کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 170 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 27 تیر ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى. حائرى‌زاده و برومند.

3 - بیانات آقاى شوشترى به عنوان ماده 90 آیین‌نامه‏

4 - موافقت با طرح لایحه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس در جلسه آینده‏

5 - طرح و خاتمه مذاکره گزارش کمیسون حسابدارى راجع به فروش اراضى به مجلس سنا

6 - طرح و خاتمه مذاکره اجازه استخدام آقاى آندره گدار مدیر و متخصص باستان‌شناسى‏

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 170

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 27 تیر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامى. حائرى‌زاده و برومند.

3 - بیانات آقاى شوشترى به عنوان ماده 90 آیین‌نامه‏

4 - موافقت با طرح لایحه انتقال 14 میلیون لیره از پشتوانه اسکناس در جلسه آینده‏

5 - طرح و خاتمه مذاکره گزارش کمیسون حسابدارى راجع به فروش اراضى به مجلس سنا

6 - طرح و خاتمه مذاکره اجازه استخدام آقاى آندره گدار مدیر و متخصص باستان‌شناسى‏

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس ساعت نه و پنجاه دقیقه صبح به ریاست آقا گنجه (نایب رئیس) تشکیل گردید

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى، صفوى، اورنگ، آصف، صاحب‌جمع، دکتر معظمى، بوداغیان، غلامرضا فولادوند، آشتیانى‌زاده، خسروانى، فتحعلى افشار، قاسم فولادوند، طاهرى، صالح، مکى، دکتر بقایى، دکتر شایگان، صدر میرحسینى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز، محمودى، دکتر مصباح‌زاده، قشقایى، امینى، تولیت، اکبر، ابتهاج، قراگزلو حاذقى، رضوى، سودآور، جواد مسعودى،

دیر آمده با اجازه - آقاى دکتر طاهرى.

دیر آمده گان بى‌اجازه - آقایان: سلطانى هراتى، برومند.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه نظرى نیست؟ آقاى شوشترى.

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. قبل از تصحیح صورت مجلس و اعتراض نسبت به آن یک سؤال مجلسى دارم سؤال فورى و فوتى است که اگر اجازه می‌فرمایید خودم قرائت کنم یا اجازه بفرمایید منشى قرائت کند.

نایب رئیس - مربوط به صورت جلسه نیست در موقع خودش عمل می‌شود.

شوشترى - پس اجازه بفرمایید این را تقدیم می‌کنم و بعد اجازه بفرمایید خودم بخوانم و اما در موضوع صورت جلسه و صورت غایبین با اجازه و بى‌اجازه همان طور که عرض کردم کمیسیون محاسبات در محاظیرى وارد می‌شود که این محاظیر از خود مجلس شورای ملى سرچشمه مى‌گیرد من جمله راجع به آقاى امینى است که مى‌بینیم باز ایشان را در صورت غایب بى‌اجازه مى‌نویسند در صورتى که ایشان در حضور اعلیحضرت معرفى به استاندارى شده‌اند و جواب کاغذ مجلس را هم نداده‌اند همین دلیل است که اسم ایشان از صورت جلسه باید حذف شود. یک عباراتى هم در اینجا اشتباه است که این عبارات را تصحیح می‌کنم و تقدیم مى‌کنم.

نایب رئیس - نسبت به آقاى امینى یک وضعیت خاصى دارد که در آتیه نزدیکى حل خواهد شد در هیئت رئیسه مطرح شده و به ایشان هم شرحى نوشته شده است که اگر جواب ندهند مسلماً اقدام خواهد شد .

محمدعلى مسعودى - کى اقدام می‌کند آقا؟ این حرف‌ها چیست؟ وضعیت خاص چیست؟

نصرتیان - ممکن است یک سال دیگر هم جواب ندهند.

نایب رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - منظور از قرائت صورت جلسات و تذکرى که آقایان می‌دهند این است که اگر در صورت جلسات اشتباهاتى باشد آنها را تذکر بدهند متأسفانه الآن یک ماه است مد شده که نیم ساعت وقت مجلس گرفته مى‌شود براى اعتراض به صورت جلسه و هر کس هر مطلبى دارد به عنوان اعتراض به صورت مجلس می‌گوید در صورتی که مربوط به صورت مجلس نیست و مقام ریاست هم آنجا نشسته‌اند و هیچ توجهى به این کار نمی‌فرمایند بنده استدعا می‌کنم که از امروز نظامنامه را رعایت بفرمایند و هر کس که می‌خواهد صحبت کند برود قبل از دستور اسم بنویسد و بیاید اینجا صحبت بکند.

نایب رئیس - شما خودتان هم اگر رعایت می‌فرمودید یک مقدار از وقت صرفه‌جویى می‌شد آقاى جمال امامى‏

جمال امامى - چند غلط در صورت جلسه هست که تصحیح کرده‌ام استدعا می‌کنم دستور بفرمایید که تصحیح کنند و ضمناً یک اخطارى هم دارم که در موقع خودش عرض خواهم کرد.

نایب رئیس - آقاى محمدعلى مسعودى‏

محمدعلى مسعودى - بنده می‌خواهم در جواب بیانات آقاى اسلامى تذکراً عرض کنم که بیان ایشان بر خلاف آیین‌نامه بود نه بیان جناب آقاى شوشترى چون در جزو غایبین بى‌اجازه اسم آقاى امینى را نوشته‌اند در صورتی که کسی که به سمت استاندارى معرفى شده اصلاً در لیست وکلا نباید باشد جنابعالى هم که حافظ حقوق مجلس و مجلسیان و قانون اساسى هستید وضعیت خاص نباید بفرمایید. هیئت رئیسه حق ندارد به ایشان بنویسد که شما مى‌خواهید استاندار باشید یا وکیل مجلس ایشان هم بعد از 6 ماه می‌نویسند که

+++

می‌خواهم وکیل مجلس باشم. عجب حکایتى است اگر ایشان جواب ندادند چه می‌شود مسئولیت و مصونیت را نمی‌شود با هم توأم کرد ما مخالف استانداى آقاى امینى نیستیم و حتى بنده شنیدم در جریان اخیرى خیلى خوب هم کار کردند و عملیات‌شان در اصفهان در روز 23 تیر قابل تقدیر است و نگذاشتند حادثه‌اى مثل کشتار بی‌رحمانه تهران روى بدهد ولى خاص و غیر خاص و نوشتن و اینها هم همه‌اش زیادى است.

نایب رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى - بنده انتظار داشتم که مقام ریاست در جواب آقاى مسعودى می‌فرمودند که هیئت رئیسه همچون چیزى به آقاى امینى ننوشته‌اند که یا استاندارى را قبول بکنید یا وکالت را بلکه نوشته‌اند که از قرار معلوم شما به عنوان مأموریت به آنجا رفته‌اید اگر شما استاندار هستید از وکالت منعزلید

محمدعلى مسعودى - رادیو گفت. در رادیو اعلام شد. رادیو یک مرجع رسمى است.

نایب رئیس - براى تأمین نظر آقایان در جلسه بعد که مطلب را تعقیب مى‌کنیم و نظر آقایان تأمین می‌شود (اردلان - از وزیر کشور سؤال بفرمایید.) در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس روز سه‌شنبه 25 تیر تصویب شد.

فرامرزى - آقا من اجازه خواسته بودم.

نایب رئیس - راجع به صورت جلسه است؟ بفرمایید

فرامرزى - فقط خواستم سؤال کنم که این آقاى امینى مأمور دولت عملش مثل عمل استاندار فارس، استاندار خراسان نافذ است یا نافذ نیست؟

نایب رئیس - عرض کردم هنوز روشن نیست. مجلس شوراى ملى نمی‌داند نسبت به ایشان فرمان صادر شده یا نه، بنابراین بایستى این مطلب تعقیب بشود حالا نطق‌هاى قبل از دستور شروع مى‌شود.

شوشترى - آن سؤال بنده را بفرمایید بخوانند یا خود بنده بخوانم.

نایب رئیس - سؤال جریانى دارد که باید طى کند.

شوشترى - طبق ماده 167 بنده اعتراض دارم اخطار مقدم است.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اسلامى - حائرى‌زاده و برومند.

نایب رئیس - آقاى اسلامى.

اسلامى - بنده قبل از بیان مطالبم ناگزیر از ذکر یک موضوع هستم که از خوزستان چند نفر یک نامه‌هایى به بنده نوشته‌اند و به عنوان این که بنده و جناب آقاى شوشترى هر دومان نماینده شمال هستیم از بنده تقاضا کردند که از ایشان استدعا کنم که یک سفرى به خوزستان تشریف ببرند و از نزدیک جانفشانی‌ها و فداکاری‌ها و زحمات آقاى مکى که در یک گرماى طاقت فرسا مشغول خدمت هستند و فقط دستور و قانون مجلس را اجرا می‌کنند ملاحظه کنند. البته بنده می‌دانم بیانى که آقاى شوشترى اینجا فرمودند از روى حسن نیت بوده گزارش‌هاى خلافى خدمت‌شان عرض کرده‌اند ایشان توجهى نکردند که این موضوع صحت ندارد و در عین این که به حسن نیت ایشان کمال اعتماد را دارم عرض می‌کنم که آقاى مکى آنچه که شما قانون گذراندید او هم اجراى آن قانون را مى‌کند (پناهى - مجرى نیست ناظر است) و ناظر آن قانون است. اما مطلبى که بنده می‌خواستم عرض کنم این است که بسیارى از مردمان صاحب‌نظر گناه بدبختى و عقب افتادگى ملت ایران را متوجه دخالت اجانب در ایران می‌دانند. البته این دخالت‌ها به صورت مرئى و نامرئى همیشه جلوه‌گر می‌شود. علت این که عرض کردم به صورت مرئى یا نامرئى براى این است که اولاً مقتضیات اخلاقى و روحى روس‌ها این است که در سیاست همیشه رک و خشن و صریح باشند و به همین جهت همیشه در سیاست بین‌المللى رسوایى بار مى‌آورند و مشت‌شان باز می‌شود. اما انگلیس‌ها با ذکاوت و هوشیارى که دارند یک بار هم بنده اینجا عرض کردم مانند شیطانى که عباى جن به دوش کشیده باشد به هیچ وجه اثر و رد پایى از خودشان باقى نمی‌گذارند. البته این هم ناگفته نماند که ما در این مدت از انگلیس‌ها بیش از روس‌ها خسارت و زیان دیدیم علتش این است که ما چون از سیاست داخلى شوروی‌ها و از تقاضا‌هاى بی‌مورد آنها همیشه بیم و هراس داریم این اجتناب و پرهیز موجب مى‌شود که ما همیشه مصون می‌مانیم ولى با همسایه جنوبى به استناد این که با ما مناسبات دوستانه دارند همیشه شئون زندگى و حیاتى ما را ملعبه اغراض سیاسى خود مى‌کنند واقعه جانگداز یکشنبه یکى از آن صحنه‌هاى تأثر آورى است که در یک قرن اخیر مکرر از طرف‌ همان دست نامرئى در ایران پیدا می‌شود. (کشاورزصدر - مثل سقاخانه) البته اگر نظر آقایان باشد بنده در یک هفته قبل اینجا عرض کردم که در خارج ایران بر علیه ایران تبلیغات شدیدى هست مبنى بر این که در تمام کوچه و بازار و برزن شهرهاى ایران هر روز جنگ و نزاع و کشت و کشتار است براى پخش این اخبار از طرف شرکت نفت در تمام مخصوصاً آمریکا مخارج خیلى قابل توجهى خرج می‌شود البته در این موقعى که یک نماینده آمریکایى آمد در ایران بایستى این مندرجات روزنامه‌ها یک طورى مورد پیدا کند و عملاً ثابت بشود این بود که همان روز آن ایادى خائن و مزدور در میان آن جمعیت‌ها پیدا شدند و آن واقعه تأثر آور را پیش آوردند و موجب قتل یک عده از برادران عزیز ما که تمام دسته‌جات براى هدف مشترک همکارى مى‌کردند شدند یک واقعه به این تأسف انگیزى را پیش آوردند بنده دلیل دیگرى که براى این کار دارم که این واقعه به هیچ وجه از طرف دسته‌جات مختلف اجرا نشده بود و با صراحت هر چه تمام‌ترى هم اینجا اعلام مى‌کنم که به هیچ وجه نمى‌توان به عناصر افراطى چپ هم نسبت داد براى این است که رادیو لندن بعد از این واقعه پریروز یک ساعت و یک ربع بعد از ظهر اعلام کرد در ضمن صحبتش که اگر دولت دکتر مصدق و ملیون ایران نسبت به قانون صنعت ملى شدن تجدیدنظر نکنند واقعه روز یکشنبه در ایران تکرار خواهد شد این را دیروز رادیو لندن گفت بعد دیشت هم اخبار زیادى در روزنامه‌هاى وابسته نوشته بودند که از جریان‌هاى روز معلوم شد که دکتر مصدق حاکم بر اوضاع ایران نیست و در ایران کمونیست‌ها ... آقاى ثقه‌الاسلامى این را هم بفرمایید صحیح است (آزاد - تمام این نقشه‌ها را توماس می‌کشد) آقاى آزاد شما که تا پریروز در لواى این جمعیت‌ها سینه مى‌زدید حالا توماس کرده و وکیل تهران شدید (آزاد - الآن هم عرض می‌کنم که توماس کرده خودتان هم فرمودید که انگلیس‌ها کرده‌اند) (اردلان - عقیده شما و آقاى آزاد که یکى است) بسیار خوب خیلى معذرت مى‌خواهم بنده یک قدرى کند فهمم. رادیو لندن‏ جزء اخبار دیروز داشت که کمونیست‌ها بر ایران مسلطند و اگر انگلیس‌ها از ایران بیرون بروند ایران طعمه کمونیسم و شوروى خواهد شد (شوشترى - مزخرف نوشته ایران کمونیست ندارد)

