کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 173 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سوم مرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - بیانات آقاى نایب رئیس راجع به مذاکرات جلسه خصوصى‏

2 - تصویب صورت مجلس‏

3 - تقدیم تقاضاى دو ماه تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان‏

4 - تقدیم لایحه راجع به اعتبار تکمیل ساختمان مقبره ابوعلى سینا به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

5 - تقدیم لایحه تقاضاى اعتبار جهت دفع سن به وسیله آقاى وزیر کشاورزى.

6 - بقیه مذاکره در گزارش اجازه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت.

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 173

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه سوم مرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - بیانات آقاى نایب رئیس راجع به مذاکرات جلسه خصوصى‏

2 - تصویب صورت مجلس‏

3 - تقدیم تقاضاى دو ماه تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان‏

4 - تقدیم لایحه راجع به اعتبار تکمیل ساختمان مقبره ابوعلى سینا به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

5 - تقدیم لایحه تقاضاى اعتبار جهت دفع سن به وسیله آقاى وزیر کشاورزى.

6 - بقیه مذاکره در گزارش اجازه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت.

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

 

مجلس چهل دقیقه به ظهر به ریاست آقاى نورالدین امامى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1 - بیانات آقاى نایب رئیس راجع به مذاکرات جلسه خصوصى

نایب رئیس - بعد از اعلام ختم جلسه گذشته چون چند نفر از نمایندگان محترم بیاناتى در جلسه غیر رسمى فرموده بودند خوشبختانه امروز موضوع در جلسه خصوصى طرح و در نتیجه بیاناتى که آقاى دکتر بقایى در جلسه خصوصى طرح و در نتیجه بیاناتى که آقاى دکتر بقایى در جلسه خصوصى فرمودند بحمدالله رفع سوء تفاهم شد (صحیح است) ملت ایران هیچ موقع بیش از امروز احتیاج به اتحاد و اتفاق و برادرى ندارد (صحیح است) همه ایرانی‌ها برادرند و باید دست به دست بدهیم که این قدم بزرگى که در راه آسایش و رفاه ملت برداشته شده است به نتیجه برسد (صحیح است - انشا الله)

2 - تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - با اجازه آقایان اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

غایبین با اجازه - آقایان: یوسف شکرایى. عبدالحسین اورنگ. محمدرضا آصف. عبدالحسین مجتهدى. فتحعلى افشار. شهاب خسروانى. رضا آشتیانى‌زاده. غلامرضا فولادوند. امیرقاسم فولادوند. حسین مکى. طباطبایى. محسن طاهرى. غلامحسین امیرى قراگزلو. صدر میرحسینى. امیر افشارى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: حسین خاکباز. محمود محمودى. دکتر مصباح‌زاده. ابوالفضل تولیت. محمدتقى برومند. خسرو قشقایى. آرام بوداغیان. غلامحسین ابتهاج. ابوالفضل حاذقى. ابوالحسن رضوى. صمد سودآور. سلطانى. جواد مسعودى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: صدر‌زاده. دولت‌آبادى. حسن نبوى. پطرس آبکار. دکتر طاهرى‏

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: حسن اکبر. محمد هراتى. دکتر نبوى.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه اعتراضى هست؟ آقاى امامى‏

جمال امامى - متأسفانه صورت جلسات ما غلط است این یک بدبختى. بدبختى بزرگ‌تر این که صورت جلسات مجلس در دسترس مردم واقع نمى‌شود (صحیح است) و آنچه که از جلسات مجلس منتشر می‌شود همان است که در روزنامه‌ها است روزنامه‌ها هم به واسطه فقدان وسایل نمی‌توانند گفته‌هاى نمایندگان را کما هو حقه منتشر بکنند روزنامه اطلاعات هم که نسبت از سایر روزنامه‌ها مجهزتر بود با وجود این یک قسمت بیانات وکلا را نمى‌تواند منتشر کند و اخیراً هم غلط منتشر مى‌کند بنده در جلسه گذشته گفته بود دولت تقریباً ششصد میلیون تومان به بانک ملى بدهکار است در روزنامه اطلاعات دیدم نوشته‌اند که دولت هفتصد پنجاه میلیون لیره بدهکار است تفاوت خیلى فاحش است دیگر استدلالى که بنده کردم در روزنامه‌ها حتى در صورت جلسه مجلس هم چنانکه باید منتشر نشده و مفهوم نیست بنده به دولت گفتم که آقا وقتى شما مى‌آیید استدلال می‌کنید که این کار را که من مى‌کنم لازم است وقتى لزوم آن تشخیص داده شد فداکارى است باید بکنیم اگر هم مضر است باید بشود خیلى کار‌هاى مضر را آدم در مواقع ضرورى می‌کند و همین لزوم در موقع جنگ است تمام کار‌هایى را که می‌کند میلى ندارد بکند مضر است ولى مى‌کند ولى وقتى که آقاى وزیر دارایى مى‌آید استدلال مى‌کند که این کارى را که ما می‌کنیم تنزل بهاى اسکناس نیست این را من نمى‌توانم قبول بکنم هیچ عاملى نمی‌تواند قبول بکند از وزیر دارایى هم شایسته نیست که این طرز استدلال بکند آقا بگویید این تنزل بهاى اسکناس هست ولى ما مجبوریم فعلاً این کار را بکنیم آن وقت وکلا به یک چشم دیگرى نگاه می‌کنند و ممکن است با اختیار رأى بدهند ولى استدلال این که قیمت اسکناس تنزل نمی‌کند این درست نیست ...

نایب رئیس - آقاى امامى خواهش مى‌کنم بیانات جلسه گذشته را تکرار نفرمایید.

جمال امامى - بلى خواستم توضیح بدهم که غلط نوشته شده است یک نامه‌اى از کارگران کارخانه چیت سازى رسیده است که من دادم خدمت آقاى رئیس آنجا کانون توده‌اى‌ها است و یک عده‌اى را که مخالف هستند هر روز در معرض ضرب و شتم و جرح قرار می‌دهند امروز شنیدم که یک عده‌اى را زخمى و مجروح کرده‌اند یکی‌شان هم در شرف موت است که آورده‌اند این

+++

جا این را می‌خواستم هم مقام ریاست و هم مجلس شوراى ملى به دولت تذکر بدهند که جلوگیرى از این وضعیت بکند ما اینجا مشغول خودمان هستیم توى سر خودمان می‌زنیم آنها هم دارند کار خودشان را مى‌کنند با این ترتیب مملکت اداره نمى‌شود من از آقایان وزرا و هم از آقاى معاون نخست‌وزیر خواهش می‌کنم که از اینجا که تشریف بردند این وضعیت را اصلاح بکنند

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم صورت مجلس که در دست بنده است گرچه جناب آقاى جمال امامى فرمایشى فرمودند من مخصوصاً می‌خواستم از جناب آقاى نورالدین امامى خواهش بکنم استدعا بکنم نظر به این که با آقاى معاون نخست‌وزیر آقاى فاطمى در خارج صحبت کردم البته از آن منظورى که داشتم منصرف شدم تذکرى که داشتم این است که استدعا دارم از مقام ریاست که مطالب بنده که عین آن در صورت جلسه هست در اداره تبلیغات که غیر از روزنامه است و منتسب به دولت استبیانات را وارونه مى‌کنند، عکس مى‌کنند تهییج مى‌کنند افکار عموم را بر علیه وکلا ...

نایب رئیس - اینها مربوط به صورت مجلس نیست آقاى شوشترى‏

شوشترى - .... اجازه بدهید حفظ حقوق نمایندگان برعهده رئیس و هیئت رئیسه است خوشوقتم که نطق جناب آقاى امامى‌اهرى و آقاى پناهى عیناً نقل شد اما نطق بنده خیر آقا وارونه کردن و تهییج افکار بر علیه وکلا کردن بد است عین نطق مرا در این صورت مجلس ببینید و بخوانید که جز خدمت چیز دیگرى بوده است؟ آخر سزاوار نیست از عوض آن سنفونى، آن مطربی‌ها دو سه ساعت رادیو را تخصیص بدهند به عین نطق نمایندگان ما لازم نداریم این قدر رقاصى را (دکتر مجتهدى - سنفونى چیست؟) من چه می‌دانم چیست!

نایب رئیس - آقاى عامرى نسبت به صورت مجلس نظرى هست؟

عامرى - یک سؤالى از آقاى وزیر امور خارجه کرده‌ام آن را تقدیم کردم خواهش مى‌کنم ابلاغ بفرمایید که در جلسه آینده جواب بدهند.

