کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 174 صورت مذاکرات مجلس روز یکشنبه 6 مرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى - اردلان - ارباب‏

3 - بقیه مذاکره و فوریت اجازه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت‏

4 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

5 - بقیه مذاکره و تصویب گزارش راجع به اجازه انتقال 14 میلیون لیره‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 174

صورت مذاکرات مجلس روز یکشنبه 6 مرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى - اردلان - ارباب‏

3 - بقیه مذاکره و فوریت اجازه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت‏

4 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

5 - بقیه مذاکره و تصویب گزارش راجع به اجازه انتقال 14 میلیون لیره‏

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت ده صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس.

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: اورنگ - شکرایى - آصف - مجتهدى - فقیه‌زاده - فرامرزى - آشتیانى‌زاده - فتحعلى افشار - قراگزلو - شهاب خسروانى - غلامرضا فولادوند - سلطان‌العلما - عماد تربتى - امیرقاسم فولادوند - محسن طاهرى - صدر میرحسینى - طباطبایى - حسین مکى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمود محمودى - حسین خاکباز - دکتر مصباح‌زاده - قهرمان - خسرو قشقایى - ابتهاج - حسن اکبر - تولیت - حاذقى - رضوى - سودآور - جواد مسعودى - سلطانى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: بزرگ‌نیا - بهادرى - شوشترى - دکتر طاهرى. هر کدام یک ساعت.

دیر آمده بى‌اجازه - آقاى محمد هراتى یک ساعت.

رئیس - نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ آقاى فرهودى‏

فرهودى - در جلسه گذشته موقعى که جناب آقاى وزیر فرهنگ لایحه تقاضاى اعتبار ساختمان آرامگاه بوعلى سینا و جشن هزار ساله را تقدیم کردند بنده سؤال نمودم که راجع به لایحه معلمین چه اقدامى فرموده‌اند؟ و ایشان هم جواب دادند که لایحه را تهیه کرده‌اند و مشغول مطالعه در وزارت داراى هستند و در جلسه آینده هم تقدیم می‌نمایند چون در خارج از بنده سؤال شد که مقصود از لایحه معلمین چیست بنده اینجا توضیح می‌دهم که مقصود از لایحه معلمین لایحه‌اى است که اجراى تقاضاهاى ده‌گانه جامعه فارغ‌التحصیل‌ها را تأمین می‌کند و به علاوه راجع به سیلوى اهواز هم که مدتى است ساخته شده است سؤالى در این خصوص راجع به نصب دستگاه‌هاى تهویه آن کرده‌ام که تقدیم می‌کنم و بعضى اشتباهات سهوالقلمى هم در عرایض جلسه قبل بنده هست که تصحیح می‌کنم و با اجازه مقام ریاست به تند نویسى می‌دهم.

رئیس - بسیار خوب، آقاى ناظر‌زاده‏

ناظر‌زاده - راجع به موضوعى که آقاى فرهودى فرمودند آقاى وزیر فرهنگ امروز این لایحه‌اى که مربوط به تأمین تقاضا‌هاى معلمین است تقدیم می‌کنند چون در آن جلسه ما از آقاى وزیر دارایى خواستیم که نسبت به آقایان معلمین کمکى بفرمایند که این لایحه زودتر به مجلس تقدیم شود و ایشان هم لطف فرمودند و تصویب کردند و این لایحه امروز به مجلس آمده است خواستم از ایشان و همچنین از آقاى وزیر فرهنگ تشکر کنم.

رئیس - در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اسلامى - اردلان و ارباب.

رئیس - چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور نموده‌اند. آقاى اسلامى.

اسلامى - بنده امروز تصمیم نداشتم که به عنوان قبل از دستور نطقى ایراد بکنم، ولى یک تلگرافات مفصلى دیشب با قید فوریت از مازندران رسیده بود که بنده ناچار شدم که بیایم پشت تریبون و صداى موکلین را به عرض دولت و نمایندگان ملت برسانم. عرض بنده بسیار مختصر است در ظرف دو سه دقیقه تمام می‌شود در تلگراف آقایان اهالى متذکر شده‌اند که دیروز جناب آقاى اهالى متذکر شده‌اند که دیروز جناب آقاى یمین اسفندیارى سناتور انتخابى تهران راجع به مازندران دلسوزی‌هایى فرموده و مخصوصاً اهالى تقاضا کرده‌اند از این که چند دفعه است ملاقات با آقاى نخست‌وزیر را با یک آب و تابى در پشت تریبون بیان می‌کنند مقصودشان چیست؟ اگر مقصود ارعاب آن مردم است که مطمئن باشند که مردم مازندران فرق کرده‌اند و اگر مسائل دیگرى است که توضیح بدهند و راجع به راه‌ها و بهدارى که دیروز پشت تریبون فرموده‌اند با آقاى نخست‌وزیر ملاقات کرده‌ام و آقاى نخست‌وزیر دستوراتى صادر فرموده و رونوشت را به ایشان ابلاغ کرده‌اند در این مورد هم اهالى تقاضا کرده‌اند که نسبت به این موضوع هم صریحاً اینجا اعلام بفرمایند که کدام راه بر اثر اقدام ایشان در آینده ساخته

+++

خواهد شد و کجاى بهدارى مرتب می‌شود که زحمات ایشان مورد توجه قرار بگیرد اگر مقصودشان راه هراز است به گواهى آقایانی که در دوره 15 در اینجا حضور داشتند تنها بنده همیشه دنبال این راه بودم و سایر نمایندگان آن زمان نه یک قدم برداشتند و نه یک کلمه صحبت کردند و این دوره هم تمام نمایندگان مازندران و بابل به اتفاق در دنبال این راه بودند که الان مشغولند و بنده خیال مى‌کنم تا یک ماه دیگر آقایان بتوانند ظرف سه ساعت چهار ساعت با راه فرعى به آمل ایاب و ذهاب کنند بنابراین اگر می‌خواهند زحمات نمایندگان مازندران را به این ترتیب پایمال کنند اطمینان داشته باشند که مردم چشم و گوش‌شان باز شده و تشخیص می‌دهند که کی‌ها زحمت این کارها را کشیده و اگر این ملاقات با آقاى نخست‌وزیر به قول خودشان و این صحبت‌هاى قبل از دستور مجوزى براى دخالت‌هاى نامطلوب گذشته ایشان در مازندران است بنده خیال می‌کنم که این هم خیال بسیار باطلى است زیرا صرف‌نظر از این که مأمورین دولت از هر قماش باشند مردم امروز با سابق فرق کرده که یک مأمور عالى رتبه‌اى برود آنجا و صندوق را درست کند و عمر و زید را وکیل بکند و یا ارسال رونوشت نامه جناب آقاى نخست‌وزیر به ایشان که به وزارت راه نوشته‌اند دردى دوا نمی‌کند و همچنین نطق قبل از دستور. و این عین تلگرافى است که دیشب مخابره شد بنده نخواستم وقت آقایان را بگیرم و بخوانم این اظهارات مردم است اهالى تقاضا کرده‌اند که ما از ایشان تقاضا می‌کنیم که تلفن مازندران را درست بکنند کارهاى دیگر را ما به ایشان هبه می‌کنیم ضمناً از موقع استفاده کرده یک نکته را متذکر می‌شویم که در یک ماه و نیم قبل دو ماه قبل بنده اینجا عرض کردم که اوضاع مازندران در اثر بى‌عدالتى که بر سر تقسیم آب می‌شود خیلى ناگوار است و ممکن است پیش‌آمد‌هایى شد که یک نفر کشته شد و سه چهار نفر در حال احتضار هستند این دومین قتلى است که در ظرف یک ماه در مازندارن می‌شود بنده صبح نزد آقاى وزیر دادگسترى بودم تقاضا کردم که دستور بفرمایند که در هیئت دولت به این کار رسیدگى بکنند و همچنین آقاى وزیر کشاورزى براى تقسیم آب یک تدبیرى بیندیشند که از این فجایع جلوگیرى بشود در خاتمه عرایضم تلگراف دیگرى از آمل رسیده بود راجع به نفت و پشتیبانى از دولت که بنده رونوشت آن را تقدیم مقام ریاست مى‌کنم و وقت نمایندگان محترم را نمی‌گیرم جناب آقاى نریمان هم یک یادداشتى مرحمت فرموده‌اند با سیاهه‌اى از امضاهاى زیادى از یک قسمت از اهالى تهران راجع به پشتیبانى از دولت و تقاضا از نمایندگان محترم که این اقدام خیر خواهانه‌اى که تاریخ ایران فراموش نخواهد کرد این قدم را که برداشته‌اند با همان دل و زبانى که واقعاً در تاریخ ایران بى‌نظیر بوده است این وحدتى که پیدا شده تقاضا مى‌کنند که به همان ترتیب ادامه بدهند جناب آقاى امامى‌اهرى هم فرمودند تلگرافى از اهواز راجع به همین موضوع مخابره شد که بنده اینجا متذکر بشوم همچنین براى جناب آقاى مخبرفرهمند تلگرافات زیادى با امضاهاى زیاد از همدان رسیده‏

که اینجا گفته شده که این تلگرافات ساختگى است همه اینها مؤید این است که به هیچ وجه ساختگى نیست نه دولت و نه نمایندگان محترم و نه ملت ایران امروز به این مسائل و این ساختگى‌ها احتیاج ندارند براى این که کار از کار گذشته و انشاالله آن خدایى که کار ایران را تا اینجا به خوبى رسانیده حتماً به خوبى هم خاتمه خواهد داد به هیچ وجه تظاهرات و این کلمات هیچ اثرى ندارد مخصوصاً اهالى مازندران از آقاى آزاد که اسم‌شان را خیلى شنیده‌اند و احترام به ایشان داشتند و حالا هم دارند به وسیله بنده تقاضا دارند که یک قدرى بلند نظرى کنند که این کارها هر چه زودتر حل شود (انشاالله - احسنت)

رئیس - آقاى اردلان‏

اردلان - بنده لازم دیدم در این موقع یک مطلبى را مجدداً به عرض نمایندگان محترم برسانم و او این بود که مردم ایران در دوران تاریخ همیشه نشان داده‌اند که مایل هستند دوستى شرافتمندانه خود را با تمام دول محفوظ بدارند از جمله این دول دولت انگلستان است با تمام صدماتى که از طرف شرکت سابق نفت در ظرف این چند سال به ما وارد آمد معهذا در 29 اسفند 3290 و 9 اردیبهشت ماه 330 که دو قانون راجع به ملى شدن صنعت نفت و اجراى آن تصویب کردیم نیت پاک و خالص ایرانى‌ها را نشان دادیم که ما منظورى جز دوستى با دولت انگلستان نداریم ما در ماده هفت قانون تصریح کردیم که خریداران سابق نفت ایران می‌توانند مایحتاج مواد نفتى خودشان را کماکان به نرخ بین‌المللى بیایند و ببرند و بنده که یکى از نمایندگان مجلس شوراى ملى و افتخار عضویت هیئت مختلط را داشتم به خوزستان رفتم این نیت مقدس مجلس شورای ملى را در آنجا با بیان واضح و روشن گفتم و گفتم که ما ایرانی‌ها به هیچ وجه قصد نداریم که جلوى این نفت و این ماده حیاتى که صنایع اروپا انگلستان و اروپاى غربى را به گردش می‌اندازد بگیریم و آن را متوقف بکنیم یا جلوگیرى کنیم و با کمال میل ما حاضریم آنچه که تاکنون نفت می‌بردند باز هم ببرند فقط تقاضاى ما ایرانی‌ها یک حرف و تقاضاى مشروع مقدسى بود و آن این بود که این منبع ثروت ملى ما یک قدرى پولش برگردد به مملکت که ما بتوانیم وضع این مملکت را سر و صورتى بدهیم آقایان محترم خوب مستحضر هستند که در مقابل این حرف حسابى ما نیامدند و نفت نبردند و ما هم نفت خودمان را نگه داشتیم و گفتیم ما به محض این که شما رسید بدهید یا اعتبارى براى پرداخت این پول باز بکنید ما این نفت را به شما خواهیم داد و در قانونى که از مجلس شورای ملى گذشته بود یک نظر بسیار عادلانه‌اى هم بود و آن این بود که ما 25 درصد عایدات حاصله را پس از وضع مخارج در یک بانک مرضى‌الطرفین بگذاریم براى دعاوى احتمالى شرکت سابق نفت ایران و انگلیس و از 75 درصد بقیه آن بتوانیم به فلاکت و بدبختى این مملکت انشاالله تعالى خاتمه بدهیم من امیدوارم در این موقع که نماینده دولت آمریکا آقاى هریمن به تهران تشریف آوردند و مجدداً از این نیات پاک نمایندگان مجلس شوراى ملى و قانون که گذشته بود کاملاً مستحضر شده‌اند در این موقع که در انگلستان هستند این مطالب را به طور وضوح به اولیاى دولت انگلستان و شرکت سابق نفت حالى بکنند که ما ایرانی‌ها به هیچ وجه قصد نداریم که آنها را از این ماده حیاتى محروم نماییم بلکه قصد ما این است که چرخ صنایع آنها در گردش طبیعى خودش باشد و ما هم از پول آن استفاده کنیم از مطالعه جراید خارج این طور برمى‌آید که 75 درصد از صنایع انگلستان در حال وقفه مانده براى آن که نفت ایران را نبردند معهذا تا این ساعت متأسفانه نیامده‌اند و قرارى براى این که نفت ایران را نبردند معهذا تا این ساعت متأسفانه نیامده‌اند و قرارى براى پرداخت پول نداده‌اند و نفت از ایران صادر نمی‌شود حالا منظور واقعى آنها به نظر بنده براى تمام ایرانی‌ها روشن است آنها می‌خواهند که ما از این منابع عایدى پولى به دست‌مان نیاید از لحاظ تنگدستى و از لحاظ ارز و ریال در مضیقه بیفتیم و بالاخره تسلیم بشویم و به زانو در بیاییم در صورتی که باید دنیاى امروز همه توجه بکنند که این قانونى که از مجلس شوراى ملى گذشته تصمیم خلل ناپذیر 18 میلیون نفر اهالى ایران است (صحیح است)