بلى هر کس این اخبار را بخواند و آن جریان آن روز را از نزدیک مشاهده کرده باشد می‌فهمد قضیه قتل ماژورایمبرى که بنده یک سال و نیم قبل اینجا مفصلاً عرض کردم تکرار شده (پناهى - آقاى اسلامى مى‌گویید که توده در ایران قوى نشده؟) چرا عرض می‌کنم که توده هر قدر قوى شده باشد نمی‌خواست این کار را بکند و دولت هم که میل دارد در یک محیط آرامى اوضاع جریان داشته باشد به هیچ وجه نمى‌خواست این کار پیش بیاید پس کى کرده؟ نه توده کرده نه دولت اشخاصى که با چادر سیاه آمده بودند آنجا نارنجک انداخته‌اند، آنها خواسته بودند (آزاد - چرا مجازات نمی‌کنید؟ خود همین سکوت دولت می‌رساند که دولت هم نظر داشته) بنده که دولت نیستم، به هر صورت آقاى رئیس این وقت را حساب نفرمایید ملاحظه می‌فرمایید که وقت بنده را مى‌گیرند

نایب رئیس - آقاى آزاد بگذارید صحبت بکنند.

اسلامى - یک وقتى کمپانى آمریکایى سینکلر آمده بود، و مى‌خواست نفت شمال ایران را استخراج کند اگر استخراج مى‌کرد امروز سواحل بحر خزر و حوزه انتخابیه جناب آقاى شوشترى بهترین نقاط کشور ایران و دنیا می‌شد، اما بالاخره آمدند با معجزه سقاخانه که خود آقا هم چند دفعه اینجا اشاره کردید آن ماژورایمبرى نماینده امریکا را کشتند و امریکا را رنجاندند و این ذخایر طبیعى همین طور مدفون ماند که امروز وراث ایرانى باید این طور گدایى بکنند. این واقعه پریروز هم یکى از آن صحنه‌هاى تأثر آورى بود که در دو قرن اخیر آن دست نامرئى که همیشه در ایران پیش می‌آورد. اما باید گفت که ملت ایران بیدار شده و این صحنه‌ها به هیچ وجه تأثیرى نخواهد داشت و با تمام قوا تمام ملت حاضرند که از بین بروند و کلنى یک شرکت استعمار طلب نباشند بنده این توضیحى که می‌خواهم عرض کنم و تقاضا مى‌کنم که آقایان وزرایى که حاضر هستند توجه بفرمایند این است که رجال ما به خصوص سفراى کبار و وزراى مختارى که از طرف ایران در خارج هستند بعضى از آنها تا یک ماه پیش شاید بعضى‌ها هم پیدا شوند هنوز هم که هنوز است اگر بگویید صنعت نفت باید ملى شود و ایران اداره کند گوش‌شان را می‌گیرند که اصلاً این حرف را نشنوند و آنها از اوضاع احوال و افکار عمومى ایران اطلاع ندارند و خیال می‌کنند که اینها همه‌اش تبلیغات است و دستگاه تبلیغات که تحت‌نظر دولت است اینها را بزرگ می‌کند. من اینجا یک دفعه هم به طور خصوصى به آقایان گفتم باید آقاى وزیر خارجه این وزراى مختار و سفراى کبار را براى یک هفته احضار کند اینها از نزدیک بیایند اوضاع ایران را ببینند بعد اینها بروند آنجا این تبلیغات شدیدتر که بر علیه ایران مى‌شود لااقل یک قدرى خنثى کنند، دولت هم باید توجه کند که همان طور که عرض کردم، امروز دولت انگلستان و شرکت سابق نفت هزینه بسیار کمر شکنى براى تبلیغات و پرونده سازى

+++

بر علیه ایران در خارج صرف می‌کند. پریروز یکى از اطبایى که در شمال ریاست هیأت توزیع گرد د. د. ت را داشته بود از امریکا وارد شده، اتفاقاً بنده یک جایى بودم که 3 ساعت بعد از ورودش او را دیدم یک مقدارى روزنامه‌هاى امریکایى دستش بود که با تمام هزینه‌هایی که از طرف شرکت نفت بر علیه ایران می‌شود و بر علیه ایران تجهیز می‌کنند، با این حال افکار دنیا، افکار ملل دنیا از ما پشتیبانى می‌کند (شوشترى - اسم این شخص چى بود) این آقاى دکتر یک لاغره‌اى هست رئیس هیأت ایرانى بوده اسمش را نمی‌دانم (یک نفر از نمایندگان - دکتر بهرامى) بلى دکتر بهرامى است و بنده عقیده‌ام این است که براى خنثى کردن این تبلیغاتى که بر علیه ایران در خارج می‌شود یک تشکیلاتى یک مبارزه‌اى هر قدرى هم که مخارج این کار بشود باید داده شود و من گمان می‌کنم که اگر نمایندگان ملت مخارج این را تصویب بکنند بسیار به جا است. مطلب آخرى که بنده لازم دانستم که در این موقع اینجا متذکر شوم، راجع به اعلامیه کذایى تهران است. متن اعلامیه این است که سران 3 دولت بزرگ وقت در تهران اجتماع کرده بودند و پس از مذاکرات و تبادل افکارى که با همدیگر کرده بودند اعلامیه‌اى به نام اعلامیه تهران صادر کردند و در آن اعلامیه صراحتاً تعهد کردند که امور اقتصادى و مالى ایران را به طور بسیار خوبى ترتیب و منظم کند و از کمک‌هاى مهم مالى و اقتصادى هم دریغ نکنند. متأسفانه تاکنون ما جز حرف از مفاد و مدلول این اعلامیه چیزى دستگیرمان نشده (مسعودى - بعدش هم همین طور) مخصوصاً که ملت ایران از ملت امریکا که علمدار آزادى دنیا هستند هوا خواه دول ضعیف هستند، همیشه انتظار داشت و هنوز هم مأیوس نشده که به دولت ایران کمک کنند. البته کمکی که اصطلاح خارج از تعهد خودشان باشد نیست براى این که اینها تعهد کردند البته بعضى از دول مثل ایتالیا مثل آلمان که اینها در موقع جنگ صف مخالف اینها بودند یعنى دشمن آنها بودند، کمک بسیار شایسته‌اى کردند و به دولت ترکیه که به هیچ وجه این خسارات و ضررهاى ما را نداشته بود، کمک مالى بسیار مؤثرى کردند، چون بنده با کمک نظامى مخالفم ولى نسبت به ایران به هیچ وجه توجهى نکردند و معلوم نشد که این هیأتى هم که رفته بودند به امریکا بالاخره چه کارى صورت دادند و بالاخره چون دولت و ملت امریکا همیشه با حسن ظن و با یک طرز بسیار صمیمى به دنیا معرفى شده‌اند.

بنده عقیده دارم بایستى که به امضاى خودشان اهمیت بدهند و هر چه زودتر کمک‌هاى اقتصادى لازم را به ایران بکنند. براى این که الآن ایران بیشتر از هر وقت محتاج این کمک هست.

همچنین دولت و ملت بزرگ شوروى که در این کار نفت همیشه از ما پشتیبانى مى‌کردند در این موقع که ملت ایران نیازمند به کمک مالى است علاوه بر کمک‌هاى اقتصادى و مالى باید هر چه زودتر آن طلاهاى ما را استرداد کنند که در این موقع به درد ایران بخورد که ما در مضیقه مالى از پاى در نیاییم.

چون بنده عقیده دارم که هیچ چیز ما را از پاى نمى‌تواند درآورد مگر مضیقه و گرفتارى مالى داخلى و الا به هیچ وجه اوضاع بین‌المللى اجازه نمی‌دهد که دول زورمند بتوانند این منظور بسیار حساس تاریخى ملت ایران را از بین ببرند فقط مضیقه مالى است که ممکن است ما را از بین ببرد.

نایب رئیس - آقاى اسلامى وقت شما تمام شده.

اسلامى - بله یک تلگرافى هم آقاى نماینده محترم خراسان آقاى سعید مهدوى داده‌اند که در مشهد یک میتینگ عظمى بر پا شده بود یک تلگرافى کرده بودن که با آن رأى دیوان دادگسترى لاهه مخالفت کرده بودند.

صدر‌زاده - همه جا بوده‏

امامى‌اهرى - قزوین هم میتینگ خیلى معظمى بوده.

نایب رئیس - آقاى کشاورز صدر نوبت خودشان را داده‌اند به آقاى حائرى‌زاده آقاى حائرى‌زاده بفرمایید.

حائرى‌زاده - بنده باید از آقاى کشاورزصدر تشکر بکنم که شب را اینجا بیتوته فرمودند و براى بنده وقت صحبت و فرصت صحبت و اجازه صحبت تحصیل کردند (آزاد - خدا آخر اجرتش بدهد) ما با تمام ملل عالم از در صلح و سازش پیش آمده و تا مجبور نشدیم وارد صف جنگجویان نشدیم اول ملت اتحاد جماهیر شوروى اگر چه در زمان تزارها ما خیلى صدمه دیدیم و مزاحم درجه اول ایران روس تزارى بود ولى پس از انقلاب اکتبر عقل لنین مقتضى بود که با تمام ملل از در صلح و سازش باشد بدون این که از طرف ایران توقع شود تمام امتیازات و مطالبات و عهود تحمیل شده لغو گردید.

