کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/28]

جلسه: 169 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه پانزدهم خرداد ماه 1328  

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات مجلس‏

2. بیانات قبل از دستور سه نفر از نمایندگان‏

3. تصویب شور دوم لایحه هواپیمایی کشورى‏

4. طرح لایحه مربوط به اصلاح قانون انتخابات مجلس سنا و ارجاع آن به کمیسیون‏

5. تقدیم یک فقره لایحه راجع به املاک واگذارى از طرف آقای وزیر دارایى

6. موقع جلسه آینده - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 169

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه پانزدهم خرداد ماه 1328

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات مجلس‏

2. بیانات قبل از دستور سه نفر از نمایندگان‏

3. تصویب شور دوم لایحه هواپیمایی کشورى‏

4. طرح لایحه مربوط به اصلاح قانون انتخابات مجلس سنا و ارجاع آن به کمیسیون‏

5. تقدیم یک فقره لایحه راجع به املاک واگذارى از طرف آقای وزیر دارایى

6. موقع جلسه آینده - ختم جلسه‏

 

جلسه مجلس دو ساعت و چهل دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید.

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات مجلس‏

رئیس - آقایان نسبت به صورت مجلس نظرى ندارند؟ (گفته شد - خیر) چند نفر از آقایان قبل از دستور اجازه نطق خواسته‌اند (بعضى از نمایندگان - دستور، دستور) اجازه بدهید صحبت کنند چون جلسه پیش هم صحبت نشد مطابق آیین‌نامه هر روزى چهار نفر می‌توانند به طور اختصار صحبت کنند. جلسه پیش هم صحبت نشد و به امروز موکول شد موافقت بفرمایید صحبت شود (صحیح است) آقای مکى.

2. بیانات قبل از دستور سه نفر از نمایندگان‏

مکى - بنده نوبت خودم را به آقای دکتر بقایى می‌دهم.

رئیس - بفرمایید آقای دکتر بقایى.

دکتر بقایى - بدواً بنده مى‌خواستم از پشت تریبون یعنى از همین جایى که از حضور اعلیحضرت همایونى تقاضاى بخشودگى روزنامه‌نگاران راکرده بودم از همین جا هم از ساحت ایشان تشکر بکنم از این که این روزنامه‌نگارانى که به ناحق در این محاکم محکوم شده بودند عفو فرموده‌اند، موضوع دیگرى که در جلسه گذشته یکشنبه 8 خرداد ماه 1328 جناب آقای یمین اسفندیارى نماینده محترم مجلس و اخوى گرامى جناب آقای نورى اسفندیارى وزیر اسبق خارجه به عنوان نطق قبل از دستور در جواب استیضاح اینجانب مطالبى آن هم در غیاب اینجانب (که براى تشییع استاد بزرگوار مرحوم محمد قزوینى رفته بودم) ایراد فرمودند که مستلزم جواب و موشکافى می‌باشد فوق‌العاده متأسفم که دوباره در این ساحت مقدس در باب موضوع سیاسى ننگ‌آمیزى که آب از روى آن گذشته و خوشبختانه از اذهان دور افتاده بود تجدید مطلع کنم. البته آقایان محترم تصدیق خواهند فرمود که دیگر تقصیر از بنده نیست بلکه منشأ آن احساسات و عواطف برادرانه جناب آقای یمین اسفندیارى می‌باشد که به حکم عرق خانوادگى خواسته‌اند خطاى بزرگ سیاسى و نابخشودنى برادر گرامى خود را بپوشانند (یمین اسفندیارى - اشتباه است) و بدین طریق سیره انساب شریف خود را از هر گونه لکه و ننگ شسته و رفته نمایند در هر حال نظر به این که گفتار ایشان متضمن توهین عظیم نسبت به شخصیت سیاسى اینجانب و تحریف ناشایسته‏‌اى نسبت به عرایض اینجانب بود ناگزیرم این چند کلمه موجز و مختصر را به عرض مجلس شورای ملى برسانم جناب آقای یمین اسفندیارى فرموده‌اند که «آقای وزیر خارجه در آن روز متأسفانه در مجلس نبودند بعداً هم مجالى پیدا نکردند این مطلب را جواب داده باشند» خیر جناب آقای یمین اسفندیارى آقای وزیر امور خارجه که با آن همه حرارت و لحن توهین‌آمیز در تعقیب سخن‌هاى دلاورانه جناب آقای دکتر متین دفترى مطلب بسیار واهى یعنى استنادى را که اینجانب به کنفرانس‌هاى تیمسار معظم رئیس ستاد ارتش کرده بودم و مورد تکذیب و تنفر خود اینجانب نیز بوده تکذیب فرمودند، جناب آقای وزیر امور خارجه که شرح کشافى در باب تأسیسات بین‌المللى صلیب سرخ و جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران در جواب استیضاح

+++

اینجانب ایراد فرمودند کاملاً قدرت و مجال داشتند که موضوع بسیار مهم سیاسى ملاقات و مذاکرات جناب آقای نورى اسفندیارى را تکذیب بفرمایند. جناب آقای وزیر خارجه مرد سیاستمدار و نکته‌سنجى می‌باشند و البته اگر موضوع ایجاب می‌کرد همیشه ایشان فرصت و مجالى داشتند بنابراین اگر دولت جناب آقای ساعد طى مدافعات متوالى و مطنطن و مفصل خودکه دو باره و سه باره در جواب استیضاح اینجانب انجام شد هیچ گونه اشاره به ملاقات و مذاکرات لندن در باب تغییر قانون اساسى نکرده است، اگر جناب آقای حکمت وزیر امور خارجه در این باب سکوت اختیار فرموده‌اند این همه دال بر این است که واقعیت و صحت موضوع که یکى از موجبات سقوط کابینه آقای هژیر گردید فرصت و اجازه هیچ گونه اجازه تکذیب نمی‌دهد، و الا غیرممکن بود این چنین مسئله مهمى از لحاظ مبارک جناب آقای ساعد که عمرى را در سیاست به سر برده‌اند و از نظر باریک‌بین جناب آقای حکمت وزیر محترم امور خارجه محو بشود و مسکوت بماند (عباس مسعودى - آقای دکتر بقایى موضوع به قدرى بى‌پایه و بى اساس است که قابل این نبوده است تکذیب بشود) آقایان محترم به خاطر دارند مطالبى را که اینجانب در قبال ملاقات اسفندیارى و بوین در لندن ایراد کردم همه نقل از روزنامه‌‌هاى وزین و معتبر پایتخت بود که خبر سیاسى رادیو لندن را تفسیر کرده بودند و من از خود هیچ نکته‌ای بدان اضافه نکردم. (عباس مسعودى - همه تکذیب کردند) نه تکذیب نشده بود (زنگ رئیس) منتها تألیف مطالب و تفسیر روزنامه‌ها به طورى در استیضاح اینجانب انجام شد که جاى تردید و تکذیب براى احدى باقى نگذاشت (صحیح است) (ظفرى - همان روزنامه‌ها تکذیب کردند) و ایراد اساسى اینجانب هم این بود که در آن هنگام دولت هیچ گونه اقدام رسمى براى تکذیب صریح و اساسى خبر رادیو لندن و مطالب روزنامه‌ها به عمل نیاورد و به یک تکذیب مفتضحى از طرف اداره انتشارات و تبلیغات قناعت کرد و این دال بر صحت موضوع بوده است (همهمه نمایندگان) (عباس مسعودى - این حرف‌ها شایسته نیست) (زنگ رئیس) یعنى واقعیت عمل غیرقابل تکذیب به نظر می‌رسیده است.

رئیس - آقای دکتر بقایى این را یک مخبرى یک روزى گفته بعد هم همه تکذیب کرده‌اند.

عباس مسعودى - آقا صحیح نیست این حرف‌ها را نزنید.

دکتر بقایى - ... موضوع ملاقات بوین، اسفندیارى در لندن و مذاکرات ایشان در باب تغییر قانون اساسى ایران (زنگ رئیس)

نورالدین امامى - چرا شما مى‌خواهید مجلس را متشنج کنید؟

رئیس - این‌ها حالا مورد ندارد اگر ایشان به شما چیزى گفته‌اند توهینى کرده‌اند باید جواب آن را بدهید شما مطابق آیین‌نامه باید تکذیب بفرمایید.

دکتر بقایى - آقا این چیزى که گفته‌اند اساس استیضاح بنده بود.

رئیس - اگر ایشان به شما چیزى گفته‌اند در آن باره صحبت کنید

دکتر بقایى - دارم می‌رسم به آنچه ایشان گفته‌اند اینها مقدمه است اینها که عرض کردم جان کلام و لب استیضاح اینجانب را تشکیل می‌داد. زیرا اینجانب جداً مخالف هر گونه تغییرى در قانون اساسى ایران بودم و مى‌خواستم با دلایل مثبت و منطق صریح مخالفت خود را توجیه و اثبات نمایم لذا جناب آقای یمین اسفندیارى نمی‌توانند امروز ایراد بگیردند که براى خاطر مصالح خانوادگى (یمین اسفندیارى - مصالح ملى) ایشان و منافع خصوصى که همواره در سطح مقدم مناظر و مزایاى زندگانى مادى و معنوى ایشان می‌باشد یک مسئله مهم و خطیر سیاسى را که با حقوق اساسى مشروطیت ایران و ملت ایران سر و کار داشت مسکوت و ناگفته بگذارم. (یمین اسفندیارى - خیلى متأسفم آقای دکتر بقایى از جنابعالى) در هر حال اینجانب مراتب فضل و بینش و درستى و عواطف رقیق و لطیف و معنویت و صداقت و کمال خانواده قدیمى و محترم اسفندیارى را ستایش می‌کنم (یمین اسفندیارى - خیلى متشکرم) و به هیچ وجه به خود اجازه نمی‌دهم مثل بعضى وزراى کم‌حوصله و نزدیک‌بین در مبارزات سیاسى خود زندگانى خصوصى اشخاص و خانواده‌‌هاى شریف مثل خانواده شما را مورد استیضاح و موشکافى قرار بدهم و همیشه ملت ایران قضاوت صحیح را خواهد کرد بالاخره من منتها آرزویم این است و منتها آرزوى هر ایرانى هم همین است که همان قسم که جناب آقای یمین اسفندیارى اشعار فرموده‌اند و آقای مسعودى هم همین را می‌فرمایند این موضوع بکلى دروغ باشد. (نمایندگان - دروغ هم هست) (عباس مسعودى - همین طور هم هست) ولى آیا ما باید تکذیب خصوصى و بى‌اساس جناب آقای یمین اسفندیارى که منحصرأ از احساسات و عواطف خانوادگى سرچشمه می‌گیرد باور کنیم یا دم خروس را؟ (یمین اسفندیارى - دم خروس چیست آقا؟ بى‌اساس چیست؟ دست بکش آقای دکتر بقایى! عجب آدمى هستى واقعاً!) آقایان محترم بالاخره پس از مدت 6 ماه خبر دروغ و بى‌اساسى رادیو لندن در ایران جامه عمل به خود پوشید و این سؤالى است که من از خود مى‌کنم که چطور شد آنها مصالح ما را قبلاً تشخیص دادند و پیش‌بینى کردند که یک همچون چیزى مى‌شود (یمین اسفندیارى - آنها کى هستند؟) اسم نمی‌برم آقای یمین اسفندیارى شترسوارى دولا، دولا نمی‌شود.

رئیس - آقای دکتر بقایى یک دقیقه دیگر سر و کار وقت دارید

دکتر بقایى - آقاده دقیقه وسط حرف من حرف زدند چند دقیقه هم جنابعالى حرف زدید.

رئیس - یک ربع شما می‌توانید حرف بزنید.

دکتر بقایى - ...بالاخره فکر تأسیس مجلس مؤسسان و تغییر قانون اساسى ایران یعنى مسئله بدین مهمى که مدت چهل و چهار سال مسکوت مانده بود باید از یک دماغ بشرى و یا از یک سیاستى سرچشمه گرفته باشد و الا خود به خود این کارها انجام نمی‌شود بنده در ضمن استیضاح خودم یک جمله‌اى عرض کرده بودم که حضور آقایان قرائت می‌کنم این دنباله مقاله تهران مصور است که بنده گفته بودم گفتم (جناب آقای ساعد این موضوع حساس است گوش بدهید) «در تهران گفته مى‌شود (این مقاله تهران مصور است.) در تهران گفته مى‌شود که یکى از علل این که آقای نورى اسفندیارى را در کابینه جدید یعنى کابینه جناب آقای ساعد وارد نکردند همین خبر رادیو لندن بوده است‏... «

رئیس - آقای دکتر بقایى وقت شما تمام شد.

دکتر بقایى - این نوبت آقای مکى بود نوبت خود بنده هم هست.

رئیس - ایشان نوبتشان را دادند به شما یک ربع ایشان را شما صحبت کردید.

دکتر بقایى - بسیارخوب نوبت خود بنده هم که هست. خواهش میک‌نم ماده نظامنامه را قرائت کنید.

یمین اسفندیارى - بی‌شرف است آن که بخواهد شترسوار شود و دولا دولا باشد. (ماده 83 به شرح زیر قرائت شد)

هر یک ازنمایندگان که مطلب مهمى داشته باشند و بخواهند به استحضار مجلس برسانند مى‌توانند قبل از شروع به دستور و یا آخر جلسه با اجازه رئیس و رعایت نوبت به عنوان نطق قبل از دستور یا بعد از دستور مطلب خود را اظهار کنند و مجموع این قبیل نطق‌ها در یک جلسه به طور کلى نباید از یک ساعت تجاوز کند و در هر جلسه بیش از 4 نفر نمى‌توانند در اول یا در آخر جلسه صحبت نمایند و هر کدام از دارندگان اجازه نطق می‌تواندحق خود را به ناطق دیگر واگذار کند

دکتر بقایى - به استناد همین ماده چون می‌گوید بیش از 4 نفر نمى‌توانند صحبت کنند پس کمتر از 4 نفرمی‌توانند صحبت کنند و یکى هم این که هر کس می‌تواند نوبت خودش را به دیگرى بدهد.

رئیس - به هر حال براى هر نطق یک ربع معین شده شما صحبتتان را کردید دیگر نمى‌توانید صحبت کنید.

دکتر بقایى - این نوبت آقای ملکى بود نوبت خود بنده هم هست این وسط استدلال بنده است سه خط بیشتر نیست آخر وسط استدلال که نمی‌شود ول کرد.

رئیس - نوبت شما هم تمام شد خواهش می‌کنم بفرمایید.

دکتر بقایی - وسط استدلال که نمی‌شود آخر این همه حرف که وسطش زده‌اند حساب نیست؟ این را هم که بنده می‌توانم نوبت دیگری را بگیرم اجازه نمی‌فرمایید؟

رئیس - خیر دیگر نمی‌شود.

دکتر بقایى - می‌نویسد هر کس می‌تواند نوبتش را به دیگرى واگذار کند

رئیس - 4 نفر امروز آقای مکى و آقای معتمد دماوندى و آقای رحیمیان و آقای ابوالفضل حاذقى هستند. آقای مکى نوبتشان را به شما دادند شما هم صحبت کردید.

دکتر بقایى - وسط استدلال که نمی‌شود.

رئیس - باز همین طور صحبت مى‌شود بگذارید بقیه را براى موقع دیگر.

دکتر بقایى - آخر وسط استدلال چطور بگذارم؟

رئیس - آخر یک ربع تجاوز کرد

دکتر بقایى - این نوبت آقای مکى بود نوبت خود بنده هم که هست.

رئیس - چه فرق می‌کند یک ربع شما صحبت کردید

+++

دکتر بقایى - بالاخره وضعیت این آزادى را خواهش می‌کنم تعیین بفرمایید وضعیت نظامنامه مجلس که این طور است روزنامه را که اجازه نمی‌دهند چیزى بنویسند قانون مطبوعاتى که چهار ماه پیش از تصویب مجلس گذشته هنوز اجرایش نمی‌کنند؟ و هر روز به فردا می‌اندازند؟ آخر باید یک تکلیفى برایش معین شود! قانونى که گذشته چرا اجرایش نمی‌کنند؟! (چند نفر از نمایندگان - اجرا شده) کجا اجرا شده بنده دو هفته است دنبالش هستم. دو هفته است می‌خواهم روزنامه منتشر کنم می‌گویند امروز آیین‌نامه باید بنویسند فردا هیئت وزرا تشکیل می‌شود.

رئیس - در آن قسمت سؤالى از مجلس شده از طرف وزارت فرهنگ که آیا وکلا هم مثل دیگران مشمول هستند یا خیر بنده این قسمت را در هیئت رئیسه مطرح کردم چون وکلا مقررى می‌گیرند و از خزانه دولت نمی‌گیرند تکلیفش معلوم شود این هم معین می‌شود.

دکتر بقایى - آخر من نمی‌دانم باید به چه وسیله‏ احقاق حق خودم را بکنم؟

رحیمیان - اجازه بدهید صحبت بشود

رئیس - تشخیص اجازه با من است بقیه باشد براى جلسه آینده. جلسه قبل شور اول... آقایان توجه کنید.

معتمد دماوندى - آقای رئیس اجازه بدهید بنده هم صحبت کنم.

رئیس - خیر اجازه نمی‌دهم. شور اول لایحه هواپیمایی کشورى تمام شد بایستى رأى گرفته می‌شد به ورود در شور دوم چون وقت گذشته بود رأى گرفته نشد لذا حالا رأى می‌گیریم به ورود در شور دوم.

نمایندگان - عده کافى نیست براى رأى.

رحیمیان - اجازه بدهید بنده راجع به نفت صحبت کنم چون مسئله مهمى است.

رئیس - اول نوبت آقای دماوندى است بعد آقای حاذقى بعد هم جنابعالى.

یمین اسفندیارى - آقا سه نفر از وزرا اینجا نشسته‌اند چرا جواب آقای دکتر بقایى را نمی‌دهند؟ اگر صحیح است تصدیق کنند اگر صحیح نیست که تکذیب کنند.

رئیس - مطلبى که نگفته‌اند.

دکتر بقایى - آقا وسط حرف من که نمی‌شود جواب داد استدلال من باقى مانده تمام نشده نمی‌شود جواب داد اجازه بدهید استدلالم را تمام کنم من از خدا می‌خواهم جواب بدهند.

یکى از نمایندگان - آقای  رئیس آقای عدل می‌خواهند صحبت کنند.

