسطه عدم توجه دولت و اولیا وزارت کشاورزى که این آفت را جلوگیرى نکردند طورى این آفت توسعه پیدا کرده است که در تمام صفحه غرب و زنجان و بعضى قسمت‌هاى آذربایجان دارد سرایت می‌کند به این جهت این یک موضوع اساسى و حیاتى است اگر سن توسعه پیدا کرد باور بفرمایید که بنده بعضى از این کشاورزان و مالکین ورامین را می‌شناسم که حقیقت بیچاره و بدبخت شده‌اند تمام زراعت‌شان را سن خورده است و تصدیق بفرمایید که کسى که این قدر فقیر و بیچاره هست اگر محصولش هم طعمه سن بشود این هم یک بارى می‌شود اضافه بر بارهاى دیگر اجتماع.

فراموش نباید بکنیم دو سال پیش بود صد میلیون تومان از خارج غله وارد کردیم صد میلیون تومان دولت از مردم بیچاره پول گرفت و خرید غله کرد. بنابراین بنده می‌خواستم از جناب آقاى وزیر کشاورزى تقاضا کنم که در این کار باید یک تسریعى بفرمایند که تا فصل و موقعش نگذشته اقدام سریع و لازم بفرمایند و یک جمله‌اى هم می‌خواستم عرض کنم به نظربنده در هر شهرستانى که شروع به مبارزه می‌کنید باید اهالى محل یعنى معتمدین محل را نظارت بدهید که مأمورین شما زیر نظر آنها کار بکنند که خداى نکرده حیف و میلى در این پول نشود.

بنده بیش از این چیزى عرض نمی‌کنم براى این که می‌دانم همه آقایان موافقت دارند که زودتر این کار تمام بشود عرضم را خاتمه می‌دهم و استدعا می‌کنم که پس از این که مراحل مقدماتى کار گذشت و حال که دولت هم این اقدام را کرده به طور جدى و سریع شروع بکند و همه جا هم انجمن‌هاى شهر و معتمدین محل را نظارت بدهد که حیف و میل نشود فردا نیایند بگویند که در فلان نقطه مأمور کشاورزى خداى نکرده فلان عمل خلاف را کرد و پول حیف و میل شد.

براى خاطر این که اگر چانچه ما بتوانیم حقیقتاً جلوى آفات را بگیریم ما می‌توانیم سالى میلیون‌ها ارز از صدور غله از کشور خودمان تهیه کنیم الآن که مجاور کشور ما هندوستان قحطى است اگر ما امسال یک غله فراوانى داشته باشیم و بفروشیم و پول تهیه بکنیم نکث نقصانى هم که در ارز پیدا شده می‌توانیم جبران بکنیم و این وظیفه جنابعالى است که اطلاعات کشاورزى دارید و به تقوا و درستى پیش همه ما معروفید امیدواریم جدیت بفرمایید (صحیح است)

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید

وزیر کشاورزى - یک توضیح می‌خواستم خدمت آقاى اسلامى عرض کنم از نقطه‌نظر این که فرمودند که یک مطالعات بشود براى موضوع سن خواستم عرض کنم در این قسمت البته ما مهندسین خوبى داریم در وزارت کشاورزى اینها به یک مطالعاتى مشغولند.

اخیراً یک سمى را امتحان کرده‌اند که براى مبارزه نهایى با سن بسیار مفید است اما این که فرمودند چطور شده است سن و ملخ امسال پیدا شده می‌خواستم عرض کنم که سن از زمان‌هاى خیلى قدیم در ایران بوده است چنانچه آقایان اگر شنیده باشید تا در همین خوار و ورامین مدتى مبارزه با سن می‌کرده است چنانکه متد و رویه آن زمان تا چندى پیش معمول بود ولى سن دفعش خیلى مشکل‌تر از ملخ است چون ملخ یک دورانى دارد و بعد از این که دور آن تمام شد از بین می‌رود ولى سن هر سال می‌رود در کوه و خودش را زیر سنگ‌ها و بوته‌ها مخفى می‌کند و بعد سال دیگر می‌آید و اسباب زحمت می‌شود در ورامین به طول 14 فرسخ سن دارد و ملاحظه می‌فرمایید در 14 فرسخ را تشخیص و تجسس و پیدا کردن سن کار مشکلى است دیگر این که تا به حال تکه تکه پول خرج کرده‌اند براى دفع سن این جهت درست موفقیت حاصل نشده است امیدوارم امسال آقایان اعتبار کافى تصویب بفرمایند تا ما یک مبارزه جدى بکنیم با این سن مخصوصاً در خوار و ورامین که بسیار زیاد است امسال هم خسارات فراوانى به زارعین آنجا وارد کرده ست و در بعضى از دهات خوار و ورامین هفتاد، هشتاد درصد ارز محصول را کلى از بین برده است به طوری که رعایا تخمى که بکارند ندارند و باید از طرف وزارت مالیه و بانک کشاورزى به آنجا کمک بشود تا بتوانند کشت پاییزه را انجام بدهند به علاوه اخیراً سن همان طوری که آقاى ملک‌مدنى فرمودند به قسمت‌هاى غرب و سردسیر هم سرایت کرده که اگر در آنجا‌ها هم مبارزه شدید نکنیم آنجا هم زیاد مى‌شود و یک مأمن‌هایى براى خودشان پیدا مى‌کنند و آنجا بومى مى‌شوند تا بومى نشده‌اند با آنها سخت مبارزه کرد و ما در جاهایى که مبارزه می‌کنیم مردم خیر خواه هم باید تشریک مساعى

+++

و امیدواریم مردم هم با ما کمک بکنند همان طور که مردم در قسمت ملخ کمک کرده‌اند امیدواریم که در قسمت سن هم کمک بفرمایند.

