کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏9
[1396/05/07]

جلسه: 17 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه چهارم خردادماه 1312 (30 محرم 1352)  

فهرست مذاکرات:

1) تصویب صورتمجلس.

2) بیانات آقاى ارباب کیخسرو راجع به ذخایر بانک ملى.

3) شور بقیه لایحه متمم بودجه کل 1312

4) موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏9

جلسه: 17

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه چهارم خردادماه 1312 (30 محرم 1352)

فهرست مذاکرات:

1) تصویب صورتمجلس.

2) بیانات آقاى ارباب کیخسرو راجع به ذخایر بانک ملى.

3) شور بقیه لایحه متمم بودجه کل 1312

4) موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه.

(مجلس یک ساعت و سه ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى دادگر تشکیل گردید.)

صورتمجلس روز سهشنبه دوم خردادماه را آقاى مؤید احمدى (منشى) قرائت نمودند.

اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائبین بی‌اجازه: آقایان: حاج میرزا حسن خان اسفندیاری، مسعود ثابتی، حبیبی، طباطبایی بروجردی،یونس آقا وهاب‌زاده، لاریجانی، موقر، کورس، سکوند

دیرآمدگان بی‌اجازه: آقایان: بیات، دکتر ادهم، طهرانچی،قوام ، شریعت‌زاده

1- تصویب صورتمجلس

رئیس ـ در صورتمجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورتمجلس تصویب شد. چند نفر از آقایان به بنده فرمودند توضیحاتى که راجع به بانک ملى از طرف یکى از منتخبین مجلس شوراى ملى داده شد وافى نبود یعنى خیلى مجمل و جزئى بود و حال آن که کسى که از جایى مبعوث است مکلف است به طور کامل راپرت مطالعات خودش را بدهد و از مؤسسه که فرستاده شده است آن مؤسسه را از جریان امر آگاه کنند (صحیح است) آقاى ارباب کیخسرو.

2- بیانات آقاى راباب کیخسرو راجع به ذخایر بانک ملى‏

ارباب کیخسرو ـ در موقعى که یکى از منتخبین مجلس شوراى ملى براى عمل نظارت بانک ملى در قسمت اسکناس اینجا توضیحاتى به طور مختصر به عرض مجلس رسانده بودند نتیجه اظهاراتشان دو چیز بود یکى این که نسبت به قسمت اسکناس که محول هیئت نظارت بوده است از صحت جریان آن اطمینان کامل حاصل است و دوم راجع به وضعیت حفظ ذخیره اظهار کرده بودند که داراى دو کلید است که یک کلید آن همیشه نزد هیئت نظار است. بنده تصور میکنم که اگر بیش از این ایشان به تفصیل نپرداخته بودند از دو نقطهنظر بود یکى این که اگر چه به صورت فرمالیته یک اشخاصى به این گونه سمتها انتخاب میشوند ولى البته با یک توجه به این که با نظر کلىامور مملکتى متوجه به جزئیات و کلیات هستند آن اطمینان براى آنها کافى است. قسمت دوم این که هیئت نظار ماه به ماه راپرت خودشان را تقدیم هیئت دولت کردهاند و یک قسمتهایى هم چاپ شده

+++

بود که تصور میشد چون راپرت جامعى تقدیم کردهاند و چاپ هم شده است دیگر محتاج به توضیح نیست ولى بعد از آن کهامر شد در اینجا توضیحات بیشترى داده شود و بنده فقط از این نقطهنظر و در حدود اطلاعاتى که دارم در قسمتى که مداخله نظارتى که داشته و یکى از اشخاصى بودهام که از طرف مجلس شوراى ملى مفتخر به این سمت بودهام عرض میکنم و این هم مقدمتاً عرض میشود خلاصه عرایضى که بنده عرض میکنم نسبت به آخرین راپرتى است که از طرف هیئت نظارت تا آخر فروردین 1312 تقدیم هیئت دولت شده است. اولاً راجع به آن دو کلید که اینجا اظهار شده بود بنده لازم است مطلب را واضحتر عرض کنم بانک ذخیرههاى متعددى دارد که مربوط به عمل ما نیست و براى کارهاى جارى خود بانک است ولى یک ذخیره مخصوص عمل اسکناس است یعنى اسکناسهایى که برحسبامر دولت طبع میشود به این ذخیره وارد و محفوظ میماند و همان قسم در صندوقهایى که سربسته از خارج وارد شده است اینها در ذخیره نگاه داشته میشود. وجوهى هم که براى اعتبار آن اسکناسها است در همان ذخیره میماند و درب آن ذخیره با کلیدهاى متعدد بسته میشود که یکى از آن کلیدها همیشه نزد رئیس هیئت نظار است و کلیدهاى متفاوت دیگرى دارد نزد اشخاص که از کارکنان خود بانک هستند میباشد به طوری که خاطر آقایان مستحضر است در قانونى که راجع به مسکوک و اسکناس در 22 اسفندماه 1310 از مجلس شوراى ملى گذشت مجلس شوراى ملى اجازه طبع سیصد و چهل میلیون ریال اسکناس به بانک ملى دارد که از این سیصد و چهل میلیون ریال دویست و چهل میلیون ریال طبع و وارد شده است و از این دویست و چهل میلیون ریال یک صد و نود و پنج میلیون ریال براى جریان امور بانکى تسلیم بانک شده است که از این مبلغ معادل سیصد ریال اسکناسهاى باطله بود که قابل رواج نبود و مطابق تصویب و تصدیق هیئت نظار سوزانده شده است. از این یک صد و نود و پنج میلیون ریال اسکناسى که براى جریان کار تسلیم بانک شده است تا آخر فروردینماه 1312 مبلغ یک صد و هفتاد و یک میلیون و نهصد و چهار هزار و هفتصد ریال در مرکز و ولایات در جریان بوده است و بیست و سه میلیون و نهصد و پنجاه هزار ریال نزد خود بانک راکد است که در موقع ضرورت به جریان بیندازند. مطابق ماده ششم قانون مصوبه بایستى لااقل صدى شصت در مقابل اسکناسهایى که به بانک تسلیم میشود وجه نقد در ذخیره همیشه محفوظ داشته باشداما به شرحى که عرض میکنم ملاحظه میفرمایید که متجاوز از صد در صد الان وجوه در ذخیره بانک راجع به این قسمت موجود است یعنى اعم از ریال نقره یا قرانهاى قدیم نقره که جمعآورى شده است و اسعار و مسکوک و اسکناسهاى خارجه همان قسمى که در قانون تصریح شده است معادل دویست و بیست و نه میلیون و سیصد و نود و سه هزار و هفتاد و یک ریال در مقابل یکصد و نود و پنج میلیون ریال اسکناسهاى صادره وجه نقد و اسعار و غیره در ذخیره موجود است که از صد درصد هم متجاوز است (صحیح است) این وجوهى که عرض کردم غیر از وجوه اختصاصى است که مربوط به دولت است و با طلاهایى است که مربوط به دولت میباشد که آن هم در همین ذخیره موجود است ولى چون آن مربوط به اسکناس و جزء وظایف نظار اسکناس نبوده است بنده در آن قسمت عرض نمیکنم پس آن عبارتى که در جلسه اسبق عرض شده بود که راجع به اسکناس اطمینان کامل حاصل است به وجه اکمل صحیح بوده و هیچ جاى نگرانى نیست (صحیح است) و با بودن آن مبلغ و مسکوک و غیره در مقابل اسکناسهاى جاریه که بیش از آن مبلغ است دیگر فوق آن اطمینانى نمیشود (صحیح است) قسمت دیگرى که از وظایف هیئت نظار بود که در آن موقع تصریح شده است راجع به مسکوک نیکل است. در ماده هفتم قانون اجازه ضرب سه میلیون ریال مسکوک نیکل به بانک داده و شرط شده است که از این مبلغ تجاور نکند از این مبلغ هفتصد و پنجاه هزار ریال تا به حال ضرب شده است و از این مبلغ ششصد و پنجاه و دو هزار و پانصد ریال در مرکز و ولایات در جریان است و نود و هفت هزار و پانصد ریال

+++

به عنوان امانت در نزد بانک ملى است که هنوز به جریان نیفتاده است. از مسکوک قدیم نیز یکصد و هفتاد و هشت هزار و چهارصد ریال در نزد بانک ملى است و همچنین در مقابل مسکوک نیکلى که بانک شاهنشاهى بعد ضرب و منتشر کرده بود که باید جمعآورى کند از این بابت هم دو میلیون و هشتصد و یازده هزار و نود و سه ریال پولى که تضمین آن باشد در نزد بانک ملى موجود است که متدرجاً آنها هم جمعآورى و وجوه آن مسترد میشود این بود خلاصه آن مأموریتى که در قسمت نظارت داشتهایم و به طورى که در جلسه پیش آن یک نفر منتخب دیگر آقاى حاجامین عرض کرده بودند بنده هم افتخار دارم عرض کنم که با حصول اطمینان کامل به وضعیت بانک ملى به مأموریت ما خاتمه داده شده است.

رئیس ـ آقاى فرشى.

فرشى ـ بنده از توضیحاتى که آقاى ارباب در این قسمت دادند تشکر میکنم ولى در ضمن مجلس را هم متذکر میکنم به این که مطابق قانونى که گذشته است در ماه اردیبهشت هر سال.

عدهای از نمایندگان ـ آقا نمىشنویم، بلندتر بفرمایید پشت تریبون.

فرشى (پشت کرسى خطابه) ـ عرض کردم توضیحاتى که آقاى ارباب کیخسرو در قسمت نظارت در ذخیره اسکناس دادند شایان تقدیر است ولى نظر به قانونى که پارسال از مجلس گذشته هیئت نظار پارلمانى باید در هر سال در ماه اردیبهشت انتخاب شوند و حالا الان ماه تمام شده و وارد خرداد شدهایم و بایستى آن دو نفر انتخاب شده باشند می‌‌خواستم این را به مجلس تذکر بدهم (صحیح است) که انتخاب بفرمایند.

رئیس ـ این که یک چند روزى انتخاب دو نفر ناظر به تأخیر افتاده است دلیل نداشته است الاَ این که کارهاى خیلى مهمى اوقات مجلس را اشغال کرده بود به علاوه هنوز هم مابین آقایان توافق حاصل نشده است (صحیح است) و خیلى زود هم انتخاب خواهند شد (صحیح است) ماده سى و چهارم متمم بودجه قرائت میشود:

3- شور بقیه لایحه متمم قانون بودجه کل مملکتى‏

ماده 34- وزارت مالیه مجاز است اولاً حقالتدریس 1311 معلمین مدارس ولایات را تا میزان 000 ر 110 ریال از محل اعتبار حقوق آنها که متضمن بودجه 1311 وزارت معارف منظور و تعهد شده است تأدیه و احتساب نماید. ثانیاً- 800 ر 4 ریال اضافه اعانه شش ماهه دوم 1311 لیسه ایران و فرانسه و مدرسه ژاندارک را از اعتبار 1311 تکمیل و تأسیس مدارس که در بودجه 1311 وزارت معارف منظور است تأدیه نماید.

وزیر مالیه ـ یک چیز مختصرى مورد نظر بود که در آخر ماده 23 جایش بود ولى غفلت شده اگر چه در اینجا خیلى مناسبت زیادى ندارد ولى مطلبى است که ذکرش لازم است و اگر در اینجا هم اضافه شود ضررى ندارد. راجع به همان چیزى است که اینجا ذکر شده روشنایى مقابر و اینها که پیشنهادى تقدیم کردهایم اگر چه یک قدرى بىمناسبت است ولى چون کار معارفى است اگر در اینجا ضمیمه شود ضررى ندارد و خیلى ممنون میشوم.

