کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/24]

جلسه: 171 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز چهارشنبه 21 آذر ماه 1324  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت جلسه

2 - بیانات آقای نخست وزیر راجع به اوضاع جاریه

3 - اظهارات آقای مهندس فریور در مخالفت ورود به دستور و پاسخ آقای وزیر دارایی

4 - بقیه مذاکره در پیشنهادهای مربوط به لایحه طرز حل اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 171

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز چهارشنبه 21 آذر ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت جلسه

2 - بیانات آقای نخست وزیر راجع به اوضاع جاریه

3 - اظهارات آقای مهندس فریور در مخالفت ورود به دستور و پاسخ آقای وزیر دارایی

4 - بقیه مذاکره در پیشنهادهای مربوط به لایحه طرز حل اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس مقارن ظهر به ریاست آقای سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس

صورت مجلس روز قبل را آقای هاشمی (منشی) به شرح زیر قرائت نمودند.

مجلس بیست دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقای ملک‌مدنی و نایب رئیس تشکیل و صورت مجلس قبل قرائت گردید.

آقای لنکرانی در تعقیب توضیحات جلسات قبل راجع به تعیین دستور جلسه بعدی که با مجلس می‌باشد تذکراتی دادند و ماده 115 نظامنامه را با تقاضای آن که در صورت مجلس نوشته شود قرائت نمودند و صورت مجلس تصویب شد.

غایبین با اجازه- آقایان: سید کاظم جلیلی، لغومی، اسکندر مقدم، دهستانی، بهبهانی، تهرانی، اعتمادی.

غایبین بی‌اجازه- آقایان: عماد تربتی، مظفرزاده، خاکباز، دکتر کشاورز، نقابت، کفایی، کاظمی، آصف، امیرابراهیمی، تولیت، بوشهری، دکتر معاون، سید ضیاءالدین طباطبایی، جواد مسعودی، حسن اکبر، سیف‌پور، بهادری، شریعت‌زاده، معدل، دهقان، رفیعی، کامبخش، ایرج اسکندری، رضا تجدد، مهندس پناهی، دکتر آقایان، آرداشس آوانسیان، محمدحسین قشقایی

دیرآمده با اجازه- آقای دولت‌آبادی

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: خلیل دشتی، بیات، دکتر اعتبار، سنندجی، منصف، دکتر زنگنه، قبادیان، صدریه، جمال امامی، دکتر کیان، ایپکچیان، مراد آریه

جمعی از نمایندگان تقاضای نطق قبل از دستور نموده و عده به ورود در دستور معتقد بودند.

آقای نایب رئیس اظهار داشتند قبل از اخذ رأی در این موضوع نظر به انقضای موعد قانونی شعب لازم است شعب تجدید شود و با موافقت مجلس اقتراع به عمل آمد و از 113 نفر نمایندگان حاضر در مرکز برای هر شعبه 18 نفر تعیین و بعداً به غیر شعبه ششم به هر شعبه یک نفر علاوه گردید.

آقایان دکتر معظمی و مجد ضیائی پیشنهاد نموده بودند مجلس وارد دستور شود.

آقای تهرانچی با ورود در دستور مخالف بوده توضیحاً اظهار نمودند قبل از هر کار بایستی دولت در مجلس حاضر شده اقدامات خود را راجع به اوضاع ناگوار آذربایجان گزارش دهد.

آقای وزیر دارایی اظهار داشتند البته تعیین دستور با مجلس است و نظریات آقایان نمایندگان به اطلاع آقای نخست وزیر خواهد رسید که در جلسه آینده نتیجه اقدامات دولت به اطلاع مجلس برسد لیکن تأخیر تصویب لوایح ضروری مانند لایحه مربوط به مالیات بر درآمد نیز ممکن است بر مشکلات فعلی بیفزاید.

چون عده برای اخذ رأی کافی نبود آقای طوسی به عنوان قبل از دستور آغاز سخن نمود لیکن در این موقع نظر به خروج چند نفر دیگر از نمایندگان عده برای مذاکره نیز غیرکافی بود.

آقای نایب رئیس اظهار داشتند با اوضاع فعلی مقتضی است که مجلس شورای ملی بیش‌تر مشغول کار باشد و جای تأسف است که جمعی از آقایان مجلس را

+++

از اکثریت می‌اندازند.

جلسه آتیه روز چهارشنبه بیست و یکم آذرماه سه ساعت قبل از ظهر و دستور آن بر حسب پیشنهاد آقای فرخ و موافقت آقایان نمایندگان حضور هیئت دولت برای گزارش اقدامات خود تعیین و مجلس بیست و پنج دقیقه بعد از ظهر ختم شد.

رئیس- آقای قبادیان

قبادیان- بنده را جزو دیرآمدگان بدون اجازه نوشته‌اند در صورتی که بنده کاملاً به وظایف خودم آشنا هستم و علاقمند هستم و به شهادت همین صورت مجلس‌ها از اول تشکیل مجلس تا به حال قبل از همه آقایان بنده آمده‌ام و دیرتر از همه آقایان رفته‌ام از این جهت خواهش می‌کنم یک قدری دقت بشود در این قضایا که اشخاصی که وظیفه خودشان را به طور کامل انجام می‌دهند دلتنگ نشوند و بنده حتی اجازه خواسته بودم و تقاضای نطق قبل از دستور کرده بودم ودیر نیامدم.

رئیس- عرض کنم میزان غیبت از آن وقتی است که ساعت جلسه تعیین می‌شود اعم از این که جلسه زود تشکیل بشود یا نشود حالا شاید این طور بوده بنده نمی‌دانم در هر صورت اگر این طور باشد اصلاح می‌شود، آقای طوسی فرمایشی دارید؟ بفرمایید.

طوسی- به طوری که در صورت مجلس متذکر است دیروز بنده شروع کردم یک قسمت از عرایضی که لازم بود به عرض مجلس شورای ملی رساندم ولی در آن موقع مجلس از اکثریت افتاد بناء علیه صحبت‌های من جزو دستور است این است که حالا بنا به فرمایش بعضی از آقایان چون هیئت دولت حضور دارند و بعضی مطالب دارند بنده ممکن است بقیه عرضم را امروز نکنم ولی قدر مسلم صحبت بنده ناتمام است و حق بنده محفوظ می‌ماند در اول جلسه بعد به بنده اجازه بفرمایید.

رئیس - آقای دکتر کیان.

دکتر کیان - بنده برای مذاکره‌ای که دیروز آقای لنکرانی فرمودند راجع به ناظر بانک و این که شش دانگ بانک را تحویل بنده داده‌اند خواستم عرض کنم که در این موضوع یک توضیحی داده شود که مبادا سوءتفاهمی پیدا بشود (بعضی از نمایندگان- به شما سه دانگ) یا شش دانگ یا سه دانگ بنده تصور نمی‌کنم که نگرانی از نظر نقل و انتقال بانک در این باب پیش آمده باشد اما اگر اشکالی راجع به صلاحیت بنده در ذهن ایشان بود می‌خواستم توضیح بدهم که ممکناست از نظر سیاسی با آقای لنکرانی هم سبک و هم سلیقه نباشم و تاکنون هم بنده سبک و سلیقه معینی نسبت به ایشان احساس نکردم ولی خوب این عنوان را می‌توانم بنده قائل شوم که پست نظارت بانک گمان می‌کنم یک تخصص فنی و صلاحیت غیر سیاسی را لازم داشته باشد و صلاحیت‌های دیگری که از این جهت گمان نمی‌کنم ایرادی داشته باشند از طرف دیگر آقای لنکرانی اگر نسبت به سوابق بنده اطلاعی نداشتند خواستم عرض کرده باشم که بنده در کاربر اداری و زندگی‌ام همیشه متصدی امور اقتصادی و مالی بوده‌ام مدت چندین سال در همین بانک ملی جزو مدیران بانک بودم بنده مدیر بانک کشاورزی بودم بنده مدیر شرکت بیمه بودم. مدیر کل انحصار بودم مدیر کل گمرک بودم بنابراین تصور نمی‌کنم که از این جهات هم از نظر صلاحیت هم نسبت به بنده ایرادی باشد (صحیح است) ولی اگر از نظرهای دیگری هم آقایان اشکالی داشته باشند بنده با کمال میل حاضرم که رفع نگرانی آقایان و آقای لنکرانی بشود (صحیح است).

رئیس - عرض کنم که این موضوع به جای خودش صحیح است ولی چه ربطی به صورت جلسه دارد این باید به موجب ماده 109 نظامنامه باشد. صحبت‌هایی که راجع به مسائل غیر از صورت جلسه باشد نباید در صورت جلسه گفته شود فقط صحبت در اطراف صورت جلسه خواهش می‌کنم بفرمایید (صحیح است)، آقای اردلان.

اردلان - بنده می‌خواستم عرض کنم که آقای اعتمادی سخت مریض‌اند ایشان را غایب بی‌اجازه نوشته‌اند (حاذقی- خیر با اجازه نوشته‌اند)

رئیس – با اجازه نوشته شده است.اعتراض دیگری بر صورت جلسه نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت جلسه تصویب شد.، آقای نخست وزیر فرمایشی دارید؟ بفرمایید.