نایب رئیس - اقدام کردیم و ابلاغ شده است، امروز چون جلسه دیر تشکیل شده است با اجازه آقایان محترم از نطق قبل از دستور صرف‌نظر می‌شود (جمعى از نمایندگان - صحیح است) (امامى‌اهرى - بنده اجازه خواستم) (مهدى ارباب - حق مرا محفوظ بدارید براى جلسه بعد)

نایب رئیس - آقاى امامى‌اهرى‏

امامى‌اهرى – به همان علتى که آقا اشاره فرمودند من وقت آقایان را نمی‌گیرم ولى یک دو کلمه یک نکاتى بود که بایستى به عرض آقایان برسانم امروز اهالى اهواز مردم اهواز در تلگرافخانه اجتماع کرده و چند نفر از آقایان نمایندگان را براى مخابره حضورى خواسته بودند وقتى که ما حاضر شدیم منظورشان و خلاصه اظهارشان پشتیبانى از دولت آقاى دکتر مصدق و تقاضاشان تسریع در تصویب لوایح مفیده پیشنهادى دولت بود ...

نایب رئیس - اینها مربوط به صورت جلسه نیست.

امامى‌اهرى - و چون تقاضا کرده بودند که احساسات آنها انعکاس داده بشود لذا تلگراف آنها را تقدیم مى‌کنم و اضافه مى‌کنم که تلگراف دیگرى هم از خراسان رسیده است از عده‌اى اطبا و مهندسین آنجا مبنى بر پشتیبانى دولت چون لازم است که منعکس بشود و احساسات آنها هم گفته بشود و این دو کلمه را عرض مى‌کنم و اضافه مى‌کنم که این اختصاص به آنها نیست بلکه تمام ملت ایران پشتیبان دولت است و همه‌شان پشتیبانى مى‌کنند

نایب رئیس - اعتراضى به صورت جلسه نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد اگر آقایان اجازه بفرمایند چون جلسه تأخیر شده و این آقایانى که قبل از دستور اسم نوشته‌اند شب هم در مجلس بیتوته کرده‌اند با اجازه آقایان نوبه آقایان را براى جلسه بعد محفوظ می‌داریم (آزاد - جلسه آینده دو مرتبه باید اسم بنویسند)

مهدى ارباب - بنده مطلب لازمى دارم پنج دقیقه بیشتر معطلى ندارد

نایب رئیس - پیشنهادى از آقاى دکتر معظمى رسیده است که قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم.

(پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

چون موقع گذشته است لایحه دولت را مطرح بفرمایید از صحبت قبل از دستور صرف‌نظر شود

اسلامى - این در اختیار رئیس است مقام ریاست می‌تواند این نظر را اجرا کند

نایب رئیس - آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى - این پیشنهاد محتاج به دلیل زیادى نیست چون جلسه دیر تشکیل شده است و بعد هم در جلسه خصوصى مذاکراتى راجع به همین لایحه شد به علاوه همان طور که آقاى اسلامى فرمودند این از اختیارات آقاى رئیس است که مى‌توانند نطق قبل از دستور را بعد از دستور اجازه بدهند این بود که این یادداشت را حضورشان تقدیم کردم حالا خواهش مى‌کنم از این قدرت قانونى خودشان استفاده بکنند شاید یک کارى انجام بدهیم.

نایب رئیس - آقاى ارباب‏

مهدى ارباب - بنده علت مخالفتم را در دو دقیقه به عرض می‌رسانم و استدعا مى‌کنم آقایان توجه کنید آقایان می‌دانید آرزوى دیرین ملت ایران فتح عظیم در مبارزات ملى آزادى دولتین پاکستان و هندوستان بوده است همین طور همواره آرزومند وحدت و یگانگى این دو ملت برادر و هم کیش و هم‌جوار ما بوده است طبق اطلاعاتى که رسیده است نیروى عظیمى دولت هندوستان در مرز پاکستان در لاهور تمرکز داده است که مربوط به حل قضایاى کشمیر است بنده با این که مى‌خواستم به تفصیل صحبت کنم خلاصه می‌کنم و از دو قائد عظیم هند و پاکستان در اینجا به نام خود و ایرانیان تقاضا دارم با نیروی انصاف و صلح و مسالمت قضیه را بین یکدیگر حل و فصل کنند (صحیح است) و عقیده ما ایرانیان همواره به وحدت این دو ملت نجیب و هم‌کیش ما بوده و خواهد بود (احسنت)

نایب رئیس - با اجازه آقایان رأى می‌گیریم به این که نطق‌هاى قبل از دستور بماند براى جلسه بعد (مهدى ارباب - بنده مخالفت خودم را پس می‌گیرم) (یک نفر از نمایندگان - پس گرفتند) پس با اجازه آقایان این نوبت‌ها محفوظ می‌ماند براى جلسه آینده‏

3 - تقدیم تقاضاى دو ماه تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان.

نایب رئیس - آقاى وزیر جنگ فرمایشى دارید بفرمایید.

وزیر جنگ – به طوری که آقایان نمایندگان محترم استحضار دارید در پنجم فروردین ماه به واسطه وضع غیر عادى و لزوم فورى اعاده امنیت در هفت نقطه از نقاط نفت خیز خوزستان حکومت نظامى را براى مدت دو ماه اعلام کردند و سپس در خرداد با این که امنیت کامل برقرار بود چون عوامل مختلفه‌اى وجود داشت که متمایل بودند به تشنج افکار، تمدید حکومت نظامى استدعا شد و به تصویب مجلسین رسد اینک چون آن عوامل هنوز در آن منطقه باقى است ‌این است که تقاضایى شده است براى مدت دو ماه حداکثر تمدید حکومت نظامى که تقدیم می‌شود و دیگر بنده عرضى ندارم.

4 - تقدیم لایحه راجع به اعتبار تکمیل ساختمان مقبره بوعلى سینا به وسیله آقاى وزیر فرهنگ.

نایب رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ – به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است در اردیبهشت سال آینده جشن هزاره حکیم شهیر و دانشمند بزرگ ایرانى ابوعلى سینا است و در این جشن نه تنها ملت ایران شریک است بلکه تمام ملل اسلامى و تمام ملت‌هاى جهان شرکت می‌کنند و مدتى است دولت مشغول تهیه مقدمان این جشن است و به طوری که آقایان خوب استحضار دارند مصارفى شده است و در همدان آرامگاه بزرگ و مجللى براى آن حکیم شهیر بر پا شده است متأسفانه به واسطه نبودن اعتبارات کافى این بناى مهم و مجلل و با شکوه نا تمام مانده از طرفى هم این جشن باید در اردیبهشت انجام شود نه تنها مملکت ایران دعوت‌هایى از مستشرقین و علماى بزرگ می‌کند که در آن موقع به ایران خواهند آمد بلکه ممالک اسلامى هم براى تجلیل این حکیم دانشمند مراسمى بر پا خواهند کرد در ماه فروردین در بغداد نظیر جشن و مراسمى که در ایران هست بر پا خواهد شد و از آنجا مستشرقین به ایران خواهند آمد چون فصل ساختمان هم به خصوص در همدان که منطقه سردسیرى است آقایان استحضار دارند مدت کمى خواهد بود از این جهت براى این که این امر مهم نا تمام نماند و ما بتوانیم در موقع این ساختمان را تمام بکنیم و مقدمات جشن را حاضر بکنیم لایحه‌اى تهیه شده است براى تکمیل ساختمان و تهیه مقدمات جشن این حکیم شهیر که مایه افتخار ایران و بلکه جهان است (صحیح است) این لایحه تقدیم می‌شود امیدوار هستم با توجهى که آقایان نمایندگان محترم در تجلیل از مفاخر ایران دارند اقدامى بفرمایند که این لایحه زودتر به تصویب برسد (چند نفر از نمایندگان - تقاضاى فوریت کنید) (فرهودى - آن لایحه معلمین چه شد؟)

وزیر فرهنگ - راجع به معلمین فرمودید لایحه مربوط به آقایان معلمین به طوری که آقایان محترم استحضار دارند بنده در پشت این تریبون بنا به فرمایش آقایان دو مرتبه متذکر گردیدم تهیه شده و مورد موافقت هم واقع شده در وزارت دارایى مشغول مطالعه هستند امیدوار هستم که بتوانم در هفته آینده تقدیم کنم (احسنت)

ناظر‌زاده - انشا الله آقاى وزیر دارایى هم کمک کنند که زودتر حاضر و تقدیم شود.

