کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/24]

جلسه: 166 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه یازدهم آذرماه 1324  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای رئیس به مناسبت روز انعقاد انجم سران سه دولت متفق در تهران

3- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر عبده و دکتر اعتبار در خصوص اوضاع آذربایجان

4- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 166

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه یازدهم آذرماه 1324

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای رئیس به مناسبت روز انعقاد انجم سران سه دولت متفق در تهران

3- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر عبده و دکتر اعتبار در خصوص اوضاع آذربایجان

4- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

(مجلس سه‌ ربع ساعت پیش از ظهر به‌ ریاست آقای سید ‌محمدصادق‌ طباطبایی تشکیل‌ گردید)

1 - تصویب صورت مجلس

صورت مجلس روز پنجشنبه هشتم آذر ماه را آقای جواد مسعودی(منشی) به شرح زیر قرائت نمودند.

مجلس یک‌ ربع ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت و با تذکراتی تصویب شد.

غایبین با ‌اجازه- آقایان ، طوسی - دکتر طاهری - دهستانی - حسن اکبر - بهبهانی - سرتیپ‌زاده اعتمادی

غایبین بی‌اجازه- آقایان، حسین خاکبار-نبوی- مؤید قوامی-اخوان-کفایی-امیرابراهیمی- بوشهریدکترمعاون - فداکار - دکتر رادمنش - ساسان - سیف‌پور- بهادری-تهرانی- رفیعی- ایرج اسکندری مهندس پناهی- دکتر آقایان- آرداشس آوانسیان- محمدحسین قشقایی.

دیرآمدگان با ‌اجازه - آقایان ، علی اقبال- لنکرانی

دیرآمدگان‌ بی‌اجازه - ‌آقایان، بیات - امینی - فولادوند - نقابت - سنندجی - صمصام -‌ منصف - تیمورتاش - دکتر زنگنه - سیدضیاالدین طباطبایی - گنابادی - دهقان - دکتر کیان - ایپیکچیان - مراد آریه - پوررضا

آقای رئیس به مناسبت وقایع اخیره آذربایجان و رفع نگرانی عمومی نسبت به توجه مجلس و دولت در این موضوع. اقداماتی که از طریق سیاست خارجی و داخلی به عمل آمده و همچنین تشکیل کمیسیون از نمایندگان فراکسیون‌ها و انعقاد جلسات خصوصی و ارتباط دائمی با دولت- پشتیبانی نمایندگان و عمومی ملت از دولت آقای حکیمی- اظهار خوش‌بینی و امیدواری به اخذ نتیجه از اقدامات دولت در اصلاح این امر و اجرای برنامه اصلاحات اجتماعی و اقتصادی و نیز ورود استاندار آذربایجان به تبریز- حرکت سایر فرمانداران استان‌ها، لزوم خونسردی و بی‌اعتنایی نسبت به شهرت‌های بی‌اساس و جعلیاتی که به منظور اعمال غرض و تشویش اذهان نشر می شود نطق مبسوط و جامعی ایراد و اضافه نمودند که بهتر است آقایان امروز از نطق قبل از دستور خودداری نمایند تا نتیجه قطعی اقدامات دولت به مجلس گزارش شود.

جمعی از نمانیدگان تقاضای ورود به دستور داشتند. آقای قبادیان با ورود در دستور مخالف و معتقد بودند باید اجازه داده شود آقایان نمایندگان در اطراف قضایای جاریه مطالبی که دارند اظهار و موضوع از نظر اهمیتی که دارد بیش از این مبهم و تاریک نماند.

نسبت به ورود در دستور رأی گرفته تصویب شد، نتیجه استخراج آرا نسبت به انتخاب یک نفر ناظر بانک قرائت و چون اکثریت حاصل نشده بود آقای مجد ضیایی پیشنهاد نمودند برای مرتبه سوم رأی گرفته شود ولی عده برای اخذ رأی کافی نبود آقای روحی پیشنهادی دادند که نماینده بانک حقوق نداشته باشد و قرار شد پس از اعلام نتیجه آرا مطرح شود.

آقای رئیس اظهار داشتند کمیسیون عرایض و مرخصی تقاضا نموده است مدت رسیدگی به اعلام جرمی که اخیراً به آنجا ارجاع و مقتضی شده 15 روز دیگر تمدید شود و اظهار مخالفتی نشد.

در این وقت عده برای اخذ رأی نسبت به یک نفر ناظر بانک در مرتبه سوم کافی شد و با اعلام 87 نفر

+++

عده حاضر اخذ رأی به عمل آمد سپس نسبت به پیشنهاد آقای لنکرانی موافقت شد که آرا مأخوذه فی‌المجلس قرائت و نتیجه آن اعلام شود.

آقایان نظر آرا مأخوذه را شماره نموده 93 ورقه تعداد شد و چون با عده اعلام شده در موقع اخذ رأی تطبیق نمی‌نمود و عده نیز برای تجدید اخذ رأی کافی نبود. آقای رئیس اظهار داشتند کمیسیون راه و کمیسیون کشاورزی  هئیت رئیسه خود را زودتر انتخاب نمایند که در رسیدگی به لوایح تأخیری نشود و برحسب تقاضای آقای دکتر‌شفق راجع به قبول پنجاه‌نفر دانشجوی پزشکی از طرف دانشگاه که اعتبار آن نیز مورد موافقت وزارت دارایی و‌ کمیسیون بودجه واقع شده مقرر گردید با موافقت مجلس تذکری در این خصوص داده شود.

آقایان نقابت و دکتر معظمی نیز مختصری راجع به وظایف دانشگاه اظهار چون عده برای مذاکره کافی نبود جلسه آینده روز یکشنبه یازدهم آذر ماه تعیین و مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد.

رئیس - آقای امیر تیمور

امیر تیمور - تمنا می‌کنم مقام ریاست توجه بفرمایند بنده با طرح آقای فرهودی که در جلسه قبل به یک فوریت آن رأی گرفته شد البته موافق هستم اما اینجا یک نقص نظامنامه پیش‌آمده طبق نظامنامه موقعی طرحی قابل طرح است در مجلس شورای ملی که لااقل 15 نفر از نمایندگان آن را امضا کرده باشند(صحیح است) و پیشنهادی که مورد توجه مقام ریاست قرار گرفته 15 نفر از آقایان نمایندگان پیشنهاد کرده‌اند که طرح آقای فرهودی دارای یک فوریت باشد اما طرح را امضا نکرده‌اند و خود طرح دارای یک امضا است بنابراین نمی‌شود در مجلس رأی گرفته شود می‌بایست مقام ریاست به همان آقایانی که پیشنهاد فوریت را کرده بودند بفرمایند در صورتی که موافق هستند خود طرح را امضا بکنند تا با قبول امضای آنها آن وقت رأی گرفته شود و الا این با یک فوریت فقط رأی گرفته شده برای این که بعدها نگویند که این سابقه است عرض می‌کنم سابقه نشود ورودی سابقه غلط هم نمی‌شود عمل کرد.

رئیس - می‌گویند خود طرح امضا دارد.

امیر تیمور - ملاحظه بفرمایید خدمت آقا است.

رئیس - آقای فرهودی.

فرهودی - عرض کنم که بنده خوش‌وقتم که آقای امیر تیمور فرمودند که با این طرح موافق هستند اما راجع به امضاهایی که شده است عین پیشنهاد که در حضور مقام ریاست بود بیش از 15 نفر از آقایان امضا کردند که ما تقاضا داریم طرح فلان کس مطرح شود و به یک فوریت رأی گرفته شود امضا کنندگانش هم در خود مجلس تشریف دارند ممکن است سؤال بفرمایید تمام آقایان وقتی امضا کردند نظرشان این بود که هم خود طرح را امضا کرده‌اند و هم فوریت را و همه امضاکنندگان در مجلس حضور دارند و به علاوه دو ماه هم از تاریخ تقدیم‌اش گذشته است.

رئیس - آقای امام جمعه

امام جمعه - چند جلسه است که آقای تهرانی را در صورت مجلس غایب بی‌اجازه می‌نویسند ایشان مریض سخت و بستری هستند و مقام ریاست را هم از کسالت خودشان اخیراً مطلع کرده‌اند به وسیله بنده و استجازه کرده‌اند.

رئیس - اصلاح می‌شود. آقای لنکرانی

لنکرانی - عرض کنم که اولاً بنده را در صورت مجلس غایب بدون اجازه نوشته‌اند بنده مریض بودم استجازه هم کرده بودم و کارتی هم فرستاده بودم مدتی هم یعنی ده‌ دوازده روز بود که تلفن منزل خراب بود آن روز هم از همان روزها بود به این مناسبت خواهش می‌کنم آن را اصلاح بفرمایید. دیگر راجع به کیفیت اخذ رأیی بود که نوشته‌اند خیلی سربسته و به طور اجمال نوشته شده در صورتی که مطلب خیلی مهم و به این سادگی نبوده است از 87 نفر رأی 97 رأی بیرون آمده به این مناسبت و به مناسبت همین صورت مجلس این اعلام جرم را می‌خوانم:

نظر به این که در جلسه گذشته در دادن رأی برای ناظر بانک تقلب و تزویر شده و برای حداکثر که 87 نفر بوده 93 رأی ریخته شده تقاضای توقیف و رسیدگی به اوراق آرا را که وسیله کشف جرم است و تطبیق خطوط آن با نویسندگان و تعقیب مرتکبین را دارم.

رئیس - بنده تصور نمی‌کنم تقلبی شده باشد ممکن است بعد یک عده‌ای آمده باشند و رأی داده باشند(صحیح است) معذلک ما احتیاطاً چون مجلس متمایل بود گفتیم تجدید شود ولی معلوم نیست چه شده است چون معلوم نیست که عده که آمده اندکی بوده‌اند، آقای حاذقی .

حاذقی - عرض بنده هم راجع به همین موضوع است...