رئیس - آقای دکتر بقایى می‌گویند من استدلالم را تمام نکرده‌ام چون وقتشان تمام شده بود وقتى که تمام نکرده‌اند به چه جواب بدهند؟

معتمد دماوندى - آقای رئیس اجازه بدهید بنده عرایض خودم را بکنم عرض من راجع به گیلان است (زنگ رئیس)

رحیمیان - جناب آقای رئیس بعد از چهار ماه اجازه بدهید بنده راجع به نفت صحبت کنم.

رئیس - قبل از شما آقای معتمد دماوندى هستند.

رحیمیان - من از خودگذشتگى می‌کنم می‌خواهم راجع به نفت صحبت کنم چرا اجازه نمی‌فرمایید؟

رئیس - کى از خود نمی‌گذرد؟ از خودگذشتگى چه معنى دارد؟ تأمل بفرمایید تازه قبل از شما نوبت آقای معتمد دماوندى است چون عده براى رأى کافى نیست الان 82 نفر در مجلس حاضرند و باید 83 نفر باشد آقای معتمد دماوندى بفرمایید.

(در این موقع عده کافى شد)

نمایندگان - عده کافى است؟

نبوى - اول بفرمایید رأى گرفته بشود بعد صحبت کنند.

رئیس - این نطق قبل از دستوراست رأى در دستور گرفته مى‌شود بفرمایید آقای دماوندى.

معتمد دماوندى - عرض واجبى که بنده امروز خدمت آقایان نمایندگان داشتم موضوع گرفتاری‌هایی است که یکى بعد از دیگرى براى گیلان ما پیش می‌آید و دولت در این خصوص ابداً توجهى نمی‌کند و من امروز خواستم یک بار دیگر یعنى براى آخرین مرتبه موضوع برنج را به عرض مجلس شوراى ملى و اولیای امور دولت برسانم. امسال برخلاف سال گذشته یعنى برخلاف سنین گذشته محصول برنج در گیلان به مقدار بسیار زیادى بوده. (اسلامى - مازندران را هم بفرمایید) البته مازندارن هم جزء آن است در ابتداى امر دولت براى این که از لحاظ خواربار در مضیقه نیفتد برنج صادراتى گیلان و مازندران را که از سالیان دراز یعنى شاید از زمان اوایل سلطنت اعلیحضرت فقید همه ساله به خارج صادر می‌شد اجازه صدور نداد در نتیجه یک خسارت هنگفتى به رعایا و کشاورزان و مالکین و بازرگانان گیلانى که برنج مازاد را جمع‌آورى کرده‌اند وارد شده، در این اوضاع بحران‌آمیز اقتصادى کشور که بانک‌هاى این مملکت براى این مملکت پیش آورده‌اند با این بحرانى که در بازارها هست ترس از این می‌رود که اگر دولت دخالت نکند و اجازه ندهد و جلوى صدور را باز نگذارد و تسهیلاتى قائل نشود یک ورشکستگى عمومى براى مردم گیلان پیش بیاید (صحیح است) در نتیجه فشار آقایان نمایندگان گیلان دولت آمد یک تصویب‌نامه‌اى صادرکرد برخلاف کلیه تصویب‌نامه‌‌هاى صادراتى بنده الان از آقایان نمایندگان شیراز سؤال می‌کنم کسى که پوست شیراز می‌فرستد به خارج آقایان نمایندگان محترم شیراز قبلاً می‌آید ارزش را به دولت می‌فروشد؟ پس این چه تبعیضى است که براى مردم گیلان قائل هستید؟ آقا برنج خریدار ندارد در داخله کشور جاهایی که احتیاج دارند دولت نمی‌گذارد حمل کنند الان قریب چهل هزار تن برنج زارعین بیچاره گیلانى در گیلان هست دولت آمده است یک تصویب‌نامه صادر کرده گفته است اشخاصی که می‌خواهند برنج صادر کنند بیایند قبلاً ارزش را بفروشند آن وقت از آن طرف پودر و ماتیک و رژلب و انواع و اقسام کالا‌هاى بازیچه اطفال که دو ساعت براى افراد این مملکت دوام ندارد و میهمان این ملت نیست مثل سیل در این مملکت از کجا می‌آید! چرا مملکت را به این وضع می‌اندازید؟ (صحیح است) چرا مملکت را مى‌خواهید ورشکست بکنید! چرا مردم گیلان را به ورشکستگى سوق مى‌دهید؟ بنده امروز از جناب آقای قائم‌مقام‌الملک استدعا می‌کنم جنابعالى آقای قائم‌مقام‌الملک از زمره زعماى مملکت ایران و از مفاخرگیلان هستید نگذارید این ظلم به مردم گیلان وارد بشود، مردم گیلان شما را یک مرد قوى‌الاراده می‌دانند و استدعا مى‌کنند به وسیله من که جنابعالى پیشقدم بشوید و این مشکل گیلان را حل بکنید، زیرا در جنابعالى این اراده هست، زیرا جنابعالى از مفاخرگیلان هستید و همه این انتظار را از جنابعالى دارند اگر دولت حاضر نشد خدمت اعلیحضرت همایونى شرفیاب شوید و این موضوع را عرضه بدارید موضوع دیگر گرانى قند و شکر است از گیلان یک تلگرافاتى شده است به وسیله بنده در تهران هم چند نفر آمدند بنده را دیدند گفتم آقا شما وکیل دارید بروید پیش وکلاى خودتان متأسفانه نمی‌دانم چه نظرى است که قند و شکر در چند روز اخیر گران شده است در ولایات هم این گرانى سرایت کرده است مخصوصاً در گیلان یک تلگرافى اخیرأ مخابره شده بود که تقدیم دولت می‌کنم عرض کنم خدمت آقایان دو موضوع مختصر دیگر دارم که راجع به لوایح اخیرى است که دولت تقدیم کرده استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند یکى راجع به لایحه‌ای است که دولت راجع به کارمندان آورده است دولت صد و چهل هزار کارمند دارد طبق آمارى که از وزارت دارایى براى آقای دکتر معظمى فرستاده‌اند و خصوصى هم گفته‌اند صد و هفتاد هزار نفراست آقایان براى این که کتمان کنند گویا سى هزار نفر را دورش خط گرفته‌اند آقای وزیر دادگسترى لایحه آورده‌اند کارمندان زاید را بیرون کنند (کشاورز صدر - کارمندان فاسد را) آنهایی که فاسد هستند بیرون کنند و آنهایی که فاسد نیستند آنها را بگذارند در اختیار کار‌هاى تولیدى صد و چهل هزار و چند نفر اثر در پرونده‌ها گذاشته‌اند یعنى از حیث اختلاس و ارتشاء اثر گذاشته باشند خوب است، شما اگر تمام ایران را بخواهید قدم بزنید و تمام پرونده‌ها را ببینید شاید دو درصد از اینها اثر در پرونده ندارند یعنى اثر ارتشاء و اختلاس ندارند بنابراین دو درصد این صد و چهل هزار نفر مى‌شود دو هزار نفر دو هزار نفر را بیرون می‌کنند بقیه را چکار می‌کنند؟ اینها را می‌خواهند بگذارند در اختیار کار‌هاى تولیدى کدام کار تولیدى؟ این مستخدمین این کارمندانى که حاضر نیستند از پشت میزها بروند بیرون یعنى مدیرکل‌ها و رؤسا بنده یک پیشنهادى به نظرم رسیده این پیشنهاد را  به وسیله مقام محترم ریاست تقدیم می‌کنم به کمیسیون دادگسترى پیشنهادم این است که دولت حداقل ممکنه را براى تکمیل کادر وزارتخانه‌ها انتخاب بکند بقیه این کارمندان که شاید صد هزار نفر مى‌شود این صد هزار نفر را براى اجراى قانون آموزش و پرورش مجانى در اختیار وزارت فرهنگ حقوقشان را خواهند گرفت با هر نهجى که باشد هر پیشامدى بکند اینها حقوقشان را خواهند گرفت پس این عده صد هزار نفر را دولت بگذارد در اختیار وزارت فرهنگ حقوقشان را هم بدهد و وزارت فرهنگ هم آنها را بفرستد به ایالات و ولایات و قصبات و قرى بنده یک پیشنهادى کرده‌ام پیشنهادم را تقدیم مقام ریاست می‌کنم تقاضاى تصویب آن را دارد. پیشنهاد - دولت مکلف است...

رئیس - آقای معتمد دماوندى مگر از آیین‌نامه واقف نیستید؟ پیشنهاد را شما نمى‌توانید اینجا بخوانید.

معتمد دماوندى - این یک نامه‌ای است

+++

تقدیم می‌کنم عرض دیگر بنده راجع به لایحه‌ای است که آقای وزیر دادگسترى داده‌اند راجع به استقلال قضات این لایحه یک نواقصى دارد آقای سزاوار مخبر محترم کمیسیون تشریف دارند آقای سزاوار اینجا یک ظلمى شده است.

رئیس - یک ربع شما نزدیک به اتمام است‏

معتمد دماوندى - اجازه بفرمایید الان عرضم تمام می‌شود اینجا یک ظلمى شده است آقا در اینجا به داد یاران دیوان کشور حق نظارت داده است به بازپرس‌ها در تمام مملکت و البته شکلى پیش می‌آید هر پروند‌ه‌اى که تنظیم مى‌شود آنها باید دخالت کنند این لایحه یک نارضایتى زیادى در بین قضات ایجاد کرده است سومی‌اش این است که گفته است رتبه‌هایی که داده شده است با آقایان قضات مناط اعتبار نیست مگر این که این ظلم را از قضات بردارید قضات در این مملکت از همه کمتر حقوق می‌گیرند (زنگ رئیس) و از همه زیادتر کار می‌کنند.

رئیس - آقای معتمد دماوندى وقت شما تمام شده است آقای رحیمیان بفرمایید.

رحیمیان - بنده راجع به نفت صحبت می‌کنم (نمایندگان - بفرمایید) می دانید که قضیه بسیار مهمى است چهار ماه ما صبر کردیم دولت دستش باز بود روزنامه‌اى اظهار عقیده نکرد کسى در اینجا صحبت نکرد پس از چهار ماه بنده می‌خواهم عرایضى در این باب در اینجا در مجلس شورای ملى بکنم براى این که اگر دولت‌هاى ما، دولت ما سهل‌انگارى کرده است دنیا بداند که ملت ایران زنده است و نمی‌تواند این قسمت را فراموش کند همه می‌دانند قبل از 15 بهمن مجلس، ملت ایران، تمام طبقات بدون پروا جداً درخواست حل قضیه نفت جنوب و استیفاى حقوق ملت را می‌نمودند در این هنگام شرکت نفت انگلیس و ایران حاضر شد نماینده تام‌الاختیار خود را براى حل قضیه به ایران بفرستد شنیده‌ام که انگلیسی‌ها همیشه سیاست خودشان را تطبیق با مقتضیات روز می‌نمایند به عقیده بنده تنها همین سیاست است که هنوز آقایى و منافع خودشان را در میان ملت‌هاى عقب مانده حفظ کرده‌اند پس باید گفت انگلیسی‌ها فقط روى همین اصل و سیاست روز بود که براى درخواست ملت ایران حاضر براى حل قضیه شدند ولى متأسفانه وقتى نماینده تام‌الاختیار آنها وارد ایران شد مشاهده کردند که نفسى از کسى درنمی‌آید و هیچ کس جرأت اظهار عقیده درباره نفت یا امور دیگر ندارد (دهقان - چرا آقای رحیمیان؟) اظهار عقیده است. از طرف دولت در این وقت نماینده معین شد آقای دهقان بگذارید یک نفر از افراد این کشور وظیفه‌اش را اجرا کند، حرفش را بزند (دهقان - شما کتمان می‌کنید) ولى دولت مذاکرات را پرده استتار رویش تا به امروز نهاده و ادامه داده است بدون این که کوچکترین اطلاعى تا به امروز به مردم ایران داده باشد در تمام مدت چهار ماه مذاکرات کوچکترین اظهار عقید‌ه‌اى هم نه از طرف جراید و نه از طرف سایر مردم نشد (صفوى - دهقان - پریروز نوشتم آقا) (دهقان - آقا من دیروز نوشتم) فقط روزى خبردار شدند که سرویلیام فریزر در فرودگاه اظهار کرده بود که مذاکرات ما با دولت ایران به نتیجه‌اى نرسید و براى همه باعث حیرت و تعجب شد به هر حال آنچه مسلم است تاکنون نتیجه قطعى گرفته نشده است. بنده داخل جزئیات نمی‌شوم چون وقت زیادى براى من نیست آقایان کم و بیش در این دو سه روز طى دو سه مقاله روزنامه اطلاعات که در این باب نوشته شده است البته به نظر آقایان رسیده است (وزیر کشور - آقا اطلاعات به دولت چه ربطى دارد؟) که خیلى مهم و قابل توجه است و حالا براى من جاى تعجب است که چرا دولت نمی‌آید در اینجا به ملت ایران قضایا را بگوید؟ چرا لغو قرارداد را به دنیا رسماً اعلام نمی‌کنند؟ چرا لایحه ملى کردن نفت را به مجلس پیشنهاد نمی‌کنند، چرا اجازه به مردم گرسنه نمی‌دهند که دارایى و حقوق خودشان را تصرف کنند از این چراها خیلى زیاد است فقط دولت یک چرا دارد و آن خفه کردن من و امثال من خواهد بود، تنها استیفاى حقوق ایران را در این خواهد دانست از این قسمتش بنده می‌گذرم براى این که وقت کافى نیست یک مطلب مهم و قابل توجه در روزنامه اطلاعات درج شده است براى استحضار ملت ایران من البته مطالب دیگرى داشتم چون وقت نیست این است که کوتاه می‌کنم در اینجا روزنامه اطلاعات مى‌نویسد، «در اینجا با کمال تأسف، این گفته روزنامه اطلاعات است مال بنده نیست که به بنده اعتراض کنید در اینجا با کمال تأسف نمی‌توانم از یک نکته خوددارى کنم و آن عدم توجه یا غفلتى است که یکى از دولت‌هاى گذشته در مورد مذاکرات خود با شرکت نفت نموده و طى مراسله‌اى که وزیر دارایى وقت به شرکت نوشته و بعدها نیز آن را تأیید نموده (مکى - این کار جرم است) و روى میز نمایندگان دولت ایران گذاشته می‌شود تادقت کنید این مصلحت ملت ایران را ببینید از عمل شرکت تا سال 1946 اظهار رضایت گردیده» (ملک مدنى - این صحیح نیست آقای رحیمیان) (مکى - آقای رحیمیان این صحیح نیست مجلس قبول ندارد.) و در واقع تصفیه حساب داده شده است و همین سند بحث و مذاکرات دولت را از سنه 1933 تا 1946 که در قسمت‌هاى بسیارى می‌توانستند حق ملت ایران را استیفا کنند متزلزل ساخته و آن مذاکرات مربوط به سال‌هاى 47 و 48 گردیده است» اگر دولت این نکته را تکذیب بکند من حرفى ندارم (وزیر کشور - تکذیب می‌کند الان عرض می‌کنم) (مکى - حق نداشتند این کار را بکنند) (دهقان - وقتى تکذیب می‌کنند شما چه می‌گویید؟) پس این اعم از این که هر وزیر دارایى این را نوشته باشد یا ننوشته باشد مورد تأیید ملت ایران نیست (عموم نمایندگان - صحیح است) و من چون دولت قصد تکذیب می‌کند شرافت اخلاقى من اجازه می‌دهد که اسم آن شخص را نبرم چون دولت قصد تکذیب دارد (وزیر کشور - دولت الان تکذیب می‌کند) لهذا اسم آن شخص را نمی‌برم بنده که از یک نفر از خود شما شنیدم که این حرف صحیح است (همهمه نمایندگان - صحیح نیست) اجازه بدهید بنده عرایضم را بکنم بنده این را از یک نفر از وزراى این دولت شنیدم که آقای هژیر در موقع وزارت داراییشان خودشان این را نوشته‌اند (مکى - صحیح نیست این کار اگر نوشته باشند جرم است) (کشاورز صدر - هژیر این کار را نکرده) اگر نکرده است بنده از ایشان عذر می‌خواهم اگر چنانچه این کار را کرده باشد و صحیح باشد باید ملت ایران سر نخست وزیرى و وزیرى این قبیل اشخاص را بداند اگر نکرده است بنده عذر می‌خواهم. (معتمد دماوندى - چرا نکرده نامه‌اش روى میز نخست وزیراست) در دوره‏ 13 خاطرم هست آقای سید یعقوب انوار گفته بود «براى من تعجب است که کشتى‌‌هاى حامل مهمات به این زودى بنادر ایران می‌رسد و کشتى‌‌هاى حامل گندم که این همه وعده داده‌اند و می‌دهند این همه دیر مى‌رسد این را علامت تعجب بگذارید» حالا من هم تعجب می‌کنم واقعاً در این کشور از هر گوشه‏ خرابه‌‌هاى آن و حتى در این تهران صنف قهوه‌چى و خیاط از هر قبیل تقاضاى مجلس مؤسسان و سنا را می‌کنند ولى من متعجبم چرا فهمشان نمی‌رسد که یک روز تقاضاى استیفاى حقوق ملت ایران از نفت جنوب بکنند! بگذارید علامت تعجب، من یک مطلب را در اینجا می‌خواهم به ملت آمریکا عرض کنم و این را هم خیال نکنید که من شاید فکرم برگشته است، با عمل به دهر دولتى من مخالفم با عمل خوب هر دولتى موافقم می‌خواهم جلب نظر آنها را من کرده باشم این آخرین مطلب بنده است در این دوره و چند روز دیگر هم می‌خواهم مرخص بشوم یک مطلب را می‌خواهم به ملت آمریکا عرض کنم دولت آمریکا که این همه در این دنیا ادعاى کمک و مساعدت می‌کند به ملل ضعیف چرا در مقابل ظلم دولت انگلستان نسبت به ما سکوت اختیار می‌کند؟ چراکمک نمی‌کند و اقدامى به نفع ملت ایران انجام نمی‌دهد؟ خواستم ملت آمریکا بداند که در این کشور هم افراد زند‌ه‌اى مثل کشور خودشان وجود دارد، این کشور افراد زنده زیاد دارد فقط تفاوت در این است که افراد زنده آن کشورها توأم با روح امید و هزاران خوشبختى است ولى افراد زنده‏ این کشور توأم با روح یأس و هزاران ناامیدى است! علت این که به ما اجازه نمی‌دهد که ما حقوق خودمان را بگیریم از همین جهت است که افراد زنده‏ این کشور پیش نمی‌روند، افراد جور، افرادى که براى کشور خودشان حاضرند فداکارى کنند این طبقه‏ حاکمه نمی‌گذارد! اگر آنها حال ما را داشتند تا به حال ده مرتبه منقرض شده بودند، این روح ایرانیت است، این روح پاک‌نژاد ایرانیت است که تا به امروز هم وضعیت خودش را به این حال حفظ کرده است، به قول آقای دکتر بقایى اظهار می‌کردند که من همه چیز خودم را براى ملت ایران گذاشته‌ام بنده هم همه چیز خودم را براى حفظ حقوق ملت ایران در نفت گذاشته‌ام و بعد از چند روز دیگر هم از خدمت آقایان مرخص خواهم شد (کشاورز صدر - اسباب تأسف است) نخیر اسباب خوشوقتى است جنابعالى باشد بنده چیزى ندارم که به ملت عزیز خودم تقدیم بکنم فقط از صمیم قلب می‌گویم که زنده‌باد ایران و پرچم پرافتخار سه هزار ساله ایران (احسنت - احسنت)

رئیس - آقای حاذقى.