عدهای از نمایندگان ـ بفرمایید. مانعى ندارد. (پیشنهاد را تقدیم نمودند و به شرح ذیل قرائت شد.) و نیز وزارت مالیه مجاز است صرف روشنایى کلیه مقابل واقعه در اعتاب مقدسه را که به موجب قانون بازخرید مستمریات مصوب 18 اردیبهشتماه 1311 باقى و برقرار مانده است تحت نظارت مستقیم مأمورین دولت به مصرف لازمه برساند و نیز مجاز است اعتبارى را که براى صرف روشنایى ومخارج مساجد و مدارس و قبور منظور است در صورت ضرورت به مصرف تعمیرات آن بقاع و اماکن برساند و نیز سیصد ریال مصرف ماهیانه مقبره مرحوم آقا سید محمد طباطبائى را بابت 1311 (در صورت بودن اعتبار) و از فروردین 1312 بپردازد. (صحیح است.)

رئیس ـ آقاى احتشامزاده.

احتشام‌زاده ـ عرضى ندارم.

رئیس ـ آقاى ملک‌مدنى.

ملک‌مدنى ـ بنده هم عرضى ندارم.

+++

رئیس ـ در ورقه اجازه خواستهاید.

ملک‌مدنى ـ در مواد بعد است.

رئیس ـ آقاى روحى.

روحى ـ عرضى ندارم.

رئیس ـ آقاى طباطبایى دیبا.

طباطبایی دیبا ـ بنده می‌‌خواستم از آقاى وزیر مالیه سؤال کنم که جهت این که تأخیرى شده است نسبت به این حقالتدریس معلمین ولایات و در 1311 داده نشده است چه بوده است اشکالى داشته است یا جهت دیگرى داشته است این را یک توضیحى بدهند.

مخبر کمیسیون بودجه (دکتر طاهرى) ـ یک اختلافاتى مابین وزارت مالیه و وزارت معارف در تنظیم این حقالتدریس بود تا منجر به این ماده شد که حالا تصویب شد یعنى در جلسه سابق و این ترتیب به واسطه عدم توافق نظر بوده که حالا توافق نظر به این ترتیب حاصل شد و البته با این ترتیب آن قسمت سابق را هر چه معوق مانده است میپردازند از امسال هم مطابق این ماده خواهند پرداخت.

رئیس ـ نظر آقاى مخبر در این اضافات چیست؟

مخبر ـ کمیسیون موافق است.

رئیس ـ آقایانى که با ماده سى و چهارم با اضافاتى که قرائت شد موافقت دارند قیام فرمایند. (اکثر نمایندگان قیام نمودند.)

رئیس ـ تصویب شد. ماده سى و پنجم:

ماده 35ـ مفاد موارد 1 و 2 و 8 و 14 و 16 و 20 و 21 و 26 متمم قانون بودجه 1311 و مفاد مواد 5 و 6 و 8 و 9 و 14 و 15 و 16 و 20 و 21 متمم قانون بودجه 1310 مملکتى که در سال 1312 نیز مجرى خواهد بود.

رئیس ـ آقاى مؤید احمدى.

مؤید احمدى ـ بنده فقط تذکرى که در جلسات سابق دادم و آقاى وزیر مالیه هم اظهار موافقت کردند اینجا چون در ماده 16 قانون متمم بودجه 1310 و 1311 یک قسمتى راجع به عمران است و یک قسمتهاى دیگرش در این بودجه نیامده است و همان مواد بودجههاى سابق شده بنده باز تذکرم را راجع به صرف تعمیرات و بستن سد رود جیرفت عرض میکنم که در آن روز آقاى وزیر مالیه فرمودند درست در نظر ندارم گویا فرمودند که اگر جزو خالصجات باشد ممکن است که از مخارج انتفاعى خرج بشود و اگر ملکى باشد اداره فلاحت باید ترتیبى بدهد این بود که بنده لازم دانستم امروز خدمتشان عرض کنم که اینجا هر دو قسمتش است یک قسمتش خالصه است مثل شاهآباد و اینها که یک خالصه غیرانتقالى هستند یک قسمت هم البته مالک اربابى دارد لکن موضوع این است که رودخانه هرى رود از وسط جیرفت میگذرد در حالتى که استفاده نه دولت از آن می‌‌‌کند نه مردم و این مقدارى هم که حالا هست این ده خالصه که دولت دارد یا دهاتى که مالکین دارند عبارت از این است که چاههایى رو به رودخانه پیش میرود مثلاً تا یک فرسخى که یک قدرى آب به زمین بنشیند آن هم در صورتی که اگر آب رودخانه پایین برود دیگر قناتش آب ندارد و این رودخانه سد خیلى محکمى داشته است محل سدش هم هست نقطه که سد داشته است هست که آب را مىبستهاند و در اوقات لازمه آب را میآوردند توى اراضى و زراعت میکردند معلوم نیست که این سد کى شکسته است به علت این که تا سنه هفتصد هجرى بوده است مطابق تواریخ صحیح که در دست هست و از آن وقت به بعد معلوم نیست در چه سنه آن سد شکسته شده است و بکلى آنجا لمیزرع مانده است و از آن طرف هم البته به عرض آقایان رسیده است اینجا یک اراضى خوبى دارد که پنبه در آنجا درخت میشود همچنین کرچک و سایر چیزها و اراضى بسیار حاصلخیزى دارد. حقیقتاً پنبه در آنجا درخت میشود این را دیدهام که میروند بالا پنبه اش را میچینند. همین طور کرچک و سایر چیزها و اراضى بسیار حاصلخیزى دارد از حیث علوفه و همه چیز و هوایش هم

+++

گرم است هم مرطوب به عکس گرمسیرات دیگر کرمان که خشک است آنجا مرطوب و خشک است و براى زراعت چاى و چغندر قند و نیشکر خیلى مفید است از آن طرف سدش هم مثل سد اهواز نیست که میلیونها خرج داشته باشد یک مبلغ جزئى که البته باید قدرش را مهندس و معمار و اینها معین کنند بنده اطلاعى ندارم لکن آنچه به نظر بنده میرسد خرجش شاید به دویست هزار تومان نرسد لکن در همان سال میتوانم عرض کنم براى دولت بیش از این عایدات دارد این است که بنده تذکر میدهم که از آن ماده که دولت صرف آبادى و عمران می‌‌‌کند یا از مخارج انتفاعى خالصه‌جات یا از اعتبارات اداره فلاحت هر جور صلاح میدانند این را در نظر بگیرند و این سد بسته شود که یک آبادى بزرگى میشود که هم مردم استفاده میکنند و هم دولت این نظر بنده بود. (صحیح است.)

وزیر مالیه ـ راجع بهاین مطلب سابقاً هم آقاى مؤید احمدى تذکرى دادند بنده هم عرض کردم به ایشان که هر اصلاحى که در این باب دارند به خود بنده شخصاً بفرمایند و بنده از هر محلى که ممکن است اقدام کنم اخیراً هم دیدم که اقدامى شده است در این باب یعنى آن اعانه که دولت داده بود به اهالى کرمان یک مبلغى از آن که خرج نشده بود خودشان تقاضا کردند که خرج سد بشود و برحسب تقاضاى اهالى به همین مصرف هم میرسد و آنچه هم کسرى داشته باشد (خود بنده هم خیلى علاقمند در این کار هستم و یک کار مهمى است) که آنچه هم از بابت خالصه است ما کمک میکنیم و اگر هم باز اقتضا کند در هیئت دولت مذاکره میشود بلکه اگر وسیله داشته باشد اداره فلاحت یا خود دولت از محل دیگرى کمک بکند.

رئیس ـ آقایانی که با ماده سى و پنجم موافقت دارند قیام فرمایند. (اغلب قیام نمودند.)

رئیس ـ تصویب شد. ماده سى و شش مفصل است و خدمت آقایان هم هست گمان میکنم احتیاج به خواندن نداشته باشد. آقاى احتشامزاده.

احتشامزاده ـ عرضى ندارم.

رئیس ـ آقاى ملک‌مدنى.

ملک‌مدنى ـ راجع به این قسمت دوم که سه میلیون ریال بابت رد سرمایه مصرف شده شعبه فلاحتى بانک ملى نوشته شده بنده می‌‌خواستم ببینم که مقصود از رد سرمایه شعبه فلاحتى بانک ملى چیست؟ آیا مقصود این است که این وجه به بانک فلاحتى داده شود این را توضیح بدهند که قدرى مطلب روشن شود که ببینیم مقصود چیست؟ یکى هم موضوع بانک فلاحتى بود که بنده می‌‌خواستم عرض کنم چون آقاى رئیس کل فلاحت هم تشریف دارند خواستم استفاده کنم و عرض کنم که راجع به بانک فلاحتى آیا دولت در نظر دارد توسعه بدهد؟ زیرا این یک کمکى است به زارعین و فلاحین و خیلى هم محل احتیاج است و اگر یک نگرانیهایى هم سابق در کار بود از نقطهنظر این بود که مردم املاکشان ثبت نشده بود حالا دیگر آن نگرانى هم رفع شده زیرا در اغلب نقاط اداره ثبت تشکیل شده و املاکشان ثبت شده است بنده تصور میکنم اگر هیئت دولت یک توسعه به این بانک فلاحتى بدهند و آن قانونى هم که هست یک قدرى تغییر پیدا کند و یک قدرى تسهیل بکنند براى پرداخت قرضههاى زارعین و ملاکین خیلى بهتر می‌شود زیرا یک قسمت از فلاحین و ملاکین که حالا موفق نمیشوند آن نواقص که در زراعتشان است مرتفع کنند براى این است که در دسترس آنها یک سرمایه و وجوهى نیست که بتوانند استقراض کنند و به وسیله او آن نواقص را که در اطرافشان است مرتفع کنند بنده می‌‌خواستم از موقع استفاده کنم و عرض کنم که اگر یک تسهیل کاملترى در این کار بشود و یک تصمیمى گرفته شود خیلى براى زراعت مملکت مفید است و شاید هم قرضههاى زیادى احتیاج پیدا نکنند به علاوه

+++

هر سالى در یک ناحیه میتوانند این بانک فلاحتى را توسعه بدهند و به تدریج که شروع به یک آبادیهایى بشود و این خرابیهایى که در گذشته پیش آمده است مرمت شود و از حیث خرابى قنوات و قسمت آبیارى کمکى بشود. این بود عرض بنده.