جمعی از نمایندگان - چه موضوعی آقا چیزی نیست. (همهمه نمایندگان)

حاذقی - صبر کنید آقا ببینید حرفی که می‌زنم مطابق اصول است یا مطابق اصول نیست من می‌خواهم عرض کنم وقتی که از جلسه رفتم بیرون پرسیدم و سنجش کردم معلوم شد که عده آقایان نمایندگانی که به مجلس آمده بودند 103 نفر بوده است من موقعی که اعلام رأی شد نفهمیدم که عده حاضر در مجلس چقدر بود ولی همان ‌طور که مقام ریاست فرمودند بنده معتقدم این دلیل این که اینجا جرمی اتفاق افتاده است نیست (صحیح است).

رئیس - آقای امینی.

امینی - بنده فعلاً عرضی ندارم.

رئیس - آقای صفوی در صورت مجلس فرمایشی دارید؟

صفوی - بنده عرایضم گفته شد.

رئیس - آقای دکتر شفق یک شرحی نوشته‌اند راجع به دیروز و انجمنی که سران سه دولت متفق در تهران اجتماع کردند و آن اعلامیه‌ها را منتشر کردند ایشان تذکری دادند که توجه مردم را و توجه مجلس را به این جلب کند و خواهش کردند که قرائت شود.

بعضی از نمایندگان - ابتدا تصویب صورت مجلس را اعلام بفرمایید.

رئیس - با صورت مجلس کسی مخالف نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد. (یادداشت آقای دکتر شفق به شرح زیر قرائت شد):

مقام ریاست محترم مجلس شورای ملی

درست دو سال پیش در مثل دیروز که دهم آذر باشد انجمن تهران که مرکب از سران نامی سه کشور متفق ما بود پایان یافت این سه پیشوای بزرگ اعلامیه نیز در باب ایران صادر کردند که در آن تمامیت و استقلال کامل کشور ما را به وضوح تأیید و تثبیت نمودند و به اضافه نوید مساعدت‌های دیگر هم دادند مخصوصاً مارشال استالین رئیس جماهیر شوروی در ملاقات با اعلیحضرت شاهنشاه ایران نیّات خیرخواهانه و دوستانه نسبت به ما ابراز داشتند این اعلامیه و این مواعید نگرانی ملت ایران را که از ورود نیروی متفقین حاصل شده بود مرتفع ساخت و ما را از آینده امیدوار نمود و با آرزوی پیروزی نهایی متفقین و از بین رفتن هرگونه تجاوز و جایگزین شدن عدالت و امنیت در جهان آنچه مقدورمان بودند فداکاری کردیم.

اکنون که پیروزی نصیب شد و پایه همکاری صادقانه بین ملت‌ها استوار گشت امید است تعهدهای عدالت‌پرور دوره جنگ بر روی اساس منشور ملل متحد اجرا گردد و ملت ایران و تمام ملل از نعمت صلح و آزادی متعلم گردند.

پیشنهاد می‌کنم که در این موقع که دور سنوی دوم انجمن و اعلامیه تهران است انجمنی که در حقیقت برفراز پل فیروزی منعقد شده بود اعلامیه‌ای که به امضای سه مرد بزرگ جهان تمامیت و استقلال ما را تضمین می‌کند آقای رئیس محترم احساسات نمایدگان مجلس ایران را چند کلمه بیان فرمایند و سزاوار است دولت ما نیز بدین مناسبت تلگرافاتی به سران سه کشور مخابره نماید.

2 - بیانات آقای رئیس به مناسبت روز انعقاد انجمن سران سه دولت متفق در تهران

رئیس - تصور نمی‌کنم در این باب کسی مخالف باشد و یقین دارم که مجلس و ملت ایران هرگز این روز تاریخی را فراموش نمی‌کند (صحیح است) و آن این است که سران سه دولت بزرگ متفق و دوست ما خوشبختانه در پایتخت مملکت ما اجتماع کردند و تصمیمات قطعی خودشان را نسبت به آزادی جهان و استقلال ملل و حاکمیت ملل و مصونیت ملل از هرگونه تجاوز کردند (صحیح است) و مخصوصاً زحمات و فداکاری‌های ایران را در اعلامیه که نسبت به ایران صادر نمودند تصدیق کردند (صحیح است) و تأیید کردند حقوق ما را از هر جهت و بنابراین بنده یقین دارم که ملت ایران و مجلس این روز را روز تاریخی خواهد شمرد و به یادبود آن روز احساسات و تظاهرات خواهند کرد و به طوری که پیشنهاد کردند به دولت هم اطلاع خواهیم داد که در صورت لزوم البته یک تلگرافاتی بکنند(صحیح است) عده از آقایان چندین جلسه است که اجازه نطق قبل از دستور خواسته‌اند(صحیح است) و چند جلسه به آن ترتیب که آقایان مسبوق‌اند مذاکراتی شد و آقای وزیر کشور و آقای نخست‌ وزیر هم بیاناتی کردند و با تذکراتی که در کمیسیون شده بود و آن‌طور گذشت حالا هم می‌خواهند قبل از دستور صحبت کنند که اگر مجلس موافقت دارد 7 .8 نفر اجازه خواسته‌اند آقای امینی هم مخالف‌اند و اجازه خواسته‌اند. آقای امینی بفرمایید.

امینی - بنده فقط یک تذکاری دارم به آقایان که اگر قرار باشد و مجلس موافقت کند صحبت بکنند و

+++

آن تذکار این است که آقایان واقعاً باید تشخیص بدهند که نماینده ملت هستند. احساسات را با سیاست نباید محفوظ بکنند و تا حدی رعایت بکنند که نطقی که اینجا می‌شود نطق سیاسی باشد نه نطق احساساتی (صحیح است) بله عقیده دارم که این مجلس هیچ هدفی جز خدمت وطن و مملکت ندارد قطعی است منتها آقایان به سه دسته تقسیم شده‌اند یک دسته عقیده‌شان این است که این پیش‌آمدهایی که پیش آمده است باید با نهایت مسالمت و عقل و متانت قضایا را حل کرد عده عقیده دارند که باید بیش‌تر از آنچه که هست داد زد و فریاد زد که این مدارا دنیا بشنود (صحیح است) و عده هم عقیده دارند که هم باید داد زد که دنیا بشنود و هم باید با اتخاذ تدابیر سیاسی قضیه را حل کرد (صحیح است) بنده از آن جرگه سوم هستم بنده عقیده‌ام این است که به اندازه کافی داد زده شده و صدایی هم که کرده است به گوش دنیا رسیده است و اقداماتی هم که دنیا کرده است مشهور و روشن است من بعد باید با تدبیر و سیاست حل شود و الا بیش‌تر صحبت‌ کردن و مخصوصاً عصبانی شدن شاید صلاح نباشد.

رئیس - مخالف دیگری نیست؟

طباطبایی - بنده مخالفم

رئیس - مخالف به او در دستور؟

طباطبایی - مخالف این که کسی صحبت بکند.

رئیس - بفرمایید

سید محمد طباطبایی - آقایان تعجب نفرمایید از این که من مخالف صحبت در مجلس می‌باشم در صورتی که من همیشه طرفدار صحبت‌کردن و گفتن مطلب و جریان هستم و البته مصائب امروز ایران هم طوری نیست که ما صحبت نکنیم و آقای امینی که گفتند مجلس فریاد خودش را کرده و کافی است این‌طور نیست مجلس زیادی. شایسته موقعیت امروزی مملکت نکرده است (صحیح است) این که بنده خواستم به این عنوان به عنوان مخالفت صحبت بکنم برای این بود که فرصتی به دستم بیاید و از آقایانی که می خواهند صحبت بکنند جداً تقاضا کنم که اجازه بدهند همه صحبت کنند (صحیح است) و این راهش این است که مختصر باید گفت از تکرار باید خودداری کرد و موقعیت امروز مملکت را مجاز داد به اشخاصی که حاضرند که به دنیا وضع امروزه یک ملتی را که در راه آزادی و فتح متفقین از همه چیز خودش صرف‌نظر کرده است اجازه بدهند نشان بدهیم و از اینجا با دنیا گفتگو بکنیم غیر از محیط ما و غیر از این فضای پر از بدبختی و نکبت عوالم دیگر و فضاهای آزاد دیگر هم در دنیا هست (صحیح است) من خیال می‌کنم که اگر ملت ایران نتواند بدبختی و گرفتاری خودش را که دو مرحله دارد یکی از جنگ تا خاتمه جنگ و دیگر محیط تاریک‌تر و تأسف‌آورتر این چند ماهه اخیر یعنی بعد از جنگ است (رئیس - آقا درباره صحبت‌کردن حرف بزنید) اگر ما بتوانیم مصائب خودمان را به دنیا عرضه بکنیم و دنیا را متوجه بکنیم به گرفتاری خودمان من کمال امیدواری را دارم به این که دامنه این بدبختی‌ها خیلی کوتاه‌تر خواهد شد و ما خیلی زودتر شاید بتوانیم محیط آرام‌تر و مطمئن‌تری پیدا بکنیم بنابراین من از آقایان خواهش می‌کنم که از مکررات احتراز بکنند که نوبت به همه برسد.

رئیس - مطالبی که آقای طباطبایی اینجا صحبت کردند هیچ مربوط به مخالفت نبود و ایشان چند دفعه این کار را کردند که به عنوان مخالف صحبت بکنند در صورتی که هیچ مانعی نداشت آقای امینی مخالفت کرده بودند ایشان هم می‌توانستند به عنوان موافق صحبت بفرمایند و این سبب می‌شود که بنده مرتبه دیگر اعتنایی نکنم بنابراین با نطق قبل از دستور مخالفی نیست؟ (گفته شد- خیر) آقای دکتر عبده.