حاذقى - چون عرایض بنده مفصل است صرفنظر می‌کنم و عرایض خودم را به روز دیگر موکول می‌کنم که مجلس وارد دستور شود و کارکند (احسنت)

رئیس - آقای وزیر کشور

وزیر کشور (آقای دکتر اقبال) - عرض کنم بنده یک قدرى دیر رسیدم ولى آقای دکتر بقایى یک اظهاراتى فرموده بودند و اصرار خیلى زیاد داشتند که در ضمن نطقشان چه در موقع استیضاح و چه حالا در مذاکرات راجع به آقای یمین اسفندیارى اصرار زیادى دارند

+++

که بگویند مجلس مؤسسان بنا به دستور یک دولت خارجى تشکیل شد، باعث نهایت تأسف این بنده است که یک استاد دانشگاه که خودش را وطن‌پرست مى‌داند اصرار زیاد دارد که این حرف را تکرار کند و به عقیده بنده این از وطن‌پرستى دور است. راجع به مذاکراتى هم که آقای نورى اسفندیارى با وزیر خارجه انگلستان نموده است راجع به این قسمت بنده اینجا رسماً از طرف دولت جداً تکذیب می‌کنم که چنین چیزى وجود نداشته - آقای دکتر بقایى یک مأموریتى دارند که هر چند روز یک مرتبه بیایند و این صحبت‌ها را تکرار کنند (مکى - مأموریتشان از طرف ملت ایران است) از طرف ملت ایران نیست اگر یک روزى خواستید بنده مدارکى می‌آورم که ایشان از طرف کى این دستورات را می‌گیرند. ضمن صحبت‌هایی که شد آقای رحیمیان اینجا راجع به نفت و مقاله روزنامه اطلاعات صحبت کردند اولاً آقای رحیمیان باید بدانند که روزنامه اطلاعات یک روزنامه‌اى است که در تهران انتشار پیدا می‌کند و خودش مسئول مقالاتش است و به هیچ وجه الوجوه رسمیتى ندارد و اگر روزنامه اطلاعات یک اظهار نظرى راجع به کار دولت کرد به هیچ وجه رسمیت ندارد اگر دولت کارى کرد آقایان ممکن است استیضاح بفرمایند سؤال کنند و ما بیاییم رسماً توضیح بدهیم و تمام مندرجات روزنامه‏ اطلاعات رابنده به نام دولت تکذیب می‌کنم (مسعودى - آن مراسله‌ای را که دایر به اظهار رضایت صادر شده است نمی‌توانید تکذیب کنید) نیست آقا به این ترتیبى که جنابعالى نوشته‌اید نیست از جنابعالى هم استدعا شد که تشریف ببرید آنجا و تمام پرونده را ببینید و تشریف بردید آخر وقت بود نرسیدید باید تشریف ببرید ببینید بنده رسماً این را که اینجا نوشته‌اید که یک وزیر دارایى اظهار داشته است که من از تمام حقوقات ایران صرفنظر کرده‌ام و تصفیه شد می‌گویم این مطلب دروغ است و بنده جداً تکذیب می‌کنم. راجع به آقای هژیر هم ایشان چیزهایی فرمودند راجع به جریان نفت بنده اینجا می‌توانم رسماً اعلام کنم که یکى از وزراى دارایى این کشور که با نهایت وطن‌پرستى نسبت به استیفاى حقوق ایران راجع به نفت اقدام کرد آقای هژیر بود بنده این را رسماً تأیید می‌کنم آقای هژیر یکى از مردانى هستند که هر عیبى حالا آقایان می‌خواهند به ایشان بگیرند به بنده مربوط نیست ولى راجع به کار نفت باید بگویم منحصر به فرد از وزراى دارایى هستند که راجع به نفت نهایت جدیت و وطن‌پرستى کردند و ایشان هستند که این فصل را باز کردند (صحیح است) و این را عرض کنم که خوب است آقای رحیمیان قبلاً تحقیقات بکنند خواهش می‌کنم اول تحقیق بکنند بعد بیایند در مجلس صحبت‌هایی بکنند این درست نیست که هر کس در مملکت وطن‌پرست است و خدمت می‌کند بیایید لجن‌مالش کنید و یک اشخاصى که خائن هستند و می‌گویند این پیشروها و این اشخاصی که می‌خواهند بروند جلو و مقصودشان رفقاى تود‌ه‌اى ایشان بودند جلوى آنها را می‌گیرند این درست نیست و آقایان نباید اجازه بدهند که این جور با اشخاص وطن‌پرست رفتار شود (صحیح است - احسنت).

3. تصویب شور دوم لایحه هواپیمایی کشورى‏

رئیس - وارد دستور می‌شویم رأى گرفته می‌شود به ورود در شور دوم نسبت به مواد لایحه‏ هواپیمایی کشور آقایانى که موافقندقیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

4. طرح لایحه مربوط به اصلاح قانون انتخابات مجلس سنا و ارجاع آن به کمیسیون‏

رئیس - اصلاح آیین‌نامه مطرح است که به قید دو فوریت طبع و توزیع شده بود آقایانى که ثبت‌نام کرده‌اند. آقای اردلان بفرمایید.

اردلان - بنده قبل از شروع به مطلب خواستم دو نکته را به عرض آقایان برسانم و از جناب آقای وزیر کشور استدعا کنم که چون این لایحه مربوط به ایشان است به عرایض من توجه بفرمایند به طور مقدمه عرض کنم هیچ وکیلى که اینجا قسم یاد کرده است که به قانون اساسى وفادار باشد نمی‌تواند با مجلس سنا مخالف باشد مخالفت بنده با طرز تدوین این نظامنامه است نه با اصل موضوع بنده با طرز تدوین این نظامنامه است نه با اصل موضوع بنابراین بنده خواستم که این موضوع به عرض آقایان رسیده باشد در موقعى که لایحه‏ دولت راجع به نظامنامه‏ مجلس سنا به مجلس آمد بنده به عنوان مخالف عرض کردم که یکى از مواد این قانون برخلاف قانون اساسى است در جایى که نوشته شده است که مستخدمین دولت می‌توانند عضو مجلس سنا هم باشند در صورتی که قانون اساسى ما صراحت دارد که هر کس عضو مجلسین مجلس شوراى ملى یا مجلس سنا باشد نمی‌تواند عضو دولت باشد و آن روز بنده این عرض را کردم و توجه نشد و الان جزو لایحه اصلاحى دیدم که جناب وزیر کشور توجه فرموده‌اند و بحمدالله این قسمت را اصلاح فرموده‌اند و بنده از این حیث از ایشان تشکر می‌کنم اما عرض دیگر بنده راجع به طرز رأى دادن و ثبت آرا است در لایحه پیشنهادى دولت این است که اشخاصى که داوطلب مجلس سنا باشند باید اسامى آنها ازطرف دولت اعلام بشود و رأى‌دهنده می‌رود یک ورقه سفیدى می‌گیرد و آن اشخاص را که در نظر دارد مى‌نویسد و مى‌اندازد در صندوق نظر بنده چیز دیگرى است به عقیده بنده مثل آنچه که در تمام دنیا معمول است آنجا این است که اسامى داوطلبان از طرف دولت مطابق این نمونه‌اى که بنده تهیه کرده‌ام چاپ می‌شود بنابراین بنده معتقدم که راجع به طرز انتخابات مجلس سنا باید دولت اسامى داوطلبان را روى یک ورقه‌اى چاپ بکند و به راًى‌دهنده بدهد و چون راًى‌دهنده بدهد و چون راًى‌دهنده این ورقه را گرفت آن شخصى را که مایل است به  او رأى در مقابل اسم او یک علامتى مى‌گذارد ولى آن طوری که وزارت کشور پیشنهاد کرده و جزء این دستور است هم اخذ رأى و هم استخراج رأى در حدود 8 و 9 ماه طول می‌کشد در صورتی که اگر ممالک دیگر را ما مى‌بینیم و انتخاباتشان با سرعت شروع می‌شود و زود خاتمه پیدا می‌کند آنها معجزه که نمی‌کنند یک نظریات اصلاحى هست که اگر آن نظریات آن طوری که بنده عرض کردم شما فرض بفرمایید یک نفر وارد انجمن نظارت مجلس سنا مى‌شود اگر بخواهد سى نفر را بنویسد تا در مقابل 30 نفر علامت بگذارد یک تفاوت فاحشى از حیث وقت هست اما در قسمت دوم موقع استخراج آرا یک عد‌ه‌اى هستند فرض بفرمایید می‌روند رأى می‌دهند به داوطلبان مجلس سنا اگر اول در موقع اخذ رأى ورقه را به دست رأى‌دهنده بدهند و رأى‌دهنده هر کس را بخواهد بنویسد بعد در موقع قرائت آرا کتابچه‌اى که آقایان براى اسامى ثبت کرده‌اند باید هى ورق بزنند تا به نفر 25 برسد در صورتی که اگر مطابق طرزى که بنده پیشنهاد می‌کنم به طرز الفبا در آن کارت‌ها اسامى داوطلبان نوشته شود در مقابلش علامت بگذارند هم در موقع نوشتن اسامى و هم در موقع قرائت آرا یک صرف‌جویى فوق‌العاده در وقت فراهم می‌شود این یک چیزى است که در تمام دنیا معمول است کمیسیون کشور از عد‌ه‌اى از آقایان نمایندگان دعوت کرده بود و نظریاتشان را خواسته بود بنده را چون دعوت نکرده بود و افتخار حضور در آنجا را نداشتم مجبور شدم که در همین جا عرض کنم چون این مسائل مسائلى نیست که در مجلس علنى گفته شود اگر در یک کمیسیونى مطالعه بکنیم حساب بکنیم ملاحظه خواهید فرمود که این طرزى که بنده راجع به لایحه انتخابات مجلس سنا و مجلس شورای ملى عقیده‌ام هست این طرزى است که در تمام ممالک دنیا معمول است یعنى رأى‌دهنده وقتى وارد انجمن می‌شود یک ورقه‌اى مثل این ورقه‌اى که بنده تهیه کرده‌ام به او می‌دهند اسامى داوطلبان آن وکالت چه مجلس شورای ملى چه مجلس سنا در آنجا نوشته شود به هر کدام مایل است یک علامتى در مقابل آن می‌گذارد و ورقه را می‌اندازد در صندوق این در قسمت رأى دادن و از حیث قرائت و استخراج آرا هم بسیار ساده و سهل است و الا فرض بفرمایید در تهران در این لایحه که پیشنهاد شده اهالى تهران اسامى سى نفر را باید در یک ورقه‌اى ملاحظه بفرمایید چقدر وقت می‌گیرد ثانیاً استخراج آرا سى نفر در صورتی که به ترتیب نوشته نشده باشد باز مدتى وقت می‌گیرد بنده این عرضم را حالا می‌کنم ممکن هم هست که به عرض بنده توجه بفرمایید ولى وقتى که براى مجلس سنا رأى گرفتند بیاورد استخراج آرایش پنج شش ماه طول می‌کشد و وقت مملکت را می‌گیرد (صحیح است) و حال این که این کارتى که بنده تهیه کرده‌ام در همین اسامى داوطلبان نوشته شده و آن کسى که مایل است جلوى هر کدام از آن اشخاص را بخواهد علامت می‌گذارد و بنده معتقدم که آقای وزیر کشور این اصلاح را در قسمت مربوط به مجلس سنا قبول بفرمایند و اگر دیدند که با این طرز بهتر پیش می‌رود راجع به مجلس شورای ملى هم این کار بکنند که دنیاپسند باشد ما از خودمان که این مشروطه را در نیاورده‌ایم چهل و چند سال است که مشروطیت داریم ولى ممالک دیگر سال‌ها است که مشروطیت داشته و تجربیات کافى راجع به انتخابات به دست آورده‌اند آنچه که آنها در ضمن عمل کرده‌اند زودتر و سریع‌تر به مقصود می‌رسند ما باید آن کار را انجام بدهیم این است که به نظر بنده مطابق این نمونه‌اى که بنده تهیه کرده‌ام اسامى داوطلبان را روى ورقه‌اى که از طرف دولت چاپ شود و اشخاصى که وارد انجمن می‌شوند این ورقه را به آنها می‌دهند در مقابل اسامى اشخاص علامت می‌گذارند چه در موقع‏ اخذ

+++

رأى و چه در موقع قرائت آرا و به این طرز انتخابات در ظرف 20 روز خاتمه پیدا مى‌کند و البته این در صورتى است که به این طرزى که بنده پیشنهاد می‌کنم عمل شود و الا اگر آن طورى که دولت پیشنهاد کرده و جزو دستور است عمل بشود 7، 8 ماه اخذ و استخراج آرا طول خواهد کشید بنده این نظرم بود و این صورت را می‌دهم خدمت جناب آقای وزیر کشور پیشنهاد خودم را هم تقدیم مقام ریاست می‌کنم و به عرایض خودم خاتمه می‌دهم.

رئیس - آقای وزیر کشور بفرمایید.

وزیر کشور - عرض کنم پیشنهادى که جناب آقای اردلان فرمودند که در سایر ممالک هم این طور است در ممالکى که این طور انجام می‌شود حزب هست هر حزبى کاندیداى خودش را معین کرده است و در حقیقت می‌شود گفت رأى دادن مخفى نیست ولى در لایحه‏ قانونى که ما نوشته‌ایم رأى دادن مخفى است و اگر بنا بشود که این عمل را دولت بکند خواهند گفت که دولت کاندیدایى که خودش نظر داشته لیست داده و به اشخاص داده و این صورتى که جنابعالى دادید با آنچه که ما اینجا تصمیم گرفتیم مناسبت ندارد از این حیث بنده نمی‌توانم موافقت کنم مناسبت ندارد از این حیث بنده نمی‌توانم موافقت کنم‏

اردلان - اسامى را که دولت چاپ می‌کند

وزیر کشور - نخیر چاپ نمی‌کند.

رئیس - آقای معتمد دماوندى.

معتمد دماوندى - همین طوری که جناب آقای دکتر اقبال وزیر محترم کشور در پاسخ بیانات همکار محترم فرمودند پیشنهادات جنابعالى در مملکتى مجرى است که تشکیلات منظم حزبى داشته باشد و احزاب کاندیدا‌هاى خودشان را اعلام می‌کنند و هر حزبى صندوق مخصوصى داشته باشد و با آن نوعى که راجع به انتخابات مجلس شوراى ملى آقایان در کمیسیون کشور انجام دادند که کارت‌هاى الکترال داشته باشند جواب آقای اردلان را آقای وزیر کشور دادند و بنده در این قانون تشکیل مجلس سنا موافق مشروط بودم و شرط من هم راجع به ماده 38 قانون است که گذشته است در ماده 38 می‌گوید که نمایندگان مجلس سنا می‌توانند افتخاراً عهده‌دار مشاغل دولتى بشوند این تقریباً یک نقص غرض است زیرا نمایندگان مجلس شورای ملى داراى مصونیت قانونى هستند و در این صورت مشاغل دولتى یک مسئولیت‌هایی خواهى نخواهى دارد چگونه دولت می‌تواند سناتور و نمایندگان مجلس سنا را به مشاغل دولتى بگمارد در صورتی که نتواند از آنها مسئولیت بخواهد یا سؤال کند و آنها را حاضر براى جواب بنماید؟ بنده در این خصوص یک پیشنهادى عرض کردم که الان تقدیم مقام ریاست می‌کنم که در ضمن اصلاح خوانده شود و اگر لازم شود توضیحات بیشترى خواهم داد و استدعاى بذل توجه و تصویب آن را دارم.

رئیس - آقای مکى (بعضى از نمایندگان - نیستند) آقای رحیمیان (رحیمیان - بنده پیشنهاد داده‌ام) آقای حائرى‌زاده هم که پیشنهاد اصلاحى داده‌اند آقای دهقان.

دهقان - مخالفتى که بنده با لایحه داشتم جناب آقای وزیر کشور توجه بفرمایید آن قسمتى که مربوط به ایرانیان غیرمسلمان در این لایحه نوشته شده تا حدى مبهم است و معلوم نیست که اینها به چه ترتیبى نماینده خودشان را به مجلس سنا می‌فرستند و آیا رأى به دیگران می‌دهند  یا خودشان یک نمایندگان مخصوصى به مجلس سنا می‌فرستند و این ابهام به مصلحت مملکت نیست به عقیده بنده از جهاتى بهتر این است که مثل مجلس شوراى ملى هر دسته از ایرانیان غیرمسلمان یک نمایند‌ه‌اى در مجلس سنا داشته باشند و رأى به نماینده خودشان بدهند (نبوى - دو درجه است) روشن نیست لایحه را نخواندید آقای نبوى لایحه را مطالعه بفرمایید آنجا مثل این است که فقط حق می‌دهد در رأى دادن شرکت کنند در صورتی که باید اولاً حق نماینده برایشان قائل بشوند و هر ایرانى غیرمسلمان هم یک نمایند‌ه‌اى براى خودش مثل مجلس شوراى ملى داشته باشد و فقط به او رأى بدهد و الا یک اشکالاتى پیش خواهد آمد و مخصوصاً قضیه پول خرج کردن و نماینده فراهم کردن در بعضى از دسته‌جات پیش می‌آید که به مصلحت مملکت نیست بنده خواستم توجه آقایان را به این قسمت جلب کنم و از آقای وزیر کشورخواهش کنم که این قسمت را به همان ترتیبى که در قانون اساسى هم براى ایرانیان غیرمسلمان حق قائل شده‌اند در اینجا هم حق قائل بشوند و هر دسته‌اى یک نماینده به مجلس بفرستد.