دوم ممالک متحده امریکا که تا به حال ما ضرر و صدمه ندیدیم بلکه انتظار کمک داشتیم که جبران خسارت جنگ را نموده و این پل پیروزى که به کلى ناتوان و شکسته شده است ترمیم شود و هنوز غیر از حرف نتیجه ندیدیم.

سوم ممالک مجاور و برادران مسلمان ما که با همیدگر همدرد بوده و مصالح همه مقتضى وحدت و اتفاق است.

چهارم انگلستان که ملت و دولت تجارت پیشه مى‌باشد و غیر از منافع خودشان دیگر توقعى از آنها نیست و با آنها طرف کشمکش نیستیم و بدون جهت دولت انگلیس به حمایت از کمپانى متعدى غارتگر وارد میدان شد، روزى چتر باز روزى کشتى جنگى روزى دست به انقلاب داخلى زده و (اسباب زحمت یک ملت صلح طلب که حق بزرگى به گردن تمدن دنیا دارد) می‌شود.

هر دسته و جمعیت در این شهر یا مملکت تشکیل شود با هر عنوان و مرام پس از این که تحصیل قوه مختصرى کرد فورى چند نفرى از انگلیس‌هاى مارک‌دار ایران وارد شده موجبات تخریب را فراهم مى‌سازند. واقعه روز 23 تیر 1330 مسلم است که با تهیه قبلى در موقع ورود میهمان امریکایى براى کمونیست نشان دادن ملت ایران و نبودن امنیت و انتظام در ایران ایجاد شد.

ما فراموش نکردیم قبل امریکایى مأمور تبریز را که در موقع امتیاز نفت شمال کمپانى جنوب در ایرن به عنوان مذهب مقدمات آن را فراهم ساخت‏

واقعه روز 23 تیر ماه جارى تکرار همان واقعه بود بلکه شدیدتر و من اطمینان دارم دست مخفى کمپانى در وقوع این حادثه بوده است.

و خیلى متأسفم که به واسطه نبودن فرهنگ جمعى ایرانى فداى مصالح کمپانى شد برادران و خواهران ما که عموماً بدون تقصیر بوده از تماشاچى و افراد قواى انتظامى و نمایش‌دهندگان که مانند مهره شطرنج در حرکت بوده و عمل آنها به ضرر مملکت و خسارت غیر قابل جبرانى وارد ساخته ما قبلاً یک ملت متحد و متفق بوده‌ایم و این فاصله طبقات فکرى و مادى در بین نبود امروز در سایه عملیات کمپانى به قدرى فاصله زیاد شده است که جمعى دسته دیگر را قاتل خود مى‌داند.

کارگر تمام حواس خود را صرف مبارزه با غیر خود مى‌کند بدون توجه به این که اگر ما‌ها با یکدیگر عملاً مساعد نباشیم به نفع دشمنان ایران است.

کارفرما از ترس کارگر در مقام انتقال سرمایه به خارج و سرکوبى کارگر است. حاجى میرزا علینقى کاشى شنیدم آدم بدى نیست همیشه پیشقراول اعانه دادن و کار راه انداختن بوده ولى فعلاً فرار کرده است به آلمان و امثال او زیاد می‌باشند اختلاف بین مالک و زارع اختلاف بین طبقات محصلین در صورتی که ایرانی‌ها عموماً از مظالم کمپانى نفت شکایت دارند ولى یک دسته به نام مخالفین با شرکت‌هاى استعمارى و غیره دسته دیگر به نام فداییان اسلام حقیقت براى من مشکل شده که مدافع کدام یک از افکار موکلین در مجلس باشم زیرا که تمام طبقات با این اختلاف در انتخابات تهران به من رأى داده ولى تکلیف من چیست غیر از این که به عقیده خود عمل کنم به نفع یا ضرر هر کدام باشد.

من بین طبقات مختلف کسى که معتقد باشد به نفع کمپانى نفت باید دولت عمل کند سراغ ندارم و همه عقیده دارند که باید دکتر مصدق را براى عمل نفت حمایت کنیم (صحیح است) امروز جمعى از نمایندگان اصناف به تصور این که در مجلس مخالفت با حکومت دکتر مصدق است مذاکره تعطیل عمومى براى حمایت از حکومت دکتر مصدق داشتند این ورقه‌اى است که امضا کرده‌اند داده‌اند اینجا که من می‌ترسم که وقتم تمام بشود و فرصت نداشته باشم آن را بخوانم همین را تقدیم مقام ریاست می‌کنم در اینجا ابراز احساسات از طرف اصناف له جناب آقاى دکتر مصدق شده است و مذاکره تعطیل عمومى هم بوده (ناظرزاه و فقیه‌زاده - یک چیزى هم چاپ شده)

دکتر مجتهدى - این تعطیل را براى چه می‌کنند.

آزاد - آن تعطیل بازار هم به تحریک انگلیس‌ها است و قضیه بیست و سوم هم تحریک انگلیس‌ها است‏

حائرى‌زاده - تمام اینها ممکن است صحیح باشد صبح دوشنبه 24 جناب آقای دکتر مصدق من را دعوت فرمودند پس از شرفیابى فرمودند کراراً به دستگاه انتظامى دستور داده شده بود که در اجتماعات نباید مزاحم باشد و حمله و شلیک کند و واقعه روز گذشته موجب شده است که توقع کنم چند نفر از مجلس با کمک آقایان دکتر سنجابى و امیر علایى در تحقیق این موضوع اقدام نموده معلوم شود علت وقوع این جریان چه بوده.‏

بنده با این که کسالت داشتم ولى علاقه داشتم ریشه این عمل معلوم شود سه جلسه با مأمورین شهربانى به چند مریضخانه براى تحقیق رفتم ولى هنوز نفهمیدم چه شد که این جنگ شروع شد

البته از ورود این مهمان آمریکایى ما قبل از سه روز مطلع نشدیم ولى مطمئناً یک مراکز معینى خیلى زودتر مطلع بودند و صبح روز 23 رادیو لندن واقعه خونین عصر را خبر داد (صحیح است) مقدمه قضیه این بود که جمعى بى‌گناه براى ابراز احساسات نسبت به مقتولین آبادان تجمعى کردند از میدان فیشرآباد خیلى منظم آمدند تا نزدیک مجلس پلیس انتظامى

+++

هم کاملاً مراقب اوضاع بوده است که در نقاطى که احتمال خطر بوده جلوگیرى کند و کاملاً هم جلوگیرى کرده بود تا آنجا که ما تحقیق کردیم ولى در جلوى مجلس چه پیش آمد شده هنوز تحقیقات ما به جایى نرسیده است که بتوانیم ببینیم چه شد که این جریان ایجاد شد در این که در این جمعیت افرادى خود را براى حمله یا دفاع مجهز کرده بودند تردیدى نیست مورد انکار هم نیست این جمعیتى که آمده بودند اینجا مهیا بوده‌اند (شوشترى - چرا مجهز بوده‌اند؟) حالا براى دفاع بوده یا حمله من نمی‌دانم ولى تردیدى نیست که مجهز بوده‌اند.

در این که در این مملکت دست خیانت اجنبى به قدرى فاصله طبقاتى را زیاد کرده که با این که بنده نسبت به آقاى آزاد ارادت دارم و با هم در یک حوزه انتخاب شدیم و حالا هم هیچ وقت بى‌ارادتى نسبت به ایشان نکرده‌ام ممکن است ایشان به عرایض من باز با سوء ظن نگاه بکنند این است که دست اجنبى در میان طبقات ایجاد نفاق اختلاف را تولید کرده و هنوز هم می‌کند (اردلان - باید این دست را قطع کنیم و راحت بشویم مگر چقدر می‌شود تحمل کرد؟) من اطمینان دارم که در دسته‌جات متشکل تهران به هر اسم و عنوانى که تشکیل شده باشند دست‌هاى مرموز انگلستان کاملاً وارد است چه به عنوان دین باشد چه به عنوان آزادى باشد چه به عنوان دست چپ باشد چه به عنوان دست راست باشد چه به عنوان فدایى اسلام باشد چه به عنوان توده باشد در این دستگاه‌ها انگشت اینها هست و تحریک و فساد هم سرمایه زیادى لازم ندارد وقتى که یک اجتماع بزرگى شد و یک چهار نفر آن وسظ مرده باد یا زنده باد کشیدند وقتى که زمینه حاضر شده باشد تولید اختلاف فکرى شده باشد جمعى به یکدیگر به نظر بغض نگاه بکنند به هم ریختگى شروع می‌شود من وقتى یک عده از این محصلین را مى‌بینم خیلى متأثر می‌شود که در نتیجه تلقین‌ها تبلیغات مثل این که دشمن همدیگر شده‌اند در صورتى که در مدرسه مسائل اصولى بحث و انتقاد می‌شود دشمنى شخصى ایجاد نمی‌کند مثلاً ما در مجلس در یک مسائل اصولى داریم بحث می‌کنیم براى این که یک حقیقتى روشن بشود مطالب را به دیگران حالى بکنیم اگر چنانچه طرف ما قانع نشد و اکثریت را برد ما که دشمن هم نمی‌شویم همه با هم رفیقیم همه داریم براى مملکت خدمت مى‌کنیم همه باید این مملکت را براى ترقى آماده بکنیم البته عقاید مختلف است ولى خصومتى در بین نیست ما از عمل دولت انتقاد مى‌کنیم یا یک طرحى اگر به نظر اصلح باشد و مقدم باشد به سایر طرح‌ها براى آبادى مملکت اظهار مى‌کنیم و این دلیل نمی‌شود که ما دشمن هم باشیم که چرا این بر خلاف من فکر می‌کند ولى در بین طبقات جوان که ورزش فکریشان در این کار کم است و در بین طبقات کارگر و عوام ما به قدرى تبلیغات شده که مثل این است که دشمن خونى یکدیگرند این سرچشمه‌اش همام کمپانى علیه‌السلام است (آزاد - علیه‌اللعنه) (شوشترى - به تنهایى نه خیر یک عده سرمایه‌داران هم تحریک می‌کنند) اگر فرهنگ ما سطحش بالا آمده بود گرفتار این دردهاى بى‌درمان نشده بودیم سطح فرهنگ ما را هم آنها نگذاشتند بالا بیاید در مدارس ما همه‌اش نوکر تربیت کردند هر کس از مدرسه بیرون آمد مى‌آید در خانه این آقاى و آن آقا که پشت میز یک اداره‌اى کار براى خودش بگیرد (صحیح است) فرنگى که این کار را بکند براى بیچاره کردن مملکت است اینها تمام دست استعمار است که ما را به این روز سیاه انداخته.

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده وقتتان تمام شد.

حائرى‌زاده - مطالب من همین‌ها بود یک وقت دیگرى اگر فرصت پیدا بکنم باز مى‌آیم صحبت می‌کنم مانعى ندارد

تیمورتاش - آقا حاضریم وقت به شما بدهیم هیچ اشکالى ندارد.

حائرى‌زاده - دولت یک کارهایى هم دارد من اصرارى ندارم یک جلسه دیگر باز مى‌آیم صحبت می‌کنم.

نایب رئیس - آقاى برومند.

برومند - پریروز بنده کسالت داشتم و نتوانستم در جلسه گذشته شرکت کنم تا نسبت به حادثه تأسف آور روز یکشنبه 23 تیر ماه مراتب تأسف و تألم خود را به عرض مجلس برسانم و ضمناً علت یا علل آن را متذکر شوم.