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به فوریت لایحه اعتبار دفع سن آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى چاپ فرستاده مى‌شود.

6 - تصویب و طرح گزارش راجع به دو میلیارد ریال قرضه ملى.

رئیس - آقاى وزیر دارایى تقاضا کرده‌اند قرضه ملى 25 میلیون دلار جزو دستور قرار بگیرد براى قرضه ملى 15 نفر از نمایندگان هم تقاضاى فوریت کرده‌اند این است که آن مطرح می‌شود چون تقاضا شده است جزو دستور شود اول رأى مى‌گیریم که جزو دستور بشود (بعضى از نمایندگان - چى؟) قرضه ملى که تقاضاى فوریت شده آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد قرائت می‌شود بعد به فوریتش رأى می‌گیریم گزارش کمیسیون‌هاى بازرگانى و بودجه قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر به مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 30609 دولت راجع به دو میلیارد ریال قرضه ملى با حضور آقاى وزیر دارایى و آقاى معاون وزارت بازرگانى و پیشه و هنر در کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر مطرح پس از مذاکرات لازمه و توضیحات نمایندگان دولت عین ماده واحده به تصویب رسید اینک گزارش آن تقدیم مجلس شوراى ملى می‌شود.

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود براى کلیه امور مربوط به اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت در صورتی که ضرورت ایجاب نماید تا حدود دو میلیارد ریال به عنوان قرض ملى به مدت دو سال برگ‌هاى وام دویست ریالى بى‌اسم و قابل انتقال با بهره صدى شش منتشر نماید

تبصره 1 - اوراق قرضه در چهار سرى هر سرى پانصد میلیون ریال منتشر خواهد شد و مدت انتشار هر یک از سری‌ها حداکثر دو ماه خواهد بود

تبصره 2 - کوپن‌هاى بهره اوراق قرضه مربوط به هر سرى از ابتداى سال دوم در باجه‌هاى کلیه بانک‌ها به حساب دولت قابل پرداخت است‏

تبصره 3 - از تاریخى که اوراق قرضه به موجب این قانون قابل پرداخت است دارندگان آنها می‌توانند اوراق مزبور را از بابت مالیات و حقوق و عوارض و سایر دیون به دولت واگذار نمایند و مأمورین وصول مکلف به قبول این اوراق می‌باشند

تبصره 4 - وجوه پرداختى از بابت وام و بهره آن از هر گونه مالیات و عواض معاف خواهد بود

تبصره 5 - دولت مجاز است تا معادل یک پنجم از قرضه را به ارز منتشر و در مواعد استهلاک عیناً به همان ارز مسترد نماید.

تبصره 6 - استرداد اصل وام در انقضاى سال دوم و همچنین پرداخت بهره آن از محل درآمدهاى نفت صورت خواهد گرفت‏

تبصره 7 - آیین‌نامه اجراى این قانون به وسیله هیئت دولت تنظیم و به موقع اجرا گذاشته خواهد شد

مخبر کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر ناصرقلى اردلان.

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 30609 دولت راجع به استجازه دو میلیارد ریال قرضه ملى در کمیسیون بودجه مطرح گردید و پس از مذاکرات مفصلى که به عمل آمد و توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى دادند عین ماده پیشنهادى دولت با هفت تبصره آن که به تصویب کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر نیز رسیده است به تصویب کمیسیون بودجه رسید و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم می‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

رئیس - چند نفر از نمایندگان تقاضا کرده‌اند با قید فوریت مطرح بشود قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌کنیم گزارش کمیسیون‌هاى مجلس راجع به قرضه ملى با قید فوریت فى‌المجس مطرح شود

عزیزالله اعظم‌زنگنه - دکتر مظمى - گنجه - کشاورزصدر - کهبد و چند نفر دیگر از آقایان نمایندگان‏

رئیس - فوریت مطرح است آقاى کشاورزصدر موافقید؟

کشاورزصدر - موافقم.

رئیس - آقاى اسلامى موافقید؟

اسلامى - موافقم‏

رئیس - آقاى صفایى موافقید؟

صفایى - موافقم‏

رئیس - آقاى ملک‌مدنى موافقید؟

ملک‌مدنى - موافقم‏

رئیس - آقاى نبوى موافقید؟

نبوى - موافقم.

رئیس - آقاى گنجه‌اى موافقید؟

گنجه‌اى - موافقم.