وزیرمالیه ـ بنده تصور میکنم که در این ماده یک توضیحى باید عرض کنم که آقایان دیگر هم که شاید نظریاتى داشته باشند مطلب برایشان روشن شود. یک قرضههایى دولت دارد که همین طور چندین سال است معوق مانده است و در مقابل یک صرفهجوییهایى در بودجه سالیانه 1309 و 1308 به عملآمده که در 1308 خیلى خیلى جزئى بوده و 10 کمتر از 9 بوده 11 که هنوز دوره عملش تمام نشده است از این صرفهجوییها یک وجوهى تشکیل میشود براى این وجوه ما یک احتیاجى اول داریم و آن وجه متحرک خزانه مملکتى است چنانچه آقایان در خاطر دارند سابقاً به عایدات جارى مملکتى ما مخارج را تأدیه میکردیم عایدات جارى مملکتى هم منظماً وصول نمیشود که در هر ماه به قدرى که مخارج هست برسد ولى مخارج کاملاً منظم است هر ماه یک دوازدهم مخارج ثابته و یک قسمت عمده مخارج غیرثابته است که اغلب آنها در ماههاى اول سال اتفاق مىافتد مثل مخارج بنایى و غیر اینها. اینها مرتب در جاى خودش هستاما عایدات معکوس این است زیرا که عایدات در ماههاى اول سال خیلى ضعیف است و براى ثلث مخارج هم کافى نیست و در ماههاى اخیر کمکم بهتر میشود و یک قسمت دیگر هم اصلاً در سال بعد وصول میشود و خیلى طول دارد تا اقساط مالیاتى جمع بشود از این جهت دولت محتاج میشد به یک وجه متحرکى که این را در سال 1309 که بنده به وزارت مالیه آمدم از بانک یک اعتبارى را باز کردیم و در حدود دو میلیون و سیصد هزار تومان قرض کردیم و به تدریج وجوه خودمان را جمعآورى کردیم و پول بانک را رد کردیم و یک فرعى هم از این راه به بانک عاید میشد براى این منظور سى میلیون ریال به عنوان وجه متحرک براى مخارج عمومى مملکتى تخصیص داه شد که مخارج ممکلتى را منظماً آخر هر ماه بتوانیم بدهیم چه عایدات آن ماه به قدرى حاصل شود که کافى براى مخارج باشد و چه کافى براى مخارج ما نباشد که در هر حال در حدود سه میلیون تومان یا سى میلیون ریال اعتبار لازم دارد. یکى این است که یک وجوهى را دولت باید بدهد آقایان مسبوقند یعنى قانونى خود مجلس وضع کرده است بعد موقع نشده است که اینها را تصفیه بکنند وقتى که بانک ملى تأسیس شده دولت هم یک سرمایه میبایستى به بانک میداد که دو میلیون تومان آن وقت و بیست میلیون ریال حالا بود در این دو میلیون تومان بنا شده است به موجب اساسنامه بانک صدى چهل آن را نقداً دولت بدهد و این مبلغ در حدود هشتصد هزار تومان میشد که براى دولت تهیه نشد لهذا هشتصد هزار تومان از وجوه تقاعد دولت قرض کرد و به موجب قانونى داده است به بانک و همین طور بانک ملى ایران تا امروز میچرخد بدون این که دولت یک شاهى به او داده باشد و با همان پول تقاعد است که تا حال اداره شده و راجع به پول تقاعد هم بنده همیشه این تصمیم را داشتهام که دیر یا زود وجوه تقاعد که یک وجهى است که اگرچه میشود گفت وجوه دولتى است ولى در واقع خارج از دولت است و باید در صندوق معینى محفوظ باشد (صحیح است) و هیچ تصرفى درش نشود خصوصاً به موجب قانونى که چند ماه پیش گذشت و متقاعدین خیلى زیاد شدند بنابراین اگر مایه زیادى در کار نباشد خوف زیادى خواهد بود زیرا که این سرمایه مال زمان پیرى و بدبختى یا وفات مستخدمین است براى ورثهشان بعد از آن دویست و هفتاد و پنجهزار تومان تقریباً باز از صندوق تقاعد اخذ شده بود و دولت قرض گرفته بود و به مؤسسه رهنى سرمایه داده بود بعد راجع به شعبه بانک فلاحتى تقاضا شد که در بانک ملى شعبه تأسیس کنند براى امور فلاحتى آن وقت خود بانک اگر یک کرور دو کرور از پولهاى جاریش میخواست بدهد براى این کار فایده نداشت دلیلش هم این است که درامور فلاحتى یک فرع خیلى مختصرى شرط شده است که حد اعلاى آن از صدى شش نباید تجاوز بکند بنابراین بانک ملى

+++

نمیتوانست این کار را بکند دلیل دومش این است که شرایط خیلى سنگینى آقایان گذاشتهاند که باید چاى‌کارى بکنند و ابریشم تربیت کنند و آن ملک به ثبت رسیده باشد با این شرایط تقریباً قابل اجرا نیست بانک هم گفت که اگر پولى پیش من بگذارید من این کار را میکنم و از پولهاى جارى خودم نمیتوانم بکنم این بود که دولت باز از وجوه تقاعد پانصد هزار تومان پیش او امانت گذاشت که بانک از بابت آن صدى دو یا صدى سه بدهد و آن وقت از آن طرف صدى پنج یا صدى شش بگیرد بنابراین ماامسال مصمم شدهایم که هر قدر از سالهاى گذشته زیادى مانده جمعآورى بکنیم و یک وجهى تهیه کنیم که از این وجه سه میلیون تومانش مخصوص وجه متحرک سال به سال باشد و براى همیشه ذخیره باشد آن وقت یک قسمت هم مربوط به کارخانه قند کهریزک است که سهام آن را هم دولت خریده است یعنى همان شعبه فلاحتى خریده بود بعد منتقل به بانک ملى شده است و یکصد و هفتاد و پنجهزار تومان بوده است که یک قدریش را فروخته و صد و سى و پنجهزار تومان باقى است ولى وقتی که دولت بنا شد کارخانه را در دست بگیرد پول مال بانک است و دولت پول را به بانک مقروض است ولى سهام مال دولت شده است این را هم میخواهیم رد کنیم براى این کار این طور فکر کردیم که اضافه عایدات یا صرفهجویى را که در اینجا گفتهایم موجودى عایدات براى این که صرفهجویى یک معناى اصطلاحى دیگرى هم دارد یعنى از بودجهها هر چه که تا آخر دوره عمل 1312 باقى میماند و آنچه که در بودجههاى ما عایدات اسعارى در 1311 و 1312 باقى میماند و آنچه که در بودجهها عایدات اسعارى پیشبینى شده و وصول نشده مثل عابدات نفت که وصول نشده و حالا وصول میشود و بعد یک فقره دولت طلا خریده است که آن هم یک منفعتى براى دولت حاصل کرده است به این ترتیب که دولت از وجوه دیگرى که در خزانه بوده است برداشته است و طلا خریده است بعد این طلا را تصفیه می‌‌‌کند و شمش می‌‌‌کند همان طور که در فرنگستان هست و شمشهاى طلا میشود و بعد خواستیم این را منتقل کنیم به ذخیره مملکتى به دو جهت یکى در خیر ذخیره مملکتى و در نفع ذخیره مملکتى و یکى در نفع آن پولهایی که از آنجا برداشته میشود اولاً این پولها در اینجا از ذخیره برداشته میشود خواه تقاعد باشد یا مالیات راه باشد یا پول انحصار قند و چاى باشد آنها را هم محتاج بودند که قرض کنند و نمیتوانستند که طلا را راکد بگذارند و بایستى این طلا در ذخیره مملکتى منتقل شود. یکى دیگر هم خود ذخیره مملکتى که لیره بود اسعار خارجى بود ممکن بود هى پایین برود یعنى پایین رفت و ضرر شد ولى براى این که از آن هم پایینتر نرود و ضرر نرسد و از آن میزان فعلیش کسر نشود شش ماه هفت ماه قبل وقتى که طلا خریدیم دیگر از او پایینتر نمیرود این است که این طلاها را منتقل کردیم به ذخیره مملکتى و از ذخیره مملکتى قریب یک میلیون و صد هزار لیره معادل آن گرفتیم یعنى یک میلیون و صد هزار لیره از لیره‌هاى مملکتى شد طلا طلاى راکد و همین است که الان عرض کردم آن یک میلیون وصد هزار لیره را که خواستیم به عوض پول ریالى که از آنجا برداشت کرده بودیم بگذاریم اگر این یک میلیون و صد هزار لیره را میفروختیم خیلى بیشتر از آن پولى میشد که از آنجا برداشته بودیم این کار را کردیم و پول آن را دادیم بقیهاش هم ذخیره شد براى دولت بعد از آن اسکناس بانک شاهنشاهى البته خاتمه یافت و تمام شد و بانک شاهنشاهى تمام وجوه ذخیرهاش را منتقل کرد به دولت و دولت هم آن را به اختیار بانک ملى گذاشت و یک مهلتى داده شد که هر کسى اسکناس دارد بیاورد تا یک مدتى قریب یکسال خود بانک شاهنشاهى همه را قبول کرد و پول رد کرد نهایت یک قدرى مانده بود آن را هم گذاشتند پیش دولت و خود دولت شروع کرد و توسط بانک ملى اعلان کرد که هر کس اسکناس دارد بیاورد و پولش را بگیرد در ولایات هم همین طور عمل شد و گذشت و بقیه هر چیز ماند تقریباً این طور منظور میشود آنهایى که موقعیت فوت شده است یا اسکناس مردم تلف شده است آن هم قریب صد و هفتاد هزار تومان و این قدرها میشود بعد از آن در این دو ماه

+++

اول سال به تدریج دیدیم که تکهتکه اشخاص خیلى هست شاید بعضیها هم فقرا بودهاند آمدند و اسکناس قدیم داشتند این است که در این باب هم دوباره ارفاق شده در جرائد ملاحظه فرمودید یک ششماه دیگرى اضافه کردیم مدت را و به همه جا هم اعلان کردیم انشاءالله تمام میشود اگرچه به این ترتیب معمول خودمان که هست آن روز آخر ششماه یک روز به آخر ششماه مانده صبر میکنیم آن وقت میآییم و میگوییم باز کم است و تمدید میکنیم براى این که اگر بنا باشد اشخاصى باشند و اسکناس بیاورند این مدت را اینجا گذاشتیم و از آن طرف هم ما همیشه که نمیتوانیم وکیل بانک شاهنشاهى باشیم و اسکناس بانک شاهنشاهى را بگیریم در هر حال این مبلغ صد هزار تومان را هم گذاشتیم براى همین خیالى که داشتیم و وقتى که این را نوشتیم خیلى بیشتر از آن بود ولى چون بعد خیال داشتیم که به مردم یک ارفاق دیگر هم بکنیم صد تایش کردیم و تقریباً هفتادتایش باقى میماند و از این هفتاد تا شاید ده هزار تومانش اسکناس پیدا شود آن را هم اگر چیزى زیاد بیاید ذخیره میکنیم در هر حال از این چهار فقره عایدات یک ذخیره تشکیل میشود شاید چهار پنج میلیون تومان یا شش میلیون تومان که رقمش بعد معلوم میشود در اینجا چون بعد از 1312 است و از این وجوه اول هشتصد هزار تومان صندوق تقاعد را بابت سرمایه بانک ملى میدهیم در نظر بود که دویست هزار تومان شاید محتاج بشویم مال مؤسسه رهنى را بگیریم ولى اخیراً با بانک ملى قرار گذاشتیم خود بانک ملى آنرا به عهده گرفت و وجوه تقاعد را خودش رد کرد و بعد از آن سرمایه شعب فلاحت بانک ملى بود که پانصد هزار تومان پیش بانک ملى بود تمام این پانصد هزار تومان خرج نشده آن قدرى که خرج میشد و شعبه فلاحتى بانک لازم داشت بانک ملى بهش میداد قریب دویست و هشتاد یا دویست و نود هزار تومان این قدرها رفته و خرج شده ولى باید عرض کنم که به واسطه اشکالات زیاد این کار عملى نشده است و شاید یک مقدارى از ملاکین قرض گرفتهاند باقیاش هم اینها نشسته بودهاند ادارهشان باز بوده است مخارج داشتهاند یک قدرى خرج شده و ضرر شده و بالاخره حالا دولت مصمم شده است که آن کار را موقوف کند بانک ملى دیگر شعبه فلاحتى نخواهد داشت بلکه یک بانک فلاحتى خیلى خوبى تأسیس شده دیروز هم روز اول تأسیس آن بود اگرچه از سه چهار ماه به این طرف تأسیس شده است ولى منتظر ورود مدیر عامل آنجا بودند آن هم آمده است و از دیروز تأسیس شده است این بانک فلاحتى مستقلى میشود که همین دو روزه قانونش به مجلس خواهد آمد و مطابق آن قانون که به مجلس میآید قرار شده است از پولى که بانک ملى به بانک فلاحت رد کرده است حقوق بانک ملى را رد کنیم بانک ملى هم پول صندوق تقاعد را رد کند آن وقت شعبه فلاحتى هر چه قرض و طلب و دارایى دارد همه منتقل شود به دولت و مال دولت شود و دولت همه را میدهد به بانک فلاحتى جدید علاوه بر این یک بانک دیگرى هم هست بانک ایران این هم مبلغى پول دارد شاید چهارصد پانصد هزار تومان مبلغى املاک دارد، مطالبات دارد آن هم تمام داراییاش منتقل میشود به بانک فلاحتى و بانک فلاحتى مستقل جدید و ارث شعبه بانک فلاحتى قدیم و وارث بانک ایران میشود و این هر دو از بین میرود و وقتى که بانک ایران هم طلبهایش را وصول کرد املاکش را فروخت و پول نقد کرد و پول نقد هم هر چه داشت و آن سیصد هزار تومان شعبه فلاحتى هم به آن ضمیمه شد این خودش سر و صورتى میگیرد. به علاوه براى این که اینها خیلى قناعت و صرفهجویى در مخارج بکنند و در کارشان اقدام بکند ما دو کار میکنیم یکى این که در آن قانونى که میآوریم آن قیود قدیم را برمیداریم و بانک فلاحتى به وضعیتى میشود که مطابق معمول و مطابق عدل و احتیاط بانکى و تجارتى خود عمل می‌‌‌کند یکى دیگر هم این است که اینها هیچ قرض نکنند و خرجشان کم باشد و از روز اول که ادارهشان را باز کردند از سرمایه خرج نکنند بنده براى سال اولش که آسان باشد 24 هزار تومان در بودجه مملکتى گذاشتم که ما خرجشان را بدهیم و کمک کنیم که از خودشان خرج نکنند علاوه بر این وقتى که