و ما براى این که مواجه با مشکلاتى نشویم و جلوگیرى بکنیم از یک مشکل مالى که ما را در مقابل آن قرار بدهند دولت یک لایحه‌اى به مجلس شورای ملى آورد مبنى بر اجازه پرداخت چهارده میلیون لیره از ذخیره اسکناس و بنده از نظر آقایان نمایندگان در جلسه خصوصى که بنده خیلى تشکر مى‌کنم که تمام آقایان نمایندگان به اتفاق کلمه فرمودند و آن این بود که با موضوع نفت هیچ کدام مخالفتى ندارند و ایستاده‌اند تا این که این کار به مرحله نهایى خودش برسد باید متوجه بشوند که این لایحه چهارده میلیون لیره یکى از وسائل مؤثر و قطعى است که ما را به این نتیجه نهایى می‌رساند به هیچ وجه نمی‌شود تفکیک کرد که این لایحه چهارده میلیون لیره از موضوع قانون اجراى ملى شدن صنعت نفت مجزا است براى این که آقایان محترم در جلسه خصوصى فرمودند که ما حاضریم راجع به ملى شدن صنعت نفت تا آخرین قدم ایستادگى کنیم ولى اگر نظر مخالفتى با لایحه داریم مربوط به نفت نیست و راجع به این لایحه 14 میلیون لیره است اینجا باید عرض کنم که اگر ما این لایحه را درش وفقه‌اى قائل شویم مسلماً به اجراى این قانون صدمه زدیم چرا؟ براى این که امروز اگر چنانچه نفت آبادان صادر نشد و پولى به ما نرسید از دو نظر در مضیقه خواهیم بود یکى مضیقه ارزى است که براى واردات و حوائج ضرورى کشور خودمان محتاج به ارز هستیم که در سال 50 میلیون لیره براى واردات احتیاج داریم که 10 میلیون لیره از صادرات تأمین می‌شد و 40 میلیون لیره از عایدات مستقیم نفت و غیر مستقیم نفت عاید ما می‌شد مستقیمش این بود که شرکت سابق نفت به دولت ایران بابت حق‌السهم می‌داد غیر مستقیمش این بود که شرکت سابق نفت ماهى یک میلیون و نیم لیره می‌فروخت و از ریال آن براى حوائج ضرورى در داخل ایران خرج مى‌کرد و از ارز آن براى واردات استفاده مى‌کردیم حالا ما از آن قسمت محروم ماندیم و اگر در مقابل شرکت سابق که نمى‌خواهد حق ما را بدهد تسلم بشویم چه فایده داشت که این قانون را ما تصویب بکنیم بنابراین این لایحه 14 میلیون لیره ما را مجهز مى‌کند هم از لحاظ ارز هم از لحاظ ریال بنده از جناب آقاى فرهودى مخبر محترم کمیسیون خیلى تشکر مى‌کنم که با بیان کافى خودشان اینجا توضیح دادند که این پول ارز براى روز مبادا است و امروز همان روز مبادا است که ما باید به نفع مملکت از این ارز استفاده بکنیم و اما راجع به ریال بعضى از آقایان پیشنهاداتى داده‌اند بنده چون در خوزستان بودم و از نزدیک جریان را دیدم باید عرض بکنم موقعى که تصفیه‌خانه بخوابد و ما نفت فروش نکنیم ما ماهى 150 میلیون ریال باید حقوق کارمندان و کارگران ایرانى را بپردازیم بنابراین این شرکت سابق نفت شاید در مغز خودش این خیال را پرورانده است که ما در اختیار خود وجوه کافى نداشته باشیم وقتى وجوه کافى نداشتیم حتماً تسلیم خواهیم شد در صورتى

+++

که اگر ما تصویب این قانون خودمان را مجهز بکنیم و او ببیند که مجلس شوراى ملى به اطاعت از نیات 18 میلیون افراد این مملکت تا آخرین سر حد ایستاده است که این قانون را اجرا بکند و ما پول کافى در اختیار دولت از حیث ریال براى پرداخت حقوق کارمندان شرکت سابق نفت که ماهى 15 میلیون تومان است و همچنین براى واردات ارز کافى خواهیم گذاشت به طور مسلم این خیال را از سر خودش بیرون خواهد کرد و خواهد آمد و مطابق ماده 7 این قانون به نام یک خریدار نفت با ما وارد مذاکره خواهد شد چون ماده 7 یک حقى به دولت داده است که خریداران سابق می‌توانند بیایند با شرکت نفت ملى ایران وارد مذاکره شوند و قرار خرید نفت را بدهند بار دیگر در اینجا به عرض آقایان می‌رسانم چون در هیئت مختلط این جور تصمیم گرفته‌اند که من باز به خوزستان برگردم خواستم عرض کنم به محض آن که به خوزستان رفتم باز این مسأله را به تمام دنیا اعلام خواهیم کرد که ما به هیچ وجه نمى‌خواهیم که اروپاى غربى و انگلستان از نفت ما محروم بشوند بلکه این ماده حیاتى آنها را با کمال میل حاضریم بدهیم به شرط این که آنها پول نفت را به ما بپردازند که ما بتوانیم حوائج ضروری‌مان را رفع بکنیم ولى براى این منظور باید ما مجهز باشیم و مجهز بودن ما تصویب همین قانون یعنى لایحه 14 میلیون لیره دولت است بنده به نظرم این طور می‌رسد که اگر ما این لایحه را تصویب بکنیم و خودمان را هم از حیث ریال و هم از حیث ارز مجهز بکنیم وقتى شرکت سابق و حامى او مأیوس شدند و دیدند که ما مجهز شده‌ایم فوراً وارد مذاکره خواهند شد و نفت ما را همان طورى که قانون معین کرده خریدارى خواهند کرد و آن وقت ما احتیاجى نخواهیم داشت حتى یک لیره از این چهارده میلیون لیره برداشت کنیم البته این وقتى است که ما مجهز باشیم این است که بنده بیش از این عرض نمى‌کنم و از همکاران محترم خودم استدعا مى‌نمایم توجه بفرمایند این که ما خیال بکنیم این لایحه 14 میلیون لیره یک لایحه جداگانه‌ای است و لایحه ملى شدن صنعت نفت یک لایحه جداگانه به عقیده بنده یک قدرى بى‌لطفى است این دو تا لایحه حکم واحدى را دارند این لایحه به منظور اجراى آن قانون است‏

این است که بنده استدعا مى‌کنم همان طور که تا این ساعت همه با وحدت نظر جلو آمدیم و این کار را پیش بردیم این قسمت آخرش را هم آقایان موافقت بفرمایند و امیدوارم در آتیه نزدیکى تمام این اشکالات حل شود بیش از این بده عرضى ندارم (احسنت)

رئیس - آقاى مهدى ارباب‏

مهدى ارباب - بنده مطالبى دارم که خیلى به طور اختصار و رئوس آن را به عرض مجلس می‌رسانم دنباله احساسات دوستانه‌اى که در جلسه پیش راجع به مودت بین پاکستان و هندوستان به عرض رسانیدم اضاف مى‌کنم که ما به دوستى هندوستان و پاکستان علاقمند هستیم ما به دوستى این دو کشور بسیار اهمیت می‌دهیم و امیدواریم حالا که آقاى لیاقت‌على خان دست دوستى به طرف آقاى نهرو دراز کرده‌اند مسأله کشمیر با کمال حسن نیت و علاقه برادرانه حل و فصل گردد مطلب دیگر مربوط به مأمورین محترم دولت است البته آقایان توجه فرمودند که در جریان اجراى ملی شدن قانون نفت عده زیادى از کارمندان و خدمتگزاران دولت احساست قابل تقدیرى را ابراز داشته‌اند و حتى از ممر معاش روزانه خودشان و قسمتى از حقوق خودشان را حاضر شده‌اند که در اختیار خزانه دولت بگذارند و حس باطنى خود را از این راه ابراز کرده باشند در اینجا متوجه یک چیز دیگرى شدم که یک طریقه دیگرى که مستحسن است به دولت فعلى در امر مهمى که در دست اجرا دارد کمک بشود و آن این است که مأمورین دول در حین انجام وظیفه بیش از پیش کوشش کنند و به طور سر بسته و سر پوشیده بنده عرض می‌کنم که کارى نکنند در این موقع مردم را ناراضى کنند و مردم در امور زندگانى خودشان ناراضى شوند یک مطلب دیگر که ناچارم از حضور جناب آقاى وزیر دارایى استفاده کنم این است که البته آقایان تصدیق می‌فرمایند و بنده شخصاً معتقد هستم که یکى از عناصر بى‌نظر و بى‌غرض و شریف جناب آقاى وارسته هستند (صحیح است) که یکى از امور مشکل مملکت را امروز دارند اداره مى‌کنند دادگاه دارایى یک قضاتى دارد که کم نظیر هستند مثل آقاى مفخم این یکى از قضاتى است که در تمام دستگاه‌هاى قضایى مرد بسیار بى‌نظیر بى‌نظرى است با وجود چنین وزیرى و با وجود چنین قضاتى آیا شایسته هست که یک وکیل دولت بخواهد دستگاه‌هاى قضایى دارایى را طورى تحت فشار بگذارد و مجبور کند که رأى خلاف واقع بدهد این را به طور اجمال عرض کردم و از جناب آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم این قسمت را توجه بفرمایند در موقعی که ایشان در رأس امور دارایى هستند شایسته نیست افرادى خلاف اصول امنیت قضایى اقدامى بکنند موضوع دیگر مربوط به امور عمرانى کشور است در موقعى که اقدام به دفع آفت ملخ در بلوچستان مى‌شود یکى از خوانین بلوچ آن طور احساسات به خرج داد که شخصاً در حدود خودش 4600 نفر کارگر به طور مجانى در اختیار اداره دفع ملخ گذاشته مقدار زیادى الاغ و وسائل نقلیه در اختیار آنها گذاشته شش خانه براى سکونت آنها در اختیار آنها گذاشته این در نقطه‌اى سکونت لازم دارد به نام زابلى از نقاط دوردست حدود سراقان آیا با این احساسات شایسته است که در امور عمرانى فکر این مردم نباشند اینها که دستور دولت را این طور مقدس و محترم می‌شمارند من تمنا دارم آقایان وزیر کشاورزى هم نسبت به امور آبیارى و عمرانى این مردم که با این احساسات حاضرند جانفشانى کنند اقلاً یک تقدیر عملى نسبت به خدمات آنها بشود موضوع دیگر مربوط به راه سازى مملکت است بدون راه هیچ کار عمرانى و اصلاحى ممکن نیست پیشرفت داشته باشد و حالا که این لایحه ده ساله در دستور هست من از آقایان محترم معظم همکاران ارجمند استدعا مى‌کنم مساعدت فرمایند این لایحه زودتر به تصویب مجلس برسد (صحیح است) و انشاالله جناب آقاى وزیر راه هم با این قول و قرارى که داده‌اند هر چه زودتر این منظور عمومى را عملى می‌فرمایند و باز استدعا مى‌کنم راه چاه بهار را از نظر دور نفرمایید (صحیح است)

3 - بقیه مذاکرات و تصویب فوریت اجازه انتقال چهارده میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت.

رئیس - در جلسه پیش لایحه چهارده میلیون که مطرح بوده پیشنهاد کفایت مذاکرات شده بود و نسبت به کفایت مذاکرات مذاکره شده و اعلام رأى هم شده بود. رأى گرفته می‌شود بپیشنهاد کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد پیشنهادى رسیده که این لایحه یک فوریت داشته باشد قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

جناب آقاى رئیس محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد مى‌کنم لایحه مربوط به 14 میلیون لیره پشتوانه که به تصویب کمیسیون‌هاى مربوطه رسیده و گزارش آن طبع و توزیع شده و فعلاً مطرح است با قید فوریت فى‌المجلس مطرح شود.

کهبد - ملک‌مدنى - ناصر ذوالفقارى - کشاورزصدر - معدل - حائرى‌زاده - سرتیپ‌زاده - اللهیار صالح و عده‌اى امضاى دیگر

رئیس - این پیشنهاد فوریت که مطرح مى‌شد اگر تصویب شود بعد از تصویب آن پیشنهاداتى که هست در مجلس قرائت می‌شود و تکلیفش معین مى‌شود.

آقاى اردلان موافقید؟ (موافقم) آقاى ملک‌مدنى (موافقم) مخالفى نیست؟ (گفته شد خیر) رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند با فوریت قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می‌شود قبل از طرح این پیشنهادات یک لایحه‌اى آقاى وزیر فرهنگ دارند که مى‌دهند.