حائرى‌زاده - بنده مخالفم‏

رئیس - بفرمایید آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - کمتر روزى است که تلگراف و کاغذهایى که حاکى از احساسات مردم ایران است راجع به اعانه و کمک به دولت نرسد یا براى دولت مى‌فرستند یا براى مجلس می‌فرستند ولى این موضوع دلیل این نیست که ما با عجله لایحه قرضه ملى را بگذرانیم این لایحه قرضه ملى به عقیده من خیلى اصلاحات لازم دارد اگر اعانه بود آن یک بحثى بود مردم احساساتى داشتند مى‌گفتند دولت اعانه‌اى از مردم خواسته و هر کس هر قدر میل داشت می‌داد ولى در مورد قرضه باید ارباب طمع را مطامعان را تأمین کرد اعانه و قرضه دو تا است در مملکتى که بانک خودش صدى 12 دارد از مردم سود می‌گیرد نمی‌دانم صدى 12 یا 13 بانک کشاورزى از مردم سود می‌گیرد در بازار آزاد صدى 30 سود می‌دهند دیگر براى قرضه ملى صدى شش معنى ندارد مطابق اصول اسلامى هم سود و تنزیل دادن صحیح نیست اگر یک جایزه‌اى ما براى صاحبان سهام قرار بدهیم بهتر است.

رئیس - آقاى حائرى‌زاده شما دارید در اطرف اصل لایحه صحبت مى‌کنید.

حائرى‌زاده - اینها دلایلى است می‌خواهم عرض کنم که فوریت لازم ندارد.

رئیس - بالاخره مطرح می‌شود بعد در اصل موضوع صحبت کنید

حائرى‌زاده - این است که بنده عقیده دارم آقاى وزیر دارایى هم موافقت بفرمایید مطالعه بشود و اصلاحاتى در این قسمت‌ها بشود آن وقت بیاید مجلس و آن لایحه دیگر اهمیتش بیشتر از است و امیدوارم تقاضا بشود آن لایحه مطرح بشود.

اسلامى - 25 میلیون دلار را مطرح کنید

رئیس - این طور تقاضا کرده‌اند که اول این مطرح بشود آقاى کشاورزصدر بفرمایید

کشاورزصدر - جناب آقاى حائرى‌زاده دلایلى بر عدم فوریت اظهار نفرمودند و حتى از بیانات‌شان استنباط مى‌شد موافق با تصویب این لایحه هستند و به طور کلى فرمودند که ضرورت ندارد که فوریت داشته باشد و حال آن که به تصدیق کلیه آقایان این یک مطلبى است که ضرورت و فوریت دارد اگر در موقع خودش ازش استفاده نشود بعد دیگر احتیاج ندارند محاج به این نیستند در موقعى که شرکت سابق نفت ما را در مضیقه اقتصادى قراردادها است مردم آمده‌اند داوطلب هستند کمک بکنند این هم به میل و رغبت آنها است نه به زور و فشار اما راجع به سود این یک جایزه‌اى است. البته سود در کار نیست این یک جایزه‌اى است که ابراز وطن پرستى و علاقمندى در این موقع می‌کنند یک جایزه شش در صدى به آنها داده می‌شود و عنوان سود ندارد و به نظر بنده اگر مجلس روى فوریت و روى خوش به این کار نشان ندهد مثل این است که به توجه و به تقاضا و استقبال مردم احترام نکرده است بنابراین بنده معتقدم با فوریت باشد و زودتر هم تصویب بشود (صحیح است احسنت)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت این لایحه آقایانى که با فوریتش موافقند قیام کنند (اغلب قیام کردند) تصوب شد خود گزارش مطرح است آقاى کهبد مخالفید بفرمایید.

کهبد - بنده در این لایحه به عنوان مخالف مشروط نام نویسى کرده‌ام و معتقدم که چون کار مهمى ما در پیش داریم و همین طورى که از طرف کلیه اهالى کشور براى هر قسم مساعدت و کمکى نسبت به دولت استقبال شده است حق نبود که لایحه‌اى بیاوریم که مبلغ آن کم باشد و بعد زیاد بشود بنده معتقدم آقایان ایرانی‌هایى که در خارج هستند بیش از این مبلغ را حاضرند بپردازند بنده معتقدم اگر چه به طور کلى تنزیل حرام است ولى صدى شش تنزیل هم زیاد است چون که مردم حاضرند خودشان با کمال میل و رغبت مبلغى را مجاناً بدهند حالا که دولت آمده است و تقاضا مى‌کند به عنوان قرضه ملى براى هدف مقدسى که عبارت از موضوع ملى شدن صنعت نفت باشد بدهند باید ما سعى بکنیم هر چه مردم می‌خواهد آن طور عمل بکنیم بنده معتقدم این مبلغ کم است باید دولت تمام احتیاجات خودش را در این خصوص و در این مورد در نظر بگیرد و از مردم درخواست بکند بدهند بنابراین اصولاً با اصل این لایحه موافقم و این منتهاى آرزو و آمال ما است منتهى شرایطى دارد اولاً خیلى کم است باید وزیر دارایى موافقت بکند که یک مبلغى علاوه تر شود دوم تنزیل هم زیاد است به عنوان جایزه یک صدى چهار صدى سه بیشتر در نظر گرفته نشود سوم یک مقدارى ارز در نظر گرفته‌اند تصور مى‌کنم ایرانی‌هایى که در ایران ساکن هستند تابع مقررات کمیسیون ارز هستند و ارز فوق‌العاده‌اى ندارند و ما نباید پاى خارجی‌هاى را در این کار مداخله بدهیم و باید سعى بکنیم که خود افراد اهالى مملکت با کمال میل و رغبت بیایند و این پول را بدهند بنابراین بنده خواستم تمنا کنم که این دو قسمت را علاوه بفرمایند و بنده مخالفتى ندارم.