+++

اینها را گرفتند دولت در نظر دارد پول هم بهشان بدهد در بودجه مملکتى هم گذاشته شده است یکصد هزار تومان و هم وجوه دولتى را میشود پیششامانت گذاشت مثل بانک ملى که دست و پایش باز باشد پس از آن وجوهى که در سه چهار سطر اول ماده 36 از صرفهجوییها و خرید طلا و بانک شاهنشاهى حاصل میشود این چیزها رد میشود یعنى مال صندوق تقاعد براى بانک مال شعبه فلاحتى سیصد هزار تومان گذاردیم چون ما روزى که میدهیم باید فرعش رویش بیاید و بابت سهام دولت در کارخانه قند اینها را که دادیم از این آنچه زیاد بیاید سه میلیون تومان هم از رویش کنار میگذاریم که وجه متحرک دایمى خزانه دولت میشود بعد از آن هم هرچه زیاد مانده باشد آن را ما میخواهیم که تخصیص کنیم کلیتاً یک ذخیره بشود براى امور اسعارى چون آقایان توجه دارند کهامسال ستون پهلوى در بودجه نداریم یعنى نه عایدات اسعارى داریم نه مخارج اسعارى ولى مخارج اسعارى در جاى خودش هست یعنى آخر هر ماه ما مبالغى براى محصلین دولتى در خارجه و براى سفارتخانه‌هامان در خارجه و براى یک قسمتى از حقوق مستخدمین خارجه در اینجا مخارج اسعارى لازم داریم و این اسعار پولش در بودجه مملکتى هست ولى پیدا کردن اسعارش مشکل است اگر از بازار بخواهیم بخریم به بازار شکست وارد میشود یعنى دولت هم یکى از مشتریهاى اسعارى میشود در بازار. سابقاً تصور میکردیم که عایدات اسعارى ما از حقالصدور تریاک و کمپانى نفت و اینها کفایت این را می‌‌‌کند ولى در سال گذشته دیده شده که از حقالصدور تریاک خیلى کم عایدات اسعارى شد و از کمپانى نفت هم در دو سال اخیر چیزى وصول نشده بود از آن طرف هم خود دولت باید اسعار بخرد یا از خود عایدات بودجه یک ذخیره تهیه کند که سر ماه بتواند به اسعار بدهد علاوه بر تعهدات اسعارى بودجه مملکتى که وزارتخانهها دارند وزارتخانهها محتاج به اضافه اسعار هم هستند مثلاً وزارت پست و تلگراف میخواهد سیم بخرد آن در بودجهاش سالهاى سابق هم به پهلوى منظور شده بود مثلاً وزارت امور خارجه میخواهد یک قفس وارد کند اداره صناعت محتاج ورود ماشینآلات است همیشه دولت در ذخیره خودش یک قدرى اسعار لازم دارد که از براى این کار مصرف خواهد شد و راجع به بانک فلاحتى هم آنچه لازم بود عرض کردم و عنقریب قانونش به مجلس میآید و آنچه لازم است مذاکره میشود و این یک ترتیبى است در واقع براى تصفیه وجوهى که براى اعتبار متحرک لازم داریم همچو نقشه کشیده شده است.

عدهای از نمایندگان ـ مذاکرات کافى است.

روحى ـ بنده عرض دارم.

رئیس ـ آقاى روحى راجع به عدم کفایت مذاکرات بفرمایید.

روحى ـ بلى. عرض کنم بنده استعلامى راجع به بانک ملى داشتم خواستم از آقاى وزیر مالیه سؤال بکنم اگر اجازه میفرمایید (عده از نمایندگان: بفرمایید) بنده خواستم آقاى وزیر مالیه را متوجه کنم که قانونى در دوره ششم از مجلس شوراى ملى وقت گذشته است و تاکنون خیلى دولتهاى گذشته شاید وزراى مالیه قبیل در این کار غفلت کردهاند و بنده خواستم که آقاى وزیر مالیه این غفلت را جبیره بفرمایند و آن این است که در قانون قید کردهاند که سالى پانصد هزار تومان بر اصل سرمایه بانک ملى در بودجههاى 1307 به بعد بیفزاییم تا بیست میلیون سرمایه بانک ملى بالا برود ولى حالا همان هشتصد هزار تومان اولى باقى است منتهى در بانک ملى ودایع بسیارى از دولت هست که هیچ وقت احتیاج ندارد که ما بگوییم در کارش نقصانى پیدا میشود ولى این به سرمایه اصلى مملکت برمیخورد دولت اگر پانصد هزار تومان همه ساله در بودجه منظور بدارد بیست میلیون ریال صرفهجویى کرده است و در ضمن اعتبار بانک ملى هم خیلى بالاتر رفته است حالا علت این که در بودجه این را منظور نمیکنند و رعایت نمیکنند خواستم ببینم چه بوده است و نص قانون را

+++

هم اگر میل داشته باشید اینجا هست بخوانم این چون و چرا ندارد باید هر ساله دولتها سالى پانصد هزار تومان در بودجههاشان منظور بدارند و بر سرمایه بانک ملى اضافه کنند و چون از اعتبارات مهم مملکتى است آنچه هم گذشته است در همین بودجهها تجدید کنند و بنده عقیدهام این است که سرمایه بانک ملى را به همان چندین میلیون که دولت در نظر داشت و قانون آورد بالا ببرد که بانک بیش از سرمایه ودایع دارد ولى سرمایه خودش را از دست داد و این را به دست آقاى وزیر مالیه جبیره بفرمایند.

وزیر مالیه ـ این مطلب سؤال آقاى روحى اگرچه یک استعلام مختصرى بود ولى بنده لازم دانستم راجع به این یک چیزى عرض کنماما این که در خود بودجه‌ها میگذاردند و به بانک میدادند یا نمیدادند دولت همیشه اعتبارش را در بودجه میگذاشت که بتواند بدهد اگر لازم باشد تا به تدریج ودایع بانک ملى نضجى پیدا کند و کار بانک ملى وسعت پیدا کند و هر وقت احتیاج پیدا میشد میدادند سالهاى اول احتیاج نبوده است و شاید بهتر هم بوده است که اول سرمایه زیاد داده نشود و خودش کار بکند و نضجى بگیرد بعد که راه افتاد آن وقت بدهند و البته احتیاجات آنها را دادهاند و بعد از این هم میدهند. اما این که فرمودند کار بانک ملى و اشاره به آن فرمودند بنده لازم میدانم با کمال صداقت عرض کنم که در بانک ملى خللى بود و ما نخواستیم مستور کنیم در مجلس شوراى ملى واضح عرض کردم که در بعضى اشخاص خللى هست و تدارک میشود و دولت مراقبت دارد حالا هم لازم است عرض کنم که دیگر نهایت انتظام و بیشتر از آن که مقدور نیست در بانک ملى پیدا شده است و مراقبت کاملى از طرف دولت و مدیران ایرانى که اشخاص خیلى خیلى محترم و طرف اعتماد عموم مردم هستند میشود (صحیح است) از طرف هیئت نظار از طرف مفتش دولت از طرف خود دولت مستقیماً مراقبت میشود و بیلانش هم عنقریب منتشر میشود و ملاحظه خواهید فرمود که اگر در بیلان 1310 یک قدرى نقض و ضعف داشتند در 1311 به میزان معتدبه تلافى شده است و حالا هم آقایان مىبینند و امیدواریم انشاءالله امسال هم تلافى شود که بلکه عواید اضافى عمده هم به بانک عاید شود.

جمعى از نمایندگان ـ مذاکرات کافی است.

رئیس ـ آقایانی که با ماده 36 موافقت دارند قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد ماده سى و هفت قرائت میشود:

ماده 37- وزارت مالیه مجاز است مبلغ چهارصد و نود هزار لیره انگلیسى مساعدههایى را که در سالهاى 1291 و 1292 و 1293 دولت ایران از دولت انگلیس دریافت کرده است از ذخیره مملکتى رد نماید.

رئیس ـ آقاى طباطبایى دیبا.

طباطبایی دیبا ـ عرضى ندارم.

رئیس ـ آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى ـ عرضى ندارم.

رئیس ـ آقاى روحى‏

روحى ـ عرضى ندارم.

رئیس ـ آقاى فرهمند.

فرهمند ـ عرض کنم این ماده به عقیده بنده یکى از مواد خوب این لایحه است که البته هر مدیونى وقتى دینش را ادا می‌‌‌کند باید خوشوقت باشد به علاوه در ماده یک چیزى دارد که ما را تذکر میدهد به وضعیت مالى سابق که این تذکر هم براى ما در هر موردى مفید است ولى اینجا بنده خواستم فقط سؤالى از آقاى وزیر مالیه بکنم و آن این است که این کلمه مساعده که اینجا نوشته شده است مساعده به معناى معمولى است یا معناى دیگرى هم دارد این را توضیحى بفرمایند که آیا معناى دیگرى هم دارد یا همان معناى معمولى مساعده است این را تشریع بفرمایند خیلى خوب است.