2 - بیانات آقای نخست وزیر راجع به اوضاع جاریه

نخست‌وزیر- آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند موقعی اینجانب مأمور تشکیل کابینه شدم که وضع کشور غیرعادی و موجب تشویش و نگرانی بود و من با این نیت و با این امید و استحضار هیئت دولت را تشکیل و قبول مسئولیت کردم که با پشتیبانی و مساعدت مجلس شورای ملی دست به اصلاحاتی که واقعاً مملکت محتاج به آن است بزنیم ولی متأسفانه هنوز شروع به کار نکرده بودیم که با مسئله آذربایجان مواجه شدیم. در آنجا عده‌ای معدود که به واسطه دور بودن من در این بیست ساله اخیر از کارهای عمومی و دولتی با افکار و نظریات اصلاح طلبانه من آشنا نبودند مجال اقدام به من نداده و برخلاف قوانین مملکتی دست به عملیاتی زدند که نظم و آرامش آن صفحه را به کلی مختل نموده است (صحیح است) و به دولت فرصت داده نشد که طبق برنامه مصوب خود شروع به اصلاحات لازمه به نماید و به این مناسبت اجازه می‌خواهم این نکته را یادآوری کنم که دولت همه اقداماتی را که از طرف عده سابق‌الذکر در آذربایجان به عمل آمده است برخلاف قانون و بدون اثر می‌داند (صحیح است) و قطع دارد که مجلس شورای ملی نیز با این نظر موافق است (صحیح است) به هر حال در نتیجه بروز این حوادث دولت مجبور بوده است قسمت عمده وقت خود را برای رفع مشکلات مصروف نماید و هر چند هنوز نمی‌توانم بگویم که در رفع این مشکلات موفقیت حاصل کرده‌ام لیکن مذاکراتی که مرتباً در جریان بوده و هست مرا به ادامه آن تشویق می‌کند.

ضمناً آقای بیات هم که پیشنهاد دولت را با کمال وطن‌پرستی و حسن نیت پذیرفته و در این موقع مشکل به آذربایجان رفته‌اند از دقیقه‌ای که وارد شده آنی از مجاهدت و کوشش برای اصلاح امر خودداری نکرده است (صحیح است)- احسنت.

از طرف دیگر نظر به این که به واسطه توقف ارتش شوروی در آذربایجان دولت آزادی عمل نداشته و نمی‌توانسته است قوای انتظامی را برای استقرار امنیت نقل و انتقال دهد لذا با اولیای دولت شوروی و مأمورین آن دولت درایران مذاکره نموده و هم خود را مصروف این نکته نمودند که دولت زودتر بتواند در این قسمت هم به وظایف خود عمل نماید به علاوه به وسیله سفیر کبیر شاهنشاهی در مسکو به استحضار دولت جماهیر شوروی رسانده‌ایم که اینجانب قصد دارم به اتفاق آقای وزیر خارجه قریباً به مسکو عزیمت و مستقیماً با مقامات شوروی وارد مذاکره شوم (صحیح است- بسیار خوب) امیدوارم از کلیه اقداماتی که تاکنون به عمل آمده و تعقیب می‌شود نتیجه گرفته شود و نگرانی دولت و ملت ایران از این حیث رفع گردد. اما راجع به اصلاحات داخلی که در ابتدای بیانات خود به آن اشاره نمودم آقایان محترم اطلاع دارند موجبات عمده وضع اسفناکی کهامروز در مملکت وجود دارد همانا پیش‌آمد جنگ بوده که این اوضاع ناگوار را در مملکت فراهم نموده (صحیح است) و بدیهی است مدتی وقت و فرصت می‌خواهد که دولت با معاضدت مجلس شورای ملی و کلیه طبقات ملت برنامه‌ای برای اصلاحات و اعاده به حال عادی تنظیم و بر مشکلات موجوده فائق آید.

البته دلیل دیگری هم برای عدم پیشرفت کارها وجود داشته و آن این بوده که به مرور زمان اکثر مردم از جریان امور مربوط به زندگی اجتماعی خودشان بی‌خبر مانده و در نتیجه احساس مسئولیت در کارها نمی‌کنند و موقعی برای مساعدت به دولت از حسن جریان امور استان و شهرستان‌ها به دست نمی‌آورند و حال آن که طبق قانون اساسی یک قسمت مهمی از این مسائل را ممکن بود در خود ولایات و ایالات به وسیله انجمن‌هایی که طبق قانون اساسی پیش‌بینی شده قطع و فصل نمود ورودی این نظر بوده است که دولت اینجانب از بدو امر متوجه لزوم تقسیم کارها گردیده و در صدد برآمدیم به محض این که اطمینان کامل از حسن جریان انتخابات حاصل نمودیم که کاملاً طبق قانون صورت خواهد گرفت انجمن‌های ایالتی و ولایتی را تأسیس و تشکیل دهیم (صحیح است) و البته دولت مراقبت خواهد نمود که این انتخابات در تمام مملکت مطابق قانون و بدون مداخله عناصری که صلاحیت ندارند انجام شود (صحیح است) مسلم است بعد از این که انجمن‌های نامبرده تشکیل گردید علاوه بر این که وظایف دولت مرکزی سبک‌تر می‌شود و مجال توجه به کارهای اساسی را به دست می‌آورد اهالی ولایات و ایالات در انجام اصلاحات مربوطه به حوزه خود تشریک مساعی نموده و بهتر و سریع‌تر خواهند توانست اصلاحات محلی را انجام دهند.

آقایانی که به سوابق زندگانی اینجانب آشنایی دارند به خوبی می‌دانند که اینجانب در تمام مدت حیات اجتماعی خود احترام به قانون اساسی کوشر و لزوم اجرای کلیه مقررات آن را نصب‌العین خود قرار داده (نمایندگان- صحیح است) و همواره آرزو داشته‌ام که تمام امور مملکت طبق اصول و موازین قانونی انجام شود به همین جهت در نظر دارم هر قسمت از مواد قانون اساسی را که تا به حال روی آن عمل نشده مورد توجه و اقدام قرار دهم (صحیح است) و تا مدتی که در این مأموریت باقی بمانم در راه انجام این وظیفه خودداری نخواهم کرد.

البته اتکای من بعد از عنایت خداوند قادر متعال و توجهات اعلیحضرت همایون شاهنشاه به پشتیبانی و همراهی نمایندگان محترم و ملت ایران است امیدوارم در این موقع مشکل با کمال بردباری و تحمل مقاومت نمایند تا انشاءالله بتوانیم به تکالیف قانونی و وجدانی خود در مقابل خدا و ملت عمل نماییم (انشاءالله) با اطمینانی که آقایان نمایندگان محترم به حسن

+++

نیت و صمیمیت و فداکاری انجانب نسبت به ملت و مملکت دارند اجازه خواهند فرمود که بقیه مطالب را بعد در موقع مقتضی به عرض برسانم. (صحیح است).

خواهش می‌کنم این لایحه مربوط به مالیات بر درآمد را هم اگر آقایان وقت داشته باشند مطرح بفرمایند و زودتر بگذرانند بسیار خوب است.

بعضی از نمایندگان - موافقیم.

رئیس - بعضی از آقایان اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند ولی (بعضی از نمایندگان- دستور. دستور). (مهندس فریور- مخالفم) بنده عقیده دارم که اگر این لایحه را سر و صورتی بدهیم بهتر است و ممکن است آقایان این نطق‌ها را بگذارند برای جلسه آتیه. آقای مهندس فریور مخالفید؟

مهندس فریور - بلی.

رئیس - بفرمایید.