4 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - به طوری که خاطر محترم نمایندگان مسبوق است هیئت معلمین و جامعه لیسانسیه‌ها و طبقات دیگر معلم راجع به وضع استخدامى خودشان و راجع به مسائل مختلف مربوط به وضع استخدامی‌شان مدت‌ها است تقاضاهایى از دولت و از مجلس محترم دارند و در موارد مختلف هم از طرف آقایان نمایندگان به دولت تذکر داده شد که نسبت به این مسائل توجهى بشود و زودتر لایحه قانونى راجع به این امر تقدیم بشود (صحیح است) این لایحه تهیه شده است و با قید فوریت تقدیم مجلس می‌شود که این لایحه راجع به چند موضوع مختلف است که بنده نمى‌خواهم وقت مجلس را در این موقع بگیرم خیلى مختصر دو کلمه عرض مى‌کنم از آن جمله راجع به وضع معلمین قراردادى است که الان در حال حاضر در حدود ده هزار نفر ما معلم داریم که با وضع قرار دادى هستند و این اشخاص تقاضا دارند که وضع آنها تبدیل به رسمى بشود (صحیح است) و همچنین عده‌اى از معلمین هستند که طى مدارج تحصیلى بالاتر کرده‌اند و بر طبق مقررات و قاعده عدل و انصاف باید وضعیت استخدامى آنها روشن بشود و رتبه آنها بر طبق درجه تحصیل‌شان اعطا بشود (صحیح است) وسائل مختلف دیگرى هست که بنده از توضیح و بسط آنها نظر به وضعیت مجلس فعلاً صرف‌نظر می‌کنم و این لایحه را تقدیم می‌کنم که با قید فوریت مورد توجه آقایان قرار گیرد.

5 - بقیه مذاکرات و تصویب گزارش راجع به اجازه انتقال چهارده میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت.

رئیس - پیشنهادات لایحه 14 میلیون لیره قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى اینجانبان پیشنهاد مى‌نماییم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود.

تبصره - وزارت دارایى مکلف است مبلغ 160 میلیون ریالى که طبق قانون مصوب 19 اسفند 1327 مقرر است بر سرمایه بانک کشاورزى و پیشه و هنر ایران افزوده و پرداخت شود از وجوه حاصل از فروش ارزهاى موضوع این قانون در پنج قسط متساوى ماهیانه بپردازد دکتر کیان - کشاورزصدر - قهرمان - سالا بهزادى

+++

بزرگ‌نیا - ملک‌مدنى - مخبرفرهمند - قرشى - معدل - بهادرى - فرهودى - ابریشم‌کار - موقر - ناظر‌زاده - قبادیان - گرگانى - اسلامى‏

تیمورتاش - اسم بنده را هم اضافه بفرمایید.

رئیس - آقاى دکتر کیان بفرمایید (جمعى از نمایندگان - مخالفى نیست) (اردلان - بنده مخالفم) چه مخالف باشد چه نباشد باید توضیح داد

دکتر کیان - عرض کنم براى افزایش سرمایه بانک کشاورزى قانونى در 1327 به تصویب مجلس شورای ملى رسیده است که مبلغ 16 میلیون تومان به سرمایه بانک کشاورزى افزوده بشود و این مبلغ هم طبق مقرراتى که در همان قانون تصریح شده منحصراً براى توسعه امور کشاورزى شهرستان‌ها و تشویق خرده مالک باید به مصرف برسد این قانون از آن تاریخ تاکنون اجرا نشده یعنى دولت با وجودى که مکلف بوده است که این 16 میلیون را به بانک کشاورزى بدهد شاید در نتیجه فقد وجوه پرداخت نکرده است در صورتی که این مورد علاقه تام و تمام نمایندگان مجلس و مخصوصاً اهالى شهرستان‌ها است از لحاظ این که تا حدى در این جریان و اوضاع و احوال نسبتاً راکد شهرستان‌ها کمکى به پیشرفت امور کشاورزى بشود از این جهت است که عده کثیرى از آقایان نمایندگان که در حدود 18017 نفر امضا هست پیشنهاد کردند که مبلغ شانزده میلیون تومان یعنى صد و شصت میلیون ریال از حاصل ریالى فروش 14 میلیون لیره به مصرف افزایش سرمایه بانک کشاورزى برسد که طبق قانون 1327 به مصرف برسد (چند نفر از نمایندگان - با صد میلیون ریال موافقت شد) ضمناً چون در خلال این جریان یک پیشنهاد دیگرى هم از طرف عده‌اى از نمایندگان شده بود که مبلغ پانصد میلیون ریال یعنى 50 میلیون تومان از همین محل از وجوه ریالى حاصل از فروش این ارز هم به مصرف وام به سازمان برنامه برسد که این مبلغ را به تناسب همان مبالغى که در برنامه 27 ماهه سازمان برنامه براى شهرستان‌ها تعیین شده است براى همان مصارف عمرانى مندرج در برنامه به مصرف برسد جناب آقاى وزیر دارایى هم با این موضوع موافقت فرمودند که اگر پیشنهادات دیگرى از طرف آقایان نمایندگان در این موارد حتى‌المقدور نشود این دو مورد را که براى ایجاد یک حرکت و جنبش عمرانى در شهرستان‌ها است موافقت فرمایند که از ریال‌هاى حاصله از فروش این ارز این 50 میلیون ریال برنامه و این اعتبار سرمایه بانک کشاورزى داده بشود از این جهت بنده می‌خواهم این را عرض کنم چون این پیشنهاد هم به این شکل داده شده اگر آقایان اجازه بفرمایند پیشنهادى که جامع دو پیشنها است الان مطرح بشود و به پیشنهاد جامع مربوط به 50 میلیون و ده میلیون یک جا رأى گرفته شود که ما با هم تصمیم گرفته باشیم اگر هم موافقت نداشته باشند یک جا رأى داده شود اول به این ده میلیون تومان رأى بدهند بعد به آن 50 میلیون (پناهى - کدام 50 میلیون؟) 50 میلیون براى سازمان برنامه داده می‌شود که براى آن برنامه‌هاى عمرانى و اصلاحى که تصویب شده است براى مدت 27 ماهه بین شهرستان‌ها تقسیم شود این مبلغ به تناسب همان مبالغ تقسیم می‌شود این است که عجالتاً چون این ده میلیون مطرح است اگر مقتضى می‌دانید به این ده میلیون رأى بدهید و بعد هم به آن پنجاه میلیون و بنده از سایر آقایان نمایندگان تقاضا می‌کنم که پیشنهادات دیگرى براى مصرف این وجوه داده نشود که فقط این مبلغ براى مخارج عمرانى مصرف شود و بقیه براى امور نفت در اختیار دولت باشد.

رئیس - نسبت به کمک بانک کشاورزى یک پیشنهادات مشابهى رسیده است یکى هم آقاى عرب‌شیبانى پیشنهاد کرده‌اند که در همین زمینه است قرائت می‌شود بعد رأى می‌گیریم.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم از حاصل تبدیل ارز مذکور در لایحه به ریال مبلغ 160 میلیون ریال از تاریخ تصویب لایحه در ظرف مدت 4 ماه به بانک کشاورزى به عنوان ازدیاد سرمایه پرداخت گردد ضمناً بانک کشاورزى موظف شود در ظرف مدت یک ماه در اساسنامه خود تجدیدنظر نماید و طرح جدید اساسنامه را با رعایت اوضاع و احوال فعلى کشور که متضمن شرایط محل و تناسب براى پرداخت وام‌هاى کشاورزى به رعایا و مالکین جزء و کشاورزان خواهد بود به وسیله وزارت دارایى براى تصویب تقدیم مجلس نماید

عرب‌شیبانى، سنندجى‏

رئیس - پیشنهاد اول 5 ماه و این 4 ماه است البته یک چیز اضافى دارد که بیشتر کمک به زارعین و خرده مالکین باشد این است که اگر اجازه می‌دهید روى این هم صحبت بشود آقاى اسلامى مخالفید بفرمایید.

اسلامى - بنده با آن پیشنهادى که اول خود بنده هم امضا کرده بودم موافق بودم ولى بعد یک چیز دیگرى اضافه شد که آن اضافه خودش داراى مباحث زیادى خواهد بود و باید بحث زیادى اینجا در اطرافش کرد بنده از این جهت که آقاى عرب‌شیبانى واقعاً دل‌شان به حال قرض‌کنندگان سوخته با ایشان هم‌عقیده هستم براى این که به قدرى تشریفات دارد قرض کردن از بانک کشاورزى که هیچ یک از زارعین و خرده مالکین حاضر نیستند که این شرایط را بپذیرند مضافاً به این که یک ربح بسیار کمرشکنى هم براى قرض‌کنندگان هست البته این موضوع را خود آقاى وزیر دارایى ممکن است اینجا قبول کنند چون صاحب سهم عمده هستند و در دستور بفرمایند در این اساسنامه تغییر داده شود قسمت اول آن پیشنهاد با این پیشنهاد یکى است هر دو شبیه به هم است با مختصر تفاوت مدت پرداخت که آن هم قابل حل است فعلاً به قسمت اولش رأى بگیرید قسمت دوم را آقاى وزیر دارایى قبول می‌کنند و دستور می‌دهند که یک اساسنامه تازه بنویسند بنده مخالفتم از این قسمت است که بحث زیادى نشود براى این که ما هر پیشنهادى را بخواهیم یک نفر موافق و یک نفر مخالف و آقاى مخبر و آقاى وزیر دارایى صحبت کنند دیگر وقتى نمى‌ماند شاید پنجاه جلسه طور بکشد تا این لایحه تصویب شود.

رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - چون بانک کشاورزى یک بنگاه مفید و سودمندى است که اگر اسباب و وسائل کار در اختیار داشته باشند می‌توانند منشا کارهاى عمرانى و مؤثرى در امور تولیدى و بهبود وضع کشاورزان باشد بنده به طور کلى با نظرى که آقایان دارند یعنى با پیشنهاد این که یک مبلغى کمک بشود به سرمایه بانک کشاورزى اصولاً موافقم ولى مبلغ آن را از ده میلیون تومان بیشتر صلاح نمی‌دانم تقاضا می‌کنم موافقت بفرمایید به همان ده میلیون تومان موافقت بشود نسبت به بهره فرمودند که این بهره زیاد است وقتى که سرمایه زیاد شد آن وقت بانک هم توانایى این را خواهد داشت که در میزان بهره‌اش تخفیفاتى قائل بشود و تجدیدنظر از بهره هم مستلزم تجدیدنظر در اساسنامه نیست این از اختیارات هیئت مدیره است و به موقع هم این کار را اقدام خواهند کرد

رئیس - پیشنهاد ده میلیون هم هست و آقاى وزیر دارایى با ده میلیون موافقت کردند و در قسمت اساس نامه موافقت کنید آقاى عرب‌شیبانى که به آن ترتیب که آقاى وزیر دارایى ذکر کردند اقدام شود.

وزیر دارایى - بنده یک تذکر دیگرى هم داشتم‏

رئیس - بفرمایید

وزیر دارایى - عرض کنم بنده موافقم به شرط این که منحصراً به مصرف وام‌هاى کشاورزى برسد.

عرب‌شیبانى - به شرط این که در اساسنامه هم تجدیدنظر بفرمایید بنده موافق هستم.

رئیس - پس با این ترتیب به ده میلیون و چهار ماه موافقت شد باید رأى گرفت.

اردلان - آقاى اسلامى خودشان امضاکننده آن ده میلیون بودند چطور به عنوان مخالف صحبت کردند

رئیس - این طور نیست ایشان مخالف 16 میلیون بودند آقاى دکتر کاسمى هم پیشنهادى کرده‌اند که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم از محل فروش 14 میلیون لیره مبلغ ده میلیون تومان اختصاص به سرمایه بانک کشاورزى داده شود

چند نفر از نمایندگان - به ده میلیون که موافقت شده رأى بگیرید

رئیس - به هر حال رأى گرفته می‌شود به صد میلیون ریال به این ترتیب که منحصراً به مصرف قرضه‌هاى کشاورزى برسد در ظرف چهار ماه آقایانی که با این پیشنهاد موافق هستند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى منصف به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به طریق ذیل اصلاح شود ماده واحده - به هیئت نظارت اندوخته نشر اسکناس اجازه داده می‌شود در صورت ضرورت جهت رفع مضیقه ارزى کشور که در نتیجه اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت ممکن است ایجاد شود از 14 میلیون لیره پشتوانه ارزى کشورى مبلغ 6 میلیون لیره تا آخر مرداد ماه جارى در اختیار دولت بگذارد دولت مکلف است حداکثر الى آخر

رئیس - پیشنهاد دیگرى هم هست مشابه با این پیشنهاد قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى نبوى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنها می‌کنم از مجموع 14 میلیون لیره فعلاً 6 میلیون لیره از قرار ماهى دو میلیون لیره برداشت و استفاده شود و از 8 میلیون لیره دیگر بعد از گذشتن 3 ماه اگر دولت احتیاج داشت و رفع مضیقه نشده بود استفاده خواهد کرد.

تیمور تاش - بنده هم در این زمینه پیشنهادى داده بودم و مقدم بود

رئیس - مال شما بیشتر است اگر این که کمتر است مورد توجه واقع نشد پیشنهاد شما مطرح می‌شود. آقاى نبوى‏

نبوى - شکى نیست براى دولت مضیقه ایجاد شده و در این موقع مصلحت مملکت ایجاب می‌کند که ما کوشش کنیم این مضیقه را بر طرف کنیم (صحیح است) اگر چیزى تشخیص داده شود که مصلحت مملکت است در آن مصلحت مجلس و دولت و مردم همه کمک می‌کنند اگر دیده شد که

+++

یک یا چند نفر از نمایندگان نظرى غیر از لایحه دولت دارند نه از این جهت است که می‌خواهند کارى به مصلحت مملکت نشود بلکه در اصل موضوع توافق دارند منتها انجام مصلحت مملکت را به طریق دیگرى فکر می‌کنند و البته همه مجلس و همه نمایندگان معتقدند که باید کارى کرد که مصلحت مملکت باشد و در چنین به زیان کشور تمام خواهد شد جلوگیرى شود

بنده غرضم از تقدیم این پیشنهاد این بود که تمام نظرها جمع بشود لایحه‌اى که دولت داده در مقدمه لایحه ذکر شده و در این پیشنهادى هم که بنده تقدیم کردم همان منظور هست.

