کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/24]

جلسه: 169 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 18 آذر ماه 1324  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اردلان و دکتر مصدق

3 - انتخاب یک نفر ناظر بانک

4 - مذاکره در باب تمدید مدت رسیدگی به اعلام جرم‌های ارجاع شده به کمیسیون عرایض

5 - بقیه مذاکره در لایحه طرز حل اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد.

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 169

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 18 آذر ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اردلان و دکتر مصدق

3 - انتخاب یک نفر ناظر بانک

4 - مذاکره در باب تمدید مدت رسیدگی به اعلام جرم‌های ارجاع شده به کمیسیون عرایض

5 - بقیه مذاکره در لایحه طرز حل اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد.

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس سه ربع ساعت قبل از ظهر به ریاست آقای امیر تیمور نایب رئیس تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

صورت مجلس روز پنجشنبه 15 آذر ماه 1324 را آقای هاشمی (منشی) به شرح زیر قرائت نمودند.

مجلس پنجاه دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقای سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل گردید صورت جلسه قبل قرائت و پس از اخطار نظامنامه آقای فرخ تصویب گردید.

غایبین با اجازه- آقایان: مخبر، فرهمند، دکتر طاهری، فولادوند، آصف، بهبهانی، تهرانی، اعتمادی.

غایبین بی‌اجازه- آقایان: خاکباز، مؤید قوامی، نقابت، کفایی، امیر ابراهیمی، تولیت، فرود، بوشهری، دکتر معاون، جواد مسعودی، حسن اکبر، سیف‌پور، بهادری، رفیعی، ایرج اسکندری، مهندس پناهی، دکتر آقایان،‌ آرداشس آوانسیان، پوررضا، قشقایی.

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: مقدم، لنکرانی.

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: فاطمی، بیات، نبوی، کاظمی، سنندجی، منصف، تیمورتاش، گرگانی، سید ضیاءالدین طباطبایی، دکتر عبده، عباس مسعودی، کامبخش، صدریه، جمال امامی، اپیکچیان، مراد آریه.

آقای فرخ به مناسبت نطق آقای صادقی در جلسه قبل به عنوان اخطار نظامنامه‌ای طبق ماده 109 شرحی دائر به توضیح سیاست کابینه‌های بعد از ظهر شهریور ایران در ایجاد روابط حسنه و تولید حسن تفاهم با دولت شوروی همچنین علت استعفای خود از استانداری آذربایجان و علاقه‌مندی به حفظ منافع دولت و ملت ایران ایراد و ضمن اشاره به وقایع اخیره تعهدات متفقین را در صیانت استقلال و تمامیت و حاکمیت این کشور و عدم تجاوز به حقوق ملل ضعیفه تشریح و تصریح نمودند. آقای وزیر دارایی لایحه جدید مالیات بر درآمد را به قید فوریت به مجلس تقدیم و تقاضا نمودند گزارش کمیسیون دارایی راجع به لایحه طرز حل اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد مطرح شود.

آقای حاذقی پیشنهاد ورود در دستور نموده و آقای طوسی مخالف بودند.

در فوریت لایحه جدید مالیات بر درآمد آقای ملک‌مدنی شرحی در زمینه مخالفت و آقایان وزیر دارایی و دولت‌آبادی مبنی بر موافقت بیان نمودند که پس از توضیح آقای لنکرانی و استرداد پیشنهاد خروج از دستور نسبت به فوریت لایحه رأی گرفته تصویب شد.

پس از آن گزارش کمیسیون دارایی در باب طرز رسیدگی به اختلافات بین وزارت دارایی و مؤدیان مالیات بر درآمد از نظر اجرای سریع و عادلانه مقررات این قانون مشتمل بر یک ماده و هشت تبصره قرائت و آقای ساسان پیشنهاد نمودند گزارش مطروحه از دستور خارج شود و در اطراف پیشنهاد خود توضیحاتی دادند که پس از پاسخ آقای وزیر دارایی مسترد نمودند.

در اصل لایحه آقای فیروزآبادی مخالف بوند و عقیده داشتند با اوضاع فعلی و سنگینی میزان این مالیات و تشکیل کمیسیون‌های عدیده قانون فعلی قابل اجرا نیست و باید قانونی وضع شود که با میل و رغبت مردم اجرا شود همچنین با تعقیب متخلفین و جلوگیری از دزدی و خیانت و توسعه کارخانه‌جات و استخراج معادن ممکن است درآمد کافی برای کشور تهیه و تأمین گردد.

+++

آقای اردلان شرحی دائر به موافقت توضیحاً اظهار و آقایان نبوی و قبادیان پیشنهاد کفایت مذاکرات نمودند.

آقای دکتر شفق به عنوان تبصره پیشنهاد کردند اضافه شود، اشخاصی که در سنوات جنگ خواه از راه احتکار خواه از راه استفاده از بازار سیاه و شرایط غیر عادی ثروت هنگفتی گرد آورده‌اند مشمول این لایحه توافق و اصلاح نشده مالیات را طبق قانون بپردازند و مختصری در توضیح پیشنهاد خود اظهار و آقای کاظمی عقیده داشتند این منظور ضمن تبصره‌های منضمه به قانون تأمین شده و برای این قبلیل اشخاص فرار از مالیات ممکن نیست.

آقای فیروزآبادی پیشنهاد نمودند لایحه از دستور خارج شود و چون عده برای مذاکره کافی نبود جلسه آینده روز یکشنبه هیجدهم آذرماه و دستور آن بقیه گزارش کمیسیون دارایی در باب اختلافات مالیاتی و سایر لوایح موجوده تعیین و مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد.

نایب رئیس - در صورت جلسه اعتراضی هست؟ آقای تهرانچی.

تهرانچی - بنده قبل از دستور عرض داشتم اگر اجازه بفرمایید.

نایب رئیس - آقای کاظمی

کاظمی - در جلسه گذشته که آقای دکتر شفق پیشنهادی فرمودند راجع به گرفتن مالیات از محتکرین و کسانی که سرمایه‌شان را خارج کرده‌اند و بنده هم عرض کردم. در روزنامه‌ها دیدم که مقصود بنده درست توضیح نشده و همین طور در این صورت مجلس خواستم عرض کنم که این طور عرض کردم و این طور اصلاح بفرمایید نسبت به محتکرین و کسانی که از بازار سیاه استفاده کرده‌اند من تنها معتقد نیستم که مالیات از آنها گرفته شود بنده عقیده‌ام این است که به دارشان باید زد و تمام اموال‌شان را گرفت (صحیح است) چیزی که بنده عرض کردم این بود که کسانی که از دادنمالیات فرار کرده‌اند در این قانون نسبت به آنها به طوری که پیش‌بینی شده رفتار شود. و اما راجع به آن جزء دیگر پیشنهاد آقای دکتر شفق درباره کسانی که اقدام خیلی خائنانه‌تری کرده‌اند و سرمایه‌های سرشاری در این مملکت به دست آورده‌اند به شدیدترین مجازات برسند بنده در این قسمت موافق بوده و عرضی نکردم.

نایب رئیس - آقای پوررضا.

پوررضا - در جلسه اسبق بنده کسالت داشتم استدعا می‌کنم اصلاح بفرمایید.

نایب رئیس - اصلاح می‌شود. آقای لنکرانی

لنکرانی - اجمالاً عرضی داشتم.

نایب رئیس - اعتراض به صورت جلسه دارید؟‌

لنکرانی - بلی.

نایب رئیس - بفرمایید.

لنکرانی - خواستم عرض کنم صورت جلسه اشکال مخصوصی به خودش گرفته گاهی در بعضی موارد که در نظر زیاد مهم نمی‌آید توضیحات زیادی داده می‌شود ولی در بعضی مواردی که خیلی مهم است غفلت می‌شود و این را بنده حمل بر غفلت هم می‌کنم و صمیمانه هم عرض می‌کنم آن اعتراض بنده به صورت جلسه گذشته و این که چرا دستور جلسه تعیین نمی‌شود و جوابی را که آقای رئیس فرمودند چون مؤثر بود لازم بود نوشته شود و ضمناً آن پیشنهادی که راجع به فوریت لایحه دولت کرده بودم که به جلسه دیگر محول شده باشد در آن پیشنهاد بیان علت عرض کردم آنجا مهم است باید اصلاح کنید از لحاظ تاریخ می‌گویم از لحاظ این که بعدها بدانند راه‌حل چیست تصریح کردم به این مقصود و بعد هم گفتم برای این مقصود اعتراض کردم و آن پیشنهاد را دادم و پس گرفتن آن برای این بود که به مقصود خودم نائل شده بودم و مطلبم را گفته بودم و آن این بود که گفتم اصولاً با مالیات بر درآمد مخالفم این جلو فعالیت‌ها را می‌گیرد و طرفدار این هستم که اساساً قانون مالیات بر دارایی بگذرانیم و تمام مشکلات را حل کرده باشیم هیچ اشاره در این باب نشده بود.

نایب رئیس - به استحضار آقا می‌رسانم که صورت جلسه‌ای که در مجلس خوانده می‌شود صورتی از خلاصه مذاکرات است. صورت مفصل مذاکرات همان است که طبع و توزیع می‌شود و هیچ نکته و هیچ ذره‌ای از فرمایشات آقا و سایر آقایان نمایندگان محترم افتاده ندارد خاطر جنابعالی مطمئن باشد.

لنکرانی - آقای امیر تیمور انشاءالله همه جا این طور باشد در همه موقع.

نایب رئیس - اعتراض دیگری بر صورت جلسه نیست؟‌

ساسان - بنده اعتراضی دارم معلوم می‌شود که اظهارات بنده هم صرفه نداشته یا مصلحت نبوده است حتی یک کلمه از آن در صورت جلسه نیست.

نایب رئیس - در صورت جلسه مفصل طبع می‌شود. دیگر به صورت جلسه اعتراضی نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت جلسه تصویب شد عده زیادی از آقایان نمایندگان محترم قریب دوازده نفر به ترتیب اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند (اردلان صحیح است)‌ (حاذقی- من مخالفم) در دستور هم مطالبی داریم که زودتر باید مورد توجه قرار بگیرد یک فقره راجع به تعیین تکلیف تمدید مورد تقاضای کمیسیون عرایض و مرخصی است مربوط به اعلام جرمی که جناب آقای دکتر مصدق کرده‌اند باید قرائت بشود و دیگری انتخاب یک نفر ناظر ذخیره بانک است که هر چه زودتر باید تعیین بشود و باید در اول جلسه انتخاب شود دیگر لایحه اصلاح قانون مالیات بر درآمد است حالا اگر آقایان اجازه می‌فرمایند که نطق قبل از دستور بشود قریب دوازده نفر اجازه خواسته‌اند (بعضی از نمایندگان- دستور) آقای تیمورتاش مخالفید بفرمایید.

تیمورتاش - علت این که من با ورود در دستور مخالفم این است که خیال می‌کنم مجلس شورای ملی ایران در یک چنین موقعی یک دستور بیش‌تر نباید داشته باشند و آن هم سعی و کوشش در حل مشکلاتی است که واقعاً شاید ریشه و بنیان این مملکت خواهد بود (صحیح است) البته به من خواهید فرمود این گونه تظاهرات فایده‌ای ندارد و باید بکوشیم که مشکلات را در خارج از این محیط حل بکنیم من به طور کلی موافقم و به همین دلیل هم هست که قریب 15 الی 20 روز است که عرضی نکردم و قبول کردم که همیشه وارد دستور بشویم دستوری که عبارت بوده است از مالیات بر درآمد دستوری که عبارت بوده است از لوایح دولت که لازمه انجام آنها بقای این مملکت است و با این حال بیست روز است که از این وقایع می‌گذرد ما هم هنوز نمی‌دانیم که دولت چه کرده و چه می‌خواهد بکند و چه باید بکند. اگر این دولت هیچ کاری نکرده و تصور می‌کنید که نمی‌تواند کاری بکند بگذارید نمایندگان حرف‌شان را بزنند (صحیح است) بگذارید نگفته‌ها گفته شود که مردم بدانند من خیال می‌کنم که مجلس شورای ملی ایران امروز یک دستور بیش‌تر نباید داشته باشد و آن هم کوشش در حل این مشکلات است حالا خود دانید (صحیح است)

نایب رئیس - رأی می‌گیریم آقایانی که موافقند وارد دستور بشویم قیام بفرمایند (عده کمی برخاستند) تصویب نشد.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان اردلان و دکتر مصدق

نایب رئیس - نوبت آقای اردلان است. بفرمایید.