مهندس فریور - بنده با ورود در دستور مخالفم برای آن که مطابق اطلاعاتی که به عرض همه آقایان رسیده است دو سه روز دیگر کنفرانس سران معظم سه دولت بزرگ که تقریباً می‌شود گفت سرنوشت دنیا را معین خواهد کرد در مسکو تشکیل می‌شود (بعضی از نمایندگان- وزرای خارجه) کنفرانس اداری خارجه در این موقع، و از یکی دو ماه پیش این طف مرتباً اگر آقایان دقت کرده باشند ؟؟ از کوشه و کنار و حتی رادیوهای رسمی دنیا دیده شده است مبنی بر این که طبقه حاکمه ایران نالایق است (عده‌ای از نمایندگان- صحیح است) دستگاه حاکمه فاسد است (جمعی از نمایندگان- صحیح است) حتی... من استدعا می‌کنم بگذارید اصله تمام شود  اگر آقایان اعتراضی دارید بعد باید بفرمایید زیرا بسا جملات است که اگر مبتدایش گفته نبود و خبرش به عرض نرسد درست خلاف مطلوب بنده داده خواهد شد (صحیح است) لااله کلمه است ولی لااله‌الا‌الله کلمه توحید است بگذارید جمله تام شود اگر اعتراضی دارید بیایید اینجا بگویید (صحیح است) عرض بنده این است که تاریخ صد و پنجاه ساله اخیر ایران یعنی از موقعی که مملکت ایران واقع شد بین دو همسایه قوی از روزی که واضح‌تر عرض کرده باشم هندوستان به صورت مستمره انگلستان در آمد از آن روز مملکت ما واقع شده است بین دو نفوذ. نفوذ سیاست شمالی و نفوذ سیاست جنوبی. تمام وقایع اتفاقاتی که در این مدت از قبل از مرحوم امیر کبیر در زمان مرحوم امیر کبیر و بعد از او تا این تاریخ اتفاق افتاده است اگر به علت و کنه آن قضایا وارد شویم در نتیجه یکی از این دو نفوذ بوده است یا لااقل یکی از این دو نفوذ آن قضایا کمک کرده است در موجباتش در جهات ذی‌نفوذ بوده است حوادث تاریخ را نمی‌خواهم عرض کنم غائله سیستان و بلوچستان، غائله خراسان ابعاد مذاهب مختلفه،‌ تمام اینها در نتیجه این دو نفوذ سیاسی بوده است منتها این دو نفوذ نوساناتی است به نسبت زمان‌های مختلف گاهی یکی بالا بوده است دیگری پایین‌تر و گاهی این یکی پایین‌تر بوده است ودیگر بالاتر. انقلاب، مشروطیت آن را اگر دقت بفرمایید منصفانه تصدیق خواهید نمود که مقدار زیادیش در نتیجه یکی از این دو نفوذ در نتیجه نفوذ سیاست انگلستان بوده است که روز دربار محمدعلی میرزا را محاط می‌دید از سیاست و الا واقع امر علت ایران شاید 99 درصد هم معنی مشروطیت را نمی‌دانست. یک عده البته روی اصل آزادی‌خواهی و آزادی‌طلبی با ایمان کامل کمک کردند ولی عده آنها شاید خیلی کم بود و اگر سیاست خارجی نبود شاید آن موومان Mouvement هم آن نهضت هم پیشرفت نمی‌کرد (چند نفر از نمایندگان - این چه ربطی به مخالفت با دستور دارد) اجازه بدهید اینها برای این است که بگویم یک مطالبی باید گفته شود (سید محمد طباطبایی- آقای رئیس باید تشخیص بدهند) البته این بسته به تشخیص آقای رئیس است (رئیس - مختصر بفرمایید) خیلی خوب بعد از آن وقتی که مختصر تعدیلی بین دو نفوذ برقرار شد قرارداد 1907 راجع به ایران بسته شد (تیمورتاش - بدبختانه) بدون میل و اراده ملت ایران (صحیح است) و ایران را تقسیم کرد به دو منطقه نفوذ بعد از 1907 تا جنگ بین‌المللی چه شد طرفین کجاها آمدند بنده می‌گذرم در نتیجه جنگ بین‌الملل و در نتیجه انقلاب کبیر روسیه برای ایران خوشبختانه اجرای قرارداد منطقه نفوذ معوق ماند (همهمه نمایندگان- خیر آقا از بین رفت) 1907 را عرض می‌کنم نه 1919 را اشتباه نکنید (جمال امامی- از بین رفت) از بین رفت تصدیق می‌کنم از بین رفت تا موقع کوتا، تا موقع کودتا که با قرار خود انگلیسی‌ها با قرار روزنامه‌های رسمی‌شان و رادیوشان یک حکومتی در ایران مستقر شد که کاملاً تحت نفوذ سیاست یک طرفه بود دلیلش هم واضح است زیرا که روس‌ها این قدر گرفتاری‌های داخلی داشتند که به اینجا نمی‌رسیدند، امروز یعنی بعد از این جنگ مجدداً این دو سیاست در صحنه ایران دارند با هم رقابت می‌کنند. تا اینجاش به نظر من عیبی ندارد یعنی اگر ما زمامداران لایقی داشته باشیم از این رقابت ممکن است به نفع ایران استفاده کنیم (صحیح است) اما بدبختانه از چند ماه پیش به این طرف یک نغمه‌هایی حتی از خود رادیوی انگلستان راجع به فساد طبقه حاکمه عدم لیاقت طبقه حاکمه شنیده می‌شود اینها باعث نگرانی من است دلیلش را عرض می‌کنم بنده خیال می‌کنم خوب یک طرف اگر از طبقه حاکمه ما بنالد شاید بگوییم به حق ولی بنده نمی‌دانم آن طرفی که (حاذقی- آن طرف حق ندارد) بنده با کمال صراحت صحبت می‌کنم طرفی که طبقه حاکمه فعلی ایران باقیمانده همان دستگاهی است که خود او با قرار خودش در ایران مستقر کرده است او چرا ناله می‌کند؟ این است که مرا نگران و مضطرب ساخته است (فیروزآبادی- یکی ناله می‌کند- یکی عمل) بنده می‌ترسم که این اتفاق دو طرف اتفاق دو نفوذ قوی بر این کلمه بر این که حکومت ما دستگاه حکومت ما نالایق و فاسد است برای آنها بهانه باشد که مجدداً خدای نکرده قرارداد 1907 را برای این مملکت تجدید بکند (نمایندگان- نمی‌شود. غیرممکن است) مقصود من هم همین است (معدل- با مزاج دنیا امروزه سازگار نیست) عرض کنم گفتند عسل و خربزه با هم نمی‌سازند گفت حالا که ساخته‌اند و دارند پدر من را در می‌آورند (حاذقی- پدر خودشان را در بیاورند) اگر یکی دو تا ساخته‌اند البته سازگار نیست ولی می‌سازنند به هر صورت اجازه بفرمایید عرض کنم بنده امروز را که دو روز یا سه روز به انعقاد کنفرانس وزرای خارجه سه دولت بزرگ مانده است از اینجا آن آقایان را مخاطب قرار می‌دهم و مخصوصاً توجه وزیر امور خارجه دولت آمریکا را جلب می‌کنم به این نکته که اگر دستگاه حکومت ما هم تا لایق باشد فاسد باشد شاید خود من هم از آنها باشم که واقعاً عقیده داشته باشیم که دستگاه حکومت ما نالایق است (جمال امامی- به خود ما مربوط است) این نباید بهانه بشود برای تجزیه و تقسیم ایران به منطقه نفوذ (صحیح است) آنها تضمین کرده‌اند استقلال و تمامیت ایران را (صحیح است) (نقابت- سند داریم) اگر دستگاه حکومت ایران فاسد است و نالایق این را به حساب ملت ایران نگذارید ملت ایران تاکنون آزاد برای انتخاب طبقه حاکمه‌اش نبوده است آنها خودشان این فشارها را از سر ملت ایران بر دارند آن وقت ببینند ملت ایران لایق بر حکومت خودش هست (صحیح است) مجدداً تکرار می‌کنم که به هیچ وجه عدم لیاقت دستگاه حاکمه نباید به حساب ملت ایران گذاشته بشود و نباید بهانه برای تجزیه و تقسیم ایران بدو منطقه نفوذ بشود (همهمه نمایندگان)

رئیس - اینهایی که فرمودید مخالف نظامنامه بود.

مهندس فریور - عرض کردم مخالف با ورود در دستورم.

رئیس - مطابق نظامنامه باید رفتار کرد.

سید محمد طباطبایی - چرا اول نفرمودید هر کس هر حرفی می‌زند شما حرف نمی‌زنید پس چرا زنگ‌تان را نزدید؟

رئیس - نتیجه‌اش ابتدا معلوم نبود؟‌

حاذقی - این بدعت را خود شما آقای طباطبایی گذاشتید.

محمد طباطبایی - خودتان دارید می‌گویید برخلاف نظامنامه است می‌ایستید و وقتی که حرف را زدند آن وقت می‌گویید برخلاف نظامنامه است.

رئیس - حرف بدی که نزدند.

وزیر دارایی - (آقای هژیر)- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید آقای وزیر دارایی.

وزیر دارایی - هر چند موضوعی که مطرح بود عبارت بود از ورود یا عدم ورود در دستور. بنده در جلسه گذشته هم عرض کردم هیچ وقت بنده خودم را مجاز نمی‌دانم و نباید هم مجاز بدانم که وقتی این مطلب مطرح است بنده اظهار نظری کرده باشم ولی چون در ضمن بیانات‌شان در موضوع دولت‌ها و عدم لیاقت دولت‌ها (مهندس فریور- دستگاه‌ حاکمه را عرض کردم) و فساد حکومت و هیئت حاکمه و بالأخره یک طرفی و دو طرفی بودن حکومت‌ها بحث فرمودند.

مهندس فریور - یک طرفی زمان رضاشاه عرض کرد.

فداکار - مجلس هم همین طور بوده است.

وزیر دارایی - اجازه بفرمایید بنده هم دو کلمه عرض کنم در مملکت ایران البته اشخاص مختلف بنا به تخصصاتی که دارند نظریات عالمانه و فاضلانه در حدود تخصص خودشان می‌توانند اظهار بکنند. بنده یکی از کسانی هستم که مدعی هستم در تاریخ ایران زحمات زیاد کشیده‌ام و مطالعات فراوان دارم (صحیح است) و مطالبی که فرمودند از لحاظ تعبیر به نظر بنده صحیح نبود (صحیح است) عملیاتی که در ایران مخصوصاً در عرض 150 سال اخیر اتفاق افتاده است آن طور که ممکن است از بیانات آقای مهندس فریور نتیجه بگیرند که به مناسبت اقدامات و نفوذ سیاسی اجانب شده است. این عمل را نکرده و هیچ وقت چنین اقدامی اتفاق نیفتاده (صحیح است) هیئت حاکمه ایران در تمام ادوار ایران برای ایران و اعلای پرچم ایران عمل کرده است (صحیح است- صحیح

+++

است) (دکتر مصدق- این طور نیست)- (رحیمیان این طور نیست) (نقابت- همین طور است)... اجازه بفرمایید آقایان این هیئت حاکمه در هر موقع و در هر مورد از هر نفوذ خارجی، از هر قدرت خارجی از هر قوه خارجی که مفید به حال اعلای پرچم ایران بوده است استفاده کرده است (صحیح است) برای مملکت ایران، در هر موقع که هر نفوذ بین‌المللی می‌توانسته است کمکی بکند که زنجیر اسارت اقتصادی یا امتیازات استقلالی را از گردن ملت ایران بر دارد دولت و ملت ایران با آغوش باز استقبال کرده است (صحیح است) (مهندس فریور- ملت را قبول دارم) (رحیمیان- امتیاز نفت جنوب را چرا دادند) (نقابت- آن را شصت سال پیش دادند) (رحیمیان- چرا تمدید کردند)... آقایان، هیئت حاکمه ایران، دولت ایران هر وقت صحبت می‌شود نمایندگان محترم مجلس شورای ملی و دولت‌های ایران را مجموعاً شامل می‌شود (صحیح است) هر وقت هر عملی اگر به ضرر مملکت ایران اتفاق افتاد دولت و مجلس شورای ملی همه سهیم و شریکند (صحیح است) اگر خدمتی به مملکت شده است همه سهیم بوده‌ایم (صحیح است) اگر یک وقتی خدای نخواسته ترک اولائی از طرف دولت صادر شده باشد که صد درصد موافق با منافع مملکت نباشد مجلس شورای ملی در زمانی که حاضر و ناظر و آزاد بوده است مسئولیت دارد (صحیح است) (دکتر مصدق- بله وقتی که آزاد بوده است)... آقایان استدعا می‌کنم. بسیاری مواقع هست بنده اگر امروز از حدودی که همیشه آقایان ملاحظه فرموده‌اند قدری خارج شده‌ام مرا عفو بفرمایید چون عصبانی هستم.