چون دولت منظورش این نبود که این پول را دفعتاً بردارد و خرج کند بلکه به تدریج در چند ماه از این پول استفاده خواهد کرد و براى این که این نظر تأمین شود استدعا کردم آقایان موافقت بفرمایند که فعلاً شش میلیون ماهى دو میلیون برداشت شود اگر انشاالله رفع مضیقه شد و قطعاً هم خواهد شد ما احتیاجى به برداشت پول نداریم.

دولت در گذشته ماهى یک میلیون لیره از شرکت نفت می‌گرفته و یک میلیون لیره هم شرکت به مصرف کارگران و سایر کارهاى استخراجى می‌رساند پس آنچه که دولت درگذشته استفاده مى‌کرده بیش از دو میلیون لیره در ماه نبود حالا هم در این پیشنهادى که بنده کردم نظر دولت کاملاً تأمین است که ماهى 2 میلیون شش میلیون براى 3 ماه برداشته شود اگر بعد از گذشتن 3 ماه رفع احتیاج شد و مضیقه برطرف شد که انشاالله خواهد شد دیگر احتیاجى ندارد بردارد و اگر نشد باز مطابق همین پیشنهاد نظر دولت تأمین است می‌تواند از بقیه استفاده کند بنده استدعا می‌کنم آقایان به این نظر توجه بفرمایند و براى این که جمع تمام افکار بشود به این پیشنهاد رأى بدهند.

فعلاً براى این که رفع مضیقه از دولت بشود ماهى 2 میلیون لیره در 3 ماه برداشت کند و اگر رفع مضیقه نشد در آتیه استفاده کند و از این پول بردارد.

رئیس - آقاى صفایى‏

صفایى - آقایان محترم استحضار دارند که بنده با اصل این لایحه مخالف بودم و معتقدم دست زدن به پشتوانه اسکناس به هیچ نوع و به هیچ استدلالى از نظر اقتصادى صحیح نیست.

ولى متأسفانه مجال سخن به بنده نرسید از مجموع استدلالاتى که آقایان کردند بنده به این نتیجه رسیدم که اغلب آقایان هم با دست زدن پشتوانه اسکناس به طور عادى موافق نیستند فقط یک موضوع فوق‌العاده‌اى موجب شده است که آقایان براى این مبارزه ملى و حیاتى که در پیش دارند دست به پشتوانه اسکناس بزنند مجموع استدلالات این بود.

نتیجه اگر همین طور است که بنده فهمیدم معتقدم کلیه پیشنهاداتى که موجب بشود دست و بال دولت را ببندد که نتواند به آن منظور غایى که موجب دست زدن به پشتوانه اسکناس شده است برسد کاملاً غلط است (صحیح است)

مجموع پیشنهاداتى که بنده دیدم دولت را مقید می‌کند یا از لحاظ مقدار 2 میلیون تا 14 میلیون و یا از لحاظ ریال و یا از لحاظ زمان باعث تضییقات دولت شدن از هر جهت باشد صحیح نیست آقایا اگر واقعاً دست زدن به پشتوانه اسکناس براى این است که در مبارزه ملى نفت موفق بشویم کلیه این پیشنهادات غلط است (صحیح است) اعم از این که به سازمان داده شود اعم از این که به بانک کشاورزى داده شود اعم از هر امر حیاتى زیرا مجوزى براى مصرف عادى از لحاظ دست زدن به پشتوانه ارزى نداریم. ولى حالا که مستدلاً قانع شدید که دست زدن به پشتوانه لازم است این پیشنهادات را دور بریزید 50 میلیون به سازمان برنامه براى چه بدهید؟ 250 میلیون تومان سازمان برنامه نفله کرد و هنوز ما نفهمیدیم سازمان برنامه چکار کرده باز یک پول دیگرى بدهیم یا یک مبلغى به بانک کشاورزى بدهیم چرا؟ از سرمایه بانک کشاورزى مسلماً 70، 80 در صدش به مصرف واقعیش نرسیده باز ده میلیون دیگر بدهید؟ در هر حال اگر به این ارز و ریال براى کار نفت احتیاج دارید باید دست دولت را باز بگذارید و هیچ پیشنهادى ندهید نه از لحاظ ریال و نه از لحاظ ارز و اگر خیر این طور نیست براى مصارف عمرانى کشور است دست زدن پشتوانه ارزى واقعاً حرام است از لحاظ شرع حرام است از لحاظ عرف حرام است آقا نکنید این کار را این مطلب دو تا راه بیشتر نیست بنابراین بنده معتقدم که آقایان توجه بفرمایند ببینند علت واقعى تصویب این لایحه چیست اگر علت همان است که عرض کردم تکرار می‌کنم چون به عقیده بنده با تقسیم این پول نه به کشاورزى و عمران و سازمان برنامه نه دو ماه گرفتن و 4 ماه گرفتن و 6 ماه گرفتن موافق نیستم این کار صحیح نیست و شخصاً بنده معتقدم دولت از لحاظ ارزى و ریالى احتیاج به این لایحه نداشته و این لایحه یک مجوزى مى‌شود که هیئت دولت‌هاى بعد می‌آیند اعم از حسن نیت یا سوء نیت دست به پشتوانه مى‌زنند و کار را خراب مى‌کنند به این دلیل بنده اصولاً به این کار معتقد نبودم و معتقدم دولت ارز لازم را از راه فروش تریاک از راه فروش گندم فروش توتون و سیگار می‌تواند به دست بیاورد و اگر هم نمى‌تواند ملت با محرومت از کلیه کالاهاى وارداتى صرف‌نظر مى‌کند ده میلیون لیره 3 ماه 4 ماه کارى انجام نمی‌دهد بعد از 3 ماه چکار مى‌کنید این کارى را که شما بعد از 3 ماه 4 ماه مى‌کنید یعنى مبارزه ملى باید با محرومیت ملت توأم باشد تا ما بتوانیم در این جریان موفق شویم و گرنه 14 میلیون لیره را خرج مى‌کنیم بعد از 3 ماه محتاج همین رویه خواهیم شد که ملت باید قند نخورد چاى نخورد چاى خود را با خرما و کشمش بخورد از حالا این کار را بکنید به هر حال این عقیده اصولى بنده است در موضوع ریال و ارز و دست زدن به پشتوانه ولى آقایان که قانع نشدند و این استدلال را کافى نمى‌دانند و معتقدند این کار براى مبارزه نفت لازم است پس همه پیشنهادات دیگر غلط مى‌شود و صحیح نیست و باید براى همان یک کار دست دولت را باز گذاشت که هر جورى مى‌خواهد ریالش را خرج کند و الا از این جریان عکس مطلب را نتیجه می‌گیریم (صحیح است)

رئیس - آقاى مخبر

فرهودى (مخبر کمیسیون بودجه) - عرض کنم پیشنهادى که آقاى نبوى فرمودند به نظر بنده اشتباهى درش است ایشان تصور فرمودند که مصرف ارزى دولت براى واردات در ماه 2 میلیون لیره است در صورتی که ما چون در اول سال هستیم در امر واردات حساب سالیانه باید بکنیم براى مصرف یک سال بایستى سفارش داد بنابراین صحبت ماهى 2 میلیون لیره نیست جمع واردات مملکت سالى 50 میلیون لیره است پس قسط بندى کردن براى واردات به ماه صحیح نیست اما این که فرمودند که 6 میلیون لیره را براى 3 ماه حالا مصرف کنند بعد اگر احتیاج پیدا شد باز لایحه بیاورند براى بقیه‌اش بنده خواستم عرض کنم که تکرار این لوایح و این طور صحبت‌ها باعث تزلزل روحیه مردم است براى این که هر وقت چنین لایحه‌ای بیاورند باز صحبت زیاد شدن اسکناس و کم شدن پشتوانه است و ترقى قیمت‌ها و اینها در تزلزل روحى مردم مؤثر است هر قدر این طور مباحث را کمتر بکنیم عده این طور لوایح و قوانین را کمتر بکنیم روحیه مردم قوی‌تر مى‌شود اما آنچه را که آقاى صفایى فرمودند که خوب است به محرومیت ملى بسازیم و اساساً از این کار صرف‌نظر بکنیم همان طوری که بنده پریروز هم عرض کردم این کار یک عمل احتیاطى است این عمل یک عمل احتیاطى است یک عمل خرید و فروش و برداشت و معامله نیست یک عمل احتیاطى است که دولت که در مبارزه جدى و اساسى است و مى‌بایستى که منطقش قوى باشد و احتیاطش کامل باشد بنابراین آقایان این لایحه را به نام این که یک امر احتیاطى است تلقى بفرمایند نه یک امر اعتبارى و بودجه‌هاى سالیانه و ماهیانه‏

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى نبوى ماهیانه دو میلیون لیره و براى سه ماه شش میلیون و بعد هم اگر احتیاج پیدا کرد ماهى دو میلیون آقایانی که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود

(پیشنهاد آقاى تیمورتاش به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود دولت در هر ماه فقط مبلغ دو میلیون لیره می‌تواند از این محل استفاده نماید و بانک ملى ایران مجاز نیست در هر ماه بیش از این مبلغ در اختیار دولت بگذارد.

رئیس - آقاى تیمورتاش‏

تیمورتاش - عرض کنم که بنده قرار بود در لایحه صحبت کنم و دلایلى را عرض بکنم مخصوصاً همان طور که آقاى صفایى فرمودند مى‌خواستم این نکته را متذکر شوم که راجع به تضیقاتى که براى دول از لحاظ ارزى و همچنین ریالى هست این چهارده میلیون لیره کافى نیست براى این که نتیجه مطلوبه حاصل شود این مصرف کیک دو ماه بیشتر نیست ملت ایران در مبارزه‌اى که شروع کرده است محرومیت‌هاى بسیارى را قبول کرده است و به نظر بنده کسانى هستند که در این زمینه مسئول هستند و مشغول کار هستند با اینها است که تدابیرى اتخاذ بکنند و این پیش‌بینى‌ها را قبلاً مى‌کردند براى این که از نقطه‌نظر ارزى کار به اینجا نکشد و بنده چون مدتى در وزارت اقتصاد ملى بودم مى‌توانم عرض کنم موجباتى که بشود به او اتکا کرد و گفت که پیش‌بینى می‌شود انجام نشده و نمی‌شود الان این چهارده میلیون لیره که مى‌خواهید این را براى واردات مى‌خواهید؟ (وزیر دارایى - بلى) اگر براى واردات مى‌خواهید برخلاف آنچه که آقاى مخبر کمیسیون بودجه فرمودند این پیشنهاد باید حتماً باشد براى این که اعتباراتى که باز می‌شود تقریباً ماه به ماه صورت بردارى می‌شود و باز مى‌شود یک مرتبه و یک جا شما چهارده میلیون لیره لازم ندارید و باید با کمال توجه به این که چه وارداتى لازم است و به طور الاهم فالاهم دولت در نظر بگیرد و اگر مى‌خواهید این چهارده میلیون هم غرما نشود و معلوم بشود از کجا در مى‌آید این را باید حتماً و حتماً در نظر داشت باشید از لحاظ کنتنژان

+++

مملکت‌تان و از لحاظ این که بدانید که شما در هر ماه چقدر باید مصرف بکنید مضافاً به این که حقیقتاً و از صمیم قلب بنده امیدوارم که قبل از این که شما دو میلیون لیره از این برداشت کنید مشکل نفت حل بشود و این ملت روى آسایش ببیند بنابراین پیشنهاد بنده خیلى ساده است احتیاجات دولت از نقطه‌نظر وارداتى مسلماً حالا بیش ازدو میلیون نیست معذلک، معذرت مى‌خواهم بر خلاف آنچه آقاى فرهودى فرمودند حالا اول سال است و مخصوصاً واردات در آخر سال رو به تزاید است نه در قسمت اول سال و اصولاً با دو میلیون لیره شما مى‌توانید قطعاً حوائج ارزى را مرتفع کنید

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - به نظر بنده بیانات آقاى صفایى خیلى جامع بود وقتى ما تشخیص دادیم که امروز براى این کار مهم نفت ضرورت دارد که ما دولت را تقویت کنیم و از تحریکاتى که براى فلج شدن کار دولت در موضوع نفت بروز مى‌کند جلوگیرى کنیم باید کاملاً دست دولت را باز بگذاریم و به پیشنهادى که دولت داده به او رأى بدهیم دیگر کسر کردن و زیاد کردن و محدود کردن مورد ندارد بنده فکر مى‌کنم که عموم ملت ایران و نمایندگان هم هماهنگ هستند که ما یک مبارزه ملى و اصولى در کار نفت پیدا کردیم البته آن طرف مخالف هر نوع مشکلاتى را در راه پیشرفت این کار ایجاد مى‌کند یکى از این مشکلات هم در مضیقه ‌انداختن دولت است از نظر واردات جنسى. ما نباید فراموش بکنیم که اگر واردات کشور ما کسر بشود و بانک ملى براى کسانى که درخواست واردات جنسى کرده‌اند اعتبارات‌شان را ببندد طبعاً قیمت اجناس بالا می‌رود و به طبقه پایین زحمت و ضرر وارد مى‌شود. همان طورى که آقاى فرهودى هم در جلسه پیش و همین جلسه اشاره کردند این یک اقدامات احتیاطى است که دولت در نظر گرفته و بنده نمی‌خواستم وقت مجلس را گرفته باشم همین قدر می‌خواستم توضیح داده باشم که موضوع این لایحه با لایحه سابق خیلى فرق دارد آقاى فرهودى توضیح کافى در این موضوع دادند آقاى تیمورتاش خود جنابعالى هم از کسانى هستید که ما شنیدیم در خارج و داخل مکرر فرمودید که باید کار نفت پیشرفت کند. پیشرفت کار نفت وسایل می‌خواهد. شما تصور می‌فرمایید که این کمپانى نفت به آسانى به زانو در‌مى‌آید؟ این طور نیست. بنده اینجا صریحاً عرض می‌کنم تا آخرین نقطه‌اى که ممکن باشد محال و ممتنع است تسلیم این بشود که ما مسلط بر اوضاع بشویم و بر مشکلات فائق بیاییم. هر نوع تحریکى آنها می‌کنند یک قرضه‌اى را دولت الان مى‌گیرد و وقتى حوائجش رفع شد سرجایش می‌گذارد و به نظر بنده این پیشنهادات موردى ندارد و باید دست دولت را باز بگذاریم که کارش پیشرفت کند (صحیح است)

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به پیشنهاد آقاى تیمورتاش آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقاى دکتر کاسمى قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم به ماده واحده دو تبصره زیر اضافه شود:

تبصره 1 - دولت مکلف است ارزهاى مربوط را منحصراً براى ورود کالاهاى ضرورى درجه اول، قند و شکر و قماش نخى و دارو به مصرف برساند

تبصره 2 - دولت مکلف است وجوه ریالى حاصل از فروش ارز مزبور را منحصراً به مصرف رفع احتیاجات ناشى از ملى شدن صنعت نفت برساند و مازاد آن را براى انجام برنامه‌هاى عمرانى سازمان برنامه در شهرستان‌ها پرداخت احتساب نماید.