4 - بیانات قبل از دستور آقایان دکتر عبده و دکتر اعتبار در خصوص اوضاع آذربایجان

دکتر عبده - بنده اجازه می‌خواهم از آقایان که برخلاف پیشنهاد آقای طباطبایی یک کمی مفصل‌تر صحبت کنم (بعضی از نمایندگان - بفرمایید آقا) برای این نکه مااینجا یک مسائلی در پیش داریم که لازم است کاملاً تشریح بشود اگر منظور فقط ابراز احساسات بود البته احساسات نشان می‌دادیم منظور بنده این نیست بالعکس بنده معتقدم در مواقع سخت و مشکل یک علتی که رشد سیاسی دارد می‌بایست خونسرد باشد، خونسرد باشد و در عین حال پایداری و استقامت نشان بدهند وقتی به حقوق آن ملت می‌خواهد تجاوز بشود این نظر بنده است و این را هم خدمتتان عرض می کنم که من یک نظری دارم به طور کلی معتقدم ما نبایستی به هیچ‌وجه نه در مطبوعات و نه در مجلس متفقین گرامی خودمان را تحریک بکنیم و یک حرف‌هایی بزنیم که به شئون و حیثیت آنها بر بخورد حتی من معتقدم طرحی تهیه بکنیم برای آن کسانی که تحریک می‌کنند و در نتیجه این تحریکات ممکن است رشته‌های دوستی بین دو ملت دوست پاره بشود و متزلزل بشود آن اشخاص باید سخت مجازات بشوند ولی مانع از این نیست که اگر یک وقتی به حقوق یک ملت زنده‌ای تجاوز شد با کمال متانت و بردباری حرف‌هایشان را بزنند این نظر بنده است و من معتقد نیستم به سیاست استتار همان سیاستی که یک مرتبه هم سوم شهریور را برای ما پیش آورد (صحیح است) برای این که خوب اگر یک مرتبه ما تجربه تلخی پیدا کردیم لااقل می‌بایستی در نظر داشته باشیم که آن تجربه دو مرتبه تکرار نشود و وقتی که ملت ایران از جریان کارها مستحضر بشود طبعاً احساس مسئولیت می‌کند و نمایندگان ملت هم که مرجع و مرکز نقل مملکت هستند اینها هم احساس مسئولیت خواهند کرد چرا بنده امروز مصمم شدم صحبت بکنم؟ در ظرف این روزهای اخیر همه ما امیدوار بودیم که پاسخ یادداشت دولت این پاسخ یک پاسخ موافقی باشد(صحیح است) و دولت اتحاد جماهیر شوروی که برای بسط عدالت و مقابله و مبارزه با زورگویی، با فاشیسم و هیتلریسم مبارزه کرد جواب دولت ضعیفی را مثل ما یک جواب دنیاپسند و یک جواب منطقی بدهد این انتظار را ما داشتیم متأسفانه جواب یادداشت دولت ایران یک جواب قانع کننده‌ای نبود نه تنها برای ما. بنده خیال می‌کنم اگر چند تا ژوریست بین‌المللی بیایند و وضعیت را ببینند و این دو یادداشت را با هم مقایسه بکنندبه طور حتم بالاتفاق رأی به نفع ما خواهند داد(صحیح است) و من خوش‌وقتم که دولت در قبال این یادداشت که داده شد، یادداشت دیگری هم داده است و قدر مسلم چون تاکنون دولت به‌طور صریح پشت تریبون اطلاعات صریحی به ما نداده و مبنای اطلاعات ما فقط یادداشتی است که دولت ایران به دولت شوروی فرستاده قدر مسلم از مجموع اطلاعاتی که ما داریم و با توجه به این یادداشت که جنبه رسمی دارد می‌توانیم این‌طور استنباط بکنیم که در آذربایجان دسته‌ای هستند که این دسته به موجب اعلامیه‌ای که داده‌اند زمانی دارند اول سؤالی که پیش می‌آید این است که این دسته چه‌طور پیدا شده؟

آقایان سابقه دارند برای این که یک حزبی بخواهد تشکیل و قوت پیدا بکند یک مدتی وقت لازم دارد دوماه یا سه‌ماه بیش‌تر نیست که فرقه‌ای به نام دمکرات در آذربایجان پیدا شده و این فرقه خق‌الساعه در ظرف دوسه ماه به اندازه‌ای قدرت پیدا کرده که با دولت مرکزی مقاومت می‌کند همین وضعیت همین خلق‌الساعه بود این حزب این دسته یک‌قدری ما را مشکوک می‌کند که چه‌طور ممکن است در یک مملکتی و یک حزبی در مدت به این کوتاهی (سید محمد طباطبایی، طفل یک‌ شبه است) و به قول آقای طباطبایی این طفل یک‌شبه ره صد ساله می‌رود منتها ره صد ساله برخلاف مصالح کشور ایران (صحیح است-صحیح است) خوب چه‌جور این حزب تشکیل شده؟ روایات مختلف است یک دسته می‌گویند همه اشخاصی هستند ناشناس، مجهول‌الهویه یک دسته می‌گویند اینها عده‌ای آذربایجانی هم توشان هست به نظر بنده اکثریت قریب به اتفاق کسانی که در آن دسته وارد هستند مسلماً آذربایجانی نیستند (صحیح است) چرا؟ برای این که سرحدات ما متأسفانه از سوم شهریور به بعد سرحدات بازی بوده و ما نمی‌توانستیم آن حقی که راجع به کنترل مرز خودمان داشتیم اعمال بکنیم (صحیح است) وقتی مرز ما کنترل نشد و راه ورود و خروج کاملاً باز بود ممکن است این احتمال را داد که یک دسته اشخاص مشکوک مجهول‌الهویه وارد کشور بشوند و دست به عملیاتی بزنند برخلاف مصالح کشور البته عده معدودی هم آذربایجانی در اینجا شرکت دارند ولی این دسته به نظر من خیلی معدودند و یک اقلیت بسیار ضعیف که شاید از هزارنفر تجاوز نکند تشکیل می‌دهند(همهمه عده‌ای از نمایندگان - خیر خیلی کم‌ترند) حالا بنده نمی‌خواهم احصائیه بردارم بنده می‌خواهم روی تقریب صحبت بکنم و این عرض من روی جنبه تقریب است، اینها چرا این کار را کردند؟ بعضی‌ها اغفال شدند بعضی‌ها شاید عدم رضایت داشته‌اند ولی این قدر شخصیت نداشتند و این‌قدر حس وطن‌پرستی و میهن دوستی در آنها تقویت نشده بود که در قبال مصالح مملکت زیر حمایت و دسته‌بندی که به طور حتم از یک سرچشمه اجنبی آب می‌خورد نروند بنده خیال می‌کنم برادران آذربایجانی ما اگر هم واقعاً یک جهانی باشد و یک حرف‌هایی داشته باشند اینها آن‌قدر دارای شرافت، حیثیت، و وطن‌پرستی هستند که در موقعی که قوای اجانب در کشور ما هستند حاضر نیستند با دولت مرکزی با حکومت مرکزی مقاومت بکنند(صحیح است) مثل این که بنده شنیدم که ایل شاهسون به چندنفر ژاندارم گفته بودند که این‌قدر از شما رضایت را نداریم ولی این‌قدر وطن‌پرست و میهن‌دوست هستیم که امروز از شما حمایت می‌کنیم فردا که مملکت از قوای اجانب خالی شد آن وقت ممکن است با شما تصفیه حساب بکنیم (صحیح است) این احساسات آذربایجانی است، این احساسات ایرانی است. ما آزادی را برای چه می‌خواهیم؟ آزادی را برای ایران می‌خواهیم آقا (صحیح است) اگر بنا باشد ایران نباشد این آزادی برای ما چه فایده‌ای دارد؟ بنده خیال می‌کنم که احساس هر نفر ایرانی این است که

