کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/28]

جلسه: 168 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه دوازدهم خرداد ماه 1328  

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات مجلس

2. تصویب لایحه مازاد غله

3. تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

4. انتخاب دو نفر منشی

5. تصویب فوریت لایحه برنامه

6. تصویب دو فوریت لایحه اصلاحی سنا

7. قرائت‌نامه آقای نخست وزیر و طرح نمایندگان مربوط به قانون کار و تصویب این که با دو فوریت جزء دستور باشد

8. قرائت اسامی‌ غایبین جلسه قبل

9. اتمام شور اول لایحه هواپیمایی و ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 168

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه دوازدهم خرداد ماه 1328

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات مجلس

2. تصویب لایحه مازاد غله

3. تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

4. انتخاب دو نفر منشی

5. تصویب فوریت لایحه برنامه

6. تصویب دو فوریت لایحه اصلاحی سنا

7. قرائت‌نامه آقای نخست وزیر و طرح نمایندگان مربوط به قانون کار و تصویب این که با دو فوریت جزء دستور باشد

8. قرائت اسامی‌ غایبین جلسه قبل

9. اتمام شور اول لایحه هواپیمایی و ختم جلسه

 

دو ساعت و سه ربع قبل از ظهر مجلس به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات مجلس

رئیس - نسبت به صورت مشروح نظری نیست؟ آقای فولادوند بفرمایید.

فولادوند - در دو جلسه گذشته مجلس که آقایان نمایندگان راجع به مازاد غله مذاکراتی کردند بنده هم اظهاراتی کردم و البته اظهارات بنده از جهت رفاه و آسایش مردم بود،و یقین دارم با سرپرستی که جناب آقای گلشاییان از وزارت دارایی دارند و با حسن نظری که کلیه آقایان نمایندگان به ایشان دارند مأمورین حتماً نسبت به مردم ارفاق بیشتری خواهند کرد و در صورت مجلس این طور هست اما در روزنامه‌ها این طور منعکس شده است که بنده گفتم تمام مأمورین غله نادرست هستند بنده همچون اظهاری نکردم (صحیح است) البته مأمور نادرست هست مأمور درستکار هم در اداره غله هست، ما مأمورین خیلی خوبی آن جا داریم، آقای صاحب جمع مرد خوبی است امثال ایشان در اداره غله هستند آقایان می‌دانند که بنده همچون اظهاری نکردم خواستم این قسمت در صورت جلسه قید شود.

رئیس - آقای قبادیان نسبت به صورت مشروح نظری دارید؟ بفرمایید.

قبادیان - عرض کنم نظامنامه داخلی مجلس هنوز کاملاً توزیع نشده است چون آقایان بایستی از مواد آن اطلاع داشته باشند دستور بفرمایید توزیع کنند اگر طبع هم شده که توزیع نشده، زیرا اگر آقایان نمایندگان اظهاری طبق نظامنامه داشته باشند نمی‌توانند به عرض مجلس برسانند این را استدعا می‌کنم اقدام بفرمایید که طبع و توزیع بشود.

رئیس - آیین‌نامه جدید تحت چاپ است آیین‌نامه قبل هم که منتشر شده نزد آقایان هست چهار نفر از آقایان تقاضای صحبت کرده‌اند.

حاذقی - اگر آقای رئیس صلاح بدانید امروز وارد دستور بشویم و بعد آقایان صحبت کنند.

2. تصویب لایحه مازاد غله

رئیس - تقاضای آقایان باشد برای جلسه بعد اول جلسه فعلاً وارد دستور می‌شویم انتخاب دو نفر منشی هم طبق آیین‌نامه جدید لازم است به عمل بیاید و آیین‌نامه اجرا بشود آقایان در نظر دارند که جلسه قبل کار لایحه غله تمام شد (صحیح است) و بعد اعلام رأی گردید و حالا باید رأی بگیریم عده هم کافی است، با آن اصلاحاتی که به عمل آمده است رأی می‌گیریم، آقایانی که موافق هستند قیام کنند (اکثراً برخاستند) تصویب شد (یک نفر از نمایندگان - حالا باید با ورقه رأی گرفت) خیر ورقه لازم ندارد آقای وزیر دارایی فرمایشی دارید؟ بفرمایید

3. تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

وزیر دارایی - بدواً خواستم از توجهی که آقایان نمایندگان محترم راجع به غله فرموده بودند و کمکی که به تأمین ارزاق مملکت نمودند بدین وسیله

+++

تشکر کرده باشم ضمناً دو لایحه است که می‌خواهم تقدیم بکنم یکى مربوط به وظایف ژاندارمرى است، آقایان مسبوق هستند که ژاندارمرى دو وظیفه دارد، یک وظیفه‌اش تأمین امنیت داخلى است. وظیفه دیگرش هم که به عنوان ضابط عدلیه است در نظرگ رفته شده است آن قسمت که مربوط به ضابطین عدلیه است ضمیمه وزارت کشور بشود و آن قسمت دیگر هم که مربوط به امنیت و انتظامات داخلى است با بودجه‌اش به وزارت جنگ داده شده است و براى این که آن مأمور ژاندارمرى که باقى می‌ماند و کار‌هاى مربوط به عدلیه و محاکم را می‌کند بتواند راحت زندگى کرده باشد و خداى نکرده سوءاستفاده نکرده باشد در نظر گرفته شده است حقوق آنها دو برابر شده است (احسنت) این لایحه‌اى که تقدیم می‌شود براى تفکیک این دو قسمت از وظایف ژاندارمرى است و اضافه کردن حقوق ژاندارمرى که دو برابر حقوق فعلى می‌شود لایحه دیگر مربوط به تبصره‌‌هاى می‌شود که در قانون برنامه گذشته می‌باشد. یک تبصره‌ای است که در ظرف 3 ماه سازمان برنامه مکلف است برنامه‌‌هاى اجرایى هفت ساله را تنظیم و به تصویب کمیسیون برساند(صحیح است) آقایان مسبوق هستید مشاورینى که براى برنامه استخدام شده بودند بایستى در ظرف 4 ماه راپورت خودشان را بدهند راپورتشان در اواخر تیر داده خواهد شد و چون سه ماه منقضى شده است و عملاً چون نمى‌دانستند که برنامه را به مجلس تقدیم بکنند این است که استدعا شده است اجازه داده بشود به هیئت برنامه که مطابق نظر متخصصین برنامه یک سال را تنظیم می‌کنند با نظر متخصصین اجرا بشود و نتیجه‌اش را با برنامه علمى سال‌هاى بعد به تصویب مجلس برساند ضمناً در ماده 10 قانون برنامه اشاره شده بود که سازمان برنامه اساسنامه و آیین‌نامه‌‌هاى اجرایى خود را باید تنظیم کند و به تصویب شوراى عالى برنامه برسد و بعد هم به تصویب کمیسیون و اجرا شود چون فرصت و مجال نیست و اجراى برنامه بایستى هر چه زودتر شروع شود در این لایحه براى این قسمت هم اختیاراتى براى سازمان برنامه تقاضا شده است و این لایحه با یک فوریت تقدیم شده است که در فوریت آن مذاکره بشود بعد اگر پیشنهاداتى هست برود در کمیسیون و آنجا مطرح شود

رئیس - قرائت می‌شود و به کمیسیون‌ها مربوطه ارجاع می‌گردد

بعضى از نمایندگان - با فوریت تقاضا شده است.

رئیس - به فوریتش بعداً رأى گرفته می‌شود.

اردلان - آقای رئیس راجع به انتخاب دو نفر منشى رأى بگیرند

رحیمیان - راجع به قانون کار.

دکتر بقایى - بنده عرضى دارم.

رئیس - چون در جلسه ماقبل جناب آقای یمین اسفندیارى فرمایشاتى فرمودند بنده قبل از دستور از مجلس اجازه می‌خواهم چند کلمه صحبت کنم.

رئیس - راجع به صحبت قبل از دستور اینجا موافقت شد که براى جلسه بعد باشد ممکن است جلسه بعد آقا بیانات خودتان را بفرمایید.

رحیمیان - اجازه‌ها محفوظ است براى آن جلسه؟

4. انتخاب دو نفر منشى‏

رئیس - شروع می‌شود به انتخاب دو نفر منشى مطابق آیین‌نامه جدید. (اخذ آرا به عمل آمد)

رئیس - قبلاً باید متذکر شوم که اولاً طبق آیین‌نامه جدید سه نفر از آقایان با قرعه باید به نام نظار انتخاب بشوند با دو نفر از از آقایان منشى‌ها براى استخراج آرا ثانیاً مهره تفتیشیه بگیرد این دو ماده مربوطه قرائت می‌شود اگر این انتخاب را آقایان قبول دارید به این ترتیب که شروع شده است موافقت بفرمایید و الا تجدید می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 161 - انتخاباتی که در جلسه علنى براى تعیین هیئت رئیسه به عمل می‌آید و هم چنین انتخاباتی که براى تعیین اعضای کمیسیون‌ها می‌شود نیز سایر انتخابات راجع به اشخاص و همین طور انتخاب هیئت رئیسه کمیسیون‌‌هاى مجلس باید با رأى مخفى و با ورقه باشد.

رئیس - و رأى مخفى را اینجا توضیح داده اخذ رأى مخفى به ترتیبى است که در باب اخذ رأى علنى با اوراق ذکر شده منتها در این مورد بدواً سه نفر براى نظارت در اخذ و استخراج آرا به قرعه معین می‌شود که با دو نفر از منشیان ‏(به تشخیص رئیس) انجام وظیفه نمایند

بعضى از نمایندگان - رأى بگیرید.

رئیس - آقای امیر تیمور فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

امیر تیمور - به اعتقاد بنده اگر در تشریفات انتخاب منشى‌ها دقت بشود خللى به اصل انتخاب وارد نمى‌شود (صحیح است) مقصود موافقت مجلس است که انجام شده و به اعتقاد بنده مورد تصدیق همه آقایان نمایندگان است مقام ریاست هم این کار را خاتمه پذیرفته تلقى بفرمایید.

رئیس - مقصود این است که اگر کسى نسبت به این طرز انتخاب اعتراض بکند وارد است این است که خواستم تذکر داده باشم چون برخلاف نظامنامه نباید عملى شده باشد.

نورالدین امامى - نظرآقای امیر تیمور را بنده‏ موافق نظامنامه نمی‌دانم باید انتخابات تجدید بشود چون این طرز مخالف آیین‌نامه است ما می‌خواهیم که نظامنامه عمل بشود یک رأى گرفتن بهتر از این است که آیین‌نامه را زیر پا بگذاریم و عمل نکنیم امر بفرمایید تجدید کنند عده هم همان عده است.

رئیس - آقایان نتیجه را اعلام نفرمایید. چون باید به حکم قرعه سه نفر براى نظارت آرا انتخاب شوند.

ابوالقاسم امینى - موافق و مخالف صحبت کرد حالا رأى بگیرید.

رئیس - اگر آقایان اجازه می‌دهید در مجلس رأى گرفته شود اگر مجلس تصویب نکرد و خواست نظامنامه اجرا شود دوباره تجدید می‌کنیم.

مکى - نسبت به آیین‌نامه که نمی‌شود رأى گرفت.

سزاوار - یک مورد به خصوصى است.

رئیس - اشتباهى شده تعیین هیئت نظار برطبق نظامنامه حذف شده است.

رحیمیان - این سابقه می‌شود.

رئیس - بنابراین دوباره انتخاب می‌شوند اول راجع به انتخاب سه نفر نظار.(مراسم اقتراع به عمل آمد)

فولادوند - آقای مسعود ثابتى‏ (نبودند) آقای فاضلى ‏(نبودند) آقای علی‌محمد غضنفرى، آقای برزین، آقای محمد آخوند جرجانى.

رئیس - آقایان نظار تشریف بیاورند.

معتمد دماوندى - بنده چون کاندید نیستم استدعا می‌کنم که بنده را ننویسند آقایان. (اسامى آقایان به شرح ذیل خوانده شده و اخذ و استخراج آرا به عمل امد)

آقایان: لاهوتى، شریف‌زاده، معتمد دماوندى، اردلان، دکتر فلسفى، سزاوار، حاج حاذقى، کشاورز صدر، دکتر بقایى، مکى، بهادرى، دکتر عبده، اسلامى، حائرى‌زاده، صفوى، رضوى شیرازى، کفایی، امیر تیمور، ابوالقاسم امینى، دکتر مصباح‌زاده، دکتر آشتیانى، کهبد، اعزاز نیک‌پور، آصف، محمود محمود، صادقى، حسین وکیل، نورالدین امامى گنابادى، آشتیانى‌زاده، امامى اهرى، نبوى، وثوق، سلطان‌العلما، دکتر اعتبار، مامقانى، آزاد، مشایخى، ملکى، قبادیان، مهدى ارباب، دولتشاهى، نصرت‌الملک ملکى، ملک مدنى، تولیت، عدل اسفندیارى، دکتر امینى، یمین اسفندیارى، مهندس خسرو هدایت پالیزى، قهرمان، عباسى، عباس مسعودى، دکتر متین دفترى، بواغیان، لیقوانى، افشار، دکتر ملکى، مکرم، شریعت‌زاده، اسدى، عامرى، ایلخان ظفر بختیارى، صفا امامى، معین‌زاده، سلطانى، عرب شیبانى، شهاب خسروانى، خوئی‌لر، باتمانقلیج، امیر نصرت اسکندرى، حاج آقا رضا رفیع، ناصرى، على وکیلى، صاحب‌دیوانى، ارباب گیو، تقی‌زاده، احمد فرامرزى، ظفرى، نواب، ناصر ذوالفقارى، دکتر معظمى، خسرو قشقایى، قوامى، ملک‌پور، جرجانى موسوى، برزین، دادور، فولادوند، غضنفرى.

رئیس - مطابق نظامنامه جدید اکثریت نسبى است، آقای حاذقى و آقای کشاورز صدر با 44 و 43 رأى به سمت منشى انتخاب شده‌اند.

دکتر عبده - تقاضاى فوریت لایحه که آقای وزیر دارایى دادند شده است.

رئیس - نسبت به لایحه‌اى که آقای وزیر دارایى راجع به برنامه دادند تقاضاى فوریت شده است.

مکى - باید طبع وتوزیع شود

5. تصویب فورى لایحه برنامه

رئیس - تقاضاى یک فوریت شده است قرائت می‌شود بعد راجع به یک فوریتش رأى گرفته می‌شود و به کمیسیون می‌رود طبع و توزیع ندارد.(به شرح ذیل قرائت شد)

مجلس شوراى ملى - طبق ماده واحده قانون اجراى مقررات کمیسیون برنامه سازمان برنامه بایستى برنامه عملى هفت ساله را در ظرف 3 ماه به تصویب کمیسیون برساند ولى چون کار شناسانى که مأمور کمک در تهیه پیشنهادات مربوطه بوده‌اند طبق پیمان منعقده گزارش نهایی خود را قبل از پایان تیر ماه 1328 نخواهند داد تنظیم برنامه عملى‏ قبل از وصول گزارش مزبور خاصه در مدت کوتاهى اساساً ممکن و قطعى نخواهد بود و چون تشریفاتى که براى وضع و تصویب‏ اساسنامه و آیین‌نامه‌ها و

+++

و مقررات مالى و استخدامى و بودجه و غیره در قانون برنامه پیش‌بینى شده است باعث تعویق کار خواهد گردید و نظر به این که قاطبه مردم انتظار دارند لااقل یک قسمت از عملیات برنامه هر چه زودتر شروع و با سرعت پیشرفت نماید، بنابراین ماده واحده زیر با قید یک فوریت پیشنهاد می‌گردد:

ماده واحده - به دولت اجازه داده می‌شود عملیاتى را که سازمان برنامه در ظرف یک سال از تاریخ تصویب این قانون مفید و به تدریج قابل اجرا می‌داند در حدود اعتبارات قانونى مصوب براى سال‌هاى 1327 و 1328 تصویب نموده و اجازه اجراى آن را به سازمان بدهد و در پایان سال گزارش این عملیات را به ضمیمه برنامه عملى سال‌هاى بعد که توسط سازمان تهیه شده باشد به کمیسیون برنامه مجلس شورای ملى براى تصویب بفرستد.