+++

رئیس - آقاى ابریشم‌کار (نمایندگان - نیستند) آقاى امامى‌اهرى‏

امامى‌اهرى - درخواست قرضه ملى در موقعی که کشور گرفتار خطرات و بحران‌هاى استثنایى سیاسى یا اقتصادى مى‌شود به عمل مى‌آید در این قبیل موارد که دولت راه چاره را منحصر به فرد مى‌بیند دست توسل به دامن ملت دراز می‌کند و براى مواجهه با مشکل یا مشکلات موجوده از ملت استمداد می‌کند در زمان انقلاب کبیر فرانسه که اوضاع داخلى کشور به کلى در هم ریخته و رشت امور از هم پاشیده بود و دشمنان خارجى از موقعیت استفاده کرده از هر طرف به این کشور هجوم آورده بودند و واقعاً کشور وضع خطرناکى پیدا کرده و استقلال کشور به مویى بسته بود اولیاى امور کشور براى نجات مملکت در صدد انتشار اوراق قرضه برآمدند و از لحاظ اهمیت موقع و متوجه ساختن هم میهنان خود به اهمیت این کمک اوراق این قرضه را به نام اوراق دفاع ملى نامیدند در این موقع بود که ملت میهن پرست فرانسه احساسات ملى خود را بروز داد زن‌ها و دخترها زر و زیور خود را کنده در تقدیم و تسلیم آن به دولت براى تأمین استقلال و موفقیت کشور و ملت خود به همدیگر پیشدستى کردند و با این فداکارى توانستند در مقابل دشمنان مقاومت کرده استقلال و سیادت خود را محفوظ دارند در ممالک متحده امریکا با آن همه ثروت دولت‌شان قریب 260 میلیارد دلار به ملت مفروض است که بیشتر این قرضه در زمان جنگ به عمل آمده است ملت ایران از استقراض خاطرات خوبى ندارد زیرا قبل از استقرار رژیم مشروطیت و بعد از مشروطیت استقراض‌هایى که شده به طور کلى از خارج بوده و تازه مبالغ مأخوذه با آن همه فرع و نزول و دادن وثیقه‌هاى مخالف شئون ملت و مملکت از قبیل عواید گمرکات و غیره قبل از مشروطیت همه‌اش صرف عیاشى و بوالهوسى‌ها شده بعد از مشروطیت هم به علت سقوط سریع دولت‌ها و نبودن نقشه‌هاى اصلاحى و دخالت‌هاى مریى و نامریى بیگانگان نتیجه مطلوبه حاصل نشده است و روى همین اصل و این جهات است که وقتى شخص با یک نظر اجمالى در مقام مقایسه استقراض فعلى با استقراض‌هاى سابق بر می‌آید بى‌اختیار اشک شوق در چشمش حلقه می‌زند و سر افتخار به آسمان می‌ساید و مى‌بیند که قیاس مع‌الفارق بوده و مقایسه اصلاً جایز نیست اما قرضه مورد تقاضاى فعلى دولت قرضه دخالى است درخواست کمک از ملت است براى نیل به یک هدف مقدس ملى براى ادامه مبارزه حیات و ممات یک ملتى که براى گرفتن حقوق از دست رفته خود قیام کرده و مردانه قد علم کرده است آن روز که در دوره دوم لایحه استقراض دو کرور نیم لیره انگلیسى توسط بانک شاهى مطرح بود اهالى آذربایجان از نمایندگان خود خواسته بودند که با لایحه مزبور حداکثر مخالفت را نمایند و در موقع دادن رأى از مجلس خارج شده و جلسه را از اکثریت بیندازند وقتى مذاکرات مجلس آن دوره را مطالعه می‌کنیم می‌بینیم که اگر جدیت مرحوم مؤتمن‌الملک نه بود محال بود نمایندگان متعصب وطن پرست با وجود درک اهمیت موقع و احساس احتیاج مبرم به قرضه بگذارند آن لایحه به تصویب مجلس برسد امروز ملت ایران می‌داند که شرکت سابق نفت پس از پایان اعتصاب آبادان و عدم موفقیت عمال شرکت در ایجاد تشتت و تفرقه در داخله عدم توفیق در باب انحراف افکار جهانیان و نتیجه نگرفتن از سایر اقدامات و عملیات خلاف قانون خود که مى‌خواست عمل ایران را الغاى یک طرفه قرارداد بین‌المللى و پیمان شکنى جلوه دهد اینک با تهیه مقدمات تضییقات مالى مى‌خواهد موجبات شکست ملت ایران را فراهم آورد حال بر ملت ایران است که می‌خواهد عملاً ثابت کند قراردادى که فقط براى یک طرف مفید است به هیچ دلیلى و منطقى معتبر شناخته نخواهد شد و شرکت سابق نفت و عمالش از اعمال تضییقات مالى و توسل به فشارهاى اقتصادى و اساسى به ملت ایران نتیجه نخواهد گرفت و راه عاقلانه براى شرکت سابق و حامیان آنها اعتراف به این حقیقت است که ایران حق خود را اعمال کرده و اطمینان داشته باشند که ملت ایران در این مبارزه که پیش گرفته است خوب مى‌داند پس از وحدت و یگانگى کلیه طبقات حداکثر فداکارى کلیه افراد مردم را ایجاب مى‌کند امروز ایرانى پاک سرشت از هیچ گونه فداکارى دریغ نخواهد کرد و به دوست و دشمن خواهد فهمانید که ملى شدن نفت ایران نتیجه تحول سیاسى عمیقى است که در آسیا پیش آمده ایران زعمات شرق و آسیا را در پایان دادن‏