+++

تحمل سرنیزه خودی برایش قابل تحمل‌تر است تا حمایت اجانب (صحیح است) اینها آمدند اسم خودشان را گذاشتند دمکرات این به نظر بنده به قول فرنگی‌ها سین‌سیفی کاتیف اینها این رسم را روی خودشان گذاشتند برای این که در محافل بین‌المللی این ‌طور وانمود کنند که یک دسته‌ای هستند اینها آزادی می‌خواهند حکومت ملی می‌خواهند و به این‌وسیله ذهن محافل بین‌المللی را مشوب بکنند برای ما این مطلب خیلی پیش‌پا افتاده است خوشبختانه این راهی را که آقایان اتخاذ کردند تأثیر نکرد و ما خوش‌وقتیم که امروز محافل بین‌المللی به ماهیت و شخصیت دسته‌ای که به نام دموکرات خودشان را معرفی کردند پی برده‌اند(صحیح است) اول صحبت بود که اینها خواهان تجزیه هستند، بعداً یک اعلامیه‌ای صادر کردند و در آن اعلامیه متذکر شدند که ما خواهان تجزیه نیستیم ولی هر ذیشعوری که یک مرتبه این اعلامیه را نگاه بکند به نظر بنده به این حقیقت برمی‌خورد که این آقایان مسلماً خواهان تجزیه ایرانند(صحیح است) چرا؟ در ایران همه یک ملت واحدند تعریف ملت چیست از نظر بین‌المللی ملت عبارت است از دسته‌ای اشخاص که از حیث سوابق آمال و آرزو: ایده‌آل و ترادیسیون و اینها واحد باشندبه نظر بنده در ایران فقط یک ملت است(صحیح است) و آن هم ملت ایران است(صحیح است) در قبال ملت ایران ما ملت آذربایجان نداریم اگر یک قومی بنده نمی‌توانیم عرض کنم یک قوم اگر چندنفر ماجراجو پیدا شدند و عنوان کردند که در داخل ایران ملت دیگر هم هست به نام ملت آذربایجان که به قول خودشان دارای ملیت، زبان، آداب و رسوم و خصوصیات مخصوص به خودش است(جمال امامی - ابداً همچو چیزی نیست) هر قومی که بخواهد ادعای تجزیه بکند ممکن است همین حرف را اول بزند ما یک ملت داریم و آن ملت ایران است(صحیح است) سرنوشت آذربایجان با سرنوشت تمام نقاط مملکت مسلماً در طول تاریخ یکی بوده در طول سه‌ هزار سال تاریخ مسلم ایران چه‌وقت آذربایجان تشکیل یک دولت مستقلی را می‌داده(صحیح است) و چه وقت آذربایجانی تشکیل ملت مستقلی را داده است(صحیح است) آذربایجانی همیشه افتخار دارد که همیشه در سر آزادی در سر قشون یا در سر زمامداران ما بوده است و امروز هم نخست‌وزیر ما یک نفر آذربایجانی است(صحیح است) بنابراین ادعای ملیت به نظر بنده می‌رساند که آقایان صرفاً برای اغفال یک دسته میهن‌پرست آذربایجانی و برای اجتناب از کمپلی کامیون‌های بین‌المللی خواسته‌اند این عنوان را بکنند و مسلماً اگر یک چنین نغمه‌ای در سرحد ترکیه و قفقاز ساز بشود یک چنین نغمه‌ای خدای نکرده ممکن است منجر به تجزیه ایران بشود(صحیح است) من به آن آذربایجانی‌هایی که دارای  حس ملیتند خطاب می‌کنم(ثقت‌الاسلامی- آذربایجانی‌هایی که حس ملت نداشته باشند نیستند) من به آنهایی که دارای حس ملیتند و گول خوردند به همان عده معدود خطاب می‌کنم که اگر آقایان تجدید به نظر کردند در این عنوان برای اغفال شما است برای اغفال محافل بین‌المللی است شما گول نخورید این کاری را که شما با حسن نیت شروع کردید ممکن است منجر به عواقبی بشود که خودتان امروز پیش‌بینی نمی‌کنید(ثقة‌الاسلامی- آذربایجانی هیچ وقت گول نمی‌خورد آذربایجانی هم نیستند آنها) (یمین اسفندیاری- یک نفر است) (جمال امامی- سه چهار نفر بیش‌تر نیستند) اگر یک یک نفر هم بود بنده برای آن یک‌نفر می‌گویم چون بنده در صحبت‌های خود خیلی معتقدم که رآلیست باشم ایران آقا دارای یک قانون اساسی است دارای یک مجلس است اگر یک دسته آنجا پیدا شدند و گفتند ما یک مجلسی می‌خواهیم مجزا از مجلس شورای ملی ایران و انتخابات‌شان را بدون اظهارنظر مقامات ایرانی شروع کردند ما نمی‌توانیم بگوییم یک چنین دسته‌ای خواهان استقلال و تجزیه آن قسمت از ایران نیستند امروز آقایان باید خبر داشته باشند که متأسفانه بدون این که دولت ما در نظر داشته باشد در آذربایجان برای مجلس مؤسسان انتخاباتی کرده‌اند و پس‌فردا وزرایشان را معین می‌کنند مگر در ایران چندتا مجلس ممکن است وجود داشته باشد اگر آقایان تشکیل انجمن ولایتی را خواستار می‌شدند بنده موافق بودم ولی وجود مجلس شورای ملی در آذربایجان با تمامیت و استقلال و حاکمیت ما منافات دارد(صحیح است- صحیح است) در زبان خوشبختانه دوست محترم آقای دکتر شفق در این قسمت صحبت کردند بنده وارد نمی‌شوم در این‌که زبان ترکی چه‌وقت وارد آذربایجان شده این زبانی که قبلاً صحبت می‌شده با سایر قسمت‌های ایران نزدیک بوده است ولی این را می‌خواهم عرض کنمکهاختلاف زبان در دنیا موجب اختلاف ملیت نمی‌شود- در سوئیس چندین قوم هستند و به زبان‌های مختلف صحبت می‌کنند ولی سوئیسی آلمانی خودش را مقدم بر هر سوئیسی می‌داند و از هر سوئیسی وطن‌پرست است و در تمام این جریانات حاضر نشدند با آلمان‌ها کمک کنند برای این که خودشان را یک وطن‌پرست سوئیسی می‌دانستند اگر واقعاً این نغمات ادامه پیدا بکند پس فردا ممکن است کرد، لر، فارسی، خراسانی، کاشانی،(جمال امامی، قشقایی، تهرانی، عراقی) تمام قسمت‌هایی که به لهجه‌های مختلف صحبت می‌کنند برای خودشان تقاضای استقلال بکنند بنابراین من معتقد هستم(آصف- مال کردها را عرض کردم آقای دکتر) بنده کرد را در مقام تمثیل بیان کردم و الا کردهای ایرانی وطن‌پرست‌تر از این هستند که این حرف‌ها را بزنند (صحیح است) بنده می‌خواهم یک اعلام خطر هم بکنم و آن ایناست که آقایان با این نغمه‌هایی که ساز کردند کاری کردند که آزادی‌خواهان ایران هم بعداً اگر بخواهند یک موقعی که مملکت ما کاملاً دست خودمان بود بخواهند یک کاری بکنند به نفع آزادی آنها هم جرأت نمی‌کنند برای این که هر عملی که بخواهد شروع بشود ممکن نیست این ملکوت و در معرض شائبه نباشد آقایانی که شما آزادی‌خواه هستید این به نظر بنده تقصیر این فرقه دموکرات است که از حالا جلوی شما یک سبد بزرگی کشیدند برای این که اگر شما بعدها خواستید دست به اقدامات مشروعی بزنید فوراً تیر تهمت و افترا به شما بزنند و جلوگیری بکنند از این که واقعاً روز حسن نیت یک کارهایی بکنید آقایان آمدند برخلاف نص صریح قانون اساسی ادارات دولتی را اشغال کردند و بر علیه حکومت مرکزی قیام کردند این اقدامات به نظر بنده قیام بر علیه حکومت ملی است(صحیح است) و به موجب قوانین ایران مستلزم اعدام است(صحیح است) دولت ایران وقتی که این جریان پیش آمده مثل هر دولت مستقل و هر دولتی که دارای حاکمیت است تصمیم گرفت قوایی برای سرکوبی آنها بفرستد و متأسفانه این قوا برخورد به یک مانعی این قوا در شریف‌آباد متوقف شد از طرف شوروی ما خیال می‌کردیم که نیروی شوروی دستوری از مسکو نداشتند و روی سوءتفاهم جلوگیری از اعزام قوا کرده متأسفانه معلوم شد اینها برخلاف دستور کاری نکرده‌اند بنده نمی‌خواهم اینجا برای شما روضه‌خوانی بکنم و وضعیت این قوا را در این دوسه هفته برایتان تشریح بکنم که حتی از اعزام بنا و طبیب که می‌بایستی از تهران برود جلوگیری شد ولی در هرحال مطلبی که از نظر اصول بنده می‌خواستم صحبت بکنم این است که مسلماً این اقدام دولت شوروی برخلاف استقلال و تمامیت و حاکمیت ملت ایران است(صحیح است) ملت ایران در داخل خاک خودش باید حق داشته باشد به موجب قرارداد به موجب اعلامیه سه دولت به موجب اعلامیه پیشوایان سه دولت به موجب اصول بین‌المللی که ما چند ماه پیش در سانفرانسیسکو تأیید کردیم به موجب این اصول ما بایدد حق داشته باشیم در داخل خاک خودمان برای تنظیم و تأمین امنیت عمومی هر اقدامی که به صلاح کشور است انجام بدهیم (صحیح است) حالا اگر یک دولتی این حق را برای ما قائل نشد البته این دولت به حقوق یک ملت ضعیفی تجاوز کرده است (صحیح است) (یمین اسفندیاری- مقصودتان دولت خارجی است) بلی بنده برای این که این مطلب حلاجی بشود مواد قرارداد که راجع به این موضوع است با اجازه آقایان خواستم قرائت بکنم (جمعی از نمایندگان- بفرمایید) اعلیحضرت پادشاه بریتانیای کبیر و هئیت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مشترکاً و هر یک منفرداً تعهد می‌کنند که تمامیت خاک ایران و حاکمیت یعنی این حق که ما بتوانیم در داخل خاک خودمان هر عملی که از نظر تأمین امنیت عمومی لازم باشد انجام دهیم و استقلال سیاسی ایران را محترم بدارند تعهد کردند که استقلال و حاکمیت و تمامیت خاک ما را محترم بدارند از این بگذریم در فصل چهارم یک ماده‌ای قابل استفاده است و یک نکته در اینجا است به نظر بنده تاکنون بهش توجه نشده است و مؤید نظر ما است دول متحده می‌توانند در خاک ایران قوای زمینی و دریایی و هوایی به عده که لازم بدانند نگاهدارند و تا جایی که مقتضیات استراتژیک اجازه بدهد نقاطی که این قوا آنجا نگاه داشته خواهد شد با موافقت دولت ایران تعیین خواهد شد (صحیح است) ملاحظه کنید اجرای این ماده چه‌طور معکوس شده است به موجب این ماده دولت شوروی یا دولت انگلستان حق ندارند در قسمتی از ایران قوا داشته باشند مگر با موافقت ما (صحیح است) روی تسامح و سهل‌انگاری و عدم توجه زمامداران ما کار برعکس شده است امروز به جای این که برطبق این قرارداد آنها از ما اجازه بخواهند ما در داخل خاک خودمان می‌بایستی از آنها اجازه بخواهیم (فرهودی نبایستی) عملاً این ‌طور شده آخر ماده اشاره می‌کند به این

 +++

مطلب که حضور این قوا در خاک ایران اشغال نظامی نخواهد بود و نسبت به ادارات و قوای تأمینه ایران و زندگانی اقتصادی کشور و رفت‌وآمد عادی سکنه و اجرای قوانین و مقررات ایران مزاحمت نخواهند کرد بنده این ماده را خواندم برای این که آقایان درست متوجه بشوند و یقین دارم که متوجه هستند که ما آقا مملکت‌مان اشغال نظامی است دولت اشغال کننده به موجب قوانین بین‌المللی به خودش حق بدهد که در تمام شئون مداخله کند مملکت ما یک مملکت مستقل است و وضعیت ما نسبت به شوروی مانند وضعیت انگلستان بود با آمریکا همان‌طوری که در موقع جنگ قوای آمریکا با انگلستان پیاده شدند و در تمام مدت جنگ در آنجا بودند برای این که در موقع لزوم به آنها کمک بکنند همان‌طور هم قوای شوروی در ایران بودند(صحیح است) برای تسهیل کارهای خودشان آیا دولت آمریکا در خاک انگلستان به این استناد که قوای آنها آنجا است این را خواهند گفت که ما اجازه نمی‌دهیم برای تأمین امنیت خودتان در آنجا قوایتان را نقل و انتقال بدهید؟ آیا آزادی یک دولت مستقلی را که برای حفظ امنیت عمومی کشور خودش می‌خواهد قوایی ارجایی به جایی بفرستد این آزادی را عقیم می‌کند مگر منطقی که بین اقویا حکمفرما است با منطقی که بین ضعفا و اقویا حکمفرما است دوتا است؟(جمال امامی- همین‌طور هم هست) اگر فرض کنیم که در موقع جنگ برای این عمل خلاف قرارداد یک موجبی یک مصلحت استراتژیک بود حالا که مدتی است جنگ تمامم شده و هیچ منطقی ما برا ی این کار نمی‌توانیم فرض بکنیم(صحیح است).