(اسلامى - این پیشنهاد خرج است)

رئیس - آقاى دکتر کاسمى‏

دکتر کاسمى - دست زدن به پشتوانه اسکناس به زعم بنده که عمل بسیار خطایى است و بنده چون زیاد پر رنگ صحبت نمی‌کنم نمی‌گویم خیانت است می‌گویم خطایى است که شاید قابل جبران نباشد ولى چون دولت در مقابل یک مقصود خیلى بزرگى قرار گرفته است براى این که بتواند مقصود بزرگ خودش را عملى بکند متوجه شد که اولاً بانک ملى ارز لازم را ندارد ثانیاً دستگاه دولت ریال لازم را ندارد بنابراین دو محظور براى دولت پیش‌ آمد یکى کمبود ریالى و یکى کمبود ارزى. براى کمبود ارزى اگر ارز نباشد واردات از بین خواهد رفت و نتیجه کالاهاى ضرورى مردم از قبیل قند و شکر و قماش نخى و امثال اینها بالا می‌رود بنابراین قند و شکرى که باید به دست مردم برسد و در غالب نقاط قوت منحصر به فرد مردم است بالا می‌رود و یک عده‌اى استفاده می‌کنند بنابراین ما باید ارز لازم را در دسترس بانک ملى ایران بگذاریم. از طرف دیگر دولت هم محتاج به ریال است و اگر ریال نداشته باشد نمی‌تواند این مقصود بزرگش را عملى کند روى این دو ضرورت اباحه محظور شد پس دولت آمد این لایحه را آورد. حالا که این لایحه را آورد و مجلس شورای ملى می‌تواند به این لایحه رأى بدهد برخلاف عقیده همکار محترم من آقاى صفایى من معتقد نیستم که دست دولت را ما باز بگذاریم بلکه اجازه بفرمایید که ما دست دولت را کاملاً ببندیم که از این حسن نظر و از این اتفاق خداى نکرده یک وقت سوء استفاده نشود. یعنى ریال و ارز که ما در دسترس بانک ملى و دولت می‌گذرایم به مصرف حقیقى خودش برسد. به این معینى که چهارده میلیون ارز خودش را به بانک ملى مى‌فروشد. این ارز مى‌آید در دسترس بانک ملى و بانک ملى این ارز را باید منحصراً به مصف وارداتى برساند که به نفع مردم است. پس فردا این ارز را نباید براى مسافرت یا براى کالاى لوکس بدهد. بنابراین دست دولت را اینجا کاملاً باید با دستبند بست که نتواند این ارز را به مصرف چیزهاى غیر ضرورى برساند بنابراین من در این قسمت با آقاى وزیر دارایى هم صحبت کردم ایشان با این نظر موافقت دارند که قیمت ارز فقط به مصرف کالاهاى ضرورى برسد. کالاهاى ضرورى را هم مثل زدم از قبیل قماش نخى و قند و شکر و امثال اینها. اما قسمت ریالى که در دسترس دولت قرار مى‌گیرد در اینجا هم به نظر بنده باز باید دولت را مقید کرد. آقاى تیمورتاش اجازه بدهید قسمت ریال هم که به دست دولت می‌رسد این ریال هم باید به مصرف این مقصود بزرگ برسد یعنى ملى شدن نفت اگر از این قسمت یک مقدارى زیاد ماند این نباید صرف حقوق بنده و دیگران بشود. آن قسمت باید داده شود بارى امور عمرانى بیان علت است که به عقیده بنده باید دولت را مقید کرد. خود مجلس شورای ملى یک قسمتش را مقید کرد یعنى گفت یکصد میلیون ریال باید به بانک کشاورزى داده شود که آن هم البته به کشاورزان داده شود که آن هم البته به کشاورزان داده مى‌شود. بنده پیشنهاد کردم که اگر براى آن قسمت ریالى یک مازادى پیدا بکند این مازاد هم به سازمان برنامه داده می‌شود. چون سازمان برنامه برخلاف سابق حالا داراى برنامه‌اى است و این سازمان تحت‌ نظر کمیسیون برنامه دارد انجام وظیفه مى‌کند و یک نقشه‌هاى عمرانى هم براى همه شهرستان‌ها ایجاد شده است و براى هر شهرستانى هم یک سهمیه‌اى قرار داده‌اند بنابراین اگر مازاد ریالى بماند به عقیده بنده دو قید باید باشد براى دولت که یکى قید ارزى است و یکى قید ریالى (دکتر طبا - از هم تفکیک کنید) حالا هم دو تبصره است‏

رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

کشاورزصدر - یک منشى غربى هم بگذارید آنجه که اسم ما را بنویسند.

رئیس - آقاى کشاورزصدر چه نظرى نسبت به شما دارند که اسم شما را ننویسند یا اسم دیگران را بنویسند. بفرمایید آقاى امامى‏

نورالدین امامى - عرض می‌کنم در این موضوع چهارده میلیون لیره بایستى آقایان توجه بفرمایند که این پشتوانه پول مملکت است یعنى از هر صد تومان تقریباً بیست تومان پول ما پشتوانه‌اش می‌رود و این مثل سم مهلک است دست زدن به این پول، اما بعضى اوقات تصادف می‌کند که به یک مریضى سم تزریق مى‌کنند، پشتوانه اسکناس براى روز مبادا است. اگر خداى نکرده یک روز تصادف بکند ما جواهرات سلطنتى را هم توى خیابان می‌پاشیم براى فدا شدن به مملکت و پیش بردن مرام و مقصود خودمان آقاى صفایى به قدرى خوب تشریح کرد که تصور می‌کنم احتیاجى به این صحبت‌ها نبود بیاییم حالا که ما تصمیم گرفته‌ایم کار را بکنیم مگر دولت مال لندن و امریکا و انگلستان است؟ اینها ایرانى هستند و از بنده محققاً پول‌شان بیشتر است و علاقه به پشتوانه اسکناس بیشتر دارند لااقل از ما بیشتر حقوق مى‌گیرند اگر مثل وزیر دادگسترى پول هم نداشته باشد حقوقش را بیشتر می‌گیرد اقلاً آن فکر بیست تومان از صد تومانش را بیشتر از من مى‌کند حالا هى بیایید پیشنهاد و پیشنهاد اندر پیشنهاد بدهید اما راجع به دستبند که فرمودند چون آقاى وزیر کشور قائم مقام رئیس شهربانی است به او باید مراجعه بفرمایید که دستبند را بزند به دست دولت که بعضى کارهاى خلاف نکند.

رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - بنده توضیحات کافى در جلسات پیش به عرض آقایان رساندم و گمان نمی‌کردم که باز نقطه ابهام و تاریکى در این موضوع باقى مانده باشد معذلک براى مزید استحضار آقایان مجدداً تکرار می‌کنم که این 14 میلیون لیره که ما در نظر گرفتیم که اگر ضرورت اقتضا کرد براى انجام حوائج بسیار ضرورى این مملکت استفاده بکنیم این یک اقدام احتیاطى است یعنى همان طور که اشاره فرمودند اگر وقفه‌اى در امر فروش نفت پیدا نشود ممکن است صرف‌نظر کنیم و شاید احتیاجى به این که دست بزنیم پیدا نکنیم که تمام این مقدار را بگیریم و مدتش را هم حداکثر یک سال قرار دادیم بنابراین به هیچ وجه نبایستى که مورد نگرانى باشد که ما می‌خواهیم که این 14 میلیون را دفعت واحده برداریم و به مصارف غیر ضرورى برسانیم به علاوه اصلاً این منظور آقایان تحصیل حاصل است براى این که این 14 میلیون لیره را تجار باید بیایند بخرند براى وارد کردن کالا یک دفعه که نخواهند خرید از طرفى محدود کردنش هم مورد ندارد براى این که ما نمى‌توانیم پیش‌بینى کنیم که تا چه ‌اندازه پیشنهاد خواهد رسید آقاى دکتر کاسمى پیشنهاد کردند که این ارز براى کالاهاى ضرورى مصرف

+++

شود و فرمودند که بنده موافقت کردم به این که این ارز مختصراً براى کالاهاى ضرورى مصرف شود این کاملاً صحیح است ولى تشخیص باید به عهده دولت باشد بنده جلسه قبل عرض کردم که از آقاى نخست‌وزیر هم تقاضا کردم که کمیسیونى تشکیل بشود براى این نظر و نظریاتى پیشنهاد بکند و بعد که تصویب شد بر طبق آن عمل بشود و اما این که اینجا قید بکنیم که براى قند و شکر و قماش و دارو ممکن است که یک چیزهایى باشد که ضرورت داشته باشد و دست دولت بسته بشود و لطمه به واردات کشور برسد بنده با این که با نظر آقاى دکتر کاسمى موافق هستم خواهش می‌کنم که موافقت بفرمایند این را خود دولت تشخیص بدهد البته با جلب نظر بانک ملى نهایت دقت را می‌کند که نظر آقایان صد در صد تأمین بشود.

رئیس - یک پیشنهاد مشابهى هم دست از آقاى دکتر معظمى و یک عده دیگر همین طور که آقاى دکتر کاسمى پیشنهاد کرده‌اند که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم دو تبصره به عنوان تبصره 1 و 2 به ماده واحده اضافه شود

تبصره 1 - ارز مزبور صرفاً براى احتیاجات عمومى و ضرورى واقعى کشور قابل استفاده خواهد بود که پس از پیشنهاد کمیسیون ارز و تصویب هیئت وزیران فروخته خواهد شد

تبصره 2 - از فروش ارز‌هاى مزبور پانصد میلیون ریال به سازمان برنامه به عنوان وام پرداخته خواهد شد که بر طبق بودجه مصوب 27 ماهه کمیسیون برنامه به تناسب مهم هر شهرستان به مصرف برسد به علاوه باید مبلغ یکصد میلیون ریال به بانک کشاورزى و پیشه و هنر ایران براى افزایش سرمایه موضوع قانون 19 اسفند 1327 پرداخت شود

دکتر کاسمى - این پیشنهاد آقاى دکتر معظمى تقریباً همان پیشنهادى است که بنده دادم منتهى کامل‌تر است و بنده همین پیشنهاد را قبول می‌کنم.

رئیس - به همین جهت گفتم پیشنهاد را بخوانند که هر کدام جامع‌تر است مطرح شود آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى - پیشنهادى که بنده کردم دو قسمت است یک قسمت مربوط به این است که ارز را براى کارهاى ضرورى و واقعى تخصیص بدهند و قسمت دوم قسمتى است که به برنامه تخصیص داده می‌شود (بهبهانى - برنامه چه کار کرده براى مملکت) آقاى صفایى راجع به برداشت از پشتوانه مطالبى فرمودند که چون ممکن است که به ضرر پول ایران باشد بنده یک توضیح عرض می‌کنم این برداشتى که از پشتوانه اسکناس می‌شود در مقابلش ریال منتشر نمى‌شود که قدرت خرید پول کم بشود ما 23 میلیون لیره در انگلستان داریم که خود این لیره‌ای که ما برداشت می‌کنیم ضامنش دولت است یعنى پشتوانه و ضامن طلا ندارد بلکه آن لیره را دولت انگلستان تعهد کرده است و شما آن لیره را قبول می‌کنید به عنوان پشتوانه ولى دولت خودمان گفته است که من پول لیره را برداشت می‌کنم براى یک منبع عایدى ارزى که نفت است و پس از این که رفع احتیاج شد این را مسترد می‌کنم. بنابراین به هیچ وجه به پشتوانه اسکناس لطمه وارد نمى‌آید و این براى جلوگیرى از بالا رفتن قیمت‌ها است اصولاً باید بازرگانان متوجه باشند که بعضی‌ها ممکن است قصد سوء استفاده داشته باشند که در این بحران یک تشنجى در بازار به وجود آوردند و این تشنج باعث خواهد شد که آن اشخاصى که یک معاملاتى روى این کار می‌کنند سه روز چهار روز بعدش ورشکست شوند این را آقایان تجار بدانند و مراقب باشند که روى این تشنج یک معاملاتى نشود که ورشکست خواهند شد و اما این که فرمودند که این ارز را مصرف واردات می‌کنند و این پول را تبدیل به ریال می‌کنند آقایان می‌دانند که مضیقه مالى فقط این نیست که پول داشته باشند یا نداشته باشد مضیقه مالى عبارت از این است که شما منبع عایداتى داشتید که نفت است و فعلاً در نتیجه این مبارزه این منبع متوقف شده و از این منبع یک دستگاه‌هایى کار می‌کردند یکى از این دستگاه‌هاى برنامه بوده و برنامه چه می‌کرده؟ برنامه الان از همین منبع استفاده می‌کرد و حالا نمی‌کند حالا وقتى که دولت این قدر ریال پیدا شود در مملکت چون وقتى که مضیقه مالى باشد بیکارى خودش خطرى است و در واقع امروز یکى از راه‌هاى مبارزه ما این است که ما کار را زیاد کنیم تا مردم کار داشته باشند آرامش داشته باشند و از طرفى هم براى قسمت‌هایى که مربوط به خود نفت ایت یک مبلغ زیادى باقى می‌ماند و از این طرف هم در تمام شهرستان‌ها الان فعالیت خوابیده است دولت براى اعتبارات ساختمانى پول ندارد اعتبارات عمرانى برنامه هم مختل شده از این جهت ما این موضوع را با جناب آقاى دکتر مصدق صحبت کردیم و جناب وزیر دارایى هم موافقت فرمودند که 50 میلیون تومان به سازمان برنامه داده بشود که فردا کارها راه بیفتد و با این قسمت آقایان موافقت دارند قسمت سوم هم که تصویب شده و دیگر احتیاجى به توضیح و تصویب مجدد نیست‏