تبصره - براى تسریع در انجام عملیات موضوع این ماده سازمان برنامه مجاز خواهد بود اساسنامه و آیین‌نامه‌‌هاى مالى و استخدامى و بودجه خود را به ترتیبى که براى حسن انجام کار لازم تشخیص شود بدون رعایت تبصره 3 ماده واحده 26 بهمن 1327 تهیه و پس از تصویب شوراى عالى برنامه به طور آزمایش به موقع اجرا گذارد - نخست وزیر محمد ساعد - وزیر دارایى گلشاییان.

ملک مدنى - بنده اگر به نام مخالف اینجا صحبت می‌کنم براى یک تذکراتى هست که می‌خواهم بدهم و جز راه مخالفت طریق دیگرى نداشت به این جهت به نام مخالف عرایضى می‌کنم و الا اصولاً با برنامه موافقم بنده اگر روى برنامه صحبت می‌کنم براى تأخیر و تعویقى است که در اجراى برنامه تاکنون شده و مردم انتظار دارند که هر چه زودتر این موضوع برنامه 7 ساله که الان مدت‌ها است مورد بحث مى‌باشد قدم‌هاى اساسى برداشته شود (صحیح است) هر روز اشخاص دسته دسته آذربایجانى، غربى، خراسانى می‌آیند به ما مراجعه می‌کنند و انتظار دارند که کار براى آنها فراهم شود (نورالدین امامى - گرسنه و بیچاره‌ها) و من نمى‌دانم که اساساً چه اقدامى براى این کار شده است اگر اشکالاتى بوده است این را مى‌بایست همان روز اول تهیه کنند بردارند بیاورند حالا لایحه آن را آورده‌اند مجلس دولت، همه براى پیشرفت کار برنامه کاملاً مساعد است و مخالف هم ندارد بنده اعتراض دارم به این روشى که تاکنون عمل شده اگر د رآینده هم بخواهد به این سستى و کندى هیئت برنامه کار کند به نظر بنده مفید واقع نمی‌شود هیئت برنامه باید بنشیند از جنبه تئورى خارج شود و جنبه عملی به خودش بگیرد یکى از این مسائلى که لازم است این است که راه‌هاى کشور باید آسفالته بشود راه‌هایى که در مملکت هست و اگر شروع به آسفالته کردن کشور بکنند این کارگر‌هاى بیکار که هر روز در خانه ما را گرفته‌اند و کار می‌خواهند مشغول کار می‌شوند، موضوع دیگرى که ضرورت دارد به عقیده بنده توجه به امور کشاورزى است این مطلب را در شوراى عالى کشاورزى آن روزى که آقایان نمایندگان تشریف داشتند عرض کردم حالا هم عرض می‌کنم چون حالا خوشبختانه معلوم شدکه مسئول در برابر مجلس در موضوع برنامه کیست براى این که جناب آقای گلشاییان وزیر دارایى این لایحه را امضا کرده‌اند مسئول رسمى در برابر مجلس هستند و این کار صحیحى هم بوده براى این که این کار برنامه باید معلوم شود چه کسى مسئول آن است در برابر مجلس پول که گرفته می‌شود و خرج می‌شود ما باید بفهمیم که اگر تخلفى شد و کارى نشد معلوم بشود که ما باید از چه کسى سؤال و پرسش کنیم و حالا معلوم شد که مسئول وزارت دارایى است و یک قسمت مهمى سر و کارشان با جناب آقای گلشاییان است (صحیح است) البته این هیئتى که براى برنامه انتخاب شده‌اند انصافاً اشخاص شایسته‌اى هستند بنده این را باید عرض کنم این تشریفاتى که دائماً در رادیو و روزنامه‌ها می‌شنویم باید کم کنند و مثل جاهایى دیگر همان طورى که نیات اعلیحضرت همایونى جنبه عملى به خودش می‌گیرد عملى بشود موضوع دیگر هم این بود اشار‌ها‌ى به یک تبصر‌ه‌اى شد که گویا خیال می‌کنم از طرف یکى از آقایان بود خاطرم نیست که پیشنهاد شد باید هیئت برنامه از مستخدمین فعلى براى سازمانش استفاده بکند همین طور سربسته گفته شد و حدس می‌زنم که شاید مربوط به این تبصر‌ه‌اى که فرموده‌اند باشد قصد وزارت دارایى این بوده است که دستشان باز باشد که دو مرتبه استخدام جدید به عمل بیاورد بنده اینجا عرض می‌کنم که مصلحت کشور نیز یک مرد مصلحى هستید می‌آیید در کمیسیون بودجه قوانین و مصوبات را می‌گذرانید و سختى می‌کنید ترفیع مستخدم رتبه 5 و 6 را در سال 27 و 28 نمی‌دهید دیگر نباید استخدام جدید کنید این عمل شما برخلاف مصلحت و مخالف استعداد و بنیه مالى کشور است شما این همه مستخدم دارید اگر مستخدم فنى می‌خواهید مجلس رأى داد که شما مجاز هستید اشخاص فنى استخدام کنید و اگر مستخدم ادارى می‌خواهید به نظر من استخدام جدید صلاح نیست بنده خواستم این مطلب را به طور تذکر عرض کنم امیدوارم که هیئت سازمان برنامه شوراى عالى و همین طور هیئت نظارش را که لابد لایحه آن را می‌آورید و خود وزارت دارایى یک قدم‌هایى بردارند که ما از 5 روز دیگر 10 روز دیگر ببینم که کار شروع شده و گزارش هم در رادیو داده شود که آسفالت فلان جاده شروع شده و مشغول آسفالت هستند این آذربایجانی‌هاى بیچار‌ه‌اى که دائماً در خانه آقایان را می‌گیرند همین طور غربی‌ها خراسانی‌ها و جنوبی‌ها و یا سایر نقاط این اشخاص بروند کار کنند، مردم از بیکارى ستوه آمده‌اند و برنامه باید قدم اولش این باشد که کار براى مردم فراهم کند و این کارگر‌هایى که بازوى قوى دارند مشغول کار شوند

رئیس - آقای رضوى موافقید؟ بفرمایید.

رضوى - تنها امید کشور به این است که هر چه زودتر برنامه شروع به فعالیت کند (صحیح است) و یک راه‌حلى و یک علاجى براى بدبختى‌‌هاى مردم مملکت فراهم کند (صحیح است) اگر چه هنوز ایهام در اطراف برنامه زیاد است و نمی‌دانم که برنامه کى شروع خواهد شد و به چه صورت شروع خواهد گردید ولى در هر حال چون دواى منحصر است از این جهت تمام مردم کشور چشم به راه هستند که هر چه زودتر شروع بشود مفیدتر به حال مملکت است با این جهت بنده خواستم خدمت آقایان عرض کنم که موافقت بفرمایید که فوریت لایحه تصویب بشود.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت این لایحهآ که موافقند قیام بفرمایید (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون برنامه ارجاع می‌شود، آقای وزیر کشور بفرمایید.

6. تصویب دو فوریت لایحه اصلاحى سنا

وزیر کشور - چون قریباً فرمان همایونى راجع به انتخابات مجلس سنا از طرف اعلیحضرت همایونشاهنشاهى شرف صدور خواهد یافت. یک مختصر اصلاحى لازم است در نظامنامه اجراى انتخاب مجلس سنا که باید به عمل بیایند، موضوعى به عرض آقایان خواهد رسید یکى راجع به شرکت سایر ایرانیان که مذهب اسلام ندارند (صحیح است) و در موقعى که لایحه مربوط به آن مطرح بود این قسمت از قلم افتاده بود و نظر آقایان هست که تمام ملت ایران در مقابل قانون مساوى هستند از این جهت این لایحه تقدیم می‌شود در آن لایحه‌اى که راجع به انتخابات تقدیم گشته بود براى تهران در نظر گرفتند که در دفعه اول 5 برابر انتخاب می‌شوند یعنى مثلاً کاندید تهران که 15 نفر هستند یعنى عده سناتورها 15 نفر هستند کاندیدهایی که اسم می‌نویسند 75 نفر باشند این کار در عمل اشکالى پیدا کرده است از این جهت تقاضا کردم این لایحه‌اى که به قید دو فوریت تقدیم می‌شود به کمیسیون برود و امیدوارم که مورد تصویب واقع بشود لایحه دیگرى که تقدیم می‌کنم و فوریت ندارد و به کمیسیون خواهد رفت راجع به مرحوم دادور است که براى وراثش یک مقررى قرار گذاشته شود.

دهقان - راجع به شرکت زنان در انتخابات هم آقای وزیر کشور اقدام بفرمایید (همهمه نمایندگان)

رئیس - قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست مجلس شورای ملى، چون قریباً فرمان همایونى راجع به انتخابات مجلس سنا از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاهى شرف صدور خواهد یافت و مختصر اصلاحاتى در قانون اجازه اجراى نظامنامه انتخابات مجلس سنا ضرورت حاصل کرده است ماده واحده زیر را با قید دو فوریت تقدیم و تصویب آن را تقاضا دارد.

ماده واحده - اصلاحات ذیل نسبت به قانون اجازه اجراى نظامنامه انتخابات مجلس سنا به عمل می‌آیند.

1. ایرانیان زردشتى، کلیمى و مسیحى مذهب نیز از حق انتخابات مجلس سنا استفاده می‌نمایند

2. کلمه 5 برابر مذکوره در ماده 16 نظامنامه انتخابات مجلس سنا راجع به منتخبین تهران به دو برابر تبدیل و اصلاح می‌شود.

3. در انتخابات درجه اول کسانى که واجد شرایط انتخاب شدن هستند ملزم نخواهند بود از شغل دولتى یا ملى خود استعفا دهند ولى چنانچه در درجه دوم انتخاب شوند در صورت قبول نمایندگى استعفا از شغل قبلى اجبارى است، نخست وزیر محمد ساعد وزیر کشور دکتر اقبال

+++

رئیس - برطبق آیین‌نامه جدید این لایحه دو فورى است باید طبع و نشر بشود اگر هر دو فوریت تصویب شد براى طبع و نشر می‌رود و بعد از آن که توزیع شد بعد از 24 ساعت در مجلس مطرح می‌شود و البته آقایان توجه داشته باشند فعلاً فوریت اول مطرح است آقای دکتر متین دفترى راجع به فوریت اول صحبتى دارید؟

دکتر متین دفترى - راجع به خود ماده عرض دارم.

رئیس - آقای دهقان موافقید؟

دهقان - بنده راجع به اصول موضوع عرض دارم.

رئیس - آقای حاذقى؟

حاذقى - موافقم.

رئیس - آقای عباس مسعودى.

عباس مسعودى - راجع به اصول موضوع.

رئیس - آقای دکتر ملکى.

دکتر ملکى - بنده هم راجع به اصول موضوع.

رئیس - آقای امامى خوئى.

امامى - بنده هم در اصول موضوع.

رئیس - آقای امیر تیمور در فوریت فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

امیر تیمور - بنده یادآورى می‌کنم وقتى که لایحه مجلس سنا در مجلس شوراى ملى مطرح شد بنده به عرض آقایان نمایندگان محترم رسانیدم که این لایحه چون کمال اهمیت را دارد در تصویب آن عجله نکنید و بگذارید به طور عادى لایحه آن از تصویب مجلس شورای ملى بگذرد تا در اطراف لایحه ملاحظات لازمه به عمل بیاید به عرض بنده آقایان توجه نکردند و در قدم اول مواجه با یک اشکالى شدند که آقای وزیر کشور اکنون اصلاح آن را تقدیم مجلس می‌کنند

به اعتقاد بنده این لایحه سنا که مجلس تصویب کرده مشکلات بسیارى دارد غیر از موضوع انتخاب تهران که به او اشاره فرمودند راجع به انتخاب ولایات هم اشکالات زیادى هست (صحیح است) حالا که در مقام اصلاح لایحه برآمده‌اند من از جناب آقای وزیر کشور هم تقاضا می‌کنم موافقت بفرمایید که یک اصلاحات اساسى در لایحه به عمل بیاید و اگر به طور ناقص یک قسمت بخصوصى که اصلاح به عمل بیاید و باقى باشد در عمل باز هم دچار اشکال مى‌شوید.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت اول لایحه اصلاحى آقایانى که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. فوریت دوم مطرح است آقای کشاورز صدر

کشاورز صدر - موافقم.

رئیس - آقای اردلان موافقید؟

اردلان - مخالفم.

رئیس - بفرمایید.

اردلان - بنده تقاضا می‌کنم که نسبت به فوریت دوم موافقت نفرمایید و برود به کمیسیون این موضوع بحث شود بنده موقعى که این لایحه مطرح بود مخالفت کردم ولى چون مخالفت با کفایت مذاکرات بود مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى به بنده اجازه نفرمودند که توضیحات خودم را عرض کنم ولى دو سه کلمه عرض کردم که قرائت استخراج آرای شهر تهران تنها 8 ماه 9 ماه مطابق حساب بنده طول خواهد کشید براى این که حداقل رأى‌دهنده را 40 هزار نفر بگیریم ضرب در 75 می‌شود 3 میلیون اسم باید قرائت شود آقای رئیس فرمودند این در اصل ماده است شما صحبت نکنید و قسمت دوم هم موضوع انتخابات بود که ما کردها نماینده نداشتیم و بنده عرض کردم که این برود در کمیسیون و در آنجا مطرح بکنیم و قسمت کردستان را یک نفر نماینده سنا اختصاصاً برایش قائل بشویم چون ما کردها این اندازه‌ها حق داشتیم که مستقیماً در مجلس سنا یک نفر نماینده داشته باشیم و این ایراد را الان ما به آن برخوردیم اجازه نفرمودند مذاکرات بشود و حالا عیب این کار را ما به آن برخوردیم ایراد سوم بنده راجع به مستخدمین دولت بود که بتوانند عضو مجلس سنا بشوند همین طور در صورت مجلس حاضر است باز من خواستم عنوان بکنم فرمودند که در کلیات نمى‌توانید صحبت بکنید و فقط راجع به کفایت مذاکرات حق دارید صحبت کنید. این است که بنده از آقایان نمایندگان محترم اجازه می‌خواهم براى آن که آیین‌نامه مجلس اگر که ما امروز در این موضوع رأى بدهیم بنده عرضى نداشتم ولى مطابق آیین‌نامه جدید مجلس این نباید برود و طبع شود و در جلسه دیگر هم رأى گرفته بشود که در جلسه بعد مطرح شود در صورتى که هیئت رئیسه چیز‌هاى دیگرى را در دستور قرار داده اگر برود به کمیسیون مقارن خواهد شد با همان نظرى که جناب آقای وزیر کشور دارند من هم می‌روم آنجا و راجع به کارت انتخابات که در تمام دنیا معمول است که کاندیدها را می‌نویسند و در مقابلش یک علامتى می‌گذارند که هر کس که مایل باشد یک علامت ضربدر بگذارد. یک اصلاح اساسى در این کار بکنند بنده کاملاً موافقم که هر چه زودتر این مجلس سنا تشکیل شود ولى این اشکالات اساسى در آن هست همان منظورشان هم تأمین می‌شود می‌رود به کمیسیون و می‌نشینیم آنجا همان طور که براى جلسه بعد این طبع می‌شود و می‌آید آن گزارش کمیسیون طبع می‌شود و منظور تأمین خواهد شد این بود عرایض بنده ولى حالا آقایان هر طور که میل دارید تصویب کنید.