به دوره استعمار پیش گرفته و با تهدیدات نظامى اجانب یا فشارهاى سیاسى و اقتصادى آنان آب رفته به جوى باز نخواهد گشت امروز ملت ایران مى‌داند که دولت متکى به افکار عمومى و دولت صد در صد ملى دکتر مصدق (آزاد - صد در صد نفرمایید نود و نه درصد بگویید) عقیده شما اگر خلاف این باشد عقیده اکثریت این است شما مردى هستید آزاد و آزادانه مى‌توانید به عنوان نطق قبل از دستور و دادن پیشنهاد یا به هر عنوان دیگر صحبت کنید اهل قلم و اهل بیانید عرض کردم تا ضرورت ایجاب نمى‌کرد چنین درخواستى را نمى‌کرد حالا هم که این درخواست را کرده حتماً یکى از لوازم فتح و یکى از وسائل موفقیت ما در این مبارزه ملى است و مسلم است که ملت این درخواست دولت را با آغوش باز استقبال کرده و چنان جواب مساعدى به این درخواست خواهد داد که با نشان دادن موجودیت و شخصیت واقعى خود دنیایى را متعجب خواهد ساخت و ثابت خواهد کرد که هر وقت رهبران مورد اعتمادى پیدا کرد همه چیز خود را در کف اخلاص گذاشته و براى بقاى استقلال و اعاده عظمت کشور خویش نثار کرده است و من به ملاحظه همین جهات بود که در تاریخ یازده تیر 1330 ضمن پیش‌بینى این جریانات پیشنهاد درخواست قرضه ملى را کردم و بی‌نهایت خوشوقتم که دولت مطابق اصول مسلمى که در موارد این قبیل قرضه‌ها رعایت می‌شود و براى جلب اعتماد و اطمینان بیشتر مردم تضمیناتى از محل‌هاى درآمد عمومى براى نشان دادن محل و اعتبار براى پرداخت قرض خود در سر رسید قائل می‌گردند در مورد این قرضه قائل شده و عواید نفت را براى پرداخت این قرضه نشان داده اشت منتهى در خاتمه عرایضم مى‌خواهم عرض کنم که در موقع اجراى امر و نگهدارى حساب و شرایط پرداخت فرع و اصل و جوایز و توزیع اوراق حداکثر تسهیلات را باید براى مردم دولت قائل شود و براى این که اسم فرع هم در کار نباشد (محمدعلى مسعودى - جایزه است) این صحیح است عده‌اى ممکن است این جایزه را نگیرند و بنده روى این اصل پیشنهاد مى‌کنم که سهام ممتازه‌اى بدون جایزه منتشر بکنند تصدیق می‌فرمایید جناب آقاى قائم مقام عده‌ای هستند که واقعاً می‌خواهد در این موقع کمک کنند من جمله خود حضرتعالى (آزاد - مثل آقاى کهبد) و حاضر نیستند به هیچ عنوانى زیر بار این جایزه بروند روى این اصل بنده معتقدم یک سهم ممتازه بدون بهره‌اى منتشر بکنند و در این خصوص بر خلاف نظر آقاى کهبد که راجع به موضوع ارز فرمودند لازم است عرض کنم هستند ایرانی‌هایى که در خارج مقدارى ارز داشته باشند در یک چنین موقعى حاضرند کمک بکنند و این هدف را تا آن اندازه مقدس می‌دانند که آن اندوخته‌شان را یا به هر عنوان ارزى در خارج دارند آن را هم می‌خواهند بیاورند و تسلیم بدارند من مخصوصاً از جانب آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم که به این مورد مخصوص هم توجه بکنند و اگر کسى حاضر شد ارزش را بیاورد از خارج در این قسمت کمک بکنند و تسهیلاتى هم از این مورد قائل شوند و این قرضه را از کلیه مقررات خاص ارز معاف بدارند و بیش از این بنده عرضى ندارم (محمدعلى مسعودى - تجار ایرانى در خارج همه تقاضاى خرید این قرضه ملى را کرده‌اند) بنده هم عرضم همین است.