رئیس - آقای وزیر کشور

وزیر کشور - عرض کنم اولاً این که فرمودید در قانون اساسى ذکر کرده است براى ایرانیان غیرمسلمان وکیل انتخاب بکنند چنین چیزى نیست یعنى تمام ملت ایران را در مقابل قانون مساوى دانسته و از تمام مزایاى قانونى باید استفاده کنند و عقیده خود بنده هم این است که چون تمام ملت ایران اعم از این که داراى مرام‌هاى مختلف باشند متساویند اصلاً باید این فکر را از قانون انتخاب هم حذف کرد تمام مساوى هستید و مى‌آیند رأى مى‌دهند و اگر یک نفر مسلمان خواستند انتخاب کنند انتخاب می‌کنند و این است که بنده از جنابعالى استدعا می‌کنم که این فاصله و این اختلاف را قائل نشوید همه ایرانى هستند و همه هم در مقابل قانون مساوى هستند و این که آقای دکتر ملکى اینجا فرمودند مسلمان باشند ما آمدیم این حق را دادیم و این را اصلاح کردیم که ایرانیان غیرمسلمان هم از حق انتخاب شدن در مجلس سنا بهره‌مند شوند اگر یک ایرانى خواست یک نفر یهودى یک نفر زرتشتى یک نفر مسلمان را انتخاب کند بنده مخالفتى ندارم و بنده عقیده‌ام این است که تمام ایرانى‌ها در مقابل قانون مساوى هستند.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات از طرف آقای فولادوند رسیده است قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

چون به قدر کافى در کلیات مذاکرات شده است پیشنهادکفایت مذاکره می‌نمایم‏

رئیس - آقای فولادوند.

فولادوند - توضیحى بنده ندارم یک ماده واحد‌ه‌اى است در کلیات صحبت شده است و مذاکرات کافى است پیشنهادات آقایان نمایندگان مطرح شود.

رئیس - آقای امیر تیمور مخالفید؟ بفرمایید.

امیر تیمور - نمایندگان محترم تصدیق می‌فرمایند که این لایحه حائز کمال اهمیت است آقای فولادوند جنابعالى توجه بفرمایید این لایحه حائز کمال اهمیت است و یک قدرى اگر روى این بیشتر غور و بحث بشود شاید به مصلحت نزدیکتر است و از این جهت بنده استدعا می‌کنم و به آقای وزیر کشور تذکر می‌دهم که نظرى که نماینده‏ محترم آقای دهقان داشتند گویا خیلى توجه به آن نفرمودند آقای دهقان نظرشان این بود که اگر دولت براى ملل متنوعه هم می‌خواهد یک نفر وکیل در انتخابات قبول بکند ایشان هم موافق هستندکه اینها هر کدامشان یک نماینده مطابق مجلس شوراى ملى بتوانند در مجلس سنا داشته باشند آقا به طور آزاد این حق براى آنها شناخته شود که فرض بفرمایید یهودیان 20 نفر نماینده در مملکت می‌توانند داشته باشند این خلاف مصلحت مملکت است بنده هم با این موضوع مخالف هستم و تمنا می‌کنم که آقای وزیر کشور در این باب غورى بفرمایند این طور رایگان نفرمایند که همه باید رأى بدهند درست است که همه ملت ایران هستند ولى فرق بسیار هست بین ملل ایران آنهایی که مسلمان هستند زیرا اکثریت با مسلمان‌ها هست مذهب رسمى ایران اسلام است قانون اساسى ایران به مذهب اسلام تکیه کرده و به هیچ وجه من الوجوه صلاح نیست که در مجلسینى که اکثریت با مسلمان‌ها است حق براى یهودیان قائل شوند این برخلاف مصلحت مملکت است اغلب ممالک دنیا هم صندلى‌هایشان را سناتور‌هاى یهودى اشغال کرده‌اند و دنیا را در تحت تاًثیر قرار می‌دهند و براى آنها هم کار بسیار آسانى است زیرا با صرف پول آنها هر کارى را در دنیا خواهند کرد آنها براى ایده‌آلى که دارند هیچ اشکالى ندارد که خرج بکنند و مضایقه نخواهند کرد و به این ترتیب اشکالات زیادى براى مملکت پیش خواهد آمد.

رئیس - آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - عرض کنم جناب آقای امیر تیمور توجه نفرمودند راجع به انتخاب شدن مجلس سنا هر کس نمی‌تواند وکیل مجلس سنا باشد این خیلى مهم است غیر از مجلس شورای ملى است که هر کس با یک شرایطى می‌تواند وکیل مجلس شوراى ملى شود براى انتخاب شدن در مجلس سنا باید داراى یک شرط مخصوص باشد اگر راجع به مجلس شوراى ملى بود این قانون آن وقت فرمایش جنابعالى کاملاً صحیح بود ممکن است که یک پولى خرج بکنند و انتخاب بشوند و الا در اینجا یک صندلى‌‌هاى مخصوصى هست که اشخاص معینى فقط می‌توانند استفاده کنند بنده خیال می‌کنم هیچ کلیمى نتواند در این انتخابات با پول خرج کردن وکیل شود.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانی که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد، پیشنهادات قرائت می‌شود پیشنهاد آقای رستم گیو. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى: پیشنهاد می‌نمایم تبصره زیر به بند یک ماده واحده اصلاح قانون انتخابات سنا اضافه شود از 15 نفر نمایندگان تهران یک نفر اختصاصاً به نام نماینده زرتشتى از طرف جماعت زرتشت جداگانه انتخاب خواهند شد.

رئیس - آقای رستم گیو.

رستم گیو - با اظهار سپاسگزارى از هیئت محترم دولت نسبت به تقدیم لایحه اصلاحى مجلس سنا اجازه می‌خواهم با کمال احترام در ضمن تأسف به عرض

+++

مجلس شورای ملى برسانم اولاً تساوى حقوقى که جناب آقای دکتر اقبال وزیر محترم کشور به آن اشاره فرمودند در این کشور وجود خارجى ندارد زیرا اصل 58 قانون اساسى مخالف این است و همچنین لایحه استقلال قضات که اخیراً به کمیسیون دادگسترى احاله شده و تجربیات گذشته در مورد انتخابات انجمن شهرداری و اطاق بازرگانى ثابت نموده است که جماعت زرتشتى با شرکت در انتخابات عمومى هیچ گاه داراى نماینده خاصى نخواهد شد و براى شرکت در خدمت سیاسى و اجتماعى محروم خواهند ماند بنابراین استدعا است همان قسم که سران آزادیخواه صدر مشروطیت و اولیاى معظم امور وقت به مذاهب متنوعه منت گذاشته و حق انتخاب یک نفرنماینده خاص به هر جماعتى داده‌اند اینک هم هیئت معظم دولت و نمایندگان محترم مجلس این مرحمت را تکمیل و پیشنهاد تقدیمى را مورد توجه و عنایت قرار داده و اجازه دهند که این جماعت ایرانى‌الاصل که خدمتگزارى به شاهنشاه و میهن مقدس جزء وظایف مذهبى آنان است درجزء خادمین صف اول کشور قرار گرفته بتوانند بیش از پیش به خدمتگزارى خویش ادامه دهند (صحیح است)

رئیس - آقای تقى‌زاده (تقى‌زاده - بنده موافقم) آقای دکتر ملکى (بنده مخالفم) بفرمایید.

دکتر ملکى - مخالف بنده از این نقطه‌نظر نیست که از طرف زرتشتى‌ها یک نفر نماینده براى مجلس سنا انتخاب بشود بلکه بنده با این موضوع موافقم مخالفت بنده با این است که روزى که بنده اینجا پیشنهاد کردم که نمایندگان مجلس سنا یکى از شرایط انتخاب شدنشان این باشد که مسلمان باشند مقصود بنده این نبود که از طرف ملل متنوعه در مجلس سنا کسى نباشد بلکه نظر بنده این بود که ملل متنوعه هر یک یک نماینده مخصوصى به مجلس سنا بفرستند و بعد از این که این قانون تصویب شد با کمک آقای ارباب گیو و آقای بوداغیان حتى یک طرحى را تهیه کردیم که به مجلس شورای ملى تقدیم کنیم براى این که ملل متنوعه هم بتوانند در مجلس سنا شرکت کنند اولاً بنده می‌خواستم تذکر بدهم که زرتشتى‌ها اصل ایرانى هستند و همان طور که آقای آشتیانى‌زاده می‌فرمایند ملل متنوعه نیستند بلکه مذاهب متنوعه هستند و ما به آنها کمال احترام را می‌گذاریم و نسبت به ایران خدمات بزرگى انجام دادند و حالا هم باید از تمام مراحل اساسى زندگى میهن ما شریک و سهیم باشند (صحیح است) به هر حال مخالفت بنده از نقطه‌نظر این است که بهتر است همان طور که جناب آقای امیر تیمور فرمودند ملل متنوعه هر یک یک نماینده داشته باشند یعنى از نمایندگان تهران سه نفر اختصاص پیدا می‌کند به ملل متنوعه یک نفر زرتشتى‌ها یک نفر مسیحى‌ها یک نفر هم یهوادی‌ها به مجلس سنا بفرستند.

رئیس - آقای تقى‌زاده.

تقى‌زاده - بنده قبل ازاین که چند کلمه در این باره عرض کنم می‌خواهم مخصوصاً از همگى آقایان خواهش کنم که با این پیشنهاد موافقت کنند از خود دولت هم این خواهش را دارم این که صحبت بود ایرانیان در مقابل قانون مساوى‌الحقوق هستند هیچ ربطى به این مطلب ندارد در مقابل قانون متساوى‌الحقوق هستند ولى در خیلى چیز‌هاى اساسى متساوى‌الحقوق نیستند همین قانون اساسى آنها را از وزیر شدن منع کرده پس نبایدحقوق آنها را که یک جماعت محدودى هستند در این مملکت و قانون اساسى روز اول در باب آنها عنایت کرده و در حالى که مسلمان‌ها براى صد هزار نفر یک وکیل داشتند و 60، 80 هزار نفر ارمنى و 40 هزار نفریهود و حتى ده هزار نفر زرتشتى به هر کدام یک نفر وکیل داده شده است منتها این است که بنده یک نظرى دارم و آن این است که چون آقای ارباب گیو یک پیشنهاد دیگرى داده‌اند با آن پیشنهاد دیگر موافقم که از این سه جماعت که سه مذهب دارند در هر مجلس سنا هر دفعه یکى به ترتیب حروف تهجى یعنى یک نفر زرتشتى باشد ودر دوره دیگر یک نفر مسیحى و در دوره دیگر یک نفر یهود به ترتیب حروف تهجى در مجلس سنا شرکت کنند و خواهش می‌کنم که از این کار غفلت نکنید.

رئیس - آقای وزیر کشور

وزیر کشور - عرض کنم که بنده با پیشنهاد دوم آقای ارباب گیو موافقم که در هر دوره از مجلس سنا یک نفر از این نمایندگان به ترتیب باشند به شرطى که واجد شرایط باشند (صحیح است)

رستم گیو - پیشنهاد اول را پس می‌گیرم‏.

رئیس - پیشنهاد دیگر آقای گیو قرائت مى‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى: پیشنهاد می‌نماییم تبصره 1 ماده واحده انتخابات مجلس سنا به شرح زیر اصلاح شود از 15 نفر نمایندگان تهران یک نفر به نام نماینده ایرانیان زرتشتى کلیمى و مسیحى مذهب اختصاص خواهد داشت که براى هر دوره به تناوب از روى حروف تهجى پیروان مذاهب نامبرده‏ از میان خود انتخاب خواهند نمود.

رئیس - این پیشنهاد به امضاى آقایان رستم گیو و بوداغیان و دکتر ملکى است آقای دکتر توضیحى دارید؟ بفرمایید.

دکتر ملکى - این پیشنهاد قبلاً تنظیم شده بود آقای ارباب گیو به بنده هم داده بودند که بنده هم امضا کنم چون شرط مسلمان بودن مجلس سنا را بنده پیشنهاد کرده بودم بنده هم اجازه خواسته بودم که در پیشنهاد آقایان توضیحاتى بدهم و چنانچه آقای وزیر کشور این را قبول فرمودند این ترتیب به صلاح کشور باشد.

رئیس - آقای نبوى‏

نبوى - صاحبان مذاهت مختلفه در قانون اساسى همه ایران هستید و همه مورد علاقه ماها هستند هیچ فرقى بین سایر ایرانى‌ها با آنها نیست و مردمان بسیار وطن‌پرست در بین اینها هست که در مواقع لازم به مملکت خدمت کرده‌اند و جا دارد که از حیث قوانین هم رعایت بشود و چنانچه آقای تقى‌زاده فرمودند در قانون اساسى هم کاملاً حقوق آنها محفوظ است بنده اصولاً به این که زرتشتی‌ها در مجلس سنا نمایند‌ه‌اى داشته باشند مخالف نیستم و این کار را لازم می‌دانم ولى یک اشکالى دارد که می‌خواستم عرض کنم، در قانون اساسى و قانونى که براى مجلس سنا گذشته در قانون اساسى ذکر شده که نصف از نمایندگان مجلس سنا را اعلیحضرت خواهند فرمود البته در آن نصف ایشان مختار هستند که از صاحبان مذاهب مختلف (بعضى از نمایندگان - خیر) (حائرى‌زاده - نمی‌شود باید به همین شرایط باشند) تأمل بفرمایید عرض کنم مختار هستند از صاحبان مذاهب مختلفه انتخاب بفرمایند اما از آن عد‌ه‌اى که مردم بایستى که انتخاب کنند در قانون اساسى تصریح شده که اینها از نقاط مختلف مملکت انتخاب خواهند شد حوزه‌‌هاى مختلفى حوزه‌بندى شده که هر حوزه یک یا دو نفر نماینده انتخاب می‌کند در آن حوزه مطابق قانون دو درجه باید انتخاب بشود، در درجه اول تمام مردم مملکت به ترتیب خاصى رأى خواهند داد و بعد آن عده‌ای خواهند نشست و نمایندگان سنا را انتخاب خواهند نمود اگر آن آقایان رأى ندادند آن منظورى که جناب آقای ارباب گیو و سایر آقایان رأى ندادند آن منظورى که جناب آقای ارباب گیو و سایر آقایان پیشنهاد فرمودند عملى نخواهدشد و این منظور وقتى عملى خواهد شد که مردم همین طریق رأى بدهند فرض بفرمایید که اعلان انتخابات داده شد و این منظور وقتى عملى خواهد شد که مردم همین طریق رأى بدهند فرض بفرمایید که اعلان انتخابات داده شد و مردم انتخابات نکردند عد‌ه‌اى را آن وقت شما چطور مى‌توانید یک نفر را از این عده مشخص انتخاب کنید. خود این صاحبان مذاهب مختلف متفرق هستند در تمام مملکت اینها مطابق قانون بایستى در آن حوز‌ه‌اى رأى بدهند که ساکن هستند در آن حوزه هم که اکثریت ندارند که بتوانند از خودشان یک نفر انتخاب کنند بنابراین این پیشنهاد اگر هم تصویب بشود درعمل دچار اشکال خواهد شد و عمل نخواهد شد این که اینها شرکت کنند و نماینده داشته باشند در مجلس سنا این کار خوبى است ولى باید راه‌حلى براى آن پیدا کرد.

دکتر معظمى - بنده یک اشکالى به نظرم رسیده اجازه بفرمایید تذکر بدهم.

رئیس - موضوعى ندارد. بفرمایید. آقای فولادوند.

فولادوند - در صدر مشروطیت که افراد نمایندگان ملت خیلى متعصب بودند اجازه دادند که ملل زرتشتى و مسیحى و کلیمى در مجلس شوراى ملى نماینده داشته باشند چرا؟ براى این که آنها ایرانى‌الاصل هستند براى این که زرتشتی‌ها قریب چند هزار سال است که وطنشان ایران است و از طرفى ما ملاحظه می‌کنیم که زرتشتیان مقیم هندوستان به یاد ایام گذشته خودشان پول و حاصل دسترنج خودشان را که در هندوستان تهیه می‌کنند در ایران مدرسه درست می‌کنند، مریضخانه درست می‌کنند، کودکستان درست می‌کنند و بچه‌‌هاى ما در این مدارس درس می‌خوانند و اینها را باید به عقیده‏ بنده حمایت کرد و در مجلس سنا هم اجازه داد که نماینده داشته باشند بنده با بعضى رؤساى این اقوام مذاکره کرده‌ام در سال پیش که یک عده از مسیحیان مقیم اراک و فریدن و اصفهان به روسیه رفته‌اند (دهقان - بیچاره‌ها) البته اغفال شدند، می‌گفتند که در ایران تبعیضى شده و ما با این که ایرانى هستم از بعضى مزایایى که یک نفر ایرانى مسلمان می‌تواند از آن برخوردار بشود به ما آن مزایا داده نمی‌شود. علیهذا بنده معتقدم براى این که آنها دلگرم باشند و در مجلس سنا که یک مجلس بزرگ اعیان ایران است نماینده داشته باشند آقایان با پیشنهاد آقایان بوداغیان و ارباب گیو موافقت بفرمایند ولى این پیشنهاد را بنده یک توضیحى در اطرافش می‌خواهم بدهم اگر این سه دسته بخواهند به یک نفر رأى بدهند همیشه زرتشتی‌ها در اقلیت خواهند بود زرتشی‌ها شاید در حدود 20 یا 30 هزار نفر

+++

باشند و یک عده هشتاد هزار نفر مسیحى اینها را از بین می‌برد و هر دسته‌اى را بنده معتقدم براى این که حق دسته دیگر را از بین نبرد یک نماینده داشته باشد.

رئیس - قصد این است که هر دور‌ه‌اى یک نفر تعیین شود به ترتیبى که خودشان پیشنهاد کرده‌اند آقای سزوار بفرمایید.

مخبر (آقای سزاوار) - در پیشنهاد نوشته شده به ترتیب حروف تهجى به این ترتیب که اول زرتشتى بعد مسیحى بعد یهودى به این طریق آن وقت در هر نوبت یعنى مرتبه اول فقط زرتشتی‌ها شرکت در انتخابات بکنند بعد در در مرتبه دوم مسیحی‌ها شرکت کنند و در مرتبه سوم یهودی‌ها شرکت کنند (صحیح است) این براى این است که در جریان عمل دچار اشکال نشوند.

حائرى‌زاده - آیین‌نامه مربوط به این کار را هم وزارت کشور تهیه بکند

رئیس - آقایان توجه بفرمایید رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دکتر ملکى و آقای بوداغیان و آقای ارباب گیو براى این که در هر دوره این به ترتیبى که پیشنهاد شده یک نفر از پانزده نفر تهران از اینها انتخاب شوند آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد به این ترتیب که اول آقایان زرتشتی‌ها بعد مسحی‌ها بعد یهودی‌ها.