رئیس - آقاى مخبرفرهمند

مخبرفرهمند - عرض کنم علت مخالفت بنده یک چیز است اگر این لایحه را دولت در یک موقع عادى آورده بود بنده کاملاً مخالف بودم و الان هم هستم ما طبق قانون می‌بایستى که به پشتوانه دست نزنیم چون این قانون هنوز هست و لغو هم نشده اما چرا دولت این لایحه را آورده است و چرا یک عده از آقایان موافقند؟ براى این است که موقع فوق‌العاده است و دست به یک عمل حادى زدیم و بایستى به تمام وسایل مجهز بشویم و با این منظورى که در نظر داریم پیش برویم علتش این موضوع‌ها است با این حال بنده هیچ صلاح نمی‌دانم که مجلس صورت خرجى به دولت بدهد دولت مسئول است، مکلف است این اعتبارى که می‌گیرد به همان مصرفى که مى‌خواهیم، یعنى منظور باطنى ما است، برساند، یعنى چه؟ یعنى اجراى ملى کردن نفت (صحیح است) ولو اگر فردا بیایند بگویند صد میلیون لازم است باید مجلس براى اجراى این کار بدهد همان طوری که عموم مردم به موجب این کاغذها تلگرافات و این طومارهایى که می‌فرستند این تقاضا را دارند اینها مسخره که نیست خدا شاهد است که اگر من اطلاع داشته باشم از این کاغذها و تلگرافاتى که می‌رسد هى می‌نویسند مالم را می‌دهم جانم را می‌دهم اموالم را می‌دهم، تهدید می‌کنند، تصدیق می‌کنند تکذیب می‌کنند گوشواره می‌فرستد، همه چیزش را می‌دهد اگر مسخره است آزمایش کنید، اگر حقیقت دارد. یک ملتى حاضر شده است همه چیزش را به دولت بدهد ما هم باید این اختیار را به دولت بدهیم و از او مسئولیت بخواهیم اگر مداخله کنیم که آقا صد دینارش را بیا اینجا خرج بکن فردا مى‌آید می‌گوید که شما گفتید اینجا خرج کن، ما براى فلان خرج معطل ماندیم. بنده معتقدم که به لایحه دولت به همان ترتیب که داده است ما رأى بدهیم به شرط آن که کار را تمام کند (مخبر - اجازه می‌فرمایید؟)

رئیس - آقاى مخبر

فرهودى - (مخبر کمیسیون بودجه) - بنده هم شخصاً با نظر اکثر آقایان موافق هستم حالا که عدول از اصل مى‌کنیم و مصرف پشتوانه را اجازه مى‌دهیم محدودیت‌هاى تازه‌اى قائل نشویم اما در عین حال اینجا هم مجلس شوراى ملى است مجلس شورای ملى در هر تصمیمى که در نظر می‌گیرد می‌بایستى جهات مختلف آن را رعایت بکند هیچ وقت فقط به یک هدف نگاه نکنید هدف‌هاى مختلف را نگاه کنید. یکى از مسائل مهمى که اسباب یک زحماتى است که تحریکاتى هم که براى جلوگیرى از رسیدن ما به هدف می‌شود بیشتر آن تحریکات هم در نتیجه استفاده از آن می‌شود مسأله بی‌کارى است (صحیح است) بعد هم چند سال است ما مردم ایران را در انتظار یک اصلاحات و عمران‌هایى نگهداشتیم سازمان برنامه‌اى تشکیل شده است و اعتباراتى گذشته است. سیصد میلیون تومان در این سازمان برنامه رفته است و هنوز مردمی که قدم اصلاحى ندیده‌اند (صحیح است) بنابراین حالا که ما این قانون را داریم تصویب می‌کنیم خوب است که جهات مختلف را رعایت بکنیم آنچه که در دو تبصره پیشنهاد شده است یکیش این است که این مورد منحصراً به مصرف واردات واقعى و ضرورى کشور برسد منتهى پیشنهاد کرده‌اند که کمیسیون ارز پیشنهاد کند به نظر بنده با مقررات تجارتى که ما داریم اضافه کردن این قید ممکن است که ایجاد طولانى شدن جریان بکند و کالاها دیرتر سفارش داده شود و دیرتر وارد شود و آن گرانى که ما از او احتراز می‌کنیم ظهور کند این است که من از آقایان پیشنهاد‌ دهندگان می‌خواستم خواهش بکنم که این جمله «پس از پیشنهاد کمیسیون ارز» را بردارند. همان تصویب هیئت وزیران را بگذارند کافى است اما راجع به این که 50 میلیون تومان از این پول را وام بدهند به سازمان براى این که سازمان برنامه نقشه‌هاى عمرانى که براى شهرستان‌ها تهیه شده است و یک کاغذهاى باطله‌اى بیش نیست با این که کمیسیون برنامه تصویب کرده است هیچ اثر عملى در خارج از این برنامه دیده نشده چرا؟ براى این که پول نداشتند همان طوری که آقایان پیشنهاد کردند آقاى وزیر دارایى هم موافق هستند که 50 میلیون تومان از این پول وام داده بشود به سازمان برنامه آقا اینجا بنده صریحاً قید مى‌کنم و خواهش می‌کنم که آقایان نمایندگان هم اینجا تأیید کنند که این پنجاه میلیون تومان راه آب آن 300 میلیون تومان را نگیرد و واقعاً و حقیقتاً به مصارف عمرانى تمام شهرستان‌ها به نسبت متساوى برسد (صحیح است) به هیچ وجه من‌الوجوه به مصرف خرید‌هاى دیگر فوق‌العاده‌هاى دیگر نرسد منحصراً از دینار اولش تا دینار آخرش مطابق بودجه 27 ماهه‌اى که کمیسیون برنامه تصویب کرده و براى هر شهرستان یک سهمیه‌اى معین کرده به همان تناسب بین شهرستان‌ها قسمت بشود تصور می‌کنم با این توضیح رفع نگرانى آقایان بشود و از آقاى وزیر دارایى هم بنده از طرف مجلس شورای ملى خواهش می‌کنم که به حکم نظارت عالیه‌اى که بر تمام مخارج دارند نظارت کامل بفرمایند که این 50 میلیون تومان همین طور مصرف شود و بنده با این شرایط موافقم

+++

ابریشم‌کار - تا کار نفت تمام نشود والله پول دادن به برنامه حرام است‏

فرهودى - بنده عرض کردم که انجام مقاصد را می‌شود در آن واحد تمام کرد کار نفت که بحمدالله یک جریانى دارد این کار عمرانى و آبادى سازمان برنامه را هم باید شروع کرد تمام این کارها براى آبادى مملکت و جامعه است بنابراین این توضیحاتى که بنده دادم این پیشنهاد را از طرف خودم که مخبر کمیسیون هستم و آقاى وزیر دارایى قبول می‌کنم.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد.

بعضى از نمایندگان - مجدداً قرائت شود

(پیشنهاد به شرح سابق قرائت شد)

فرهودى - تقاضا کردم آن جمله (پس از پیشنهاد ارز) حذف شود

رئیس - می‌توانید پیشنهاد تجزیه بدهید که دانه دانه رأى گرفته شود.

فرهودى - اجازه بفرمایید

رئیس - بفرمایید.

فرهودى - اولاً قرار شد که آن (پس از پیشنهاد کمیسیون ارز) را بزنید ثانیاً راجع به شهرستان‌ها نوشته شود منحصراً به شهرستان‌ها (صحیح است) ثالثاً راجع به آن ده میلیون تومان بانک کشاورزى چون قبلاً رأى گرفته شده است دیگر احتیاجى نیست.

دکتر طبا - این دو تبصره را تفکیک بفرمایید چون بنده با یکیش موافقم‏

رئیس - صحیح است پیشنهاد تجزیه هم کرده‌اند تفکیک می‌کنم تبصره اول قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

تبصره 1 - ارز مزبور صرفاً براى احتیاجات عمومى و ضرورى واقعى کشور قابل استفاده خواهد بود که پس از پیشنهاد کمیسیون ارز و تصویب هیئت وزیران فروخته خواهد شد.

رئیس - پیشنهاد کمیسیون ارز را حذف کنید فقط با تصویب هیئت وزیران کافى است‏

(به شرح زیر اصلاح شد)

تبصره 1 - ارز مزبور صرفاً براى احتیاجات عمومى و ضرورى واقعى کشور قابل استفاده خواهد بود که با تصویب هیئت وزیران فروخته خواهد شد

رئیس - رأى گرفته می‌شود به این تبصره آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده بیشترى برخاستند) تصویب شد تبصره دوم قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

تبصره 2 - از فروش ارزهاى مزبور پانصد میلیون ریال به سازمان برنامه به عنوان وام پرداخت خواهد شد که بر طبق بودجه مصوب 27 ماهه کمیسیون برنامه منحصراً به تناسب سهم هر شهرستان به مصرف برسد

امامى‌اهرى - آن تقسیمى که شده صحیح نیست به تناسب جمعیت شهرستان‌ها باید باشد

رئیس - رأى گرفته مى‌شود به تبصره 2 آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد تصور می‌کنم دیگر یک پیشنهاد دیگر بیشتر نیست اگر آن پیشنهاد را هم آقایان قبول کنند این لایحه گذشته این پیشنهاد ساختمان‌هاى فرهنگى شهرستان‌ها است چیز زیادى هم نیست‌ این را ممکن است آقایان قیام بفرمایند و باقى پیشنهادها را من تصور می‌کنم آقایان مسترد بفرمایند چون قسمتى از آنها مشابه است و بعضى هم وارد هم نیست قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود

تبصره - دولت مکلف است کلیه اعتبارات ساختمانى بهداشتى و فرهنگى که در سال گذشته به تصویب رسیده و تاکنون پرداخت نشده است از محل فروش لیره‌هاى بالا پرداخت نماید

معین‌زاده‏

مکرم - مخالفم‏

رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - چون به طور کلى وجوهى که از این محل چهارده میلیون لیره برداشت می‌شود باید به مصارفى برسد که ما بتوانیم دوباره از همان محل وصول بکنیم و مسترد بداریم پرداخت مصارف ساختمانى از این محل مخالف نظر دولت است بنده تعهد می‌کنم که این را از محل درآمدهاى عمومى کشور تأمین بکنم و خواهش مى‌کنم از این پیشنهاد صرف‌نظر بفرمایید.

رئیس - در صورتی که آقاى وزیر دارایى قبول می‌فرمایند که از درآمدهاى عمومى کشور تأمین بکند پس بگیرید

معین‌زاده - اگر اطمینان می‌دهند پس می‌گیرم‏

رئیس - پیشنهاد آقاى گنجه هم در همان زمینه است‏

گنجه - بنده هم مسترد کردم‏

محمدعلى مسعودى - پیشنهاد بنده را دستور بفرمایید قرائت کنند

رئیس - پیشنهادها را به ترتیبى که شماره‌گذارى شده می‌خوانند هر کدام وارد است طرح می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به لایحه 14 میلیون لیره اضافه شود

تبصره - هر مبلغ از ارزهاى موجود از حساب پشتوانه اسکناس به موجب این قانون در اختیار دولت گذاشته شود دولت مکلف است به حساب مخصوص به بانک ملى ایران تحویل و از آن حساب فقط براى مصرف خرید قند و شکر و خرید سایر کالاهاى انحصارى و هزینه‌هاى مربوط به کار نفت پرداخت شو. حسن مکرم‏

رئیس - این وارد نیست پیشنها دیگر قرائت می‌شود

آزاد - باید صحبت بکنند رأى بگیرید چطور وارد نیست؟

مکرم - اجازه می‌فرمایید بنده توضیح مختصرى می‌دهم.

رئیس - توضیح بدهید ولى چون وارد نیست رأى گرفته نمی‌شود

مکرم - بنده متأسفم که لایحه‌ای را که دولت تهیه کرده و در سه کمیسیون بودجه و بازرگانى و دارایى مورد بحث و شور قرار گرفته و تصویب شده و در این کمیسیون‌ها قطعاً نصف آقایان نمایندگان مجلس حضور داشته‌اند و دولت هم قبلاً مطالعاتش را کرده و در لایحه هم قید شده که این براى استفاده ارزى دولت است این هم از لحاظ احتیاط و به هیچ مصرف دیگر نباید برسد هر سه کمیسیون این طور تصویب کرده‌اند.