اردلان - بنده تصور می‌کنم که هیچ ایرانی نباشد که نیست به وضع کنونی آذربایجان در کل نگرانی نداشته باشد (صحیح است) و بنده باز هم تصور می‌کنم که هیچ ایرانی نباشد که در دل خود این امید و آرزو را نپروراند که این موضوع به نحو خوبی هر چه زودتر خاتمه پیدا کند. یک نگرانی در دو سه سال قبل در دل تمام ایرانی‌ها بود بنده خودم یکی از آن ایرانی‌ها هستم که این نگرانی در آن دو سه سال قبل در دل من هم مثل همه وجود داشت منتها این نگرانی که حالا در دل من هست برای آذربایجان است نگرانی که در دو سه سال قبل در دل خود داشتم برای دولت دوست متفق ما اتحاد جماهیر شوروی بود در آن تاریخ یک دولت متجاوز و زورگویی با تمام قوا به دولت اتحاد جماهیر شوروی حمله کرده بود و جنگ به یک مرحله‌ای رسیده بود که هیچ معلوم نبود که به چه ترتیب ممکن است خاتمه پیدا کند در آن موقع ما همه ایرانی‌ها به نگرانی تنها اکتفا نکردیم آمدیم عملاً کمک کردیم آنچه که در قوه و در اختیار خود داشتیم برای پیروزمندی دولت اتحاد جماهیر شوروی 5 میلیون تن مهمات از کشور خودمان برای شوروی فرستادیم بنده یقین دارم عامل بسیار مؤثر در پیروزمندی دولت اتحاد جماهیر شوروی ما ایرانی‌ها بودیم (صحیح است) حالا این را بنده با دو کلمه توضیح عرض می‌کنم که این 5 میلیون تن مهمات از بندر شاه به بادکوبه و روسیه پرواز نکرد اینها به دست یک ایرانی‌هایی که همه آنها برزگر بوده یا برای ما کار می‌کردند آمدند تمام کارهای داخلی ما را کنار گذاشتند رفتند قد علم کردند و این 5 میلیون کالا را به دولت اتحاد جماهیر شوروی رسانیدند و باعث پیروزمندی شدند بنده نمی‌گویم که به مصداق گفته شاعر نامی ایرانی چه خوش بی ‌مهربانی هر دو سر بی امروز هم دولت اتحاد جماهیر شوروی باید در این گرفتاری‌ها به ما کمک متقابله بکند بله من می‌گویم قضیه آذربایجان یک قضیه صرفاً داخلی است (صحیح است) و ما خواهشی که از دولت اتحاد جماهیر شوروی داریم این است که همان طور که دولت ما تقاضا کرده و در مجلس هم این موضوع بحث شده است دست ما را باز بگذارید ما خودمان به طرز عاقلانه به طرز عادلانه به طرزی که دنیای متمدن آن را بپسندد این قضیه امروز چون قضیه داخلی است ما خودمان حل خواهیم کرد. فقط خواهش ما از دولت دوست ما این است که دست ما را در این قسمت باز بگذارند این یک خواهش خیلی کوچکی است در مقابل آن فداکاری‌هایی که ما کردیم بنده رادیو مسکو را هم گوش می‌کنم

+++

و آنچه بنده استنباط کردم یک سوءتفاهماتی بر اولیای دولت جماهیر شوروی حاصل شده است که تصور می‌کنند ما ایرانی‌ها همه‌مان به یک طرف نظر داریم و حال آن که این طور نیست اولاً بنده یک مطلب را باید در اینجا به طور صریح بگوییم (یک نفر از نمایندگان- آقا عده کافی نیست)

نایب رئیس - آقای اردلان یک قدری تأمل بفرمایید (پس از چند لحظه عده کافی شد) بفرمایید؟ آقای اردلان

اردلان - بنده عرض می‌کردم که بنده از اشخاصی هستم که به رادیوهای خارجه خیلی گوش می‌کنم مخصوصاً رادیوی مسکو را در این اواخر زیاد گوش می‌کردم و آنچه که بنده احساس کردم یک سوءتفاهمی برای اولیای دولت اتحاد جماهیر شوروی حاصل شده است که تصور کرده‌اند و می‌کنند که هیئت حاکمه ایران تمام به یک نظر نگاه می‌کنند این را بنده به طور صریح عرض می‌کنم که این طور نیست و یک سوء‌تفاهمی است یک مطلبی است که باید بنده در اینجا عرض بکنم و آن این است که ما ایرانی‌ها از نقطه نظر علاقمندی که به مملکت خودمان داریم نمی‌توانیم از دوستی با دولت انگلستان هم صرف‌نظر بکنیم. محال است سر تا سر سرحدات جنوبی ایران ما با دریای آزاد ارتباط دارد ما یک صادراتی در این ممکلت داریم یک مایحتاجی داریم که باید از خارج وارد شود به مملکت ما. ما با دولت انگلستان که اول دولت در پایی دنیا است نمی‌توانیم دوستی نداشته باشیم و اگر با او دوستی داریم برای علاقه‌مندی به مملکت خودمان است مسلماً همان طور که به دولت اتحاد جماهیر شوروی علاقه داریم ما با او هم سر حد هستیم هم خاک هستیم بسیاری از کالاهای ما خریداری جز دولت اتحاد جماهیر شوروی نداشته و ندارد و بسیار کالاهایی است که ما ناگزیریم از آنجا وارد کنیم همان طوری که ما به او علاقه داریم به این هم علاقه داریم ولی چیزی که بنده مکرر در اینجا عرض کردم این استکه این گناه ما نیست که مملکت خودمان را از هر دوی این دولت‌ها و از دولت‌های دیگر بیش‌تر دوست داشته باشیم دوستی که ما با این دو دولت داریم برای بقای خودمان است البته یک مطلبی را بنده باید در اینجا عرض کنم و بنده بسیار مایل هستم که این نکته را امیدوارم که اولیای دولت اتحاد جماهیر شوروی به آن توجه بکنند و آن این است که آذربایجان جان ما است (صحیح است) محال است که جان کسی را بخواهند از بدن جدا کند و او دست و پا نزند این محال است اصلاً یک چیزی است که غیرقابل قبول است یک امر کاملاً طبیعی است که این جان شیرین ما را اگر بخواهند از بدن ما جدا کنند طبعاً ما دست و پا می‌زنیم طبیعتاً ما ناله و فریاد می‌کنیم باز هم از نقطه نظر دوستی و صمیمیت و علاقه‌مندی که ما با دولت اتحاد جماهیر شوروی داریم این است که باز به خود او مراجعه می‌کنیم می‌گوییم آقا این فضا پای داخلی ما است دست ما را باز بگذارید ما این قضیه را خودمان حل خواهیم کرد، آذربایجانی‌ها تمام فرزندان خلف این مملکتند اگر یک مطالب شروعی داشته باشند ما وظیفه داریم به اظهارات آنها کاملاً رسیدگی بکنیم و همان کار را هم خواهیم کرد آقای هاشمی نماینده محترم بسیار حرف حسابی فرمودند چند روز قبل فرمودند که ما فرصت نداشتیم و این عین حقیقت است ما بیست سال در دوره دیکتاتوری بودیم که مجال گفتار به هیچ کس داده نمی‌شد و بلافاصله شهریور 20 آمد و ما گرفتار شدیم به پذیرایی از قشون متفقین و لهستانی و حمل پنج میلیون تن کالا و اینها مجال نداد که به کارهای داخلی خودمان برسیم، اینها یک گرفتاری‌هایی است که تمام نقاط ایران از این گرفتاری‌ها دارد معهذا به ما مجال بدهند ما به دنیا نشان خواهیم داد که تمام کارهای خودمان را کاملاً می‌توانیم اصلاح کنیم و خواهیم کرد با حسن نیت و حسن نظر، آذربایجان و سایر نقاط ایران هم اگر مطالبی دارند می‌گویند، مگر همین شکایتی که آقای هاشمی به هیئت رئیسه تقدیم کردند شکایت اهالی کرمان نبود که از گرانی شکایت کرده بودند؟ بسیار خوب ما می‌نشینیم، رسیدگی می‌کنیم، پریروز آقای دکتر زنگنه به بنده می‌فرمودند که باید بیایید راجع به وضع گرانی، وضع پولمان، وضع قرضی که بنده چند بار در این مجلس گفتم یک عامل بسیار مؤثری که راجع به گرانی است این قرض‌هایی است که دولت به بانک ملی دارد و موجب زیادی نشر اسکناس است اینها یک مسائل داخلی است این است که بنده زیاد نمی‌خواهم وقت آقایان را بگیرم چون آقایان دیگر هم اجازه خواسته‌اند بنده فقط از دولت دوست خودمان اتحاد جماهیر شوروی انتظار دارم همان طور که دولت ما خواسته است دست ما را باز بگذارند و خواهند دید که ما قضایای داخلی خودمان را به نحو مطلوب که موجب نگرانی آنها هم نخواهد بود اصلاح خواهیم کرد.

نایب رئیس - آقای طوسی.

جمعی از نمایندگان - دستور

طوسی - بنده عرایضم ممکن است طولانی‌تر باشد و به این شرط حاضرم از حق خودم صرف نظر کنم که برای جلسه بعد در اول جلسه به بنده اجازه بدهند بنده حاضرم از نظر گذراندن این لایحه که در کار است امروز صرف‌نظر کنم از عرایضم، به این شرط که در جلسه بعد به بنده اجازه بدهند (هاشمی- حالا بفرمایید)

نایب رئیس - آقای دکتر مصدق بفرمایید.

طوسی - اگر وارد دستور نمی‌شوند من عرایضم را بکنم.

نایب رئیس- صرف نظر کردید حالا نوبت آقای دکتر مصدق است، بفرمایید آقا.

دکتر مصدق - از زمانی که دولت حکیمی تشکیل شد یک اوضاعی در این مملکت ایجاد شده که حقیقتاً اسباب نگراین عموم شده است (صحیح است) من هیچ نمی‌خواستم در این بابت صحبت بکنم تا از طرف دولت اظهاراتی در مجلس بشود ولی فشار موکلین من مرا مجبور کرد که امروز در مجلس عرایضی را که لازم می‌دانم عرض کنم اقلیت سابق که امروز جزو اکثریت شده است به شدت از مجلس دوری کرد چند ماه با دولت و مجلس مبارزه کرد برای این که وضعیت بهتر شود (طباطبایی- بدتر شد) متأسفانه آمدیم به مجلس و وضعیت به همان حالی که بود هست من می‌خواستم که در این دولت، در تشکیل این دولت دقت‌هایی بشود و تشکیل این دولت از عناصر رنگین و اهل بند و بست به کلی محروم باشد، اشخاصی که رنگین هستند و اهل بند و بست هستند داخل این دولت نشوند واین دولت به تمام معنی مورد اعتماد جامعه باشد، متأسفانه این نظریات شخص من به هیچ وجه عملی نشده است ما واقع شده‌ایم بین دو دولت متفق دوست مجاور ما باید با این دو دولت به تمام معنی از روی صمیمیت راه برویم (جمال امامی- ما که صمیمی هستیم آنها نیستند) بلی، و طوری نشود که کوچک‌ترین سوءتفاهمی بین ما و دو دولت مجاور تولید بشود ولی متأسفانه کار سوءتفاهم به جایی رسیده است که قشون ما در شریف آباد متوقف شده است (صحیح است) من واضح و روشن عرض می‌کنم که دولت ایران اهل جنگ نیست (صحیح است) و چنانچه متفقین ما بخواهند به عنوان ما جنگ بکنند برای ما گران تمام می‌شود (صحیح است) هر یک از متفقین که غلبه بکنند بر ضرر ما تمام می‌شود ما باید بین دو دولت مجاور زندگی کنیم و در سایه دوستی این دو دولت مجاور استقلال خودمان را حفظ کنیم (صحیح است) ما باید به هر طریقی که شده رفع سوءتفاهم بکنیم مگر نه این است که در سایر ممالک وقتی که سوءتفاهمی واقع می‌شود دولت‌ها اگر قابلیت رفع سوءتفاهم را ندارند کناره‌جویی می‌کنند و کار را به دولت دیگری که می‌آید واگذار می‌کنند بلکه آنها بتوانند سوءتفاهم را رفع بکنند (حاذقی- حالا هم همین طور است) بنده بیش از این صلاح نمی‌دانم که کار بلاتکلیف بماند امروز دولت باید به عقیده من یا تصمیم بگیرد کابینه را ترمیم بکند و اشخاصی که صلاحیت ندارند از کابینه خارج بشوند و اشخاصی که صلاحیت دارند وارد شوند بلکه وضعیت ما بهتر بشود یا اگر دولت این کار را نتوانست بکند هر چه زودتر بیاید در مجلس بگوید و از کار کناره جویی بکند مقصود این استکه دولت اگر اطمینان برای پیشرفت کار دارد هر چه زودتر بیاید در مجلس اظهار بکند تا رفع نگرانی از جامعه بشود (صحیح است) می‌گویند مریضی را به حکیم متوسطی رجوع کردند و به او گفتند که این را به شما رجوع می‌کنیم ولی اگر او مریض خطر داشته باشد به ما خبر بدهید که ما برای این یک حکیم بهتری تهیه کنیم حالا من خواستم این را عرض کنم که اگر واقعاً این دولت نمی‌تواند کاری بکند یک روز نیاید به ما بگوید که کار از کار گذشته است امروز هر چه زودتر این دولت بیاید به مجلس شورای ملی و نظریات خودش را اظهار بکند صلاح جامعه است (صحیح است) دلیل ندارد که دولت مردم را و جامعه را از اقدامات دولت و کار دولت بی‌خبر بگذارد. ما الآن متجاوز از یک ماه است و در این جریانات شده‌ایم و ملت و جامعه بی‌خبر است.