دکتر رادمنش - اگر عصبانی هستید چیزی نفرمایید چون ممکن است برخلاف مصالح کشور باشد.

قبادیان - موضوع استقلال ایران در بین است آقا. چرا چیزی نفرمایند؟‌

وزیر دارایی - یک وقت ممکن است یک مطلبی را گفت که اگر دفعه اول آقایان توجه بکنند ممکن است به گوشش‌شان بد صدا بیاید ولی وقتی گفته شد و گفته شد و گفته شد به جایی می‌رسد که خود ما هم تکرار کنیم. استدعا می‌کنم در مطالبی که می‌فرمایید بیش‌تر تعمق بفرمایید. (صحیح است) (دکتر مصدق جنابعالی هم بیش‌تر تعمق بفرمایید) (هاشمی- اگر تعمق می‌کردیم به اینجاها نمی‌رسیدیم)

مهندس فریور - شما از اسم مرض می‌ترسید من از خودش می‌ترسم بدبختانه.

وزیر دارایی - ممکن است آقا، به نظر بنده در هر مورد حالا که می‌خواهید تأمل و تعقلی بیش از گذشته بفرمایید و راهی در نظر بگیرید به نظر بنده موضوعی که طرح می‌شود مسئله‌ای که مطرح می‌شود دو جنبه دارد یکی این که اول ایران را حفظ بکنیم بعد اصلاح (صحیح است) یا این که در نتیجه اختلافات نظر در اصلاح اساس ایران بر باد رود (صحیح است) (دکتر رادمنش- اول اصلاح است) (دکتر مصدق- می‌توانیم) (جمال امامی- بگذارید صحبت کنند) اصلاح. مملکت این استکه متمکنین یعنی اشخاص مستطیع و مستغنی حتی‌المقدور به طیب خاطر برای جریان امور پول بدهند (صحیح است) نه این که برای فرار از مالیات، برای خراب کردن مستخدمین دولت رشوه بدهند که کم‌تر مالیات بدهند (صحیح است- صحیح است) (هاشمی- به قدرت بگیرید) (دکتر رادمنش- این برخلاف نظریه شماست ما هم همین را می‌گوییم شما چرا دفاع می‌کنید؟) ملت ایران، حمله مغول، حملات متعدد و متوالی در ظرف قرون، اعوام و شهور دیده است و تحمل کرده است، استقامت ملت ایران در عرض 2500 سال با خون مردم مملکت عجین شده است (نمایندگان صحیح است) همیشه ایران برای حفظ خودش در نهایت استقلال کوشیده. هر وقت یک دولت یا دو دولت یا دول مختلف دنیا خواسته‌اند به هر لحاظی در این مقصود به ایران  کمک بکنند ایران مغتنم شمرده است به همین جهت در دوره‌ای که استبداد تزاری سرتاسر ایران را خفه کرده بوده مردم فهیم و مال بین ایران اعترضا می‌کردند (مهندس فریور- صحیح است ما هم در آن حرفی نداریم) با وجود این در دوره‌ای هم که دولت تزار با دولت انگلستان عهدنامه تقسیم ایران را به دو منطقه نفوذ بستند همان دولت ضعیف و ذلیلی که آقایان می‌فرمایید و همان دولتی که می‌فرمایید در تحت نفوذ یک دولت تزاری بود این عهدنامه را نپذیرفت (نمایندگان- صحیح است- صحیح است) (مهندس فریور- آن دولت را کسی نگفت) و اعتراض کرد و مجلس شورای ملی هم آن را رد کرد (فرهودی- ملیون هم مهاجرت کردند) بنابراین ملاحظه می‌فرمایید اگر در یک دوره‌ای دولت ایران در نتیجه ضعفی که داشت نمی‌توانست با فشار و قوه جلو تحمیلات کمرشکن تزاریسم را بگیرد با وجود این از گفتن حرف حق خودش دریغ و مضایقه نکرد (صحیح است) علت این که در جنگ بین‌المللی یک قسمت مردم ایران به حرکت در آمدند و به نفوذ دولت ثالثی که هیچ گونه وجه مشترکی هم با ایران نداشت تبعیت می‌کردند چه بود برای حق بود برای منافع ایران بود می‌گفتند که دو مملکت همسایه ما با هم ساخته‌اند بر ضد مصلحت ما، امروز یک دولت دیگری که راست است با ما اشتراک منافع ندارد ولی خود به خود در نتیجه مصالح خودشان با این هر دو دولت مخالفند به این جهت یک مشت از مردم وطن‌پرست ایران عقیده‌شان بر این شده بود که بایستی موافقت این دولت ثالث را جلب کرد بلکه زنجیری که به استقلال ایران بسته شده است گسسته شود، حالا اشتباه بوده، اشتباه نبوده بنده کاری ندارم (مهندس فریور- شما دفاع مشیرالدوله را نفرمایید. دفاع طبقه حاکمه کنونی را بفرمایید) هنوز به آنجا نرسیده‌ام، بنده می‌خواهم عرض کنم که هیچ وقت ملت و مملکت ایران از استفاده اوضاع بین‌الملل منصرف نبوده است ولیکن امروز آقایان این تعقل را بفرمایند به موجب تعهدی که هر سه دولت در اعلامیه تهران کرده‌اند استقلال ایران را ضمانت کرده‌اند (نمایندگان- صحیح است) با عهدنامه سه‌گانه. دولت شوروی و دولت انگلستان استقلال ایران را تأمین کردند (صحیح است) مطابق آن عهدنامه تعهد دارند که در هر گونه کنفرانس‌های بین‌المللی که هست اگر مطلبی مربوط به ایران باشد با نظر ایران اقدام بکنند (صحیح است) اینها تمام به جای خودش محرز است (مهندس فریور- بنده هم حرفی ندارم) بنده هم نخواستم عرض دیگری بکنم بنده اول عرض کردم که تعبیر جنابعالی طوری بوده است که ممکن است در خارج وقتی بشنوند نظر واقعی جناب عالی را حدس نزنند و طور دیگر بیان کنند (مهندس فریور- من فارسی گفتم)- (جمال امامی- فارسی نمی‌فهمند) از لحاظ حمله به دولت‌ها عرض کردم به عقیده بنده دولت‌های ایران در حدود امکان آنچه توانسته‌اند از لحاظ حفظ مصلحت مملکت کرده‌اند و برای این که همیشه بهتر موفق بشوند بایستی آن چیزی که سابقاً «دعا» می‌گفتند دعای ملی، دعای مردم و امروز به عنوان افکار عامه و نظریات وکلای مجلس تعبیر می‌شود پشتیبان‌شان باشد (نمایندگان- صحیح است) بنده این را کاملاً خودم اذعان دارم که هر قدر در اصل مطلب آقایان بحث بفرمایند بر این که راه‌حل هر مشکل چیست آن به جای خودش کار صحیح و به موقعی است ولی این راه‌حل را وقتی تشخیص دادند یعنی به آن حکم مجلس که حکم اکثریت است معین شد (فداکار- عیب همین است) در عین حال برای انجامش مدام و متصل باید تقویت بفرمایند تا هر دولتی که سر کار هست بتواند به دنیا بگوید که آنچه من می‌گویم یا ناله ملت ایران است یا امید و آرزو را توقع ملت ایران است این ترتیب که شد به عقیده بنده خیلی از مسائل حل خواهد شد و تمام مواردی هم که استقلال ایران دستخوش یک زحماتی بوده است اگر یک فردی آمده و توانسته است آن رااز پیش ببرد برای این بوده که فقط فکر ایران بوده است وزرا خودش را گرفته و رفته است و بالأخره در نتیجه استقامت و افکار عامه و دعای ملت موفق شده. امروز هم به نظر بنده یگانه راه این است که ما باید هر راهی را که در پیش داریم برای مصلحت مملکت برویم و هر مرارت و مشقتی هم که دچار بشویم دنبال کنیم وقتی نمایندگان ملت و افکار عامه که اساس نظرشان حفظ استقلال این مملکت است با این نظر موافق بودند اگر یک مدت موقت هم به اشکال برخورده باشیم بالمال به مقصد خودمان می‌رسیم (نمایندگان- صحیح است)

مهندس فریور - مطابق ماده 109 بنده اجازه می‌خواهم عرایض بنده سوء تعبیر شده است.

جمعی از نمایندگان - رأی رأی وارد دستور بشویم

رئیس - بنده عقیده‌ام این است این حرف‌ها را بگذاریم برای جلسه بعد.

مهندس فریور - آقا عرض کردم بیانات من سوءتعبیر شده از توهین هم بالاتر است خودشان هم گفتند.

رئیس - گفتند شاید سوءتعبیر بشود.

جمعی از نمایندگان - چه مانعی دارد بفرمایند.

رئیس - بفرمایید توضیح بدهید.