رئیس - آقاى مخبر کمیسیون بودجه‏

مخبر کومیسیون بودجه (فرهودى) - فرمایشات آقاى امامى‌اهرى هر چند شافى بود اما جواب آقاى کهبد نبود این است که بنده به عنوان مخبر کمیسیون بودجه بر حسب وظیفه پارلمانى اجازه می‌خواهم جواب مطالبى را که آقای کهبد فرمودند ایراد و اشکالاتى که داشتند عرض کنم یکى از وسائلى که فرمودند این است که ایشان تصور می‌کنند این مبلغ کم است بنده تصور می‌کنم که چون قرض خواه دولت است و هر قرض خواهى می‌تواند تشخیص بدهد که فعلاً چقدر احتیاج دارد و خود دولت دو میلیارد را تعین کرده است به نظر من ما که تصویب کننده هستیم اگر بخواهیم بگوییم کم است مورد ندارد خود دولت از روى مأخذ و حسابى فعلاً تشخیص داده است که دو میلیارد ریال بس است ما هم در کمیسیون بودجه همان را تصویب کردیم البته اگر خداى نکرده در جریان عمل معلوم شد کم است مانعى ندارد که دو مرتبه تقاضا بکنند اما اصولاً قرضه‌هاى ملى که گاه گاهى پیش می‌آید میزان تقاضاى مردم همیشه بیش از آن مقدارى است که دولت معین می‌کند من تصور می‌کنم که بعد از تبصره 7 این ماده یک ماده‌اى آقاى وزیر دارایى بگذارند که اگر میزان قرضه در ظرف مدت معین بیش از مبلغ درخواستى شد آن بیشتر را هم بپذیرد براى این که مردم دماغ سوخته نشوند و عیناً این فکر آقاى کهبد که مبلغ کم است خود به خود مرتفع می‌شود اما راجع به کلمه سود آن طورى که صحبت شد منظور اساسى تشویق است براى این که خداى نکرده اگر بخواهیم عنوان سود بگذاریم مطابق قانون اساسى حق نداریم که این عناوین را وارد بکنیم صریح اصل 27 قانون اساسى است که استقرار قانون موقوف است بعدم مخالف با موازین شرعیه (صحیح است) (رفیع - دستور اسلام است) بنابراین اگر در قانون چیزى باشد که با موازین شرعیه تطبیق نکند آن قانون استقرار پیدا نمى‌کند یعنى قانونیت ندارد بنابراین آنچه اینجا هست سود حقیقى نیست براى این که اگر سود حقیقى بود ما مجبور بودیم مأخذ را با مأخذ بانک‌ها و بازار تطبیق بکنیم و این که مقدارش خیلى کم است خودش نشان می‌دهد که قصد دولت سود نبوده است قصد

+++

دولت جایزه منظم حساب شده‌اى بود و اما آنچه را که آقاى کهبد در باب ارز فرمودند البته عده‌اى هستند که تقاضاى این قرضه را خواهند کرد یک عده‌اى ممکن است مقیم ایران نباشند و مقیم خارجه باشند نبایستى مانعى ایجاد کرد و البته هر کس به ارز درخواست کرد باید داد و اما این که این لایحه چرا تقاضا شده است دلایلش در مقدمه لایحه دولت ذکر شده بنده به آن دلایل اضافه می‌کنم که این هم علاج است براى یک پیش‌آمدهاى مالى که ممکن است خداى نکرده ما پیدا بکنیم یعنى دولت در مضیقه مالى اگر قرار بگیرد این علاج است و هم از آن مهم‌تر ژست ملى است چون در مواقعی که مبارزاتى است تنها گفت و شنید و زد و خورد کافى نیست گاهی هم یک ژست به خصوصى لازم است. در کلام مى‌گویند الکنایه ابلغ من التصریح گاهى یک ژست به موقع بهتر است از خروارها یادداشت. و اما آقاى امامى‌اهرى تقاضاى تسهیلاتى داشتند در قبول این قرضه‌ها این را ما پیش‌بینى کردیم در تبصره هفتم اختیار وضع آیین‌نامه به دولت داده شده و یقین است دولت هم تسهیلات در این امر را به موجب آن اختیارى که بهش داده شده است فراهم خواهد کرد.

رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - بنده خیلى خوشوقتم که احساس می‌کنم نسبت به این لایحه اکثریت قریب به اتفاق آقایان نمایندگان محترم نظر موافقى دارند (صحیح است) و تصور می‌کنم که از این جهت وظیفه بنده را از لحاظ دفاع در مقابل این لایحه خیلى تسهیل فرمودند ولیکن ناگزیرم که این نکته را به عرض برسانم که کشور‌هاى جهان هر موقع در مسیر تاریخ خود به اشکالات و موانعى برخورد می‌کنند ناگزیرند که براى عبور از آن موانع محظورات از نیروى ماده و معنوى افراد و طبقات مردم خود کمک بگیرند البته محتاج به توضیح نیست که در یک چنین موقعى کشور ما هم باید چنین موانع و محظوراتى رو به رو و مواجه شده است ولى خوشبختانه قبل از این که دولت در مقام استمداد بر بیاید از طرف عموم طبقات و افراد نجیب و شریف و میهن دوست ملت ایران تقاضاهایی رسید چه کتباً و چه تلگرافاً که حاضر مى‌شدند در راه کمک به منظور اساسى دولت حتى از جان و مال‌شان صرف‌نظر کنند ولیکن دولت براى این که از این احساست بى‌سابقه مردم ایران و همکارى جوانمردانه و سخاوتمندانه مردم مملکت به طور صحیحى استفاده کرده باشد این طور صلاح دانست که از این کار به نحو صحیح و منظمى استفاده کنند این بود که تقاضا کرده دو میلیارد ریال اوراق قرضه ملى و بدون نام و با حق انتقال با جایزه صدی شش در مدت دو سال منتشر مى‌کنند مخصوصاً جایزه عرض کرد که این کلمه بهره و سود را تبدیل بکنیم به جایزه بنابراین در این موقع انتظار مى‌رود که آقایان نمایندگان محترم با تصویب این لایحه ناظرین امور را که مراقب و نگران اوضاع هستند با حسن و تشخیص و موقع شناسى خود امیدوار و مستهظر بفرمایند راجع به مطالبى که فرمودند گمان مى‌کنم تمام را آقاى فرهودى جواب دادند و چیزى نبود که بنده توضیح عرض کنم آقاى حائرى‌زاده فرمودند بین قرضه و اعانه یک تفاوتى هست و باید یک فرصتى داد که مطالعه بشود بنده خیال می‌کنم که در هر دو قسمت اختیار با خود مردم است صد در صد آزادى دارند چه اعانه و چه قرضه اگر خودشان اراده کردند که مى‌دهند و اگر نخواستند نخواهند داد نسبت به سهام تجار که اینجا اشاره شد بنده تصور می‌کنم اگر این کار بشود تبعیضى است که مى‌شود و موجب می‌شود آن اشخاصی که می‌خواستند از این استفاده بکنند در مقام رو در بایستى قرار بگیریند و بهتر این است که از این تقاضا صرف‌نظر بفرمایید کسانى که بخواهند از این جایزه استفاده بکنند می‌توانند هم صرف‌نظر کنند و هم این که تخصیص بدهند براى کارهاى خیریه (صحیح است) راجع به ارز هم البته در حدود مقررات و قوانین هر گونه تسهیلاتى که از عهده دولت بر بیاید مضایقه نخواهد داشت و این تسهیلات را فراهم خواهد کرد.