متأسفانه در یادداشت اخیر دولت شوروی در قسمت آخرش مطالبی نوشته شده که قابل توجه است می‌نویسد:

با در نظر گرفتن این که از هرگونه حوادث نامطلوب برای دولت ایران و همچنین برای دولت شوروی باید احتراز کرد و این موضوع با ورود نیروی نظامی تازه ایرانی به استان‌های شمالی ایران بستگی دارد دولت شوروی در این موقع انجام این امر را صلاح نمی‌داند و باید در نظر گرفت که چنانچه نیروی تازه علاوه بر ارتش منظم ایرانی و ژاندارم که در نواحی مزبور می‌باشد وارد شود آن‌گاه این عمل باعث اغتشاشات و خونریزی در استان‌های شمالی ایران خواهد گردید این مناسبت دولت شوروی هم ناگزیر خواهد بود که به منظور حفاظت نظم و تأمین امنیت برای پادگان شوروی نیروی تکمیلی خود را به ایران وارد نماید و چون دولت شوروی به ورود نیروی تکمیلی خود به ایران را به استان‌های شمالی ایران در این موقع صلاح نمی‌داند. واقعاً منطق عجیبی است و بنده که توانستم چیزی از این منطق بفهمم ولی قدر مسلم این است که تشخیص صلاح ملت ایران با خود ملت ایران است (نمایندگان صحیح است) اگر ما تشخیص دادیم که برای سرکوب کردن عمده‌ای که بر علیه دولت مرکزی قیام کرده‌اند اعزام قوا لازم است دولت ایران باید حق داشته شد که این قوا را اعزام بکند (فرهودی - آقا برای حفظ مال و جان مردم باید حفظ مال و جان مردم باید این اقدام را بکنند) تنها چیزی که ممکن است شوروی‌ها را نگران بکند این است که ممکن است در اثر این تصادم به منافع آنها صدمه وارد بیاید، خوب واقعاً خودمان فکر کنیم چه منافع مشروعی ممکن است داشته باشند دراثر تصادم قوای تأمینیه ما با یک عده اغتشاش طلب به آن منافع لطمه و خللی وارد بشود، چون هیچ چنین منافعی نمی‌توانم تصور بکنم به این نتیجه می‌رسم که عدم موافقت با اعزام قوای مای یک اقدام غیرعادلانه بوده و از صلح دوستی و عدالت‌خواهی دولت اتحاد جماهیر شوروی کاملاً دور است، همین اعلامیه تهران که آقای دکتر شفق متذکر شدند در این اعلامیه دو قسمت را متذکر شدند قسمتی راجع به زحماتی که ملت ایران در راه حصول پیروزی متحمل شده است. ما این زحمات را بالطوغ و الرغبه وقتی متحمل شدیم که قوای هیتلریسم پشت قفقاز بود، ما این زحمات را وقتی متحمل شدیم که قوای آلمان آمده بود تا استالین ورود ولگا از خون جوانان دلاور شوروی رنگین شده بود، ما آن موقع این کار را کردیم و یک انتظار داشتیم، انتظار ما این بود که ما را در اختلاف بین‌المللی خودشان وارد نکنند(نمایندگان- صحیح است) ما را مستمسک قرار ندهند(صحیح است) ما ملت ضعیف که به تمام قوا سعی کردیم، کوشش کردیم و در اثر این سعی و کوشش به ما لقب پل پیروزی دادند و امروز که جنگ تمام شده منتظر بودیم بیش از اینها به حق سیادت و حاکمیت ما احترام بکنند، بنده قطع نظر، از مواد پیمان که امیدواریم عملاً ورق پاره‌ای تلقی نشود، اگر بنده این را عرض می‌کنم برای این است که معتقدم با اختراعات جنگی تازه‌ای که در دنیا شده تنها امری که ممکن است صلح بین‌المللی را تأمین کند اعتماد متقابل است(صحیح است) و این اعتماد متقابل وقتی پیدا می‌شود که کلیه دول اعم از بزرگ و کوچک به قراردادها و تعهدات احترام بگذارند(نمایندگان- صحیح است) ما علاوه بر این قرارداد سه‌گانه و علاوه بر اعلامیه پیشوایان سه دولت معظم ما مقررات منشور ملل متحده را هم داریم. قسمتی از مواد منشور ملل متحده مورد استفاده ما است در قسمت دوی ماده یک اصل تساوی حقوق ملت‌ها را اعلام می‌کند در قسمت یک ماده یک می‌گوید، که این منشور برای این درست شده که از هر اقدام تهاجمی یا هر اقدامی که مخل صلح بشود جلوگیری بکند این را باید فوراً اضافه بکنم که از نظر بین‌المللی این مطلب حل شده که تجاوز بر دو قسم است یک تجاوز مادی و یک تجاوز معنوی. وقتی در داخل یک کشوری یک دسته به حمایت یک دولت اجنبی بر علیه حکومت مرکزی قیام می‌کنند این را در اصطلاح حوق بین‌المللی می‌گویند تجاوز(نمایندگان صحیح است) در بند چهار ماده 2 این منشور ذکر شده اعضای سازمان از هر اقدامی که در روابط بین‌المللی شود توسل به تهدید یا اعمال قوه خواه بر ضد تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر مملکت و خواه به هر نحو دیگری که با مرام‌های ملل متحده متباین باشد خودداری خواهند کرد. اگر شما این منشور را نگاه کنید می‌بینید این منشور در عین حال که مصالح دول معظم را تأمین کرده برای حفظ مصالح و منافع ملل ضعیف هم خوشبختانه مقرراتی درش هست و من خیلی خوش‌وقت شدم امروز که بنا بر خبر رادیو لندن پاره از جراید مهم انگلستان پیشنهاد کرده‌اند مجمع اتفاق ملل در ایران تشکیل بشود این خبر موجب خوش‌وقتی است و اگر واقعاً چنین امری و چنین سازمان بین‌المللی در مرکز کشور ما تشکیل بشود مایه بسی امیدواری است(صحیح است) و قطعاً از نظر حفظ صلح و امنیت عمومی کمال اهمیت را خواهد داشت و من یقین دارم که ملت ایران چنین پیشنهادی را حسن استقبال می‌کنند (نمایندگان-صحیح است) در هر حال قدر مسلم این است که امروز بین ما و دولت شوروی یک- سوءتفاهماتی هست اعتقاد شخصی من این است که با آن سوابق دوستی که بین ما و دولت شوروی بوده است با این که الغاء کاپیتولاسیون اول دفعه از طرف شوروی شده است با وجود قرارداد 1921 که آمدند و امتیازاتی را که در ایران داشتند لغو کردند. با وجود رفتار خوب سربازان شوروی بلافاصله بعد از سوم شهریور ما انتظار داریم روابط بین دولت ایران و دولت شوروی روز به روز با حسن وجه تأمین بشود(نمایندگان- صحیح است) ما از دوستی دولت شوروی نمی‌توانم صرف نظر بکنیم (نمایندگان- صحیح است) برای این که ما نمی‌توانیم یک ملت دویست میلیونی را در سرحد خودمان فراموش کنیم(نمایندگان- صحیح است) بنده معتقدم برای این که این روابط کاملاً آن طوری که می‌بایستی تثبیت بشود و برای این که هیچ‌گونه سوءتفاهمی بین ما اتفاق نیفتد بهتر این است همان طوری که در یادداشت دولت آمریکا به دولت شوروی که ملت ایران متشکر از آن یادداشت است(صحیح است) ذکر شده بود قوای متفقین قبل از ژانویه 1946 ایران را تخلیه کنند(صحیح است) اگر این پیشنهاد عملی بشود بنده یقین دارم که هرگونه سوءتفاهمی منتفی خواهد شد و وقتی هرگونه سوءتفاهم منتفی بشود طبیعتاً بر دوستی ما با ملت شوروی که مورد استفاده ما است افزوده خواهد شد (نمایندگان-صحیح است) در هرحال در وضعیت فعلی چه بکنیم؟ بنده با وجود این یادداشتی که اخیراً رسیده معتقدم که ما باید در مرحله اول سعی کنیم تماس مستقیم با زمامداران عالی‌رتبه شوروی بگیریم به هر وسیله شده بنده موافق هستم که محیط مساعدی برای مذاکره بازمامداران شوروی ایجاد بشود و به هر وسیله شده سعی بکنیم با آنها صحبت بکنیم و نظریات آنها را بشنویم اگر واقعاً یک نظریات مشروعی دارند و آن نظریات هم با حاکمیت و تمامیت و استقلال ما منافات ندارد ما حاضر هستیم تأمین کنیم (نمایندگان- صحیح است) ولی اگر حرفی نزدید یا اگر هم گفتند چیزهایی خواستند که با سیادت و حاکمیت ما منافی داشت آن وقت من خیال می‌کنم که وظیفه هر وطن‌پرستی این است که با تمام قوا با آن وسایلی که داریم در قبال هرگونه تجاوز مقاومت کند (نمایندگان-صحیح است) بنده خیال می‌کنم هنوز نمی‌بایستی مأیوس باشیم. اقدامی که دولت می‌بایستی بکند این است که یک محیط مساعدی برای اعزام یک میسیونی به مسکو باید تهیه بکند و شاید با اعزام این میسیون ما بتوانیم رفع سوءتفاهمات حاصله را بکنیم واقعاً ملت ایران که همسایه دولت شوروی است به هیچ وجه مایل نیست برای اولین مرتبه که سازمان ملل متحده تشکیل می‌شود از دوست خودش شوروی شکایت بکند این را ما مایل نیستیم (نمایندگان- صحیح است) ما میل داریم حتی‌الامکان کارمان روی اصلاح و روی دوستی حل بشود. این امیدواری ملت ایران است (نمایندگان- صحیح است) بنده خیال می‌کنم در هر حال این تشنجی که برای ما پیدا شده آن‌طوری که بنده می‌بینم همکاران محترم من را تکان داده و امیدواریم از این وضعیت و روحیه‌ای که برای نمایندگان ملت امروز پیدا شده به نفع مملکت استفاده کنیم. به نظر بنده مملکت ما محتاج به یک رشته اصلاحاتی است و لزوم این اصلاحات به هیچ‌وجه مورد تردید و شک نیست