رئیس - آقای وزیر کشور فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

وزیر کشور - عرض کنم که آقای اردلان معلوم می‌شود که قانونى که تصویب شد آیین‌نامه را مطالعه نفرموده‌اند اولاً این تعداد آرا آن قدر که می‌فرمایند نخواهد شد براى این که تمام اشخاص باسواد باید بیایند رأى بدهند و این قدر زیاد نخواهد شد براى تأمین نظر حضرتعالى از 75 اسم که بنا بود بنویسند از این جهت براى تهران تقلیل دادیم به دو برابر که نزدیک 30 نفر می‌شود ثانیاً که کاندیدها این قدر‌ها زیاد نیست کاته‌گورى و دسته‌‌هاى مخصوصى که می‌توانند انتخاب شوند از این جهت باعث نگرانى نیست رابعاً این که فرمودید راجع به کردستان بنده خیلى باعث تأسفم شد اظهارات آقا براى آن که بنده اینجا تذکر دادم که تمام فارس و بالا و پایین نمی‌شناسم همه ایرانى هستند بیایند رأى بدهند و انتخاب بکنند خواهش می‌کنم که تفکیک نفرمایید و بگذارید انتخاب بشوند و این اختلافاتى که بعضی‌ها می‌خواهند از آن سوءاستفاده بکنند از بین برود. (صحیح است).

7.  قرائت نامه آقای نخست وزیر و طرح نمایندگان مربوط به قانون کار و تصویب این که با دو فوریت جزء دستور باشد

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى طبع و توزیع فرستاده می‌شود آقای نخست وزیر تقاضا کرده‌اند که قانون کار جزو دستور قرار گیرد (صحیح است) مراسله ایشان قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - به طوری که خاطر عالى مستحضر است و مراتب نیز طى نامه شماره 3715 ر 358 ر 285 مورخ 12 - 2 - 28 از طرف وزارت امورخارجه براى اطلاع مجلس شوراى ملى تأیید شده دولت ایران تنها دولتى است که فاقد قوانین اجتماعى بوده و تعهداتى را که در کنفرانس‌هاى بین‌المللى نموده تاکنون با تصویب قوانین مربوطه تأیید ننموده است به علاوه اصلاحات امور اجتماعى و برقرارى عدالت طبقاتی که پیوسته مورد نظر اعلیحضرت همایونى و دولت و نمایندگان محترم است ایجاب می‌کند که هر چه زودتر قوانین اجتماعى به تصویب برسد و در مرحله اول قانون کار مورد توجه و علاقه مخصوص دولت است که گزارش کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر و دادگسترى مربوط به آن به مجلس شوراى ملى رسیده و عده‌اى از آقایان نمایندگان نیز تقاضا نموده‌اند که به فوریت ماده واحده با قید دو فوریت به منظور آزمایش تصویب و اجرا بشود با تأیید پیشنهاد آقایان نمایندگان دولت نیز تقاضا دارد مقرر فرمایند لایحه مزبوردر دستور جلسه یکشنبه 8 خرداد ماه قرار گیرد - نخست وزیر محمد ساعد.

حائرى‌زاده - موقعش گذشته عطف به ماسبق که نمی‌شود کرد.

رئیس - ماده واحده پیشنهادى آقایان هم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى - آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستند که در مرداد ماه 1327 دولت لایحه راجع به روابط کارگر و کارفرما و سایرمقررات مربوط به کارگران کارفرمایان را به مجلس شوراى ملی تقدیم نمود که پس از شش ماه اینک گزارش آن تحت 21 ماده و 15 تبصره از طرف کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى تقدیم گردیده و جزو دستور است حاجت به شرح نیست که لایحه فوق از لوایح مهم است و با در نظر گرفتن وضعیت عمومى جهانى مقتضى است هر چه زوتر لایحه فوق از لوایح مهم است و با در نظر گرفتن وضعیت کنونى کشور و همچنین وضعیت عمومى جهانى مقتضى است هر چه زوتر لایحه نامبرده تصویب و دولت مکلف به اجراى آن گردد از طرف دیگر آقایان نمایندگان استحضار دارند که لوایح متعددى در جزء دستور مجلس شوراى ملى است که هر یک به سهم خود حائز اهمیت است و تصور نمی‌رود مجلس شوراى ملى فرصت کافى جهت بحث در یکایک مواد و تبصره‌‌هاى پیشنهادى گزارش تقدیمى کمیسیون را داشته باشد و بدین لحاظ راه‌حلى که به نظر می‌رسد این است که به دولت اجازه داده می‌شود مواد مندرجه در گزارش کمیسیون را که پس از مطالعات دقت کافى و با حضور دولت تهیه

+++

گردیده به موقع اجرا گذارده و در ضمن عمل چنانچه نواقصى مشاهده نمود بعداً لایحه تکمیل شده را به مجلس شوراى ملى تقدیم دارد اینک به منظور فوق طرح زیر را بقیه دو فوریت تقدیم و درخواست تصویب آن را می‌نماییم:

ماده واحده - دولت مکلف است گزارش شماره 4 ر 1 مورخه 11 - 12 - 1327 کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى و کمیسیون دادگسترى مربوط به کارگران و کارفرمایان را که مشتمل بر 21 ماده و 15 تبصره است به موقع اجرا گذارده و آیین‌نامه‌‌هاى مربوط به گزارش فوق را هر چه زوتر به تصویب کمیسیون‌هاى مقرر در آن برساند.

اسامى آقایان امضاکننده‌گان: اردلان، اخوان اسلامى، موسوى، دکتر فلسفى، ملک‌پور، ابوالقاسم امینى، کامل ماکویى، لاهوتى، قوامى، نیک‌پور، محمود محمود، عرب شیببانى، کهبد، اسدى، دکتر امینى، عباس نراقى، شهاب خسروانى، خسرو هدایت، قهرمان، على وکیلى، احمد دهقان، محمد‌على مسعودى، دولتشاهى، وثوق، دکتر شفق، شریف‌زاده، لیقوانى، عباسى، آزاد، فاضلى، دکتر عبده، بهبهانى، نبوى.

ملک مدنى - اخطار نظامنامه‌ای دارم‏

رئیس - برطبق آیین‌نامه اگر دولت یاسى نفر از نمایندگان تقاضا کرد چیزى در دستور مقدم باشد بسته به تصویب مجلس است باید قبلاً رأى گرفته که جزو دستور بشود و بعد وارد می‌شویم در فوریت.

ملک مدنى - مطابق آیین‌نامه جدید گمان می‌کنم طرح پیشنهادى دیگر لزومى نداشته باشد طرح شود زیرا آیین‌نامه پیش‌بینى نکرده که دیگر طرحى تهیه شود.

رئیس - حالا بنده می‌خواهم رأى بگیرم که جزو دستور بشود یا نه؟ بعد بحث کنیم؟ براى در دستور گذاشتن این لایحه تقاضا رأى از مجلس می‌شود. آقایانى که موافقند تصویب شد. دو فوریت تقاضا شده است. دو فوریت اگر تصویب شود باز براى طبع و نشر فرستاده می‌شود براى این که خود قانون کار مطرح بشود نامه آقای نخست وزیر این است که با دو فوریت مطرح شود.

دکتر عبده - اجازه می‌دهیم؟

دکتر معظمى - بنده اخطار داشتم‏

رئیس - ما روى این نامه آقای نخست وزیر رأى می‌گیریم.

دکتر عبده - بنده یک توضیحى داشتم.

رئیس - فوریت اول مطرح است، آقای دکتر معظمى موافقید؟

دکتر معظمى - بلى‏

رئیس - آقای دکتر عبده موافقید؟

دکتر عبده - موافقم‏

رئیس - آقای حاذقى موافقید؟

حاذقى - موافقم.

رئیس - آقای ملک مدنى مخالفیم؟ بفرمایید.

ملک مدنى - بنده مخالفتم از دو جنبه است. یکى این که طبق آیین‌نامه‌اى که اخیراً از تصویب مجلس هم گذشته، تغییر دستور مجلس به عقیده بنده موردى ندارد و این یک چیزى است که اولین بارى است که ما می‌خواهیم دستور مجلس را که مطابق آیین‌نامه رؤساى کمیسیون‌ها و جناب آقای رئیس معین می‌کنند تغییر دهیم و این کارى است که تا به حال دو دفعه کرده‌اند اگر مجوزى دارد که حرفى ندارم ولى به نظر بنده جناب آقای تقى‌زاده هم چنین نظرى داشتند که این مورد ندارد اما در اصل موضوع قانون کار یک قانون فوق‌العاده مؤثرى است که در تمام شئون اجتماعى این کشور تأخیر زیادى دارد همه هم موافقیم که باید یک قانون کارى بگذرد و اساساً مطابق اصول کلى براى کارگر و کارفرما یک قواعدى باشد در اصلش بنده موافقم اما مخالف هم هستم که ما یک ماده واحده بگذاریم که مصوبات کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر را به موقع اجرا بگذاریم این قانون کار آقا موادى است که باید در مجلس مطرح شود و نمایندگان هر کدام نظریات خودشان را اظهار کنند و یک چیزى که مناسب با اوضاع دنیا و با کشور ما باشد ما از مجلس بگذرانیم (صحیح است) من چه می‌دانم کمیسیون پیشه و هنر چه کار کرده چه اشخاصى نشسته‌اند آنجا و چه صحبت‌هایی کرده‌اند الان یکى از موضوعاتى که در این لایحه هست که مورد ایراد است و بنده به سهم خود با آن مخالفم و آن موضوع تعیین صندوق تعاون است، الان آمده‌اند اینجا 2 درصد از کارگر و 4 درصد از کارفرما می‌گیرند و یک وجه فوق‌العاده می‌شود تاکنون معمول این بود که به شرکت بیمه می‌دادند. شرکت بیمه اینجا یک شرکت رسمى است و معتبر و ما اگر یک پول فوق‌العاده از کارگر و کارفرما می‌گیریم باید یک جایى باشد که مورد اطمینان و اعتماد باشد و یک قواعد و دستورات کلى براى او وضع شده باشد مضافاً به این که اساساً این پول را به یک صندوق تعاون درست کردن با اوضاع و احوالى که خود ما می‌دانیم هنوز اصول کارگرى و اصول کارفرمایی کشور ما و وزارت کار ما هنوز نتیجه صحیحى نگرفته و هر روز تغییر و تبدیلى در آن پیدا می‌شود بنده موافق نیستم که این پول گرفته شود و به صندوق تعاون داده شود و از شرکت بیمه که یک شرکتى است که تاکنون وظایف خودش را به خوبى انجام داده است دوباره عرض می‌کنم اگر ایرادى به شرکت بیمه دارید اگر تذکراتى دارید اصلاحاتى دارید اساساً در همین قانون متذکر بشوید این پولى که گرفته بشود داده شود به شرکت بیمه و یک صندوق علیحده درست نکنند و چیزی که بیشتر مورد ایراد بنده است همین قسمت است حالا اگر قسمت‌هاى دیگرش را هم بنده نظریاتى داشته باشم عرض می‌کنم در اصل لایحه هم من موافق هستم ولى با این که پول در صندوق تعاون که خارج از شرکت بیمه می‌باشد بماند موافق نیستم اگر ایراد دارید شرکت بیمه وظایفش را خوب انجام نمی‌دهد ممکن است باز یک حق نظارتى بدهیم که در این صندوق پولی که از کارگر و کارفرما گرفته می‌شود براى بیمه کارگر و کارفرما گرفته می‌شود براى بیمه کارگر نظارت کند یک چیزى که اصولى باشد این یک وجه فوق‌العاده‌اى می‌شود به علاوه نباید ما اصول کار را متزلزل کنیم صندوق تعاون را که کنترل و کى نظارت می‌کند مگر ما نمی‌دیدیم که این صندوق‌هاى تعاون خصوصى چقدر زیر و رو شده است انجا طورى نیست که مورد اطمینان واعتماد کامل باشد ولى این یک شرکتى است مطمئن که قانون آن هم از مجلس گذشته خودش هم در جا‌هاى دیگرى بیمه کرده این شرکت که اگر یک وقتى یک خسارتى به آن وارد شود می‌تواند خودش این خسارت را جبران کند بنده نهایت علاقمندى را دارم که این قانون بگذرد و مخالفتى هم ندارم و معتقدم که اصلش بگذرد ولى معتقد نیستم که خبر کمیسیون پیشه و هنر را ما رأى بدهیم و در مجلس مطرح نشود زیرا نظریات اصلاحى نمایندگانی که در مجلس هستند ضرورت دارد که در مواد این لایحه بحث شود ما الان لایحه مهمى هم در دستور نداریم مال آیین‌نامه است که هنوز حاضر نشده است و بنده به این جهت با فوریتش مخالفم و موافق هم نیستم که اجازه بدهیم که مصوبات کمیسیون پیشه و هنر به موقع اجرا گذارده شود این نقص را ما باید مرتفع کنیم و اگر هم می‌خواهیم باید مثل کمیسیون عدلیه این کار را بکنیم این یک چیز تازه‌ای است که ما تصویب کنیم که لایحه کمیسیون پیشه و هنر را مجلس بدون این که بحث و شور شود تصویب می‌کند.

باتمانقلیج - اینجا باید رویش شور شود.

رئیس - آقای عدل‏

وزیر مشاور (آقای عدل) - تصور می‌کنم که با موضوع تصویب قانون کار آقایان هیچکدام مخالفتى ندارند (صحیح است) و فقط اینجا آقای ملک مدنى اشاره کردند به ماده 16 قانون کار راجع به بیمه کارگران در این مورد خود دولت هم تا انداز‌ه‌اى موافق است با نظر آقای ملک مدنى و بنده از طرف آقای نخست وزیر مأموریت داشتم که تقاضا کنم ماده 16 این طرحى که هست دوباره برگردد به کمیسیون و در کمیسیون یک تجدید نظرى بشود و بعد از تجدید نظر بدهند طورى که تصویب شد به موقع اجرا گذاشته شود دیگر که اشکالى نیست.

یمین اسفندیارى - بفرمایید که نظر مخالفى هم هست راجع به این موضوع مخالفین هم هستند که چنانچه اگر نوبت بنده برسد عرض می‌کنم‏

وزیر مشاور - عرض کردم که ماده 16 از این طرح مجزا شود برگردد به کمیسیون و بعد هر طور تصویب شد اجرا شود.

رئیس - آقای یمین راجع به همین صندوق تعاون است؟

یمین - بله‏

رئیس - خوب آن موکول به وقتى است که طبع و نشر شده باشد آقای دکتر معظمى موافقید؟ فوریت مطرح است نه اصل لایحه.

دکتر معظمى - بنده جزء موافقین اسم نوشته‌ام و کاملاً هم علاقمندم به این که قانون کارى زوتر در مجلس تصویب شود براى آن که یکى از مراحل اجتماعى است که فاقد قانون است و حتماٌ بایستى که این روابط مبناى قانونى داشته باشد ولى بنده نمی‌دانم با چه چیزى موافقت می‌کنم؟ براى این که آقای نخست وزیر نامه‌اى نوشته‌اند که این لایحه مطرح شود و در عین حال نظر آقایان نمایندگان را تأیید کرده‌اند که اگر آن لایحه مطرح شود بنده موافقم بنابراین بنده عقیده دارم که اصل خود لایحه را مطرح بفرمایید (احسنت) به فوریت لایحه هم رأى می‌دهم چون فوریت مطرح شده و بعد هم آقایان ایراداتى دارند.

+++

این ایرادات را رفع و مطابق نظامنامه هم اگر پنج نفر از آقایان امضا بکنند و درخواست بکنند می‌شود لایحه‌ای که در دستور است مطرح کرد (صحیح است)

وزیر مشاور - آقای دکتر معظمی ‌اشتباه کردند آقای نخست وزیر مطرح شدن گزارش را تقاضا نکرده‌اند ایشان در کاغذ نوشته‌اند با تأیید طرح پیشنهادی آقایان نمایندگان تقاضا دارد.