نایب رئیس - لایحه حکومت نظامى که از طرف دولت تقدیم شد مطابق سیره گذشته به جلسه فوق‌العاده احتیاجى ندارد در جلسه یکشنبه اول وقت مطرح خواهد شد.

+++

اردلان - آقاى زیر کشاورزى‏

5 - تقدیم لایحه تقاضاى اعتبار جهت دفع سن به وسیله آقاى وزیر کشاورزى.

وزیر کشاورزى (آقاى فرهمند) - خاطر مبارک آقایان مستحضر است که مسأله سن اهمیت پیدا کرده و در 21 ولایت ایران سن پیدا شده (صحیح است) مثل ورامین و خوار و ساوه که آقایان متوجه‌اند به چه شدت وحدتى است در ولایات هم همین طور شروع شده در 21 ولایت و اگر جلوگیرى نشود در ولایات هم مثل خوار و ورامین شدت پیدا می‌کند و به طورى زیاد می‌شود که دفع آن مخارج فوق‌العاده زیادى پیدا خواهد کرد این است که وزارت کشاورزى یک برنامه 4 ساله تهیه کرده که در موقعش تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کند اما براى این که عجله نشود در مبارزه یک اعتبارى وزارت مالیه تصویب فرموده‌اند و لایحه آن تقدیم شود که آقایان وکلاى محترم هم تصویب بفرمایند که هر چه زودتر شروع کنیم زیرا اگر این مبارزه دیر شروع شود خرجش زیاد می‌شود استفاده لازمى که باید بشود به تأخیر می‌افتد (بعضى از نمایندگان - تقاضاى فوریت کنید) این است که این لایحه را تقاضاى فوریت کردیم که انشا الله در عرض نیم ساعت آقایان تصویب بفرمایند (یکى از نمایندگان - چه فوریتى است؟) یک فوری است‏

نایب رئیس - لایحه تقدیمى آقاى وزیر کشاورزى در آخر جلسه فوریتش مطرح خواهد شد که پس از تصویب فوریت براى طبع فرستاده شود.

6 - بقیه مذاکره در گزارش اجازه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس به حساب دولت.

رئیس - لایحه چهارده میلیون لیره مطرح است. آقاى نریمان در جلسه گذشته قسمتى از بیانات‌شان را فرمودند چون اکثریت نبود به امروز موکول شد آقاى نریمان‏

نریمان - چون بنده گذشته از تحصیلاتى که در خارجه در رشته اقتصادیات کرده‌ام مدت سى سال عمر خودم را در قسمت‌هاى مختلف امور مالى گذرانده‌ام بر خودم واجب می‌دانم آنچه راجع به این لایحه 14 میلیون لیره پشتوانه اسکناس که فعلاً در مجلس مطرح است به نظرم می‌رسد به عرض آقایان محترم برسانم تا هم از خود اسقاط تکلیف نموده و هم ذهن آقایان محترم را روشن کرده باشم تا با کمال اطمینان و راحتى خیال به این لایحه دولت رأى بدهند.

براى این که بتوانم خوب مطلب را بشکافم و فرصت کافى براى دادن توضیحات داشته باشم دیشب را هم آمدم در مجلس خوابیدم که امروز صبح در لوحه لیست اسامى ناطقین قبل از دستور اسم نویسى کنم که در این یک ربع ساعت در این خصوص مطالب خودم را به عرض آقایان محترم برسانم و هر مقدار که باقى ماند در مدت 23 دقیقه که در نوبت صحبت بنده در اطراف لایحه 14 میلیون لیره باقى است عرض کنم حالا که تصمیم گرفته شد نطق قبل از دستور نشود امیدوارم که اگر وقت من کافى نبود مجلس شوراى ملى اجازه تمام کردن مطلب را خواهد داد.

بنده بیشتر مندرجات جراید را که احیاناً مبنى بر مخالفت با این لایحه بوده و به همچنین استدلال آقایان نمایندگان محترم را در مخالفت با این لایحه به دقت مطالعه کرده‌ام و این دلایل و استدلال آنها را به هیچ وجه وارد نمى‌دانم.

پایه داشتن استدلال مخالفین روى این اصل قرار دارد که کم شدن پشتوانه باعث تنزل قیمت آن بشود.

حالا بینم واقعاً این طور است و این مطلب صحیح است یا خیر.

بنده از آقایان نمایندگان محترم وجداناً سؤال می‌کنم که آیا معتقد هستید و فکر می‌کنید در زندگى روزانه و مردمان عادى کوچه و بازار و اکثر کسانى که این اسکناس‌هاى بانک ملى ایران را در دست دارند آیا هیچ توجهى به این مطلب دارند که این اسکناس‌ها داراى پشتوانه هم هستند من به آقایان قول می‌دهم که توده ملت ایران حتى از وجود پشتوانه هم اطلاع ندارد مردم اسکناس‌هاى بانک را به عنوان پول رایج و وسیله مبادله قبول دارند براى این که همه آن را قبول دارند و هیچ وقت به این عنوان و با این فکر که این کاغذ خوش رنگ در بانک ملى پشتوانه دارد آن را قبول نکرده‌اند.

مردم اسکناس را پول می‌دانند زیرا این کاغذها داراى قوه خرید هستند و همه چى را با آنها می‌توان خرید.

مردم اسکناس را قبول می‌کنند و از داشتن آن هم خیلى خوشوقت هستند زیرا هر وقت خواستند آن را تبدیل به جنس بکنند و یا در ازای خدمتى آن را به کسى بدهند فروشندگان اجناس و انجام‌دهندگان خدمات آن اسکناس‌ها را مى‌پذیرند و آنها را قبول مى‌کنند.

چون هیچ وقت پیش نیامده است که مردم بروند و اسکناس‌هاى خودشان را در بانک ملى تبدیل به نقره و یا طلا و یا ارز پشتوانه بکند و از بانک بخواهد که این کاغذ‌ها را از آنها بگیرد و در عوض به آنها طلا بدهد.

به این جهت فکر این که این اسکناس‌ها در بانک هم پشتوانه دارد و از این جهت ارزش دارد به خاطر‌ها کمتر خطور می‌کند بنابراین اساس و پایه ارزش اسکناس بر روى این مطلب قرار دارد که همه مردم یک کشور آن را براى مبادله و داد و ستد و اداى دین قبول دارند و این کاغذها براى همه نوع مبادله و داد و ستد معتبر هستند براى آن که مطلب براى آقایان بیشتر روشن بشود بنده به عرض یک مثالى مبادرت مى‌کنم.

حالا فرض می‌کنیم که ارزش اسکناس با میزان پشتوانه ارتباط مستقیم دارد و ارزش یک اسکناس ده ریالى و قوه خرید آن به این علت است که در مقابل آن اسکناس ده ریالى در بانک ملى معادل ده ریال طلا یا نقره یا جواهر یا ارز نگاهدارى مى‌شود و محفوظ است بسیار خوب حالا باز فرض می‌کنیم که در نتیجه اجراى کامل قانون ملى شدن نفت و سرازیر شدن طلا به طرف ایران بانک ملى ما به قدرى ثروتمند و دولت به قدرى طلا و نقره و ارز دارد که نمی‌داند با آنها چه بکند و براى زیاد کردن ارزش اسکناس‌ها بیاید و به جاى ده ریال طلا در مقابل هر اسکناس ده ریالى معادل بیست ریال طلا و یا نقره یا جواهرات در زیرزمین‌هاى بانک ناشر اسکناس اندوخته نماید یعنى پشتوانه اسکناس را به جاى صد در صد به دویست درصد ترقى بدهد آیا پس از این که دولت و بانک ناشر اسکناس این کا را کرد و به اطلاع مردم رسانید و دویست درصد پشتوانه هم قانونى شد تصور می‌فرمایید از آن تاریخ قوه خرید یک اسکناس ده ریالى بیست ریال خوهد شد آیا یک چنین تصورى ممکن است مسلماً خیر بنده به آقایان اطمینان مى‌دهم که اگر پشتوانه اسکناس را چند مقابل کنید از این جهت تغییرى در ارزش اسکناس و قوه خرید آن روى نخواهد داد.

پس اگر افزایش پشتوانه اسکناس در قوه خرید آن تغییرى ندهد بالطبع کم کردن و کاهش پشتوانه در قوه خرید یعنى ارزش آن به عنوان وسیله معادله تغییرى نخواهد داد.