نایب رئیس - آقای نبوی پیشنهاد کرده‌اند که بعد از نطق آقای دکتر مصدق وارد در دستور بشویم (صحیح است) توضیحی دارید بفرمایید.

نبوی - عرض کنم که صحبت‌های قبل از دستور ممکن است گاهی مفید باشد ولی چیزی نیست که رفع اشکالات مهم مملکت را بکند زیرا برای این که بسیاری از امور اصلاح بشود لازم است که قوانین در مجلس بگذرد و کارهایی انجام بشود و اینها هم وقتی خواهد شد که مجلس وارد در دستور شود و عملیات و اقداماتی بکند مثلاً لایحه مالیات بر درآمد را همه می‌دانیم که وصول نشده و احتیاج زیادی دوایر دولتی به پول دارند و آن قانون مالیات بر درآمد هم طوری نبود که از او بشود پول تهیه کرد حالا دولت در صدد برآمده است که آن را اصلاح بکند و از این طرح هم

+++

امید است که وجوهی به دست بیاید و مالیات‌ها جمع‌آوری بشود و دولت بتواند کارهای اصلاحی‌اش را بکند این است که بنده استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند که این لایحه مطرح و تصویب شود شاید بشود از این راه کمکی به اصلاح اوضاع پریشان مملکت بشود.

نایب رئیس - آقایانی که با پیشنهاد آقای نبوی برای ورود دردستور موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. آقای ملک‌مدنی پیشنهاد کرده‌اند که یک نفر ناظر بانک در درجه اول جزو دستور قرار بگیرد.

لنکرانی - بنده مخالفم.

نایب رئیس - این موضوع مسئله مخالفت نیست امر قانون است.

لنکرانی - بنده توضیح می‌دهم دلایلم را باید بگویم.

نایب رئیس - امر قانون قابل مخالفت نیست این باید در اولین جلسه بعد از شهریور ماه که مجلس تشکیل می‌شد انتخاب بشود حالا ماده آن قرائت می‌شود:

لنکرانی - این قانون محترم است ولی بنده دلایلی را که دارم باید بگویم.

(ماده 29 قانون اساسنامه بانک به مضمون زیر خوانده شد)

هیئت نظارت اندوخته اسکناس

ماده 29 - برای نظارت در اندوخته اسکناس هیئت مخصوصی مرکب از هفت نفر به شرح ذیل تشکیل می‌شود.

از طرف مجلس شورای ملی دو نفر از نمایندگان:

از طرف هیئت وزرا یک نفر

مدعی‌‌العموم دیوان عالی تمیز

مدیر کل بانک ملی ایران

خزانه‌دار کل.

بازرس دولت بانک ملی ایران

تبصره - مدت مأموریت دو نفر نمایندگان مجلس شورای ملی و نماینده هیئت دولت یک سال بوده و در اولین جلسه مجلس شورای ملی و هیئت وزرا در اردیبهشت هر سال و اگر در آن موقع مجلس دایر نباشد در اولین جلسه‌ای که مجلس شورای ملی رسمی می‌شود انتخاب خواهند شد.

لنکرانی - دلیل مخالفتم را عرض می‌کنم.

نایب رئیس - این مخالفت ندارد امر قانون است و باید قانون اجرا شود.

لنکرانی - آقا اخطار قانونی دارم. اخطار قانونی مقدم بر هر چیز است.

نایب رئیس - آقای لنکرانی از جنابعالی خواهش می‌کنم به بنده برای اجرای نظامنامه و اجرای وظایفی که به عهده من محول شده کمک بفرمایید...

لنکرانی - اخطار قانونی دارم.

نایب رئیس - اخطار قانونی در صورتی است که یک نقصی در نظامنامه به عمل بیاید هنوز ما وارد کار نشده‌ایم.

لنکرانی - وارد شده‌ایم می‌خواهم بگویم.

نایب رئیس - مشخصش تا موقعی که بنده اینجا نشسته‌ام من هستم.

لنکرانی - (با صدای بلند)- ملت ایران شاهد باشید من نگفتم. من نگفتم.

مهندس فریور - آقا اگر اخطار نظامنامه‌ای دارند اشکالی ندارد که بگویند.

نایب رئیس - بنده نمی‌توانم و اگر اجازه نمی‌دهید من هم خارج بشوم. طبق کدام ماده نظامنامه اخطار دارید؟‌

لنکرانی - طبق همان ماده‌ای که می‌گوید دستور جلسه بعد قبلاً تعیین می‌شود.

نایبرئیس - ماده‌اش را تعیین کنید که قرائت شود.

لنکرانی - فرصت بدهید پیدا کنم.

نایب رئیس - استدعا می‌کنم ماده را تعیین بفرمایید.

لنکرانی - ماده 95

نایب رئیس - اجازه بدهید ماده 95 قرائت شود.

لنکرانی - آقا من قیم نمی‌خواهم من وکیل این مردمم، آقا من قیم نمی‌خواهم (با عصبانیت) نکنید آقا.

نایب رئیس - ماده 95 قرائت می‌شود:‌

ماده 95 - در صورتی که در مطلب معینی تقاضاهای مختلف در مجلس شده و منجر به اخذ رأی شود تعیین حق تقدم و تأخر با مجلس است مگر مواقعی که تقدم آن در این نظامنامه مطرح است.

نایب رئیس - آقا به این ماده استناد دارید بفرمایید؟‌

لنکرانی - ماده 97

نایب رئیس - ماده 97 قرائت می‌شود:‌

ماده 97 - تقاضاهایی که راجع به دستور مذاکرات مجلس یا راجع به حق تقدم است و نیز آنهایی که راجع به رعایت نظامنامه داخلی است همیشه بر مسئله اصلی تقدم دارد و مذاکرات مسئله اصلی را توقیف می‌نماید. ولی هرگاه شخصی مشغول نطق در مسئله اصلی شده باشد تا نطق او تمام نشود مطالب مذکوره تقاضا نمی‌شود.

نایب رئیس - دو مرتبه ماده 97 قرائت می‌شود (به شرح سابق قرائت شد).

نایب رئیس - آقا به ماده 97 استناد دارید بفرمایید؟‌

لنکرانی - در این نظامنامه معین می‌کند در جلسه قبل دستور جلسه بعد تعیین می‌شود علتش هم این است که اشخاص ذهن‌شان حاضر باشد برای تکلیف جلسه بعد این قانونی که امروز خواندند دیروز بوده یا نبوده؟ پریروز بوده یا نبوده؟ پس پریروز بوده یا نبوده؟ این قانون که در این طول مدت معطل مانده به چه مجوزی معطل مانده که فقط امروز ایجاب کرده به این قانون قیمت گذاشته شود یومنون به بعض و یک قرون به بعض برای این که امروز بند و بست‌هایی تهیه شده؟ برای خاطر آن اختلافی که در رأی گرفتن شده بود (زنگ ممتد رئیس) و آن اعلام جرمی که بنده کردم و حالا تکرار می‌کنم اعلام جرم را و آن اختلافی که در آرا حاصل شده بود.

نایب رئیس - آقا اعتراض‌تان را طبق ماده 97 بفرمایید.

لنکرانی - عرض کنم شما بایستی دستور جلسه قبل را مطرح کنید اگر چنانچه مجلس عدول از آن را صلاح دید آن وقت شما حق دارید و الا شما خودتان حق ندارید باید به مجلس بگویید اگر مجلس خواست عدول کند بکند.

بعضی از نمایندگان - رأی بگیرید.

نایب رئیس - بنده آقای لنکرانی تا دقیقه‌ای که با اجازه آقایان در اینجا هستم تکالیف و وظایف خودم را طبق نظامنامه و موافق قانون مجبورم انجام بدهم (صحیح است) اگر قبل از بنده در یک جلسه دیگر بنا به جهاتی یا بر اثر غفلت یکی از مواد نظامنامه یا یکی از مواد مصرح قانونی که امر صریح است به موقع اجرا گذاشته نشده از بنده رفع تکلیف نمی‌کند که بنده هم این غفلت را بکنم (صحیح است) تا موقعی که بنده اینجا نشسته‌ام خودم را مکلف به رعایت قانون و نظامنامه می‌دانم این ماده قانون امر صریح است می‌گوید در اولین جلسه‌ای که مجلس بعد از اردیبهشت تشکیل می‌شود باید دو نفر ناظر بانک انتخاب بشود یکی از آنها انتخاب شده و دیگری باید انتخاب بشود من مجبورم که مطابق آن رفتار بکنم.

فداکار - چند مرتبه خود شما بعد از اردیبهشت ماه رئیس بوده‌اید؟‌

لنکرانی - آقا اینها را برای یک محکمه ملی می‌گویم برای یک محکمه ملی ذخیره می‌کنم. آقایان هر چه می‌خواهید بکنید من مخالفم الیوم یوم‌الله ما بعد.

نایب رئیس - عده حضار 88 نفر شروع می‌کنیم به انتخاب یک نفر ناظر بانک آقایان رأی خود را می‌نویسند و در ظرف می‌اندازند.

لنکرانی - (با صدای بلند)- آن روز نشد امروز می‌شود ملت ایران

جمال امامی - ملت ایران بدبخت کاری به این کارها ندارد

لنکرانی - آقا مجلس شورای ملی یک کسی را که صلاحیت ندارد انتخاب می‌کند در بانک ایران ملت ایران الیوم یوم‌الله ما بعده.

قبادیان - اشخاصی که جدیداً وارد می‌شوند رعایت بفرمایید.

نایب رئیس - تمنا می‌کنم آقای قبادیان که به وظایف بنده مداخله نفرمایید.

قبادیان - وظیفه‌ای نبود. عرضی نکردم.

نایب رئیس - مداخله نفرمایید تعداد رأی معین و مشخص است و در نظر بنده غفلت نیست.

لنکرانی - عده آرا در موقع رأی چند نفر بوده؟‌

نایب رئیس - 90 نفر. طبق نظامنامه مقرر است که بعد از اخذ رأی آرا در خارج استخراج بشود ولی در یکی از جلسات گذشته پیشنهادی یکی از آقایان نمایندگان نمودند که فی‌المجلس آرا قرائت شود اگر آقایان موافقند در همین جا قرائت شود.

مهندس فریور - چون دفعه سوم است مانعی ندارد.

سید محمد طباطبایی - این مانع دارد. مطابق نظامنامه در خارج باید قرائت بشود.

هاشمی - اما سابقه نشود این کار که برخلاف نظامنامه است.