جاى تردید نیست که این گونه حوادث در کشورمان که داراى حزب متشکل نیست در مسائل مملکت و عمومى در صورتی که اختلاف عقیده‌اى موجود باشد روى اصول مبارزه کنند بدون تحریکات خارجى رخ نمی‌دهد

این پیش‌آمدها در همه جاى دنیا حتى ممالک مترقى هم مى‌شود و اغلب هم بدون تحریکات خارجى رخ نمى‌دهد در کشور ما مخصوصاً در سنوات اخیر چرا این تحریکات مؤثر است به نظر بنده تا زمینه براى هر کارى تهیه نشود آن کار به نحو دلخواه انجام نمى‌شود چنانچه زارعى خواست بذرى بیفشاند تا زمین مزروعى را آماده نکند حاصلى را که بخواهد به دست نمی‌آورد.

در ایران عواملى چند موجب فقر عمومى و پریشانى مردم گشته و زمینه را براى وقایع ناگوار آماده ساخته است یکى از آن عوامل خسارات هنگفت زمان جنگ است که به وسیله متفقین در مقابل نام پل پیروزى و هزاران وعده دیگر که مانند وعده خوبان یکى از آنها حتى براى نمونه هم وفا نشد به ملت و کشور عزیز ما تحمیل شد و کاش فقط به عدم وفاى به عهد اکتفا کرده بودند.

آمریکا با کمال تأسف مى‌بینم علاوه بر این که خسارات ما را جبران نکردند در فضیه نفت بر خلاف انتظارات ملت ایران به ضرر ما قیام و اقدام می‌کنند و نمى‌خواهند بگذارند ما از منابع ثروت خداداى خودمان استفاده کنیم و به این فقر عمومى و بى‌سر و سامانى که فقط براى کشور ما خطرات عظیم در بر دارد بلکه آرامش و صلح جهانى را به خطر مى‌اندازد خاتمه دهیم.

عقلا همیشه منافع کوچک را فداى منافع بزرگ کرده و مى‌کنند نمی‌دانم چرا این اصل مسلم در قضیه نفت ما رعایت نمى‌شود زیرا ما که از فروش نفت به مشتریان شرکت سابق حرفى نداریم مى‌گوییم آنها هم که از متفقین زمان جنگ ما هستند ضرر مختصر بلکه ناچیزى را که عبارت از پرداخت قیمت نفت ما است بعد از پنجاه سال بر خود هموار کنند تا ما با آن پول به بهبود وضع خراب اقتصادى خود بپردازیم و منفعت عظیمى را که عبارت از رفع خطر نابودى خودمان و دیگران است عاید دنیا و ممالک دموکرات جهان سازیم.

یکى دیگر از عواملى که موجب فقر عمومى شده است و زمینه را براى هر گونه هرج و مرجى آماده کرده است دریافت مالیات‌هاى غیر مستقیم است که تماماً به طبقات دوم و سوم کشور یعنى اکثریت ملت ایران تحمل مى‌شود بدبختانه داراى همین قوانین غیر عادلانه هم تبعیض قائل مى‌شوند و با گذشت‌هاى بی‌مورد و اخذ رشوه از متمکنین مملکت مالیات گرفته نمى‌شود چنانچه در کمیسیون اقتصاد ملى موقع طرح لایحه بیست میلیارد ریال قرضه ملى با حضور جناب آقاى وزیر دارایى متذکر شدم عده‌اى از متمکنین هستند که مالیات‌شان را نپرداخته‌اند پریروز جنابعالى فرمودید که صورت تهیه کنیم بنده یک تحقیقاتى کردم البته صورت کاملى هنوز به دست نیامده ولى چند تا یادداشت دارم که اینها مالیات‌شان را از 1319 نداده‌اند و به خصوص مالیات‌هایى که از عواد سرشارى که عاید اشخاص شد یعنى در سال‌هاى 1323 و 24 و 25 اینها تمام پرونده‌هایش معوق مانده و حتى بعضى‌ها را از بین برده‌اند حالا براى نمونه یکى دو تا از آن یادداشت‌ها را عرض مى‌کنم و از جناب آقاى وزیر دارایى استدعا دارم از مأمورین مربوط که در رأس آنها آقاى ایمانى قرار دارند و در این کار هم خیلى جدیت کرده‌اند تشویق بفرمایند که انشاالله تا تهیه اوراق قرضه ملى مبلغ متنابهى وصول شده باشد الآن دولت به این حساب تقریبى که بنده در دست دارم در حدود دویست میلیون ریال مالیات طلبکار است و اینها اغلبش هم به مرحله وصولى رسیده است یعنى با مختصر توجهى این مالیات‌ها وصول خواهد شد تمام هم می‌توانند بپردازند از مردم فقیر نیستند مثلاً مدیر شرکت اسودان ایشان یک میلیون و سیصد و پنجاه هزار تومان مالیات بدهکار بوده است آقاى عیوض‌زاده مدیر شرکت اسودان است و یک میلیون و سیصد و پنجاه هزار تومان بدهکار است دستگاه وصول مالیات بر درآمد چون رشوه گرفته است و از این شخص نمى‌خواسته است مالیاتش را وصول بکند می‌آید ضمانتى از آقاى باتمانقلیچ مى‌گیرد با مدت که ایشان ضامن مى‌شوند در مدت 6 ماه که اگر این مالیات را ایشان نپرداختند من بپردازم اداره مالیات بر درآمد در این مدت مالیات ایشان را قطعى نمی‌کند تا او مسافرت می‌کند به امریکا و بعد از مدت شش ماه وقتى که او در مسافرت بوده است قرار قطعى صادر مى‌کنند رأى نهایى می‌دهند وقتى می‌روند به آقاى باتمانقلیچ ابلاغ مى‌کنند ایشان مى‌گوید من تا فلان مدت ضامن بودم و مدت ضمانت من سر آمده در صورتی که معمولاً این قبیل ضمانت‌ها مدت ندارد و بدون مدت باید باشد که اگر مؤدی نپرداخت ضامن بپردازد و خود آقاى مؤدى هم که رفته است به امریکا بنابراین یک میلیون و سیصد و پنجاه هزار تومان مالیات دولت را معلوم نیست در مقابل چقدر عواید در مقابل چه مبلغى که از جیب مردم فقیر این مملکت ربوده است برداشته و رفته (شوشترى - بگویید که کدام سبیل‌ها چرب شده است) همه سبیل‌ها البته مقصودم مأمورین قبلى هستند نه مأمورین فعلى چون الآن تمام مأمورین مالیات بر درآمد خوب کار مى‌کنند و کمال جدیت را هم دارند امیدوارم همان طوری که عرض کردم جناب آقاى وزیر دارایى تقویت‌شان بکنند که بتوانند تمام مالیات‌هاى معوقه را وصول بکنند یکى دیگر هم شرکت فرهاد است جناب آقاى وزیر دارایى این شرکت هر در حدود یک میلیون و صد هزار تومان مالیات بدهکار است ولى گویا یک قرار نهایى صادر شده بود یک قرار و طرح توافقى صادر شده بود که این موضوع را پایمال بکنند و در اثر اقدامات اخیر آقاى

+++

ایمانى این طرح از بین رفته است و حالا این طور می‌فرمایید تحت تعقیب است البته این هم باید تحت توجه آقا باشد که دیگر پایمال نشود گر چه حالا وضع بهتر است از مجموع 4461 پرونده مال مقاطعه‌کاران همان طور که عرض کردم از 1321 به بعد آنها مانده است 267 پرونده موجود است بقیه معلوم نیست که چه شده و کجا رفته از این 267 پرونده 148 پرونده آن مختومه و رسیدگى شده است 119 پرونده دیگر از سال 1319 تا 1326 که جمع کل اخطار آنها بالغ به یکصد و نود و دو میلیون و چهل و دو هزار و سى ریال که در همان حدود بیست میلیون تومان مى‌شود مالیات این پرونده‌ها معوق مانده است که اینها قابل وصول است و اگر آنها وصول بشود بنده گمان مى‌کنم‏ که اینها را زودتر از اوراق قرضه ملى که بهتر مى‌شود وصول بکنند از قرار که مشاهده مى‌کنم آقایان مثل این که حوصله ندارند عرایض بنده را گوش بدهند این است که به عرایض خودم خاتمه مى‌دهم اما لازم مى‌دانم از اقداماتى که جناب آقاى ابوالقاسم امینى مأمور فوق‌العاده دولت در اصفهان در بهبود اوضاع اصفهان و مخصوصاً کارخانه‌جات معمول داشته‌اند بنده و سایر آقایان نمایندگان اصفهان سپاسگزارى نماییم و مخصوصاً تدبیرى که روز یکشنبه به کار برده‌اند چون همین توطئه‌ای که در تهران اجرا شد در اصفهان هم بنا بوده است اعمال بشود ایشان با تدبیر خاصى نقشه آنها را خنثى مى‌کنند و فقط تظاهراتى در چند نقطه شهر بدون سر و صدا و زد و خورد انجام می‌شود

ولى البته همین قصد را داشته‌اند همین زد و خورد و کشت کشتاری که اینجا شده است در اصفهان هم قصد داشته‌اند اجرا بکنند حقیقتاً آقاى امینى با کمال مهارت جلوگیرى کرده‌اند و واقعاً عمل ایشان بسیار قابل ستایش بوده است چون اینجا ذکرى کرده بودند که آقاى امینى استاندار شده‌اند زحماتى که کشیده‌اند لازم دانستم به عرض مجلس شوراى ملى برسانم براى این که زحمات آقاى دکتر سجادى هم از نظر دور نباشد عرض مى‌کنم که ایشان هم خیلى در موقع مأموریت‌شان در اصفهان زحمت کشیده‌اند ولى متأسفانه ایشان موقعى به اصفهان رفتند که سه چهار تا کارخانه در اصفهان تعطیل بود و دولت هم پولى نداد اتفاقاً موقع تعویض یعنى سقوط دولت علا و آمدن دولت آقاى دکتر مصدق بود و به اصطلاح دولت مسلط بر اوضاع نبود و در همان تحویل و تحول بوده که آقای دکتر سجادى با کمال نارضایتى از اصفهان آمدند و انصافاً به ایشان ظلم شد یعنى این طور که باید کمک بشود به ایشان نشد و فعلاً هم ناراضى هستند و امیدوارم که دولت وسایل رضایت ایشان را فراهم بکند موضوع دیگرى که از دولت استدعا دارم این است که در جستجوى مرتکبین وقایع جانخراش روز یکشنبه که منجر به جرح و قتل عده زیادى مردمان بی‌گناه شده جدیت فراوانى بکنند و با اطلاعاتى که هست معلوم می‌شود که اینها مقدمه‌اش فراهم بوده است و شاید به دولت گزارش هم داده شده حالا چطور شده که نتوانسته‌اند جلوگیرى بکنند نمى‌دانم امیدوارم که جناب آقاى وزیر کشور محرکین اصلى را تعقیب بکند و دستگیر بکنند و مجازات بکنند و همچنین اگر چنانچه مأمورینى در این کار مسامحه کرده‌اند و گزارش‌هایى که باید تهیه بکنند و بدهند نداده‌اند آن قسمت را هم تحقیق بکنند و متخلفین را هم تعقیب و مجازات بکنند براى این که علاج واقعه را پیش از وقوع باید کرد نه این که دست روى دست گذاشت تا یک واقعه‌اى رخ بدهد حالا آمار صحیحى در دست نیست ولى آنچه معلوم است عده بسیارى کشته و زخمى هست مسئول این کشت و کشتار کیست این البته باید معلوم بشود که اگر مأمورین مسامحه کرده‌اند در کار مجازات بشوند دیگر به عرایضم خاتمه می‌دهم.