ارباب گیو - اجازه بفرمایید؟

دهقان - اجازه بفرمایید آقای ارباب صحبت بکنند

رئیس - چه فرمایشى دارید آقای ارباب.

ارباب گیو - می‌خواهم اظهار تشکر کنم.

رئیس - بعداً بفرمایید پیشنهاد دیگر ى قرائت می‌شود. (پیشنهادآقای بوداغیان به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى: اینجانب پیشنهاد می‌کنم از 30 کرسى مجلس سنا که نمایندگان از طرف ملت انتخاب می‌شوند یک کرسى به اقلیت مسیحى اختصاص داده شود.

رئیس - این پیشنهاد مورد ندارد براى این که پیشنهاد قبلى را که خودتان امضا کردید تصویب شد.

بوداغیان - اجازه بفرمایید بنده توضیحى عرض کنم بعد مسترد می‌دارم.

رئیس - بفرمایید.

بوداغیان - بنده تقاضاى زیادى ندارم با این لایحه همه ایرانیان حق انتخاب دارند ما اقلیت ارامنه همه ایرانى هستیم و براى دفاع مشروطه تلفات زیادى دادیم بیشتر از اسامى یفرم خان کرى و میرزا مسروپ خان اسامى دیگران را نمی‌برم ما اقلیت دینى و مذهبى هستیم و گرفتاری‌هاى مخصوصى داریم که باید توسط نماینده خود به حضور اعلیحضرت همایونى و دولت برسانیم از این جهت این پیشنهاد را کردم و از آقای وزیر محترم کشور و آقای مخبر هم تقاضا کردم که قبول بفرمایند ولى چون آن پیشنهاد دیگر که بنده امضا کرده بودم تصویب شد این پیشنهاد را پس می‌گیرم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى به شرح ذیل قرائت شد)

راجع به اصلاح قانون انتخابات مجلس سنا اصلاحات زیر به عمل آید: 1 - به جاى جمله 2 ماده پنج برابر مذکور در ماده 16 نظامنامه انتخابات مجلس سنا راجع به منتخبین تهران به یک برابر تعدیل می‌شود و انتخابات تهران یک درجه و مستقیم خواهد بود 2 - در انتخابات درجه اول کسانى که واجد شرایط انتخاب شدن هستند به استثناى وزیران و معاونین وزارتخانه‌ها و استانداران و فرمانداران ملزم نخواهند بود از شغل دولتى یا ملى خود استعفا دهند (الخ عین عبارت لایحه)

رئیس - چون باید قسمت به قسمت رأى گرفت جداگانه توضیح بدهید چون به مجموع نمی‌شود رأى گرفت‏.

دکتر متین دفترى - بنده این پیشنهاد را در موقعى که اصل قانون سنا مطرح بود داده بودم متأسفانه پیشنهادات در آن موقع خوانده نشد و دلیل بنده هم در این پیشنهاد این است که علت این که در ولایات در استان‌ها قائل به دو درجه شده‌اند یک منطقى دارد براى این که استان‌ها تشکیل می‌شوند از نقاط متعدد که هر کدام یک حوزه انتخاباتى هستند حوزه‌‌هاى فرعى هستند و یک واحد نیستند مثلاً در آذربایجان که باید دو نفر نماینده‏ سناتور به مجلس سنا بفرستند اینها ناچار هستند از حوزه‌هاى مختلف آذربایجان بیایند به تبریز و دو نفر خودشان را معین بکنند اما تهران شهر تهران یک واحداست تعداد پانزده نفرنماینده براى تهران قائل شده‌اند دیگر دو درجه کردن به نظر بنده مورد ندارد و اگر مستقیم باشد به نظر بنده بهتر است خصوصاً که یکى از وکلا تهران را حالا تقدیم اقلیت‌ها کردید چطور مى‌توانید دو درجه انتخاب کنید و باید یک درجه باشد که شامل آنها هم باشد و از موقع استفاده می‌کنم و عرض می‌کنم بنده راجع به اقلیت‌ها کاملاً موافق هستم که حقشان محفوظ باشد در قانون اما نمی‌دانم چطور آمده‌اید از تهران یک نفر می‌گذارید براى اقلیت‌ها در صورتى که ارامنه آذربایجان هم باید شرکت کنند و چطور بیایند تهران رأى بدهند.

رئیس - آقای نورالدین امامى مخالفید؟

نورالدین امامى - خیر موافقم.

رئیس - آقای کشاورز صدر مخالفید؟

کشاورز صدر - بله بنده مخالفم و عقیده‌ام این است که نبایستى بین انتخابات مرکز و انتخابات ولایات در طرز انتخاب تفاوتى باشد و منطق ندارد و به نظر بنده اگر در تهران دو درجه‌اى باشد دقت بیشتر مى‌شود و بیشتر وسائل فراهم است و اشخاصى که در درجه اول انتخاب مى‌شوند آنها داناتر و آگاه‌تر از اشخاصى هستند که در درجه دوم به آنها رأى می‌دهند (دکتر متین دفترى - بهتر دسته‌بندى می‌کنند) و آنها بهتر مى‌توانند مثلاً بین یک آدم باسوادى که 6 ابتدایى را خوانده است و می‌آید دور هم مى‌نشینند و یک نفر را انتخاب می‌کنند حتماً فرق دارد بنابراین از این جهت و از این لحاظ بین ولایات و تهران نباید تفاوتى قائل شد و همچنین از حیث این که تهران هم حومه دارد و حتى در تهران هم بنده معتقدم که در محلات جداگانه اگر مقدور بود که نمایندگانشان را انتخاب مى‌کردند بهتر استفاده می‌کردند یعنى ناحیه یک و دو و سه هر کدام به تعداد خودشان ده نفر نماینده تعیین می‌کردند و آنها یک نفر از بین خود انتخاب مى‌نمودند بنابراین بنده معتقدم که جناب آقای دکتر براى این که همه شرکت داشته باشند و هر دسته‌اى ذی‌دخل باشند در این کار موافقت بکنند که به همین صورت تمام بشود.

رئیس - آقای نورالدین امامى‏

نورالدین امامى - چند روز قبل آقای اردلان راجع به انتخاب 30 نفر که آن وقت هم 75 نفر بودند یک توضیحات مفصلى فرمودند من معتقدم همان طور که امروز صبح تذکر داده شد اگر 30 نفر قرار بشود نوشته شود وقت زیادى صرف خواهد شد و انتخابات تهران 5 الى 6 ماه وقت می‌خواهد و به علاوه ما آن قدر اشخاصى که حائز این شرایط باشند در مرکز نداریم این است که بنده با پیشنهاد جناب آقای دکتر متین دفترى موافقم و تصور می‌کنم که اگر یک درجه‌اى باشد مثل مجلس شورای ملى مخصوصاً در تهران به عقیده بنده بهتر خواهد بود و تصور می‌کنم آقایان هم با این پیشنهاد موافقت بکند و آن شروطى که در قسمت اول نظامنامه مجلس سنا گذاشته شده که بیایند پول ودیعه بگذارند بنده عقیده‌ام این است اگر در تهران یک درجه‌ا‌ى باشد بهتر و مناسب‌تر خواهد بود.

رئیس - آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - عرض کنم که با پیشنهاد جناب آقای دکتر متین دفترى متأسفانه نمی‌توانم موافقت بکنم براى این که دلیلى ندارد تهران را گل سرسبد همیشه بدانیم و با سایر ولایات فرقى بگذاریم این درست نیست همین طور که تمام ولایات باید رأى بدهند و از حیث قانون هم مساوى هستند همان طور هم سایر شهرستان‌ها بایستى مثل تهران باشند و از طرفى آقای نورالدین امامى فرمودند که نگران هستند که کاندیدا در تهران نباشد بنده خودم در این مجلس 50 - 60 نفر را مى‌بینم که واجد شرایط هستند و از این لحاظ جاى هیچ گونه نگرانى نیست ثانیاً لازم نیست که حتماً کاندید از محل باشد البته ممکن است از اهل محل باشند و هم ممکن است که معروفیت داشته باشد در محل و به هیچ وجه من الوجوه نگرانى نباید داشت.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به قسمت اول پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى آقایانی که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. (قسمت دوم پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى به شرح زیر قرائت شد)

به جاى جمله 3 در انتخابات درجه اول کسانى که واجد شرایط انتخاب شدن هستند به استثناى وزیران و معاونین وزارتخانه‌ها و استانداران ملزم نخواهند بود که از شغل دولتى خود استعفا دهند

رئیس - آقای دکتر متین دفترى‏

دکتر متین دفترى - آقایان توجه بفرمایید در لایحه دولت پیش‌بینى شده است که در موقع انتخابات مجلس سنا آن اشخاصى که به اقتضاى شغلشان بایستى استعفا بکنند معنیش این است که البته شامل مأمورین جزء که نمی‌شود براى این که آنها واجد شرایط انتخاب شدن براى مجلس سنا نیستند مصداق این حکم وزرا و معاونین وزارتخانه‌ها و استانداران خواهند بود ملاحظه بفرمایید ملت ایران براى مجلس سنا حق انتخاب سى نفر وکیل

+++

دارد ما پانزده وزیر و ده استاندار داریم اگر اینها بنا باشد کاندیدا بشوند و مسلماً شانس پیشرفت هم دارند دیگر براى ملت ایران چیزى باقى نمی‌ماند (صحیح است) این است که بنده پیشنهاد کردم که وزرا و معاونین وزارتخانه‌ها و استانداران مستثنى باشند اینها اگر کاندید وکالت مجلس سنا هستند از شغل خودشان استعفا کنند چون در مبارزه انتخاباتى باید شرایط مساوى باشد باید همه هم‌زور باشند با کسى که پشت میز وزارت نشسته است مبارزه نمی‌شود کرد (صحیح است)

رئیس - آقای دهقان (گفته شد نیستند) آقای کشاورز صدر مخالفید؟

کشاورز صدر - بنده مخالف هستم. بنده عرض می‌کنم که اگر بنا است کسى که شاغل مقامى نباشد و انتخاب بشود به نظر بنده مشاغل حساس‌ترى از وزارت هم هست که اینها خداى نخواسته اگر بخواهند سوءاستفاده از آن مقام بکنند بهتر مى‌توانند استفاده بکنند رؤساى بانک‌ها شهردارها، استادان رئیس دانشگاه را ممکن است تحت تاًثیر قرار بدهند (اردلان - استاد چکار می‌تواند بکند؟) بنابراین به نظر بنده آن درجه اول اشخاصی که انتخاب می‌شوند آنها به قدری باید رشد داشته باشند که تحت تأثیر وزیر و اشخاص صاحب مشاغل قرار نگیرند و این نظرى که آقا فرمودند وزیر که نمی‌تواند در عین حال هم وکیل مجلس سنا باشد و هم وزیر باشد بنابراین اگر رفت به مجلس محلش را خالى می‌کنند براى شخص دیگرى و آن کسى که داوطلب است می‌آید آنجا و کسانى که انتخاب می‌شوند در درجه اول البته کسانى هستند که سه دوره وکالت کرده‌اند سابقه وزارت دارند این اشخاص تحت تاً ثیر یک وزیرى که کاندید باشد نمى‌روند و این نظریه درست نیست‏

دکتر متین دفترى - بنده فرمانداران و شهردارها را هم اضافه می‌کنم.

رئیس - آقای دکتر اعتبار.

دکتر اعتبار - بنده چون توضیح مختصرى دارم در همین جا عرض می‌کنم این که آقای کشاورز صدر فرمودند که نمی‌توانند هم وزیر باشند و هم عضو سنا باشند در قانون مجلس سنا یک ماد‌ه‌اى هست که افتخاراً می‌توانند مشاغل را قبول کنند به عقیده بنده پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى بسیار به مورد است و خیال می‌کنم رأى دادنش لازم باشد.

رئیس - مجدداً قرائت می‌شود با اصلاحى که شده آقایان توجه بفرمایید که رأى گرفته می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

در انتخابات در درجه اول کسانى که داراى مشاغل دولتى هستند به استثناى وزیران و معاونین وزارتخانه‌ها و استانداران و فرمانداران و شهردارها ملزم نخواهند بود از شغل دولتى یا ملى خود استعفا دهند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. (پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود)

(قسمت سوم پیشنهاد آقای دکتر متین دفترى به شرح زیر قرائت شد)

و این جمله به ماده اضافه شود نمایندگان مجلس سنا که افتخاراً شغلى قبول کنند حق ندارند براى آن شغل به هیچ عنوان حقوق و فوق‌العاده یا انعام و غیره قبول کنند.

رئیس - این مورد ندارد.

دکتر متین دفترى - بنده چون قسمت دوم پیشنهادم تصویب شد این قسمت را مسترد می‌دارم‏.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای قبادیان به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می‌کنم به ماده واحده اضافه شود اشخاصی که دو دوره به نمایندگى شورای ملى و یک دوره به نمایندگى مجلس مؤسسان انتخاب شده‌اند حق دارند که در مجلس سنا انتخاب شوند.

رئیس - آقای قبادیان

قبادیان - بنده خیال می‌کنم که یک قدری در این قانون مجلس سنا یک حقی سلب شده است و در کمیسیون کشور هم قبلاً این طور قرار شد اشخاصی که دو دوره به نمایندگی مجلس شورای ملی انتخاب شده‌اند حق دارند در مجلس سنا  هم شرکت بکنند متأسفانه در این کمیسیون اخیر این را سه دوره کرده‌اند، بعضى‌ها هستند که همه جور خدمت کرده‌اند نسبت به مملکت علاقمند هستند این دلیل ندارد براى این که آقایان دلشان نخواسته است... حق قانونى آنها را بدون جهت و سبب سلب کرده و محروم بکنند بنده براى این که نظر کمیسیون هم تاًمین شده باشد پیشنهاد کردم اشخاصى که دو دوره به نمایندگى مجلس شورای ملى انتخاب شده باشد و یک دوره هم به نمایندگى مجلس مؤسسان انتخاب شده‌اند اینها حق داشته باشند که در مجلس سنا شرکت کنند این یک حق مسلمى است و دولت نباید جلو این حق را بگیرد و ضایع کند (آشتیانى‌زاده - شما یک دوره‌اش کنید ما موافقت می‌کنیم و رأى می‌دهیم) (خنده نمایندگان) بنده استدعا می‌کنم که جناب آقای وزیر کشور این پیشنهاد بنده را قبول بفرمایند

رئیس - آقای محمدعلى مسعودى مخالفید؟ بفرمایید.

محمدعلى مسعودى - اصولاً تشکیل مجلس سنا و انتخاب سناتورها آقای قبادیان توجه بفرمایید این شرایطى که قائل شدند در مورد وکلاى مجلس به نظر بنده ارفاق شده یعنى کسانى که سه دوره وکیل مجلس باشند به نظر بنده کم است باید بشود پنج دوره‏ دلیلش را عرض می‌کنم اگر چه این پیشنهاد جنابعالى شاید به نفع بنده و امثال بنده باشد که یک دوره یا دو دوره وکیل شده‌ایم (یک نفر از نمایندگان - به سن قانونى نرسیده‌اید) خوب به سن قانونى که بنده برسم از این دو دوره می‌توانم استفاده کنم وقتى که می‌آیند و می‌گویند وزرا و استانداران و سفرا کبار می‌توانند انتخاب شوند اینها یک مراحلى را طى کرده‌اند که 25 سال طول کشیده است این که آقا پیشنهاد می‌کند یک کسى را که ده روز آمده در مجلس مؤسسان این حق داشته باشد وکیل مجلس سنا بشود یا کسى که دو دوره وکیل مجلس شورای ملى بوده این ظلم فاحشى است و به نظر بنده صحیح نیست و پیشنهاد خودتان را مسترد بفرمایید و پنج دوره پیشنهاد بفرمایید بنده موافق پنج دوره هستم‏.

رئیس - آقا ى وزیر کشور.

وزیر کشور - عرض کنم که آقای قبادیان فرمودند که یک عده‌ای را ما از حق قانونى خودشان محروم کردیم (قبادیان - قانونى نگفتم - حق خودشان گفتم) باید تصدیق بفرمایید که حق قانونى حقى است که یک قانونى آن را تصویب کند وقتى تصویب شد و طبق آن قانون جنابعالى و بنده و دیگران یک حقى پیدا می‌کنیم چه قانون اساسى باشد و چه قانون دیگر این که اینجا نوشته شده است و ملاحظه می‌فرمایید که یک اشخاص معینى با شرایط معین انتخاب شوند براى این است که از تجربیات آنها استفاده بشود براى مملکت و الا اگر کسى که یک دوره یا دو دوره به نمایندگى مجلس شورای ملى انتخاب شده بیاید به مجلس سنا این درست نیست این است که از جنابعالى خواهش می‌کنم پیشنهاد خودتان را مسترد بفرمایید.

رئیس - آقای کشاورز صدر موافقید؟

کشاورز صدر - مخالفم‏

رئیس - آقای دکتر اعتبار موافقید؟

دکتر اعتبار - مخالفم.

رئیس - آقای حاذقى موافقید؟

حاذقى - مخالفم.

رئیس - آقای معتمد دماوندى مخالفید؟

معتمد دماوندى - مخالفم.

رئیس - آقای رحیمیان

رحیمیان - بنده موافقم - بنده خودم پیشنهاد داده‌ام دو دوره ولى پیشنهادم را یک دوره می‌کنم اگر موافق باشند دو دوره و الا همان پیشنهاد بنده یک دوره به موقع خود مطرح خواهد شد ولى یک چیزى را می‌خواستم عرض کنم در اینجا نوشته شده که کسانى که وزیر شده‌اند یا به مقام وزارت و سفارت کبرى یا استاندارى رسیده‌اند الى آخر یک نفر که پنج روز وزیر شده یا یک استاندارى که برای ده روز به استانداری تعیین می‌شود چطور می‌شود که این استاندار یا وزیر انتخاب بشود ولى یک نفر وکیل مجلس شوراى ملى از این که دو دوره یا یک دوره سابقه داشته باشد او انتخاب نشود و بنده هر چه فکر می‌کنم چیزى سر در نمی‌آورم مگر این که آقای وزیر کشور صراحتاً این را بفرمایند این بدون نظر خاصى نیست و الا ما مى‌بینیم که طرز وزیر شدن یا استاندار شدن این فقط براى این که یک نفر را بیاورند براى پنج روز به استاندارى که براى مجلس سنا انتخاب شود و یک نفر وکیل مجلس شوراى ملى انتخاب نشود این جهت خاص دارد و گذشته از این هم به نمایندگان مجلس که یک دوره وکیل شده‌اند واقعاً یک توهین بزرگى شده می‌دانم و بنده که این توهین را نسبت به خودشان قبول می‌کنند یا نمی‌کنند بنابراین پیشنهاد می‌کنم که آقای قبادیان قسمت مربوط به مجلس مؤسسان را پس بگیرند و یا یک دوره بکنند یا همان دو دوره باشد.