رضوی شیرازی - این معنی ندارد.

رئیس - به فوریت اول رأی گرفته می‌شود. آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثراً برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقای فولادوند

فولادوند - بنده بدواً برای استحضار هیئت محترم دولت می‌خواهم عرض کنم که در آیین‌نامه جدید ماده 72 دستور داده است با حضور نماینده دولت و رؤسای کمیسیون ‌های و رئیس مجلس و نواب رئیس برنامه عمل دو هفته کار مجلس تهیه و نشر شود از جناب آقای وزیر کشور هم استدعا می‌کنم توجه بفرمایند و هیئت دولت فقط در یک مورد می‌تواند دستور مجلس را به هم بزند که یک کار فوری ضروری و حیاتی پیش بیاید (صحیح است) نه این که هر روز هیئت دولت یک نامه بفرستد که من می‌خواهم دستور را تغییر بدهم اگر کار روی قاعده باشد ما باید به اصول احترام بگذاریم (آزاد - رأی ندهید آقا) رأی ندهیم، من هم می‌توانستم به آقایان نمایندگان بگویم و این که آقای تقی‌زاده و اعضای محترم کمیسیون آیین‌نامه این آیین‌نامه را تصویب کردند برای هزار گونه پیش‌آمدها بود احتمال خطرهای زیاد و این که مجلس را در مقابل یک امر انجام شده بگذراند یک هفته دو هفته تمام کار مجلس را معین کنند و نمایندگان لوایح را ببینند و روی قاعده و اصل صحیح رسیدگی شود این که در اصل موضوع بنده استدعا می‌کنم از جناب آقای وزیر کشور و جناب آقای منصور‌السلطنه که در هیئت دولت این نظر من را مطرح بفرمایید (صحیح است) اما راجع به این لایحه بنده صد درصد با لایحه کار موافق هستم ولی این طرح پیشنهادی نمایندگان کی تهیه شده در 18 - 12 - 27 یعنی قبل از تصویب آیین‌نامه جدید مجلس این طرح را نمایندگان تهیه کرده‌اند و تقدیم مجلس کرده‌اند چرا برای این که ملاحظه کردید که در سابق چون نظامنامه مجلس صحیح نبود نمی‌توانست، عملاً هم دیدیم نمی‌توانست بنشیند 30، 40، 50 ماده را درست تصویب کند ما برای جلوگیری از ضرر بیشتر متوسل به ضرر کمتر می‌شدیم یک طراحی تهیه می‌کردیم که طبق این ماده واحده آن 67 ماده قانون فلان تصویب شود بعد از تصویب آیین‌نامه دیگر این عمل به نظر بنده غلط است (صحیح است) مثلاً راجع به پیشنهادها قبل از تصویب آیین‌نامه آقایان نمایندگان پیشنهادات بس زیادی در موقع طرح لوایحه به مجلس می‌دادند مثلاً لایحه راجع به وزارت بهداری مطرح بود راجع به سد جاجرود به عدم عدالت در دادگستری نیشابور و غیره پیشنهاد می‌دادند با زحمت جلوگیری از ضرر بیشتر متوسل به ضرر کمتر می‌شدیم پیشنهاد می‌کردیم که آقا پیشنهادات نمایندگان قرائت نشود یا این که به کمیسیون  برود و البته چهار تا پیشنهاد خوب هم بود ولی چون می‌دیدیم که وقت مجلس خراب می‌شود و به اصل موضوع که تصویب آن لایحه است نمی‌رسیم یک همچون پیشنهادی می‌دادیم علیهذا بنده معتقدم که لایحه کار همان طور که جناب آقای نخست وزیر نوشته‌اند یک لایحه است که تازه اول باء بسم الله است که می‌خواهد در این مملکت اجرا شود یک همچون لایحه‌ای که با کارگر و کارفرما و زارع و مالک و کارخانه دارد و غیره سر و کار دارد نباید رأی گرفته و با یک قیام و قعود تصویب گردد به 48 ماده و 37 تبصره رأی بدهیم و البته بنده اگر دیده باشم آن 48 ماده و 37 تبصره را رأی می‌دهیم و حالا دیگر با این که به حمدالله وضع مجلس درست و منظم است ما این جور نباید کار کنیم علیهذا با فوریت دوم مخالفم.

اردلان - آقای رئیس اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - آقای مخبر بفرمایید

دکتر معظمی‌- بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

رئیس - برطبق چه ماده‌ای؟

دکتر معظمی‌- برطبق همین موادی که جزو دستور است.

رئیس - بفرمایید

دکتر معظمی‌- عرض کنم که این موضوعی که مطرح است لایحه قانون کار است درخواست آقای نخست وزیر این است که لایحه قانون کار مطرح شود و ما تقاضای فوریت این لایحه را کرده ایم ماده 80 آیین‌نامه می‌گوید دستور مجلس را موقعی می‌توانند عوض کنند که قبلاً لوایح مراحلی را طی کرده باشند این طرحی که الان داده شده است فوریت اول آن تصویب شده و فوریت دومش تصویب نشده است که بشود بر طبق نظر رئیس دولت مجلس رأی بدهد که جزو دستور قرار بگیرد پس روی گزارش کمیسیون  است گزارش کمیسیون  پیشه و هنر چون چاپ شده است روی آن فقط می‌شود رأی گرفت که تا جزو دستور قرار بگیرد یا نه، مطابق آیین‌نامه تقاضا کرده ایم 5 نفر که مطابق ماده 139 جزو دستور قرار بگیرد.

رئیس - صحیح نیست آقای دکتر معظمی‌این اخطار جنابعالی وارد نیست الان عرض می‌کنم آقای ساعد تقاضا کردند این جزو دستور باشد، تقاضا کرده‌اند که قانون کار با تقاضای فوریتی که نمایندگان کرده‌اند جزو دستور باشد (دکتر معظمی‌- رئیس دولت همچون حقی ندارد) به این ترتیب مجلس هم رأی داد که جزء دستور بشود (رضوی - جناب آقای رئیس طرحی را که مطرح نشده نمی‌شود رویش نظر داد) بی‌ترتیب حرف می‌زنید آقایان بروید اول آیین‌نامه را بخوانید هر چیزی که جزء دستور باشد با تقاضای دو نفر و با رأی مجلس جزو دستور می‌شود ماده 80 آیین‌نامه را آقایان نمی‌خوانند گوش هم نمی‌دهند که برایشان توضیح بدهم (نورالدین - امامی‌- آقا توجه نمی‌فرمایید ما چه عرض می‌کنم) شما گوش هم نمی‌دهید من حرفم را بزنم (نورالدین امامی‌- شما عصبانی می‌شوید) آخر عصبانی همین است شما نمی‌گذارید من توضیح بدهم بگذارید ماده 80 را بخوانند. آقای فولادوند توضیحی دارید؟ بفرمایید.

فولادوند - قسمتی از تقاضای آقای نخست وزیر این است که در مرحله اول قانون کار مورد توجه و علاقه مخصوص دولت است که گزارش کمیسیون  بازرگانی و پیشه و هنر و دادگستری مربوط به آن به مجلس رسیده است و عده‌ای از آقایان نمایندگان  نیز تقاضا نمودند که به صورت ماده واحده با قید دو فوریت به طور آزمایش و تصویب و اجرا شود این تقاضای آقای نخست وزیر است با تأیید پیشنهاد آقایان نمایندگان دولت نیز تقاضا دارد مقرر فرمایند لایحه مزبور در دستور جلسه قرار گیرد.

رئیس - ماده 80 دستور مجلس به طور مرتب و با تعیین تقدم و تأخر قبلاً برای هر دو هفته از طرف هیئتی مرکب از رئیس و نواب رئیس و رؤسای کمیسیون‌هایی که گزارش لوایح ارجاع شده را به مجلس داده باشند با حضور یکی از وزیران به تعیین نخست وزیر تهیه و 24 ساعت قبل از انعقاد اولین جلسه طبع و بین نمایندگان توزیع و بر لوحه دستور نیز نصب می‌شود.

این دستور به هیچ وجه قابل تغییر نیست مگر در موردی که به حکم فوریت و ضرورت از طرف دولت پاسی نفر از نمایندگان کتباً تقاضا شود و در این صورت به شرط تصویب مجلس دستور تغییر خواهد یافت.

رئیس - این که پیشنهاد کردند پنج نفر که حتماً باید خود گزارش باشد این جا می‌نویسد که اگر تقاضای دو فوریت نشده باشد. حالا ماده 139 را هم برای آقایان قرائت کنید.

(ماده 139 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 139 - لوایح و طرح‌های فوری آنها است که فقط یک شور در آنها لازم باشد و لوایح و طرح‌های دو فوری آنها است که پس از تصویب دو فوریت بلافاصله به طبع و توزیع آن اقدام و پس از 24 ساعت از موقع توزیع در مجلس مطرح شود تقاضای دو فوری بودن در حکم تقاضای تغییر دستور است تقاضای فوریت مستلزم آن یست که بلافاصله فوریت لایحه یا طرح در مجلس مطرح شود لکن در موقعی که دو فوریت بودن تقاضا شود باید در آخر همان جلسه در لزوم و عدم لزوم فوریت بحث و رأی گرفته شود. اگر تقاضای فوریت یا دو فوری بودن در ضمن لایحه یا طرح درج نشده باشد و یک یا چند نفر از نمایندگان تقاضای فوریت یا دو فوریت آن لایحه یا طرح را بنمایند باید این تقاضا کتباً و با امضای 6 نفر از نمایندگان تقدیم شود.

دکتر معظمی‌ - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید

دکتر معظمی‌ - مقصود از دستور چیست؟ مقصود از دستور عبارت از لوایح و طرح‌هایی است که مراحل خودش را طی کرده باشد لایحه چه وقت مراحل خودش را طی می‌کند؟ وقتی که به وسیله دولت تقدیم مجلس شده باشد و به کمیسیون‌های مربوطه رفته باشد و بعد گزارش آن هم تقدیم مجلس شده باشد این یکی طرح چه وقت مرحله‌اش را طی می‌کند؟

رئیس - این کار شده به کمیسیون  هم آمده.

دکتر معظمی ‌- اجازه بفرمایید یا این که دو فوریتش قبلاً تصویب شده باشد که تا آن وقت بتوانند آن را جزء دستور بگذارند و درباره جزء دستور بودن و جزء دستور نبودنش رأی گرفته شود ما چه گفتیم ما آمدیم این جا قبلاً گفتیم یک طرحی که هنوز وجود

+++

ندارد و فوریت اول و فوریت دومش معلوم نیست جزء دستور قرار داده‌ایم در صورتی که منظور آقایانى که پیشنهاد کرده‌اند این است که لایحه کار که طبع و توزیع شده است جزء دستور قرار بگیرد و ما آمدیم این پیشنهاد را کردیم که گزارش کمیسیون پیشه و هنر را به استناد ماده 139 برایش تقاضاى دو فوریت کردیم یعنى چه؟ یعنى اگر دو فوریتش را مجلس رأى داد چون قبلاً طبع و توزیع شده است فوراً در مجلس طرح خواهد شد در صورتی که مطابق همین نظامنامه طرحى که آقایان پیشنهاد کردند اگر فوریتش هم تصویب شد باز باید برود تا 24 ساعت دیگر طبع و توزیع شود در صورتی که اگر به این پیشنهاد من رأى داده شود گزارش همین حالا مطرح خواهد شد.

رئیس - این صحیح است ولى چون مجلس به تقاضاى آقای نخست وزیر رأى داده به واسطه تقاضاى آقای نخست وزیر این مطرح خواهد شد و 5 نفر را هم که آقا می‌فرمایید امضا کرده‌اند در صورتى است که فوریت خود لایحه درج نشده باشد (دکتر - معظمى فوریت در لایحه نیست) از طرح و از گزارش نخست وزیر هم معلوم است اما دو فوریت اگر الان فوریت دوم تصویب نشود با یک فوریت می‌رود به کمیسیون و اگر تصویب شود طبع و نشر می‌شود و 24 ساعت دیگر مطرح می‌شود. آقای اردلان.

اردلان - آقای دکتر معظمى جنابعالى توجه بفرمایید مطابق ماده 139 نظامنامه ما یک عد‌ه‌اى بیش از سى نفر از نمایندگان مجلس طرحى به قید دو فوریت تقدیم مجلس کرده‌ایم این کجایش خلاف نظامنامه است همین را باید مطرح بفرمایند فوریت اولش و فوریت دومش تصویب شود رئیس دولت هم این طرح را تأیید کرده بنابراین این کاملاً برطبق نظامنامه است و تأییدش هم بنده دلیل دارم و خدمت آقایان عرض می‌کنم اولاً بعضى از آقایان اظهار فرموده‌اند که این گزارش را ندیده‌اند این گزارش در 17 اسفند 1327 چاپ و توزیع شده حالا اگر آقایان این را ملاحظه نفرموده‌اند این تقصیر کمیسیون نیست کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانى گزارش خودش را در اسفند 27 تقدیم کرده است و اما چرا ما طرح را به قید دو فوریت براى این تقدیم کردیم که در مجمع عمومى کار که عنقریب در ژنو تشکیل می‌شود ما می‌خواهیم اگر از نماینده دولت ایران سؤال بکنند که شما قانون کار دارید یا ندارید مثل همیشه سرافکنده نباشیم و بگوییم که بلى قانون کار ما هم از تصویب مجلس شورای ملى گذشته است این علت اصلى بود که ما را واداشت بیاییم تقاضاى دو فوریت بکنیم متأسفانه آقایانى که خودشان اعتراض می‌کنند حاضر نیستند که استدلال ما را گوش کنند الان آقای دکتر معظمى توجه نمى‌فرمایند تقاضاى دو فوریت را ما در اینجا کردیم که در مجمع عمومى کار که چند روز دیگر تشکیل می‌شود و نماینده دولت ایران هم شرکت می‌کنند تمام ملل دنیا قانون کار دارند ما نداریم و ما خواستیم این زحمتى را که در عرض یک سال کشیده‌ایم در این موقع تصویبش کرده باشیم (کشاورز صدر - اگر به پیشنهاد ما رأى بدهید گزارش کمیسیون الان مطرح می‌شود) اجازه بفرمایید این که آقایان می‌گویند الان مطرح می‌شود این قانون در حدود سى و یک ماده دارد و 15، 16 تبصره (کشاورز صدر - هیچ اشکالى ندارد) ما نظرمان این بود که از لحاظ فوریت این قانون اجازه بدهیم به دولت که اجرا بشود و دولت هم موافق است منتهایش با یک اصلاحى که جناب آقای عدل می‌فرمایند در ماده 16 و وقتى که ماده برگردد به کمیسیون اصلاح می‌شود این است که بنده از آقایان نمایندگان محترم تقاضا می‌کنم که با فوریت آن موافقت بفرمایند بعد این طرح آقایان نمایندگان می‌رود طبع و توزیع می‌شود و در جلسه بعد در کلیاتش اگر آقایان نظرى داشته باشند بنده به نام مخبر کمیسیون توضیحات کافى خواهم داد فعلاً تقاضاى فوریت می‌کنم.

دکتر عبده - بنده اخطار نظامنامه‌ا‌ى دارم اجازه بدهید توضیح بدهم.

رئیس - برطبق چه ماده‌اى؟

دکتر عبده - برطبق ماده 139 چون این یک موضوعى است که باید روشن بشود.

رئیس - بفرمایید.

دکتر عبده - اجازه بفرمایید، بنده استدعا می‌کنم از نمایندگان محترم که توجه کنند ما دو ماده داریم در نظامنامه یکى ماده 80 آیین‌نامه و یکى ماده 139 که در این مورد قابل اجرا است موردى که نشر داریم این است که یک طرحى تهیه شده از طرف نمایندگان‏...