نایب رئیس - حالا از آقایانی که برای نظارت در استخراج معین شده‌اند آقایان: مجد ضیایی،

+++

سنندجی، ظفری و آشتیانی خواهش می‌کنم تشریف بیاورند و آقای ذوالفقاری که از طرف هیئت رئیسه هستند حاضر شوند و آرا را شماره کنند - عده شرکت‌کنندگان با آقایان دیگری که به تدریج آمدند 93 نفر شدند حالا از این 93 نفر هر چند نفر که رذی داده‌اند معلوم می‌شود و هر چند نفر که رأی نداده‌اند آن هم معلوم خواهد شد آرا را بشمارید.

(آرا مأخوذه استخراج و نتیجه بدین قرار حاصل شد) آقای دکتر کیان 39 رأی- آقای صادقی 33 رأی- آقای اردلان 11 رأی- آقای بوشهری 5 رأی- آقایان حسن اکبر و نبوی هر یک یک رأی سفید یک مورنه لایفرء.

نایب رئیس - نتیجه استخراج آرا به عرض مجلس می‌رسد. آقای دکتر کیان 39 رأی- آقای صادقی 33 رأی- آقای اردلان 11 رأی- آقای بوشهری 5 رأی- آقای نبوی یک رأی- آقای حسن اکبر 1 رأی- سفیدیک و لایقرء یک ورقه.

آقای دکتر کیان به اکثریت نسبی از طرف مجلس شورای ملی به سمت عضو ناظر بانک انتخاب شدند.

چند از نفر نمایندگان - مبارک است.

4.- مذاکره در باب تمدید مدت رسیدگی به اعلام جرم ارجاع شده به کمیسیون عرایض

نایب رئیس - تقاضای کمیسیون عرایض برای پانزده روز تمدید در خصوص اعلام جرم آقای دکتر مصدق قرائت می‌شود.

(به شرح آتی قرائت شد)

مقام محترم مجلس شورای ملی

اعلامیه جرم آقای دکتر مصدق علیه آقای بدر وزیر سابق دارایی نسبت به معامله املاک سمیرم مرحوم صولت‌الدوله به کمیسیون رسید و مستندات مندرجه و اعلامیه را هم از وزارت دارایی خواستیم و از آن مقام محترم و این بنده نیز یادآوری‌های کتبی و شفاهی به آقایان اعضای کمیسیون شد که کمیسیون تشکیل و در مدت قانونی وظیفه خود را انجام دهد ولی حوادث اخیر کشور به طوری خاطر آقایان را مشغول داشته که همه نتوانسته‌اند در مواقع مقرره حاضر شوند به علاوه دو نفر از ایشان هم مسافر بوده‌اند اینک از پانزده روز قانونی فقط دو روز باقی است و البته برای مطالعه دقیق کافی نخواهد بود لذا در صورتی که مقتضی و لازم بدانند ممکن است 15 روز تمدید مدت شود و آقایان اعضا نیز کمیسیون به اکثریت تشکیل دهند تا در حدود قانون رسیدگی ممکن شود و نتیجه به عرض مجلس شورای ملی برسد، 6 آذر 1324.

محمد طباطبایی - بنده مخالفم.

نایب رئیس - آقای امام جمعه.

امام جمعه - اساساً طرح این گزارش موردی ندارد برای این که دوازده روز قبل مجلس تقدیم شده بود و چند مرتبه هم بنده تذکر دادم و موفق نشدیم و به طوری که مستحضرید از مدت کمیسیون دو روز بیش‌تر باقی نیست و بایستی تجدید انتخاب بشود.

حاذقی - دستور بفرمایید از شعب و از مجلس انتخاب کنند اعضا را که کمیسیون تشکیل بشود.

نایب رئیس - همین طوری که آقای امام جمعه رئیس کمیسیون تذکر دادند این تقاضا را 12 روز قبل داده بودند و در جلسه آتیه مدت قانونی کمیسیون عرایض و مرخصی و یکی دو کمیسیون دیگر مجلس قانوناً منقضی می‌شود و باید در جلسه آتیه شعب در مجلس انتخاب بشوند و این کمیسیون‌ها از نو انتخاب بشوند بنابراین اگر آقایان موافقت می‌فرمایند این را امروز از دستور خارج کنیم تا این که جلسه آتیه که شعب تشکیل شد کمیسیون عرایض از نو تشکیل بشود و اصلاً محتاج به تمدید مدت نخواهد بود.

کمیسیون مدتش سه ماه خواهد بود و این موضوع هم رسیدگی می‌شود.

پیشنهادی از آقای دکتر مصدق رسیده که قرائت می‌شود:‌

پیشنهاد می‌کنم که ده روز تمدید بشود.

دکتر مصدق - اجازه می‌فرمایید؟‌

نایب رئیس - بفرمایید ولی لزومی ندارد.

دکتر مصدق - چرا؟

نایب رئیس - برای این که از مدت کمیسیون در روز بیش‌تر باقی نیست.

دکتر مصدق - کمیسیون عرایض باید در مدت 15 روز به اعلام جرم رسیدگی کند الآن دو اعلام جرم در کمیسیون عرایض و یکی هم قبل از بنده آقای مهندس فریور داده‌اند که در آنجاست (مهندس فریور - روی میز آقای رئیس است) و تکلیفش معلوم نیست قانوناً کمیسیون باید در 15 روز اظهار عقیده بکند بنده از آقای امام جمعه پرسیدم علت این که کمیسیون تشکیل نشده و اظهار عقیده نکرده‌اند روی چه اصلی بوده فرمودند که در هر دفعه یک نفر از اعضا به نوبت نیامدند چون کمیسیون عرایض 6 نفر عضو دارد و دو نفر مسافر هستند یک نفر که هر دفعه نباید کمیسیون عرایض تشکیل نخواهد شد به این جهت بنده تصور می‌کنم تا آخر این دوره اگر 40 جلسه دیگر داشته باشیم یعنی دو ماه و نیم دیگر اگر به این شکل باشد تمام این اعلام جرایمی که در کمیسیون‌ها است اساساً صورت تبرئه پیدا می‌کند کمیسیون‌ها این طور فکر کردند که چرا یک کسی را تبرئه بکنند و بدنام بشوند، اصلاً کمیسیون تشکیل نمی‌دهند اساساً مرور زمان این متهمان را تبرئه می‌کند اینها هم نام نیک‌شان از بین نمی‌رود در جامعه هم سربلند هستند بنده این را می‌خواستم عرض بکنم این وضعیت مجلس شورای ملی، ملت و تمام مردم را مأیوس کرده است (صحیح است) در مجلس شورای ملی چرا بایستی 17 ماه چندین اعلام جرم در کمیسیون عدلیه و کمیسیون دادگستری مدفون بشود علتش چیست اگر یکی از این آقایان اعضا کمیسیون یا مخبر کمیسیون یا نایب رئیس کمیسیون آقای دکتر عبده برخیزند جواب بدهند که چرا این طور شده و برای چه در کمیسیون دادگستری چندین اعلام جرم 17 ماه مدفون شده این باید یک علت داشته باشد باید علت این را به مردم گفت شما ملاحظه بفرمایید ببینید دادگستری شما همین رویه را تعقیب می‌کند شما امروز دادگستری ندارید هیچ کس به دادگستری جرأت این که عرض حال بدهد ندارد (صحیح است) دیوان کشور شما همین اعلام جرم تدین را که راجع به بندرعباس است و در 22 تیر ماه 1323 که مجلس راجع به این اعلام جرم اظهار عقیده کرد و به دیوان کشور مراجعه کرد تا امروز هیچ اقدامی نکرده (ساسان- نمی‌کند و نخواهد کرد) علتش را عرض می‌کنم روزنامه اطلاعات در شماره چهارم آذر می‌نویسد در موضوع رسیدگی به پرونده آقای تدین در دیوان کشور آقای دکتر مصدق در جلسه 20 آبان مجلس شورای ملی راجع به جریان پرونده اتهام آقای تدین در دیوان عالی کشور بیاناتی بدین مضمون نمودند (این بیانات نقل است نقل قول از کسی است که معلوم نیست کیست) در هر حال درباره اعلام جرم تدین که در مجلس تصدیق و به دیوان کشور احاله شده هنوز در دیوان عالی کشور که بزرگترین و مهم‌ترین محاکم قضایی این مملکت می‌باشد اقدامی نشده است ما از لحاظ روشن شدن موضوع لازم دانستیم که در اطراف جریان امر تحقیق نماییم اینک نتیجه تحقیقات مخبر این اداره است که در زیر درج می‌شود موافق اصول کلی جزایی و قوانین جاریه اگر شخصی به ارتکاب جرائم متعدده تحت تعقیب در آمده باشد باید به کلیه اتهامات او دفعه رسیدگی به عمل آید خصوصاً که رسیدگی امر در صلاحیت یک مرجع فوق‌العاده مثل هیئت عمومی دیوان عالی کشور باشد چون آقای تدین اتهامات دیگری هم دارد که در مجلس شورای ملی مطرح است و هنوز تکلیف آن از لحاظ تعقیب یا عدم تعقیب معین نشده به این جهت مقامات مربوطه تاکنون نتوانسته‌اند رسیدگی این قسمت را از دیوان عالی کشور نیز بخواهند این شرحی است که روزنامه اطلاعات نوشته است (ساسان- اجازه می‌فرمایید در یک جمله عرض بکنم)

نایب رئیس - بدون اجازه صحبت نفرمایید.

دکتر مصدق - از 22 تیر ماه 1323 این اعلام جرم رفته است به دیوان عالی کشور دیوان کشور به چه علت در این کار رسیدگی نکرده به این علت که تدین در مجلس اعلام جرایم دیگری هم دارد هر وقت که از مجلس مراجعه شد آن وقت این اعلام جرم موجود را با آن اعلام جرائمی که از مجلس می‌آید رسیدگی می‌کنیم ملاحظه بفرمایید و ببینید دیوان عالی کشور چه منطقی برای ما اقامه می‌کند وقتی دیوان کشور همچو منطقی برای ما ذکر کند از محاکم دیگر چه انتظاری داشته باشیم وحدت محاکمه مال وقتی است که چند نفر یک جرم مرتکب شده باشند مثلاً چند نفر زده باشند یک کسی را کشته باشند در اینجا وحدت محاکمه واجب است و وحدت محاکمه که در یک مورد واجب نیست و ممکن است که بشود آن وقتی است که چند جرم را چند نفر کرده باشند که به همدیگر ارتباط داشته باشد مثلاً فرض بفرمایید که در زندان به محبوسی یک کسی اسلحه بدهد این خودش جرم مخصوصی است از زندان این شخص محبوس را کسی فرار بدهد این جرم دوم است از زندان که فرار کرد یک کسی محبوس را نگاهداری یا مخفی بکند اخفای این محبوس می‌شود جرم سوم و وقتی بخواهند در محاکمه به این جرایم متعدده که تا یک اندازه به هم مربوط است رسیدگی بکنند ممکن است محکمه بگوید که در اینجا ما وحدت محاکمه قائل می‌شویم تا تمام این محاکمه در یک جا بشود و این اشکالی ندارد اما اعلام جرم انتخابات بندرعباس چه دخلی به دوسیه یا اعلام جرم نسبت به غلات آذربایجان دارد که تدین در آنجا معامله نموده است بعضی‌ها در همین مجلس می‌گویند که تدین را اگر ما بفرستیم برود به دادگستری آنجا تبرئه می‌شود بسیار خوب از چه نظر تبرئه می‌شود مگر خرجی بکند که تبرئه شود و الا ماده 153 قانون مجازات عمومی می‌گوید:

+++

می‌گوید که هر یک از مستخدمین و مأمورین دولتی و اشخاصی که عهده‌دار خرید و فروش یا ساختن چیزی یا آمر ساختن آن برای دولت بوده‌اند به واسطه تدلیس در خرید یا فروش یا در تعیین مقدار یا صفت آن چیز نفعی برای خود یا دیگری تحصیل کرده باشند که موجب ضرر دولت باشد علاوه بر استرداد آنچه تحصیل کرده به تأدیه غرامتی معادل ضعف آن محکوم خواهند شد و اگر مستخدم دولت باشند به علاوه مجازات فوق از یک تا 7 سال از خدمت دولت منفصل خواهند گشت پس اگر تدین برود در محکمه به موجب این قانون محکوم می‌شود برای کار تدین در جلو این مجلس خونریزی شد ملت به جوش آمده به خروش آمد و این کار تدین هنوز در این مجلس مانده است و هیچ یک از این نمایندگان نمی‌تواند یک دلیلی بیاورید که چرا این کار تدین در این مجلس مانده است آن وقت می‌خواهید انتظار داشته باشید که این ملت ما وکلا را بخواهند والله به خدا و به وحدانیت حق این ملت از ما وکلا بیزارند (صحیح است)

دکتر عبده - بنده مخبر کمیسیون هستم اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

مهندس فریور - آقا اخطار نظامنامه‌ای دارم ماده 97.