مهندس فریور - بنده بسیار تعجب می‌کنم از جناب آقای هژیر که آمدند و مقداری دفاع کردند از حکومت‌های مرحوم مشیرالدوله و مستوفی‌الممالک که (یکی از نمایندگان- خوب کردند) بلی بسیار خوب کردند و بنده هم مطلقاً قصد حمله به آنها نداشتم.

بنده آقا مطلقاً قصد حمله به آنها را نداشتم بنده حتی خودداری کردم، حالا که خارجیان به اتفاق به حکومت‌های ما حمله می‌کنند من خودم به حکومت‌های خودمان حمله نکردم نمی‌دانم چرا برخورد؟ (فاطمی- نقل قولی کردند) بنده نقل قول کردم گفتم آقا رادیوی این طرف این طور می‌گوید رادیوی آن طرف هم می‌گوید. روزنامه این طرف می‌گوید روزنامه آن طرف هم می‌گوید. من گفتم که این گفته را آقایان مبادا بهانه قرار بدهند برای بدبختی ملت ایران (صحیح است) (نقابت- سند داریم) چرا معتمدید در سوء تعبیر یک مطلب دیگر، اساساً آقا من نخواستم در قضایای سیاست.

+++

خارجی وارد شوم چرا؟ رسم است در سیاست، در مسائل مربوط به سیاحت خارجی مادامی که دولت معتمد مجلس خودش مسئله‌ای را طرحش را لازم ندانسته است این رسم است در همه جا و خیال می‌کنم منطق هم داشته باشد که طرح نمی‌کنند (صحیح است) من آقا از این کازیون یعنی 3 روز قبل از انعقاد این کنفرانس خواستم استفاده کنم، خواستم بگویم آقا ملت ایران نالایق نیست (صحیح است) خواستم بگویم فشارتان را بردارید آقایان اگر معتقدید و می‌گویید دولت‌ها، حکومت‌های ما نالایقند من گفتم آقا هیئت حاکمه و آقای هژیر هم که تعبیر کردند البته این تعبیر مستتر بود در بیان من. من هم وقتی گفتم هیئت حاکمه مقصودم مجلس و دولت بود این صحیح است تردید ندارد (فداکار- خصوصاً مجلس) بنده گفتم شما که بالاتفاق حمله می‌کنید به هیئت حاکمه مبادا مقصودتان این باشد که بگویید هیئت حاکمه نالایق پس ملت نالایق، پس فلان (جمال امامی- چرا حرف دهن‌شان می‌گذارید) اما آقایان تمام قضایای سیاسی را من به شما عرض بکنم با منطق و استدلال می‌شود پیش‌بینی کرد از خود مرض بترسید، اسم مرض بردن عیبی ندارد، باید همه چیز را پیش‌بینی کرد حکومت یعنی پیش‌بینی کننده این یک ضرب‌المثل فرانسوی است می‌گوید گورنه‌سه پرمووار

Gouverner Cest Prevoir

بنده دیگر عرضی ندارم.

جمعی از نمایندگان - دستور. دستور.

هاشمی - پیشنهاد خروجاین لایحه از دستور شده است.

4- بقیه مذاکره در پیشنهادهای مربوط به لایحه طرز اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد

رئیس - رأی می‌گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد شده است.

آقای طوسی یک پیشنهادی داده‌اند این اصلاً موضوع ندارد چه طور این لایحه از دستور خارج بشود؟

طوسی - بنده پیشنهاد داده‌ام این لایحه از دستور خارج بشود توضیح هم دارم اگر اجازه بدهید عرض کنم.

ملک‌مدنی - باید پیشنهادات را بخوانند.

رئیس - آقای ملک‌مدنی.

ملک‌مدنی - عرض کنم پیشنهاد آقای دکتر مصدق را بعد از آن که مذاکره فرمودند بایستی تعیین تکلیف آن بشود در دستور وقتی وارد شدیم باید اول دفعه در پیشنهاد ایشان رأی بگیریم یا مسترد می‌کنند یا به آن رأی باید گرفته شود (دکتر مصدق- خیر بنده مسترد نمی‌کنم) پس رأی بگیرید.

قبادیان - پیشنهادشان را بخوانید.

هاشمی - جلسه قبل خواندیم. توضیح هم دادند باید رأی بگیریم.

امینی - آقا دو مرتبه بخوانید.

رئیس - پیشنهاد آقای دکتر مصدق مجدداً قرائت می‌شود:‌

ماده - اشخاصی که مالیات 1323 و 1324 خود را طبق قانون 19 آبان ماه 1322 مالیات بر درآمد نپرداخته‌اند از تاریخ تصویب این قانون تا سه ماه می‌توانند به طریق ذیل بدهی خود را پرداخته و حساب مالیاتی خود را تصفیه کنند.

اول - هر گاه از بابت درآمد املاک مزروعی باشد معادل دو برابر مبلغی که از بابت مالیات ارضی همان ملک در سال 1313 پرداخته شده و مالیات خالصه‌جاتی که بعد از سال 1313 فروخته شده صدی بیست حد متوسط عایداتی است که در سال اخیر قبل از معامله عاید دولت شده است.

دوم - در صورتی که مالیات از بابت سایر انواع درآمد باشد معادل سه برابر مبلغی که همان شخص از بابت مالیات بر درآمد خود در سال 1321 تأدیه نموده است.

سوم - مؤدیانی که در ظرف سه ماه حساب مالیاتی خود را طبق مقررات قانون آبان 1322 و یا این قانون تصفیه نکنند علاوه بر آنچه مدیونند جریمه‌ای معادل صدی ده بدهی خود در هر ماه باید بپردازند و از جریمه‌ای که بند الف از ماده 16 قانون آبان 1322 برای ندادن اظهارنامه تعیین نموده است معافند.

رئیس - در جلسه قبل مذاکرات راجع به این ماده تمام شده است؟ ‌این طور بوده است؟ آقای ملک‌مدنی.

دکتر معظمی - بنده اخطار دارم.

ملک‌مدنی - پیشنهاد آقای دکتر مصدق اول این بود که این لایحه از دستور خارج شود و روی آن بیاناتی فرمودند ودر ضمن هم یک پیشنهاد اصلاحی به مجلس دادند بنابراین آن فقره پیشنهاد اصلاحی که دادند جداگانه باید مطرح بشود اول آن پیشنهاد اولشان تکلیفش باید معلوم شود و خروج از دستور را باید رأی بگیریم اول باید تکلیف پیشنهاد آقای دکتر راجع به خروج از دستور معلوم شود آن وقت این پیشنهاد مطرح بشود.

صفوی - اجازه می‌فرمایید؟‌

رئیس - بفرمایید.

صفوی - پیشنهاد خروج از دستور به عقیده بنده هیچ موردی ندارد که مطرح شود برای این که الآن مجلس رأی داد که ما وارد دستور شویم دستور هم لایحه مالیات بر درآمد است بنابراین این قسمت محرز است و در قسمت دوم باید رأی بگیریم (صحیح است).

امیر تیمور - آقا اجازه می‌فرمایید؟ بنده مخبر کمیسیون هستم.

رئیس - بفرمایید.

مخبر - عرض کنم آقای دکتر که پیشنهاد فرمودند این لایحه از دستور خارج شود منظورشان این بود که این پیشنهاد که قرائت شد بدهند و حالا اگر لطفاً اجازه بفرمایید ایشان توضیحاتی که در اطراف پیشنهاد دومشان دارند بدهند (هاشمی- دادند) و بعد رأی بگیریم وقتی که ایشان توضیحات لازمه را راجع به پیشنهادشان بدهند نظر مجلس معلوم خواهد شد.

هاشمی - اجازه بفرمایید. مجلس توجه کند تا جریان امر را بنده به عرض مجلس برسانم: بعد از این که لایحه مالیات بر درآمد دولت مطرح شد عده‌ای مذاکره کردند و رأی به کفایت مذاکرات داده شد وارد شدیم به خواندن پیشنهادها پیشنهاد آقای دکتر شفق مقدم بر همه پیشنهادها بود پیشنهاد ایشان را خواندیم بعداً جلسه تعطیل شد در جلسه بعد شروع کردیم به تعقیب همان پیشنهادها و آن پیشنهاد آقای دکتر شفق رد شد مقارن این حال جناب آقای دکتر مصدق به عنوان خروج از دستور پیشنهادی فرمودند و آمدند توضیح دادند و پشت آن ورقه‌ای که پیشنهاد فرموده بودند که لایحه از دستور خارج شود ماده واحده‌ای که مطرح فرمودند ضمیمه بود و فرمودند من پیشنهادی کرده‌ام و مجلس هم موافقت کرد که خوانده شود وقتی که خوانده شد وارد شدیم به این ماده آقا که به جای خود لایحه پیشنهاد کرده بودند حالا روی این ورقه اساساً به خط خود آقا پیشنهاد خروج از دستور است مذاکرات هم شد و جلسه تعطیل شد گمان می‌کنم الآن باید دنباله پیشنهادها را بگیریم یا لایحه اصلاحی کمیسیون را مطرح کنیم.

تهرانچی - کمیسیون را هم بفرمایید که در کمیسیون رفتیم این توضیح هم باید داده شود که آقایان نمایندگان که رفتند در کمیسیون چه مذاکره شد.

دکتر معظمی - بنده اخطار نظامنامه دارم .

رئیس – بفرمایید.

دکتر معظمی - عرض کنم بنده می‌خواستم عرض کنم چون آقای دکتر مصدق در ضمن خروج از دستور یک پیشنهاد اصلاحی داده‌اند بنابراین منظور ایشان این است که آن ماده اصلاحی مطرح شود حالا اگر آن پیشنهاد اولیه را مسترد فرموده‌اند بعد به نوبت پیشنهادها پیشنهاد آقای دکتر مصدق قرائت شود این هم که آقای تهرانچی فرمودند در کمیسیون دارایی مجدداً مذاکره شد (دکتر مصدق- پیشنهاد اولی را پس گرفتم) بسیارخوب عرضی ندارم.