وزیر مالیه ـ این مطلب هم شاید مختصر توضیحى

+++

لازم داشته باشد براى این که به خاطر بعضى آقایان هم خطور نکند زیرا در خارج هم یکى دو نفر از آقایان این را با بنده مذاکره فرمودند. این که فرمودید مساعده. آن وقت که اسمش را مساعده گذاشتند براى این است که دولت بدبختانه در 1291 و 92 یعنى بلافاصله بعد از اخراج مستر شوستر امریکایى به واسطه آن اولتیماتومها و اینها دولت هم به مضیقه مالى خیلى سختى افتاد و مثل همیشه آن وقت متوسل به قرض شد قرض هم که نمیدادند و شرایط خیلى فوقالعاده سختى داشتند در هر کدام این بود که همیشه صحبتش بود و خودش نبود آن وقت وقتى که خیلى دستشان تنگ میشد میگفتند از بابت آن قرضى که باید به ما بدهید یک چیزى بدهید این بود که اسمش شد مساعده. اگر قرض بود استهلاکش هم منظور میشد و ما این مبلغ زیادى که الان دادیم نمیدادیم. این قرض چهارصد و نود هزار لیره است که در پنج یا شش فقره گرفته شده یک دفعه صد هزار لیره، یک دفعه پنجاه هزار لیره، یک دفعه بیست وپنج هزار لیره یا صدى هفت که خیلى زیاد است و تاامروز بیشتر از 650 هزار لیره فرعش داده شده بدون این که از اصلش یک لیره داده شده باشد این را که بنده اینجا گذاشتم و دولت مصمم بود براى این است که نباید آدم یک قرض مختصرى داشته باشد و این قدر فرع بدهد که دو برابر اصلش باشد و باز اصلش هم سرجایش باشد ما یک قرض دیگرى هم داریم که در مجلس دوم تصویب شده و یک میلیون و دویست و پنجاه هزار لیره انگلیسى است آن هم صدى پنج است فرعش، اصل و فرعش یک جا استهلاک میشود و به طور مرتب هم پرداخت میشود و خیال هم نداریم پس بدهیم یکجا. آن خودش تدریجاً تمام میشود و میرود. اما این یک چیزى بود که مثل یک زحمتى بود که گردن آدم باشد. همین الان در هر سال که بودجه را تصویب میفرمایند صد و سه هزار لیره دیون خارجى سى و چهار هزار و پانصد لیرهاش از همین بابت است و این را که تصویب بفرمایید تخفیفى هم در بودجه دارد یک نکته کوچکى هم هست شاید به خاطرها خطور کند در خارج هم با بنده صحبت کردند می‌‌خواستم رفع اشتباه را بکنم اساساً دولت و مجلس و مملکت حق دارد که آنچه را مجلس تصویب نکرده اصلاً آن را باطل بداند و خودش را هم میتواند مدیون نداند ولى اینها در یک زمانهایى شده است که شاید دولت وقت در مضیقه بوده است. دولتى بوده چرخ دولت هم بایستى میگشته به حق یا ناحق یا لازم داشتهاند یا در آن زمان با آن اوضاع محتاج بوده است در هر حال مقصود بنده این است کهامروز که مجلس تصویب می‌‌‌کند که ما این را پس بدهیم پس دادنش هیچ نوع خللى در اصل اساسی که در مملکت محفوظ است وارد نمیآورد اگر یک کسى بر من ادعا می‌‌‌کند حق هم نیست و هر روز میآید درب خانه من یک دفعه هم ذه میشوم و میگویم اصلاً من مصمم شدم یک صد تومانى به تو بدهم بروى پى کارت توجه فرمودید ولى آن اصل همیشه در مملکت باید محفوظ و مسلم باشد که هیچ چیز برخلاف ترتیب را مملکت خودش را مجبور نمیداند به قبول آن ولى چون هر سال در بودجه ما میگذاشتیم حالا که گشایشى حاصل شده است بهتر است که این را بدهیم که یکباره تصفیه شود. (صحیح است. احسنت.)

رئیس ـ آقایانی که با ماده 37 موافقت دارند قیام فرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 38 قرائت میشود:

ماده 38- مفاد مواد 6- 18- 19- 22- 25- 26- 27- 28- 29- 31- 33- 36 از این قانون مادام که به وسیله قانون دیگر ملغى نشده است براى همیشه به قوت خود باقى و محدود به دوره عمل بودجه 1312 نخواهد بود.

رئیس ـ موافقین با ماده سى و هشت قیام فرمایند. (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده الحاقیه پیشنهاد آقاى اعتبار. ماده الحاقیه ذیل را به قانون متمم بودجه پیشنهاد میکنم:

ماده الحاقیه: مبلغى که در ردیف نمره 64 در جزء

+++

سیزده بودجه کل مملکتى براى پرداخت مستمرى مولیتر و هنسنس منظور و به تصویب رسیده قسمت مربوط به مولیتر قابل پرداخت نخواهد بود.

رئیس ـ آقاى اعتبار.

اعتبار ـ عرض کنم در موقعى که بودجه کل تقدیم شده است در همین ردیفى که عرض کردم در ردیف نمره 64 هفتاد و پنجهزار و یکصد و نود و چهار قران براى پرداخت مستمرى مولیتر و هنسنس را مجلس تصویب کرد و نظر به این که اساس کنترات واصل پرداخت حقوق مستمرى مولیتر مورد اشکال بود و مجلس موافقت نداشت با پرداخت این پول به این جهت رد کرد از این جهت بنده هم خواستم چون این مبلغ در بودجه کل تصویب شده این ماده هم در آخر متمم بودجه باشد که این مبلغ کم شود.

وزیر مالیه ـ مطلب صحیح است و همین طور قرار شد حالا هم نخواهند داد تا وقتى که خاتمه پیدا کند مشغول رسیدگى هم شدهاند هر وقت محاکمه شد رسیدگى شد معلوم شدکه واقعاً او مدیون است بدولت البته باید بدهد، دولت هم خیال ندارد که فعلاً به او بدهد اگر هم خیلى اصرار داشته باشیم مانعى ندارد قبول میکنم.

اعتبار ـ چون تصویب شده خواستم اینجا هم باشد.

رئیس ـ آقاى مخبر موافقت دارید.

مخبر ـ متقاعد نمیشوند با این توضیحى که آقاى وزیر مالیه دادند بنده هم قبول میکنم.

رئیس ـ آقایانی که با ماده الحاقیه که مورد تصویب دولت و کمیسیون است موافقت دارند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده الحاقیه دیگرى از طرف آقاى افشار رسیده است.

ماده الحاقیه ـ صرفهجویى معارفى ایالت غربى آذربایجان در هزار و سیصد و یازده براى ساختمان محل میسیون جهت مدارس رضائیه تخصیص داده میشود.

رئیس ـ بفرمایید.

میرزا حسین خان افشار ـ محل میسیون سابق روس به موجب عهدنامه در مقابل خسارت وارده به ایران واگذار شده است ولى از جنگ بینالمللى به این طرف خراب شده است و این محل به همان حال خرابى باقی است و در نظر خودى و بیگانه صحیح نیست این وضعیت. از طرف دیگر اوضاع مدرسه رضائیه از حیث مکان به مناسبت قتل عامها و خرابى آن شهر فوقالعاده خراب است و مدارس کاملاً در مضیقه هستند و تا به حال چندین مرتبه بنده اقدام کردم که شاید از بودجه معارف یا محل دیگرى دولت بتواند یک اقدامى بکند و اعتبارى بدهند که آن محل میسیون سابق را تعمیر کنند و طورى شود که مدارس آنجا سر و صورتى بگیرد که در انظار اجنبى توهینآور براى ایرانى نباشد متأسفانه تا به حال موفق نشدهام حال برحسب تحقیقاتى که بنده کردم از بودجه معارفى ایالت غرب مبلغى صرفهجویى شده است از این جهت بنده تقاضا کردم همین صرفهجویى را تخصیص بدهند براى تعمیر محل میسیون سابق جهت مدارس رضائیه که آنجا هم محلى داشته باشد که از این مضیقه خلاص شوند و امیدوارم که آقاى وزیر مالیه هم با این پیشنهاد بنده موافقت بفرمایند.

وزیرمالیه ـ بنده موافق هستم.

مخبر ـ یک مرتبه دیگر عبارت آن خوانده شود.

رئیس ـ عبارت را یک دفعه دیگر میخوانند در عبارت هم دقت بفرمایند.

ماده الحاقیه ـ صرفهجویى معارفى ایالت غربى آذربایجان در 1311 براى ساختمان محل میسیون جهت مدارس رضائیه تخصیص داده میشود.

رئیس ـ نظر آقاى مخبر هم موافقت دارد؟

مخبر ـ این محل میسیون را بنده بهشان عرض کردم که این کلمه را اصلاح بفرمایند بعد آقاى افشار فرمودند که اسمش است اصلاً آن محل به این اسم معروف است حالا بهتر این است که تصریح شود محل سابق میسیون چون میگویند به این اسم معروف است.

+++

رئیس ـ با محل سابق میسیون آقاى وزیر مالیه موافقند.

وزیر مالیه ـ بلى.

رئیس ـ آقایانی که با ماده الحاقیه آقاى افشار که دولت و کمیسیون قبول کردند موافقت دارند قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد. مذاکره در کلیات ثانى است. مخالفى نیست. موافقین ورقه سفید خواهند داد. (اخذ و استخراج آرا به عملآمده 103 ورقه سفید تعداد شد.)

رئیس ـ عده حضار در موقع اعلام رأى یکصد و دوازده نفر به اکثریت 103 رأى تصویب شد.

اسامی رأی دهندگان: آقایان: کفایی- امیر ابراهیمی- اسعد- ارباب کیخسرو شاهرخ- شیرازی- ایزدی-دکترضیاء- نیک‌پور- سلطانی شیخ‌الاسلامی- روحی- محلوجی- مرآت اسفندیاری- خواجوی- بیات- دکتر ملک‌زاده- دکتر قزل ایاغ- عراقی- حمزه‌تاش- امیرتیمور- دکتراحتشام- قوام- نوبخت- اورنگ- ملک‌زاده آملی- صفاری- میرزایی- هزار جریبی- امیرحسین خان بختیاری - لاریجانی- بنکدار- بختیار- شاهرودی- دادور- حسنعلی میرزا دولتشاهی- نمازی- ملک مدنی- دهستانی- حیدری- طباطبایی وکیلی- هدایت- دبستانی- جرجانی- فتوحی- دکترسنک- مؤید احمدی- مؤید قوامی- فهیمی- ارکانی- کاشف- ناصری- بهبهانی- شریعت‌زاده- احتشام‌زاده- دکتر بهرامی- طهرانچی- حاج تقی آقا وهاب‌زاده- کازرونی- اعتبار- دکترشیخ -مخبر فرهمند- مجد ضیایی - اقبال- مقدم - دکترطاهری- ثقةالاسلامی- مسعودی خراسانی- دکتر امیراعلم- شریفی- محیط- دکترسمیعی- منصف - اسدی- حاج محمدرضا بهبهانی - دربانی- فرشی- دکتر لقمان- پناهی- تربیت- پارسا- میرزا علیخان وکیلی- افسر- حاج میرزا حسین خان فاطمی- افخمی- طباطبایی دیبا- محسن آقا مهدوی- معدل – پیرنیا- رهبری- اعظم زنگنه- اسکندری- سهراب خان ساگینیان- نواب یزدی- دبیرسهرابی- مژدهی- بیات ماکو- مفتی- سیدکاظم یزدی- علوی سبزواری- طالش خان- میرزا یانس- امامی- کورس- فزونی.

4- موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه.

رئیس ـ کار دیگرى در دستور نداریم اجازه میفرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آینده یکشنبه هفتم خردادماه دستور شور دوم لایحه نفت. (مجلس یک ربع ساعت قبل از ظهر ختم شد.)