3 - بیانات آقاى شوشترى طبق ماد 90 آیین‌نامه.

شوشترى - طبق ماده 90 عرایضى دارم.

نایب رئیس - به شما که توهین نشد.

شوشترى - آقاى اسلامى در بیانات‌شان فرمودند که من متوجه نبودم باید توضیح بدهم که من بى‌توجه و بى‌اراده عرضى نمى‌کنم.

نایب رئیس - بفرمایید

اردلان - آقاى شوشترى ایشان چیزى نگفتند.

شوشترى - به شما نگفت پس پنبه توى گوش بود (اردلان - ما چیزى نشنیدیم که بر خلاف ادب باشد) بسم الله الرحمن الرحیم. آقاى اسلامى اولاً این جمله را عرض کنم‏

نایب رئیس - به طور اختصار بفرمایید.

شوشترى - به طور اختصار عرض مى‌کنم اگر بنا بشود وکلاى مجلس از خارج از ایالات از ولایات تهران از دولت از جراید به انحا مختلف تهدید بشود این وضعیت قابل بقا نیست من خوزستانیم از مادرم گرگانیم 24 هزار فامیل دارم چطور که به آقا نوشته‌اند و به من ننوشته‌اند از کجا معلوم که همان دست مرموز به ایشان ننوشته باشد به علاوه من موضوع قتل ماژورایمبرى که از نصاب دیگران خارج بود آنچه را که من اطلاع داشتم و در قضایا وارد بودم و در کابینه قبلى منصور با کمال صراحت سیاست مرموز دویست ساله را گفتم که این شخص وارسته وزیر محترم دارایى نشسته بود و وزرا و تماشاچی‌ها و وکلا و مخبرین جراید به حالت بکا در آمدند عده‌اى دستمال‌ها را آوردن بیرون اشک می‌ریختند امروز آقا مى‌آیند گوشه می‌زنند که از من انتظار نداشتند یعنى همان طوری که یک ورق پاره‌اى تویش اسم متدینین را مى‌خوانند مثل حاجى میراز مجیدى طاهرى مثل حاجى عباسعلى سقط فروش که اینها نسبت بدهند که من العیاذ بالله عامل شرکت نفتم مى‌گویند که بیا آنجا ببین مگر من چه گفتم آقا من به آقاى مکى چه اعترضى کردم آقا خودش اقرار می‌کند که آقاى مکى خوب دارد اجرا مى‌کند آقا وکیل مجلس شوراى ملى مجری نیست ناظر است قانون اساسى او را حق نظارت داده اگر بنا بشود قوه مقننه در امور مجریه مداخله بکند وضع مملکت آشفته مى‌شود من گفتم چون در جراید یا واقع است یا واقع نیست مثل سؤالى است که امروز کردم از شخص آقاى نخست‌وزیر این سؤال را به الو فرضیه و تردید گفتم چون باید قضایا تحقیق بشود من می‌پرسم که بفهمم چه عده‌اى کشته شده بفهمم که عده‌اى زخمى شده بفهمم اینها بستگان‌شان کیست؟ من صاف مى‌گویم در مجلس شوراى ملى می‌گویم به انگلیس و آمریکا و روس مى‌گویم ایرانى کمونیست ندارد و زیر با کمونیستى نمی‌رود (صحیح است) النهایه ظلم ظالمین عده را به صورت متشنج در آورده آن وقت منعکس مى‌شود به این صورت من اگر به این ترتیب اعتراض کردم آقایان وکلا نباید بیایند به همدیگر سیخ بزنند که از آقا ما توقع نداشتیم یا چه شده من با اراده گفتم و با تشخیص گفتم وکیل مجلس شوراى ملى وظیفه‌اش وضع قانون است قانونگزارى و نظارت در اجراى قوانین موضوعه است از طرف دولت‌هاى مسئول و اگر تخلف دید سؤال و استیضاح بکند و مطالبش را در کمال آزادى و با کمال شهامت بگوید و از تهدید و این گوشه زدن‌ها هم نمی‌ترسم زیرا الخائن خائف خائن نبودم خیانت نکردم مطالب و حقایق را روزى گفتم که دیگران نعل وارونه می‌زدند حالا مى‌خواهند مرا متهم بکنند عمال اجنى مرا عامل اجنبى بگویند.

اسلامى - آقاى رئیس بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم حق توضیح دارم.

نایب رئیس - اخطار چى آقا

اسلامى - ایشان تحریف کردند حرف بنده را گفتند که بنده گفته‌ام آقاى مکى مأمور اجرا هستند حالا هم می‌گویند

نایب رئیس - همین قدر که توضیح دادید اجازه بفرمایید مجلس وارد دستور بشود

جمال امامى - آقاى وزیر کشور یک توضیحاتى می‌دادند که بعد قطع کردند امر بفرمایید که توضیحات‌شان را ادامه بدهند راجع به سؤالى که کردیم.

4 - موافقت با طرح لایحه انتقال 14 میلیون لیره از پشتیبانى اسکناس در جلسه آینده.

نایب رئیس - حالا دولت یک تقاضاى دیگر کرده است که قرائت مى‌شود جناب آقاى گنجه نایب رئیس محترم آقایان دوستان این طور صلاح دانسته‌اند که بنده بدواً تقاضا کنم که لایحه 14 میلیون لیره در دستور امروز قرار گیرد.

نایب رئیس - توضیحى دارید آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى - چون لایحه مریوط به قرضه 14 میلیون لیره کمال ضرورت را دارد از حضور محترم آقایان تقاضا مى‌کنم که موافقت بفرمایید در دستور امروز قرار بگیرد.

نایب رئیس - چون مطابق ماده 80 دولت این حق را دارد بنابراین تقاضاى آقاى وزیر دارایى این است که در دستور قرار دهیم فعلاً بایستى رأى گرفته شود که در دستور قرار گیرد آقاى صفایى مخالف هستید؟ (صفایى - بلى) بفرمایید.

صفایى - مخالفت بنده با این قسمت نه از لحاظ طرح اصولى این قانون است بلکه از این لحاظ است که این لایحه موضوع خیلى مهمى است و می‌بایستى نمایندگان قبلاً متوجه طرح و امکان مطالعه برای‌شان باشد این لایحه دیروز عصرى طبع و توزیع شده لایحه چنین مهمى نمى‌بایستى به صورت غیر عادى طرح شود تا این که نمایندگان خدا نکرده بگویند ما مجال مطالعه نداشتیم این قضیه هم خیلى آنى و فورى نیست که اگر تصویب آن 24 ساعت به تأخیر افتد طورى شود این طور نیست که اگر 24 ساعت تأخیر بیفتد خداى نکرده زیانى متوجه کشور بشود بنابراى عجله لزومى ندارد بنده از جناب آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم این را جزو دستور جلسه بعد بگذارند تا بتوانیم کاملاً مطالعه بکنیم و با یک اتحاد و روش کاملى رأى بدهیم عجله در یک امر اقصادى آن هم در قسمت پشتوانه اسکناس زیبنده نیست مگر این که یک علت فوریت آنى براى آن باشد چون این علت نیست و موضوع هم پشتوانه اسکناس است از جناب آقاى وزیر دارایى خواهش مى‌کنم تا جلسه آینده مجال مطالعه بدهند مسلماً دو روز هم پیش آمدى نخواهد کرد و خرج ضرورى هم که ما احتیاج داشته باشیم در ظرف دو روز پیش آمد

+++

نخواهد کرد استدعا می‌کنم که مجلس را بگذارند که مطالعه بکند و با مطالعه این کار را انجام بدهیم که خداى نکرده پشیمانى نداشته باشیم نه امر سیاسى است نه امر فورى است یک امر اقتصادى است که فوریت هم احتیاج ندارد دو روز هم که تأخیر بیفتد و طورى نمى‌شود این مجال را بدهید.

نایب رئیس - آقاى ملک‌مدنى موافق هستید؟ بفرمایید

ملک‌مدنى - عرض کنم بنده با این که دولت تقاضا بکند جزو دستور جلسه بعد قرار بگیرد مخالف هستم البته بسته به نظر جناب آقاى وزیر دارایى است که بعد از بنده توضیح خواهند داد بسته به نظر ایشان است اما آنچه که معلوم است این لایحه چند روز است که به مجلس داده شده و رویش هم مطالعه شده به چند کمیسیون هم رفته و کمیسیون‌هاى مختلف بودجه و دارایى و اقتصادى هم مطلع بودند بنده خیال مى‌کنم اگر مطرح شود ضرورت دارد و مصلحت نباشد که به جلسه آتیه بیفتد.

نایب رئیس - اعلام رأى می‌شود

صفایى - اجازه بفرمایید آقاى وزیر دارایى توضیح بدهند چون ممکن است ایشان با تأخیر آن موافق باشند

وزیر دارایى - اجازه می‌فرمایید

نایب رئیس - بفرمایید

وزیر دارایى - با این که فوریتش براى دولت محرز است یعنى ضرورتش که طبق ماده 80 در دستور قرار بگیرد ضرورت داشت ولى معذلک براى این که تصور نفرمایند که دولت مى‌خواهد آقایان را غافلگیر کند و مجال مطالعه را از آقایان بگیرد دولت موافقت می‌کند که در جلسه دیگر جزو دستور قرار بگیرد.

نایب رئیس - بسیار خوب در جلسه آتیه جزو دستور قرار مى‌دهیم.

شوشترى - جناب آقاى رئیس استدعا دارم سؤال بنده را به دولت ابلاغ بفرمایید.

5 - طرح و خاتمه مذاکره گزارش کمیسیون حسابدارى راجع به فروش اراضى به مجلس سنا.

نایب رئیس - ابلاغ خواهد شد گزارش کمیسیون محاسبات راجع به واگذارى زمین به مجلس سنا مطرح است آقایان استحضار دارند در جلسات قبل پیشنهادات قرائت شده و فقط دو پیشنهاد مانده که الآن قرائت می‌شود.

اینجانب پیشنهاد مى‌نمایم تبصره ذیل اضافه شود.

تبصره - از قیمت زمین محل فعلى اپرا که در خیابان فردوسى است جهت مجلس سنا از شهردارى خریدارى و تعمیر شود کهبد.

نایب رئیس - آقاى کهبد این پیشنهاد وارد نیست پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

پیشنهاد مى‌کنم که تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود. دولت مکلف است قانون ملى شدن شیلات را در ظرف دو هفته به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید.

نایب رئیس - وارد نیست خود آقاى دکتر هم تصدیق دارند پیشنهادات تمام شد اعلام رأى مى‌شود ماده واحده قرائت مى‌شود و بعد رأى مى‌گیریم.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون محاسبات به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون محاسبات لایحه کارپردازى مجلس شوراى ملى راجع به فروش زمین واقع در شمال باغ مجلس شوراى ملى به مجلس سنا را رسیدگى نموده و با توجه به دلایل و توضیحات مذکور در مقدمه لایحه ماده واحده پیشنهادى را به شرح زیر تصویب کرد و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

ماده واحده - مجلس شوراى ملى به کار پردازى اجازه مى‌دهد پنج قطعه زمین خریدارى ملکى و متصرفى مجلس شوراى ملى واقع در محوطه پشت دیوار شمال باغ بهارستان را به مساحت 95 و 3167 متر مربع (داراى سند مالکیت) به مبلغ تمام شده (95/2402444 ریال) به مجلس سنا واگذار نموده و اسناد مثبته آن را در دفتر رسمى تنظیم و مبادله نماید.