دکتر عبده - بنده مخبر کمیسیون هستم اجازه بنده مقدم است.

نایب رئیس - تمنا می‌کنم آقای ساسان بدون اجازه صحبت نفرمایید اگر موضوع مطرح باشد البته رعایت نوبت خواهد شد (دکتر عبده بنده مخبر کمیسیون هستم) در هر صورت به جنابعالی اجازه داده نخواهد شد اعم از این که مخبر کمیسیون باشد یا نباشید بدون استجازه به شما اجازه صحبت داده نخواهد شد آقای مهندس فریور بفرمایید مطابق کدام ماده اخطار دارید؟‌

مهندس فریور - مطابق ماده 97، عرض کنم آقا مجلس با مقداری تعویق تشکیل می‌شود آن وقت هم آقا تعیین دستور مجلس با مجلس است منتها به وسیله رئیس اعلام می‌شود و این بر طبق صریح ماده 97 است. امروز جلسه تشکیل شد اکثریت هم با آن والذاریات پیدا شد عوض این که یک لایحه یک ماده مربوط به مالیات بر درآمد را بگذرانیم که یک اندازه پول به صندوق مملکت برسد (صحیح است) الآن آقا در کمیسیون بودجه پریروز دیروز هر چه ما می‌گفتیم وزیر دارایی ایراد می‌کرد که ما پول نداریم و راست هم می‌گویند حالا عوض این که کار مفیدی بگذرد یک تغییراتی من عندی یعنی من عندالرئیس داده شد حالا عده هم هشتاد و شش نفرند و دیگر گمان نمی‌کنم اکثریت هم پیدا بشود وامروز هم گذشت بنده عقیده دارم که هر وقت رئیس بخواهد دستور را تغییر بدهد باید از مجلس رأی بگیرد و خواهش می‌کنم آقای امیرتیمور (که من می‌دانم غرض هم ندارند شاید اشتباهی باشد در کار) مراقب باشند که تعیین دستور و همین طور تغییر دستور با مجلس است نه باکس دیگر.

نایب رئیس - بنده لازم می‌دانم به استحضار آقا برسانم که جزو دستور امروز مجلس شورای ملی یک موضوع تعیین یک نفر عضو برای نظارت بانک بود (مهندس فریور- اول لایحه مالیات بر درآمد بود) و یکی هم لایحه مالیات بر درآمد و یکی هم این موضوع تقاضای کمیسیون عرایض و مرخصی برای تمدید پانزده روز (مهندس فریور- عرض کردم اولش لایحه مالیات بر درآمد بود) و موضوع یک نفر برای ناظر بانک که بنده مقدم گذاشتم البته مقدم هم خواهد بود چون این امر قانونی است در قانون مصرح است که در اولین جلسه که در اردیبهشت ماه تشکیل می‌شود باید یک نفر ناظر بانک انتخاب بشود (مهندس فریور- راپورت کمیسیون عرایض هم امر قانونی بود) راپورت کمیسیون عرایض هم جزو دستور است (مهندس فریور- آقا در مرحله دوم و سوم است) جزو کارهای جاری است اگر امور جاری مجلس تعیین تکلیفش نشود کار مجلس لنگ می‌ماند حالا همان طور که عرض کردم چون دو روز دیگر از مدت کمیسیون عرایض بیش‌تر باقی نمانده تصور می‌کنم پیشنهاد نماینده محترم هم موردی ندارد اگر موافقت بفرمایند این موضوع برای بعد از انتخاب کمیسیون عرایض و مرخصی گذاشته شود (دکتر مصدق - انشاءالله کمیسیون تا این دوره هست انتخاب بشود) انشاءالله در جلسه آینده تعیین تکلیفش می‌شود پس این موضوع هم از دستور خارج است آقای دکتر اعتبار پیشنهادی کرده‌اند که لایحه مربوط به زندانیان مطرح بشود (همهمه نمایندگان) ولی آقای دکتر معظمی هم پیشنهادی فرموده‌اند که قرائت می‌شود (ساسان پیشنهاد بنده هم هست و مقدم بر سایرین است)

5 - بقیه مذاکراه در لایحه طرز حل اختلاف بین دولت و مؤدیان مالیات بر درآمد

پیشنهاد آقای دکتر معظمی:

پیشنهاد می‌کنم لایحه مالیات بر درآمد مقدم بر سایر مطالب جزو دستور قرار گیرد (صحیح است)

ساسان - بنده مخالفم.

نایب رئیس - آقای دکتر معظمی

دکتر معظمی - تمان این تشکیلات برای این است که چرخ مملکت بگردد امروز در کمیسیون قوانین دارایی آقای وزیر دارایی می‌گفتند تمام این اصلاحات را که می‌خواهید باید ما اول پول در بیاوریم تا این که به آن اصلاحات بدهیم و همین طور معوق مانده است بنده تمنا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند و موافقت بفرمایند این لایحه را که جزو دستور هم هست زودتر تصویب بفرمایند...

نایب رئیس - رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای دکتر معظمی که لایحه مالیات بر درآمد در درجه اول مطرح بشود (جمعی از نمایندگان - مخالفی نیست) چرا آقای ساسان مخالف هستند.

ساسان - اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

نایب رئیس - آقای ساسان توضیح‌تان را بدهید (جمعی از نمایندگان- اعلام رأی شده است)

ساسان - اجازه بفرمایید پیشنهاد بنده هم خوانده شود توضیح بدهم.

نایب رئیس - آقای ساسان شما مخالف هستید توضیح‌تان را بدهید.

ساسان - بنده تعجب می‌کنم آقایان مثل این که هیچ حاضر نیستند روی یک متد و اصولی این مجلس اداره بشود: آخر شماها اگر در خارجه نرفته‌اید روزنامه‌ها را می‌خوانید که در پارلمان انگلستان وقتی مستر چرچیل از دولت استیضاح می‌کند در یک محیط آرام و با نزاکت صحبت می‌کند اینجا برخلاف هر کس خواست روی نظر خودش یک بحثی بکند فوراً داد و فریاد بلند می‌شود: آیا باید مطالب یکی یکی طرح بشود (همهمه بین نمایندگان) اجازه بدهید آقای امینی وکیل باید در یک محیط آزاد حرفش را بزند شما حق ندارید وسط حرف من حرف بزنید (امینی- کی من حرف زد من که از اول تا به حال ساکت بودم) آقا نظر سیاسی من با شما جداست.

نایب رئیس - آقای ساسان راجع به مخالفت خودتان با پیشنهاد آقای دکتر معظمی بفرمایید.

ساسان - آقای دکر معظمی پیشنهاد فرمودند که این لایحه مالیات بر درآمد مطرح بشود بنده پیشنهاد کرده‌ام که این لایحه از دستور خارج شود و لایحه قانون کار مطرح بشود اجازه بدهید برای جمع بین این دو پیشنهاد توضیحاتم را عرض کنم (بعضی از نمایندگان- بفرمایید) پس مال بنده را هم قرائت بفرمایید.

نایب رئیس - اگر این طور باشد باید پیشنهادات یکی یکی قرائت بشود تکلیفش معلوم بشود پس به پیشنهاد آقای دکتر معظمی رأی می‌گیریم اگر موافقت نشد آن وقت پیشنهاد آقا را قرائت می‌کنیم.

ساسان - پیشنهاد بنده مستلزم یک مقدمه است.

هاشمی - چون پیشنهاد شما مباین با آن پیشنهاد است می‌توانید توضیح بدهید.

ساسان - بنده در قبال پیشنهاد آقای دکتر معظمی عرض می‌کنم که درست است قانون مالیات بر درآمد خیلی فوری و ضروری است ولی ضروری‌تر و فوری‌تر از این لایحه قانونی کار است اجازه بدهید بنده در اطراف این موضوع قدری مفصل‌تر حرف بزنم و استدعا می‌کنم از آقایان اگر فرمایشی دارند یا مخالفتی دارند بعد بفرمایند.

نایب رئیس - آقای ساسان موقعی که مورد پیدا شد برای توضیح پیشنهاد خودتان آن وقت بفرمایید حالا مخالفت خودتان را با پیشنهاد آقای دکتر معظمی گردید باید رأی گرفته شود اگر موافقت نشد آن وقت پیشنهاد شما قرائت می‌شود:

امینی - آقا به بنده توهین شده است مطابق ماده 109 اجازه می‌خواهم.

جمعی از نمایندگان - رأی رأی.

نایب رئیس - رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دکتر معظمی آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد پیشنهاد آقای دکتر شفق که در جلسه قبل قرائت شد و تعیین تکالیف آن نشده بود مجدداً قرائت می‌شود (در این موقع آقای جمال امامی از مجلس بیرون می‌رفتند) آقای امامی تمنا می‌کنم از جلسه تشریف نبرید برای این که باید مرتب رأی بگیریم پیشنهاد آقای دکتر شفق:‌

تبصره زیرین را به ماده واحده لایحه اصلاح و توافق مالیاتی پیشنهاد می‌کنم:‌

تبصره - اشخاص و شرکت‌هایی که در سنوات جنگ خواه از راه احتکار و خواه از راه استفاده از بازار سیاه و شرایط غیر عادی ثروت هنگفتی گرد آورده‌اند مشمول لایحه توافق و اصلاح نشوند

+++

و مالیات را مطابق قانون بپردازند.

نایب رئیس - با توضیحاتی که فرمودند در جلسه قبل حالا باید رأی بگیریم (فاطمی- این توی قانون هست) (دکتر شفق- بله بنده هم می‌گویم این قانون باید باشد. آقای فاطمی اجازه بفرمایید آقای وزیر دارایی نظرتان راجع به این پیشنهاد چیست؟

وزیر دارایی - نظر آقای دکتر شفق تقریباً بنا بر آنچه که به بنده در کمیسیون قوانین دارایی دیدم متفق علیه بود که یک کسانی که استفاده‌های هنگفت کرده‌آند حتی‌المقدور دولت بتواند از استفاده‌های آنها مالیات بگیرد این هم با آن تبصره اولی که اضافه شده است تأمین شده است و یک فقره اصلاحی هم دارد که حالا تقدیم مقام ریاست می‌کنم مقصود از میزان مالیات یعنی آن میزان مالیاتی را که دولت تشخیص داده باشد (صحیح است) هر کس که دولت میزان مالیاتش را بیش از پنجاه هزار تومان تشخیص داده باشد علاوه بر آن که در دو کمیسیون مورد توجه قرار می‌گیرد و رسیدگی می‌رود وزیر دارایی یا قائم‌مقام او هم حق دارد این را در مرحله سوم به دیوان دادرسی دارایی رجوع بکند و دیگر در آنجا توافقی در بین نخواهد بود یعنی وقتی به دیوان دادرسی دارایی رجوع شد دیوان دادرسی مطابق قانون رفتار خواهد کرد بنابراین تصور می‌کنم نظر آقای دکتر شفق تأمین است منتها به یک اشکال دیگر فقط بر می‌خوریم و آن این است که اگر به این ترتیب که نوشته بودند ما بخواهیم وارد بشویم کار وصول مالیات را باید تعطیل بکنیم اول برویم تشخیص بدهیم کی از احتکار استفاده کرده است آنها را بگوییم مطابق قانون مالیات بدهند و به این جهت تمام دستگاه‌مان لنگ خواهد شد برای احتکار مطابق قانون منع احتکار که در دوره سابق گذاشته است مجازات‌هایی قائل شده‌اند و به این سهولت نمی‌شود فهمید کی از احتکار استفاده کرده و این موضوع کار وصول مالیات را لنگ می‌کند (بعضی از نمایندگان- رأی رأی)

نایب رئیس - رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای دکتر شفق آقایانی که موافقند قیام فرمایند (دکتر شفق پس گرفتم) (عده کمی قیام نمودند)‌تصویب نشد. آقای دکتر مصدق پیشنهادی کرده‌اند که قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم لایحه دولت از دستور خارج شود.