رئیس - آقای دکتر توضیح را مختصر بدهید می‌خواهیم رأى‌ بگیریم.

دکتر عبده - ... بسیارخوب مختصرى عرض می‌کنم یک طرحى تهیه شده است از طرف عد‌ه‌اى از نمایندگان مبنى بر تصویب مصوبات کمیسیون پیشه و هنر و بیش از سى نفر این طرح را امضا کرده‌اند به موجب ماده 139 آیین‌نامه تقاضاى دو فورى بودن در حکم تغییر دستور است یعنى چه؟ یعنى اگر یک طرحى را بخواهند فوراً مطرح شود باید برطبق ماده 80 آیین‌نامه حداقل سى نفر امضا کنند. در این مورد خوشبختانه این عمل شده یعنى طرحى که تقاضاى دو فوریتش شده است به امضاى بییش از سى نفر رسیده است و چون این طرح به امضاى بیش از سى نفر رسیده و به موجب ماده 139 هم تقاضاى دو فورى بودن در حکم تقاضاى تغییر دستور است یعنى بامضاى 30 نفر باید برسد و این کار هم شده بنابراین ماده 80 انجام شده و ممکن است قطع نظر از تقاضاى دولت مجلس رأى بدهد که این طرح جزء دستور قرار بگیرد و بنابراین با این مقدمه بنده می‌خواستم عرض کنم که آقایان رأى بدهند فوریت طرحى که بیش از سى نفر از آقایان امضا کرده‌اند.

دکتر اعتبار - جناب آقای رئیس استدعا می‌کنم خود جنابعالى یک توضیحى بدهید که مطلب روشن بشود براى این که با این توضیحات ضد و نقیض من الان نمی‌دانم که چه مطرح است و به چه چیز باید رأى بدهیم.

8. قرائت اسامى غایبین جلسه قبل

رئیس - الان عرض می‌کنم به تقاضاى آقای نخست وریر این ماده واحده به قید دو فوریت جزء دستور قرار می‌گیرد و آقای عدل هم این تقاضا را کرده‌اند و اگر بخواهیم عین گزارش در مجلس مطرح بشود باید نماینده دولت آقای عدل تقاضا بکنند و الا با این 5 امضا نمی‌شود و این وارد نیست براى این که می‌نویسد اگر قید فوریت نشده باشد در رأى هم آقایان آزاد هستند که رأى بدهند و به دو فوریت ندهند رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانى که با فوریت دوم موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) 47 نفر رأى دادند و تصویب شد بنابراین براى طبع و نشر فرستاده می‌شود که بعد در مجلس مطرح شود حالا برطبق دستور گزارش مربوط به مقرارت هواپیمایی کشورى جزء دستور است الان این گزارش مربوط به مقررات هواپیمایی کشورى جزء دستور است الان این گزارش مطرح است آقای حائرى‌زاده (جمعى از نمایندگان - تشریف ندارند) در لایحه یک نفر مخالف بیشتر روى لوحه اسم ننوشته آقای حائرى‌زاده هم که نیستند بنابراین باید رأى گرفته شود به شور در مواد چون 19 ماده است ولى چون عده براى رأى کافى نیست اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(اسامى غایبین روز سه‌شنبه 10 خرداد)

غایبین بااجازه - آقایان: ملک مدنى. مهندس رضوى. حسن اکبر. دکتر راجى. جواد گنجه‌اى. منصف. دکتر مجتهدى. نیک‌پور. فاضلى اسدى. حائرى‌زاده. ضیاء ابراهیمى. على بهبهانى. مکى. خسرو هدایت. سزاوار. فولادوند. افخمى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمد‌حسین قشقایى. بیات. آشتیانى‌زاده. ارباب. عزیز زنگنه. تولیت. سلطانى. اورنگ. محمد ذوالفقارى. آقا خان بختیار. ابوالقاسم بهبهانى. عباس نراقى. دکتر طبا. على اقبال. عبدالرحمن فرامرزى. قوامى رضوى. حسین وکیل. صدرزاده. ناصرى. بهار. شریعت‌زاده. مسعود ثابتى. اسلامى. دکتر شفق. شهاب خسروانى. دکتر مصباح‌زاده. تقى‌زاده. یمین اسفندیارى. گلبادى. عباس اسکندرى. امامى اهرى. نواب. هراتى. امین. باتمانقلیج. خسرو قشقایى. اردشیر شادلو. مشایخى.

دیرآمده بااجازه آقای خوئی‌لر.

اسامى غایبین جلسه یکشنبه 8 خرداد

آقایان: مهندس رضوى. حسن اکبر. ضیاء ابراهیمى. دکتر طبا. صدرزاده. جواد گنجه‌اى. نیک‌پور. فاضلى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: اردشیر شادلو. اورنگ. ذوالفقارى. آقا خان بختیار. ابوالقاسم بهبهانى. عباس نراقى. على اقبال. عبدالرحمن فرامرزى. بهار. مسعود ثابتى. دکتر مصباح‌زاده. دکتر مجتهدى. گلبادى. عباس اسکندرى.

دیرآمده‌ها بااجازه - آقایان: دکتر بقایى. آشتیانى‌زاده. دکتر راجى. وثوق. رضا رفیع. منصف. سزاوار. خسرو هدایت. ابوالحسن رضوى. على‌اکبر ملکى. سلمان اسدى.

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد‌حسین قشقایى. مهدى ارباب. عزیز زنگنه. سلطان‌العلما. ناصرى. ایلخان. دکتر شفق. شهاب خسروانى. تقى‌زاده. نواب. هراتى. حبیب‌الله امین. احمد فرامرزى. خسرو قشقایى.

رئیس - این اجازه توضیحى هم ندارد فقط همین است که قرائت می‌شود و توضیح در اطراف آن هم این است که یکى بگوید من اجازه داشته‌ام.

حاذقى - باید این صورت را بخوانند تا

+++

خلق الله بدانند که چه کسى علاقه به کار مجلس ندارد

سزاوار - تنها شما علاقمند نیستید.

مسعود ثابتى - آقای رئیس چون آقای حاذقى می‌گویند خلق‌الله بدانند بنده می‌خواستم عرض کنم خلق‌اللله بدانند که من اجازه داشته‌ام.

معتمد دماوندى - آقای رئیس آقای ملک‌الشعرا هم مرخصى دارند و بااجازه هستند.

سزاوار - بنده هم مرخصى دارم و در جلسه حاضر می‌شوم.

یمین اسفندیارى - اگر عذر موجه داشتند چطور می‌شود.

رئیس - اینها که بى‌اجازه نوشته شده است هر وقت گزارشش در کمیسون تصویب شد و در مجلس هم تصویب شد اصلاح می‌شود.

شریعت‌زاده - آقای رئیس اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

شریعت‌زاده - اینجا دو مرتبه بنده غایب و یا دیرآمده بدون اجازه نوشته می‌شود و همه کس بدانند که کى با علاقه انجام وظیفه می‌کند و کى نمی‌کند اگر به این منظور است ضرورت دارد اشخاصى که اعتراض دارند یا خودشان را مجاز معرفى می‌کنند توضیح بدهند (صحیح است) زیرا که این صحیح نیست که به این منظور یعنى به منظور معرفى اشخاص یکی‌شان هم خود بنده هستم که مریض هستم و از جناب آقای رئیس اجازه خواستم و کمیسیون هم تصویب کرد بنابراین جنابعالى هم متوجه باشید که نباید به این زودى براى خلق‌الله اشخاص را خاطى معرفى کنید.

9. اتمام شور اول لایحه هواپیمایی و ختم جلسه

رئیس - آقایان توجه بفرمایید کمیسیون که هر روز تشکیل نمی‌شود تا این مرخصى هر روز به کمیسیون برود و تصویب بشود ولى وقتى کمیسیون تصویب کرد و گزارش داد در صورت مجلس بعد اصلاح می‌شود اما حالا عد‌ه‌اى که غایب بودن ذکر می‌شود در اینجا حالا هم اعلام رأى می‌شود راجع به شور در مواد (پس از چند لحظه عده براى رأى کافى شد) رأى گرفته می‌شود به شور در مواد لایحه هواپیمایی آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد ماده اول قرائت می‌شود (به شرح زیرقرائت می‌شود)

ماده 1 - منظور از هواپیما که در این قانون ذکر می‌شود وسیله نقلیه است که بتوانند به هوا صعود نموده یا در آن سیر نمایند.

رئیس - آقای حاذقى

حاذقى - بنده موافقم اگر کسى مخالف است توضیح می‌دهم.

دکتر بقایى - آقای رئیس همهمه بود ما نشنیدیم این ماده را دوباره قرائت بفرمایید.

رئیس - ماده 1 قرائت می‌شود (به شرح سابق قرائت شد)

آقای کشاورز - صدر مخالفیم؟

کشاورز صدر - پس ماده دوم قرائت می‌شود (دکتر عبده - رأى بگیرید به ماده اول) شور اول است رأى ندارد آقای دکتر ماده دوم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 2 - این قانون مربوط به هواپیمایی کشورى است شامل هواپیمایی نظامى و هواپیمایی متعلق به دولت که منحصراً براى خدمات عمومى به کار می‌روند نمی‌باشد.

رئیس - آقای امیر تیمورى.

امیر تیمور - اینجا نوشته این قانون مربوط به هواپیماى کشورى است و شامل هواپیما‌هاى نظامى نمی‌باشد بنده کمال موافقت را دارم که شامل هواپیما‌هاى نظامى نمی‌باشد اما این که اینجا نوشته شده که شامل هواپیماى متعلق به دولت هم نخواهد بود این را بنده نمی‌دانم دلیلش چیست زیرا که هواپیماى نظامى نیست و آن هم از هواپیما‌هاى کشورى است و باید مشمول قانون بشود.

رئیس - آقای مخبر.

مهندس خسرو هدایت (مخبر کمیسیون راه) - اینجا قید شده است که هواپیماى دولتى که براى خدمات معین به کار می‌رود دولت یک هواپیماهایی دارد که ممکن است براى امور گمرکى باشد براى امور مرزى باشد که در این صورت البته از این مقررات معاف است بنابراین این مقصود ازان هواپیماهایی است که براى کار‌هاى معینى است مثل امور گمرکى و کار‌هاى دیگر البته اگر دولت هواپیمایی داشته باشد که براى حمل و نقل باشد شامل این مقررات خواهد بود

رئیس - آقای ارباب‏

ارباب - آقای خسرو هدایت توضیحاتى را که بنده می‌خواستم بدهم دادند.

رئیس - ماده سوم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 3 - دولت حق حاکمیت مطلق و انحصارى در فضاى بالاى خاک کشور و بالاى آب‌هاى ساحلى آن را دارا می‌باشد.

نمایندگان - مخالفى نیست.

رئیس - ماده چهارم قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 4 - براى ایجاد و توسعه هواپیمایی کشورى دولت مکلف است.

الف - هواپیمایی کشورى را به منظور تأمین نیازمندی‌هاى حمل و نقل داخلى و خارجى مسافر بار و محمولات پستى تشویق نموده توسعه دهد.

ب - خطوط هوایى داخلى را به نحوى که نقاط مختلفه کشور بتواند از فوائد آن بهره‌مند گردد تنظیم کند.

ج - به مؤسسات هواپیمایی داخلى مساعدت نماید تا سرویس‌‌هاى هوایى مورد نیاز کشور را به طریق غیر انحصارى تأسیس و دایر کند.

د - به منظور بسط و تقویت روابط اجتماعى و اقتصادى ایران با سایر کشور‌هاى جهان ارتباط هوایى را بر اساس معامله متقابله برقرار نموده و توسعه دهد.

رئیس - آقای کشاورز صدر (کشاورز صدر موافقم) آقای امیر تیمور

امیر تیمور - در ماده 4 که دولت را برای اجراى مقرراتى مکلف می‌سازد به اعتقاد بنده به یک نکته اساسى توجه نشده باید در آنجا دولت مکلف می‌شود که در نقاط لازمه کشور میدان‌هاى هواپیمایی هم ایجاد کند و میدان‌هاى هواپیمایی چون در اینجا ذکرى نشده لازم دانستم تذکر بدهم که بدون تأسیس میدان‌هاى هواپیمایی منظور و مقصودى که ما از مؤسسات هوایى داریم نمی‌توانیم انجام بدهیم.

رئیس - آقای مخبر

مخبر - در ماده 5 پیش‌بینى شده.

رئیس - آقای کشاورز صدر

کشاورز صدر - جناب آقای امیر تیمور فرمایشاتى کردند که جنبه مخالفت نداشته و به عقیده بنده یکى از مسائلى که مؤثر در اور حیاتى کشور به شمار می‌رود موضوع ارتباط و وسائل حمل و نقل و مسافر است که به عقیده بنده این یکى از لوایح مفید است و این ماده بخصوص دولت را مکلف کرده است که براى تشویق هواپیمایی و مسافرین و محمولاتی که به این وسیله حمل و نقل می‌شود تشویق بکند و تسهیل بکند و این یکى ار کار‌هاى خیلى مفید است که در کار‌هاى مملکت موثر است و فرمایشى که جناب آقای تیمور فرمودند به عقیده بنده قابل حل است براى این که وقتى مطرح شد یک پیشنهادى بفرمایند.

رئیس - آقای مخبر توضیح دادند که درماده پیش‌بینى شده حالا در ماده 4 پیشنهادى رسیده است که قرائت می‌شود و وقتی که لایحه به کمیسیون می‌رود پیشنهادات هم همین طور باید به کمیسیون برود پیشنهاد ماده 4 مال آقای امامى اهرى است که قرائت می‌شود

بند ب - در ماده 4 فرودگاه‌ها به قدر لزوم تأسیس نماید به نحوى که نقاط مختلف کشور بتوانند از خطوط هوایى بهره‌مند شوند

مخبر - در ماده 5 هست.

رئیس - ماده 5 قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ماده 5 - براى اجراى این قانون اداره مستقلى به نام اداره کل هواپیمایی کشورى در وزارت راه تأسیس می‌شود و اداره امور آن به عهده رئیس کلى خواهد بود که داراى سمت معاونت وزارت راه می‌باشد و با تصویب هیئت وزیران به فرمان همایونى براى مدت سه سال منصوب می‌گردد و پس از انقضای مدت مزبور از انتصاب او به نحو فوق قابل تجدید می‌باشد اداره مزبور در انجام وظایف خود از نظر مالى و استخدامى و ادارى طبق مقررات مربوطه مستقلاً اقدام می‌نماید و سازمان آن به موجب تصویب‌نامه هیئت وزیران تعیین مى‌شود وظایف عمده اداره مزبور به قرار زیر می‌باشد:

الف - ایجاد فرودگاه‌ها و تأسیس و به کار انداختن دستگاه‌هاى هواشناسى و دستگاه‌هاى مخابراتى رادیویى و تلگرافى و تلفنى که مخصوص تنظیم رفت آمد هواپیماها و تأمین بى‌خطرى پرواز آنها می‌باشد و به طور کلى هر نوع مساعدتى که به منظور پیشرفت هواپیمایی کشور و تأمین بى‌خطرى پرواز لازم باشد.

+++

ب - نظارت در فعالیت هواپیمایی کشورى طبق مقررات هواپیمایی به منظور جلوگیرى از وقوع مخاطرات و رقابت‌‌هاى مضره بین متصدیان حمل و نقل هواسى و حفظ مصالح عمومى.

ج - تربیت متخصصین فنى هواپیمایى کشورى به وسایل مقتضى.

د - تشویق صنایع مربوط به هواپیمایی کشورى.