رئیس مجلس شوراى ملى - دادگر

+++

قانون‏ متمم بودجه سال 1312 مملکتى‏

ماده اول ـ کلیه اعتبارات مصوب براى ساختمانها که در بودجه 1312 منظور است و همچنین اعتبار مخارج انتفاعى مملکتى 1311 و 1312 تا آخر دوره عمل سالهاى مذکور نیز قابل تعهد و فقط تا آخر دوره عمل مزبور قابل مصرف است.

ماده دوم‌ ـ وزارت مالیه مکلف است آنچه را از عایدات و وجوهى که تا آخر سال 1310 وصول و به جمع عایدات مملکتى وارد شده است در صورتی که تشخیص داده شود که اخذ آن برخلاف قانون بوده علاوه بر تعقیب مأمور مسئول از عایدات جارى رد نماید.

ماده سوم ـ وزارت مالیه مجاز است طلب مسلم و رسیدگى و تصدیق شده اشخاص را از دولت که در حدود اعتبارات مصوب سنه مربوطه باشد در مقابل بدهى همان اشخاص احتساب و در بودجه عایدات و مخارج 1312 جمع و خرج نماید و نیز مجاز است:

اولاً- دیون قطعى و مسلم تا آخر 1305 دولت را که در حدود اعتبارات سنوات مربوطه یا به واسطه پیشآمدهاى غیراختیارى و غیرقابل احتراز علاوه بر بودجه ایجاد شده است و همچنین مستمریات و شهریههاى معوقه بعد از 1305 را از محل 600000 ریال اعتبار تعهدات و دیون داخلى منظوره در بودجه مملکتى بپردازد.

ثانیاً ـ صدى شصت از اصل طلب اشخاصى را که صدى چهل از اصل طلب آنها در دو سال 1310 و 1311 و یا فقط در سال 1311 اجازه پرداخت داده شده و صدى چهل از اصل طلب اشخاصى را که در هر یک از سالهاى 1310 و 1311 صدى سى از اصل طلب آنها بر طبق قوانین مزبوره اجازه پرداخت داده شده از اعتبار مذکوره در فوق تأدیه نماید.

ثالثاً ـ کلیه طلبهاى مسلم وتصدیق شده را که بیش از پنجهزار ریال نباشد بپردازد.

رابعاً ـ از مطالبات اشخاصى که طلب مسلم آنها بیش از پنجهزار ریال بوده و مشغول مقررات فوق نبوده باشد به تشخیص خود وزارت مالیه قسمتى متساوى (یعنى صدى چند اصل طلب) تأدیه نماید و یا لدىالاقتضا مبلغ مخصوصى با تصویب هیئت وزرا به صاحبان طلب پرداخت نماید.

خامساً ـ مطالبات و دعاوى راکه حقانیت آنها رسیدگى و تصدیق شده ولى در میزان طلب موافقت حاصل نشده یا اعتبار کافى در هذه السنه براى پرداخت کلیه آن موجود نیست به طور مصالحه و به توافق بین طلبکار و وزارت مالیه به مبلغى قطع و از اعتبار مذکور در فوق تأدیه نماید.

سادساً ـ مبلغ ده هزار ریال طلب حاج غلامعلى شاکریان را بابت ساختمان قلاع بساتین و 14 هزار ریال طلب حاج ابراهیم و استاد جعفر را بابت ساختمان قلاع در دو برج که هر دو مربوط بسال 1307 است و همچنین طلب اشخاص دیگرى که بابت سال 1307 در مقابل ساختمانهاى قلاع لرستان از دولت طلب دارند و طلب آنها مورد تصدیق است از اعتبارى که براى دیون و تعهدات معوقه در ضمن بودجه 1312 منظور شده است بپردازد.

ماده چهارم ـ حداقل مقررى رتبه یک مستخدمین کشورى 320 ریال و حداقل رتبه یک قضایى 500

+++

ریال میباشد ولى در 1312 به حقوق عموم مستخدمین دفترى دون رتبه و رتبه یک و دو و ردیف افراد نظمیه (به استثناى مستخدمین کنتراتى) بیست ریال در ماه اضافه میشود و این اضافه از اعتبارى که ضمن بودجههاى تفصیلى وزارتخانهها و ادارات تحت ماده مربوطه منظور شده تأدیه خواهد شد و هر گاه اصل حقوق مستخدم مزبور از اعتبارى که یک قلم تصویب شده پرداخت گردد اضافه بیست ریال مستخدم مزبور نیز از همان اعتبار باید داده شود.

ماده پنجم ـ وزارت عدلیه مجاز است که مقررات ماده 11 قانون استخدام قضات مصوب 28 اسفند ماه 1306 را که در دو ماه آخر سال 1311 موقوفالاجرا مانده تا آخر تیر ماه 1312 به موقع اجرا گذارد.

ماده ششم ـ وزارتخانهها و ادارات دولتى در مواقعى که به بیطاران قشون یا امنیه علاوه بر خدمت قشونى خدمت بیطارى در دوایر یا مؤسسات کشورى رجوع کنند و هم چنین در صورتى که اداره صحیه به دواساز قشون احتیاج پیدا کند میتوانند علاوه بر حقوقى که به بیطاران و دواسازان مذکور از بودجه وزارت جنگ داده میشود براى خدمت کشورى نیز حقالزحمه بدهند مشروط بر این که ارجاع خدمات کشورى به آنها با موافقت وزارت جنگ باشد چنانچه شغل کشورى دیگرى به سایر صاحب منصبان لشکرى رجوع شود در صورتى که صاحب منصب مزبور حقوق رتبه خود را از وزارتخانه متبوعه دریافت نماید از حقوق شغل کشورى که به او رجوع شده معادل مبغلى که از وزارتخانه متبوعه خود میگیرد کسر نخواهد شد.

ماده هفتم ـ وزارت مالیه مجاز است آنچه از عایات ریالى سنه 1311 اسعار خارجى خریده شده و به علت کافى نبودن عایدات پهلوى 1311 به مصرف مخارج اسعارى سال مذکور رسیده است به خرج قطعى منظور دارد و نیز قیمت اسعارى را که از موجودى سال 1310 به علت مذکور در فوق به مصرف مخارج اسعارى 1311 رسیده است از عایدات ریالى سال 1311 به موجودى سال 1310 رد نماید.

ماده هشتم ـ عایدات معدن شمشک تا استهلاک وجوهى که براى ساختمان راه شمشک از عایدات انحصار قند و چاى داده شده جهت استهلاک وجوه مزبوره به حساب عایدات انحصار قند و چاى برده خواهد شد.

ماده نهم ـ وزارت مالیه مجاز است: اولاً اضافه مخارج وزارت امور خارجه را مربوط به مخارج مسافرت مأمورین و قیمت تلگراف بابت سال 1311 که به علت پیشآمدهاى فوقالعاده از میزان اعتبار بودجه 1311 آن وزارتخانه تجاوز کرده از صرفهجویى سایر اعتبارات بودجه مذکور تأدیه نمایدثانیاً 94320 ریال براى ردیف افراد نظمیه بابت ماهى بیست ریال اضافه سال 1311 و همچنین 127485 ریال اضافه مخارج ملزوماتى سال 1309 و 1310 و 1311 تشکیلات نظمیه را از صرفهجوییهاى سال 1311 اداره مزبوره به ادارات طلبکار بپردازد- ثالثاً- از محل صرفهجوییهاى بودجه 1312 مجلس شوراى ملى اضافه مخارج ساختمانى مجلس شوراى ملى را که در سال 1311 علاوه بر اعتبار مربوطه به عملآمده است تأدیه نماید. رابعاً تا میزان هفتاد هزار ریال بقیه بودجه 1311 حکومت بختیارى را که از اعتبار تصویبى به موجب ماده 25 متمم قانون بودجه 1310 به حکم اضطرار تجاوز کرده است از محل صرفهجوییهاى بودجه 1311 تأدیه و به خرج منظور دارد.

ماده دهم ـ الف: مبلغ 000 ر 35 لیره از محل ذخیره لیره مملکتى به وزارت مالیه اعتبار داده میشود تا مصارفى را که مربوط به موضوع تأمین حقوق ایران در نفت جنوب به عملآمده است از قبیل اعزام هیئتى به ژنو براى مدافعه حقوق مذکور و استشاره از متخصصین و کلیه مخارج دیگر از هر قبیل پرداخته و به خرج منظور دارد.

ب- وزارت مالیه مجاز است اثاثیه و سایر اشیایى را که براى احتیاجات مربوطه به کارهاى نفط از محل

+++

اعتبار فوق خریده شده است پس از رفع احتیاج تحویل گرفته و به مصرف حوائجى که براى وزارتخانهها و ادارات دولتى پیش میآید برساند.

ماده یازدهم ـ وزارتخانهها و ادارات دولتى (به استثناى وزارت جنگ و امنیه و دربار پهلوى و کابینه سلطنتى) مکلف هستند قیمت مخابرات تلگرافى خودشان را در داخله مملکت از اعتباری که در ضمن بودجه منظور شده است تأدیه نمایند.

ماده دوازدهم ـ مبلغ 30 ر 884670 ریال که پس از تصفیه نهایى حساب مالیات راه تا آخر سال 1310 از سهم معوق معارفى و خیریه باقى مانده است براى مصارف مقدماتى تأسیس یک موزه از حیث خرید زمین و ساختمان بنا و سایر متعلقات آن تخصیص داده میشود و همچنین مبلغ 40 ر 139419 ریال بقیه سهم تا آخر سال 1310 صحیه از محل مالیات راه براى اقدامات مخصوص صحى براى مبارزه با امراض چشم در خوزستان اختصاص مىیابد و نیز وزارت مالیه مجاز است مبلغ 35 ر 963232 ریال بقیه وجهى را که بلدیه تهران در نتیجه رسیدگى نهایى به حساب مالیات راه تا آخر 1310 به حساب عایدات راه (سهم طرق) مقروض بوده است به خرج قعطى منظور نماید.

ماده سیزدهم ـ وزارت مالیه مجاز است آنچه را که از بابت صدى دو عایدات خالص کارخانه کبریتسازى آذربایجان به موجب ماده 5امتیازنامه تا آخر اسفند 1311 وصول شده و آنچه تا آخر سال 1312 وصول نشود با اطلاع و نظارت وزارت معارف به مصرف خرید کتاب براى کتابخانه تبریز برساند.

ماده چهاردهم ـ وزارت مالیه مجاز است مبلغ 12185 ریال نقد و چهل خروار گندم و 20 خروار جو و ده خروار کاه که به مهاجرین سمرقندى در خراسان براى بذر و تقاوى و مصالح املاک و مخارج نگاهدارى احشام به طور مساعده داده شده و به علت عسرت مهاجرین مذکور استرداد آن میسر نگردیده به خرج قطعى منظور دارد.

ماده پانزدهم - قسمتهایى از رقم بودجه کل هر یک از وزارتخانهها و ادارات و یا اقلام دیگر بودجه که به موجب قید مخصوصى در متن بودجه در ستون توضیحات براى مصارف اسعارى منظور شده فقط براى مصارفى که منحصراً به اسعار خارجى باید به عمل آید و تعهد آن هم به اسعار خارجى شده تا حدود میزان پهلوى یا لیره که در همان ستون قید شده قابل استفاده است و بس و در صورت عدم کفایت براى تهیه میزان پهلوى یا لیره که در آن ستون مندرج است تفاوت از اعتبار تفاوت تسعیر جبران خواهد شد.