نایب رئیس - آقای دکتر مصدق

دکتر مصدق - من از دو نظر با این لایحه مخالفم اول این که خود لایحه خوب تنظیم نشده در آبان سال 1322 تحت نفوذ دکتر میلسپو قانون مالیات بر درآمد که برخلاف مصالح مملکت بود وضع شد (صحیح است) ما جنگ نداشتیم و مالیات جنگی وضع کردیم، امور اقتصادی ما در دست افراد است ما قوه فاعله و حس تولید را از افراد سلب کردیم، ملایات 80 ٪ البته سبب می‌شود که قوه فاعله و تولید از مردم برود به همین دلیل هم مردم زیر بار مالیات نرفتند واین مالیات را نپرداختند و خود دولت هم که یک لایحه اینجا آورده است و نرخ مالیات را کم کرده دلیل بر این است که عرایض من را خود دولت تصدیق کرد. چون ما خیلی وقت نداریم و مدت دوره مجلس کوتاه است چیزی نمانده به آخر دوره مجلس تصور می‌کنم هر قدر در این لایحه دولت مذاکره شود وقت مجلس تلف می‌شود برای این که این لایحه به تمام معنی ترویج رشوه می‌کند (چند نفر از نمایندگان- صحیح است) رشوه را در مملکت ترویج می‌کند ما می‌خواهیم که رشوه را برداریم و این وزرای ما می‌خواهند رشوه را ترویج بکنند (تهرانچی- وعده رشوه هم روش هست)‌

نایب رئیس - آقای تهرانچی خواهش می‌کنم بدون اجازه صحبت نفرمایید)

دکتر مصدق - قسمتی از ماده واحده این است برای اجرای سریع و عادلانه مقررات مالیات بر درآمد مصوب 19 آبان 1322 به کمیسیون‌های مقرر در ماده 19 قانون مزبور اختیار داده می‌شود که اختلافات بین وزارت دارایی و مؤدی را از طریق جلب توافق طرفین حل و فصل نمایند. یعنی چه؟ جلب توافق طرفین یعنی چه یک اشخاصی مشمول قانون 80 ٪ بودند حالا مالیات‌شان را نپرداخته‌اند آنها بیایند در این کمیسیون‌ها توافق حاصل بکنند به چه ترتیب؟ البته همه می‌دانند که در این مملکت چگونه توافق حاصل می‌شود و وضعیت مملکت برای توافق چه طور است، در حقیقت این لایحه اشخاص صحیح‌العمل و درستکار را به کلی از بین می‌برد و تشویق فساد اخلاق و دروغ می‌کند برای این که اشخاص صحیح‌العمل نمی‌توانند یک عایدات کمی را قلمداد بکنند صحیح می‌نویسند و همان را می‌نویسند و وقتی که رفت در کمیسیون خیلی خوب معین می‌کند که عایدات من این است کمیسیون هم مطابق قانون صدی هشتاد را اجرا می‌کند آنجا که نمی‌تواند چیزی بگوید خودش آدم درستی است آمده است مالیاتش را بدهد کمیسیون هم می‌گوید حالا که تو آمدی چون بیست هزار تومان عایدی داری از قرار این نرخ باید بدهی تو مشتری من نیستی پا شو و برو پی کارت اما اشخاصی که مشتری کمیسیون هستند اینها که عایدات صحیح نمی‌نویسند آنها صد هزار تومان اگر داشته باشند بیست هزار تومان تعیین می‌کنند و در کمیسیون هم که می‌روند وسایل تصفیه اعضا کمیسیون را فراهم می‌کنند البته با این وضع بالأخره آدم صحیح از بین می‌رود آدم صحیح صدی هشتاد مالیات می‌دهد ولی آدم مستنکف و آدمی که اظهارنامه غلط تنظیم می‌کند و حسابش تصفیه می‌شود اینجا نظر دارایی این بوده است که حساب مالیات‌ها را تصفیه بکند تصفیه دو جور است یک وقت از مردم برای دولت چیزی می‌گیرند یک وقت است مأمور تصفیه برای خود چیزی می‌گیرد و حساب مؤدی را تصفیه می‌کند با این ماده واحده بیش‌تر حساب‌ها به طور اخیر تصفیه می‌شود یک کسی می‌گفت که اگر شخص فلانی وزیر دارایی بود من این لایحه را 15 میلیون مقاطعه می‌کردم حرف هم کاملاً صحیح است بنده این را باید عرض کنم که وزرای ما باید یک کاری بکنند که فساد اخلاق رفع شود صحت عمل و درستی را ترویج بکنند نه این که به موجب قانون بیایند یک کارهایی بکنند که فساد اخلاق در مملکت به تمام معنی در تمام شئون ما رخنه کند (صحیح است) این یکی و یکی دیگر هم یک اصل سیاسی دیگری داریم در این تبصره اصل سیاسیش تبصره است که بعد از این که می‌روند در این کمیسیون‌ها مذاکره می‌کنند و کمیسیون‌ها را راضی می‌کنند و بعد مفاصا حساب داده شده آن وقت تازه وزیر دارایی اگر یک وکیلی در این مجلس یک حرفی بر‌خلافش بزند حق دارد که بیخ خرش را بگیرد و بگوید که من بهش اعتراض دارم این هم یک حق سیاسی است برای این که وزیر بتواند اعمال نفوذ در مجلس، در کمیسیون، در تمام مقامات و طبقات برای خودش بکند اینها جنبه سیاسی دارد وقتی که بنا شد کمیسیون تعیین کند دیگر وزیر دارایی چه حق دارد؟ می‌نویسد وزیر دارایی یا قائم‌مقام آن حق دارد نسبت به توافق یا آرا صادره از کمیسیون‌ها نسبت به مواردی که میزان مالیات آن از پانصد هزار ریال بیش‌تر است اعتراض نماید و رجوع رسیدگی آن را در مرحله نهایی به دیوان دادرسی دارایی محول نماید خدای نکرده اگر وزیر دارایی عرض کنم آدم دزدی باشد پیغام می‌دهد که تو بیا مرا ببین تا من اعتراض نکنم این اصلاً هیچ کاری هم ندارد این است که من عرض می‌کنم که قانون وقتی در مجلس وضع می‌شود باید جلوی دزد را بگیرد باید جلوی دزدی را بگیرد باید جلوی فساد اخلاق را بگیرد الآن شما ببینید بدبختی ما و این وضعیاتی که امروز در مملکت پیش می‌آید به خدای احد و واحد همه‌اش از فساد اخلاق است از هیچ چیز نیست (صحیح است) همه مردم به واسطه فساد اخلاق ناراضی هستند هیچ کس از هیچ چیز اطمینان ندارد هر جایی که شما می‌روید حرف بزنید صحبت رشوه است، پول است و کارهای فساد اخلاق است این است که بنده عرض می‌کنم که قانون باید این جور چیزها درش نباشد بنده یک قانونی پیشنهاد کرده‌ام و دولت هم یک لایحه دیگری آورده است در مجلس که نرخ مالیاتی را کم کرده است حالا بنده راجع به آن نرخ نظریاتی دارم که بعد عرض می‌کنم ولی با آن لایحه بنده موافق هستم، این ماده پیشنهادی بنده را در همان لایحه کمیسیون قوانین دادگستری و دارایی درج بکنید تا کلک این کار کنده بشود و کار مردم تصفیه بشود چون لایحه دولت اساساً از سال 1325 است و مؤدیان مالیاتی از سال 1325 به بعد مشمول آن لایحه هستند که دولت آورده است آن وقت دولت برای مالیات سال 1323 و 1324 هیچ تکلیفی معین نکرده تکلیفش را این لایحه مبتذل و مفتضح معین کرده ماده بنده این است اشخاصی که مالیات 1323 و 1324 خود را طبق قانون 19 آبان ماه 1322 مالیات بر درآمد نپرداخته‌اند از تاریخ تصویب این قانون تا سه ماه می‌توانند به طریق ذیل بدهی خود را پرداخته و حساب مالیاتی خود را تصفیه کنند.

اول - هر گاه مالیات از بابت درآمد املاک مزروعی باشد معادل دو برابر مبلغی که از بابت مالیات ارضی همان ملک در سال 1313 پرداخته شده و مالیات خالصه‌جاتی که بعد از سال 1313 فروخته شده صدی بیست حد متوسط عایداتی است که در سه سال اخیر قبل از معامله عاید دولت شده است.

دوم - در صورتی که مالیات از بابت سایر انواع درآمد باشد معادل سه برابر مبلغی که همان شخص از بابت مالیات بر درآمد خود در سال 1321 تأدیه نموده است این هم دوم.

سوم - مؤدیانی که در ظرف سه ماه حساب مالیاتی خود را طبق مقررات قانون آبان 1322 و یا این قانون تصفیه نکنند علاوه بر آنچه مدیونند جریمه معادل صدی ده بدهی خود در هر ماه باید بپردازند و از جریمه‌ای که بند الف از ماده 16 قانون آبان 1322 برای ندادن اظهارنامه تعیین نموده است

+++

معافند. ماده که بنده پیشنهاد کرده‌ام به تمام معنی تصفیه بقایای مالیاتی عموم را می‌کند به جهت این که این مردمی که حساب‌شان تصفیه نشده است از سال 1323 و 1324 اگر خواستند مطابق قانون مالیات بر درآمد تصفیه بکنند بسیار خوب بروند تصفیه بکنند چنانچه در مدت سه ماه نرفتند و تصفیه نکردند از اینها در هر ماه صدی ده جریمه بگیرند جریمه صدی یک که دولت طبق قانون مالیات بر درآمد می‌گیرد یک چیز بی‌معنایی است به جهت این که صدی یک تومانی صد دینار می‌شود یک کسی احتیاج به پول دارد یا پول ندارد می‌گوید چرا مالیات دولت را ما بدهیم اگر بخواهیم برویم جای دیگر قرض کنیم تومانی سه شاهی یک عباسی می‌گیرند و تازه وثیقه و بیع شرط هم می‌خواهند خوب مالیات را نمی‌دهم هر وقت هم مالیات خواستند تومانی صد دینار هم جریمه بخواهند اشکالی ندارد. این است که جریمه صدی یک مؤدیان مالیاتی در حقیقت اثر مهمی ندارد این اشخاص همان طور که عرض کردم اگر قانون مالیات بر درآمد را قبول کردند و خواستند بدهی خود را از آن راه تأدیه کنند باید در ظرف سه ماه حساب خودشان را تصفیه کنند و اگر نکردند 10 ٪در هر ماه بدهند این راجع به طبقه‌ای که قبول کرده‌اند مالیات بر درآمد را بدهند طبقه‌ای که مالیات بر درآمد دائمی خواهد قبول کند این را هم بنده روی نظریات خود کمیسیون نوشته‌ام می‌گوید خوب اگر این مؤدی بدهکار از بابت ملکش است در سال 1313 که مالیات ارضی گرفته می‌شد در آن سال هر چه به دولت پرداخته است حالا دو برابر آن را بپردازد و حسابش را تصفیه کند این دیگر نه کمیسیونی دارد نه رشوه دارد نه بگیر دارد نه بده دارد نه وتوی وزیر دارد، مؤدیانی هم که از بابت غیر مالیات ارضی بدهکار هستند آنها هم در 1321 هر چه پرداخته‌اند چنانچه سه برابرش را تا سه ماه پرداختند هیچ و الا صدی ده جریمه بدهند این کار به تمام معنی تصفیه می‌شود این کار را خود مجلس تصفیه کرده است و مردم می‌دانند چه بدهکارند حساب خودشان را تصفیه می‌کنند به عقیده بنده این قانونی که دولت آورده به تمام معنی مخالف صلاح مملکت است و آنچه که بنده پیشنهاد می‌کنم مسلماً در صلاح مملکت است حالا اگر آقای وزیر مالیه می‌فرمایند عرایض من برخلاف مصلحت است توضیح بفرمایند.