بنابراین آنهایى که مدعى هستند که کم کردن پشتوانه اسکناس موجب تنزل ارزش و قوه خرید آن خواهد بود اشتباه می‌کنند و یا می‌خواهند مغالطه و سفسطه کنند.

یک نکته بسیار مهم دیگرى که باید اینجا در نظر گرفت و به آن توجه کرد این است که همان طور که آقایان محترم به خوبى واقف هستند قانون و اصل عرضه و تقاضا در علم ثروت و اقتصاد یک قاعده مسلم و شناخته شده‌ای است.

به موجب این قاعده و اصل هر قدر بر میزان عرضه یک کالایى افزوده شد یعنى هر قدر یک جنسى بیشتر براى فروش عرضه شد ولى بر تعداد خریداران و تقاضاکنندگان آن افزوده نشد یعنى تعداد خریداران و مقدار خرید ثابت ماند طبعاً در قیمت ارزش آن کالا کاهش و تنزل روى خواهد داد و بالعکس.

اسکناس هم یک نوع کالایى است و به این جهت تابع قانون عرضه و تقاضا مى‌باشد مثلاً اگر بر مقدار اسکناسى که در یک کشور در جریان است افزوده شود ولى بر مقدار کالاها و یا امور و خدماتى که باید در مقابل آنها اسکناس داده شود افزوده نشود بالطبع روى اصل عرضه و تقاضا از ارزش اسکناس یعنى قوه خرید آن کاسته خواهد شد یا به عبارت دیگر قیمت کالاها و خدمات ترقى خواهد نمود چرا خیلى دور نرویم برلیان در تمام دنیا قیمتى است ولى اگر این شیئى گران‌بها و قشنگ مثل ریگ بیابان فراوان بود آیا نوع بشر براى آن ارزشى قائل می‌بود ارزش برلیان به علت کمیابى آن است.

پس بدون تردید ثابت کردیم که آن چیزى که در ارزش اسکناس مؤثر است مقدار آن است و ارزش اسکناس ارتباطى با میزان پشتوانه آن ندارد حالا براى اثبات عملى این دو اصل مقالى می‌زنیم و آن این است که همه ما به تجربه دیدیم که در دوران جنگ اخیر اسکناس ایران با وجود داشتن صد درصد پشتوانه یک سیر نزولى از تنزل را پیمود چرا براى این که هر روز بر مقدار اسکناس‌هاى در جریان افزوده مى‌شد پس حالا بدون این که فرمول سحر آساى پشتوانه محکم و صد درصد بتواند کم‌ترین تأثیرى در جلوگیرى از کاهش و تنزل ارزش وجوه خرید آن بنماید.

از طرف دیگر ما مى‌بینیم کشور‌هایى هستند که اسکناس آنها در نهایت استحکام و داراى ارزش طبیعى است در صورتی که شاید خیلى کم پشتوانه داشته باشند یا هیچ نداشته باشند در روزهاى اول پیدایش اسکناس شاید پشتوانه براى ایجاد ارزش آن یک عامل مؤثرى بوده است ولى وقتى نوع بشر به اسکناس عادت کرد تدریجاً موضوع پشتوانه یک نقش خیلى فرعى را پیدا کرده است و بیشتر جنبه تشریفاتى و به اصطلاح فرانسوی‌ها پروانتیو را دارد یعنى باقى ماندن به شرط پشتوانه در کشور‌ها براى این است که دولت‌ها نتوانند بر مقدار اسکناس‌هاى در جریان بیافزایند و پشتوانه براى این کار حال یک ترمزى را دارد.

بنابر آنچه به عرض رساندم دو مطلب سهل و مسلم گردید یکى این که پشتوانه در ارزش و قوه خرید اسکناس به هیج وجه عامل مؤثرى نمى‌تواند باشد دیگر این که ارزش و قوه خرید اسکناس رابطه مستقیم یا تناسب مقدار آن با حجم و میزان معاملات و داد و ستدها دارد

حال در قبال این دو اصل مسلم به متمم این لایحه 14 میلیون لیره چه نتیجه و اثرى خواهد داشت و اگر این اقدام نشود چه ضرررى متوجه کشور خواهد گردید و

+++

سپس در قبال این دو اصل جواب ایرادات مخالفین را بدهیم.

مطابق توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى در کمیسیون قوانین دارایى دادند ارزى که در چاپ پشتوانه اسکناس وارد است عبارت از 17 میلیون لیره که در اندوخته اسکناس موجود داریم و این ارز فعلاً در دست کسانى است که با ما سر ستیزه و مخالفت را دارند اگر در مصرف آن تأخیر روا داریم به زودى به نصف قیمت تنزل خواهد کرد 14 میلیون لیره براى رفع حوائج ارزى کشور موقتاً استقراض مى‌کنیم و در نتیجه پشتوانه ما از میزان صدى صد به صدی 82 تنزل خواهد نمود به طوری که سابقاً به عرض رساندم ثابت گردید این تنزل 18 درصد به هیچ وجه من‌الوجوه در ارزش و قوه خرید اسکناس‌هاى ما تنزل و تزلزلى ایجاد نخواهد کرد و بنده مى‌خواهم بگویم که اگر مخالفین دولت این سر و صداهاى و انفسا و وامملکتا را راه نیانداخته بودند مطمئناً مردم کم‌ترین توجهى به این کاهش 18 درصد پشتوانه نمى‌نمودند و حالا هم نخواهند کرد این را مردم ایران عاقل و فهمیده هستند و مطالب را خوب تشخیص مى‌دهند.

به طوری که آقایان محترم اطلاع دارند یک قسمت از حوائج ارزى کشورى در گذشته از محل صادرات نفت تأمین مى‌شد این صادرات فعلاً به واسطه لجاجت بعضى کشورها متوقف است ولى دیرى نخواهد گذشت که به جریان خواهد افتاد زیرا بحمدالله زمین خداوند لایزال وسیع است و مردم دنیا به نفت و مواد نفتى احتیاج دارند و اگر کشور‌هایى که تا به حال نفت ما را مصرف مى‌کرده‌اند و ملت ایران از روى نجابت ذاتى که دارد براى اثبات بى‌طرفى و بى‌نظمى خود براى این کشورها در خرید نفت حق تقدم قائل شده است نخواستند از این حق تقدم استفاده نمایند ناچار دولت ایران مجبور خواهد شد از این حق تقدم آنها صرف‌نظر نماید و نفت و مواد نفتى محصول معادن جنوب را به خریداران دیگر عرضه بدارد و بفروشد و در نتیجه این عمل مضیقه امروز مرتفع خواهد شد به طوریکه عرض کردم یک قسمت از حوائج ارزى کشور امروز موقتاً بلا محل مانده و تنها ارزى که امروز در دسترش دولت است همین ارزى است که در حساب پشتوانه اسکناس داریم.

آقایان محترم اطلاع دارند که قسمت اعظم مایجتاج عمومى و کالاهاى ضرورى از قبیل قند و شکر و چاى و قماش از خارج وارد مى‌شود و براى وارد کردن این مایحتاج عمومى دولت مجبور است از ارزهایى که از ممرهاى دیگرى غیر از صادرات عادى کشور به دست مى‌آید استفاده نماید و حالا که این درآمدهاى ارزى نکث حاصل شده است طبعاً به واردات و کالاهاى ضرورى لطمه وارد خواهد شد و در نتیجه قیمت کالاهاى مورد احتیاج مردم در داخله رو به ترقى خواهد گذاشت و زندگى مردم گران‌تر خواهد گردید و خود همین مسأله باعث گران شدن کالاها و تنزل ارزش اسکناس می‌گردد به این جهت اگر این 14 میلیون لیره پشتوانه اسکناس فوراً به مصرف وارد کردن کالاهاى ضرورى نرسد و پیشنهاد دولت تصوى نگردد درست همان چیزى که مخالفان می‌ترسند یعنى تنزل قدرت خرید و ارزش اسکناس پیش خواهد آمد.

بنابر آنچه بیان شد نه فقط تصویب لایحه 14 میلیون لیره پشتوانه باعث تنزل اسکناس نخواهد شد بلکه به حفظ و ارزش و قدرت خرید آن کمک خواهد نمود و حتماً اگر ‌این لایحه تصویب بشود بالا رفتن قیمت کالاهاى وارداتى در ارزش اسکناس شکست قطعى روى خواهد داد اگر مقصود و مظور مخالفین این لایحه این است که در ارزش قوه خرید اسکناس فتورى رخ بدهد پس باید بر عکس اصرار نورزید که این لایحه به تصویب برسد تا از شکست حتمى اسکناس جلوگیرى و منظور آنها تأمین گردد.