رئیس - آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - عرض کنم که آقای رحیمیان توجه بفرمایید جنابعالى نسبت به تمام افراد این مملکت از صدر تا ذیل یک سوءظنى دارید (رحیمیان - شما چرا به ما سوءظن دارید؟) جنابعالى خودتان را وطن‌پرست می‌دانید مافوق همه و دیگران را نمى‌دانید و انحصار به خودتان می‌دانید (رحیمیان - من انحصار به خودم نمی‌دهم آقای رئیس من اجازه نمی‌دهم یک وزیر این طور به وکیل توهین کند) در این مملکت اشخاصى هستند که خدمت کرده‌اند (رحیمیان - بله بله همه‌اش براى این بوده است که عمال نفت هستند)

+++

اگر یک محکمه این تشکیل شد بنده ثابت خواهم کرد که از جنابعالى بسیار وطن‌پرست‌تر هستم و نسبت به این لایحه‌اى که پیشنهاد شده از طرف دولت این مطالعه شده (رحیمیان - هیچ مطالعه نشده است بنده با دو دوره‌اش موافق نیستم چه برسد به یک دوره‌اش.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای قبادیان...

وزیر کشور - این قانون تصویب شده و الان اجرا خواهد شد بعضى از موادى که پیشنهاد مى‌شود اصلاً وارد نیست معهذا بنده مخالف با پیشنهاد آقای قبادیان هستم.

قبادیان - بنده مؤسسان را حذف می‌کنم و یک دوره اصلاح می‌کنم‏.

رئیس - آقایانى که با دو دوره موافق هستند.

یمین اسفندیارى - یک دوره و 60 سال‏

رئیس - پیشنهادى که رسیده دو دوره بوده است اگر می‌خواهید یک دوره پیشنهاد بدهید...

صفوى - بنده اخطار دارم.

رئیس - برطبق چه ماد‌ه‌اى از نظامنامه؟

صفوى - طبق این قانونى که تصویب شده است.

معتمد دماوندى - چه اشکالى دارد مجلس شورای ملى این حق را دارد، سلب حق چرا می‌کنید.

رئیس - آقای دماوندى به شما تذکر می‌دهم شلوغ نکنید و ازا ین به بعد هم هر کس تذکر نظامنامه‌اى می‌دهد باید ماده استنادى را بگوید، پیشنهاد دو دوره شده و رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقای قبادیان که موافقند قیام بکنند (چند نفرى برخاستند) تصویب نشد وقتى دو دوره مورد موافقت قرار نگرفت به طریق اولى یک دوره رد شده (همهمه نمایندگان - این طور نیست) پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای دکتر فلسفى به شرح ذیل قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد می‌کنم که پزشکانى که داراى دیپلم عالى دکترا بوده و داراى سابقه 25 سال شغل پزشکى می‌باشد حق انتخاب شدن در مجلس سنا را دارند.

رئیس - این موردى ندارد براى این که یک کمى 25 سال طبابت کرده این دلیل نمی‌شود.

دکتر فلسفى - اجازه می‌فرمایید شما براى وکلای دادگسترى حقى قائل شدید.

رئیس - وارد نیست ولى توضیح خودتان را بدهید رأى نمی‌گیریم.

دکتر فلسفى - چطور وارد نیست و اگر هم خواهید رأى نگیرید دیگر چه توضیحى بنده بدهم

رئیس - براى این که وارد نیست.

دکتر فلسفى - چطور وارد نیست، بنده همین قدر می‌خواستم عرض کنم که اطبا جزء طبقات ممتاز این کشور هستند و در صورتى که نسبت به وکلا دادگسترى این حق را قائل باشید نسبت به اطبا هم بایستى این حق را قبول بکنید و مخصوصاً در شرایط انتخاب شدن شرایط انتخاب شدن طورى است که هیچ وقت اطبا واجد نخواهد بود مثلاً اطبا 50 هزار تومان مالیات نمی‌دهند یا کمتر استاندار هستند یا کمتر سابقه وزارت دارند و بنده تعجب می‌کنم با این که وزیر کشور خودشان طبیب هستند حق این بود که این موضوع را رعایت بکنند و استدعا می‌کنم که قبول بفرمایند.

رئیس - اولاً پیشنهادات باید مرتبط باشد با این اسلامى که دولت آورده و در غیر این صورت وارد نیست پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود.

دکتر عبده - راجع به ارتباط...

رئیس - راجع نمی‌شود ماده را بگویید پیشنهاد قرائت شود. (پیشنهاد آقای اردلان به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیرراقرائت مینمایم:

تبصره - اسامى داوطلبان روى یک ورقه‌اى نوشته شده و به رأى‌دهنده داده می‌شود رأى‌دهنده هر یک از آنها را که مایل باشد انتخاب نماید با علامتى که در مقابل آن می‌گذارد تعیین خواهد نمود.

رئیس - این چه ربطى به این اصلاح دارد.

اردلان - بنده تسلیم نظر رئیس مجلس هستم اگر اجازه نمی‌فرمایید عرضى نمی‌کنم.

دکتر عبده - مطابق ماده 120 اخطار دارم.

رئیس - حالا توضیح بدهید

اردلان - عرض کنم تشخیص این که باید رأى گرفته شود به هر پیشنهادى با رئیس مجلس است.

دکتر عبده - آقای رئیس بنده اخطاردارم مطابق ماده 120

رئیس - ماده 120 همین الان اجرا شد که هر کدام از پیشنهادات وارد نبود رأى گرفته نشد. بفرمایید آقای اردلان.

اردلان - پیشنهادى که می‌شود نماینده توضیح خواهد داد و آقای رئیس محترم مجلس شوراى ملى اگر تشخیص دادند رأى می‌گیرند و البته آقایان هم انشاءالله رأى می‌دهند اگر هم تشخیص دادند که رأى گرفته نشود که هیچ. بنده راجع به این موضوع صبح امروز صحبت کردم آقای وزیر کشور هم توضیحى دادند که در مملکت ما چون حزب نیست این نظر را نمى‌توانند قبول کنند. بنده می‌خواستم عرض کنم که ما باید یک روشى را براى مملکت خودمان اتخاذ کنیم.

دکتر بقایى - ما که نبودیم شما چه گفتید بگویید که همه را بشنویم‏

رئیس - این پیشنهاد شما مربوط به این سه ماده نیست و مورد ندارد ماده 120 قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد)

ماده 120 - نمایندگان حق دارند نسبت به هر یک از مواد اصلاحاتى پیشنهاد کنند (رئیس - نسبت به این سه ماده) مشروط بر این که آن پیشنهاد کاملاً مربوط به موضوع لایحه باشد کلیه اصلاحاتى که از طرف یک یا چند نفر پیشنهاد مى‌شود، باید کتبى و ماده‌ای را که اصلاح پیشنهادى مربوط به آن است تصریح نماید و اصلاحاتى که به تشخیص رئیس مجلس خارج از موضوع لایحه باشد ترتیب اثر داده نمی‌شود و به قرائت آن اکتفا می‌شود.

اردلان - اگر بنده نباید توضیح بدهم بفرمایید، پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (به شرح ذیل پیشنهاد آقای صفوى قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در آخر شق اول ماده واحده جمله زیر علاوه شود. انتخاب شوندگان باید واجد شرایطى باشند که در قانون انتخابات مجلس سنا تعیین و به تصویب رسیده.

رئیس - این توضیح واضحات است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای معتمد دماوندى به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - تبصره زیر را به ماده واحده سنا پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره - هیچ یک از نمایندگان مجلس سنا نمى‌توانند افتخاراً عهده‌دار مشاغل دولتى گردند یا مؤسساتى که به سرمایه دولت اداره می‌شوند گردند.

دکتر عبده - ماده 120 نظامنامه باید رعایت شود.

رئیس - آقا این پیشنهاد شما وارد نیست باید مربوط به این سه ماده باشد.

معتمد دماوندى - مربوط به قانون انتخابات مجلس سنا است.

رئیس - قانون انتخابات تصویب شده.

معتمد دماوندى - این چه حرفى است آقای دکتر عبده آنجا نشسته‌اند از نظر دولت طرفدارى می‌کنند خیال می‌کنند که به این ترتیب انتخاب می‌شوند.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای دکتر معظمى به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود طریق انتخاب و طرز اخذ رأى و تعیین حوزه‌‌هاى انتخابى براى انتخاب نمایندگان ملل متنوعه براى مجلس سنا به وسیله آیین‌نامه‌اى که بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیئت دولت رسیده باشد خواهد بود

رئیس - آقای دکتر معظمى.

دکتر بقایى - آقای دکتر معظمى مللش را اصلاح کنید.

دکتر معظمى - پیشنهادى که بنده کردم براى این پیشنهادى است که آقای تقى‌زاده و آقای ارباب گیو و چند نفر از آقایان کردند که از 15 نفر از وکلاى تهران یک نفر از ایرانیان غیرمسلمان باشد به این جهت بعد در خود قانون انتخابات مجلس سنا طریق انتخابات را یک طرز خاصى معین کرده است و چون معین شده است که ایرانیان غیرمسلمان هم باید یک نماینده‏ داشته باشند ناچار طریق انتخابشان تغییر پیدا می‌کند و چون انتخابشان تغییر پیدا می‌کند و چون در قانون انتخابات مجلس سنا که تصویب شده طریق انتخابش معلوم نشده و مخصوصاً نظر مجلس و دولت این است که حتماً زرتشتی‌ها و مسیحی‌ها و یهودی‌ها شرکت بکنند بنابراین تعیین حوزه‌ها و طریق اخذ رأى را بنده اینجا پیشنهاد کردم و واگذار کردم به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیئت دولت منتها آقای وزیر کشوریک تذکرى به بنده دادند که نوشته شود ایرانیان زرتشتى و مسیحى و یهودى.

رئیس - آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - بنده با پیشنهاد آقای دکتر معظمى موافق هستم و قبول می‌کنم ولى یک توضیحى خواستم بدهم چون این جا آقای باتمانقلیج راجع به کلدانی‌ها صحبت کردند خواستم تذکر بدهم مسیحى مذهب شامل کلدانی‌ها هم هست و از این جهت نظر ایشان تاًمین است.

+++

رئیس - قبول شده معهذا باید رأى گرفت مطابق آیین‌نامه جدید آقایانی که با این پیشنهاد آقای دکتر معظمى موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای دکتر معظمى به شرح ذیل قرائت شد.)

در صورت قبول نمایندگى استعفا از شغل قبلى اجبارى است اضافه شود به استثنای استادان دانشگاه.

دکتر معظمى - آقای فولادوند از اول پیشنهاد قرائت بفرمایید. (به شرح زیر مجدداً قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در تبصره سه بعد از کلمه در صورت قبول نمایندگى استعفا از شغل قبلى اجبارى است اضافه شود به استثنای استادان دانشگاه.

رئیس - آقای دکتر معظمى.

دکتر معظمى - عرض کنم این لایحه اصلاحى که دولت تقدیم کرده بنده پیشنهادى کردم نه از براى این که استاد دانشگاه هستم بنده اینجا پیشنهاد کردم در تبصره سه توجه بفرمایید نوشته شده است که اشخاصى که در درجه دوم انتخاب می‌شوند در صورت قبول نمایندگى استعفا از شغل قبلى اجبارى است و بنده این پیشنهاد را کردم به استثنای استادان دانشگاه چرا؟ براى این که استادان دانشگاه .. بنده مشمول این پیشنهاد نیستم زیرا کسى که باید انتخاب شود بایستى ده سال استادى کرده باشد و پس از ده سال وقتى انتخاب شد در مجلس سنا آن وقت اگر خواست استعفا دهد نتیجه‌اش چه خواهد شد؟ نتیجه‌اش این خواهد شد که مثلاً در دانشکده پزشکى یک نفر استادى که 10 سال استادى کرده تجربه پیدا کرده و این یک سرویس عمومی را باید رها کند براى این که از این طبقه هم استفاده بشود این پیشنهاد را کردم چون استاد  هر چه تدریس بکند با تجربه می‌شود و باید از او استفاده کرد و استعفا دیگر مورد ندارد

یمین - آقای دکتر معظمى پزشکان را هم اضافه کنید.

دکتر معظمى - پزشکان هم هستند جزو استادان دانشگاه.

رئیس - آقای رفیع.

رفیع - آقای دکتر معظمى باید موافقت بکنند که تبعیض نشود براى این که یک قاضى دادگسترى هم خیلى وجودش مفید است حالا بگویید چون انتخاب شدید باید دست از کار نکشید باید هر کارى که با قضات دادگسترى می‌کنند همان کار را با استادان دانشگاه بکنید آن استاد دانشگاهى که انتخاب می‌شود و مشغول کار می‌شود باید برود مطالعه کند بنده استدعا می‌کنم که موافقت بفرمایید هر کارى که با دیگران می‌شود با اینها هم بشود

رئیس - آقای نبوى موافقید؟

نبوى - بنده عرضى ندارم.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای دکتر معظمى آقایانی که موافقند قیام کنند (عده‏ کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. آقای ارباب، پیشنهادتان را قرائت کنیم؟

مهدى ارباب - منظور بنده تاًمین شد

رئیس - پیشنهاد آقای سلطانى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم هر استان یا شهرستان‌هایی که بالغ بر یک میلیون جمعیت دارد یک نفر سناتور انتخاب می‌کند.

رئیس - مخالف قانون اساسى است نمی‌شود طرح کرد

سلطانى - اجازه بفرمایید توضیح بدهم‏

رئیس - توضیح بدهید ولى رأى نمی‌گیریم‏

سلطانى - خوزستان که یکى از استان‌هاى درجه اول مملکت است و همیشه والى براى آنجا انتخاب می‌شده از دوره‏ صفویه با وجود این متأسفانه با همه اهمیت و سابقه‌اى که دارد توجهى نشده و یک نفر وکیل به طور استقلال به آنجا نداده‌اند بهبهان که دویست و هشتاد هزار نفر جمعیت دارد با کهکیلویه و همین طور لرستان که مدعى هستند 40 هزار جمعیت دارد و بروجرد را ضمیمه این کردند به طور قطع جاهایی که پنج وکیل دارد و ضمیمه جایی که 4 وکیل دارد شده مسلماً حق اهالى خوزستان از بین می‌رود و داراى یک نفر وکیل نیست به این جهت بود که بنده این پیشنهاد را کردم‏

رئیس - پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. پیشنهاد آقای شریعت‌زاده

نمایندگان - نیستند

رئیس - پیشنهاد آقای دهقان قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنیم کلمه ملی از ماده سوم حذف شود.

رئیس - بفرمایید آقای دهقان

دهقان - آقا اینجا گمان می‌کنم نه آقای وزیر کشور و نه اعضای کمیسیون توجه به این قسمت نفرموده‌اند که عضویت مجلس سنا مستلزم استعفا از شغل ملی نیست به چه جهت کسی که یک شغل ملی دارد مثلاً مدیر یک داروخانه‌ای است یا مدیر مدرسه ملی است باید استعفا بدهد استدعا می‌کنم موافقت بفرمایید این کلمه ملی حذف شود.

رئیس - آقای دهقان، ملاحظه بفرمایید نوشته است ملزم نخواهند بود.

دهقان - در دوره اول ولی در دوره دوم ملزم هستند.

وزیر کشور - اجازه می‌فرمایی؟

رئیس - بفرمایید

وزیر کشور - منظور از شغل ملی وکالت مجلس شورای ملی و شهرداری‌ها است.

دهقان - بنده پس می‌گیرم

رئیس - پیشنهاد دیگری قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقای دکتر ملک مدنى به شرح زیر قرائت شد)

نمایندگان تهران تقسیم به نواحى می‌شوند و نقشه آن را وزارت کشور ترسیم نموده و منتشر نماید.

رئیس - بفرمایید.

ملک مدنى - عرض کنم بنده خیال می‌کنم که هیچ یک از آقایان تردید نداشته باشند که شهر تهرانى که یک میلیون نفر جمعیت دارد و 12 نفر وکیل مجلس شورای ملى دارد حالا هم 15 نفر وکیل مجلس سنا و سناتور باید انتخاب کند این باید تقسیم به نواحى بشود نواحى تهران و محلات مختلفه طورى باید بشود که هر کس باید در ناحیه خودش بشناسد وکیلى را که می‌خواهد انتخاب کند و این از نقطه‌نظر این که جریان انتخاب صحیح باشد به نظر بنده مفیدتر است براى این که فرض کنید که نحوه‏ فکر ناحیه دولت با نحوه‏ فکر ناحیه شرق که در واقع خیابان شهباز باشد اینها متفاوت است اینجا شاید میل دارند که یک مردى را انتخاب کند که از حیث وضعیت حاضره دنیا کاملاً آشنایى داشته باشد ولى آنجا میل دارند کسى را انتخاب کنند که با طرز فکر خودشان توافق داشته باشد بنده عقیده‌ام این است که در جدول انتخابات وقتى لایحه مطرح شد بنده پیشنهاد می‌کنم نواحى تهران باید مجزا شود براى این که مردم تهران که یک میلیون جمعیت هستند و آنهایی که پاى راه‌آهن نشسته‌اند و کارگر هستند و زحمتکش هستند باید وکیلشان متناسب با خودشان باشد و خودشان یک وکیل انتخاب کنند مخصوصاً حالا که ما رفتیم روى این فکر که باسواد باشند وقتى باسواد شد فرق می‌کند بین محله دروازه دولت که قسمت شمالى تهران است و خیابان گمرک، جناب آقای وزیر کشور بنده استدعا می‌کنم که به این موضوع توجه بفرمایید براى این که این یک قدم اساسى و اصلاحى است براى انتخابات شهر تهران همه می‌دانند که انتخابات شهر تهران که باید از همه جا بیشتر در آن دقت شود زیرا هم دیده می‌شود و هم باید این را متأسفانه بنده اینجا اقرار کنم که در تهران یک تغییر و تحول بیشترى لازم است تا در ولایات دلایل زیادى هم دارد خیلى هم دور نمی‌خواهیم برویم همین گذشته‌‌هاى دور و نزدیک را می‌خواهیم ملاک قرار دهیم به این جهت بنده پیشنهاد کردم که این 15 نفر سناتورى که باید شهر تهران بدهد تهران را به پانزده ناحیه وزارت کشور تقسیم کند یک نقشه هم ترسیم کند حدودش را معلوم کند و معین کند که هر کس در حدود خودش وکیلش را انتخاب کنندگان سواد را قائل شدید براى سناتور هم شرایطى قائل شدید که باید داراى این شرایط خاص باشد بگذارید مردم از محل خودشان یک نفر را انتخاب کنند دو درجه‌اى هم که هست بنده این پیشنهاد را خیال می‌کنم که جناب آقای وزیر کشور موافقت کنند.