مبلغ مزبور طبق ماده دوم قانون بودجه سال 1323 چایخانه مجلس براى ساختمان بناى جدید کتابخانه مجلس شوراى ملى اختصاص خواهد داشت.

مخبر کمیسیون محاسبات - ناصرقلى اردلان.

نایب رئیس - رأى مى‌گیریم به ماده واحده‌اى که قرائت شد آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد تصور مى‌کنم این لایحه نبایستى به مجلس سنا برود زیرا یک لایحه داخلى مجلس شورای ملى است.

امامى‌اهرى - تا به مجلس سنا نرود جنبه قانونى پیدا نمى‌کند باید تمام تشریفاتش انجام شود (صحیح است)

دکتر معظمى - ممکن است که سنا مخالف باشد.

نایب رئیس - بسیار خوب به مجلس سنا ارسال مى‌شود.

اردلان - از سنا که بر گشت باید با ورقه رأى گرفت چون لایحه مالى است.

نایب رئیس - لایحه انتقال ملک است مطابق نظامنامه بعد با ورقه رأى گرفته مى‌شود.

6 - طرح و خاتمه مذاکره اجازه استخدام آقاى آندره گدار مدیر و متخصص باستان‌شناسى.

نایب رئیس - گزارش مربوط به استخدام آقاى گدار که در دستور است مطرح می‌شود

گزارش کمیسیون‌ها قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون فرهنگ به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون فرهنگ با حضور آقاى وزیر فرهنگ به لایحه شماره 24577 مورخ 7/8/29 دولت راجع به تجدید استخدام آقاى آنده گدار تبعه دولت فرانسه به سمت مدیر و متخصص باستان‌شناسى و موزه و کتابخانه ملى وزارت فرهنگ رسیدگى نموده و عین لایحه دولت را تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى می‌نماید.

مخبر کمیسیون فرهنگ - فرهودى‏

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه با حضور آقاى وزیر فرهنگ لایحه شماره 24577 دولت راجع به تمدید کنترات آقاى آندره گدار تبعه دولت فرانسه را به عنوان متخصص باستان‌شناسى و مدیریت موزه و کتابخانه مطرح نموده با توجه به خدمات گذشته ایشان لایحه پیشنهادى را عیناً تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - دکتر کیان‏

نایب رئیس - عین ماده واحده پیشنهادى دولت قرائت می‌شود.

ماده واحده - وزارت فرهنگ مجاز است مدت خدمت آقاى آندره گدار تبعه دولت فرانسه را از تاریخ اول فروردین ماه 28 براى مدت 5 سال دیگر به سمت مدیرى باستان‌شناسى و موزه و کتابخانه با شرایط پایین تمدید نماید.

الف - حقوق آقاى آندره گدار در ماه چهارصد و بیست لیره انگلیس (420) خواهد بود و نصف آن را به ریال و نصف دیگر را به لیره دریافت خواهند نمود علاوه بر حقوق کرایه‌خانه او نیز از بودجه وزارت فرهنگ پرداخت و یک اتومبیل هم در اختیار او قرار داده مى‌شود.

ب - در پایان مدت قرارداد هزینه سفر مراجعت خود و خانمش به فرانسه از طرف وزارت فرهنگ پرداخت خواهد شد.

ج - آقاى آندره گدار می‌تواند در پایان سال دوم قرارداد خود را فسخ و هزینه معاودت خود و خانمش را دریافت نماید و هرگاه قبل از دو سال شخصاً بخواهد قرارداد خود را فسخ نماید حق دریافت هزینه سفر معاودت را نخواهد داشت.

د - آقاى آندره گدار سالى یک ماه مرخصى با استفاده از حقوق خواهد داشت که ترتیب اعطاى آن با وزارت فرهنگ خواهد بود.

ه - وزارت فرهنگ مجاز است سایر شرایط استخدامى آقاى آندره گدار را طبق قانون 23 عقرب 1301 تعیین قرارداد را امضا نماید.

تبصره - آقاى آندره گدار موظف است در مدت این قرارداد علاوه از وظایف معینى که دارد در ماه دو جلسه علمى و درسى مرکب از کارمندان اداره باستان‌شناسى براى مطالعات و تبادل نظر و مشاوره راجع به کار و اقدام تخصصى خود تشکیل دهد و نتیجه عملیات حفارى و مطالعات خود را روى نظر مشاورین براى انتشار تدوین نماید.

بعضى از نمایندگان - وزیر فرهنگ نیستند.

نایب رئیس - دو سه نفر از وزرا هستند مانعى ندارد این طرح نیست لایحه است چون روى ورقه ثبت اسم شده است بنابراین به ترتیب مخالف و موافق که در ورقه اسم نوشته‌اند اجازه داده مى‌شود آقاى فولادوند (نیست) آقاى اردلان.

اردلان - عرض کنم راجع به این لایحه‌اى که الآن مطرح است اول همکار محترم آقاى فولادوند به نام مخالف اسم نوشته بودند امیدوارم که رفع کسالت‌شان بشود و زودتر تشریف بیاورند بنده به نام مخالف دوم نوشته بودم که عرایض خودم را عرض مى‌کنم و نسبت به استخدام اتباع خارجى از دوره چهارده که بنده افتخار نمایندگى را داشتم تا حالا همیشه یک نظرى داشتم که به عرض مجلس رساندم و باز هم نظر خودم را تکرار می‌کنم نظر بنده یک نظر اصولى است و به هیچ وجه وارد شخصیت این که فلان آدم تبعه کجا است با من حب و بغض شخصى داشته باشد ابداً نیست بلکه مقام علمى آقاى گدار را من در این موقع بسیار ستایش مى‌کنم ولى یک موضوع را که بنده همیشه معتقد هستم این است که در کشور ما وقتى که یک تبعه خارجى را بخواهیم استخدام کنیم دو اصل را باید در نظر بگیریم اول این که ببینیم یک ایرانى مى‌تواند جاى این را بگیرد: اگر چنین شخصى بود آن ایرانى را استخدام کنیم و از استخدام خارجى صرف‌نظر کنیم (صحیح است) و به جاى آن ایرانى یک نفر خارجى را استخدام نکنیم و آیا در درجه دوم اگر

+++

یک ایرانى نداشتیم باید همان روزى که یک خارجى را استخدام مى‌کنیم باید ببینیم چه نقشه‌اى باید طرح کنیم که یک روزى خودمان بى‌نیاز بشویم از وجود این خارجى و یک روزى یک ایرانى بتواند جاى این را بگیرد و الا این اصل به هیچ وجه صحیح نیست و قابل قبول نیست که ما زیر بار این اصل برویم که یک خارجى را استخدام کنیم این موضوع را در خصوص مؤسسه پاستور هم بنده گفتم سایر چیزها را هم گفتم گفتم ما با کمال میل از کارشناسان خارجى استفاده مى‌کنیم اگر ایرانى نداشته باشیم و اگر هم ایرانى نداشتیم و خارجى استخدام کردیم بایستى فکر کنیم که چند سال بعد خود را از وجود او بى‌نیاز کنیم و بتوانیم یک ایرانى به جاى او بگذاریم این سیاست نیست که بنده مى‌بینم یک قراردادى را با همان شخص تجدید کنیم بدون این که فکر کنیم که چه وقت یک نفر ایرانى جاى او بگذاریم این چه سیاستى است که دولت‌هاى وقت تعقیب مى‌کنند اما موضوع باستان‌شناسى سال‌ها است که این آقاى گدار را آورده‌اند در ایران در ابتداى عرضم عرض کردم بسیار هم از ایشان راضى هستیم بسیار هم مرد شریفى است مرد دانشمندى است ولى بارها بنده عرض کردم که ما چرا خودمان نباید فکر کنیم که یک نفر ایرانى بتواند جانشین او بشود (دکتر طبا - داریم آقا) خیلى خوشوقتم که آقاى دکتر طبا هم با نظر من موافق هستند عرض من این است که ما به هیچ وجه در صدد این نیستیم که ایرانی‌ها را به جاى این مستخدمین خارجى بگذاریم حالا این قرارداد مسیو گدار را مجلس شوراى ملى رأى بدهد براى یک سال دو سال سه سال ولى باز هم بعد از سه سال مى‌آورند باز تجدید مى‌کنند در صورتى که در ضمن این سال‌ها مى‌شود یک ایرانى تربیت کرد جاى او گذاشت این صحیح نیست که ما دستمان را بگذاریم روی هم و در این فکر نباشیم ایرانی‌ها از حیث هوش لیاقت استعداد از خارجى‌ها کمتر نیستند ما روزى تمام دنیاى متمدن را اداره مى‌کردیم ما این استعداد را داریم لیاقت داریم این آقایان مخبرین محترم که می‌خواهند از این لایح دفاع کنند خواهش مى‌کنم که این نظر بنده را تأمین کنند که ما 5 سال دیگر 10 سال دیگر بى‌نیاز خواهیم بود یا این که باز محتاج به آقاى گدار می‌باشیم یا یک خارجى دیگر؟ نظر بنده روى این اصل است که اگر ما امروز هم احتیاج مبرم داریم به آقاى گدار از همین امروز وزارت فرهنگ در صدد برآید که یک باستان‌شناسى براى مملکت تربیت بکند که 2 سال دیگر 4 سال دیگر ما بتوانیم او را جاى این بگذاریم و اولاً این صحیح نیست که ما همیشه محتاج به استخدام خارجى باشیم (دکتر مجتهدى - دو سه سال کسى باستان‌شناس نمی‌شود) این آقاى گدار تاج سر بنده ولى تا چند مدت می‌خواهد در ایران باشد؟ بالاخره بنده عقیده خودم را عرض می‌کنم آقاى دکتر مجتهدى این سه سال نیست 15 سال است این آقا اینجا است در این 15 سال نمی‌توانستند یک باستان‌شناس تربیت کنند؟ (دکتر مجتهدى - این چه مربوط به این است) چرا به همین دستگاه دولت مربوط است که این لایحه را آورده است به همین هیئت مربوط است‏ که این لایحه را آورده است بنده می‌گویم امروز ممکن است به این لایحه رأى بدهم ولى تا چند سال دیگر باید خارجى داشته باشیم امروز که شما به این لایحه رأى می‌دهید از راه اضطرار است ولى بالاخره شما باید فکرى بکنید که از اتباع خارجى بى‌نیاز شویم بنده مى‌بینم که 15 سال 16 سال است که هى سه سال به سه سال این لایحه را مى‌آورند که این قرارداد تجدید شود این اصل ابداً به هیچ وجه ممکن نیست ما را به سر منزل نجات برساند ما باید ایرانی‌هاى خودمان را تربیت کنیم بسیار هم استعداد دارند از خارجى‌ها کمتر نیستند باید مشوق داشته باشند به تجدید استخدام آقاى گدار هر سه سال و چهار سال مجلس شورای ملى رأى داده بدون این که فکر کنیم چند سال دیگر از وجود او بى‌نیاز می‌شویم من از جناب آقاى مخبر محترم تمنا مى‌کنم که بفرمایید که ما که امروز به این لایحه رأى می‌دهیم تا چند سال دیگر می‌توانیم خودمان را بى‌نیاز کنیم آیا شما از امروز به این فکر هستنید یا نیستید؟

نایب رئیس - آقاى کهبد موافقید بفرمایید.