رئیس - آقای دکتر مصدق پیشنهاد خروج از دستور را پس گرفتید؟ ماده اصلاحیه‌تان را حالا می‌خوانیم.

هاشمی - نوبتش نیست نوزدهمی است.

نبوی - آن که نوبتش است بخوانید.

نقابت - بنده با این پیشنهاد مخالفم برای رضای خدا یک دفعه هم اجازه ما را بنویسید یک دفعه آقا در تمام عمر مجلس.

تهرانچی - بنده هم با این پیشنهاد موافقم بنده را هم بنویسید.

رئیس - در پیشنهاد یک نفر بیش‌تر نمی‌تواند حرف بزند آقای دکتر مصدق بفرمایید.

دکتر مصدق - بنده مقدمه می‌خواهم عرضی در باب اصلاحات بکنم اینجا صحبت شد که دولت باید اصلاحات بکند این لایحه هم برای اصلاح آمده است (صحیح است) دولت خودش در پروگرام خودش در برنامه خودش اولین کار اولین اصلاح خودش را قانون انتخابات نوشته بود یعنی هیچ اصلاحی بالاتر از قانون انتخابات نیست، از طرفی قریب دو ماه دیگر هم به آخر مجلس مانده است دولت در این باب در ظرف این مدت یک ماه برای این انتخابات چه کرده؟ یک ماده‌ای تهیه کرده است؟ نه. یک صحبتی کرده است؟ نه. بنده می‌ترسم که دوره این مجلس تمام بشود و این قانون انتخابات همین ترتیب بماند و بعد به هیچ‌وجه من‌الوجوه هیچ گونه اصلاحی در قانون انتخابات نشود و دوره‌های بعد این مملکت مطابق دوره 13 و دوره‌های دیکتاتوری بشود (صحیح است) این است که بنده اینجا توجه آقای نخست ‌وزیر را اگر به مقام خودشان بخواهند ادامه بدهند توجه‌شان را جلب می‌کنم که لایحه انتخابات اول لایحه است که باید به مجلس داده شود، لایحه انتخابات باید در ظرف این دو ماه در تحت یک ماده یا دو ماده به مجلس بیاید و در یک جلسه تمام شود و خود بنده هم یک طرحی تهیه کرده‌ام این را خدمت‌تان می‌دهم اگر صلاح دانستید عمل کنید (یک نفر از نمایندگان- این از موضوع خارج است) و اما این موضوع این لایحه‌ای را که دولت آورده از نظر اصلاحی آورده‌اند نظر اصلاحی در این ادارات باید جلوگیری از رشوه باشد ما به هیچ وجه نتوانستیم

+++

در این یک دوره که بنده در این مجلس هستم یک محاکمه‌ای در این مملکت راجع به اشخاصی که رشوه گرفته‌اند راجع به اشخاصی که دخالت غیرقانونی در اموال مملکت کرده‌اند ترتیب بدهند هیچ کس ندیده است (فداکار- ولی به عکس حمایت هم کرده‌اند) اگر دیدید در این محاکم هر کس را که آورند به یک اتهام و یک ادعانامه برای او نوشتند یا یک اعلام جرمی تهیه کرده‌اند ولی همان طور نگهش داشته‌اند این را اگر امروز به محاکم بگویید که چرا اینها را نگه داشته‌اید می‌گویند به قدر کافی قاضی نداریم، عضو کافی نداریم (نقابت- برای جلوگیری از رشوه هزاران حکم از محاکم دیوان جزا صادر شده است) بنده که در روزنامه نخواندم مگر حضرتعالی خوانده باشید (فداکار- دزدهای بزرگ تعقیب نشده‌اند) مقصود عرض بنده این استکه ما جلوگیری بکنیم بهتر از این است که ما بگذاریم محاکم حکم صادر بکنند این لایحه که دولت پیشنهاد کرده اساساً خودش رشوه‌خواری را به کلی متداول و ترویج می‌کند یعنی هست و بیش‌تر ترویج می‌کند بنده به این جهت خواستم عرض کنم که پیشنهاد بنده روی این اصل است که در مجلس شورای ملی طرح شود که چیزی را که مؤدیان مالیاتی می‌خواهند بپردازند کاملاً معلوم باشد که دیگر باب رشوه به کلی مسدود باشد شما آمدید در این لایحه پیشنهاد می‌کنید که یک کمیسیون‌هایی می‌توانند توافق نظر بکنند یعنی توافق نظر در دو چیز بکنند هم آن نرخ 80 ٪ را کم بکنند هم در تشخیص مالیات هر طور می‌خواهند تشخیص بدهند یک اختیار به این بزرگی به کمیسیون‌ها داده می‌شود. مردم چرا مالیات‌ها را نپرداخته‌اند البته برای این بوده است که نرخ این مالیات زیاد بوده قابل تحمل نبوده است نپرداخته‌اند و حالا شما می‌خواهید که مردم بپردازند باید این اختیار به کمیسیون داده نشود اینجا دراین مجلس باید قطع شود هر چند که بنده این پیشنهاد را کردم ولی خودم به پیشنهاد خودم عقیده ندارم از طرز پرداخت و از نظر طرز همین است که خود دولت معین کرده است. در صورتی که مالیات از بابت درآمد املاک مزروعی باشد معادل دو برابر مبلغی که از بابت مالیات ارضی همان ملک در سال 1313 پرداخت شده است البته بنده با این طرز موافق هستم ولی ممکن است که این طرز برای مملکت مفید نباشد این بود که به آقای وزیر دارایی عرض کردم این مطابق پیشنهاد خودتان است شما در کمیسیون قوانین دارایی هر طوری که صلاح می‌دانید بگویید چون در 1313 نرخ جنس خیلی خیلی کم بوده اگر ما بخواهیم دو برابر نرخ جنس 1313 بگیریم چیزی عاید دولت نمی‌شود البته باید به تناسب نرخ جنس به همان نسبتی که نرخ جنس ترقی کرده است باید رعایت بشود که به دولت ضرر وارد نشود درا ین پیشنهاد بنده خود آقای وزیر دارایی هر اصلاحی که در مصلحت مملکت بفرمایند بنده مخالف نیستم بنده رویه‌ام این است که طرز کار معلوم بشود که مجلس شورای ملی یک راهی برای یک کارهای غلطی به دست کمیسیون‌ها و اشخاصی که در این کارها دخالت دارند ندهد و حالا با این پیشنهاد بنده آقای وزیر دارایی و آقایان هر قدر موافقت بفرمایند بنده عرضی نمی‌کنم راجع به آن میزانی که باید به دولت داده شود هر طوری که صلاح می‌دانید عمل کنید تبصره‌هایی که واقعاً موافق صلاح مملکت اجرا شود خودتان هم پیشنهاد بفرمایید و از آقایان نمایندگان محترم هم خواهش می‌کنم که در کمیسیون قوانین دارایی نظریات خودشان را بفرمایند که این قانون در مصالح مملکت بگذرد.

رئیس - آقای وزیر دارایی.