بنده براى این که بیشتر وقت مجلس شوراى ملى را نگرفته باشم از بقیه عرایضم در این قسمت صرف‌نظر می‌کنم و چند فقره نامه‌هایى که از اهالى محترم تهران با امضاهاى خیلى زیاد مبنى بر پشتیبانى از دولت آقاى دکتر مصدق توسط آقاى دکتر بقایى نماینده محترم و بنده رسیده است خدمت جناب آقاى رئیس تقدیم می‌کنم (طومار‌ها را به مقام ریاست تقدیم کردند)

آزاد - من عکس اینها را فردا می‌آورم می‌خواهید من از فردا شروع کنم.

اسلامى - یک امتحانى بکنیم آقاى آزاد شروع بفرمایید و بیاورید.

آزاد - بنده عکس اینها را مى‌آورم چلوارهایى می‌آورم که سه برابر اینها باشد در شکایت از دولت که 20 هزار امضا داشته باشند ما بهتر مى‌توانیم از این طومار بازی‌ها بکنیم.

نایب رئیس - آقاى ابریشم‌کار

ابریشم‌کار - مطلبى را که بنده می‌خواهم عرض کنم در سه جلسه حتى از ساعت 4 صبح آمدم براى نطق قبل از دستور اسم نویسى کنم که مطلب خودم را عرض کنم ولى متأسفانه نوبه گیرم نیامد مجبور شدم در ستون موافق و مخالف نسبت به لایحه فروش پشتوانه اسکناس اسم نویسى بکنم ابتدا لازم مى‌دانم این را عرض کنم و از آقایان استدعا می‌کنم توجه بفرمایید مطلبى که می‌خواهم عرض کنم اگر عرض کنم از حالا تأمین ندارم حق دارم (نمایندگان چرا؟) براى این که مطلبى که می‌خواهم عرض کنم روى ایمان و عقیده‌ای است که نسبت به مصلحت مملکت و دولت دارم و صراحتاً عرض می‌کنم که فردا مطالب من بر خلاف منعکس نشود اولاً از ارباب جراید استدعا می‌کنم که چیزى را که بنده عرض می‌کنم توجه بفرمایند که چه می‌گویم و مقصودم چیست و عین بیانات بنده را بنویسند و از مخبر رادیو هم تقاضا می‌کنم عین آن را منتشر کنند و در ثانى از مخالفین عرایض بنده در مجلس اگر کسى خواست حمله بکند بگذارد من حرف خودم را بزنم بعد بیاید فرمایشاتش را اینجا بفرماید با این ترتیب اگر اجازه می‌فرمایید مطالبم را عرض می‌کنم بنده مخالف لایحه فروش پشتوانه هستم ولى مخالف نفت نیستم (خنده نمایندگان) توجه بفرمایید ما تمام این مجلس صد نفر یا 99 نفر وکیل رأى دادیم به ملى شدن نفت و در جلسه گذشته عرض کردم که این کار نه از روى ترس بود نه از روى محبت به فردى وکلاى مجلس از روى ایمان و عقیده رأى دادن به ملى شدن نفت (صحیح است) ایمان نمایندگان این بود و حالا هم ما تا جان و مال فردا فرد پاى این کار ایستاده‌ایم (آفرین) ولى اگر نسبت به لایحه‌اى یک کسى تنقید و مصلحت اندیشى می‌کند استدعا می‌کنم که این را مخلوط با نفت نکنید (صحیح است) بنده پشت همین تریبون بود که قسم یاد کردم که نسبت به کشور خیانت نکنم و وفادار باشم (احسنت) بنده مى‌خواهم یک مثلى عرض بکنم می‌گویند در بهشت یک درختى است به نام طوبى و حتماً هم هست تمام برگزیدگان و بندگان خاص خدا در آخرت زیر آن درخت و به آن پیوسته و آویزانند بنده می‌خواهم عرض کنم که بانک ملى ایران درخت طوبى ایران است و تمام احتیاجات اقتصادى و حساس این مملکت از بانک ملى ایران مرتفع می‌شود ولى متأسفم که همان طوری که عقیده خودم است عرض کنم بانک ملى را باید تا حدودى ازش استفاده کرد که قدرت داشته باشد آقایان می‌دانند سرمایه بانک ملى 30 میلیون تومان است 780 میلیون تومان اسکناس انتشار داده و 600 میلیون تومانش را دولت قرض گرفته این پول مال کى بود؟ این پول مال تمام مردمى بوده است که الآن دارند در راه نفت خودکشى مى‌کنند (ملک‌مدنى - الآن هم پول مردم هست بانک ملى سرمایه‌اش سیصد میلیون تومان است) این مردم بانک ملى را جاى خوبى دانسته‌اند و آمدند سرمایه‌های‌شان را آنجا گذاشته‌اند جناب آقاى ملک‌مدنى بانک ملى سرمایه‌اش سه هزار میلیون است اعتماد و اطمینانى که ملت ایران به بانک ملى دارند خیلى بیش از اینها است مردم ایران این قدر ساده لوح نیستند که پول‌شان را به دست هر کسى بدهند بدانید که به بانک ملى اعتماد داشته‌اند که به او داده‌اند بنده خلاف اصول مى‌دانم که نسبت به پشتوانه اسمى برده شود به هر نحوى باشد اگر دولت احتیاج ارزى دارد یا احتیاج ریالى از این دو صورت خارج نیست (فرهودى - به هر دو احتیاج دارد) نه اینها را باید از هم تفکیک کرد اگر احتیاج به ارز دارد من حسابى کرده‌ام رفته‌ام تفحص کرده‌ام اعتبارات و کردیت‌ها براى کالا‌هاى خارجى که مورد نیاز است هر ماهى مافوقش دو میلیون بیشتر نیست (امامى‌اهرى - دو میلیون چى؟) دو میلیون لیره صحبت از 14 میلیون لیره پشتوانه اسکناس است که مکرر در مکرر به نام پشتوانه اسم برده شده اگر احتیاج به لیره مبرم داریم ممکن است به جاى 14 میلیون لیره که یک مرتبه و یک آن اینها فروش بشود من نمی‌خواهم معایبش را عرض کنم بنده از چشمم زهر در مى‌آید که لیره خودمان را بفروشیم بدهیم پارچه از انگلستان بیاوریم این مملکت امروز ما را در فشار اقتصادى گذاشته است و من که وکیل ملت هستم و اینجا قسم خورده‌ام نباید راضى بشوم که پول ما را انگلیس‌ها ببرند اگر می‌بایستى این پول را براى خرید کالاى تجارتى بدهیم از هر مملکتى بخریم‏

بهتر از انگلستان است (کشاورزصدر - قند و شکر چطور) (تیمورتاش - شوروى به شما می‌دهد) دولت از هر کجا بخواهد می‌تواند قند و شکر بخرد این آمارى که من در بانک ملى دیده‌ام ماهى 2 میلیون لیره بیشتر اعتبار لازم نداریم هر اعتبارى که براى خرید قند یا شکر باز بشود باید قبلاً فقط صدى بیست آن داده شود تا جنس آن 6 ماه دیگر بیاید فعلاً ما از نظر این که کمک بشود به مملکت و به دولت کمک بشود بنده این را عرض مى‌کنم و می‌توانم ادعا بکنم که در تجارت و اقتصاد البته دکتر نیستم بنده 5 سال پیش منطق خوانده‌ام ولى امروز نمی‌توانم عرض بکنم که توى مدرسه لندن و یا در دانشگاه درس خوانده‌ام اما می‌توانم ادعا کنم که در فضاى خودم بى‌اطلاع از امر تجارت و اقتصاد نیستم بنده عرض می‌کنم که مجلس ممکن است موافقت بکند که براى احتیاجات ارزى براى این ماه دو میلیون لیره داده شود ولى ریالى آن مخلوط نباشد و اجازه داده نشود که ریال را دولت مصرف بکند اگر خداى نکرده در ماه دیگر