کهبد - فرمایشات جناب آقاى اردلان همکار محترم بنده به عقیده بنده یک قدرى صحیح است ولى ایشان مخالفت اصولى نفرمودند ولى این مردمى که به ایران خدمت کرده‌اند باید وسائل تشویق آنها را فراهم کنیم البته این اصل صحیحى است که ما باید سعى کنیم غالب این استادان خارجى که در ایران هستند و استادان عالی مقامى هستند حتى‌المقدور شاگردانى تربیت بکنند و ایرانی‌ها بتوانند از اینها استفاده کنند (دکتر طبا - آقاى کهبد دکتر بهرامى چه عیب دارد که نمی‌خواهند از ایشان استفاده کنند؟) هیچ عیبى ندارد ولى متأسفانه عیب در محیط است حالا بنده عرض می‌کنم چندى قبل یکى از این متخصصین دکتر دلپى که کار خودش را ترک کرد و رفت متأسفانه اکنون به اندازه‌اى براى جانشین او مزاحمت فراهم مى‌کنند (دکتر طبا - مگر بد کار کرده؟) بنده عرض نکردم بد کار کردند با نهایت صمیمیت کارهای‌شان را و با نهایت خوبى کارهای‌شان را انجام دادند ولى متأسفانه آن دستگاهى که آقاى دکتر دلپى در اختیار داشت بودجه داشت ولى حالا وسائل به اختیار او نمی‌گذارند (امامى‌اهرى - به تصدیق خود دلپى دکتر رفیعى بهتر از او کار می‌کند) دکتر رفیعى دکتر کاوه البته خیلى خوب هستند بنده منظورم این است که کارى بکنیم که اگر یک خارجى رفت همان مزایا همان تشویقى که از آن خارجى کردیم از این ایرانى بکنیم و همان حمایت‌ها هم باشد این شخص که جاى او گذاشته‌اند بودجه ندارد افزار کار ندارد اینها را از دستش می‌گیرند چوب لاى چرخش می‌گذارند بازى در می‌آورند و نمی‌گذارند کار کند بنده منظورم این است که بتوانم توجه دولت را جلب کنم و خواهش مى‌کنم که آن مؤسساتى که خارجى‌ها رفته‌اند و ایرانى‌ها آمده‌اند ایرانی‌ها را به همان چشم نگاه کنند که خارجی‌ها را نگاه می‌کردند و ابزار کارشان را به ایشان بدهند و این مردهم که آقاى گدار هستند به عقیده من خدمت کرده‌اند و یک عده شاگردانى هم تربیت کرده‌اند که ما امثال آقاى بهرامى و امثال ایشان را داریم ولى باید سعى کنیم که این آقایان که به ایران خدمت کرده‌اند باید تشویق شوند و بالاخره باید از این مرد قدردانى کرد و خواهش می‌کنم این لایحه را تصویب بفرمایند مفید است.

نمایندگان - احسنت‏

نایب رئیس - آقاى دکتر کیان‏

دکتر کیان - (مخبر کمیسیون بودجه) این گزارش که الآن مطرح است به عقیده بنده ایرادى که براى مطرح شدن گزارش هست نبودن آقاى وزیر فرهنگ در مجلس است یعنى حق این بود که آقاى وزر فرهنگ و یا لااقل وزیر دارایى در جلسه حضور داشت باشند اما راجع به اصل موضوع بایستى این لایحه را مجلس تصویب کند براى این که جزو ضروریات است آقاى اردلان خوشبختانه خاطرم هست در دوره چهارده در موقع طرح همین لایحه این نظرشان را براى تجدید استخدام گدار همین مخالفت را با همین الفاظ کردند و این معلوم است که این از روى عقیده است و همین عقیده است که سبب شده که این فرمایشات را مى‌فرمایند (دکتر طبا - ولى متأسفانه کسى به حرف‌شان گوش نمى‌دهد) بنده در همان موقع شخصاً جزو اشخاصى بودم که در دوره 14 این نظر آقا را تأیید کردم در ایران اشخاصى مثل دکتر بهرامى و نظیر ایشان داریم که بسیار در این امر پیشرفت کرده‌اند و مفید هستند ولى استدعا می‌کنم توجه بفرمایید به دو نکته یکى این که این لایحه براى تمدید استخدامى است که از حدود یک سال قبل یک سال و کسرى قبل براى تمدید استخدام مسیو گدار بلاتکلیف مانده است یعنى از موقعى که این لایحه را تنظیم کرده‌اند و به مجلس فرستاده‌اند حقوق معینى به این شخص نرسیده است بنابراین قسمت عمده این تأیید و تصویب عمل گذشته دولت است از طرف دیگر این را هم از لحاظ اصول باستان‌شناسى توجه بفرمایند که یک باستان‌شناس کسى است که اطلاعات و مطالعات کاملى از امور باستان‌شناسى داشته باشد و خود حضور همین گدار در حدود 15 سال در ایران دلیل بر این است که اطلاعات ایشان تکمیل شده است ارزش این شخص چندین مقابل موقعى است که وارد ایران شده است و ما هم یک مملکتى هستیم که از لحاظ سلیقه ممتد تاریخى داراى یک منابع و ثروت‌هاى بی‌کرانى از لحاظ آثار عتیقه هستیم و وجود یک متخصصى که در این مدت بر تخصصش اضافه شده است با این که متخصصین داخلى کافى داشته باشیم از وجود ایشان ما را بى‌نیاز نمی‌کند (صحیح است) از این لحاظ بنده استدعا مى‌کنم که چون این لایحه راجع به یک امر گذشته‌اى است و بنده هم عرض کردم که اتخاذ سند هم بکند دولت از این فرمایش اردلان و سایر نمایندگان که عقیده‌شان این است که بایستى جانشین آنها را از متخصصین ایرانى استخدام بکند (اردلان - آقا نکردند چند بار گفتم و نکردند) آقایان اجازه مى‌فرمایید این لایحه تصویب شود و البته در آتیه هم دولت تعهد خواهد کرد که از متخصصین داخلى و ایرانی استخدام بکند.

نایب رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

پیراسته - بنده اخطار دارم طبق ماده 80 و ماده 90 ماده 80 راجع به طرح لوایح است و ماده 90 راجع به بیانات آقاى وزیر کشور است که بیاناتى کرده‌اند و باید توضیح عرض کنم.

نایب رئیس - ماده 80 قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

دستور مجلس به طور مرتب و با تعیین تقدم و تأخر براى هر دو هفته از طرف هیئتى مرکب از رئیس و نواب رئیس و رؤساى کمیسیون‌هایی که گزارش لوایح ارجاع شده را به مجلس داده باشند با حضور یکى از وزیران به تعیین نخست‌وزیر تهیه 24 ساعت قبل از انعقاد اولین جلسه طبع و بین نمایندگان توزیع و بر لوحه دستور نصب می‌شود این دستور به هیچ وجه قابل تغییر نیست مگر در موردی که به حکم فوریت و ضرورت از طرف دولت یا پانزده نفر از نمایندگان کتباً تقاضا می‌شود و در این صورت به شرط تصویب مجلس دستور تغییر خواهد یافت‏.

نایب رئیس - این ماده که وارد نیست چون دستور جلسه مطابق همین ماده براى

+++

15 روز تعیین شده است و این گزارش جزو همان دستور است‏

پیراسته - اجازه مى‌فرمایید توضیح عرض کنم طرحى که 36 نفر از وکلا امضا کرده‌اند راجع به افزایش حقوق قضات مدتى است تقاضا کرده‌ایم در دستور قرار گیرد و بایستى هیئت رئیسه متوجه شده باشند آقاى وزیر عدلیه مثل این که دلش نمی‌خواست و مصلحت دولت نیست که حقوق قضات اضافه بشود در هر صورت ما طرحى داده‌ایم که این کار بشود.

نایب رئیس - از این طرح‌ها چندین فقره است که به موقع خودش در دستور قرار خواهد گرفت.

پیراسته - بنده طبق ماده 90 باید راجع به اظهارات آقاى وزیر کشور توضیح بدهم اگر حق بنده محفوظ است حرفى ندارم.

اسلامى - چیزى نگفتند آقاى

فرهودى - حالا موقع اضافه حقوق نیست ما داریم قرض می‌کنیم از این طرف و آن طرف آن وقت بیاییم اضافه حقوق بدهیم‏

وزیر فرهنگ - آقاى پیراسته اجازه می‌دهید که بنده چند کلمه صحبت کنم عرض کنم که بنده نبودم در جلسه و متوجه نبودم که امروز نوبه طرح ‌این لایحه خواهد رسید و از این جهت اگر در حضور تأخیر شد خیلى معذرت می‌خواهم و متوجه نشدم که آقاى اردلان چطور مخالفت با این موضوع فرمودند ولى چون ایشان مخالفت کرده‌اند به نام وظیفه این که دارم لازم می‌دانم در این موضوع نظریات خود را به عرض آقایان محترم برسانم (اردلان - چیز نشنیده را چه جور جواب مى‌دهید؟) بنده جواب به حضرتعالى نمی‌دهم جهات موافقت را بیان می‌کنم عرض کنم که سابقه خدمت آقاى گدار در فرهنگ از سابقه خدمت بنده که خدمت آقایان هستم بیشتر است بنده موقعی که در اروپا تحصیل می‌کردم و برگشتم به ایران آقاى گدار در اینجا خدمت می‌کرد (یکى از نمایندگان - چند سال است؟) و آقایانى که آشنایى دارند به فرهنگ ایران و به این امر بسیار مهم که حفظ آثار ملى ایران است تصدیق می‌فرمایند که در تمام مدت خدمت آقاى گدار با نهایت صداقت و امانت و صحت خدمت کرده است (صحیح است) بنده کسى نیستم که طرفدار استخدام بدون جهت از خارجیان باشم بنده معتقد هستم که در مملکت ما افراد لایق و خدمتگزار براى هر رشته‌اى هست ولى در مواردى هم که یک خارجى با نهایت صداقت و امانت علم و اطلاع خودش را در خدمت به فرهنگ یک مملکت می‌گذارد و ما نباید از استخدام و استفاده از او مضایقه بکنیم (ارباب - ما باید وسیله تشویق او را هم فراهم کنیم) بایستى یک چنین شخصى را که با امانت خدمت کرده است تشویق کنیم آقاى دکتر فرمودند که بیش از یک سال است که ایشان حقوق نگرفته‌اند بنده عرض می‌کنم که 27 ماه است یعنی بیش از 2 سال است که ایشان حقوق نگرفته‌اند و تصویب این لایحه تصویب وضعیت گذشته است این است که بنده از حضور آقایان استدعا می‌کنم که این لایحه که مطرح است لطف بفرمایند تصویب شود و یک شخصى که با صداقت خدمت کرده است به این ترتیب تشویق شود.

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که پس از یک موافق و یک مخالف مذاکره کافى باشد. معدل‏

نایب رئیس - آقاى معدل‏

معدل - بنده از این نظر مذاکره را کافى می‌دانم که مخالفى با این موضوع نمى‌بینم ولى حقیقت این است که جاى این صحبت هم هست که انتشار این مطلب نباید موجب شود که مجلس شاید اظهارى به عنوان مخالف کرده است و اظهارى بر حق شناسى از این مرد نکرده است بنده چون محل خدمت این و کار این شخص در فارس بوده که آنجا مرکز این آثار باستانى است وظیفه حق شناسى می‌دانم که به عرض همکاران محترم خود برسانم که در این مدت این مرد به مملکت ما خدمت کرده و اگر به درد بخورد از حالا به بعد بوده است براى این که اگر هر کسى را ما بخواهیم بیاوریم باید او مطالعات زیادى بکند تا تجربیات و مطالعات زیادى را که این مرد به دست آورده است به دست آورد بنده تصور می‌کنم که ما ضمن تصویب این لایحه حق شناسى خودمان را هم نسبت به افرادى که مردمان جهانى هستند و به علم و معرفت خدمت می‌کنند ابلاغ می‌کنیم و آقاى وزیر فرهنگ را مکلف می‌کنیم که از این گونه خدمتگزاران خارجى که در امور سیاسى مداخله نمی‌کنند و به ما خدمت مى‌کنند حق شناسى ما را به او ابلاغ بکنند.