ه - مطالعات و تفحصات علمى و فنى در مسائل مربوط به هواپیمایی کشورى‏

و - تهیه طرح موافقت‌نامه و قراردادهاى هواپیمایی با دول خارجه که طبق مقررات به وسیله دولت تقدیم مجلس شورای ملى می‌شود و شرکت در کنفرانس‌ها و سازمان‌هاى هواپیمایی بین‌اللملى با تصویب هئیت وزیران.

رئیس - آقای امیر تیمور.

امیر تیمور - در اینجا نوشته شده رئیس که براى اداره هواپیمایی تعیین خواهد شد در وزارت راه سمت معاونت وزارت راه را خواهد داشت معاونین وزارتخانه‌ها عموماً در مواقع لازم می‌توانند در جلسات هیئت دولت هم شرکت کنند در اینجا باید توضیح داده شود که رئیس اداره هواپیمایی که سمت معاونت وزارت راه را هم به او اعطا خواهند کرد آیا از این حق هم برخوردار خواهد بود و می‌تواند در جلسات هیئت دولت حاضر شود یا نه و اینها را بنده نمی‌دانم که چه صورتى پیدا می‌کند این یک موضوع است که خواستم در این باب توضیح داده شود و مطلب روشن باشد موضوع دیگر می‌نویسد از نظر مالى و ادارى و استخدامى طبق مقررات مربوطه مستقلاً اقدام می‌نماید اگر این اداره از بودجه کشور اداره می‌شود باید بودجه آن هم در موقع خودش بیاید به کمیسیون بودجه (صحیح است) نه این که از این عبارت این طور استفاده شود که بعدها اگر بودجه‌اى داشته باشد بودجه‌اش نیاید به کمیسیون اگر از بودجه دولت می‌خواهد اداره شود باید حتماً بیاید به کمیسیون بودجه و تحت مقررات عمومى قرار بگیرد نه این که از این عبارت مستقل طورى استفاده شود که بودجه‌اش بیاید ضمناً اینجا یک بند دیگر هم نوشته شده که تشویق صنایع مربوط به هواپیمایی کشورى این را هم بنده نفهمیدم صنایع هواپیمایی کشورى چیست اگر ممکن است توضیح بفرمایید.

رئیس - آقای على وکیلى.

على وکیلى - اولاً این که در قسمت هواپیمایی کشورى فرمودند این تقریباً در دنیا امروز به قدرى اهمیت پیدا کرده که وزارتخانه شده است و اینجا اداره‌اش تأسیس می‌شود اینجا که نوشته‌اند معاونت وزیر را دارد در تمام مراحل رسمى باید حاضر شود و توضیحات بدهد روز به روز هم در توسعه است، در قسمت دوم بودجه‌اش البته آن هم جزو محاسبات عمومى است ولى مستقل خواهد بود و دیگر ماننند یک وزارتخانه نیست که به مشکلاتى بربخورد و در قسمت دیگر که آقای امیر تیمور توضیح خواسته بودند تشویق صنادیع مربوط به هواپیمایی از قبیل کارخانه‌‌هاى هواپیماسازى و تعمیرات و یدک‌سازی‌ها باید اقدام کند و تمام اینها مربوط به صنایع هواپیماسازى است‏.

رئیس - آقای وزیر کشور

آقای وزیر کشور - در جواب آقای تیمور که فرمودند آیا می‌تواند در جلسات هیئت دولت شرکت کند یا خیر؟ خواستم به استحضارشان برسانم که هر کارمند دولتى می‌تواند بنا به امر نخست وریر در جلسات هیئات دولت شرکت کند چه معاون باشد چه نباشد.

رئیس - پیشنهاد رسیده قرائت شود.

(پیشنهاد آقای امامى اهرى به شرح زیر قرائت می‌شود)

بند ب از ماده پنج - نظارت در فعالیت هواپیمایی کشورى طبق مقررات این قانون و تعهدات بین‌الملى به منظور جلوگیرى از وقوع مخاطرات و حفظ مصالح عمومى

بند - و - از ماده 5 - تهیه طرح موافقت‌نامه و قرارداد‌هاى هواپیمایی با دول خارجه مطابق اصل معامله متقابله‏... (الخ مطابق عبارت گزارش کمیسیون)

رئیس - ماده ششم قرائت شود:

ماده 6 - هواپیمای ایرانی با رعایت قوانین و مقررات کشور در پرواز بر فراز ایران آزاد می‌باشد.

رئیس - براى این ماده هم کسى اجازه نخواسته فقط پیشنهاد آقای امامى اهرى است که قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای امامى اهرى به شرح زیر قرائت می‌شود)

ماده 6 - هواپیمایی ایرانى با رعایت قوانین این قانون در پرواز بر فراز ایران آزاد می‌باشد

رئیس - ماده 7 قرائت شود:

ماده 7 - هواپیماى خارجى می‌تواند با رعایت قوانین و مقررات کشور بر فراز ایران پرواز نماید یا در ایران فرود آید و مسافر و بار و محمولات پستى یا یکى از آنها را پیاده و یا قبول نماید مشروط بر این که قبلاً اجازه دولت ایران را تحصیل نموده باشد یا به موجب قراردادى اجازه داده شده باشد دولت متبوع آن هواپیما همین حقوق را براى هواپیماى ایرانى شناخته باشد.

رئیس - آقای دماوندى.

معتمد دماوندى - ممکن است که در مملکت بعضى بعضى نقاط باشد که پرواز از فراز آنها ممنوع باشد این نقص در ماده 6 و 7 هر دو هست هم براى هواپیما‌هاى داخلى و هم براى هوا پیماى خارجى...

دکتر عبده - در ماده 9 هست.

کشاورز صدر - راجع به این موضوع یک عرض مختصرى دارم.

رئیس - بفرمایئد.

کشاورز صدر - در اینجا نوشته است هواپیما‌هاى خارجى می‌تواند با رعایت مقررات کشور به نظر بنده به کشور ایران باید باشد و این جمله هم اضافه شود و معاهداتى که هست.

رئیس - باید پیشنهاد بدهید. آقای امامى اهرى ماده 7 را این طور تقاضا کرده‌اند اصلاح شود.

(پیشنهاد آقای امامى اهرى به شرح زیر قرائت شد)

ماده 7 - هواپیما‌هاى خارجى می‌توانند با رعایت قوانین و مقررات کشور بر فراز ایران پرواز نماید یا در ایران فرود آید و مسافر و بار و محمولات پستى یا یکى از آنها را پیاده و محمولات پستى و بار به مقصد خارجه به وسیله شرکت‌هاى داخلى هواپیمایی قبول نماید مشروط بر این که (بقیه عین عبارت گزارش)

رئیس - پیشنهاد دیگر هم قرائت شد.

(پیشنهاد آقای صفوی به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده 7 به جاى جمله «قبلاً اجازه دولت ایران را تحصیل نموده باشد» نوشته شود «قبلاً اجازه دولت ایران تحصیل شده باشد»

رئیس - ماده 8 قرائت شود.

ماده 8 - هواپیماى خارجى نمی‌تواند به قصد حمل و نقل بازرگانى از یک نقطه کشور به یک نقطه دیگر آن مسافر و بار و محمولات پستى یا یکى از آنها را حمل کند.

رئیس - آقای نبوى.

نبوى - در ماده 8 ذکر شده که هواپیماى خارجى در داخل کشور نمى‌تواند حمل و نقل کند که این را می‌شود گفت تا حدى مخالف ماده 7 به نظر من اگر ذکر می‌شد مگر با اجازه دولت بهتر بود چون ممکن است یک وقتى مصلحت ایجاب کند که هواپیما‌هاى خارجى بتواند در داخل مملکت حمل و نقل کنند بنابراین وقتى که نوشته شده باشد با اجازه دولت منظور تأمین می‌شود.

رئیس - آقای مخبر.

مخبر (آقای خسروهدایت) - عرض کنم این قانون هواپیمایی کشورى که مطرح است با رعایت قوانین هواپیمایی کشورى در ممالک مختلفه چه در شرق و چه در نقاط غربى است و همچنین با رعایت مقررات بین‌المللى هواپیمایی که شیکاگو تصویب شده و دولت ایران هم شرکت کرده و با رعایت بی‌خطرى پرواز اساساً تنظیم شده این ماده 8 که می‌گویند هواپیماى یک کشورى نمی‌تواند در درون کشور دیگرى از نقطه‌اى به نقطه دیگرى پرواز کند این مطابق مقررات بین‌المللى است که در شیکاگو تصویب شده است یعنى یک هواپیماى خارجى می‌تواند بار و مسافر داشته باشد و به تهران بیاید ولى وقتى به تهران آمد دیگر حق ندارد از تهران مسافر و بار به اصفهان ببرد و نیز می‌تواند قرارداد ببندد که به اصفهان بیاید ولى از اصفهان دیگر نمی‌تواند به تهران بیاید روی هم رفته حمل و نقل مسافر و بار از یک نقطه به نقطه دیگر منحصر است به هواپیماى کشورى و این هم تطبیق می‌کند با مقرراتى که سایر دول هم پذیرفته‌اند.

رئیس - آقای رضوى‏

رضوى شیرازى - هر کشورى آقا یک وضعى دارد در شروع به یک اقدام جدیدى براى آن پیش آمد علاوه بر آن هم تصور می‌کنم که اگر یک اختیار قدرتى بر عهده اداره هواپیمایی کشور باشد روی هم رفته براى وضعیت مملکت ما متناسب است زیرا بعید نیست که ما در تشکیل دادن یک مؤسسات هوایى کافى است که بتواند تأمین تمام قسمت‌هاى حمل و نقل را بکند به این زودى توفیق نداشته باشیم از این جهت اختیار دادن به اداره هواپیمایی که او عند الضروره و عند اللزوم بتواند به هواپیما‌هاى خارجى اجازه بدهد که آنها در داخله حمل و نقل بکنند به عقیده بنده کار نامناسبى با وضعیت ما نخواهد بود به این جهت من تصور می‌کنم بهتر است اجازه بفرمایید این جمله به ماده اضافه شود.

+++

خسرو هدایت - هر چه دارید آقا پیشنهاد کنید.

رئیس - آقای سزاوار

سزاوار - بنده مخبرم می‌خواستم توضیح بدهم

رئیس - بفرمایید

سزاوار - مخبر (کمیسیون  دادگستری) همان طور که توضیح داده‌اند این ماده 8 در شور دوم این طور اصلاح خواهد شد که حمل و نقل بازرگانی، مسافر بار و محمولات پستی یا یکی از آن‌ها از نقطه‌ای به نقطه دیگر منحصر به هواپیماهای ایرانی خواهد بود. البته در شور دوم هم اصلاح خواهد شد.

رئیس - آقای دکتر عبده

دکتر عبده - بنده موافقم

رئیس - آقای علی وکیلی

علی وکیلی - موافقم

رئیس - آقای حاذقی

حاذقی - موافقم

رئیس - آقای دماوندی

معتمد دماوندی - در این که انحصار حمل و نقل بار و بازرگانی و مسافر از طریق هوا باید به خود کشور تخصیص داده شود شکی نیست ولی مخالفت بنده از این لحاظ است که یک انحصار کلی نشود و آن‌ها نتوانند راجع به بار و مسافر هر قدر دلشان بخواهد بگیرند دولت باید در نرخ‌بندی آن یک نظری داشته باشد.

رئیس - آقای دکتر عبده

دکتر عبده - عرض کنم که موافقت بنده با ماده 8 که فقط به هواپیماهای کشوری اجازه می‌دهد که به قصد حمل و نقل بازرگانی از یک نقطه به نقطه دیگر کشور مسافرت کنند از لحاط این نیست که این حق را به یک عده شرکت‌های داخلی ما منحصر بکنیم موافقت بنده بیشتر از لحاظ شئون استقلال و حاکمیت ایران است. امروز در داخل کشورها معمولاً وسایل حمل و نقل در دست دولت‌ها است یا در دست اتباع دولت‌ها است همان طور که ما نمی‌توانیم فرض کنیم راه آهن ایران در دست یک شرکت خارجی باشد همان طور هم نمی‌توانیم اجازه بدهیم به شرکت‌های خارجی که بیایند و مسافر از یک نقطه ایران به یک نقطه دیگر حمل کنند. بنابراین آن چه که جایز است و قابل توجه است فقط استقلال و حاکمیت ایران است که ملازمه دارد به اختصاص دادن حمل و نقل در داخل ایران به دولت یا شرکت‌های داخلی کشور ولی این حق نبایستی به انحصار یک شرکت باشد باید دولت مخصوصاً بعد از اجرای این قانون یک مقرراتی وضع کند به منظور تامین و رفاه و آسایش مردم و برای این که از حدود مقرراتی که وضع خواهد شد تجاوزی نشود یک مقررات جزایی هم در آخر این قانون تنظیم گشته است.

رئیس - پیشنهادی رسیده است قرائت می‌شود (پیشنهاد آقای دکتر عبده به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده 8 به شرح زیر اصلاح شود حمل و نقل بازرگانی مسافر و بار و محمولات پستی یا یکی از آن‌ها از یک نقطه کشور به یک نقطه دیگر آن منحصر به هواپیماهای ایرانی می‌باشد.

رئیس - ماده 9 قرائت می‌شود

ماده 9 - اداره کل هواپیمایی کشوری می‌تواند در مواردی که امنیت عمومی‌یا علل نظامی‌ایجاب می‌نماید یا تصویب هیئت وزیران پرواز هواپیمایی ایرانی یا خارجی را برفراز قسمتی از خاک کشور ممنوع یا محدود یا مقید به شرایط خاصی بنماید.

رئیس - مخالفی نیست؟

نبوی - بنده اجازه می‌خواهم.

رئیس - بفرمایید

نبوی - عرض کنم در این ماده نوشته شده اداره هواپیمایی کشوری با تصویب هیئت دولت در مواقع معین پرواز بر فراز قسمتی یا از تمام خاک ایران را ممنوع خواهد کرد بنده خواستم عرض کنم بهتر می‌شد اگر می‌نوشتند که هیئت دولت ممنوع خواهد کرد. وقتی نوشتیم اداره هواپیمایی با تصویب هیئت دولت خود هیئت دولت ذکر شود سلیستر است و بهتر.

خسرو هدایت - پیشنهاد بفرمایید

نبوی - پیشنهاد خواهم کرد

رئیس - پیشنهاد را قرائت بفرمایید (فولادوند ندارد) ماده 10 قرائت شود

ماده 10 - برای این که هواپیمایی به تابعیت ایرانی شناخته شود باید در دفتر ثبت هواپیماها که در اداره کل هواپیمایی کشوری نگاهداری می‌شود به ثبت برسد.

شرایط ثبت هواپیما به قرار زیر است:

الف - هواپیما در کشور دیگری به ثبت نرسیده باشد و در صورتی که قبلاً در ثبت کشور دیگری بوده از ثبت آن کشور خارج شده باشد.

ب - هواپیما به اتباع ایران اعم از شخصی یا شرکت متعلق باشد.

ج - اگر مالک هواپیما شرکتی است تمام سرمایه شرکت باید متعلق به اتباع ایران و اقامتگاه قانونی شرکت در ایران باشد و در شرکت‌هایی که سرمایه آن‌ها به صورت سهام یا قطعات سهام متساوی‌القیمت درآمده سهام شرکت با اسم باشد پس از ثبت هواپیما گواهینامه ثبت و تابعیت ایرانی صادر می‌شود.

رئیس - آقای اردلان

اردلان - بنده می‌خواستم مخبر محترم توضیح بفرمایند که عوارضی هم از این بابت گرفته می‌شود یا خیر؟...

خسرو هدایت (مخبر کمیسیون  راه) - یک لایحه مخصوصی هست از عوارض هواپیمایی که الان هم در کمیسیون  هست.

رئیس - پیشنهادها قرائت شود.

(پیشنهاد آقای خسرو هدایت به شرح زیر قرائت شد)

در بند ج ماده 10 در سطر آخر پس از کلمه صادر جمله (و علایم ثبت و تابعیت تعیین) افتاده است.