+++

ما کار نفت‌مان انجام نگرفت دو میلیون لیره دیگر بردارند و احتیاج بر سال دارد همین طور که ما گفتیم و حاضر هستیم قرضه ملى را انجام دهند فرش‌های‌مان را مى‌فروشیم و می‌دهیم و اگر از همه اینها نشد عملى را که فعلاً صلاح نمی‌دانم یعنى اکل میته حلال است اسکناس را زیاد می‌کنیم آقایان شما صلاح می‌دانید که امروز بیایند پشتوانه را بفروشند هم لیره از دستمان برود هم ریالش را فوراً خرج کنیم بدهیم براى حقوق و اضافه و نمی‌دانم انعام و خرج سفر اروپا و همه اینها آن وقت چهار ماه دیگر ببینیم دیگر نه لیره داریم نه پشتوانه (تیمورتاش - پیشنهاد شد در این خصوص) بنده این عرض را که می‌کنم موافق اصول است و استدعا مى‌کنم آقایان توجه بفرمایند مسأله لیره و مسأله ریال آن را از هم تفکیک کنید براى رفع ریالى ممکن است از آن راهى که عرض کردم اقدام کنید شرط فروش لیره این است که دست به ترکیب ریال زده نشود چون براى ما خوب نیست که امروز که نداریم و پشتوانه را می‌خواهیم بفروشیم ریال آن را هم مصرف کنیم آمدیم و خداى نکرده تا شش ماه دیگر کار نفت تمام نشد تکلیف ما چیست از حالا ما ملت ایران همه حاضریم که پارچه نخریم و قند و شکر نخوریم و چیزى نخوریم و در راه نفت مجاهدت کنیم آقایان می‌گویند کالا گران می‌شود هر کس کالا را در بازار گران فروخت بیاورید او را شلاق بزنید این همه که سطح زندگى بالا رفته است و گران شد گران شدن کالا دست کیست؟ از اجناس موجودى صورت بردارى کنید و نگذارید بالا برود و مردم را نگذارید این طور وحشت زده شوند (در این موقع یادداشتى را که رسیده بود قرائت کرد و گفت) خیلى متشکرم خدا کند اشتباه نکرده باشید (کشاورزصدر - کى نوشته؟) خودش می‌داند هر که نوشته البته چون در جلسه خصوصى بعضى مذاکرات شده بنده اینجا صرف‌نظر می‌کنم در این خصوص صحبتى نمی‌کنم و امیدوارم انشا الله نظیرش هیچ پیدا نشود بنده براى اثبات صدق عرایضم عرض می‌کنم که در جلسات گذشته عرض کردم که ما جز به وحدت و یگانگى به چیز دیگرى احتیاج نداریم و خدا را شاهد قرار می‌دهم اشخاصى که تظاهر به دوستى جناب آقاى دکتر مصدق می‌کنند دشمن او هستند زیرا هر عملى که خشم مردم را برمی‌انگیزد مردم را مکدر می‌کند از ناحیه طرفداران خودش است و من استخاره کردم با قرآن که این را بگویم آیه نور آمد و این را مى‌گویم و آرزومندم که این مرد به آرزوهاى بزرگش برسد و موفقیت پیدا کند (احسنت، احسنت)

نایب رئیس - آقاى فرهودى مخبر کمیسون بودجه‏

فرهودى (مخبر) - در این دو روزه که این لایحه مطرح است مذاکرات مختلفى در اطرافش شده که حتماً بایستى از طرف آقایان نمایندگان محترم نسبت به مطالب اساسى که در اینجا تذکر داده شده توجه و دقت کافى و بحث کافى بشود براى این که این لایحه وقتی که تصویب مى‌شود یک سوء تفاهم و یک وحشت خاصى میان مردم تولید نکند به نظر بنده به طورى هم که در کمیسیون بودجه مذاکره شد این لایحه خیلى اساس ساده‌اى دارد و هیچ احتیاجى به این بحث و تفسیرى که در اینجا داده شد نبود بنده مخصوصاً می‌خواستم که از جناب نریمان خواهش بکنم یک قدرى در تعبیرى که از اسکناس کردند و راجع به پشتوانه صحبت کردند تجدیدنظر کنند ملت ایران تا به حال نسبت به این اسکناسى که بانک ملى منتشر کرد کمال اعتماد را داشته و دارد بعد از این هم خواهد داشت دلیلش چه بود؟ دلیلش همان پشتوانه‌ای است که مطابق قانون براى اسکناس نگاهدارى شده است، آمدن اینجا و گفتن این که اسکناس کاغذ رنگى است و هیچ احتیاجى به پشتوانه ندارد این به نظر بنده طبیعى است که تولید سوء تفاهم می‌کند میان مردم (صحیح است) این است که بنده می‌خواستم بگویم که در باب اسکناس و پشتوانه آن تصویب این لایحه هیچ تزلزلى در اصول اسکناس و پشتوانه‌اش وارد نخواهد شد (صحیح است) و دلیل آن هم مطلب بسیار ساده‌ای است و آن این است که یک وقتى پشتوانه در دنیا اهمیت اساسى داشت که تمام بانک‌هاى ناشر اسکناس مطابق قوانین مملکت خودشان خود را مکلف می‌دانستند که در مقابل دریافت هر مقدار اسکناس معادل آن فلز پشتوانه بدهند اگر پشتوانه نقره بود نقره بدهند و اگر طلا بود طلا بدهند این تئورى پشتوانه بود در قرن نوزدهم ولى بعد که اقتصادیات آنها ترقى کرد این اجبار از بانک‌هاى ناشر اسکناس برداشته شد یعنى دیگر ضرورت ندارد حتى قوانینى وضع شده است که کسى این مطالبه را نکند که در مقابل اسکناس که می‌دهد پشتوانه اسکناس را مطالبه کند یعنى بگوید معادل این اسکناس به من نقره یا طلا بدهید بنابراین پشتوانه رفت و در خزانه بانک‌ها محفوظ شد و به تناسب وضع اقتصادى هر مملکت این پشتوانه از یک درصد تا پنج درصد شروع شده بود به صد و پنجاه درصد هم رسیده است و ما مملکتى هستیم که اصل صد در صد را قبول کردیم و بنابراین اگر روزى احتیاج پیدا شود که از پشتوانه استفاده شود و آن هم استفاده محدود و موقت این قید را بکنیم براى این که سوء تفاهم‌هایى که هست رفع بشود هیچ صحبت برداشتن پشتوانه نیست بعضى از جراید که من به آنها ارادت دارم اسمش را گذاشته‌اند دست زدن پشتوانه یعنى یک عبارت سوء تفاهم آورى را ذکر می‌کنند اصل قضیه این است که پس از آن که پشتوانه‌ها مطابق تز قرن بیستم در بانک‌ها محفوظ ماند و قرار شد که بانک‌ها مطابق قوانین از این اجبار خلاص شوند که در مقابل اسکناس دیگر پشتوانه ندهند آن طلاها ماند در هر مملکتى براى روز مبادا جایی که در فرانسه که یکى از ممالک بسیار متعصب بود مثل ما هم که متعصب هستیم حق هم داریم متعصب باشیم یکى از ممالک بسیار متعصب بود راجع به پشتوانه‌اش وقتی که روز مبادا رسید قسمتى از آن را خرج کرد من تصور می‌کنم که در تاریخ سیاسى و اقتصادى ملت ایران هیچ روزى را مثل امروز نداریم که روز مبادا باشد (صحیح است)