ماده شانزدهم ـ وزارت مالیه مجاز است مبلغ 1650000 ریال از عایدات صدى 25 ثبت اسناد را براى تأمین یک قسمت از بودجه وزارت عدلیه و ثبت اسناد که از محل عایدات مذکور برقرار شده است به عایدات مملکتى انتقال دهد و اگر در ظرف سال جارى علاوه بر مبلغ مذکور باز هم از همین محل وجهى براى مصارف وزارت عدلیه تخصیص داده شد وزارت مالیه مجاز است وجه مزبور را نیز به همین ترتیب به عایدات مملکتى انتقال دهد.

ماده هفدهم ـ آنچه از اعتبار 1311 عمران (فصل 18 ماده 1) در سال مذکور موقع خرج پیدا نکرده به اعتبار سال 1312 عمران اضافه میشود و بودجه جزء اعتبار عمران و اصلاح بودجه آن که در ظرف سال ممکن است لازم شود باید به تصویب هیئت وزرا برسد.

ماده هیجدهم ـ وزارتخانهها مجازند در موقع لزوم با موافقت وزارت مالیه اثاثیه و وسایط نقلیه و ماشینآلات مستعمل

+++

خود را به کمک اعتبارت مربوطه خود در صورت لزوم تبدیل با حسن از همان نوع نمایند موقع لزوم را مامورین مربوطه با توجه به مدلول ماده متمم قانون بودجه 1310 تصدیق نمایند.

ماده نوزدهم - حق الکفاله فقط شامل حقوق و ماده معاش‌های ثابت می‌شود و فقط در مواردی دادن حق الوکاله جایز است که اعتبار شغل کفالت شده آزاد باشد.

ماده بیستم - وزارت مالیه مجاز است وجه بروات پستی را از محل عایدات جاری پرداخته و مبالغی را در آخر سال معلوم شود که به علت ترقی و تنزل اسعار خارجی کسری حاصل شده وزارت پست و تلگراف مکلف است که تفاوت مذکور را در بودجه سال بعد خود تامین و تادیه نماید.

ماده بیست و یکم - وزارت مالیه مجاز است تا مبلغ 400000 لیره انگلیسی از موجودی فعلی ذخیره مملکتی را از آنچه در سال 1312 از عایدات معوقه یا جاری دولت از منابع نفتی ایران وصول شود جهت تاسیس در کارخانه قندسازی در دو نقطه مختلف ایران به تشخیص دولت و مخارج مربوطه به آن در هذه السنه و همچنین برای تادیه قرض گردد. قند کرج ثابت سرمایه اصلا و فرعاً و باقی قسط آن سرمایه و همچنین مخارج مربوطه به تکمیل و تاسیس آن تمدید و احتساب نماید- و نیز وزارت مالیه مجاز است مبلغ 41-98-459565 پهلوی که مطابق قانون‌های موجود 25 مهر 1310 و 28 بهمن 1310 از ذخیره مملکتی برای خرید کتب‌ها و سایر معارف مربوطه به آن‌ها به طور استقراض اخذ شده به خارج قطعی ببرد بقیه اعتباراتی که برای این منظور (خرید کتاب‌ها و مصارف مربوطه به آن) به موجب قوانین مذکوره تحصیل شده‌اند به منزله اعتبار قطعلی محسوب و برای مصارفی که در قانون‌های 25 مهر 1310 و 28 بهمن 1310 و 12 مهرماه 1311 و همچنین مخارج متفرقه مربوطه به کتب‌های خریداری و قید کشتی و قایق‌های دیگری که مورد احتیاج باشد و تکمیل لوازم و تهیه احتیاجات مربوطه به آن‌ها قابل استفاده خواهد بود.

ماده بیست و دوم - وزارت مالیه مجاز است مخارج مربوط به وجوه ذخیره مملکتی را از اول سال 1310 به بعد از محل خود وجوه ذخیره مذکور تادیه و احتساب نماید.

ماده بیست و سوم - مبلغ پانصد هزار ریال که در ماه‌های آخر سال 1311 برای بهره‌بردرای موسسات صنعتی و مخصوصاً جهت تهیه چغندر برای کارخانجات قندسازی برحسب ضرورت استقراض شده است تصویب و اجازه داده می‌شود که وزارت مالیه مستقیما اصل و فرع آن را از عایدات موسسات مذکوره اخذ و رد نماید و نیز اداره کل صناعت و فلاحت مجاز است در هذه السنه با موافقت وزارت مالیه و ضمانت خزانه مملکتی تا میزان ده میلیون ریال برای مخارج بهره‌برداری موسسات صنعتی و فلاحتی از بانک ملی یا بانک یا دیگری استقراض و اصل و فرع آن را از عایدات همان موسسات رد نموده و بقیه عایدات را به خزانه دولت تحویل نماید استفاده از این اعتبار در هر مورد با اطلاع وزارت مالیه و خرج آن هم با نظارت وزارتخانه مذکور خواهد بود- و نیز مبلغ 302200 ریال که بر حسب ضرورت در ماه‌های آخر سال 1311 از محل مالیات راه (سهم طرق) به اداره راه‌آهن آذربایجان جهت خرید الوار قرض داده شده است تصویب و اجازه داده می‌شود که معادل آن را وزارت مالیه مستقیما در صورت امکان از محل بودجه 1312 اداره مذکور والا در سال 1312 و 1313 به عایدات مالیات راه (سهم طرق) مسترد نماید و همچنین وزارت مالیه مبل هقت میلیون و چهارصد هزار ریال که بر حسب ضرورت در ماه‌های آخر سال 1311 برای بقیه احتیاجات راه‌آهن جنوب جهت بهره‌برداری و ساختمان از عایدات انحصار قند و چای اعتیار داده می‌شود که از محل عایدات انحصار قند و چای احتساب شود و نیز اجازه داده می‌شود

+++

قیمت اشیایى که در دو ماهه اول 1312 جهت راهآهن جنوب و شمال خریدارى شده و میشود از اعتباری که به موجب قانون پنجم اردیبهشت 1312 براى مخارج فروردین و اردیبهشت قسمتهاى مختلفه راهآهن تصویب شده است محسوب گردد.

ماده بیست و چهارم ـ وزارت مالیه مجاز است قیمت و مصارف مربوطه به تدارک آن قسمت از لوازم دفترى وزارتخانهها و ادارات دولتى را (به استثناى وزارتین دربار پهلوى و جنگ و اداره امنیه) که باید براى اول سال 1312 حاضر باشد از محل عایدات جارى 1312 پرداخته و پس از کسر تصویب بودجه مملکتى 1312 مستقیماً از محل اعتبار وزارتخانهها و ادارات مربوطه به حساب عایدات 1312 رد نماید و نیز مخارج مربوطه به سال 1313 را که تأخیر تأدیه آنها منجر به ضرر و خسارت دولت و یا فوتى و یا غیرقابل جبران است به طور مساعده از عایدات 1312 بپردازد مشروط بر این که اطمینان کامل حاصل شود که اعتبار آن جزء اعتبارات ثابته باشد که احتمال عدم تصویب آن در بودجه سال بعد عادتاً معدوم یا به غایت مستعبد باشد کلیه پرداختهایی که بر طبق این ماده میشود و همچنین پرداختهایی که بر طبق این ماده میشود و همچنین پرداختهایى که بر طبق ماده 10 متمم قانون بودجه 1311 به عنوان مساعده بابت سال 1312 به عملآمده است خود وزارت مالیه مستقیماً به محض تصویب بودجه سنوات مربوطه از اعتبارات وزارتخانه یا اداره مربوطه مسترد خواهد نمود.

ماده بیست و پنجم ـ وزارت مالیه مجاز است مستمرى آقاى کامیل هنسنس رئیس سابق اداره گمرک را از سال 1305 تا روز وفات از قرار سالى 10 هزار فرانک فرانسه از اعتباری که در بودجه مملکتى سال جارى ضمن جزء 13 قسمت 17 منظور شده تأدیه نماید.

ماده بیست وششم ـ مستمریات مستخدمین خارجى که قبل از تأسیس مجلس شوراى ملى یا بعد از آن به موجب کنترات مصوبه مجلس درباره آنها برقرار شده از اول سال 1311 به بعد کماکان قابل پرداخت خواهد بود مگر این که خود مستخدمین مذکور تقاضاى بازخرید آن را بنمایند که در این صورت بر طبق قانون بازخرید مستمریات مصوب 18 اردیبهشت 1311 خریدارى خواهد شد.

ماده بیست و هفتم ـ مستخدمینى که براى رسیدگى به اتهامات وارده به آنها از خدمت موقتاً منفصل و یا از محل مأموریت بدون صدور حکم انتظار خدمت احضار میشوند و بعد در محاکم ادارى تبرئه شده یا موجباتى براى ارجاع آنها به محاکم عمومى مشاهده نمیشود حقوق مدت انفصال موقت آنها یا مدتی که به حکم وزارتخانه یا اداره مربوطه بدون صدور حکم انتظار خدمت در محل مأموریت خود نبودهاند در صورت وجود اعتبار داده خواهد شد – و در صورتی که اعتبار آن در بودجه سال مربوطه موجود نباشد وزارتخانه یا اداره مربوطه باید در بودجه سال بعد منظور نماید.

ماده بیست و هشتم ـ وزارت مالیه مجاز است مسکوکات معیوب را ولو این که داراى کسر وزن و عیار باشد با کسر یک عشر از قیمت اسمى آنها به توسط بانک یا بلاواسطه جمعآورى نموده و پس از موضوع کردن مخارج جمعآورى و فرع پول واسطه عمل بقیه عایدات را در حساب خاصى نگاهدارى نموده و حاصل آن را به مخارج انتفاعى ضرابخانه تخصیص نماید - و نیز مجاز است سایر مخارج تجدیدضرب و تعدیل عیار و وزن و مخارج حمل پولهایى را که تجدیدضرب میشود از عایدات حاصله از فرع وجوه اختصاصى دولتى تأدیه نماید.

+++

ماده بیست و نهم - از تاریخ تصویب این قانون مواد 23 و 24 و 25 قانون محاسبات عمومى نسخ و به جاى آن مواد ذیل برقرارمیشود:

ماده 23- قراردادها و معاملات دولتى اعم از خرید یا فروش یا اجرت کار یا اجاره و استیجار و مقاطعه باید پس از مزایده و یا مناقصه صورت پذیرد وزارت مالیه مجاز است که به وسیله تدوین نظامنامه مخصوصى اصول و ترتیبات متحدالشکلى براى این گونه معاملات مقرر دارد و نیز در همان نظامنامه موارد خاصى را از ترتیب عمومى مزایده و مناقصه مستثنى سازد و همچنین مجاز است که بعضى موارد مخصوص استثنایى که دلایل موجهى براى ضرورت ترک مناقصه و مزایده موجود باشد و مبلغ معامله از پنجاه هزار ریال تجاوز نکند بدون رعایت اصول مزایده و مناقصه اجراى معامله را اجازه دهد ولى هر گاه موضوع معامله این موارد اخیر از پنجاه هزار ریال متجاوز باشد تا صد هزار ریال به علاوه لزوم تصویب قبلى وزیر مالیه اجراى آن موکول به موافقت هیئت وزرا خواهد بود.

ماده 24- در موارد مشروحه ذیل به طور کلى اعلان عمومى و اجراى مزایده و مناقصه لازم نخواهد بود:

-1 معاملاتی که مستور بودن آنها به ملاحظه صرفه و صلاح دولت ضرور باشد.

-2 تهیه اشیایی که منحصر به نوع خود محسوب و به دست صنعتگران مخصوص و یا در کارخانههاى مخصوصى تدارک می‌شود.