حالا مى‌آیید اینجا براى سازمان برنامه مصرف می‌کنید به بانک کشاورزى می‌خواهید بدهید به ساختمان فرهنگى مى‌خواهید بدهید.

بنده با تمام اینها خواستم مخالفت خودم را بگویم منتهى مجال صحبت به بنده ندادند حالا پیشنهادى را هم که بنده کرده‌ام می‌فرمایید وارد نیست نفهمیدم چرا وارد نیست؟

بنده پیشنهاد می‌کنم حالا که ضرورت دارد حتماً این لیره‌ها را بگیرند از پشتوانه بردارند البته بنده هم موافقم و وارد نمی‌شوم که این عمل آیا تأثیرى در بالا رفتن هزینه زندگانى دارد یا ندارد به فرض این هم که داشته باشد آن را هم معتقدم که بایستى تحمل کرد یعنى وقتى ملت حاضر است که یک فداکارى‌ها و گذشت‌هاى خیلى بیشترى بکند این قابل توجه نیست.

ولى بنده عرض می‌کنم که این پول در حقیقت یک مبلغى است که دولت مى‌خواهد قرض بکند و بعد هم پس بدهد بنده عرض می‌کنم این پول را بروند در یک حساب مخصوص در بانک ملى بگذارند و به مصارف ضرورى ارزى براى واردات ضرورى یا خرید کالاهاى انحصارى یا کارهاى مربوط به نفت برسانند.

بنده چون مالیه چى هستم و سى سال عمرم را در حساب گذرانده‌ام و به خصوص در دارایى و اقتصاد می‌دانم که اگر این پول هم جزو عواید عمومى کشور قرار گرفت یعنى جزو دارایى خزانه قرار گرفت یقین دارم که بعد حسابش را نخواهند توانست برسند و ببینند که چطور خرج شده است ولى اگر در یک حساب مخصوصى بردند و از آنجا چک‌هایى کشیده شد روى این حساب بعداً اگر نمایندگان مجلس و افراد مردم بخواهند که به حساب برسند ببینند که این پول به چه مصرفى رسیده به زودى می‌توانند رسیدگى کنند و من مخالف بودم که از این محل به بانک کشاورزى هم داده بشود یا به ساختمان‌هاى فرهنگى. ساختمان‌هاى فرهنگى را هم بنده مخالف بودم دیدم جناب آقاى وزیر دارایى هم خودشان فرمودند که از درآمد کشور پرداخته می‌شود صحیح هم فرمودند براى این که درآمد کشور که جایى نرفته این مثل این می‌ماند که بودجه کشور به کلى از بین رفته و هیچ درآمدى جز این نداریم که استفاده بکنیم.

ولى خوشبختانه یا متأسفانه مجلس تصویب فرمود آن دو قسمت را بنده هم قبول می‌کنم که آن دو پیشنهاد درج شود و از این حساب پرداخته شود اما به شرطى که در یک حسابى ریخته شود که قابل کنترل باشد و به نظر بنده هیچ اشکالى ندارد و تصور می‌کنم که جناب آقاى وزیر دارایى هم این را قبول بفرمایند.

رئیس - آقاى کشاورزصدر

کشاورزصدر - راجع به این موضوع و توضیحى که جناب آقاى مکرم دادند به تفصیل مذاکره شد و من تصور می‌کنم نظر آقاى مکرم تأمین باشد زیرا حساب مخصوصى لازم ندارد.

در همین جا آقاى وزیر دارایى توضیح دادند و حتى راجع به ساختمان‌ها که هم مورد علاقه‌شان هست و خود ایشان هم می‌خواهند چون محل مصرف انتفاعى بوده است گفتند محال است این کار را بکنیم پس نظر جنابعالی تأمین است و این که فرمودید استفاده ارزى نکند دولت از لحاظ ریال هم احتیاج دارد براى کارهاى نفتى قطعاً اگر یک روز ضرورت ایجاب کرد (مکرم - بنده هم کارهاى نفتى را قید کردم) بله بنابراین وقتى که راجع به کارهاى نفتى احتیاج دارند نمی‌توانند به یک حساب مخصوصى بریزند و حساب مخصوص لازم ندارد جناب آقاى وزیر دارایى هم اینجا فرمودند که ما منحصراً این پول را به مصرفى می‌رسانیم که انتفاعى باشد تا بعد بتوانیم از آنجا برداشت کنیم و بدهیم ارز بگیریم و بگذارى جایش این است که بنده از حضرتعالى خواهش می‌کنم وقتى که آقاى وزیر دارایى توضیح دادند بنده هم با آقا هم‌عقیده بودم راجع به موضوع برنامه هم اعتقاد نداشتم بدهند این پول را حالا هم باز عقیده‌ام این است

+++

که دولت یک فکرى بکند که محل تأمین مصرف برنامه را از اعتبارات مالى دیگرش پیدا بکند و این را صرفاً نگاهدارد براى رفع احتیاج کار نفت و آن طورى که آقاى مخبر کمیسون بودجه اینجا فرمودند براى کار نفت مصرف شود و بنده امیدوارم انشاالله کار به زودى خاتمه پیدا کند محتاج به مصرف این کار و استفاده از این امر نباشیم.

بنابراین از دوست عزیزم آقاى مکرم خواهش می‌کنم که پیشنهاد خودشان را پس بگیرند زیرا احتیاجى به حساب مخصوص باز کردن و این حرف‌ها را ندارد.

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى (مخبر کمیسیون) - عرض کنم که راجع به این فرمایشى که جناب آقاى مکرم فرمودند بنده به جناب آقاى وزیر دارایى عرض کردم فرمودند این پیشنهاد در حقیقت تذکر یک مسأله ادارى است یعنى امور ادارى و خزانه‌دارى یک حساب مخصوص براى این باز بشود و این احتیاج به قید در قانون ندارد و آقاى وزیر دارایى گفتند که در عمل این کار را خواهند کرد.

مکرم - چون قبول فرمودند که عملاً این کار را خواهند کرد پیشنهاد را پس می‌گیرم‏

رئیس - یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

پیشنهاد می‌کنم از 14 میلیون لیره ماهى دو میلیون و نیم لیره براى واردات ضرورى استفاده شود و از ریال آن غیر از در راه نفت هیچ گونه دخل و تصرفى نشود مشروط بر این که فوراً اولین ارزى که از محل نفت صول شود به جاى 14 میلیون پشتوانه گذاشته شود - ابریشم کار

رئیس - آقاى ابریشم‌کار بیشتر قصدشان قسمت اخیر پیشنهاد است که مى‌خواهند توضیح بدهند

ابریشم‌کار - همان طوری که سایر آقایان فرمودند بنده اساساً با فروش پشتوانه مخالف بودم و اولین کسى که مخالفت کرد بنده بودم ولى حالا از حیث ضرورت و به حکم اجبار این ارز باید فروش بشود بسیار خوب ما می‌گوییم این هم مثل گوشت میته حرام است که در موقع ضرورت حلال است و اطاعت می‌کنیم اما این پیشنهادى که کردم ماهى دو میلیون و نیم و این را جناب آقاى وزیر دارایى فرمودند ابریشم‌کار اشتباه کرده خواستم عرض کنم سالى پنجاه میلیون پوند براى واردات این رقم را که ملاحظه فرمودید این یک مبلغ مهمش براى سازمان برنامه بوده است که ارز گرفته است جهت ماشین آلات و اینها به عقیده بنده و اغلب آقایان مال سازمان برنامه غیر ضرورى بوده ولى کالاهاى تجارتى که از طریق اعتبار و کردیت در بانک ملى باز شده همان رقمى بود که بنده عرض کردم بنده اینجا تذکر می‌دهم رقم 50 میلیون لیره که حضرتعالى فرمودید ممکن است درست باشد تصدیق هم می‌کنم اما چقدرش براى کالاى ضرورى بوده و چه مبلغى که براى واردات عمومى بوده همان ماهى دو میلیون و نیم لیره می‌شود بنده هم حالا اصرارى نمی‌کنم که ماهى دو میلیون یا 3 میلیون ولى بنده اگر رأى بدهم با موافقت همه آقایان استدعا می‌کنم که توجه بفرمایند اولین پولى که از محل نفت وصول بشود به جاى آن 14 میلیون لیره باید گذاشته بشود یعنى همه ملت ایران بدانند این یک چیزى است قرض برداشته شده و در واقع دست به پشتوانه زده نشده پشتوانه جاى خودش است دوم این که از پول ریالش بنده به هیچ وجه نمی‌توانم موافقت کنم که یک ریالش به سازمان برنامه داده بشود ولو به مصرف خانه ابریشم‌کار در اهواز باشد تا ما کار نفت را در پیش داریم و هنوز تمام نشده است ما می‌گوییم باید نان خالى بخوریم تا این کار بگذرد تازه می‌گویند که پنجاه میلیون بدهید به سازمان برنامه آن هم برود پهلوى سیصد میلیون من خیال نمی‌کنم هیچ کس به این امر راضى باشد

رئیس - در خود لایحه دولت هست که باید در ظرف یک سال از محل نفت یا درآمدهاى ارزى دولت این پشوانه در مرتبه مسترد بشود بنابراین این وارد نیست یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

امضاکنندگان پیشنهاد می‌کنیم تبصره ذیل به ماده واحده علاوه شود.

تبصره - دولت نمی‌تواند در هر ماه بیش از 3 میلیون لیره از محل چهارده میلیون لیره پشتوانه اسکناس براى واردات ضرورى استفاده نماید - محم على مسعودى - اورنگ - صفایى - دکتر هدایتى - صاحب‌جمع - پیراسته.

چند نفر از نمایندگان - مشابه این پیشنهاد رد شده‏

رئیس - این تمام مبلغ را می‌گوید دولت استفاده بکند منتهى ماهه سه میلیون لیره آقاى مسعودى بفرمایید.

محمدعلى مسعودى - عرض کنم که پیشنهاد بنده یک پیشنهادى هم داده نشده پیشنهاد قبلى این بود که شش میلیون براى دو ماه ولى مقصود بنده و آقایانی که امضا کرده‌اند این نیست که ریش دولت را در این کار بگیریم ما می‌گوییم که هر ماه نباید بیش از 3 میلیون بشود نظر ما این است که دولت گشادبازى نکند و اگر ما بخواهیم بیش از این در اختیار دولت بگذاریم گمان می‌کنم به صلاح مملکت نباشد و با اکثر آقایان که صحبت کردم دیدم که کاملاً موافقند با این موضوع بنابراین بنده توضیح بیشترى ندارم که بدهم و عرض می‌کنم که احتیاج دولت با ماهى سه میلیون لیره بر آورده می‌شود دولت هم البته موافقت می‌کند که ولخرجى نشود با یک حرف صحیح و منطق صحیح خیال می‌کنم که مخالفت کردن بی‌مورد باشد تمنا می‌کنم که آقایان هم مخالفت نکنند و به همین رأى بدهند که این کار امروز ختم بشود سایر پیشنهادها را هم ما پس می‌گیریم که این لایحه امروز بگذرد.

رئیس - آقاى دکتر کیان‏

دکتر کیان - این توضحى را بنده لازم دانستم که به عرض آقایان برسانم که ما به این لایحه دولت که رأى می‌دهیم به هیچ وجه نه قانع شده‌ایم به آن دلایلى که گفته شده است راجع به این که اصلاً اسکناس پشتوانه لازم ندارد یا سایر دلایل نسنجیده‌اى که در این باره آورده شده بلکه این را به عنوان یک باروتى که براى رفتن به جنگ لازم است ما تصویب می‌کنیم و این راجع به قانون ملى شدن نفت است ما به اصطلاح معروف وقتى که خربزه خوردیم باید پاى لرزش هم بایستیم ما وقتى که با کمال علاقه و ایمان و به اتفاق آرا به ملى شدن نفت رأى دادیم ملى شدن نفت هم ملازمه‌اش مبارزه با یک حریف بسیار نیرومندى است ما باید در این مبارزه مجهز وارد بشویم دولت براى این که یکى از منابع مهم ارزی‌اش قطع شده است ناچار بوده است به یک وسیله‌اى براى این که بتواند این مبارزه را ادامه بدهد یک مبلغ ارزى به دست بیاورد وقتى ما رأى دادیم که اعلام جنگ بکنیم بایستى که بودجه جنگ را هم تصویب بکنیم دولت براى این که بتواند موفق شود بایستى وسیله‌اى ایجاد کرد که بتواند چند ماهى که این قضیه خاتمه پیدا نکرده پافشارى بکند زیرا نمی‌شود گفت که در میدان جنگ شما رفتید حق ندارید روزى بیش از چند تیر بیندازید این برخلاف منطق است دولت باید دستش باز باشد ما به دولتى که مسلماً مورد اعتماد تمام نمایندگان است به خصوص از نقطه‌نظر عدم سوء استفاده و عدم قصد انتفاع از طرفى یک دولتى که خودش همیشه در مبارزات مجلس و مبارزات سیاسى با اصراف و تبذیر و سوء استفاده از بیت‌المال مملکت مبارزه کرده است حالا می‌خواهید یک وسیله‌اى در اختیارش بگذارید که بتواند به مبارزه خودش ادامه بدهد از طرفى دو موضوع را تصویب کردید یکى براى بانک کشاورزى یکى هم براى مصارف عمرانى کشور که آن دو منظور تأمین شده است موضوع احتیاجات ارزى دولت را هم که فقط به احتیاجات ضرورى قطعى برسد به موجب این تبصره‌ای که همین چند لحظه قبل تصویب شد تأمین کردید دیگر به عقیده بنده هیچ نوع قید و شرط و به تبصره جدیدى لازم نیست که اضافه شود و استدعا می‌کنم که با همان اتفاق آرایى که به ملى شدن نفت رأى دادید به همین هم رأى بدهید و پیشنهاد دیگرى هم براى اتلاف وقت نکنید.