محمدعلى مسعودى - بنده پیشنهاد به کفایت مذاکرات کردم.

رئیس - بنده کاملاً متوجه بیانات آقاى امامى‌اهرى نشدم گویا گفتند در قرضه ملى پیش اگر کوشش مرحوم مؤتمن‌الملک پیرنیا نبود آن عمل انجام نمی‌شد البته همه مردم متوجه خدمات ایشان هستند و خدمات ایشان قابل انکار نیست (صحیح است) به همین مناسبت دو دوره پانزدهم بعد از فوت ایشان با وضع یک قانونى از آن مرحوم قدردانى کرد و باید گفته شود چه خوب بود که بعضى از نمایندگان این دوره به قدر یک دهم نمایندگان آن ادوار به کارهاى عمومى مملکت توجه می‌کردند (صحیح است) و به شهادت آقایان بنده همیشه در کارهایى که با حیات و مصالح عمومى تماس داشته نهایت کوشش را کرده‌ام (صحیح است) و حتى با حالت کسالت حاضر شده‌ام (صحیح است) از طرف عده‌اى از آقایان آقاى معدل آقاى رفیع آقاى محمدعلى مسعودى پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده‏

امامى‌اهرى - بنده قصدم این نبود بنده نظرم این بود که آن قرضه چون خارجى بود و مردم موافق نبودند مرحوم مؤتمن‌الملک چون صلاح می‌دانست و احتیاجات را تشخیص می‌داد اگر خدمت آن مرحوم نبود آن لایحه تصویب نمی‌شد.

رئیس - کسى تردیدى ندارد.

امامى‌اهرى - منظوم همین بود و البته زحمات و خدمات حضرتعالى هم بر هیچ کس پوشیده نیست و در این باره تذکرى خواهم داد.

محمدعلى مسعودى - ملت ایران از شما سپاسگزار است و همچنین تمام وکلا (صحیح است)

رئیس - آقاى معدل‏

معدل - بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات کردم در حالی که مجلس شوراى ملى از وقتى که این قانون طرح شد به واسطه اعلام رأى موافق و نبودن مخالف کفایت مذاکرات عملى را اعلام کرده بود (صحیح است) اگر بحثى در اینجا می‌شود براى باقیماندن در صورت مجلس و براى استحضار اشخاص است که خارج از کشور ما گوش می‌دهند به مطالبى که در این باب ذکر میوشد دولت نه این است که منحصرا دویست میلیون تومان پول لازم دارد و باین وسیله فرضه ملى را اعلام می‌کند ملت ایران بیش از سالى هزار میلیون تومان مالیات به صندوق دولت می‌دهد و معادل همین مبلغ هم به صور مختلفه عوارض شهردارى و سایر چیزها می‌پردازد که می‌توان گفت چندین مقابل این قرضه پرداخت می‌کند فقط ما به وسیله تصویب و اعلام این قرضه و ملت ایران به وسیله پرداخت این قرضه عملاً مى‌خواهد پشتیبانى خودش و احساسات خود را نشان بدهد (صحیح است) می‌خواهد پشتیبانى بکند از یک امر واقع شده و به این وسیله نمایندگان ملت هم با دادن رأى عملاً اولین قدم را براى این مقصود مقدس بر می‌دارند ما چون عمر حکومت ملی‌مان کوتاه بود که نظایر این اتفاق در مملکت ما کم بوده و کم اتفاقاً افتاده تا ما بتوانیم این احساسات ملى خودمان را در موقع لازم ابراز بکنیم اکنون که این فرصت به دست افتاده از مجلس شورای ملى و دادن رأى شروع می‌شود و از پرداخت هر یک شاهى وجه ملت ایران نه تنها از نظر کمک کارى می‌کنیم از نظر ابراز احساسات ملى با این مسأله هماهنگى مى‌کند (صحیح است - احسنت)

رئیس - آقاى صفایى مخالفید بفرمایید.