+++

(نمایندگان - صحیح است) در دستگاه حاکمه ما می‌بایستی اصلاحاتی به عمل بیاید اشخاص درست و پاکدامن بیایند و زمام امور کشور را در دست بگیرند. از جوانان تحصیل کرده ما که امروز متأسفانه بنده می‌شناسم یک عده را که بقالی و عطاری می‌کنند استفاده بشود، نظریات خصوصی را در کارهای مصلحت مملکت مداخله ندهیم(نمایندگان -صحیح است) از تعدیات و اجحاف مأمورین دولت که می‌بایستی اعتراف کنم بعضی از آنها یا متأسفانه غالب آنها متعدی هستند به تمام معنی جلوگیری کنیم و در عین حال دست به یک رشته اصلاحات اجتماعی در این مملکت بزنیم بنده خیال می‌کنم که فاصله زندگانی در این مملکت بین طبقات بالا و پایین خیلی زیاد است (یمین اسفندیاری- فوق‌العاده) ما نبایستی این عامل خطرناک را فراموش بکنیم اگر یک ملت گرسنه بود ممکن است در معرض اغفال واقع بشود و هر بدخواهی ممکن است از عدم رضایت و گرسنگی ملت ایران استفاده بکند و آنها را به راه کج اغوا بکند این است که بنده معتقدم ما از این وضعی که امروز در مملکت‌مان پیش‌آمده می‌بایستی به تمام معنی استفاده بکنیم و در راه اصلاحات سازمان حکومت کشور و همین‌طور در راه اصلاحات اجتماعی که مستلزم تأمین رفاه عمومی باشد یک رشته اقداماتی بکنیم (نمایندگان- صحیح است) یک استفاده دیگری هم که ما بایستی بکنیم این است که باید در قبال خطراتی که ما را تهدید می‌کند یک‌دل و یک‌زبان همه با هم باشیم (نمایندگان-صحیح است) برای این که همه ما ایرانی هستیم و جز تأمین منافع ایران نظر دیگری نداریم ملت ایران همیشه نشان داده که در مواقع خطر همه از چپ  راست یک‌دل و یک‌زبان با هم جمع شده‌اند و برای تأمین منافع و مصالح کشور اقدام کرده‌اند(نمایندگان- صحیح است) ما باید در کمال وحدت به دنیا ثابت کنیم که ما می‌خواهیم زنده بمانیم، ما می‌خواهیم استقلال و تمامیت خودمان را حفظ کنیم، اگر این اراده را داشتیم مطمئن باشید که خداوند ما را تأیید می‌کند و ما هم موفق خواهیم شد.

نمایندگان - انشاءالله

چند نفر از نمایندگان - احسنت

رئیس - آقای دکتر اعتبار

قبادیان - بنده اول اجازه خواستم.

رئیس - اینجا که این‌ طور است.

رئیس - اینجا که این‌ طور است.

دکتر اعتبار - برای بنده کار بسیار مشکلی است که بعد از یک ناطق زبردستی مثل رفیق عزیزم آقای دکتر عبده صحبت بکنم و دلیل این که خواستم قبل از ایشان صحبت بکنم برای این بود که بعد از ایشان واقعاً مشکل است توجه آقایان را به خود جلب کرد و به‌ طور کلی آقای دکتر عبده خیال می‌کنم رئوس مسائل را به عرض آقایان رساندند ولی بنده ناگزیرم ولو به‌ طور خیلی مختصر هم باشد بعضی از بیانات ایشان را تکرار بکنم. به‌ طور خلاصه وضعیت چیست؟ وضعیتی که ما الآن داریم این است که تقریباً هفده روز است یک‌ عده متجاسر و مجهول‌الهویه به اسم حزب دمکرات با یک تشکیلات نسبتاً مطمئنی در آذربایجان انقلاب کردند هر کجا که مأمورین انتظامی دولت از این عده خواستند جلوگیری بکنند آنها مأمورین را با خلع سلاح کردند یا کشتند (صحیح است) و از پیشرفت قوای امدادی که از تهران برای آذربایجان فرستاده شد، قوای شوروی اول در کرج و بعد در شریف‌آباد قزوین جلوگیری کرده‌اند، البته بر کسی هم پوشیده نیست که مادر تمام این مدت در شمال نتوانستیم افرادی بفرستیم و واقعاً تعداد قوای انتظامی ما در آنجا تقریباً صفر است به این معنی که این عده به کلی آزادند هرکاری که دلشان می‌خواهد می‌کنند، هر کجا که دلشان می‌خواهد می‌روند و این بیانیه اخیر هم که منتشر کردند پرده از روی تمام نیات آنها برداشت و اما دولت چه کرده است در این مدت؟ آقایان توجه بفرمایید تا آنجایی که بنده اطلاع دارم دولت در مرحله اول سعی کرده است موضوع را مستقیماً بدون مداخله ؟ با دولت شوروی حل بکند و مقامات شوروی را قانع بکند به این که با فرستادن قوا برای استقرار امنیت موافقت بکند (صحیح است) متأسفانه این اقدام تا این ساعت نتیجه‌ای نبخشیده است. در مرحله دوم یک سلسله یادداشت‌هایی هم مبادله شده است که متن آن را آقایان در روزنامه‌ها خوانده‌اند ولی سفارت شوروی ضمن تکذیب تمام نکات یادداشت‌های صحیح دولت ایران با اعزام قوای نظامی به آذربایجان مخالفت کرده است یکی دیگر از اقداماتی که دولت کرده است اخیراً یادداشت دیگری فرستاده و رونوشت این یادداشت را نیز برای دولت‌های امضاکننده پیمان سه‌گانه و دولت فرانسه و چین هم فرستاده است.(ثقت‌‌الاسلامی- چه وقت این کار را کرده‌اند؟)یکی دیگر از اقدامات دولت فرستادن آقای بیات استاندار آذربایجان که به وطن‌پرستی و فداکاری ایشان ما همه معتقدیم و ایشان هم رفتند آنجا و مشغول کار شدند و علاوه بر این اقدامات دولت در‌ خور قدرت و توانایی و استطاعت خودش اقداماتی که توانسته است کرده است که زیر بار تحریک نمی‌رود آن بیچاره ناراضی ساده‌لوح و هنوز هم مشغول است با اقداماتی که بتواند موفق به رفع این غائله بشود. دولتین دوست و متفق ما یعنی آمریکا و انگلیس یادداشتی به دولت شوروی داده‌اند ما از آنها متشکر و سپاسگزاریم. اما با وجود تمام این اقداماتی که شد این غائله نه تنها نخوابیده است بلکه بالعکس به نقاط دیگر هم سرایت کرده است. مثل این که در آستارا هم شروع شده است (صحیح است) طبق اطلاعات بسیار صحیحی که در دست است این جریانات در آذربایجان اولاً کاملاً تصنعی است (صحیح است) و بایرانی و آذربایجانی اصولاً مربوط نیست. و بنده در این مورد کاملاً باید مندرجات روزنامه ایزوستیا را تکذیب بکنم که نوشته بود اینها یک عده ایرانی هستند که ناراضی هستند و این حرف را زده‌اند و ثانیاً این موضوع مسلم شده است که از این غوغا مأمورین شوروی حمایت می‌کنند این اصل مسلم است(صحیح است) عملیات مأمورین شوروی همان‌طوری که آقای دکتر عبده به‌طور تفصیل توضیح دادند به کلی برخلاف تمام عهدنامه‌های موجود است(صحیح است) آقای دکترعبده خیلی به تفصیل فرمودند بنده آن قسمت را تکرار نمی‌کنم. ولی با وجود تمام این تعهدات، می‌بینم که دولت شوروی آنها را رعایت نمی‌کند. و جوابی هم که به ما دادند این موضوع را روشن کردند. ولی آقایان تمنا می‌کنم یک قدری توجه بفرمایید که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند چه می‌شود؟ چه خواهد شد؟ من یکی از این سه شقوق را می‌بینم. اول تجزیه عملی این مناطق از مملکت، وقتی که دولت نتواند قوای تأمینیه خود را به یک منطقه بفرستد و از عملیات خودسرانه افراد جلوگیری کند آن منطقه عملاً از مملکت مجزا می‌شود دومش، ایجاد مناطق نفوذ است به این معنی که وقتی یک قسمتی از مملکت دارای حکومتی بشود که با کمک یک قوه خارجی تشکیل شد طبیعتاً تحت نفوذ آن قوه قرار می‌گیرد وقتی این قوه خارجی در یک قسمت مملکت به خودی خود ایجاد بشود یک قوه دیگری را در یک قسمت دیگر مملکت با خودش می‌آورد. و سومی تقسیم عملی مملکت است به دو قسمت آقا آدم مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد، نفوذ خارجی کم ‌کم تبدیل به حاکمیت خواهد شد و مملکت عملاً تقسیم به دو قسمت می‌شود، اگر این وضعیت ادامه پیدا کند خیلی روشن است البته همه ما می‌دانیم که امروز موضوع ایران اهمیت بین‌المللی پیدا کرده و دستگاه‌های مختلف مشغولند نه شاید رفع این اختلافات و اشکالات را بکنند این قبول ولی آیا صحیح است که ما بنشینیم و صبر کنیم تا سایرین مقدرات ما را تعیین کنند(نمایندگان- خیر) آیا ما می‌توانیم ملت ایران را به حوادث بسپاریم؟ نه این رویه بسیار خطرناکی است ما بایستی خودمان حافظ منافع خودمان باشیم، این صحبت‌ها این یادداشت‌ها به جای خود صحیح، ما باید به دنیا نشان بدهیم که ملت زنده هستیم و مایل نیستیم که در اختلافات بین‌المللی وجه‌المصالحه قرار گیریم و ما نمی‌توانیم خدای نکرده لهستان ثانوی بشویم (صحیح است) اما چه باید کرد بنده همان‌طوری که آقای دکتر عبده متذکر شدند اول باید با دولت شوروی به هر وسیله که هست وارد مذاکره شد و با تقاضاهای آنها تا آنجایی که با شئون ملی ما مغایرت نداشته باشد موافقت کنیم البته این موافقت کنیم البته این موافقت یک حدود مشخصی دارد، اگر دولت روس با این ترتیب دست از این تحریکات که مأمورین آنها دارند برداشت و اجازه به ارتش ایران بدهد که برود در این قسمتی که به این حالت درآمده است امنیت را مستقر کند چه بهتر اگر این اقدام هم نتیجه‌ای نبخشید من فکر می‌کنم که آن وقت دیگر چاره جز مقاومت نداریم، آن وقت باید مقاومت کرد ولو آن که به قیمت جان همه ما تمام بشود (صحیح است) ولی برای این که این مقاومت مؤثر باشد باید به وسیله تمام ملت بشود.(جمال امامی، بلی باید به وسیله تمام ملت بشود) چون در این بحثی نیست که فقط با قوای نظامی نمی‌شود دفاع کرد باید نهضت ملی ایجاد کرد (جمال امامی- هست) و تمام طبقات را در این کار شرکت داد، آقای جمال امامی را ما برای ایجاد این نهضت ملی فقط یک راه به نظر من می‌رسد و آن انقلاب است (یک نفر از نمایندگان-انقلاب) بله انقلاب از لغت انقلاب نترسید (یک نفر از نمایندگان-بله نهضت ملی همان انقلاب است) اما انقلاب حق و انقلاب ایرانی در مقابل انقلاب ناحق و انقلاب خارجی (صحیح است) برای این که مقصودم را توضیح بدهم اول باید ببینیم انقلاب چیست؟ چرا تولید می‌شود سر منشاء هر انقلابی عدم رضایت مردم از دستگاه موجود است این نارضایتی به تحریک سایرین که اغلب خارجی هستند مردم را وادار به انقلاب می‌کند و الا کسی که راضی باشد و از وضعیت خودش شکایتی نداشته باشد که زیربار تحریک نمی‌رود آن بیچاره به اراضی ساده‌لوح خیال می‌کند که آن محرک دلش به حال او سوخته است و در آن گودال بدبختی که محیط او شده است نمی‌بینند که محرک چه نظریات شومی دارد و او را قطعاً آلت دست قرار داده است و اما نتیجه انقلاب چیست؟ هر وقت انقلاب می‌شود در هر انقلابی آقایان بعد از خون