(پیشنهاد آقای ناصر ذوالفقاری به شرح زیر خوانده شد)

اینجانب پیشنهاد می‌کنم که تبصره زیر به مانده 10 قانون هواپیمایی کشوری اضافه شود:

در مورد فروش و انتقال سهام حق تقدم خرید با دولت خواهد بود در صورتی که به واسطه نبودن بورس سهام اختلافی مابین دولت و فروشنده نسبت به قیمت سهم حاصل شود نرخ قطعی سهام به وسیله کمیسیونی مرکب از رئیس دیوان عالی کشور و وزیر راه و رئیس اطاق بازرگانی و رئیس ادارة هواپیمایی و نماینده بانک ملی ایران به عمل خواهد آمد.

(پیشنهاد آقای حاذقی هم به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد در ماده 1 - به جای (به تابعیت ایرانی) (تابعیت ایران) نوشته شود.

رئیس - ماده 11 قرائت می‌شود.

ماده 11 - هواپیمایی که به تابعیت ایرانی شناخته شده در صورتی که در کشور دیگری به ثبت برسد و یا مالک آن فوت کند یا تغییر تابعیت دهد و همچنین در صورتی که یکی از شرایط ثبت مندرج در ماده 10 را فاقد شود گواهی نامه ثبت و تابعیت آن از تاریخ وقوع یکی از علل فوق باطل می‌شود.

رئیس - پیشنهادها قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای مهندس خسرو هدایت قرائت شد)

پس از جمله فاقد شود جمله «ثبت هواپیما و همچنین» افتاده پیشنهاد می‌شود این دو جمله اضافه شود.

رئیس - ماده 12 قرائت می‌شود.

ماده 12 - مرجع صدور هرگونه اجازه‌نامه (اجازه موقت) و پروانه و گواهینامه مربوط به هواپیمایی کشوری اداره کل هواپیمایی کشوری می‌باشد.

رئیس - پیشنهادی نرسیده ماده 13 قرائت شود:

ماده 13 - اداره کل هواپیمایی کشوری می‌تواند در موارد مختلف از مقررات این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن که به تصویب هیئت وزیران رسیده باشد هر گونه اجازه‌نامه یا گواهینامه مربوط به امور هواپیمایی کشوری را لغو یا موقت توقیف نموده یا اختیارات مندرج در آن را محدود سازد و همچنین در صورتی که دارنده پروانه بهره‌برداری هوایی یا سایر پروانه‌های مربوط به امور هواپیمایی کشوری شرایطی را که برای تحصیل پروانه لازم بوده فاقد شود یا از انجام تعهداتی که به موجب مندرجات پروانه به عهده گرفته تخلف نماید اداره کل هواپیمایی کشوری می‌تواند برحسب درجه اهمیت تخلف و تکرار آن پروانه او را لغو یا موقت توقیف نموده یا اختیارات مندرجه در آن را محدود سازد.

رئیس - پیشنهادها قرائت شود:

(پیشنهاد آقای امامی ‌اهری قرائت شد)

به ماده 13 این جمله اضافه شود.

مرجع شکایت از تصمیمات اداره کل هواپیمایی مطابق این ماده هیئتی است مرکب از وزیر کشور وزیر راه و دادستان دیوان کشور.

رئیس - ماده 14 قرائت می‌شود.

ماده 14 - اداره کل هواپیمایی کشوری می‌تواند در مواردی که تشخیص دهد پرواز هواپیما متحمل خطر برای سرنشینان هواپیما یا اشخاص یا حیوانات روی زمین یا حدوث خساراتی برای اموال اعم از منقول و غیرمنقول می‌باشد و یا موجب تخلف از مقررات این قانون یا آیین‌نامه‌های اجرایی آن می‌گردد پرواز آن را ممنوع سازد.

رئیس - پیشنهادی هم رسیده است که قرائت می‌شود:

(پیشنهاد آقای امامی‌ اهری به شرح زیر خوانده شد)

ماده 14 - اداه کل هواپیمایی کشوری می‌تواند

+++

در مواردی که به وسیله کارشناس عالی‌مقامی‌ که تخصص او گواهی رسمی‌شده باشد تشخیص دهد پرواز هواپیمایی محتمل خطر (الخ بقیه عین عبارت گزارش کمیسیون).

رئیس - ماده 15 قرائت می‌شود.

ماده 15 - برای این که شخصی (طبیعی یا حقوقی) بتواند در ایران به تصدی حمل و نقل بازرگانی هوایی اشخاص یا اشیا مبادرت نماید باید تبعه ایران بوده و قبلاً پروانه بهره‌بردای هوایی تحصیل کرده باشد این پروانه در صورتی داده می‌شود که اداره کل هواپیمایی کشوری بهره‌برداری هوایی تقاضا شده را منطبق با مصالح کشور و احتیاجات جامعه تشخیص دهد و اطمینان حاصل نماید که تقاضا کنند قادر به انجام امور بهره‌برداری هوایی مورد تقاضای خود به طرز اطمینان بخش می‌باشد و در مورد شرکت‌های هواپیمایی برای صدور بهره‌برداری هوایی علاوه بر وجود شرایط فوق دارا بودن شرایط ثبت هواپیما مندرج در ماده 10 الزامی‌است.

برای هر نوع پرواز بازرگانی دیگر و همچنین تأسیس و دایر نمودن آموزشگاه‌ها به منظور تعلیم و تربیت متخصصین فنی هواپیمایی شرایط مندرج در این ماده ضروری است ولی به جای پرواز بهره‌برداری هوایی اجازه قبلی اداره کل هواپیمایی کشوری کافی خواهد بود.

رئیس - پیشنهادی نرسیده است ماده 16 قرائت می‌شود.

ماده 16 - هر وقت اداره کل هواپیمایی کشوری برای ایجاد فرودگاه‌ها یا تأسیسات مربوط به هواپیمایی کشوری احتیاج به خریداری زمین یا ساختمان متعلق به دیگری پیدا کند می‌تواند به قیمت عادله روز و تعیین خبره مرضی‌الطرفین خریداری نماید و مالک مکلف به فروش خواهد بود.

رئیس - پیشنهادها قرائت شود.

(پیشنهاد آقای موسوی به شرح زیر خوانده شد)

ماده 16 به شرح زیر اصلاح شود:

اداره کل هواپیمایی کشوری مکلف خواهد بود هر وقت برای ایجاد فرودگاه‌ها یا تأسیسات موبوط به هواپیمایی کشوری احتیاج به زمین یا ساختمان متعلق به دیگری پیدا کند زمین یا ساختمان را به نرخ عادله روز و تعیین خبره مرضی‌الطرفین خریداری یا اجاره نماید مالک نیز مکلف به اجازه دادن یا فروش به ترتیب بالا خواهد بود.

نبوی - در ماده 16 عرضی دارم.

رئیس - بفرمایید.

نبوی - عرض کنم که در ماده 16 قید شده است که اگر اداره هواپیمایی کشور به زمین یا ملکی احتیاج داشت یا تصدیق خبره خواهد خرید در ضمن نیز ممکن است اختلاف پیدا شود راجع به ملک یا راجع به قیمت آن و مورد ابتلای اداره هواپیمایی خواهد بود بنده خواستم از آقای مخبر تقاضا کنم که موافقت کنند که اگر چنین موردی پیش آمد مثل نظایر این کار به دادگاه شهرستان رجوع کنند و الا ممکن است اختلاف نظر هر دو طرف را دچار زحمت کند ممکن است اشکال کند که جریان امر در دادگاه به طول خواهد انجامید و موضوع از بین خواهد رفت و این حرف هم به جای خود صحیح است. بنده پیشنهاد کردم برای رفع این اشکال دادگاه در جلسه اداری خارج از نوبت رسیدگی کند و رای هم قطعی باشد نظیر این مورد را در یک در مورد دیگر هم داریم که من‌جمله در قانون توسعه معابر هست که هر کس نخواست زمینش را بفروشد به دادگاه مراجعه می‌شود و دادگاه او را مکلف می‌کند که نظر دادگاه را اجرا نماید.

رئیس - آقای اردلان نظری دارید؟

اردلان - بله این نظری را که آقای نبوی فرمودند بنده هم داشتم منتها نسبت به انجمن شهر ممکن است آقای مخبر به این نظر بنده توجه بفرمایند که در هر یکی از شهرهای ایران که فرودگاهی لازم شود ممکن است به انجمن شهر مراجعه بکنند انجمن شهر ممکن است یک زمینی را به اختیار اداره هواپیمایی بگذارد در صورتی که بگوید حتماً من یک زمین معینی را می‌خواهم این ممکن است که موجب تعدی بشود و به این جور اگر موافقت کرد و رضایت او فراهم شد که بهتر و الا مجبور می‌شود.

سزاوار - البته ما یک قانون توسعه معابر داریم که زمین‌هایی که در شهرها برای توسعه معابر لازم است و یک مقرراتی هم دارد که قانونش هم از مجلس گذشته است و ما می‌توانیم در این مورد از همان قانون استفاده کنیم در مواردی که لازم باشد. ایجاد یک میدان‌هایی بشود برای هواپیما، این را هم از همان قانون توسعه معابر می‌توانند استفاده کنند و از همان طریق استفاده کنند.

رئیس - پیشنهاد دیگری قرائت شود:

(پیشنهاد آقای نبوی به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده 16 اضافه شود. در صورت اختلاف طرفین به دادگاه شهرستان مراجعه خواهند کرد که در جلسه خارج از نوبت اداری رفع اختلاف نمایند و نظریه دادگاه قطعی خواهد بود.

(پیشنهاد آقای دکتر معظمی‌به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم در ماده 16 بعد از جمله به قیمت عادله روز اضافه شود قبل از تأسیس فرودگاه

رئیس - ماده 17 قرائت شود

اردلان - آقای رئیس بنده پیشنهادی کرده‌ام

(ماده 17 به شرح زیر خوانده شد)

ماده 17 - اداره کل هواپیمایی کشوری می‌تواند از املاک عمومی ‌یا خصوصی اعم از اراضی و ساختمان‌ها برای برقرار کردن وسایل مربوط به تأمین بی‌خطری پرواز هواپیماها مجاناً استفاده کند و حق عبور از آن املاک را برای به کار‌ انداختن و نگاهداری وسایل مزبور خواهد داشت مشروط بر این که مانع استفاده عادی از آن املاک نشود.

چنانچه در نتیجه برقرار کردن یا به کار انداختن یا نگاهداری وسایل مذکور خسارتی وارد شود باید از طرف اداره کل هواپیمایی کشوری جبران گردد.

رئیس - آقای نبوی

نبوی - بنده درست منظور از این ماده را نفهمیدم و می‌خواهم استدعا کنم آقای مخبر توضیح بدهند که اداره هواپیمایی کشوری برای ایجاد وسایل بی‌خطری می‌تواند از منزل یا از ملک کسی استفاده کند این چه جور استفاده‌ای است و چه عملی خواهد بود؟ یعنی در خانه مسکونی یک کسی ممکن است یک مؤسساتی ایجاد کند و بعد هم به صاحبخانه بگوید که تو اطاق‌هایت خراب نشده و می‌توانی زندگی کنی و اسبابی را در خانه او نصب کند این را استدعا می‌کنم توضیح بدهید که ما روشن بشویم.

خسرو هدایت (مخبر کمیسیون راه) - مقصود از این آقای نبوی اجازه برقراری یک تأسیساتی است که مربوط به بی خطری پرواز می‌شود و این یک چیزهایی است که به هیچ وجه خسارتی برای صاحب منزل یا صاحب زمین ندارد مثلاً فرض بفرمایید در پشت‌بام منزل یک کسی علامت گرد مدور بیرق ایران می‌کشند که هواپیما با دیدن آن می‌تواند بفهمد این جا نزدیک میدان فرودگاه است یا این که برای عبور سیمی‌از آن جا یک مقره‌ای به دیوار منزل او نصب می‌کنند به هر حال این‌ها یک مطالبی است که برای راهنمایی هواپیما در هوا لازم می‌شود و از لحاظ صاحب ملک و صاحب ساختمان قابل اهمیت نیست و حداکثر هم این است که یک مقره‌ای بگذراند تا سیم ازآن جا عبور کند یا این که یک فلشی روی پشت‌بامش بکشند این منحصر به همین موارد است و در همه جای دنیا هم معمول است.

رئیس - ماده 18 قرائت می‌شود.

ماده 18 - دولت می‌تواند به پیشنهاد اداره کل هواپیمایی کشوری با صدور تصویب‌نامه ایجاد هرگونه ساختمان یا مانع دیگری را در فاصله معینی از حدود یک فرودگاه یا تأسیسات مربوط به تأمین بی‌خطری پرواز هواپیماها ممنوع یا محدود سازد مگر در صورتی که ساختمان یا مانع مزبور موجد خطری به پرواز هواپیما نگردیده و مورد موافقت اداره کل هواپیمایی کشوری قرار گرفته باشد چنانچه خسارتی مستقیماً و منحصراً در نتیجه این ممنوعیت یا محدودیت به کسی وارد گردد باید از طرف اداره کل هواپیمایی کشوری جبران شود در صورتی که ساختمان یا مانع دیگری که مطابق این ماده ممنوع یا محدود شده باشد در اطراف یک فرودگاه کشوری قبل از اجرای این قانون موجود بوده دولت می‌تواند مطابق ماده 16 برای برداشتن یا محدود ساختن آن اقدام نماید.

رئیس - ماده 19 قرائت می‌شود:

ماده 19 - متخلفین از مقررات مواد 7 و 8 و 9 و 10 و 11 و 15 - این قانون از دو ماه حبس تأدیبی تا شش ماه و تأدیه 2 هزار ریال تا 20 هزار ریال محکوم خواهند شد مگر این که در قوانین دیگری برای عمل ارتکابی مجازات شدیدتری مقرر شده باشد که در این صورت به همان مجازات شدیدتر محکوم خواهد شد.

رئیس - آقای دکتر عبده

دکتر عبده - عرض می‌کنم مخالفت بنده با این ماده برای این نیست که اعتقاد داشته باشم متخلفین ازاین قانون نمی‌بایستی مجازات بشوند البته متخلفین از مواد 7 و 8 و 9 و 10 و 11 و 15 می‌بایستی مجازات بشوند منتها با این ترتیبی که در این ماده تعیین شده یک اشکالاتی وارد است مثلاً ملاحظه می‌فرمایید در این ماده 19 اشاره شده به ماده 9 که تخلف از ماده 9 این قانون مجازات است و حال آن که ماده 9 مربوط به عمل اداره کل هواپیمایی است و هیچ ارتباطی با اعمال مردم یا متصدیان حمل و نقل ندارد با این ترتیب بنده حیال می‌کنم بهتر این است که دولت ماده 19 را مسترد بکند و مقررات جزایی نسبت به تخلف از این مواد را پیش‌بینی بکند و به توسط کمیسیون  دادگستری که الان دارای اختیاراتی است این را بگذراند و با این ترتیب بنده تصور می‌کنم که از لحاظ تکنیک قضایی

+++

این بیشتر رعایت شده باشد.

سزاوار (مخبر کمیسیون  دادگستری) - اولاً این ماده 12 حذف می‌شود و به جای ماده بیست قرار خواهد گرفت که در شور دوم اصلاح خواهد شد به علاوه در این قسمتی که آقای دکتر عبده توضیح دادند یک اشکالاتی و یک اشتباهاتیی دارد به طوری که فرمودند که عطف به ماده 9 شده و یک اشتباهات دیگری هم هست که باید اصلاح شود در کمیسیون  دادگستری و آقا هم تشریف می‌آوردید مذاکره می‌کنیم و این لایحه اصلاح می‌شود.