وزیر دارایی - پیشنهاد آقای دکتر مصدق این طوری که بنده می‌بینم یک تفاوت اساسی فقط با این لایحه‌ای که امروز به صورت راپورت کمیسیون مطرح شده است دارد و الا در این لایحه که این قدر مورد بی‌مهری آقای دکتر مصدق قرار گرفته است عین همین دو مطلبی که خودشان هم متذکر شدند در اینجا هست (دکتر مصدق- باب رشوه‌اش را بسته است) با یک تفاوت که در لایحه دولت این دو ظرطی که فرمودند یک قیدی داشت (یعنی لایحه قبلی دولت چون این دو کمیسیون اصلاح شده است) و آن قید این است که نسبت به املاک مزروعی پیشنهاد آقای دکتر مصدق را لازم‌الاجرا می‌داند مشروط بر این که مبلغ از بیست هزار ریال بیش‌تر نباشد (دکتر مصدق- برای چه) عرض می‌کنم در قسمت دوم هم باز مطابق نظر آقای دکتر مصدق است مشروط بر این که مبلغ از ده هزار ریال بیش‌تر نباشد (یک نفر از نمایندگان- رشوه‌اش کم‌تر می‌شود) (تهرانچی- این کار قطعی است تفاوتش این است) (پوررضا- چندین تفاوت دیگر هم دارد) حالا اجازه بدهید عرایض بنده که تمام شد آن وقت آقایان هم بفرمایند. اولاً معایب این قانون فعلی در مرحله اجرایی‌اش چند تا شده است تا امروز یکی این که یک عده آقایانی که بایستی مالیات بدهند استناد کرده‌اند به هیئت ماه مرور زمان و مدت هم گذشته است (دکتر مصدق- مال بنده تجدید کرده است مروز زمان را) بنده دلایل دولت را دارم عرض می‌کنم در تقدیم این لایحه آن مروز زمان‌مان قطع می‌شود،ا ما از حیث توافق که می‌فرمایید این که مرقوم فرموده‌اید مطابق 1321 قطعاً سه برابر بدهند آیا به عرض حضورتان رسیده است که همان میزانی هم که در 1321 پرداخته‌اند چه جور بوده یا نرسیده است؟ مالیات بر درآمد از روز اولی که برقرار شد این توافق درش بوده منتها این توافق بین ممیز و مؤدی واقع می‌شد پس اگر ممیز شخص نادرستی بود (چون میزان مالیات بر درآمد چیز مسلمی نیست که به محکمه برود و رسیدگی کنند و دفاتر را بخوانند و از روی دفاتر رأی بدهند) وقتی که مالیات بر درآمد را از روی قرائن و امارات معین کند تمام اقدامات وزارت دارایی برای وصول یک مالیات از مؤدی همین طور پایین می‌رود تا برسد به یک ممیز غیر از شرکت‌ها که بایستی بیلان بدهند اشخاص مختلف به موجب تشخیص یک ممیز وزارت دارایی باید مالیات بدهند (ساسان- همین غلط است) اگر غلط بوده است پیشنهاد باید بفرمایید که طبق پیشنهاد شما مالیات گرفته شود آیا غلط بوده است یا صحیح بدون این که مالیات گرفته شود نمی‌شود این مملکت را اداره کرد، اساس مالیات بر درآمد در ظرف سنوات متوالی از روز اول ایجادش این طور بوده است. غیر از آن دوره که به طور مقاطعه  می‌دادند می‌گفتند تاجر به درجه یا طبیب به چند درجه یک مبلغ مقطوعی می‌دادند اساس تشخیص مالیات بر درآمد عبارت بود از تشخیصی که ممیز وزارت دارایی نسبت به مؤدی می‌کرد (صحیح است) حالا یا ممیز درست است یا ممیز خاطی است، قاصر است. مقصر است نمی‌دانم، اگر درست باشد البته درست تشخیص می‌دهد و کار هم درست می‌شود، اگر نادرست باشد آن ممیز به مؤدی می‌گوید چقدر می‌خواهی مالیات بدهی بر فرض که باید صد هزار تومان مالیات بدهد می‌گوید من دلم می‌خواهد پنج هزار تومان بدهم پانصد تومان بدهم می‌گوید بسیار خوب شما این قدر به من بدهید آن وقت توی اظهارنامه که می‌دهید می‌نویسید من 3500 تومان باید مالیات بدهم من هم البته می‌نویسم آقا بی‌ خود می‌گوید هفتصد و پنجاه تومان باید بدهد بالأخره این شخص اظهارنامه را به این صورت می‌دهد او هم به این صورت تشخیص می‌دهد وزارت دارایی هم نمی‌تواند بگوید کم یا زیاد تشخیص داده. این یک توافقی است بین یک عضو کوچک وزارت دارایی با یک مؤدی (تهرانچی- در 1321 درست‌تر از حالا بود) در 1321 و 20 و 19 و 18 همه‌اش این عمل جاری بوده (تهرانچی- حالا هم جاری است) اجازه بفرمایید آقا باید افکار مختلف را با هم توفیق داد و با یک وحدت نظری امروز بگذرد و مسائلی که به نظر آقایان می‌رسد باید گفته شود و تمام حلاجی بشود آن طوری که اکثریت آقایان رأی دادند اجرا می‌شود همین دو دقیقه قبل بود که آقای دکتر شفق پیشنهاد کردند نسبت به آن اصولی هم که لایحه برقرار کرده است یک شدت بیش‌تری باید بشود به کسانی که استفاده‌های سرشاری کرده‌اند الآن حضور آقایان مطرح بود پس این طرف قضیه را هم باید دید و آن طرف قضیه را هم باید تشخیص داد دو طرف قضیه را باید دید و طوری با هم وفق داد که نه سیخ بسوزد نه کباب. حالا عرض می‌کنم تصور نفرمایید این لایحه یک چیز تازه‌ای آورده است این لایحه یک چیز تازه نیست این فصل مطلب ممیزی است که ملاک کار وزارت دارایی در ظرف سنوات متمادی بوده اما همان قانون مالیات بر درآمد که سابقاً مجری بوده قبل از قانون مالیات بر درآمد پیشنهادی دکتر میلسپو علاوه بر آن توافق بین مؤدی و ممیز یک توافق دیگری بین اداره دارایی و مودی هم داشت یعنی وقتی که وزارت دارایی یک تشخیص داده بود که مؤدی قبول نداشت آن وقت ترتیبی می‌داد که توافق می‌کرد و به یک مبلغی به اصلاح می‌برید و بعد می‌فرستادند به کمیسیون تشخیص بعد آن کمیسیون تشخیص هم یا تأیید می‌کرد یا نظر مخالف می‌داد که اعاده نظر مخالف هیچ وقت کم‌تر از مبلغ پرداختی نبود، یا همان مبلغ پرداختی را تأیید می‌کرد یا یک مبلغی اضافه می‌کرد بنابراین در لایحه تقدیمی دولت که مبنایش این توافق بود خواستم عرض کنم که چیز من در آوردی نبود که وزارت دارایی در آورده باشد همین توافق سنواتی قبل از قانون پیشنهادی دکتر میلسپو بود و اینجا عیناً گنجانیدیم با این تفاوت که سابقاً توافق می‌شد همان طور که عرض کردم بین مودی و وزارت دارایی در دارایی بعد این را می‌فرستادند به کمیسیون حالا اینجا می‌گوید که این توافق را باید در حضور کمیسیون بکنند اگر آقایان تصدیق می‌فرمایند که آن ترتیب قدیم بهتر است بنده عرضی ندارم اما راجع به میزانش عرض کنم در کمیسیون قوانین دارایی به قدری در ظرف جلسات ممتد و متوالی در این باب بحث کردند که به نظرشان این طور رسید که خوب است یک ارفاقی را قائل بشویم برای این که هم از تعداد مؤدیان (که ممکن است موضوع‌شان مورد اختلاف نظر قرار بگیرد) کاسته بشود یعنی همان طوری که حضرت عالی پیشنهاد فرموده بودید با یک مبلغ مقطوعی بشود برید یک مقدار زیادی از مردم اشخاصی که مالیات‌شان از دو هزار تومان تجاوز نمی‌کند که دعواشان قطع می‌شود....

دکتر مصدق - برای همه قطع می‌شود.

وزیر دارایی - اگر نظر مجلس شورای ملی این باشد بنده عرضی ندارم. می‌خواستم عرض کنم این فکر حضرتعالی اصولاً مورد توجه کمیسیون بوده است و بنده هم که موافقت کردم حالا اگر آن میزان بیست هزار ریال و ده هزار ریال را باید بردارند و موافقت بفرمایند بردارند چیز مهمی نیست منتهی قسمت دیگرش را هم رعایت بفرمایید که نگویند در ظرف این دو سال 1323 و 1324 یک اشخاصی عواید سرشاری برده و حالا می‌خواهند همان مالیات گذشته را بدهند (صحیح است) البته اگر یک اشخاص خرده‌پایی باشند که منافع سرشاری برده باشند این مانعی ندارد مزاحمت نکنند برای این که خرده پا هستند...

دکتر مصدق - مافوقش را معاف نکردیم این کمش اهمیت ندارد از پنج هزار ریال به بالا را معاف نکردیم.

+++

وزیر دارایی - اما راجع به کار کمیسیون‌ها آن آن ماده‌ای که ملاحظه می‌فرمایید آن ماده دیگر مربوط است به اختیار وزارت دارایی یا قائم‌مقام او آن اصلاً در لایحه دولت نبود.

و آن مطلبی که فرمودید یک کسی راجع به پانزده میلیون تومان گفته است به عقیده بنده این طور از مفهوم فرمایشات‌تان فهمیدم یعنی اگر کس دیگری غیر از بنده باشد و مقصودتان این نبوده است که بنده این عمل را بکنم (صحیح است غرضم این است که در این قسمت اصلاً دولت نظر نداشت و نگذاشته بود ولیکن بنابر آن نظری که آقای دکتر شفق هم به یک ترتیب دیگری پیشنهاد فرمودند نظر آقایان این بود که سوءاستفاده نشود اما یک نکته دیگری که تمنا دارم آقایان توجه بفرمایند (البته هر تصمیمی که گرفته شود مطالع است) این مالیات فعلی در آبان 322 تصویب شد. گفته شد که از اول 323 لازم‌الاجرا است یعنی از اول 1323 هر کسی که به موجب این قانون خودش را مؤدی می‌دانست در نظر هم داشت که به آن نرخ‌‌هایی که به نظر گزاف رسیده مالیات بدهد یعنی همان صدی هشتاد مبلغ عالی و هم مبالغ دیگرش و همین طور پایین‌تر یک مبالغ پایین‌تری بدهد خلاصه در معامله و در خرید و فروش نظر داشته است که چقدر مالیات ازش خواهند گرفت حالا به نظر کمیسیون و دولت این طور بعد از یک سال بعد از دو سال با توجه به این که می‌دانستند این قدر باید مالیات بدهند حالا ما بیاییم برایشان تخفیف قائل شویم یعنی بگوییم با این که نظر داشتید هر طور تیغتان بریده است استفاده کرده‌اید حالا بیاییم بگوییم دو برابر مالیات گذشته 1313 یا سه برابر این مالیات 21 بدهید به نظر بنده این کار شاید غیر عادلانه باشد که دولت قبلاً بگوید آقا من یک همچو مالیاتی که نرخش هم به نظر گزاف می‌آید خواهم گرفت و آنها هم به همان حدود و به همان میزان عمل بکنند بعد دولت بیاید بگوید نه این میزان هیچ این را عمل کنید و حالا هر طور که نظر مجلس است عمل شود (تهرانچی- در این لایحه تقریباً همان را گفته‌اند) (حاذقی- آقا وتوی وزیر را هم بفرمایید) و اما یک نکته دیگری هم هست که آقای تهرانچی فرمودند که دولت در این لایحه تشویق رشوه را کرده است خوب پس حقوقی را هم که به بنده لطف می‌کنید رشوه است چیزی را که مجلس شورای ملی تصویب بکند رشوه نمی‌شود (پوررضا- تشویق با جحاف است) اجازه بفرمایید اساس این لایحه آقا توافق است، توافق یعنی آن طرف یعنی مؤدی با وزارت دارایی توافق بکند منتها در حضور یک کمیسیون سه نفری (پوررضا- آن کمیسیون سه نفری هم همین طور) اجازه بفرمایید این قانون که فعلاً مجری است البته به اعتبار خودش باقی است در خود ماده واحده قید شده است که توافق فقط در ظرف 15 روز از روزی که در کمیسیون طرح می‌شود امکان دارد یعنی اگر توافق نکردند بایستی کمیسیون مطابق مقررات قانون رأی بدهد این یک مطلب و بنابراین اگر بخواهند به مؤدی زور بگویند مؤدی رضایت نمی‌دهد به جهت این که رضایت دو طرفی نیست و مؤدی رضایت نخواهد داد اگر چنانچه رضایت داد صلاح خودش را در این دیده است که هر چه زودتر باید بدهد و تصفیه کند و اما راجع به آن دو درصدی که فرمودید آن دو درصد انحصاراً به تناسب وجهی که بر اساس توافق قرار بشود که به دولت بدهند الآن وجه هم تا آخر اسفند به خزانه دولت برسد داده می‌شود این برای این است که آقایان اولاً نمی‌توانند این کمیسیون حق نخواهد داشت الی الا به طول بدهد این کار را پانزده روز بیش‌تر مهلت نگذاشته‌ایم و آن توهمی که برای آقای دکتر مصدق حاصل شده است موضوع ندارد که بگویند ما این قدر کار را طول می‌دهیم تا شاید ناچار بشوند بیایند پول بدهند یا بهشان اجحاف بشود هیچ کدام از اینها مقدور نیست در ظرف 15 روز مؤدی خواهد دید اگر توافقی که می‌خواهد قبول بکند به صلاح و صرفه‌اش است خودش قبول می‌کند و اگر هم دید که به صلاح و صرفه‌اش نیست نه کمیسیون می‌تواند او را مجبور بکند و نه اگر بگوییم که بعدها بیایند رأی بدهند در کمیسیون از آن رأی چیزی عاید کمیسیون می‌شود (تهرانچی- ولی در کم کردن و توافق لازم است کمیسیون کمک بکند که صدی دو را بگیرد) این مبنایی که اینجا گذاشته شده است اگر از نظر دولت بفرمایید کمیسیون کم می‌کند بنده این توضیح را عرض می‌کنم خدمت‌تان (تهرانچی همین که زود توافق بدهد که صدی دو را بگیرد رشوه است) رشوه نیست این مطلب اینجا این است و تنی که قید شده است نسبت به کسانی که از بیست هزار ریال از املاک مزروعی و ده هزار ریال سایر انواع درآمد بیش‌تر نباشد دو برابر و سه برابر دولت خواهد گرفت اقل مایقنعش این است که کمیسیون دیگر مطلقاً از این مقدار نمی‌تواند کم‌تر بکند همین مطلبی که آقای دکتر مصدق می‌فرمایند می‌خواهند بگذرد این در لایحه دولت تأمین است و حالا این حق اعتراض هم همان طور که عرض کردم برای وزارت دارایی و قائم‌مقام آن از طرف دولت پیشنهاد نشده بود و از طرف کمیسیون بود و حالا هم اگر آقایان موافق ندارند حذف شود.