وزیر دارایی (آقای هژیر) - آقای دکتر مصدق که موافقت فرمودند آن جلسه حتی در کمیسیون خدمت‌شان رسید و با حضور سایر آقایان اعضای کمیسیون دارایی در این باب بحثی شد مطالعه فرمودند و تبادل نظر هم کردیم نظر اصلی ایشان کاملاً صحیح است و بنده هم کاملاً موافقم که حتی‌المقدور هر چه ممکن است طوری بشود که دیگر احتیاجی به برخورد مؤدی با مأمورین وزارت دارایی نباشد و طرفین بدانند چه جور می‌توانند کار را تمام کنند این کاملاً فرمایش صحیحی است و بنده هم موافقم (صحیح است) (ملک‌مدنی- بلی باید یک کاری کنید که تماس مردم با مأمورین کم‌تر شود) اینجا هم وقتی صحبت شد به دو نکته ما برخوردیم آقای دکتر مصدق هم همان وقت فرمودند که اصل فکر را در نظر دارند حالا یک خورده بالا یا پایین باشد نظر خاصی ندارند بنابراین از این حیث بین دولت و آقای دکتر مصدق هیچ گونه اختلاف نظری موجود نیست تفاوت امر فقط طرز تدوین لایحه می‌شود در این لایحه که دولت تقدیم مجلس کرده است اول یک اصول کلی برایش قائل شده‌اند و بعد یک استثنائاتی بنده هم هر پیشنهادی بفرمایید برای این که این استثنائات ادامه‌اش وسیع‌تر بشود و حتی‌المقدور بیش‌تر مؤدیان را از گفتگو خلاص بکنیم بنده هم موافقم و موافقت می‌کنم منتها آقای دکتر مصدق پیش‌بینی راجع به یک موارد دیگری فرمودند در کمیسیون هم فرمودند اینجا هم فرمودند برای این که پیشنهاد ایشان آن نظریات دیگری را هم که درش نیست تکمیل کرده باشند موافقت خواهند فرمود خلاصه عمل این است (تهرانچی- اگر موافق هستید چرا آقای وزیر دارایی تشریف نیاوردید به کمیسیون که تمام کنید) (دکتر رادمنش- آقایانی که این همه علاقه به وطن دارند اقلاً یک مالیات را بدهند، تا اسم مالیات برده می‌شود آقایان از مجلس خارج می‌شوند) (زنگ رئیس) عرض کنم که بنده می‌خواستم استدعا بکنم از آقای دکتر مصدق در این پیشنهاد در این لایحه اگر موافقت بفرمایند به تجزیه قائل بشویم یعنی اصل لایحه دولت را شامل آن مستثنیاتی که خود حضرت مستطاب عالی هم فرمودید و در پیشنهاد جنابعالی هم پیش‌بینی شده است و باید تکمیل کرد اصل این لایحه شامل آن مستثنیات بشود بعد که به تبصره می‌رسیم آنجا مثلاً ما رعایت بیست هزار ریال در املاک مزروعی یا ده هزار ریال در سایر درآمدها عرض کردم آن وقت پیشنهاد بفرمایید و بنده هم کاملاً موافقت می‌کنم که برای آن قسمت‌های بالا میزانش را بالاتر ببریم، اینجا فرمودید دو برابر سه برابر آنجا فرمودید که بالاتر ببریم (دکتر مصدق- قرار بود که به کمیسیون تشریف بیاورید کار را تمام کنیم به کمیسیون بفرمایید) مقصود این است که این طور موافقت بفرمایید. در کمیسیون هم تمام نمی‌شد آقا الآن پیشنهاد بفرمایید تا تمام شود عرض کنم که با آن ترتیب منظور اساسی این بوده است از مالیات بر درآمد کسانی که بیش‌تر برده‌اند بیش‌تر بپردازند آنجا هم رعایت شده یعنی نسبت به خرده‌ پاها ارفاق زیادتری شده است و نسبت به کسانی که از حیث ثروت و درآمد بیش‌تر برده‌اند دولت از آنها بیش‌تر مالیات بگیرد هم این منظور تأمین است و هم منظور حضرتعالی که مثلاً می‌خواهید بفرمایید که از بیست هزار ریال بیش‌تر شد بیش‌تر و از فلان مقدار سه برابر. از فلان مقدار تا هر چه برسد ده برابر که آن منظوری را که فرمودید اساساً تأمین شود مستثنیاتش هم نسبت به خود این لایحه اگر به جایی رسیدیم که این پیشنهاد جنابعالی شاملش نمی‌شد مثلاً پیشنهاد فرمودید یک کسی در سال 21 اصلاً مالیات نداده این را چه کارش کنیم آن دیگر به موجب این لایحه حل می‌شود بنده تصور می‌کنم که اگر این کار را بکنیم هم آن منظور جنابعالی تأمین است و هم ما زودتر به مالیات‌مان می‌رسیم، مقصود این است که هر طور که می‌فرمایید بریده شود در مجلس بنده هم موافقم. (نمایندگان- رأی، رأی) اجازه بفرمایید تجزیه بشود و پیشنهاد آقای دکتر مصدق را بگذارید در تبصره 4.

هاشمی - قاعده‌اش هم این است.

رئیس - آقای ملک‌مدنی.

ملک‌مدنی - بنده عقیده‌ام این است که امروز عصر که کمیسیون هست تا فردا صبح که جلسه است آقای وزیر دارایی و اعضای کمیسیون دارایی تحت مداقه و مطالعه قرار بدهند و یک راه‌حلی پیدا کنند که در مجلس زیاد در اطراف آن بحث نشود و توافق بکنند و با اصلاحات آن بیاورند به مجلس و به عقیده بنده اصل نظریه آقای دکتر مصدق صحیح است خود آقای وزیر دارایی هم موافق هستند در کمیسیون توافق کنند و به مجلس بیاورند (اردلان- ما این کارها را کرده‌ایم) که زیاد معطل نشویم.

رئیس - یک پیشنهادات زیادی اولاً شده است و ثانیاً یک اصلاحاتی که در کمیسیون به صورت پیشنهاد داده شده است آقایان نمایندگان می‌گویند که این با اصل لایحه مخالف است و ما ندیدیم این پیشنهادات را باید اینها چاپ شود که آقایان ببینند این اصلاحاتی که در کمیسیون شده... (نقابت- چرا چاپ شود مگر همه پیشنهادها چاپ می‌شود؟)

هاشمی - استدعا می‌کنم توجه بفرمایید بنده جریان قضیه را عرض کنم چون در مجلس با جواب بر اعتراض و اعتراض بر جواب باز یک کسی یادش می‌آید جواب می‌دهد لایحه در دو جلسه قبل به کمیسیون رفته است در کمیسیون مورد بحث واقع شده.

اردلان - نرفته است آقا چه فرمایشی می‌کنید.

رئیس - بدون اجازه صحبت نکنید. ساکت باشید.

هاشمی - آقای اردلان- بنده بدون سند که اینجا بلند نمی‌شوم بگویم که لایحه چاپ شده از درجه اعتبار افتاده لایحه ماشین شده از درجه اعتبار افتاده این یک لایحه که با قلم نوشته شده آمده است به دست بنده که اینجا مطرح شود این است که بی‌جهت عرض نمی‌کنم پس این لایحه‌ای که نوشته شده است باید چاپ شود و فردا صبح به دست

+++

آقایان برسد بحث شود و آن وقت رأی گرفته شود. (همهمه نمایندگان)

یمین اسفندیاری - بنده مخالفم .

رئیس - آقای امیر تیمور

امیر تیمور - اجازه بفرمایید این لایحه آقا لایحه جدیدی نیست که محتاج به چاپ باشد در این لایحه‌ای که چاپ شده یک اصلاحات عبارتی به نظر آقایان و آقای وزیر دارایی می‌رسید. اصلاح عبارتی کرده‌اند و داده‌اند به آقا این دیگر محتاج به چاپ نیست و مطلب جداگانه هیئت اصلاح عبارتی است چون تبصره‌های آن مبهم است و آن اصلاحات صراحت بیش‌تری دارد اگر علیحده بود بایستی چاپ شود عین همین است منتها با صراحت بیش‌تر. خواهش می‌کنم آقای رئیس بفرمایید با این اصلاحی که شده بدواً آقای هاشمی اصل ماده را و بعد تبصره‌ها را یکایک قرائت بفرمایند که آقایان با لایحه‌ای که خودشان دارند تطبیق و تصحیح کنند.

رئیس - عجالتاً موضوع پیشنهاد مورد بحث نیست. موضوع پیشنهاد آقای دکتر مصدق است با این ترتیبی که آقای وزیر دارایی پیشنهاد کردند گویا آقای دکتر مصدق هم موافقت دارند (دکتر مصدق بلی) بنابراین بایستی تجزیه شود و رأی گرفته شود (یمین اسفندیاری- جلسه را همین امروز عصر تشکیل بدهید) باید ببینیم که عده کافی است یا نه (معدل- آقا چهل تا پیشنهاد داده‌اند)

مجد ضیایی - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

رئیس - بفرمایید.

مجد ضیایی - اخطار من این است که این رویه مجلس و ترتیب مجلس موافق نظامنامه نیست نظامنامه می‌گوید:

اصلاح یا ماده الحاقیه در صورت قبول توجه به کمیسیون ارجاع می‌شود شما باید پیشنهاد را بخوانید اگر مجلس رأی داد و قبول کرد می‌رود به کمیسیون پس باید رأی بگیرید و ماده واحده هم یک فوریت دارد اصلاح و ماده الحاقیه مثل سایر پیشنهادها اگر قابل توجه شد به کمیسیون ارجاع می‌شود (معدل- فوری است) عرض کردم این هم راجع به موارد فوریت است.

رئیس - آقای ملک‌مدنی

ملک‌مدنی - ما به طور رسمی نخواستیم پیشنهادات را به کمیسیون ارجاع کنیم؟یک پیشنهادی آقای دکتر مصدق دادند ما برای تسهیل کار و سرعت گذشتن این لایحه گفتیم در خارج اعضای کمیسیون قوانین دارایی را جمع کنیم بنشینند تبادل افکار بکنند این لایحه دولت و پیشنهاد آقای دکتر مصدق هم اختلاف زیادی ندارد می‌شود با هم توافق داد به طوری که هم نظر ایشان تأمین شده باشد و هم لایحه زودتر درست بشود فردا که جلسه داریم برای اول جلسه بیاید بگذرد ما که نخواستیم رسماً اقدام بکنیم که می‌گویند خلاف آیین‌نامه است.

مخبر کمیسیون قوانین دارایی- عرض کنم اولاً پیشنهاد آقای دکتر مصدق نیز تازه نیست و از خود این لایحه اتخاذ شده است تبصره چهار این لایحه همان است که ملاک نظر آقای دکتر مصدق قرار گرفته و روی آن پیشنهاد داده‌اند آقای دکتر مصدق می‌فرمایند که همین تبصره چهار را که شما کلیت می‌دهید مستغنی هستید. محتاج به این طول و تفصیل نیست برای این که هم واضح‌تر و روشن‌تر است و هم تکلیف مؤدی معلوم است و هم تکلیف دولت و هم در صورت تأخیر جرایم تأخیر بهش تعلق خواهد گرفت و مجبور می‌شود مالیاتش را در رأس موقع به صندوق دارایی بپردازد. این خلاصه پیشنهاد آقای دکتر مصدق است که بنده خدمت آقایان عرض کردم اما نظری که دولت دارد دولت این کمیسیون‌های ماده 19 را که در اینجا اجازه داده است این در اصل خود قانون مقرر شده این کمیسیون‌ها را دولت می‌گوید هنوز که آن قانون تغییر نکرده و این ماده 19 به قوت خودش باقی است ما هم نمی‌توانیم قبل از این که قانون تغییر بکند ماده 19 را از اثر بیندازیم بنابراین مادام که این ماده 19 طبق قانون به قوت خودش باقی است و دارای اثر و عمل است ما ماده 19 را تعمیم دادیم به این شکل ولی معهذا نظر آقای دکتر مصدق صد درصد در تبصره چهار تأمین است آقای دکتر این نظر حضرتعالی صد در صد تأمین است معهذا حالا که آقایان میل دارند بنده موافقم که برود به کمیسیون.