اردلان - آقای رئیس بنده می‌خواستم عرض کنم در تمام مواد دو نکته بود که رعایت نشد بنده می‌خواستم چون شور اول است به کمیسیون می‌رود مخبر محترم توجه بفرمایند یکی این که رابطة اداره هواپیمایی با اداره جوشناسی است در هر جای دنیا که این اداره هواپیمایی هست دایره یا اداره‌ای هست که وضعیت هوا را متصل به اداره هواپیمایی اطلاع می‌دهد و حالا که می‌خواهند این را به تصویب مجلس برسانند به نظر بنده مقتضی است که این مطلب را هم برای شور دوم در نظر بگیرند اما مطلب دوم که به نظر بنده فراموش شده اگر یک سوانحی روی بدهد در حمل و نقل تکلیف آن هم روشن نشده است و معلوم نشده که اداره هواپیمایی چه رلی را بازی می‌کند چون ممکن است حوادثی هم در هوا رخ بدهد این را هم خواهش می‌کنم روشن بفرمایند.

خسرو هدایت - درباره ماده 5 روشن شده است.

رضوی شیرازی - در ماده اخیر به طور کلی یک اشاره‌ای به وضعیت ماده شده می‌خواستم بگویم که به نظر بنده یک نواقصی یک ابهاماتی دارد که در طرز تدوینش به طور کلی باید تجدید نظر بشود مثلاً در پاره‌ای جاها یک وظایفی برای این اداره تعیین کرده در حالی که با یک مطالعه اجمالی معلوم می‌شود که یک چنین اختیاری و قدرتی که بتواند این کارها را انجام بدهد برای چنین اداره‌ای نیست. در همین ماده 9 که اشاره شد می‌گوید هر وقت که امنیت عمومی‌ یا علل نظامی‌ایجاب کند اداره هواپیمایی هواپیماها را نگذارد بر فراز نقطه‌ای حرکت کند آیا تشخیص این علل چه ربطی دارد به اداره هواپیمایی این از مواردی است که البته دولت باید در نظر بگیرد و مثلاً به اداره هواپیمایی دستور بدهد به هیچ وجه من الوجوه اداره هواپیمایی صلاحیت تشخیص چنین مواردی را نخواهد داشت و همچنین یکی از مواردی که بنده در مجموع این قانون دیدم و یکی از آقایان نمایندگان محترم هم اشاره کرد ولی جواب کافی داده نشد. بنده تفاوت کلی بین هواپیماهای کشوری و هواپیماهای غیر نظامی‌ را ندیدم برای این که فرض بفرمایید دولت هواپیمای پستی دارد آیا این هواپیمای پستی که در داخله کشور رفت و آمد می‌کند چه مانعی دارد که تابع همین مقررات باشد یا آیین‌نامه‌اش را هم این اداره بنویسد و هم چنین رسیدگی به کارهای گمرکی و امثال آن‌ها به همین مناسبت بنده تصور می‌کنم که اگر هواپیماهای نظامی‌استثنا بشود و هواپیماهای غیرنظامی‌ اعم از دولتی و کشوری تمام تابع این نظامنامه و تحت نظر یک اداره باشند روی هم رفته می‌توان گفت کار بهتری انجام شده این‌ها را برای تذکر عرض کردم که کمیسیون محترم در شور دوم یک تجدید نظری که قانون متناسب و به اصطلاح ما صلاحیتی از برای شروع به این اقدام مهم پیدا بکنیم با یک مطالعه بیشتری تنظیم بکنند.

رئیس - پیشنهادهای رسیده قرائت می‌شود.

(پیشنهاد آقای دکتر ملکی قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم ماده 19 به ماده 20 تبدیل شود و ماده زیر به جای ماده 19 گذاشته شود:

ماده 19 - اداره کل هواپیمایی کشوری مکلف است که برای حمل بار و مسافر نرخ تعیین نماید نرخ تعیینی نباید از نرخ متوسط بین‌المللی تجاوز نماید.

(پیشنهاد آقای صفوی به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده زیر به لایحه هواپیمایی علاوه شود:

ماده 20 - وزارت راه مکلف بودجه اداره کل هواپیمایی کشوری را تنظیم و برای تصویب به مجلس شورای ملی تقدیم دارد.

(پیشنهاد آقای خسرو هدایت به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده زیر که در لایحه دولت بوده و در کمیسیون  هم به تصویب رسیده و در موقع طبع و توزیع از قلم افتاده به لایحه اضافه گردد.

ماده 21 - آیین‌نامه اجرایی این قانون شامل مقررات مربوط به پرواز هواپیماهای کشوری داخلی و خارجی - تأمین بی‌خطری پرواز هواپیماها - فرودگاه‌ها - ثبت و تابعیت هواپیماها - قابلیت پرواز هواپیماها - گواهینامه‌های متخصصین هواپیمایی - مؤسسات مربوط به تعلیم و تربیت متخصصین فنی هواپیمایی کارخانه و تعمیرگاه‌های مربوط به هواپیمایی - حمل و نقل هوایی - سوانح هواپیما - مخابرات هواپیمایی و موارد توقیف موقت یا لغو هر گونه اجازه‌نامه یا گواهینامه یا پروانه صادره یا توقیف هواپیمای متخلف به وسیله اداره کل هواپیمایی کشوری تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذاشته خواهد شد.

(پیشنهاد آقای دکتر متین دفتری به شرح زیر قرائت گردید)

این مواد به گزارش کمیسیون  راه راجع به قانون هواپیمایی کشوری اضافه شود:

ماده 20 - هر کس به قصد ایجاد خطر برای هواپیما یا سرنشینان آن علامت هواپیمایی تقلبی به کار برد به نحوی که بتوان آن را علامت حقیقی مخصوص هواپیمایی تلقی نمود و یا علامت هواپیمایی موجود را غیرقابل استفاده سازد یا مانعی در مقابل هواپیما ایجاد یا اطلاع غلط دهد یا هر گونه عملی به منظور ایحاد خطر برای هواپیما یا سرنشینان آن انجام بدهد به حبس تأدیبی از 6 ماه تا سه سال محکوم خواهد شد و در صورتی که از عمل او قتل یا جرح واقع شود مرتکب به مجازاتی که به نفس جرم مقرر است محکوم خواهد گردید.

ماده 21 - هر کس عالماً هواپیمایی را که فاقد علائم ثبت و تابعیت بوده یا دارای علایم ثبت و تابعیت مجعول باشد براند و همچنین هر کس عالماً هواپیمایی را که بدون حق علامت تابعیت ایران به آن نصب شده در خارج از ایران براند به حبس تأدیبی از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

ماده 22 - هر کس در مواردی که این قانون پرواز هواپیما برفراز ایران مشروط به تحصیل اجازه قبلی از دولت ایران می‌باشد عمداً بدون داشتن اجازه هواپیمایی را برفراز ایران براند و همچنین هر کس در مواردی که پرواز هواپیما طبق این قانون بر فراز قسمتی از خاک کشور ممنوع یا محدود یا مقید به شرایط خاصی می‌باشد عمداً هواپیما را بر فراز مناطق ممنوعه براند یا بدون رعایت محدودیت‌ها یا شرایط مقرره پرواز کند به جزای نقدی از دو هزار تا بیست هزار ریال یا به حبس تأدیبی از دو ماه تا یک سال یا به هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

ماده 23 - هر کس با هواپیمای خارجی به قصد حمل و نقل بازرگانی از یک نقطه کشور به یک نقطه دیگر آن مسافر و بار و محمولات پستی یا یکی از آنها را حمل کند به جزای نقدی از دو هزار تا بیست هزار ریال یا به حبس تأدیبی از هر ماه تا یک سال یا به هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

ماده 24 - هر کس بدون داشتن پروانه بهره‌برداری هوایی به تصدی حمل و نقل بازرگانی هوایی اشخاصی که یا اشیا مبادرت ورزد و همچنین هر کس بدون داشتن اجازه از اداره کل هواپیمایی کشوری به هر نوع پرواز بازرگانی دیگر یا تأسیس و دایر نمودن آموزشگاه به منظور تعلیم و تربیت متخصصین فنی هواپیمایی عمل نماید به جزای نقدی از یک هزار تا ده هزار ریال یا به حبس تأدیبی از دو ماه تا شش ماه یا بر دو مجازات محکوم خواهد شد.

ماده 25 - مقررات جزایی ایران نسبت به جرایمی‌که داخل یک هواپیمای ایرانی در خارج از ایران ارتکاب شود اجرا می‌شود در موردی که متهم در ایران دستگیر و برای تعقیب به کشور خارجی رد نشده یا در موردی که متهم به علت ارتکاب آن جرم به ایران مسترد شده باشد.

ماده 26 - روابط حقوق بین اشخاصی که داخل یک هواپیما در پرواز برفراز ایران وجود دارند در اموری که از لحاظ حاکمیت ارضی اصولاً مشمول قوانین محلی است به شرط معامله متقابله تابع قانون کشور متبوعه آن هواپیما می‌باشد ولی در مورد جنحه یا جنایتی که داخل یک هواپیما در پرواز بر فراز ایران ارتکاب شود در صورتی که جرم به نظم یا امنیت عمومی ‌خلل وارد آورد یا مرتکب جرم یا مجنی علیه تبعه ایران بوده یا هواپیما بعد از وقوع جرم در ایران فرود آید محاکم ایران صلاحیت رسیدگی به جرم را دارا می‌باشند محکمه صلاحیت‌دار محکمه‌ای است که در حوزه آن هواپیما فرود آمده در موردی که متهم بلافاصله پس از فرود آمدن هواپیما تحت تعقیب در آمده باشد و محکمه محل دستگیری متهم است در موردی که متهم بعداً در ایران دستگیر شده باشد.

ماده 27 - در موردی که جنحه یا جنایتی داخل یک هواپیما که بر فراز ایران پرواز می‌کند یا داخل یک هواپیمای ایرانی در خارج از ایران ارتکاب شود فرمانده هواپیما مکلف است قبل از مداخله مامورین صلاحیت‌دار تفتیشات و تحقیقات مقدماتی به عمل آورده و دلایل و مدارک جرم را جمع آوری و تأمین نماید و در صورت لزوم می‌تواند موقت مظنونین به ارتکاب جرم را توقیف و اشیایی را که ممکن است دلیل جرم به کار

+++

رود توقیف نماید در مورد این ماده فرمانده هواپیما براى تفتیش جرم وتحقیقات مقدماتى از ضابطین دادگسترى محسوب می‌شود و کلیه وظایفى را که به موجب فصل دوم قانون آیین‌نامه دادرسى جزایى براى کمیسر‌هاى شهربانى مقرر است عهده‌دار می‌باشد.

ماده 28 - در مورد ماده 27 پس از فرود آمدن هواپیما فرمانده هواپیما باید گزارش کتبى راجع به موضوع جرم و اقدامات مقدماتى که به عمل آورده است تنظیم و به اداره کل هواپیمایی کشورى ارسال دارد به علاوه در صورتی که هواپیما مکلف است فوراً وقوع جرم و نتیجه تفتیشات و تحقیقات و اقداماتى را که به عمل آمده به دادستان شهرستانى که در حوزه او هواپیما فرود آمده اطلاع داده متهم یا مظنون را با دلایل و مدارک جرم به دادستان یا بازپرس تسلیم و از مداخله خوددارى کند مگر این که تعلیمات یا مأموریتى از طرف دادستان یا بازپرس به او رجوع می‌شود و در موردی که هواپیماى ایرانى بعد از وقوع جرم در خارج از ایران فرود آید فرمانده هواپیما باید مراتب را به اطلاع قونسول ایران که در حوزه او هواپیما فرود آمده رسانیده و او کسب تکیف کند.

ماده 29 - تخلف از مقررات آیین‌نامه اجرای احکام این قانون موجب کیفرهایی است که حداکثر آن نباید از ده هزار ریال جزاى نقدى و دو ماه حبس تأدیبى تجاوز نماید میزان مجازات هر یک از انواع تخلفات در آیین‌نامه که به تصویب هیئت وزیران رسیده باشد تعیین خواهد شد.

ماده 30 - تخلف از مقررات این قانون در محکمه صالحه به قید فوریت وخارج از نوبت رسیدگى خواهد شد.

رئیس - پیشنهاد‌هاى الحاقى هم به کمیسیون می‌رود دیگر چیزى نیست شور اول لایحه تمام شده باید رأى گرفت به ورود در شور دوم، جلسه را ختم می‌کنیم در اول جلسه اینده هم رأى می‌گیریم. جلسه آینده یکشنبه ساعت 9

(بیست دقیقه بعد از ظهر مجلس ختم و به روز یکشنبه ساعت 9 صبح موکول گردید)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

شماره 619. د                روز و دستور جلسه آینده             28/ 3/ 14

نظر به ماده 93 آیین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى روز و ساعت تشکیل جلسه آتیه مجلس و دستور آن براى درج در روزنامه رسمى کشور شاهنشاهى اطلاع داده می‌شود.

روز تشکیل جلسه آینده - یکشنبه 15 خرداد ماه 1328

ساعت شروع جلسه - سه ساعت قبل از ظهر.

دستور جلسه:

1. اخذ رأى نسبت به ورود در شور دوم گزارش مربوط به مقررات هواپیمایی کشورى‏

2. لایحه راجع به اصلاحات در قانون اجازه اجراى نظامنامه انتخابات مجلس سنا

3. طرح پیشنهادى جمعى از آقایان نمایندگان راجع به اجراى گزارش کمیسیون‌هاى بازرگانى و پیشه و هنر و دادگسترى مجلس شوراى ملى در خصوص روابط بین کارگر و کارفرما

4. گزارش مربوط به آموزش و پرورش اجبارى مجانى‏

5. گزارش راجع به اصلاح قانون تأسیس دانشگاه‏

6. گزارش مربوط به فعالیت ماشین‌هاى کشاورزی از عوارض گمرکى‏

7. گزارش راجع به مالیات‌های مستقیم‏

8. گزارش راجع به اصلاح قانون انتخابات‏

9. بودجه سال 1328 کشور

10. گزارش راجع به تعویض املاک‏

11. انتخاب دو نفر کسر اعضای دیوان محاسبات.

ادره دفتر مجلس شوراى ملى

+++

شماره 1510 ر 4958 رم                  1/3/1328

اصلاح آیین‌نامه

قسمت زیر به تبصره 1 ماده 20 آیین‌نامه قانون ثبت مصوب سال 1324 اضافه می‌شود. هر گاه ارزش ملکى که سند مالکیت آن مفقود شده بیش از ده هزار ریال نباشد از انتشارات اگهى مذکور فوق معاف و اداره ثبت پس از انخام تحقیقات لازم به طور کافى و احراز فقدان سند مالکیت و صدور المثنى اقدام خواهد نمود.

وزیر دادگسترى - دکتر سجادى‏

رونوشت برابر با اصل است                م 1085

 

شماره 2010 ر 4810                      31/2/1328

آقای سید محمد‌صادق رضوى سردفتر ازدواج لاهیجان‏

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى سردفتر ازدواج پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى

شماره 2699 ر 4874                      1/3/1328

آقای اسمعیل یوسف مردوخى سردفتر ازدواج و طلاق سنندج

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر ازدواج و طلاق شما به قصبه دیوان دره تبدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید.

وزیر دادگستری

شماره 2701 ر 5552

آقای عبدالحمید آشتیانى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج اهواز

به موجب این ابلاغ این استعفاى شما از تصدى دفاتر اسناد رسمى و ازدواج و گواهى صحت امضا پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 1656 ر 4812                      31/2/1328

آقای على شریعت سردفتر ازدواج و طلاق هندیجان بهبهان

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

شماره 2700 ر 4808                      31/2/1328

آقای محمد‌على مأخوذى سردفتر ازدواج و طلاق اهرم تنگستان بوشهر

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود.

وزیر دادگسترى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294484!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)