بعضی از نمایندگان - رأی

نایب رئیس - آقای دکتر عبده اخطار نظامنامه‌ای دارید؟‌

امینی - بنده اخطار داشتم.

نایب رئیس - بفرمایید.

امینی - مطابق مواد 79 و 110 اعتراض دارم و البته اعتراضم نه از این لحاظ است که آقای دکتر مصدق در پیشنهادشان اطالعه کلام داشتند و موجب تضییع وقت شده، نظر این است که تسریع شود در گذشتن این لایحه که تسریع شود در گذشتن این لایحه که آقای ساسان سوسیالیست به بنده سرمایه‌دار اعتراض می‌کنند فقط یک موضوعی که می‌خواستم عرض کنم این است جنابعالی که روی آن کرسی هستید آقای امیر تیمور مساوات و عدالت را در بین وکلا در صحبت رعایت بفرمایید یعنی اگر پیشنهادی نسبت به یک موضوعی که مجلس الآن به آن رأی داد مطرح شود و جناب آقای دکتر مصدق پیشنهاد کردند که این لایحه از دستور خارج شود و برای بحث در این موضوع رفتند در کلیات لایحه صحبت فرمودند که واقعاً بیش از بیست دقیقه وقت مجلس را گرفت هم بنده این خلاف نظامنامه را از ساحت جناب آقای دکتر مصدق بعید می‌دانم و هم این اعتراض را به جنابعالی وارد می‌دانم اگر اجازه دو دقیقه صحبت به آقای لنکرانی نمی‌دهید و در حدود بیست دقیقه راجع به پیشنهادی اجازه صحبت به آقای دکتر مصدق می‌دهید بنده تصدیق می‌کنم که آقای لنکرانی حق اعتراض دارند بنده هم با ایشان هم صدا هستم.

نایب رئیس - اعتراض جنابعالی در این مورد وارد است زیرا توضیحاتی که جناب آقای دکتر مصدق در اطراف پیشنهاد خارج از دستور بنا بود بفرمایند از موضوع خارج شدند و وارد لایحه شدند (تهرانچی- چاره نداشتند) البته بعد از این رعایت می‌شود.

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

نایب رئیس - متأسفانه عده برای رأی کافی نیست که به پیشنهاد رأی گرفته شود. و این لایحه هم مورد علاقه همه آقایان نمایندگان محترم است و باید هر چه زودتر تعیین تکلیف آن بشود جلسه آتیه روز سه‌شنبه سه ساعت قبل از ظهر دستور در درجه اول انتخاب شعب و بعد هم لایحه مالیات بر درآمد.

(مجلس یک ساعت و 20 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شورای ملی - امیر تیمور

اخبار کشور

کمیسر امور خارجه شوروی شرح زیر را عطف به یادداشت مورخ به 24 نوامبر 1945 دولت آمریکا به سفیر آمریکا در مسکو نوشته است .

اظهارات مندرجه در یادداشت راجع به قیام مسلحانه در شمال ایران طبق اطلاعاتی که دولت شوروی در دست دارد با حقیقت امر وفق نمی‌دهد وقایعی که در روزهای اخیر در ایران روی داده نه تنها یک قیام مسلحانه‌ای نیست بلکه اقدامی بر علیه دولت شاهنشاهی ایران نیز نمی‌باشد و اکنون که بیانیه مجمع ملی شمال ایران منتشر گردیده معلوم می‌شود که این یک موضوع عملی نمودن آرمان‌هایی برای تأمین حقوق دموکراسی اهالی آذربایجان شمال ایران است که طالب استقلال داخلی در داخله سر حدات کشور ایران بوده و دارای زبان مخصوصی به خود که با زبان فارسی تفاوت دارد می‌باشد. همچنین از مندرجات بیانیه مجمع ملی فوق‌الذکر که در تاریخ 20 و 21 نوامبر در تبریز تشکیل شد واضح می‌گردد که مجمع ملی احساسات خود را نسبت به شاه و مجلس و دولت ایران ابراز داشته و وجود خود را مبتنی به قانون اساسی ایران دانسته است.

وقایع نامعلومی که ضمن حوادث اخیر در چندین نقطه شمال ایران به وقوع پیوسته به تحریک عناصر مرتجع که با اعطای حقوق ملی به اهالی شمال ایران مخالفت ورزیده‌اند بوده است در صورتی که در مستدعیات آنها چیزی که در یک کشور دموکرات غیرعادی باشد وجود ندارد.

اما آنچه مربوط به فرماندهی نظامی شوروی می‌باشد فرماندهی نامبرده از نقل و انتقال قوای نظامی و ژاندارمری و مأمورین شهربانی ساکن نقاط شمالی ایران ممانعت ننموده و نمی‌نماید. طبق اطلاعاتی که دولت شوروی دردست دارد در این نقاط شمالی ایران یک هنک پیاده و دو تیپ پیاده و دو هنک ژاندارم وجود دارد که کلیه قادر به تأمین نظم و آرامش در آن قسمت‌ها می‌باشند دولت شوروی به عزیمت نیروهای جدید ایرانی به نقاط شمال ایران مخالفت ورزید و به دولت ایران اطلاع داد که اعزام چنین قوایی به شمال ایران نه تنها موجب

+++

خاتمه بی‌نظمی و خونریزی نخواهد بود بلکه باعث ازدیاد آن خواهد شد که در آن صورت دولت شوروی به منظور حفاظت نظم و تأمین امنیت پادگان خود ناگزیر خواهد بود نیروهای بیش‌تری وارد ایران نماید و چون دولت شوروی به ورود نیروهای بیش‌تری در ایران مایل نمی‌باشد لذا معتقد است که ورود نیروهای جدید ایرانی به استان شمالی در این موقع سودمند نخواهد بود.

و اما راجع به اشاره‌ای که در یادداشت دولت کشورهای متحد آمریکا به موضوع اعلامیه سه دولت بزرگ مورخ اول دسامبر 1943 راجع به ایران شده است دولت شوروی تا آنجایی که مربوط به او می‌باشد بایستی اظهار بدارد که بدون هیچ نوع تردید و تزلزلی پابند به اصول اعلامیه مذکور می‌باشد.

اعلامیه مورد بحث تعداد قوای مسلح شوروی را در سرزمین ایران تعیین ننموده و همچنین اشاره‌ای به مدت اقامت نیروهای مزبور در خاک ایران نمی‌نماید و این موضوع ضمن سند دیگری یعنی پیمان سه گانه انگلیس و شوروی و ایران مورخ 1942 معلوم و معین گردیده است و در این مورد نیز دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی نسبت به توقف نیروهای خود در ایران دقیقاً مقید به مدت زمانی که در پیمان مذکور مطرح است می‌باشد با وجود آن که حق ورود نیروهای شوروی به سرزمین ایران در پیمان شوروی و ایران مورخ 26 فوریه 1921 در نظر گرفته شده است.

به علاوه به طوری که دولت کشورهای متحده آمریکا مستحضر می‌باشد مسئله زمان خروج نیروهای شوروی و انگلیس از ایران تقریباً در دو ماه قبل در شورای وزیران خارجه در لندن مطرح و به وسیله تبادل‌نامه‌هایی بین نمایندگان شوروی وانگلیس نسبت به آن تصمیم گرفته شد. تصمیم مذکور به اطلاع شورای وزیران خارجه فوق‌الذکر رسید و راجع به آن مخالفتی از هیچ طرفی ابراز نگردید و نیز در این مورد بایستی تذکر داد که در یادداشتی که دولت شوروی در تاریخ 25 نوامبر از طرف دولت انگلیس دریافت نمود ذکری در باب خروج نیروهای شوروی از ایران به میان نیامده است.

به اتکاء مراتب مندرجه در فوق مربوط به نیروهای شوروی دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دلیلی برای تجدید نظر در مسئله زمان خروج نیروهای خود از سرزمین ایران نمی‌بینند.

تصویب‌نامه‌ها

شماره 15171      تاریخ 18/9/1324

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 14 آذر ماه 1324 بنا به پیشنهاد شماره 4839/59003 مورخ 27/8/24 وزارت کشور تصویب نموده‌اند که مرکز شهرستان طالش از شفارود به هشت‌پر منتقل گردد.

نخست‌ وزیر

شماره 15467      تاریخ 18/9/1324

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه چهاردم آذر ماه 1324 بنا به پیشنهاد شماره 57156 و 4477 مورخ 20/8/24 وزارت کشور تصویب نمودند که دهستان فردین از شهرستان بجنورد منتزع گردیده و ضمیمه بخش میامی از توابع شهرستان شاهرود شود.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

نخست ‌وزیر

انتصابات و احکام

آقای احمد ناظرزاده کرمانی بازرس وزارتی از تاریخ 17/9/24 به سمت بازرس استانداری استان هشتم منصوب گردید.

آقای محمد فضائلی فرماندار شهسوار از تاریخ 17/9/24 به سمت بازرس وزارتی منتقل شدند.

آقای مهدی رئیسی کارمند منتظر خدمت از تاریخ 17/9/24 به سمت فرمانداری شهسوار منصوب شدند.

شماره 8638/21949 تاریخ 15/9/24

اصلاح آیین‌نامه قانون ثبت

نظر به ماده 7 قانون ثبت اسناد و املاک موصبه 26 اسفند ماه 1310 تبصره زیر به ماده 125 آیین‌نامه قانون مزبور اضافه می‌شود.

تبصره - املاک مشاعی که اولین سهم و قسمت آن در دفتر املاک ثبت می‌شود باز گذاشتن صفحات سفید برای ثبت بقیه سهام آن لازم نیست و باید بقیه سهام را به ترتیب طبق معمول در دفاتر جاری ثبت نموده و شماره صفحه و ثبت آن را در ستون ملاحظات ثبت سهم اول قید نمایند و نسبت به صفحاتی که تا این تاریخ برای ثبت بقیه سهام باز گذاشته شده در همان صفحات سفید ثبت نموده و طبق ماده 125 عمل نمایند.

وزیر دادگستری

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294284!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)