رئیس - آقای وزیر کشور نظرى دارید؟

وزیر کشور - خیر عرضى ندارم‏

دکتر عبده - بنده مخالفم.

رئیس - آقای رضوى مخالفید؟

رضوى - بلى.

رئیس - نوبت آقای رضوى است بفرمایید

ابوالحسن رضوى - قانون سنا که با یک طرز و با یک مقدمات که از اول تا آخرش با هم مربوط بوده از حیث شرایط و مقررات تنظیم شده و بالاخره آمده است به مجلس و حالا ما یک طرح جدیدى در وسط این طرح بدهیم نمی‌شود جناب آقای ملک توجه بفرمایید در یک شهرى مثل شهر تهران اگر بنا بشود محله را ملاک قرار بدهیم اولاً حدود و مرز محلات یک مرز‌هاى طبیعى و صحیحى نیست ثانیاً کنترل این موضوع مشکل است براى خاطر این که رفتن از این محل

+++

به محل دیگر به مثابه یک امر عادى است و یک کوچه فاصله است این دو تا سوم این است که از اول قانون تا آخر آن را متحدالشکل رأى دادن و رأى گرفتن و تعرفه گرفتن را به طورى شما مشخص کردید که همه‌اش یک واحد مرکزى است و همه‌اش شعب او را ایجاد می‌کند اگر خواستند قسمت‌بندى بکنند اساساً باید یک قانونى از اول نوشته شود که مناسب باشد براى این مقصود و علاوه بر این ملاحظه بفرمایید که اهمیت شهر تهران را تقسیم به مرکزیت آن است و الا اگر خواستند شهر تهران را تقسیم به محلات و نواحى بکنند آن وقت آن قدر جامعى که صلاحیت مرکزیت داشته باشد در او مورد رعایت نیست از این جهت بنده تصور می‌کنم که اگر تجدید نظر بکنند آقای ملک پیشنهادشان را مسترد خواهند داشت و حداقلش این است که عملى نیست به عقیده بنده.

دکتر عبده - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم برطبق ماده 120 که مربوط به این موردنیست.

ملک مدنى - چرا مربوط است.

رئیس - مربوط است براى این که در همین ماده آمده‌اند 5 مقابل را دو مقابل کرده‌اند ایشان هم می‌فرمایند تقسیم بشود آقای دکتر متین دفترى موافقید یا مخالف؟

دکتر متین دفترى - بنده مخالفم.

رئیس - مخالف صحبت کرد دیگر موافقى نیست؟

کشاورز صدر - اجازه می‌فرمایید؟ بنده موافقم نقص کار‌هاى ما همین است که باید هر کس را در حدود خودش مالک مقدرات خودش کرد و اینجا جناب آقای رئیس می‌فرمایند که هر موردى مربوط است یا نه بسته به نظر مقام ریاست است و بنده معتقدم که نباید کسى از آن پایین بگوید مربوط نیست یا هست چون اخطار نظامنامه‌اى بى‌احترامى به مقام ریاست است بنابراین خود مقام ریاست توجه می‌فرمایند (دکتر عبده - تفتین نفرمایید آقای کشاورز صدر) بنده معتقدم که خود مقام ریاست کاملاً دقیق هستند و توجه دارند و اقتضا ندارند که آقایان این قدر شلوغ کنند در یک کارى و این پیشنهادی که آقای ملک فرمودند در محلات تهران هم در انجمن شهردارى از خودشان انتخاب می‌شوند باید سرنوشت محلات را خود آنها تعیین کنند این نظر مورد توجه بوده از بندگان اعلیحضرت همایونى گرفته تا کوچکترین فرد بنااء علیهذا با این امر نباید مخالفت کرد و خود آقای رضوى هم بنده گمان می‌کنم با این قضیه مخالف نباشند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای ملک مدنى آقایانی که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد

دکتر فلسفى - تصویب شد.

دکتر بقایى - تردید شد.

رئیس - بعداً بلند شدند و معلوم نشد دوباره رأى می‌گیریم چون مشکوک شد رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد همان اول بلند شوید دانه دانه بلند نشوید آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

(پیشنهادآقای رحیمیان به شرح زیرقرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر اضافه شود:

کسانیکه یک دوره سابقه وکالت مجلس شوراى ملى را دارند مى‌توانند در مجلس سنا انتخاب شوند.

رئیس - وقتى که دو دوره رد شد به طریق اولى یک دوره هم نمی‌شود

رحیمیان - جناب آقای رئیس یک دوره که می‌شود.

دکتر بقایى - این استدلال صحیح نیست جناب آقای رئیس.

رئیس - کاملاً صحیح است مطابق آیین‌نامه تشخیص با من است پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود... (پیشنهاد آقای رحیمیان به شرح زیر قرائت شد)

تبصره ذیل در ماده 10 نظامنامه اضافه شود کسانی که لااقل 5 مرتبه به مقام وزارت یا استاندارى رسیده باشند و حتماً حداقل 10 سال سابقه وزارت یا استاندارى داشته باشند.

رئیس - آقای رحیمیان بفرمایید توضیح بدهید ولى نمی‌شود رأى گرفت پیشنهاد مربوط به این سه ماده باید باشد.

رحیمیان - اگر رأى نمی‌گیرید چه توضیحى بدهم، حالا صحبتم را بکنم آقای وزیر کشور مى‌فرمایند سوءظن داریم آخر یک استاندارى که پنج روز استاندار باشد چطور مى‌شود اقلاً چیزى در اینجا تعیین کنید دو سال سه سال 5 سال یک چیزى خودتان معین کنید بنده صرفنظر می‌کنم.

دهقان - یک سال.

رئیس - پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای ابوالحسن رضوى به شرح زیر قرائت شد)

بنده پیشنهاد می‌کنم براى استانداران و سفرا نیز 20 سال سابقه خدمت منظور و رعایت شود.

رئیس - این هم شبیه پیشنهاد آقای رحیمیان است.

ابوالحسن رضوى - این یک تفاوت دارد با مال آقای رحیمیان، مربوط به تبصره است قربان‏

رئیس - آخر سفر او اینها واجد شرایط هستنددر آن قانون.

رضوى - بنده سلب شرایط که نمی‌کنم اجازه بفرمایید که توضیح بدهم.

رئیس - توضیح بدهید اما رأى نمی‌گیرم‏

ابولحسن رضوى - عرض کنم آقایان وزرا به حکم این که زمامدار مملکت می‌شوند و بالاخره در تمام شئون کشور بصیرت پیدا می‌کنند البته یک روز دو روز وزارت کافى است که آنها صلاحیت براى این قسمت داشته باشند اما آقایان استاندارها که احیاناً براى یک جهت خاصى دو روز 5 روز استاندار می‌شوند چه معنى دارد اینها یک رجحانى داشته باشند با نماینده مجلس شوراى ملى براى استاندار هیچ سابقه خدمتى هیچ گونه مدتى در نظر نیست بنده تصور می‌کنم به این که اگر یک استاندار یا یک سفیر حسابى را نگاه کنیم اینها قطعاً 20 سال سابقه خدمت دارند محال است که یک استاندار حسابى که یک اصولى استاندار شده باشد 20 سال سابقه خدمت نداشته باشد و یک اشخاصی که 4 روز آمده باشند سرکار بنده معتقدم که مجلس شورای ملى رضایت ندهد که یک اشخاص عزیز بی‌جهت خود به خود داراى یک امتیازاتى باشند نسبت به تمام تشکیلات دیگر مملکت (صحیح است.)

رئیس - پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

رحیمیان - جناب آقای رئیس تکلیف پیشنهاد بنده و آقای رضوى چه شد؟

رئیس - همین که عرض کردم رأى گرفته نمی‌شود (پیشنهاد آقای دماوندى به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - جمله زیر را به قسمت آخر بند 3 از ماده واحده اضافه می‌نمایم و هیچ یک از نمایندگان مجلس سنا نمی‌توانند افتخاراً عهده‌دار مشاغل دولتى یا مؤسساتى که به سرمایه دولت اداره می‌شود گردند.

رئیس - این مربوط به ماده سوم نبود، حالا بفرمایید توضیح بدهید.

معتمد دماوندى - اتفاقاً این همان پیشنهادى بود که قبلاً عرض کرده بودم و با این که مربوط بود به قسمت آخر این ماده واحده‌ای که دولت به عنوان اصلاح تقدیم کرده معهذا آقای رئیس فرمودند وارد است بنده اضافه کردم که به هیچ وجه من الوجوه یک نفر سناتور حق نداشته باشد یک شغل دولتى افتخاراً عهده‌دار شود زیرا مقام دولتى اعم از افتخارى یا غیرافتخارى داراى مسئولیت است و مشاغل دولتى را یا مشاغل مؤسساتی که با سرمایه دولت اداره می‌شوند داراى یک مسئولیت‌هایی است اگر یک کسى رئیس بانک ملى شد و اختلاس کرد چه جور مى‌شود از او بازخواست کرد بنابراین معنى ندارد وقتى یک عد‌ه‌اى که می‌آیند به مجلس سنا و به عنوان یک سناتور مى‌نشینند اگر واقعاً آنها خودشان را آنقدر واجد شرایط می‌دانند که به درد آن کار می‌خورند خوب صرفنظر بکنند از نمایندگى سنا بنده تقاضا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند و به این پیشنهاد رأى بدهند زیرا این نقض غرض است.

دهقان - بنده مخالفم؟

رئیس - بفرمایید

دهقان - آقای معتمد دماوندى سفسطه‌اى درست کردند که اگر یکى سناتور باشد و بعد هم برود رئیس بانک ملى بشود و اختلاسى بکند سلب مصونیت از آن می‌کنند کارى ندارد خوب بسیارى از نمایندگان هم الان هستند که با داشتن وظیفه نمایندگى استاد هم هستند ولى موظف نیستند آن سناتور هم این حق را دارد که اگر یک کار مهم دولتى از لحاظ تجربه و سابقه به آن دادند افتخاراً حق داشته باشد که مشاغل دولتى را قبول کند.

دماوندى - توجه نفرمودید یک سناتور برود وزیر بشود یک سناتور برود رئیس بانک بشود.

رئیس - آقای دکتر عبده‏

دکتر عبده - با این که معتمد دماوندى نسبت به بنده بى‌لطفى فرمودند بنده با پیشنهاد ایشان موافقم (دماوندى - معذرت می‌خواهم) عرض می‌کنم که به اعتقاد بنده شغل سناتورى مستلزم انجام یک وظایف بسیار سنگینى است عین همان وظایفى که ما در مجلس شورای ملى داریم همین وظایف را سناتورها در مجلس سنا خواهند داشت و انجام این وظایف ایجاب می‌کند

+++

که آنها به شغل دیگرى اشتغال نداشته باشند براى این که اگر سناتور در عین حال اشتغال به شغل دیگرى داشته باشد از قبیل وزارت یا شغل دیگر نتیجتاً یکى از این دو یا هر دو شغل را بد انجام خواهد داد بنابراین به اعتقاد بنده اصل کلى این باید باشد که شغل سناتور با مشاغل دیگر جمع نمی‌تواند بشود سناتور وزیر نمی‌تواند بشود مگر این که استعفا بدهد از شغل سناتورى با مشاغل دیگر جمع نمی‌تواند بشود سناتور وزیر نمی‌تواند بشود مگر این که استعفا بدهد از شغل سناتورى و به علاوه از لحاظ وحدت شرایطى که باید بین وکلا و سناتورها برقرار باشد همان طور که امروز وکیل مجلس نمی‌تواند وزیر بشود سناتور هم مادامی که اشتغال دارد به شغل سناتورى نمی‌بایستى بتواند وزیر بشود (صحیح است) اما اگر منظور از آن ماد‌ه‌اى که در آیین‌نامه سنا پیش‌بینى شده است آن طورى که آقای دکتر طاهرى به طور خصوصى فرمودند این است که به سناتور به طور موقت مأموریتى داده شود آن اشکالى ندارد و بنده می‌گویم که مانعى ندارد نه از براى وکلاى مجلس و نه از براى وکلاى سنا شغل موقت، و الا اشتغال به شغل دائم با احراز مقام سناتورى و وکالت مجلس به نظر بنده منافات دارد بنابراین بنده موافقم با پیشنهاد آقای معتمد دماوندى.

معتمد دماوندى - متشکرم و معذرت هم می‌خواهم‏

وزیر کشور - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

وزیر کشور - عرض کنم قانونى که اینجا آورده شده خدمت آقایان البته باید با مفاد قانون اسامى تطبق بکند ما هیچ چیزى برخلاف قانون اساسى نمی‌گوییم در قانون اساسى گفته شده که یک نفر وکیل نمی‌تواند در عین حال وزیر بشود و وزیر هم نمی‌تواند وکیل بشود اگر چنین نظرى داشته باشیم درست برخلاف قانون اساسى است و به هیچ وجه من الوجوه نظر دولت این نیست و بنده به جنابعالى عرض می‌کنم که چنین نظرى نداشته و مقصود این است که اگر سناتورى باشد از نقطه‌نظر بین‌المللى یک شخصیتى داشته باشد که از افکار او و جدیت او ما بتوانیم استفاده کنیم بتوانند او را بفرستند به طور موقت و منظور این نیست که یک سناتورى در عین حال هم وزیر باشد و هم سناتور

معتمد دماوندى - باید رأى بگیرید.

دکتر عبده - دیگر روشن شد موضوع.

وزیر کشور - با این توضیحى که بنده دادم رأى بگیرید.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد معتمد دماوندى‏

. مخبر - باید یک اصلاحى بشود در این ماده که اگر مأموریت موقت و فوق‌العاد‌ه‌اى پیدا شد مانعى ندارد.

رئیس - رأى می‌گیریم آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای سلطانى به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم سناتور منتخبه هر استان یا شهرستان‌ها لااقل دو سال در یکى از آن نقاط منتخبه ساکن باشد.

رئیس - آقای سلطانى بفرمایید.

سلطانى - متأسفانه بنا به تجربه گذشته تهران همیشه نظر خودش را به شهرستان‌ها تحمیل می‌کند به این جهت بنده پیشنهاد کردم کسانی که می‌خواهند سناتور باشند باید لااقل دو سال در آن محل ساکن باشند و حتى بنده پیشنهاد دیگرى کرده بودم که نسبت به استان و شهرستانى که انتخاب می‌شوند یک کتابى راجع به اوضاع و احوال اقتصادى و سیاسى و تاریخى و جغرافیایى آن استان بنویسند براى این که صلاحیت آنها محرز شود متأسفانه این را جناب آقای رئیس وارد ندانستند و مطرح نشد ولى بنده استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند راجع به این موضوع و اجازه بفرمایید که نسبت به استان‌ها و شهرستان‌ها از طرف تهران تحمیلى نشود (صحیح است)

رئیس - آقای دکتر عبده.

دکتر عبده - پیشنهاد آقای سلطانى مبنى بر این که داوطلبان وکالت در مجلس سنا بایستى دو سال لااقل در حوزه مربوطه ساکن باشند متأسفانه به نظر بنده صحیح نیست براى این که به طوری که در آیین‌نامه ملاحظه می‌فرمایید براى مجموع شهرستان‌ها 15 نفر نماینده پیش‌بینى شده که این 15 نفر تقسیم می‌شود بین نواحى مختلف کشور این 15 نفر را وقتى شما تقسیم‌بندى بکنید به قسمت‌‌هاى مختلف براى چندین شهرستان شما می‌توانید یک نفر را فقط در نظر بگیرید و این پیشنهادى که می‌فرمایید محلى باشد منتسب به استان باشد تقسیم‌بندى که شده روى استان نیست براى این که ممکن است بعضى از مناطقى که واقع شده در یک حوزه انتخاباتى جزو یک حوزه انتخاباتى دیگر است و بعضى از مناطق جزو استان دیگر است بنابراین عملى نیست که شما مى‌گویید به طور قطع در حوزه معینى ساکن باشد از این هم بگذریم اساساً بنده می‌خواهم توجه آقای سلطانى و همین طور نمایندگان محترم را به این نکته جلب کنم که یک وقتى یک انتخاباتى به منظور تأمین منافع محلى می‌شود مثل انتخابات انجمن شهر باید این کسى که انتخاب می‌شود محلى باشد وقتى است که آن کسى که انتخاب می‌شود مظهر و نماینده کشور است یک سناتور که روى مقتضیات انتخاب می‌شود این نماینده منافع حوزه خاصى نیست این نماینده قاطبه ملت ایران است و نماینده منافع عموم ایرانیان است به علاوه از این هم بگذریم از لحاظ عملى بودن هم خیال می‌کنم پیشنهاد جنابعالى مورد اشکال است براى این که در اغلب حوزه‌ها به قدر کافى کاندیدا پیدا نمی‌کنند با آن شرایطى که در آیین‌نامه در نظر گرفته شده و دچار اشکال می‌شویم بنابراین با احترامى که به آقای سلطانى دارم استدعا دارم از این پیشنهاد صرفنظر بفرمایند.

رئیس - آقای نبوى‏

نبوى - بنده خیال می‌کنم پیشنهاد جناب آقای سلطانى پیشنهادى است که منافع ایالات و ولایت را تأمین خواهد نمود مطابق قانون اساسى و آیین‌نامه قسمت عمده سناتورها و اعضای مجلس سنا از تهران انتخاب خواهند شد و اینها مردمان وارد و مطلعى خواهند بود ولى این اشکالى که جناب آقای عبده فرمودند در طرز انتخاب به نظر من منافى با پیشنهاد آقای سلطانى نیست براى این که منظور ایشان این است که باید در حوزه انتخاباتى دو سال ساکن باشد (صحیح است) و فقط از ایشان استدعا می‌کنم که عبارت را اصلاح کنند وقتى در حوزه انتخابیه دو سال مقیم بودند منظور حضرتعالى را تأمین خواهند نمود نظر ایشان این نیست که سایر شرایط انتخابات رعایت نشود. البته سایر شرایطى که در قانون هست باید حائز باشند مضافاً به این که این شرط که دو سال در محل بوده باشند اضافه شود و کسانی که در ولایات انتخاب می‌شوند این شرط را دارا باشندو من این شرط را مفید به حال مردم ولایات می‌دانم.