بنابراین همان طورى که ممالک دیگر کردند ما که در این کار مجتهد نیستیم مقلد دیگران هستیم همان طورى که این اصول را وضع کردند در روز‌هاى مبادا با یک شرایط خاص از پشتوانه خوشان استفاده کردند اصلاً پشتوانه به همین درد می‌خورد چون نباید فرض کرد که این مطلقاً پشتوانه اسکناس است عقیده من این است که این پشتوانه مملکت است یعنى اگر یک روزى ضرورت پیدا شد مملکت بتواند استفاده کند بایستى که البته این اجازه را داد اما آنچه را که آقاى ابریشم‌کار فرمودند راجع به بانک ملى البته بنده کمال هم‌عقیدگى را به ایشان دارم که بانک ملى اعتباراتش سرمایه‌اش همه چیزش باید محفوظ بماند اما اینجا صحبت از استقراض از بانک ملى نبود لایحه‌اى که در اینجا هست و در کمیسیون بودجه هم تصویب شده صحبت این نبود که از بانک ملى قرض شود صحبت این بود که از هیئت نظارت اندوخته اسکناس مبلغى از پشتوانه مبلغ محدود و به مدت معین گرفته شود وصرف‏ مسائل و حوائج ضرورى مملکت بشود و بعد از مدت یا قبل از آن هم سر جایش گذاشته شود و بنابراین این مسأله به هیچ وجه حتى نه تنها ارتباطى با اعتبارت بانک ملى ندارد بلکه به نظر بنده در کار خود اسکناس هم مؤثر نیست البته یک اثر روحى هست این را بنده تصدیق مى‌کنم وقتى که این لایحه مطرح شده است و این مذاکرات اینجا می‌شود یک اثر روحى میان مردم پیدا می‌شود چون خاصیت این پشتوانه در این رژیم جدید این است که در میان مردم این اثر هست که خود پشتوانه مصرف نمی‌شود اصلاً خاصیت عملش دو چیز است یکى حفظ روحیه و اعتماد مردم نسبت به اسکناس یکى هم داشتن ذخیره‌اى در مملکت براى روز مبادا حالا ما به روز مبادا رسیده‌ایم از آن ذخیره یک مبلغ کمى در حدود سیزده درصد داریم مصرف مى‌کنیم و مى‌خواهیم استفاده کنیم اما نباید منکر بشویم که در روحیه مردم با این مذاکراتى که می‌شود و با این مقالاتى که در روزنامه‌ها نوشته می‌شود مؤثر است ممکن است که تأثیر چند هفته‌اى هم داشته باشد یعنى عده‌اى مشغول شوند کالایى بخرند تأثیرش این است یعنى اسکناس‌شان را تبدیل به جنس بکنند فقط تأثیرش این خواهد بود و تأثیر دیگرى ندارد و این تأثیر خطر ندارد و خطرناک نیست براى این که اولاً وقتى این عمل را کردند دیدند فایده ندارد دیگر نمی‌کنند ثانیاً خود این عمل داد و ستد و کسب و کار هم بد نیست و ضرر اساسى مملکت از این کار نمی‌برد مقصود اصلى را هم آقاى وزیر دارایى در کمیسیون فرمودند که احتیاج اصلى دو چیز است ما هم مصارف را باید بدانیم اینجا محضر ملت ایران است و تمام حقایق باید گفته شود باید گفته شود که مملکت احتیاج اساسى داشت دلایلش هم باید گفته شود که ملت ایران بداند این کارى که ما امروز می‌کنیم به نمایندگى از طرف ملت می‌کنیم و از این جهت است که دلایلش را هم ملت ایران باید بداند ایشان در کمیسیون بودجه فرمودند که ما چون ذخیره ارزی‌مان تمام شده است صادرات نفت هم موقتاً موقوف شده در نتیجه از صادرات نفت مثل سابق ارز نداریم و براى واردات احتیاج به اسعار داریم اسعارى هم که فعلاً دولت می‌تواند استفاده بکند همین ارز است براى این که ما دو کار می‌توانیم بکنیم یکى این که برویم از یک دولت خارجى قرض بگیریم یکى دیگر این که از خودمان قرض بگیریم بنده می‌خواهم ببینم که در این عرصات مبارزه‌اى که ما گرفتارش هستیم شخص سلیم و ذوق سلیم کدام را بهتر مى‌داند و بهتر مى‌پذیرد که آیا از خارجى قرض بکنیم یا از یک پولى که براى روز مبادا نگاهداشته‌ایم قرض بکنیم آنچه مسلم است دولت احتیاج به یک اسعارى دارد براى واردات وقتى این کار شد یعنى مقدارى از این اسعار به مصرف واردات رسید کالا به نسبتى که داریم زیادتر می‌شود وقتى که زیادتر شد آن اثر روحى هم که عرض کردم ممکن است موقتاً پیدا شده باشد آن برمی‌گردد به حال خودش اذازال‌المنع عاد‌الممنوع آن اثر روحى که پیدا می‌شد علتش این بود که بروند کالا بخرند وقتى آن خریدار شنید همان کالا را به مقدار زیادترى با همین لیره آورده‌ایم دیگر

+++

حرارت در خرید نخواهد داشت و کم می‌شود وقتى کم شد اسکناس برمی‌گردد به حال اولش البته من منکر این نیستم ممکن است دو هفته سه هفته چهار هفته خرید کالا زیاد شود و هر وقت خرید کالا زیادتر شود قیمت کالا زیاد می‌شود و بالا می‌رود وقتى قیمت کالا بالا رفت قیمت اسکناس طبیعتاً پایین مى‌آید ولى در این هم شکى نیست چون این پول فوراً به مصرف خرید کالا می‌رسد که قیمت اجناس پایین می‌آید و دو مرتبه موازنه برقرار می‌شود (صحیح است) آنچه هم که هست اولاً ضرر مملکتى نیست فرض بفرمایید این لیوان را بنده امروز مى‌خریدم دو قران ممکن است که فردا بخرم دو ریال و صد دینار این صد دینار از کیسه من می‌رود به کیسه دیگرى خطرى ندارد براى مملکت و بعد هم که فردا ده لیوان آوردند برمی‌گردد به قیمت اولش که شاید بنده که خریدم براى استفاده مجبور شوم به ضرر هم بفروشم این است که به نظر بنده على‌الاصول ایجاد نگرانی‌هاى بى‌مرود از این لایحه نباید بشود این لایحه را باید خیلى ساده فرض کنیم و ساده‌اش هم این است که ما یک اسعارى براى واردات‏‌ احتیاج داریم و این احتیاج هم موقت است اسعارى که اختیار داریم مجلس شورای ملى اجازه می‌دهد که از این اسعار به طور موقت قرضى شود بعد هم در عبارتى که در لایحه هست یک جمله‌اى هست که امیدوارم آقایان دقت بفرمایند آن جمله این است در صورتی که ضرورت ایجاب کند یعنى این لایحه‌اى که ما مى‌نویسیم این قانونى را که تصویب می‌کنیم این یک اجازه کلى مطلق نیست این یک اجازه مشروط است شرطش هم ضرورت است ضرورت را کى باید تشخیص بدهد هیئت دولت، دولت کیست یک مردى که طرف اعتماد تمام نمایندگان مجلس است و ملت ایران (صحیح است) و ضرورتى هم که او تشخیص بدهد در آن تشخیص نمی‌توان گفت اشتباه کرده است (صحیح است) بنابراین در این موقع ما بایستى آنچه را که تصویب می‌کنیم با آنچه را که می‌گویند تطبیق بکنیم ببینیم حقیقت چیست این ضرورتى که ذکر شده همان است که بنده عرض کردم اینجا اگر واقعاً ممکن است که اساساً با این شرطى که در این لایحه ذکر کردیم هیچ استفاده‌اى از این لایحه نکنید یعنى ممکن است یک مضیقه دیگر دو هفته دیگر احتیاج به آن نباشد و این موانعى که هست رفع بشود و اساساً احتیاجى به این لایحه نباشد و دولت یک لایحه‌اى براى لغو آن بیاورد (صحیح است) دوم این که اگر ضرورت هم ایجاب کرد من یقین دارم دولت از این اعتبار مدرج استفاده خواهند کرد نه دفعتاً واحده چون نه آقاى وزیر داریى همچو نظرى دارند و نه این دولت یک چنین گذشتى دارد که دفعتاً واحده بیاید 14 میلیون لیره را خرج بکند این مسلم است که مدرج استفاده خواهند کرد یعنى همان نظرى که آقاى ابریشم‌کار فرمودند‌ ‌این را بنده مخصوصاً به عنوان مخبر کمیسیون بودجه آنجا عرض می‌کنم که در صورت مجلس هم نوشته شود که ما رأیى که براى 14 میلیون دادیم با دو شرط است یکى تشخیص ضرورت باید اثر عملى در خارج داشته باشد یکى همان که این استفاده مدرج باشد یعنى به تدریج که احتیاج و ضرورت حاصل می‌شود به آن تدریج از این اعتبار استفاده کنند (صحیح است) این است که با این دو شرط که در متن ماده مندرج است بنده خیال می‌کنم که نگرانى دیگرى در این کار لازم نباشد که ایجاد بشود اما اشاره‌اى هم آقاى ابریشم‌کار فرمودند راجع به این که با ریال این چه خواهند کرد البته اگر دولت احتیاج ریالى نداشت بهترین ترتیب استفاده از این ارز این بود که ارز را بگیرند به بانک ملى بفروشند و آن اسکناسى که به دست مى‌آید موقتاً از جریان خارج بکنند تا به تناسب اسکناس موجود پشتوانه موجود محفوظ بماند ولى چون مطابق توضیحاتى که در کمیسیون بودجه دادند احتیاج به ریال هم دارند احتیاج به ریال را آن طوری که توضیح دادند قانع نشدم به همین جهت هم رأى ممتنع در کمیسون دادم این بود که گفتند ما این ریال‌ها را می‌خواهیم براى مخارج کارگران نفت به کار مى‌بریم به نظر بنده اگر دولت بخواهد با این ریال‌هاى معمولى و عادى با این ترتیب آن مخارج عظیم را بدهد این یک روزى ممکن است که یک زحمت عظیمى برایش فراهم بشود به هر حال اگر هم اختصاص داده بشود براى گرداندن دستگاه نفت و نگهدارى کارمندان و کارگران نفت یک چیز بسیار موقتى خواهد بود دولت براى گرداندن این دستگاه و کارمندان نفت باید فکر اساسى فنى و حسابى بکنند و الا به این ترتیب نمى‌شود که بیایند یک اسعارى بفروشند و ریال را به مصرف یک دستگاه‌هایى برسانند بنده نظرم این بود که آقاى وزیر دارایى براى مصرف در کمیسیون هم عرض کردم براى این که من اطلاع دارم که پیشنهادهاى زیادى تعیین مصرف کرده‌اند براى وجوه حاصله از فروش این پیشنهادات هم البته کار این لایحه را طولانى مى‌کند بنده عقیده‌ام این بود و در کمیسیون بودجه هم عرض کردم که آقاى وزیر دارایى موافقت بفرمایند یک تبصره‌اى به این اضافه بکنند که براى مصرف ریالى آن یک لایحه جداگانه به مجلس بیاورند و اگر همین طور قبول بشود بدون این که تعیین بشود که این ریال‌ها به چه مصرف خواهد رسید و الا با این پیشنهاد‌هاى زیادى که رسیده چه خواهند کرد و به علاوه مجلسین هم شاید مهیا نباشد هم رأى به مصرف کردن چهارده میلیون لیره ارز بدهد هم رأى به مصرف کردن صد و شصت و چند میلیون ریال بدهد این است که بنده خواستم جناب آقاى وزیر دارایى در اینجا توجه داشته باشند که ما را از مخمصه کمبود ریال فعلاً خلاص بکنید تا ببینیم بعد چه می‌شود