یکى از نمایندگان - تصویب این لایحه خودش حق شناسى است (صحیح است، احسنت)

نایب رئیس - آقاى ارباب مخالف کفایت مذاکرات هستید.

ارباب - خیر

نایب رئیس - اعلام رأى مى‌کنیم‏

شوشترى - جناب آقاى گنجه طرح جنگل‌ها مطرح شود.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد چون پیشنهادى نرسیده است بنابراین لایحه می‌رود به مجلس سنا

7 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

نایب رئیس - تقاضاى ده دقیقه تنفس شده است با اجازه آقایان تنفس می‌دهیم.

25 دقیقه قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید.

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - جواد گنجه

+++

قوانین‏

وزارت دارایى - وزارت فرهنگ‏

فرمان همایونى راجع به اجراى قانون استخدام پانزده نفر استاد اتباع خارجه براى تدریس در دانشکده‌هاى پزشکى مشهد، شیراز و اصفهان به انضمام قانون مزبور که به تصویب مجلسین شوراى ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ می‌گردد:

 

با تأییدات خداوند متعال‏

ما

پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم قانون اساسى مقرر می‌داریم‏

ماده اول - قانون اجازه استخدام پانزده نفر استاد اتباع خارجه براى تدریس در دانشکده‌هاى پزشکى مشهد - شیراز و اصفهان که در جلسه پنجم تیر ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند. به تاریخ دوازدهم تیر ماه 1330

لایحه قانونى اجازه استخدام پانزده نفر استاد اتباع خارجه براى تدریس در دانشکده‌هاى پزشکى مشهد - شیراز و اصفهان‏

ماده واحده - به وزارت فرهنگ اجازه داده می‌شود براى تدریس در دانشکده‌هاى پزشکى شهرستان‌هاى مشهد - شیراز و اصفهان پانزده نفر استاد متخصص که صلاحیت آنان از هر جهت محرز باشد از کشورهاى اطریش - آلمان - فرانسه - سویس و بلژیک براى مدت 3 سال استخدام نماید.

تبصره 1 - حداکثر حقوق هر یک از معلمین مزبور نباید از سى هزار ریال ماهیانه که نصف آن به ارز قابل پرداخت است تجاوز نماید.

تبصره 2 - وزارت فرهنگ مجاز است سایر شرایط استخدام معلمین مزبور را بر طبق قانون استخدام اتباع خارجه مصوب 23 عقرب 1301 و سایر قوانین مربوطه تعیین و قرارداد آنان را امضا نماید.

تبصره 3 - حقوق معلمین مزبور و هزینه سفر خود و خانواده آنان (زن و اطفال صغیر) از محل صرفه‌جویى شش ماهه اول سال جارى بودجه دانشکده‌هاى مزبور قابل پرداخت خواهد بود.

این قانون از تاریخ تصویب قابل اجرا است.

لایحه مندرج در فوق در جلسه روز چهارشنبه 5 تیر ماه 330 به تصویب مجلس سنا رسیده است.

رئیس مجلس سنا - سید حسن تقى‌زاده‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است‏

م 5251 نخست وزیر

 

اخبار مجلس‏

گزارش از کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر به مجلس شورای ملى‏

لایحه شماره 30609 دولت راجع به دو میلیارد ریال قرضه ملى با حضور آقاى وزیر دارایى و آقاى معاون وزارت بازرگانى و پیشه و هنر مطرح پس از مذاکرات لازمه و توضیحات نمایندگان دولت عین ماده واحده به تصویب رسیده اینک گزارش آن تقدیم مجلس شورای ملى می‌شود:

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود براى کلیه امور مربوط به اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت در صورتى که ضرورت ایجاب نماید تا حدود دو ملیارد ریال به عنوان قرضه ملى به مدت دو سال برگ‌هاى وام دویست ریالى بى‌اسم و قابل انتقال و یا بهره صدى شش منتشر نماید.

تبصره 1 - اوراق قرض در چهار سرى هر سرى پانصد میلیون ریال منتشر خواهد شد مدت انتشار هر یک از سری‌ها حداکثر دو ماه خواهد بود.

تبصره 2 - کوپن‌هاى بهره اوراق قرض مربوط به هر سرى از ابتداى سال دوم در باجه‌هاى کلیه بانک‌ها به حساب دولت قابل پرداخت است.

تبصر 3 - از تاریخى که اوراق قرضه به موجب این قانون قابل پرداخت است دارندگان آنها می‌توانند اوراق مزبور را از بابت مالیات و حقوق و عوارض و سایر دیون به دولت واگذار نمایند و مأمورین وصول مکلف به قبول این اوراق می‌باشند.

تبصره 4 - وجوه پرداختى از بابت وام و بهره آن از هر گونه مالیات و عوارض معاف خواهد بود.

تبصره 5 - دولت مجاز است تا معادل یک پنجم از قرضه را به ارز منتشر و در مواعد استهلاک عیناً به همان ارز مسترد نماید.

تبصره 6 - استرداد اصل وام درانقضاى سال دوم و همچنین پرداخت بهره آن از محل درآمدهاى نفت صورت خواهد گرفت.

تبصره 7 - آیین‌نامه اجراى این قانون به وسیله هیئت دولت تنظیم و به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.

مخبر کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر ناصرقلى اردلان.

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 30609 دولت راجع به استجازه دو میلیارد ریال قرضه ملى در کمیسیون بودجه مطرح گردید و پس از مذاکرات مفصلى که به عمل آمد و توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى دادند عین ماده پیشنهادى دولت با هفت تبصره آن که به تصویب کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر نیز رسیده است به تصویب کمیسیون بودجه رسید و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم می‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه از نظر مالى لایحه شماره 10484 دولت راجع به افسران شهید را که به تصویب مجلس سنا رسیده و کمیسیون نظام هم موافقت نموده است مطرح نموده موافقت خود را از نظر مالى اظهار می‌دارد.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

گزارش از کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر به مجلس شورای ملى‏

کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر لایحه شماره 30611 دولت راجع به چهارده میلیون لیره از ارزهاى موجود پشتوانه را که در اختیار دولت گذاشته شود با حضور آقاى وزیر دارایى و آقاى معاون وزارت بازرگانى و پیشه و هنر مطرح نموده با توضیحات مفصلى که آقاى وزیر دارایى بیان نمودند ماده واحده پیشنهاد مورد موافقت کمیسیون واقع و اینک گزارش آن براى تصویب مجلس شورای ملى تقدیم می‌شود:

ماده واحده - به هیئت نظارت اندوخته نشر اسکناس اجازه داده می‌شود تا مبلغ چهارده ملیون لیره از ارزهاى موجود در حساب پشتوانه را در صورتى که ضرورت ایجاب کند جهت رفع مضیقه ارزى کشور که در نتیجه اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت ممکن است ایجاد بشود در اختیار دولت بگذارد - دولت مکف است حداکثر در ظرف مدت یک سال آن مبلغ را از محل درآمد‌هاى ارزى دولت و شرکت نفت ملى ایران تضمین شده به طلا به حساب اندوخته نشر اسکناس مسترد نماید.

مخبر کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر - ناصرقلى اردلان‏

گزارش از کمیسیو دارایى به مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 30611 دولت راجع به چهارده میلیون لیره از ارزهاى پشتوانه دولت در کمیسیون دارایى با حضور آقایان وزیر دارایى و وزیر کار مطرح گردید پس از مذاکراتى با لایحه دولت موافقت حاصل اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

مخبر کمیسیون دارایى - لطفعلى معدل‏

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه شماره 30611 دولت راجع به استفاده از چهارده میلیون لیره از ارزهاى موجود در حساب پشتوانه را با حضور آقاى وزیر دارایى مطرح نموده با توضیحاتى که آقاى وزیر دارایى بیان نمودند عین ماده واحده پیشنهادى که در گزارش کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر تصریح شده تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى می‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى.

سؤالات نمایندگان‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

متمنى است به دولت ابلاغ فرمایید که براى جواب سؤال ذیل در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانند.

با وجودی که مکرر جناب آقاى دکتر مصدق در دوران نمایندگى دوره 16 و همکاران ایشان در مجلس اعلام فرمودند که آقاى شاهرخ با خارجیان به ضرر ایران ارتباط دارد بنا بر گزارشى که رسماً به مجلس تقدیم نموده‌اند نامبرده را طبق اسنادی که به دست آمده با خارجیان مربوط دانسته‌اند.

اینجانب سؤال می‌کنم آیا جایز است دولت جناب آقاى دکتر مصدق طبق تصویب نامه مأموریتى به او بدهند که هر روز مبلغى بالغ بر شش لیره فوق‌العاده از خزانه تهى مملکت به این شخص پرداخت گردد؟ عزیز اعظم‌زنگنه‏

بسم الله الرحمن الرحیم‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

خواهشمند است سؤال اینجانب را از شخص آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر امر فرمایید فوراً به ایشان ابلاغ نمایند که هر چه زودتر جناب ایشان در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانیده جواب و توضیحات لازمه را بدهند.

+++

سؤال - به طوری که شایع است و در بعضى از جراید هم منعکس شده و مردمان بى‌غرض می‌گویند در سانحه دلخراش روز یکشنبه 23 تیر ماه 330 عده کثیرى مقتول و مجروح گشته‌اند و مقتولین را خیلى بیش از آنچه دولت گزارش داده تعیین می‌کنند و طبق آماری که مطلعین به دست اینجانب داده مجروحین بسترى شده در بیمارستان‌ها از 350 نفر متجاوز است اگر این آمار صحیح باشد اهل تحقیق و توجه تصدیق می‌کنند مجروحین از هزار نفر متجاوز است که 350 نفر و یا بیشتر در بیمارستان‌ها بسترى شده روى این حساب البته عده مقتولین زیادتر از آنچه گفته شده هست که در موقع طرح سؤال در مجلس تشریح خواهم نمود لذا قویاً می‌خواهم شخص آقاى نخست‌وزیر در مجلس واقعه را کما هو حقه گزارش دهند و توضیح فرمایند چه کسى آمر این کشتار و سانحه بوده و چه اشخاصى این پیش آمد دلخراش را موجب گشته‌اند باید فهمیده شود مسببین واقعى چه افرادى بوده و علت مداخله افراد حزب زحمتکشان که همه می‌گویند آغاز نزاع و دعوى را آنها نموده و مقدمات این منازعه از طرف آنها تهیه و فراهم شده در صورت صحت چه منظورى در این کار داشته‌اند و از کجا دستور گرفته‌اند ضمناً اطلاع می‌دهند در این چند روزه گورستان مسگرآباد اموات عادى را قبول نمی‌کند و در آنجا دفن نمى‌شوند احاله به امام‌زاده عبدالله و ابن بابویه می‌دهند و دفن مقتولین روز یکشنبه را انجام می‌دهند آن هم به طوری که از عده آنها مردم آگاه نباشند این موضوع هم باید روشن گردد.

سید محمدعلى شوشترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294689!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)