صفایى - نمایندگان محترم در این قسمت راجع به ملى شدن صنعت نفت هماهنگى کردند به عقیده من تنها دلیلى که ثابت مى‌کند نمایندگان وحدت کلمه دارند و ملت ایران به تمام معنى خواهان ملى شدن نفت است تصویب این لایحه قرضه دویست میلیونى است فقط این لایحه است که ارتباط صد در صد به موضوع ملى شدن نفت دارد و به این دلیل بنده معتقدم که هر چه بشود کمتر صحبت کرد و ابداً پیشنهاد نکرد تا این موضوع واقعاً بدون بحث خاتمه پیدا بکند و نشان داده شود وحدت واقعى زیرا در این موضوع ما کمتر جاى بحث و ایراد داریم حتى موضوع وام یا سود یا این کلماتى که الفاظ است و واقع قضیه معلوم است که مقصود از قرض در اینجا اثبات صحت ربا نیست بدون تردید چنین منظورى نه دولت داشته نه نمایندگان اعم از این که ما کلمه سود را تغییر به پاداش بدهیم به این دلیل بنده استفاده کردم از مخالفت در کفایت مذاکرات که این عرض را بکنم و استدعا بکنم که کلیه آقایان پیشنهادات خودشان را پس بگیرند زیرا این لایحه جامع و به تمام معنى با رعایت جوانب و اطراف تنظیم شده و نقصى هم ندارد و فرضاً هم یک کلمه پس و پیش داشته باشد اشکالى ندارد و بنده مخالفتم را پس می‌گیرم که در همین جلسه خاتمه پیدا کند.

رئیس - باید رأى گرفته شود به کفایت مذاکرات تا اکثریت براى رأى حاضر شود آقاى وزیر بهدارى گویا لایحه‌اى دارند بفرمایند آقاى وزیر بهدارى.

7 - تقدیم لایحه تجدید استخدام پروفسور بالتازار رئیس بنگاه پاستور به وسیله آقاى وزیر بهدارى.

وزیر بهدارى - لایحه‌ای است که براى استخدام آقاى دکتر بالتازار فرانسوى براى ادامه خدمتش در انستیتو پاستور ایران تهیه شده است چون در شهریور ماه سال جارى قرارداد استخدام پنج ساله آقاى دکتر مارسل بالتازار رئیس انیستیتو پاستور ایران به اتمام می‌رسد و در این مدت خدمات بهداشتى و تحقیقات عملى و اقداماتی که براى توسعه و تکمیل انستیتو پاستور ایران نموده است مورد تقدیر و تحسین شورایعالى انستیتو پاستور وزارت بهدارى بوده (صحیح است) لذا شوراى مزبور در بیستمین جلسه خود با تجدید قرارداد استخدام آقاى دکتر بالتازار به همان سمت و با همان حقوق و مزایا موافقت و تقاضا نموده است قرارداد ایشان براى مدت پنج سال دیگر تجدید شود از این جهت لایجه قانونى تمدید استخدام مشارالیه را که مانند سابق بایستى حقوق و مزایا و سایر مواد قراداد هیچ گونه تغییرى نکرده است به شرح زیر با قید دو فوریت تقدیم داشته و تصویب آن را استدعا می‌نمایند. ضمناً استفاده می‌کنم از این که به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم به طورى که در جراید در این چند روزه ملاحظه فرمودید نوشته شده

+++

بود که در عربستان مرض وبا و طاعون پیدا شده در نتیجه تحقیقات اولیه که از مراکز بین‌المللى و محلى از طرف وزارت بهدارى کسب شد معلوم شد مرض وبا در مرزهاى مملکت سعودى، یمن مثل زهران و سماوه پیدا شده (دکتر کاسمى - وبا یا طاعون) مرض طاعون و اقدامات لازم هم از طرف دولت سعودى شده و در واقع مرض را محدود کرده‌اند و نگذاشته‌اند که به اطراف سرایت بکند و در داخله مملکت سعودى شیوع این مرض را تکذیب کردند و گفتند که در داخله مملکت سعودى نیست ما هم به همین ترتیب در جراید اعلام کردیم و اطلاع دادیم.

متأسفانه خبرى که امروز صبح از کنسولگرى ایران در جده به وزارت خارجه رسیده است و وزارت بهدارى هم اطلاع حاصل کرد نوشته شده است مرض وبا به مکه معظمه هم سرایت کرده و تلفاتى هم داده‌اند و این است که از طرف مقامات بهداشتى مسافرت به مکه معظمه را فعلاً متوقف کردند و مناسب ندانستند و صلاح ندیدند و به همین ترتیب هم وزارت بهدارى امروز این قسمت را تا تحصیل خبر ممنوع کرده و زائرین محترم تا رفع مرض باید جداً از مسافرت خوددارى بکنند تا وقتى که کاملاً برطرف شود و مقامات رسمى به ما اطلاع بدهند که مرض مرتفع شده و تا آن موقع زائرین و مسافرین هموطنان عزیز ما باید از مسافرت خوددارى کنند (احسنت)

8 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

رئیس - عرض کردم امروز براى سؤالات هم تعیین وقت شده بود ولى چون مطالب مهمى بود که قبلاً می‌بایستى مطرح و تصویب بشود آقاى وزیر کار هم براى سؤالاتى که شده بود حاضر هستند الآن هم می‌خواهم به عرض آقایان برسانم سه چهار نفر بیشتر از آقایان بیرون نیستند وعده براى اخذ رأى کافى نیست اعلام رأى می‌کنم براى جلسه آینده روز پنجشنبه دستور هم ابتدا همین لایحه و بعد هم لایحه بیست و پنج میلیون دلار.

(مجلس در ساعت بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294694!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)