بعضى از نمایندگان - مذاکرات کافى است.

نایب رئیس - آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى – به طوری که در جلسه قبل عرض کردم منظور از تقاضاى برداشت چهارده میلیون لیره از پشتوانه اسکناس تأمین احتیاجات ارزى کشور است که بتوانیم کالاهاى ضرورى لازم را وارد بکنیم چه اگر این اقدام به موقع انجام نشود برخلاف آنچه که بعضى از آقایان فرموده‌اند به طور قطع قیمت اجناس ترقى مى‌کند و هزینه زندگى بالا می‌رود و طبقات ضعیف و مصرف‌کننده در مضیقه فوق‌العاده قرار مى‌گیرند غیر از این قسمت نظر دیگر دولت این بود که از حاصل فروش این ارز احتیاجات ریالى شرکت ملى نفت ایران را در درجه اول و بعد از آن سایر احتیاجات ضرورى کشور را تأمین بکنند این که فرمودند ما اکتفا بکنیم به همان قسمت استفاده ارزى گذشته از این که دولت را از آن هدف اصلى باز می‌دارد اشکال فنى به وجود می‌آورد و آن این است که اگر ما بخواهیم معادل ارزى که مى‌فروشیم اسکناس‌ها را از جریان خارج بکنیم یک حالت مضیقه در مقدار اسکناس به وجود می‌آید همان اشکالى که در کابینه جناب آقاى علا به وجود آمده بود تجدید خواهد شد به طور کلى در اساس این موضوع توضیحات کافى داده شد و حقیقتاً آقایان موافقین حق مطلب را ادا کردند بنده فقط یک جمله کوتاهى عرض می‌کنم مى‌خواهم عرض کنم که این موضوع برداشت استقراض هم نیست حساب پشتوانه اسکناس و حساب درآمد نفت ملى ایران هر دو متعلق به ملت ایران است اگر یک موقعى مصلحت ملت ایران ایجاب کند که از یک حسابش موقتاً یک مبلغى بردارد و به یک حساب دیگر بگذارد و بعد از این که احتیاجاتش مرتفع شد دوباره همان مبلغ را مسترد بکند این اقدام نه فقط ضرر و زیان براى کشور ندارد بلکه در این قسمت که دولت را مجهز و مهیا مى‌کند که در موقع مقضى بتواند با بعضى تضییقات مالى و حوادث احتمالى مقابله و مبارزه بکند یک قدمى است که به عقیده بنده در راه تأمین سعادت ملت ایران برداشته شده است (صحیح است) به طور قطع بنده عرض کنم که امور مالى و اقتصادى کشور از مسائلى است که ارتباط با دسته و جمعیت و حزب معینى ندارد در این امور تمام افراد ملت ایران سهیم و شریک است به این جهت در این موقع که یکى از مهم‌ترین موضوعات مالى و اقتصادى کشور مطرح است بنده یقین دارم آقایان نمایندگان محترم از توجه به بعضى احساساتى که ممکن است تصویب این لایحه را به تأخیر بیاندازد امساک خواهند فرمود اینجا جناب آقاى ابریشم‌کار مطلبى فرمودند که یک مقدارى مبتنى بر اشتباه بود فرمودند که احتیاجات ارزى کشور از ماهى دو میلیون تجاوز نمى‌کند (بعضى از نمایندگان - دو میلیون لیره) دو میلیون لیره ببخشید، در صورتی که مطابق اطلاع صحیحى که بنده دارم در سال 29 پنجاه میلیون لیره به مصرف تهیه کالا‌هاى واردى رسیده است که از این پنجاه میلیون لیره فقط 10 میلیون لیره‌اش از طریق صادرات به دست آمد و چهل میلیون لیره‌اش منحصراً از منابع نفتى به بانک ملى عرضه و فروخته شده در واقع صدى هشتاد احتیاجات ما را منابع نفتى می‌داده که امروز به واسطه این جریاناتى که پیش آمده موقتاً دچار نکث و وقفه شده است ولى امید کامل هست که به زودى فروش نفت در سیر طبیعى خودش قرار بگیرد و انشا الله چندین برابر عایدى بدهد اینجا فرمودند که بایستى تعیین بشود که این وجوهى که به دست دولت می‌رسد به مصارف ضرورى برسد خواستم این نکته را عرض بکنم که دولت خودش متوجه این مسأله بود و بنده چند روز قبل از جناب آقاى نخست‌وزیر تقاضا کردم که یک کمیسیونى تعیین بشود که طرح جدیدى تنظیم بکند که در این موقعی که ما دچار مضیقه ارزى شده‌ایم ارزى که به دست مى‌آید براى هر کالا و براى هر مصرفى خرج نکند و این موضوع در دست اقدام است و با نظر آقایان تأمین خواهد شد نسبت به این که فرمودند پرداخت تدریجى و مدرج باشد البته این امر طبیعى است براى این که یک مرتبه این چهارده میلیون لیره را کسى نمى‌آید بخرد براى این که به تدریج تجار می‌آیند درخواست می‌کنند و به تدریج هم این پول وصول می‌شود و به تدریج مورد استفاده واقع می‌شود.

+++

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده و آقاى ملک‌مدنى پیشنهاد کفایت مذاکرات داده‌اند (صحیح است) و چون قبلاً هم مذاکره شده است مطابق قسمت اخیر ماده 91 احتیاجى به توضیح ندارد، اعلام رأى مى‌شود.

اسلامى - بفرمایید آقایانی که در سرسرا هستند بیایند

نایب رئیس - اجازه بفرمایید آقاى اسلامى سرکار بر خلاف آیین‌نامه رفتار مى‌کنید تا عده کافى مى‌شود با اجازه آقایان کاغذى از مجلس سنا رسیده است قرائت مى‌شود.

دکتر بقایى - چون اعلام رأى شده نمی‌شود، بعد از اعلام رأى.

نایب رئیس - من تعجب مى‌کنم آقایان چرا توجه ندارند، اعلام رأى در این موضوع شده در این موضوع دیگر نباید مذاکره شود

دکتر بقایى - اعلام رأى کردید، هیچ مطلبى نباید مطرح شود

(پس از چند دقیقه انتظار عده براى رأى کافى نشد)

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

نایب رئیس - بدبختانه در خارج جلسه هم غیر از آقاى ارباب مهدى کسى نیست و باز عده کافى نمى‌شود.

اسلامى - در سرسراى پایین نشسته‌اند

نایب رئیس - ناچار باید تنفس بدهیم قبل از اعلام تنفس به آقایان مخبرین جراید تذکر داده مى‌شود که احترامات مجلس را منظور بفرمایند و در مجلس مراعات بفرمایند که با لباس مرتب بیایند و با لباس بنشینند.

(چهل دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - نورالدین امامى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294692!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)