+++

و خونریزهای زیاد یک عده اشخاصی به نام فرزندان انقلاب به وجود می‌آیند و زمام امور را در دست می‌گیرند و با آن رویه و فکر انقلابی خود دستگاه موجوده پوسیده را واژگون کرده و زندگانی تازه شروع می‌کنند. آقایان فریاد امروز من نه ضدروس است نه ضدانگلیس است و نه ضد آمریکایی است برای من همه خارجی‌ها یکسان هستند و با نظریات آنها تا آنجایی که به صلاح مملکت است موافقم. فریاد من برای ایران است برای این مملکت است برای طبقه متوسط و ضعیف و رعایا و برای کارگران وکارمندان صالح این مملکت است که دارند در فلاکت می‌سوزند یک آتشی امروز روشن شده است من کار ندارم کبریت آن از کجا آمده است چه بسا موادی که در نتیجه تخمیر خودبه‌خود محترق می‌شوند و اما راه علاج چیست؟ راه علاج آن است که ما بیاییم و پیش‌دستی کنیم و نتیجه انقلاب را خودمان به وجود بیاوریم بیاییم این دستگاه پوسیده را برهم بزنیم و به جای آن مردمانی سر کار بیاوریم که با افکار انقلابی خود این مملکت را اصلاح بکنند(صحیح است) مقصود من تغییر کابینه نیست مقصودد من تغییر اصل است، کارهای ما دیگر طبق مقررات اصلاح‌پذیر نیست، این دستگاه جدید باید عرضه و تهور داشته باشد که اول مقدم بر همه چیز به زور هزینه زندگی را پایین بیاورد. این دستگاه باید یک حداکثر ثروتی برای افراد قائل شود، این دستگاه باید با محاکم فوق‌العاده دست این دزدها را از جامعه کوتاه کند (صحیح است) این دستگاه باید این ادارات خراب این ارتش، این شهربانی، این شهرداری،این برق این، این موقس علیهذا را تصفیه کند. این دستگاه باید خلاصه به این (وضعیت فلاکت خاتمه بدهد. این دستگاه باید بالأخره تصمیم بگیرد یک‌نفر و یا یک میسیون برای حل اختلافات به مسکو بفرستد. این دستگاه باید به این خازن‌بازی در آن مملکت خاتمه بدهد. این دستگاه باید آن گران‌فروش بی‌شرف را بیاورد اعدام کند خلاصه آقایان توجه داشته باشید این دستگاه باید آنچه را که محرکین انقلاب به مردم و عده داده‌اند انجام دهد بعضی از رفقای من ممکن است که عرایض بنده را تصدیق بکنند ولی بگویند خوب حالا موقع این حرف‌ها نیست، خیلی متأسفم اگر آقایان این فکر را بکنند، چون بنده خیال می‌کنم که یکی از آخرین فرصت‌های ما است که این کار را بکنیم(فیروزآبادی - دولت ضعیف بین اقویا از بین می‌رود) ولی آقا؟ چه کار می‌کنیم هر روز دورهم جمع می‌شویم و از یکدیگر خبر می‌گیریم یکی می‌گوید آقا تا آمده‌اند، دیگری می‌گوید خیر تا قزوین آمده‌اند بعد جلسه را ختم می‌کنیم ومی‌رویم جلسه خصوصی تشکیل می‌دهیم و سخنرانی می‌کنیم قدری یکدیگر حمله می‌کنیم و می‌گوییم مثلاً کابینه را ترمیم می‌کنیم متوجه نیستیم و غافل از این که وضعیت با رفتن حسن و آمدن حسین درست نمی‌شود و اصلاً این مشکلات رفع نمی‌گردد، دستگاه را باید عوض شود، آقایان بنده تصدیق می‌کنم که این عملی که بنده الآن می‌خواهم یک فداکاری بسیاری لازم دارد،،ولی آقایان فداکاری شرط اول وطن‌پرستی است و این فداکاری برای حفظ مملکت ضروری می‌شود. این کارها را بکنید قبل از آن که آنها بدون رضای ما بکنند و اگر شما این کار را بکنید مطمئن باشید که هیچ قوه‌ای به شما غالب نخواهد شد (صحیح است) (بعضی از نمایندگان - ختم جلسه).

رئیس - پنج شش‌ نفر دیگر از آقایان اجازه خواسته‌اند و آقای حاذقی هم پیشنهادی کرده‌اند که قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم مذاکره کافی است وارد دستور شویم. (جمال امامی- دستور ختم جلسه است.)

رئیس - آقای حاذقی

حاذقی - عرض کنم بیاناتی که آقای دکتر عبده و آقای دکتر اعتبار فرمودند موضوع را تا حدی که لازم بود در مجلس مطرح کنند، مطرح کردند و حالا خوب است موافقت کنند وارد دستور شویم چون طول می‌کشد اگر در این زمینه صحبت بشود و شاید کارهای لازمی داشته باشیم.

بعضی از نمایندگان - اکثریت نیست.

4 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - چون اکثریت نیست اگر آقایان موافقند جلسه را ختم کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه سیزدهم آذر ماه.

(مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی-سید محمد‌صادق طباطبایی

 

متن یادداشت دولت ایران به شوروی و پاسخ آن

رونوشت یادداشت وزارت خارجه شاهنشاهی ایران به سفارت کبرای شوروی شماره «5370» مورخ 26/8/1324

وزارت امور خارجه شاهنشاهی تعارفات خود را به سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اظهار داشته و پیرو یادداشت‌های عدیده و مذاکرات حضوری راجع به آزادی عمل ارتش و قوای تأمینیه ایران در استان‌های شمالی کشور که عدم توافق‌نظر مقامات شوروی نسبت به آن سبب شده است که قوای مزبور نتوانسته‌اند در یک مدت طولانی به کوچک‌ترین عملی برای حفظ امنیت و استقرار نظم و جلوگیری از عناصر مفسده‌جو مبادرت نمایند یا کمال احترام زحمت افزا می‌شود.

اطلاعاتی که از وزارت کشور و وزارت جنگ و وزارت دادگستری رسنده حاکی است:

1 - عده از رؤسای کرد مقیمین در استان‌4 و‌ مهاباد به تحریک دسته‌جات محدودی که مقاصدی مخالف تمامیت خاک ایران در سردارند به فعالیت‌هایی شروع نموده و به وسایل مختلف تهیه اسلحه و مهمات می‌نمایند که خود را برای انجام منظور آماده سازند.

2 - رؤسای اکراد مزبور برای پیشرفت مقاصدخود و ایجاد بی‌نظمی و فتنه‌انگیزی درصدد برآمده از راه مطبوعات افکار کردهای صلح‌جو را مشوب نموده و دامنه اغتشاش در کردستان ایران توسعه دهند و برای این منظور یک دستگاه ماشین چاپ و مقادیر زیادی کاغذ روزنامه از خاک آنجا به دست آورده‌اند.

3 - چندنفر از رؤسای کردهای مهاباد و ساکنین قسمت‌های باختری آذرربایجان بدون رعایت مقررات گذرنامه و روادید برای پیشرفت عملیات خود به بادکوبه رفته و مراجعت نموده‌اند.