رئیس - آقاى وزیر دارایی

وزیر دارایى - نظرى که جناب آقاى مسعودى دارند در عمل تأمین است براى این که الان عرض کردم که این اختیار دولت نیست که هر وقت اراده بکند این چهارده میلیون لیره را آناً و دفعتاً تبدیل به ریال بکند این تابع احتیاجات بازرگانى است که الان ما نمی‌توانیم تشخیص بدهیم که ماهى چقدر خواهد شد این را بگذارید به اختیار دولت و دست دولت را نبندید این گونه پیشنهادات عملى نیست و کار را مشکل می‌کند بنده اطمینان می‌دهم که همان طوری که تذکر داده شد به تدریج این چهارده میلیون لیره تبدیل به ریال خواهد شد ما هم با اجازه آقایان به مصارفى که قبلاً به تصویب رسیده خواهیم رساند

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مسعودى و سایر آقایانی که پیشنهاد را امضا کرده‌اند آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد مطابق این پیشنهاد در حقیقت به اقساط به دول اختیار می‌دهد به این ترتیب که ماهى سه میلیون لیره دولت می‌تواند استفاد کند (مخبرفرهمند - تصویب نشده آقا) این به شما چه مربوط است؟ وظیفه منشى‌ها است که شمرده‌اند چهل و سه نفر رأى دادند.

کشاورزصدر - من به آقا عرض کردم که تغییر نکنید

رئیس - شما کار لغو می‌کنید باید تذکر داد سه چهار نفر منشى اینجا نشسته‌اند شما مى‌خواهید در کار هیئت رئیسه دخالت کنید

دکتر معظمى - آقاى رئیس بنده پیشنهاد تجزیه با ورقه می‌کنم در رأى نهایى‏

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم ورود انواع اتومبیل‌هاى سوارى و چاى خارجه از تاریخ تصویب

+++

این قانون تا مدت سه سال ممنوع شود

حسن مکرم‏

رئیس - موضوع اتومبیل و اینها نمى‌شود طرح بشود البته کالاى ضرورى که قبول کردند اینها که از ضروریات نیست‏

مکرم - پیشنهاد بنده از نظر ارز کشور بود اطاعت می‌کنم پس گرفتم.

دکتر معظمى - آقاى رئیس بنده پیشنهاد تجزیه کردم در این تبصره براى قبل از رفتن به سنا

رئیس - بسیار خوب‏

محمدعلى مسعودى - با نظر اکثریت مجلس معلوم می‌شود مخالفید؟

مخبرفرهمند - تو مأموریت دارى که نگذارى دولت کارش را بکند

محمدعلى مسعودى - تو تلگراف چى انگلیس‌ها بودى. به دست انگلیسى‌ها وکیل شدى من مأموریت دارم؟

رئیس - به هر دوى آقایان تذکر مى‌دهم‏

مخبرفرهمند - برو شما را همه مى‌شناسند من را هم می‌شناسند.

محمدعلى مسعودى - تو تلگراف چى بودى، تو جاسوسى، من مأموریت چى دارم؟

رئیس - به هر دوى آقایان تذکر دادم بفرمایید بنشینید پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

تبصره را به لایحه پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره - دولت مجاز نیست از این چهارده میلیون لیره به مصرف اجناس غیر ضرورى پرداختى نماید منحصراً براى ورود کالاهاى طرف احتیاج عمومى باید مصرف شود. ملک‌مدنى‏

رئیس - این نظر تأمین شده پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم:

تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود بانک ملى ایران مکلف است هم ارز ریالى به مقداری که از محل ارز پشتوانه اسکناس به فروش می‌رساند در حساب مخصوص نگهدارى نموده و هر موقع مقدرات پیدا نمود ارز تضمین شده به طلا با عین طلا خریدارى و به پشتوانه افزوده شود

تیمورتاش‏

رئیس - این هم وارد نیست‏

اسلامى - چرا وارد نیست آقا؟

رئیس - به بانک چه مربوط است دست دولت است بانک هیچ کار نباید بکند این مربوط به دولت است که بعداً از عایدات خودش یا از محل درآمد نفت باید این کار را بکند

تیمورتاش - اجازه بدهید توضیح بدهم‏

رئیس - توضیح ندارد پیشنهاد شما وارد نیست من مطابق آیین‌نامه می‌گویم که وارد نیست یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم نوع کالایی را که در نظر دارند با این ارز وارد کنند تعیین نمایند

جمال امامى‌خویى‏

رئیس - این هم وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود: تبصره پنجاه درصد وجوه حاصله از فروش ارز بالا به مصرف سازمان برنامه مخصوصاً براى عمران شهرستان‌ها اختصاص داده می‌شود و باقیمانده آن فقط صرف هزینه‌هاى مربوط به کار نفت خواهد شد

دولت‌آبادى‏

رئیس - این هم وارد نیست براى این که تکلیف سازمان معین شده یک پیشنهاد دیگر خوانده می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که تبصره ذیل اضافه شود، تبصره: هیئت نظارت اندوخته اسکناس مکلف است هر مبلغ از دولت بابت چهارده میلیون لیره وصول مى‌کند بلافاصله معادل مبلغ مزبور طلا یا نقره خریدارى و در خزانه بانک نگاهدارى نماید کهبد

رئیس - این پیشنهاد هم وارد نیست (کهبد - اجازه بدهید توضیح بدهم) (نمایندگان - پس گرفتند) یکى دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

اینجانب پیشنهاد مى‌کنم - از محل چهارده میلیون لیره ارز پس از خرج و رفع مضیقه که ممکن است در نتیجه اجراى قانون ملى شدن نفت پیش‌ آید به مصرف کارهاى تولیدى برسد تا از بی‌کارى و مضرات آن جلوگیرى شود

دکتر سیدامامى‏

چند نفر از نمایندگان - این هم وارد نیست‏

رئیس - آقاى دکتر سیدامامى فقط توضیح مى‌دهند و پس می‌گیرند

دکتر سیدامامى - چون تبصره‌اى که آقاى دکتر معظمى پیشنهاد کرده بودند و نظر بنده را تأمین می‌کرد تصویب شد پس می‌گیرم‏

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌کنم از مجموع 14 میلیون لیره فعلاً شش میلیون از قرار ماهى دو میلیون لیره برداشت و استفاده شود و از هشت میلیون دیگر بعد از گذشتن سه ماه اگر دولت احتیاج داشت و رفع مضیقه نشده بود استفاده خواهند نمود نبوى‏

رئیس - مشابه این پیشنهاد رد شد یک پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌کنم مبلغ هفت میلیون از چهارده میلیون تبدیل به سکه طلا شده و بانک ملى در گیشه‌هاى خود به فروش برساند

محمدعلى مسعودى‏

چند نفر از نمایندگان - نیستند ایشان‏

رئیس - یک پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

بنده تبصره را پیشنهاد می‌کنم وزرات دارایى مکلف است قانون اضافه سرمایه مبلغ یکصد و شصت میلیون ریال بانک کشاورزى و پیشه و هنر ایران را که در تاریخ 19 اسفند 1327 به تصویب رسیده و تا به حال بالاجرا مانده از محل چهارده میلیون لیره اجرا نماید موقر

رئیس - این هم وارد نیست پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به طریق ذیل اصلاح شود.

ماده واحده: به هیئت نظارت اندوخه نشر اسکناس اجازه داده مى‌شود در صورت ضرورت جهت رفع مضیقه ارزى کشور که در نتیجه اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت ممکن است ایجاد شود از 14 میلیون لیره پشتوانه ارزى کشور مبل شش میلیون لیره تا آخر مرداد ماه جارى در اختیار دولت بگذارد دولت مکلف است حداکثر الى آخر.

منصف‏

رئیس - این هم وارد نسبت پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره آقاى مسعودى با ورقه تجزیه شود.

دکتر عبدالله معظمى - امامى‌اهرى - محمد ذوالفقارى - کهبد - حکیمى‏

رئیس - گمان نمى‌کنم این مجوز داشته باشد. از مواردی که باید حتماً با قیام و قعود رأى گرفت مورد تجزیه است که در آیین‌نامه معین شده به هر حال این مواد را پیشنهاد کردید که جزء جزء رأى گرفته شود پیشنهادش را بنویسید بدهید

چون پیشنهاد دیگرى نیست اعلام رأى مى‌شود توجه بفرمایید ایجا در ماده 154 آیین‌نامه تصریح شده است که در این موارد باید حتماً با قیام و قعود رأى گرفته شود یکى از آن موارد جزء 5 آن در موقع رأى به تجزیه است که باید با قیام و قعود باشد.

دکتر معظمى - در مورد نظامنامه عرض نمى‌کنم فقط آقاى مسعودى یک فرمایشى فرمودند که بنده قصد فشار دارم خواستم عرض کنم که تجزیه را نظامنامه براى ایشان سوء تفاهمى ایجاد کرد بنده قصد تحمیل نداشتم چون دیدیم در این موقع دست دولت بسته می‌شود ما پیشنهاد تجزیه کردیم.

رئیس - این رأى نهایى است باید رأى بگیریم و به مجلس سنا بفرستیم چند قسمت است یکى خود لایحه است یک قسمت تبصره‌ای است که راجع به ده میلیون بانک کشاورزى است یکى راجع به پنجاه میلیون سازمان برنامه است رأى مى‌گیریم اول به تبصره 1 که ارز با تصویب نامه هیئت وزیران داده بشود

دکتر معظمى - بنده قسمت آخر را تقاضاى تجزیه کردم که مربوط به میلیون لیره در ماه بود امیدوارم آقاى مسعودى خودشان هم موافقت بفرمایند که آن قسمت حذف شود

رئیس - پس اول رأى به مجموع اینها مى‌گیریم و آن یکى را جداگانه رأى مى‌گیریم پس آقایان توجه کنید من اول یک رأى مى‌گیرم به ماده واحده با تبصره راجع به این که اجازه پرداخت با تصویب هیئت وزیران باشد و ده میلیون براى بانک کشاورزى و پنجاه میلیون براى سازمان برنامه.

دکتر بقایى - پنجاه میلیون سازمان برنامه هم تقاضاى تجزیه شده‏

رئیس - شما تقاضا کرده‌اید؟

دکتر بقایى - بنده الان می‌نویسم‏

رئیس - پس پیشنهاد خواهید کرد هنوز که پیشنهادى نرسیده است‏

دکتر معظمى - من از آقاى مسعودى خواهش کردم خودشان هم تجزیه را قبول کردند.

رئیس - تجزیه الزامى است هر کس پیشنهاد کرد باید بشود بنابراین دو موضوع با تجزیه رأى گرفته می‌شود یکى پنجاه میلیون یکى ماهى 3 میلیون و دو تبصره دیگر با لایحه رأى جداگانه گرفته مى‌شود و الان رأى مى‌گیریم به لایحه با تبصره ارز و ده میلیون بانک کشاورزى آقایانی که موافقند.

نمایندگان - عده کافى است‏

محمدعلى مسعودى - چون رفقا فرمودند که من هم تجزیه را قبول کنم بنده هم قبول مى‌کنم بنده قصدم از این

+++

پیشنهاد اخلال در کار دولت نبود توضیح هم دادم ولى عرض کردم عقیده وکیل آزاد است وکیل باید پیشنهاد بدهد ترورش هم نکنند بهش هم نگویند مأموریت دارى آن هم یک وکیلى مثل من، من زیر بار این حرف‌ها نمی‌روم من را کسى وکیل نکرده که از این حرف‌ها از میدان در روم بنابراین پیشنهاد تجزیه را به اصرار رفقا قبول کردم.

رئیس - پیشنهاد تجزیه هر وقت برسد الزامى است و قسمت‌هاى مختلفى که پیشنهاد شده به طور تجزیه رأى گرفته می‌شود

(در این موقع عده براى رأى کافى شد)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به ماده واحده با تبصره ارز و ده میلیون که به بانک کشاورزى سرمایه داده شود آقایانى که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا جداگانه رأى مى‌گیریم به پنجاه میلیون سازمان برنامه که از این محل منحصراً به شهرستان‌ها داده بشود آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد حالا رأى مى‌گیریم به پیشنهاد آقاى مسعودى که این 14 میلیون ماهى 3 میلیون داده بشود

محمدعلى مسعودى - بنده عرض کردم پیشنهادم را پس گرفتم‏

دکتر هدایتى - در پیشنهاد آقاى مسعودى اسم ایشان در اول پیشنهاد بود ولى بیست نفر وکیل آن را امضا کرده‌اند بنابراین امضاى بیست نفر وکیل پاى آن بود و ایشان فقط امضاى خودشان را پس گرفتند و به علاوه مجلس به آن پیشنهاد رأى داد.

رئیس - صحیح است حالا اصلاً مسترد نمى‌شود که براى این که مجلس آن را قبول کرد باید رأى گرفت یا رد می‌شود یا قبول بنابراین پیشنهاد آقاى مسعودى هم که مجلس یک دفعه رأى داد دوباره رأی گرفته مى‌شود آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد رأى گرفته می‌شود به مجموع ماده واحده تبصره‌هایى که مورد موافقت واقع شد آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد فرستاده مى‌شود به مجلس سنا.

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

رئیس - این لایحه حکومت نظامى که در جلسه پیش دادند که از تاریخ پنجم مرداد تا دو ماه دیگر تمدید شود قرائت می‌شود و آقایان اگر موافقند مذاکره‌اش به عمل بیاید رأیش بماند براى جلسه بعد

عده‌اى از نمایندگان - بماند براى جلسه بعد

رئیس - پس جلسه را ختم می‌کنیم و جلسه بعد روز سه‌شنبه و دستور همین لایحه حکومت نظامى است‏

(مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294693!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)