3- اموری که انجام آنها منوط به داشتن اطلاعات علمى یا صنعتى یا تخصصى باشد.

-4 کارهایی که به عنوان آزمایش و امتحان میشود.

-5 معاملاتی که بغتتاً پیش بیاید و فوریت زیاد داشته باشد به طوری که با مزایده یا مناقصه موقع فوت شود.

ولى این مورد اخیر مخصوصامورى خواهد بود که اعلان مناقصه و مزایده قبلاً نسبت به آنها ممکن نبوده است و شامل مواردى نخواهد بود که متصدیان در اجراى مناقصه و مزایده در موقع خود تأخیر کرده و از نزدیک به فوت شدن موقع بخواهند عنوان فوت به آنها داده و از مزایده و مناقصه معاف نمایند.

ماده 25- هر گاه معاملاتى که به مزایده و مناقصه گذاشته شده در مدت مقرر داوطلب پیدا نکند و یا داوطلبان شرایطى پیشنهاد کنند که خارج از حدود اعتدال باشد و یا این که معامله محتاج و یا قابل مزایده و مناقصه نباشد در این صورت دولت میتواند معامله را مطابق مقتضیات و صرفه و صلاح دولت انجام دهد.

ماده سىام ـ عایدات راهآهن و کشتیرانى آذربایجان در هذه السنه کماکان براى مصارف مربوطه به خود راهآهن و کشتیرانى مزبور اختصاص داده میشود و دولت مکلف است با رعایت ماده 23 همین قانون اقلاً صدى سى از عایدات مزبور را براى اصلاحات اساسى راهآهن و کشتیرانى مزبور ذخیره نموده و در حین اقتضاء به همان مصرف برساند.

ماده سى و یکم ـ وزارت مالیه مجاز است در مواردی که به جاى یکى از مستخدمین خارجى گمرک مستخدم ایرانى انتخاب یا شغل او را متکفل شود شود حقوق مستخدم ایرانى را به علاوه مبلغى فوقالعاده به تشخیص وزارت مالیه از اعتبار حقوق و فوقالعاده مستخدم خارجى سلف او که موقتاً یا دائماً از محل او خالى شده است تأدیه نماید.

ماده سى و دوم ـ وزارت مالیه مجاز است بقیه مخارج طبع و نشر اسکناس و تکمیل ضرابخانه را و همچنین کلیه مخارج دیگر مذکوره در قانون مصوب 27 بهمنماه 1309 و قانون مصوب 25 مرداد ماه 1311 و ماده 4 متمم قانون بودجه 1311 را از محل اعتباری که در دو قانون مذکور در فوق منظور است تأدیه و آنچه را که تا به حال

+++

از آن محل به مصرف رسیده به خرج قطعى منظور دارد.

ماده سى و سوم ـ از اول سال 1312 پرداخت حقالتدریس در مدارس ابتدایى موقوف خواهد شد درباره معلمین مدارس متوسطه که داراى رتبه رسمى هستند و علاوه بر حقوق رتبه حقالتدریس میگرفتهاند از ابتداى سال 1312 به جاى حقوق رتبه و حقالتدریس فقط یک حقوق به عنوان حقالتعلیم برقرار خواهد شد حقالتعلیم مذکور شامل تمام معلمین مدارس متوسطه از مستخدمین رسمى و کنتراتى میباشد و دارى حداقل و اکثر به ترتیب ذیل خواهد بود:

حداقل به ریال حداکثر بریال‏

کلاس اول و دوم مدارس متوسطه 680 450

کلاس سوم و چهارم مدارس متوسطه 920 680

کلاس پنجم و ششم مدارس متوسطه 1800 920

معلمینى که حقالتعلیم اخذ میکنند مکلف خواهند بود در تمام ساعات روزانه مدارس در مدارس متوسطه تدریس نموده و یا حاضر خدمت باشند. پرداخت حقوق زیاده بر حداقل به تشخیص وزارت معارف به معلمینى داده میشود که ابراز لیاقت نموده و یا ساعات فوقالعاده به تدریس اشتغال داشته یا خدمات اضافى معتدبهى از قبیل امتحانات و امثال آن و خدمات دیگر مربوط به مدارس که به آنها رجوع شود انجام داده و یا بالخاصه سابقه خدمت در امر تعلیم داشته باشند.

تبصره 1- ترتیب فوق به هیچ وجه خللى به اصول و شرایط و سابقه استخدامى مستخدمین مذکور وارد نیاورده و کلیه مقررات قانون استخدام کشورى به استثنا میزان حقوق بر آنها منطبق خواهد گردید و در صورتی که حقوق رتبه آنها کمتر از حقوقى باشد که از بابت حقالتعلیم دریافت میکنند میتوانند مطابق مقررات قانون استخدام کشورى و نظامنامههاى مربوطه مادام که در مدارس متوسطه تدریس میکنند فقط تا آن حد ترفیع حاصل نمایند.

تبصره 2- معلمین با رتبه که فعلاً در مدارس متوسطه تدریس میکنند و یا مأمور تدریس در مدرسه نظام هستند و حقوق رتبه آنها از میزان فوق تجاوز می‌‌‌کند حقوق رتبه خود را دریافت خواهند داشت.

ماده سى و چهارم ـ وزارت مالیه مجاز است اولاً حقالتدریس 1311 معلمین مدارس ولایات را تا میزان 000 ر 110 ریال از محل اعتبار حقوق آنها که متضمن بودجه 1311 وزارت معارف منظور و تعهد شده است تأدیه و احتساب نماید- ثانیاً- 800 ر 4 ریال اضافه اعانه شش ماهه دوم 1311 لیسه ایران و فرانسه و مدرسه ژاندارک را از اعتبار 1311 تکمیل و تأسیس مدارس که در بودجه 1311 وزارت معارف منظور است تأدیه نماید. و نیز سیصد ریال مصرف ماهیانه مقبره مرحوم آقا سید محمد طباطبائى را بابت 1311 (در صورت بودن اعتبار) و از فروردین 1312 بپردازد و نیز وزارت مالیه مجاز است صرف روشنایى کلیه مقابر واقعه در اعتاب مقدسه را که به موجب قانون بازخرید مستمریات مصوب 18 اردیبهشتماه 1311 باقى و برقرار مانده است تحت نظارت مستقیم مأمورین دولت به مصرف لازمه برساند و نیز مجاز است اعتبارى را که براى صرف روشنایى و مخارج مساجد و مدارس و قبور منظور است در صورت ضرورت به مصرف تعمیرات آن بقاع و اماکن برساند.

ماده سى و پنجم ـ مفاد موارد 1 و 2 و 8 و 14 و 16 و 20 و 21 و 26 متمم قانون بودجه 1311 و مفاد مواد 5 و 6 و 8 و 9 و 14 و 15 و 16 و 20 و 21 متمم قانون بودجه 1310 مملکتى که در سال 1312 نیز مجرى خواهد بود.

+++

ماده سى و ششم ـ موجودى عایدات سنواتى بودجههاى عمومى مملکتى تا آخر دوره عمل 1312 به اضافه آنچه از بقایاى عایدات پیشبینى شده اسعارى بودجههاى سالهاى گذشته که به موقع خود وصول نشده و بعدها وصول شود و همچنین منافعى که از خرید طلا به حساب دولت حاصل شده از قید هر گونه تعهدى آزاد و از مجموعه وجوه مزبور به انضمام مبلغ یک میلیون ریال از آنچه از ذخیره اسکناس بانک شاهنشاهى باقى است پس از تأدیه از وجوه ذیل دو ذخیره تشکیل خواهد یافت.

1- وجه استقراضى دولت از صندوق تقاعد براى سرمایه بانک ملى در سال 1307 به موجب قانون مصوب 14 اردیبهشت 1306 (طبق جزء 16 قسمت 17 بودجه مملکتى 8000000 ریال)

-2 بابت رد سرمایه مصرف شده شعبه فلاحتى بانک ملى 3000000 ریال‏

-3 بابت طلب بانک ملى از بابت قیمت بقیه سهام دولت در کارخانه قند کهریزک‏

اصلًا و فرعاً 90 ر 1550979 ریال‏

جمع 90 ر 12550979 ریال‏

دو ذخیره که فوقاً ذکر شد با رعایت ترتیب تقدم از این قرار است.

الف- مبلغ سى میلیون ریال (30000000 ریال) و معادل 150000 پهلوى به عنوان وجه متحرک خزانه دولت بدون فرع جهت انتظام پرداخت مخارج عمومى مملکت در اثناى دورههاى عمل هر یک از سالهاى مالى و مهیا داشتن اسعار خارجى براى قسمتى از مصارف بودجههاى عمومى که در خود بودجه عمومى مملکتى اجازه تأدیه آن به اسعار خارجى قید شده است تخصیص میآبد و هر مبلغ از آن مصرف شود باید از عایدات همان سال مالى و قبل از خاتمه دوره عمل آن در صورتامکان رد شود و الاَ معادل رقم مصرف شده ضمن بودجه مخارج سال بعد از دوره عمل منظور و رد خواهد شد.

ب- از باقى وجوه مذکور در فوق براى تهیه و خرید اسعار خارجى جهت احتیاجات دولتى و فروش به وزراتخانهها و ادارات و در صورت اقتضا جهت حفظ نرخ اسعار خارجى از تأثیرات ترقى و تنزل مصنوعى ونیز در صورت امکان براى خرید اضافه اسعار صادرات تجارتى که در آخر هر سال اقتصادى به آن عامل دولت ممکن است به دولت واگذار نمایند تخصیص خواهد شد و چنانچه در این معامله اتفاقاً زیانى نسبت به اصل سرمایه متوجه شود و تا یک سال از منافع خود عمل جربان نشود معادل زیان مذکور از بقیه موجودى عایدات سالى که در آن سال زیان مزبور از دست داده است پس از ختم دوره عمل آن و در صورتی که وافى نباشد از اولین بقیه موجودى که از عایدات سالهاى بعد پیدا میشود پس از انقضاى دوره عمل آنها و بعد از تأمین ذخیره مشروحه در بند الف مذکور در فوق مسترد خواهد شد.

تبصرههر قانون و یا هر جمله از قوانین سابق که با این ماده مغایرت داشته باشد ملغى است.

ماده سى و هفتم ـ وزارت مالیه مجاز است مبلغ چهارصد و نود هزار لیره انگلیسى مساعدههایى را که در سالهاى 1291 و 1292 و 1293 دولت ایران از دولت انگلیس دریافت کرده است از ذخیره مملکتى رد نماید.

ماده سى و هشتم ـ مفاد مواد 6- 18- 19- 22- 25- 26- 27- 28- 29- 31- 33- 36 از این قانون مادام که به وسیله قانون دیگر ملغى نشده است براى همیشه به قوت خود باقى و محدود به دوره عمل بودجه 1312 نخواهد بود.

ماده سى و نهم ـ مبلغى را که در ردیف نمره 64 در جزء 13 بودجه کل مملکتى براى پرداخت مستمرى

+++

مولیتر و هنسنس منظور و به تصویب رسیده قسمت مربوطه به مولیتر قابل پرداخت نخواهد بود.

ماده چهلم ـ صرفهجویى معارفى ایالت غربى آذربایجان در 1311 براى ساختمان محل سابق میسیون جهت مدارس رضائیه تخصیص داده میشود.

این قانون که مشتمل بر چهل ماده است در جلسه چهارم خرداد ماه یک هزار و سیصد و دوازده شمسى به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى ـ دادگر

+++

یادداشت ها
Parameter:293381!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)