وزیر دارایی - آقا موافقت بفرمایید برود به کمیسیون.

رئیس - آقای مخبر تقاضای ارجاع به کمیسیون کردند آقای دولت‌آبادی که عضو کمیسیون هستند مخالفند وقتی رفت به کمیسیون بحث می‌شو. آقای فاطمی.

فاطمی - عرض کنم این یک مسئله خیلی واضحی است اولاً عده آقایان کافی نیست برای این که رأی بدهند وقت هم گذشته، عصر هم که کمیسیون هست آقای مخبر و آقای وزیر دارایی هم قبول کردند من غیررسم نه رسمی که به کمیسیون برود پیشنهاد آقای دکتر مصدق هم آنجا ضمیمه همین لایحه دولت خواهد شد می‌آید اینجا که اصلاً موضوع پیشنهاد هم از بین می‌رود اصلاحش می‌کنند می‌آورند بنابراین بنده هم تقاضا می‌کنم که جلسه را به فردا صبح موکول بفرمایند ولی تقاضا می‌کنم که اول موضوعی که مذاکره می‌شود همین موضوع باشد بلکه این لایحه تصویب بشود.

رئیس - یک نکته دیگر هم هست (جمعی از نمایندگان- شروع به رفتن کردند) تأمل بفرمایند بنده که نگفتم جلسه ختم شد پیشنهادهای دیگری هم رسیده است اگر بنا است همه برود به کمیسیون.

جمعی از نمایندگان - همه برود به کمیسیون

دکتر معظمی - بنده هم پیشنهاد داده‌ام، قرائت بشود.

معدل - اساساً باید تکلیف را روشن بفرمایید آقایان می‌خواهند این قانون بگذرد یا خیر با چهل تا پیشنهاد که این قانون نخواهد گذشت. اگر آقایان موافقت کنند به طور غیررسم همه این پیشنهادها برود به کمیسیون صاحبان پیشنهاد عصر بیایند در کمیسیون توضیح بدهند اگر قانع شدند فیها و اگر نشدند که اینجا مطرح شود.

5 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس- همه پیشنهادات به کمیسیون می‌رود. جلسه فردا ساعت ده دستور هم همین لایحه مالیات بر درآمد شعب هم باید تشکیل بشود برای انتخاب کمیسیون‌ها.

مجلس یک ساعت و نیم بعد از ظهر ختم شد.

رئیس مجلس شورای ملی -سید محمد طباطبایی

 

اخباررسمی

قبل از ظهر روز 19 آذر ماه خبرنگاران جراید انگلستان به هیئت دولت مراجعه و سؤالاتی کرده‌اند که اینک سؤالات آنها با پاسخی که از طرف جنای آقای نخست‌وزیر داده شده ذیلاً درج می‌گردد

سؤال اول - آیا دولت شاهنشاهی راه‌حلی برای اشکالات موجوده در نظر دارند یا نه.

سؤال دوم - آیا دولت ایران مایل است درخواست کند از ملل متفق که کمیسیونی برای رسیدگی به این اوضاع به ایران بفرستند.

سؤال سوم - چه پیامی دولت شاهنشاهی برای دنیا دارند.

جواب اول - راه‌حل این است که حالا که مدتی است جنگ تمام شده و دولت‌های دوست و هم عهد ما دیگر هیچ احتیاج به قوای خارجی در ایران ندارند هر سه کشور که هنوز قوای آنها اینجا مانده‌اند بلافاصله نیروهای خود را از کشور ایران خارج و ایران را تخلیه نمایند و در این فاصله تا تاریخ تخلیه هم آزادی عمل کامل به دولت ایران داده شود تا دولت بتواند اصلاحات و آرامش و امنیت را در کشور برقرار و موجبات رضایت و آسایش ایرانیان را فراهم آورد.

دولت ایران حاضر است هر اقدام که لازم باشد به عمل آورد تا به دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و عموم ممالک دنیا به صریح‌ترین وجهی ثابت کند برای تثبیت و تحکیم حسن مناسبات خود با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی صمیمیت و نظر مساعد کامل دارد و می‌تواند این نظریه را ابراز نماید.

2 - دولت ا یران امیدوار است و نهایت کوشش را هم به عمل می‌آورد که به وسیله مذاکرات مستقیم با دولت اتحاد جماهر شوروی سوسیالیستی هر چه زودتر منظوراتی را که در یادداشت‌های دولت ایران تصریح شده حاصل و حقوق حقه خود را که مورد تصدیق و تضمین دولت‌های دوست و متحد نیز می‌باشد تأمین نماید تا بتواند امنیت و آرامش را در کشور برقرار کند در عین حال هر نوع توجه و نظر مساعد که از طرف سازمان ملل متحده نیز برای تسهیل و تسریع انجام این منظورات ایراد شود و مساعی لازمه در این باره به جا آید باعث مسرت و خوش‌وقتی دولت ایران خواهد بود.

3 - پیام ایران به عموم ملل جهان مخصوصاً ملل متحده که در کنفرانس سانفرانسیسکو شرکت کرده‌اند این است ملت ایران که در مدت جنگ برای همکاری صمیمانه با متحدین خود انواع زحمات و خسارت‌ها را تحمل نموده و در تمام مشقت‌ها و سختی‌ها به درجه کمال سهیم و بردباری به خرج داده و با تمام وسایل مادی و معنوی که در اختیار داشته کمک‌های شایان به متحدین نیرومند خود نموده اطمینان کامل داشته و دارد که سه ملت بزرگ و فاتح امضای سران عالی‌مقام خود را محترم شمرده مطابق تعهداتی که صریحاً و مکرراً بالخصوص در عهدنامه سه جانبه به تاریخ 29 ژانویه 1942 و اعلامیه معروف تهران به تاریخ اول دسامبر 1943 نموده‌اند زحمات طاقت‌فرسای ایران را جبران و حقوق حاکمیت این کشور را دقیقاً محترم بدارند و در نتیجه در قدم اول به فوریت قشون خود را از ایران بیرون ببرند و سپس وعده‌ها و تعهدات دیگر خودشان را انجام دهند که مردم این کشور پس از محرومیت‌ها و محنت‌ها که در سال‌های جنگ تحمل کرده‌اند بتوانند موجبات آسایش خود را فراهم آورند.

+++

سؤالات نمایندگان

جناب آقای رئیس مجلس شورای ملی

خواهشمند است به آقای وزیر کشور اطلاع دهید برای پاسخ دادن به سؤال زیرین در مجلس حاضر شوند.

به قرار اطلاع واصله فرماندار مکران عطف به نامه شماره 7706/1410-2/12/22 اداره سیاسی وزارت کشور در تاریخ 9/1/24 گزارش می‌دهد که انگلیس‌ها به علت وجود چاه‌های نفت و معدن گوگرد خط مرزی ایران را به تدریج تغییر داده و تجاوزاتی نموده‌اند که فعلاً چاه‌ها تحت اشغال آن دولت می‌باشد وزارت امور خارجه به وزارت کشور در همان مواقع می‌نویسد که تحقیقاتی بنماید ولی سروری وزیر کشور وقت پاسخ می‌دهد وزارت کشور بودجه برای اعزام هیئتی بدان ناحیه ندارد و موضوع را کد می‌نماید خواهشمند است آقای وزیر کشور با مراجعه به پرونده‌های مربوط حقیقت امر را در مجلس توضیح دهند.

پروین گنابادی

ریاست محترم مجلس شورای ملی

متمنی است مقرر فرمایید جناب آقای وزیر خارجه برای ایراد پاسخ به سؤال زیر در مجلس شورای ملی حضور به هم رسانند.

به موجب فصل ششم پیمان سه گانه مصوبه ششم بهمن ماه 1320 دولتین شوروی و انگلستان متعهد شده‌اند در هر امری که مستقیماً با منافع ایران مرتبط باشد با دولت ایران مشاوره نمایند و به موجب ضمیمه اول همان پیمان منظور این است که مقررات مزبور به هر کنفرانس صلح یا کنفرانس‌های بین‌المللی دیگر تعلق بگیرد. به علاوه متعهد شده‌اند که در کنفرانس‌های مزبور وارد هیچ مذاکره نشوند که با منافع مستقیم ایران مرتبط باشد مگر این که با دولت ایران مشاوره کنید.

از قرار خبری که در مطبوعات منتشر شده یکی از مسائل مطروحه در کنفرانس وزرا خارجه کهدر تاریخ پانزدهم دسامبر در مسکو منعقد می‌شود مسئله ایران است و منظور این است که برای موضوع ایران راه‌حلی پیدا کنند بدیهی است که این راه‌حل در صورتی با منافع ما تطبیق می‌کند که با مشورت دولت ایران اتخاذ شود آیا در این مورد مواد پیمان سه‌گانه و ضمیمه آن رعایت شده است و با دولت ایران در این باب مشورت شده است یا نه.

با تقدیم احترامات فائقه - دکتر جلالی عبده

جناب آقای رئیس مجلس شورای ملی

خواهشمند است به آقای وزیر دارایی اطلاع دهید برای پاسخ دادن به سؤال زیرین در مجلس حضور یابند.

طبق اطلاع که به اینجانب رسیده دولت ایران مبلغ چهار میلیون لیره بدون اطلاع مجلس شورای از شرکت نفت انگلیس وام کرده و تا روز 19 اسفند 1323 مبلغ 18064 لیره به وام مزبور سود تعلق گرفته است خواهشمند است برای دادن توضیحات در مجلس حضور یابند.

پروین گنابادی

20/9/1324

+++

یادداشت ها
Parameter:294286!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)