رئیس - آقای وزیر کشور.

وزیر کشور - عرض کنم که بنده استناد می‌کنم به مواد آیین که آقای دکتر عبده خواندند، البته بنده نظر دخالت در کار‌هاى داخلى به مجلس ندارم ولى همین طور که مقام ریاست فرمودند، این موادى را که پیشنهادکردم در حدود هر پیشنهادى که آقایان بفرمایند بنده موافقت می‌کنم ولى این پیشنهادى که جنابعالى فرمودید با این مواد ارتباطى ندارد و آیین‌نامه ما را به هم می‌زند و مطابق این جدول بنده متأسفم که نمی‌توانم قبول کنم.

سزاوار (مخبر) - اجازه می‌فرمایید

رئیس - بفرمایید.

مخبر - نکته‌اى که قابل توجه است این است که اگر این لایحه را قرائت کنند و مطالعه‏ کنند آقا ملاحظه می‌فرمایند در اغلب شهرستان‌ها اشخاصى که واجد شرایط باشند نیستند بنابراین حضرتعالى پیشنهاد خودتان را مسترد بفرمایید.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای سلطانى آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقای فولادوند به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم در کلیه شهرستان‌ها کلمه ده برابر مذکور در ماده 16 نظامنامه انتخابات مجلس سنا به سه برابر تبدیل و اصلاح شود

رئیس - بفرمایید.

فولادوند - پیشنهاد من این است که جناب آقای یمین اگر گوش بگیرند، بنده پیشنهادم این است

+++

که مطابق آیین‌نامه‌اى که قبلاً به تصویب مجلس شوراى ملى رسید بایستى در تهران عده‌اى را که می‌خواهند انتخاب بکنند پنج برابر آن معرفى شوند، تعداد این پنج برابر مطابق لایحه فعلى به دو برابر تقلیل داده شده ولى در ولایات را نوشته‌اند ده برابر. من این را می‌خواهم عرض کنم که تهران از سى وکیل پانزده وکیل را دارد و به این ترتیب می‌خواهند که آن 15 وکیل را هم از ولایات بگیرند، چرا؟ براى این که در ولایات 15 نفر نیست که سفیر وو زیر و این جور مشاغل داشته باشند. خلاصه تهرانى‌ها می‌خواهند آن 15 وکیل ولایات را هم بگیرند این است که بنده پیشنهاد کردم که ولایات سه برابر باشد و تهران دو برابر. و اصرار هم ندارم، بنده کلیه پیشنهاداتم را تذکر می‌دهم می‌خواهید قبول بکنید یا نکنید، بنده می‌خواهم عرض بکنم که در بروجرد پنج وزیر از کجا می‌توانید پیدا بکنید، جز این که وزیر و سفیرى را می‌خواهند به آنجا تحمیل کنند. (صحیح است) شما در شاهرود ده وزیر از کجا پیدا می‌کنید؟

رئیس - آقای رضوى‏

ابوالحسن رضوى - بنده از روى اصولى که امروز در مجلس با ماده‏ 12 برگزار شد که به طور کلى این پیشنهادها محل ورود دارد یا نه؟ نمی‌دانم ولى علاوه بر آن هم روی هم رفته با این تشکیلات ده برابر مجالى شده است از براى این که تمام افراد و اعضاى استان را بشود در موضوع انتخابات سنا شرکت داد. حسابش را وقتى می‌کنم اگر بنا بشود عدد بیاید پایین روی هم رفته باید انتخابات را یک درجه‌اى قرار داد که تمام استان در آن واحد بتوانند، یک وکیل مجلس سنا انتخاب کنند و اگر بنا باشد این طور نشود دو درجه‌اى باشد مجال می‌خواهند ازحیث نفر تا این که این نفرات تقسیم بشوند در یک استان که از مجموع اینها در درجه دوم یک نفر سناتور بیرون بیاید، بنابراین بنده تصور می‌کنم اگر سه برابر بشود روی هم رفته وضعیت انتخابات را در استان‌ها آن طورى که بنده در نظر دارم غیر این قرار می‌دهد، مگر این که دولت موافقت کند که اساساً چند برابر نباشد و همان عده لازمى که براى سناتورى باید انتخاب بشوند در نظر بگیرند، و الا ده برابر در استان‌ها ضرورت ندارد.

وزیر کشور - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

وزیر کشور - عرض کنم که آقای فولادوند فرمودند در بروجرد ده نفر پیدا نمى‌شوند منظور از این ترتیب این نیست که به ده نفر در بروجرد بیایند رأى بدهند یک نفر خواهد بود یا دو نفر، (فولادوند - ده نفر واجد شرایط باید باشد تا دو نفر انتخاب شود) جمعش را که بزنیم ده نفرمی‌شود. ولى از هر جایى یک نفر یا دو نفر هستند، اما راجع به پیشنهاد آقای سلطانى که رأى دادند و تصویب شد، چون براى دولت تولید اشکال می‌کند تقاضا می‌کنم که لایحه به کمیسیون ارجاع شود تا مطالعه بیشترى بشود.

مخبر - بنده هم تقاضا می‌کنم لایحه به کمیسیون ارجاع بشود.

بعضى از نمایندگان - قانون کار مطرح شود

5. تقدیم یک فقره لایحه راجع به املاک واگذارى از طرف آقای وزیر دارایى بقیه یک فوریت‏

رئیس - قانون کار گزارشش آمده است، آقای وزیر دارایى فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

گلشاییان (وزیر دارایی) - آقایان مسبوق هستند که در شهریور 1320 اعلیحضرت فقید کلیه املاک و مستغلات خودشان را به دولت واگذار کردند که به مصارف خیریه برسد و بعد هم چون راجع به این املاک یک دعاوى بود قانونى گذشت که در یک محکمه خاصى نسبت به این دعاوى رسیدگى شود ولى نظر این بود بعد از این که این املاک تکلیفش روشن شد، همان منظورى را که نسبت به این املاک داشتند انجام شود (یک نفر از نمایندگان - دیگر املاکى نمانده همه‌اش را برده‌اند) بنده نمی‌خواهم عرض کرده باشم این تذکرى که ایشان دادند شاید یک قسمتش هم شده باشد، به هر صورت در نظر گرفته شده است که یک ماده واحده‌اى با قید یک فوریت به مجلس پیشنهاد شود که این املاک مجدداً به اعلیحضرت همایونى واگذار شود، به شرط این که موقوفه باشد (صحیح است) البته این املاک یک قسمتى هست که تکلیفش روشن شده است از نظر این که یا اعتراض نشده، یا بعد از شش ماه اعتراض شده است و حکم بر له دولت صادر شده است آنها به طور قطع فعلاً واگذار می‌شود. نسبت به املاکى که هنوز تکلیف آنها در دعاوى روشن نشده به تدریجى که احکام از محکمه صادر شد و حق اشخاص مسلم شد به اشخاص واگذار مى‌شود اگر مسلم شد که مال دولت است که این املاک هم مثل سایر املاکی که واگذار می‌شود، واگذار می‌گردد، البته یک قسمت هم راجع به مستغلات و ابنیه‌اى بوده است که در اختیار ادارات دولتى هست البته این قسمت را موافقت فرمودند که در اختیارات ادارات دولتى استفاده بکنند. (صحیح است)

رئیس - لایحه یک فوریت دارد و قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شورای ملى: چنان که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است در 20 شهریور ماه 1320 اعلیحضرت فقید کلیه املاک و مستغلات خریدارى خود را به دولت واگذار نمودند که به مصارف خیریه برسد و چون نسبت به این املاک اشخاص ادعاهایی داشتند قانونى در 22 خرداد 1321 از مجلس شورای ملى گذشت که اشخاصى که دعاوى دارند در ظرف مدت شش ماه در محکمه حاضر و به محکمه عادى املاک واگذارى مراجعه نمایند چون منظورى که از واگذارى املاک مزبور براى مصرف خیریه بوده در این مدت انجام نشده بنابراین این در نظرگرفته شد، املاکى که نسبت به آنها اقدامى نشده یا اگرشده به ملکیت قطعى دولت در آمده است مجدداً به ملکیت اعلیحضرت همایون شاهنشاهى واگذار که املاک مذکور را وقف به مصارف خیریه بفرمایند براى این منظور ماده واحده زیر به قید دو فوریت پیشنهاد و استدعاى تصویب را دارد.

ماده واحده - املاک و مستغلات اعلیحضرت شاهنشاه فقید که مطابق فرمان همایونى مورخ 20 شهریور 1320 به دولت واگذار شده است تا به مصارف خیریه برسد (به استثناى اراضى که در آنها کارخانه تأسیس شده و ابنیه و ساختمان‌‌هاى توابع آنها و همچنین املاک و مستغلاتى که به موجب حکم دادگاه‌‌هاى مربوطه به استناد قانون املاک واگذارى مصوب خرداد 1321 ملک اشخاص شناخته شده و یامنعبد می‌شود) در این تاریخ به ملکیت اعلیحضرت همایونى برمی‌گردد که بنا به تصمیمى که اتخاذ فرموده‌اند به نام موقوفه خاندان پهلوى نامیده شود و عوائد آن به مصرف امور خیریه برسد. اداره بهره‌بردارى املاک و مستغلات مزبور به عهده سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى خواهد بود و سازمان آنها را به هر نحو که صلاح بداند بهر ه‌بردارى نموده و عوائد حاصله را به نحوی که اعلیحضرت همایون شاهنشاهى در وقف‌نامه قید خواهند فرمود به مصرف می‌رساند.

این واگذارى در مورد املاک و مستغلاتى که تا این تاریخ ملک قطعى دولت شناخته شده فوراً، و در مورد بقیه بلافاصله پس از صدور حکم قطعى دادگاه‌هاى مربوطه بر له دولت نسبت به هر یک از آنها انجام خواهد گرفت. براى استفاده مجانى از ابنیه‏ که مورد استفاده قطعى ادارات دولتى است ترتیب خاصى بین سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى و ادارات دولتى داده خواهد شد.

نخست وزیر محمد ساعد. وزیر دارایى. گلشاییان وزیر دادگسترى دکتر سجادى‏

رئیس - تقاضاى یک فوریت شده البته اگر فوریتش تصویب شد به کمیسیون می‌رود فوریت لایحه مطرح است آقای برزین.

برزین - موافقم‏

رئیس - آقای دهقان‏

دهقان - موافقم‏

رئیس - آقای معتمد دماوندى.

معتمد دماوندى - بنده مخالفم.

رئیس - بفرمایید.

معتمد دماوندى - از این نیت خیرخواهانه اعلیحضرت همایون شاهنشاهى که همواره به ملت خود ابزار می‌دارند، عموم نمایندگان ملت و افراد ملت متشکر هستند. اما یک نکته کوچک اینجا هست که بنده از آن بابت مخالفت کردم عده زیادى از املاک خالصه متعلق به دولت بوده که در زمان حیات اعلیحضرت فقید خریدارى شده بعد از وقعه شهریور در مرکز با دسته‌بندی‌هاى قوى این املاک خالصه‌جات دولتى را به نام خودشان بردند اینجا لازم بود جناب آقای وزیر دارایى این لایحه را پس بگیرند و یک ماده به آن اضافه بکنند که با مراجعه به دفاتر جزو جمع دولت املاکى که سابقه خالصه دارد و متنفذین این مملکت به ناحق آنها را بردند آنها هم واگذار بشود (صحیح است) و برگردد خیلى‌ها هستندو بنده از ذکر اسامیشان خوددارى می‌کنم و دلایل کافى هم دارم و اگر من شرفیاب شدم حضور اعلیحضرت همایونى عرض خواهم کرد. اسامى آن اشخاص را که چند پارچه ملک گرفته‌اند.

رئیس - اعلام رأى راجع به فوریت لایحه شده است و عده کم است.

+++

دکتر اعتبار - بنده اخطار نظامنامه دارم‏

رئیس - بفرمایید.

دکتر اعتبار - از این نظامنامه مجلس شوراى ملى گویا یک نسخه فقط خدمت جناب آقای رئیس است و بنده خیال می‌کنم جناب آقای رئیس فرمودندکه به ما ندهند براى این که فقط خودشان بدانند. وقتى ماده اخطار را می‌رسید باید یک نسخه داشته باشیم که بگوییم.

رئیس - به همه داده‌اند

نمایندگان - به هیچ کس نداده‌اند.

6. موقع جلسه آینده - ختم جلسه‏

رئیس - بلى آن نظامنامه که اصلاح شد هنوز چاپ نشده و به بنده هم نداده‌اند، زیر چاپ است و به همه خواهند داد. گویا فردا تمام می‌شود، چون یک نفر کم است براى اخذ رأى نسبت به فوریت لایحه و وقت هم تمام شده، جلسه را ختم می‌کنیم. جلسه پس‌فردا روز سه‌شنبه خواهد بود فوریت این لایحه و قانون کار در دستور است.

(جلسه نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى - رضا حکمت

شماره 636. د                  روز و دستور جلسه آینده                  16 - 3 - 28

نظر به ماده 93 آیین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى روز و ساعت تشکیل جلسه آتیه مجلس شوراى ملى و دستور آن در روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى درج مى‌شود:

روز تشکیل جلسه آینده - سه‌شنبه 17 خرداد ماه 1328

ساعت تشکیل جلسه - سه ساعت قبل از ظهر

دستور جلسه:

1. اخذ رأى نسبت به فوریت لایحه برگشت املاک واگذارى به ملکیت اعلیحضرت همایون شاهنشاهى براى امور خیریه‏

2. طرح پیشنهادى جمعى از آقایان نمایندگان راجع به اجراى گزارش کمیسیون‌هاى بازرگانى و پیشه و هنر و دادگسترى مربوط به کاران گرو کارفرمایان‏

3. گزارش راجع به آموزش و پرورش اجبارى و مجانى‏

4. گزارش راجع به اصلاح قانون دانشگاه‏

5. گزارش راجع به معافیت ماشین‌های کشاورزى از عوارض گمرکى‏

6. گزارش راجع به مالیات‌هاى مستقیم‏

7. گزارش راجع به اصلاح قانون انتخابات‏

8. بودجه سال 1328

9. گزارش راجع به تعویض املاک‏

10. انتخاب دو نفر کسرى اعضای دیوان محاسبات

اداره دفتر مجلس شوراى ملى

+++

شماره 2548 - 5532                      9 - 3 - 328

آقای على‌اکبر مخلص سردفتر ازدواج و طلاق رودبار دامغان

نظر به این که بر اثر گزارش واصله در مورد ثبت واقعه ازدواج غیرقانونى تحت تعقیب دادسرا و دادگاه انتظامى سردفتران قرار گرفته‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفتر ازدواج معلق مى‌نماید. وزیر دادگسترى‏

شماره 490 - 5514                        9 - 3 - 328

آقای محمد علمى اقبلاغى سردفتر ازدواج و طلاق قریه اقبلاق اهر

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامى سردفتران قرار گرفته‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق معلق می‌نماید

وزیر دادگسترى شماره 2834 - 5516              9 - 3 - 328

آقای ابراهیم مرتضوى طباطبایى زواره

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در قصبه زواره اردستان اصفهان براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 2804 - 5522                                  9 - 3 - 428

آقای غلامعلى سنایى

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم مشهد منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگسترى‏

شماره 2190 - 5532                      9 - 3 - 328

آقای سید جعفر مانعى مهرى سردفتر ازدواج و طلاق دهستان گاه ماشین سبزوار

به موجب این ابلاغ استیفا شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 2188 - 5530                      9 - 3 - 328

آقای محمدباقر شریعتى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق ابدال آباد جام

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامى سردفتران قرار گرفته‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد و طلاق معلق می‌نماید.

وزیردادگسترى

شماره 2648 - 5528                      9 - 3 - 328

آقای على مقیمى‌نژاد سردفتر ازدواج سرآسیاب کرمان

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب دادگاه انتظامى سردفتران قرار گرفته‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفتر ازدواج معلق مى‌نماید.

شماره 2698 - 5506                      9 - 3 - 328

آقای سیدحسین ایرن‌مدار دفتریار درجه اول تهران به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم قم منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى

شماره 2729 - 6133                      4 - 3 - 328

آقای محمود ضیایى به موجب این ابلاغ دفتر شما را در قریه خایرکلا (جزء دهستان بالاتجن شاهى) براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد.

وزیر دادگسترى

شماره 2464 - 5138                      4 - 3 - 328

آقای جعفر الاشتى

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم بلوک سوادکوه منصوب می‌شوید. طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

 وزیر دادگسترى

شماره 3003 - 5206                      7 - 3 - 328

آقای سید کاظم امام سردفتر اسناد رسمى شماره 136 تهران

چون به موجب دادنامه قطعى مورخه 13 - 3 - 28 دادگاه بدوى انتظامى سردفتران محکوم به توبیخ با درج در روزنامه رسمى شده‌اند لذا اداره کل ثبت به این وسیله مفاد دادنامه مزبور را در مورد شما اجرا می‌نماید.

مدیرکل ثبت

شماره 2631 - 5204                      7 - 3 - 328

آقای سید على‌اکبر طباطبایى سردفتر اسناد رسمى شماره 115 تهران

چون به موجب دادنامه قطعى مورخه 13 - 2 - 28 دادگاه بدوى انتظامى سردفتران محکوم به توبیخ با درج در روزنامه رسمى شده‌اید لذا اداره کل ثبت به این وسیله مفاد دادنامه مزبور را در مورد شما اجرا مى‌نماید.

مدیرکل ثبت

شماره 3017 - 516                        7 - 3 - 328

آقای عزالدین حق‌بیان سردفتر اسناد رسمى بابل

نظر به گزارش واصله چون رفتار و کردار شما منافى با حسن جریان امور دفترخانه است طبق ماده 43 قانون دفتر اسناد رسمى براى مدت سه ماه از شغل سردفترى اسناد رسمى و گواهى صحت امضا منفصل می‌شوند

وزیر دادگسترى

شماره 2890 - 5194                      7 - 3 - 328

آقای محمد‌حسین اشراقى سردفتر اسناد رسمى شماره 88 تهران

نظر به این که تحت تعقیب دادگاه انتظامى سردفتران قرار گرفته‌اید وزارت دادگسترى به موجب این ابلاغ طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى تا خاتمه رسیدگى انتظامى شما را تصدى دفاتر اسناد رسمى و گواهى صحت امضا معلق می‌نماید

وزیر دادگسترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294485!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)