4 - ملامصطفی بارزان که از خاک عراق با کسان خود فرار اختیار و به ایران آمده است در نقاط کردنشین ایران سکنا نموده و چون مسلح هستند ظن قوای می‌رود و دامنه بی‌نظمی را توسعه داده و با عناصر مفسده‌جو امنیت و انتظامات قسمت باختری استان ‌4 و حدود مهاباد را مختل سازند.

5 - آمد و رفت عادی سکنه ایران از مرکز به شهرهای شمالی مورد بازرسی دقیق واقع شده و مأمورین شوروی بدون بازرسی فرد فرد مسافرین اجازه ورود مردم را به مناطق شمالی نمی‌دهند.

6 - حمل‌ و نقل عادی ارزاق از استان‌های شمالی به نقاط مرکزی و جنوبی دچار وقفه شده از این وضعیت زندگانی اقتصادی مردم مختل و بهای ارزاقی که باید از استان‌های شمالی به نقاط دیگر کشور حمل شود رو به ترقی روزافزونی نهاده است به علاوه رعایای استان‌های شمالی نیز شکایت می‌نمایندکه اجناس آنها به واسطه جلوگیری از حمل به نقاط دیگر زمین مانده و دچار عسرت و زحمت شده‌اند.

8 - حفظ امنیت و آسایش سکنه استان شمالی نظر به کافی نبودن قوای تأمینیه ایران و عدم موافقت مقامات نظامی شوروی با نقل و انتقال افراد ارتش و قوای تأمینیه ایران از نقطه به نقطه دیگر دچار اشکال شده به نحوی که یک ژاندارم نمی‌تواند بدون موافقت مقامات مربوطه شوروی از شهری به شهری منتقل شود و تشریفات تحصیل این موافقت هم بعضاً اصل موضوع را منفی می‌نماید.

9 - گردش کار ادارات ایران در استان‌های شمالی به واسطه نبودن استاندار و فرماندار و سایر رؤسای مستقیم در بعضی از نقاط مختل و متوقف گردیده چون که برای رفتن به محل مأموریت و اجرای وظایف دچار اشکالات می‌شوند.

10 - در خط مرزی ایران و ترکیه که بایستی توسط ژاندارم‌های ایران پاسگاه لازم برقرار و رفت و آمدهای مرزی به منظور جلوگیری از سرقت اغنام و احشام تحت بازرسی قرار گرفته کلانتر آن مرز مسائل مرزی ایران و ترکیه را حل و تسویه نمایند، به واسطه نداشتن آزادی عمل همین‌طور موضوع معوق مانده و مراقبت مأمورین دولت از نواحی مزبور سلب شده است.

11- تعقیب و محاکمه اشخاص در استان‌های شمالی نظر به مداخلات مقامات شوروی غالباً با مقررات و قوانین کشور رونق ننموده و این مداخلات مخالف استقلال قضایی ایران تلقی می‌شود چنان که از طرفی در تبعید و مجازات اشخاصی که مقامات شوروی نظر خوشی با آنان ندارند تسریع و از طرف دیگر نسبت به کسانی که مخل آرامش و موجب بی‌نظمی می‌شوند و باید از آنان جلوگیری بشود ممانعت می‌نمایند.

گذشته از مسائل مذکور بالا در نتیجه عدم آزادی عمل قوای تأمینه در استان‌های شمالی و این که در موقع ضروری و لازم میسر نشده است قوای امدادی از مرکز یا جاهای دیگر به یک محلی که بی‌نظمی پیش می‌آید فرستاده شود.

گزارش‌هایی اخیراً از مقامات

+++

شاهنشاهی رسیده که شرح آن از این قرار است:

الف - از میانه تلگرافی گزارش داده‌اند شب 23/8/1324 در نتیجه اقدامات دسته که به اسم دموکرات اجتماع نموده‌اند عده از اهالی قراء در 12 کیلومتری میانه قریه اونیک جمع بنا به گزارشی که رسیده و اظهارات مسافرین 50 نفر از آنان که مسلح بوده‌اند جلوی دو کامیون را ساعت سه بعداز نصف شب گرفته یک نفر استوار دامپزشکی را پس از کتک‌زدن خلع سلاح نموده‌اند. غروب با اعلام انتشار آگهی میتینگ داده و گزارش رسیده روز 24 و 25 آبان امروز ترک و و ترکمان حاکی است عده از اهالی قراء منتسب به فرقه نامبرده مسلحانه حاضر شده‌اند مأمورین دولتی را خلع سلاح و در ضمن نسبت به تصرف ادارات اقدام نموده حتی در صدد اغتشاش و تحریکات دیگر هستند.

از هر آبادی 25 نفر که خدمت نظام وظیفه کرده باشند اسم‌نویسی می‌نمایند و آنهایی را که حاضر به شرکت در فرقه نیستند تهدید می‌کنند و بعد هم سلاح می‌دهند و بر طبق آخرین خبری که بعد از ظهر 26 آبان ‌ماه رسید منتسبین به همین دسته میانه را تصرف و تمام ژاندارم و پلیس راه‌آهن را خلع سلاح نموده ادارات دولتی را متصرف و مأمورین را توقیف نموده‌اند.

ب - در شهرستان مراغه عده‌ای به وسیله کبیری مسلح شده‌اند در عجب‌شیر ژاندارم‌ها را متجاسرین محاصره پس از زد و خورد دستگیر و خلع سلاح و زندانی بوده‌اند.

در قلی‌گنبدی عده مسلح به ژاندارم‌ها که جهت تحقیق رفته‌اند تیراندازی ژاندارم‌ها دو نفر مسلح و 13‌ نفر غیرمسلح را دستگیر و به مراغه می‌آورند مقامات شوروی پس از اصرار زیاد به فرماندار باعث می‌شوند دستگیرشدگان به دستور فرماندار مرخص شوند کبیری مشغول جمع‌آوری عده و مسلح نمودن آنها برای حمله به مراغه است در سراب هم بین اعضای حزب نامبرده اسلحه تقسیم می‌شود.

افراد مسلح به عنوان دادن میتینگ می‌خواهند به سراب رفته ادارات را اشغال نمایند در قریه اولیک بین ترکمان و میانه عده مسلح سیم تلگراف را قطع و اتومبیل‌ها را کاوش و یک نفر استوار را که به مرخصی می‌رفته شدیداً کتک زده‌اند و سیم‌بانی که برای درست‌کردن سیم رفته مورد تهاجم عده مسلح قرار گرفته فرار نموده است.

ج - از تبریز اطلاع می‌دهند مأمورین شوروی از پاسبانانی که برای مراقبت ساختمان زندان می‌روند جلوگیری می‌نمایند در صورتی که حزب نامبرده بالا آزادانه مشغول اقدام است عده‌ای را مسلح کرده به بی‌نظمی تحریک می‌کنند مأمورین دولتی را هم از اقدامات متقابله مانع می‌شوند در مذاکراتی هم که با مقامات شوروی برای جلوگیری از این اقدامات می‌شود نتیجه مثبتی به دست نمی‌آید در شهرهای خوی ، ماکو و رضائیه نیز حال به این منوال است. بنا به مرتب منظوره که حتی در اخبار جهانی منعکس شده است و باعث نگرانی دولت شاهنشاهی گردیده و به وزارتخانه‌های مربوط دستور صادر شده است که در اسرع وقت استاندار و فرماندار و سایر مأموریتی که لازم می‌دانند به پست‌هایی که چندی است به علل مذکوره بلامتصدی مانده اعزام و قوای تأمینیه و ارتش را در حدود احتیاجاتی که برای حفظ امنیت و استقرار نظم در استان‌های مزبور ضرورت دارد تکمیل نماید لذا وزارت امور خارجه شاهنشاهی به استحضار این که دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با امضای پیمان سه‌گانه تعهد نموده است تمامیت خاک ایران را محترم بدارد و نسبت به ادارات و قوای تأمینیه ایران و زندگانی اقتصادی کشور مزاحمتی ننماید در این موقع که اوضاع احوال در استان‌های شمالی کشور ایران طوری است که هرگاه توجه عاجلی در جلوگیری از بی‌نظمی‌ها به وسیله اعزام قوای تأمینیه کشور به آن نقاط نشود ممکن است مفاسدی پیش آید که البته مخالف میل دولتین است و چون دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی همواره در تحسین روابط خود با ایران ساعی و مقید بوده و هست و دولت شاهنشاهی نیز به حسن نیت دولت همجوار و متفق و دوست خود معتقد و مستحضر است از سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی خواهشمند است دستورهای لازمه فوری به مقامات نظامی شوروی صادر فرمایند که با آزادی عمل ارتش و قوای تأمینیه ایران در استان‌های شمالی موافقت نموده و توافق نظر خود را زودتر اعلام دارند و لطفاً از نتیجه اقدامات حسنه که در این باره مبذول خواهند داشت وزارت امور خارجه را مستحضر فرمایند تا با اقداماتی که برای حفظ آرامش و جلوگیری از توسعه بی‌نظمی‌های لازم است مبادرت شود چه هرگاه دولت شاهنشاهی نتواند به جلوگیری از پیش آمدهای نامطلوب مزبور به علت نداشتن آزادی عمل ارتش و قوای تأمینیه ایران موفق گردد بدیهی است آثار حاشیه از آن را حقاً می‌توانند متوجه مأمورین نظامی شوروی بدانند در خاتمه به استحضار می‌رساند که فعلاً دولت شاهنشاهی برای جلوگیری از توسعه عملیات متجاسرین که نتوانند با دسته‌جات مأمورین تأمینیه مواجه و قسمت‌های کوچک را منفرداً خلع سلاح کنند تصمیم گرفته دوگردان پیاده و یگ دسته تانک سبک و یک گروهان ژاندارم با لوازم و مهمات از تهران قزوین و زنجان به سمت میانه و تبریز اعزام نماید کهقوای تأمینیه استان‌های ‌3 و4 تقویت شوند به ‌طوری که آقای وزیر جنگ با آقای وابسته نظامی سفارت کبرای در این خصوص مذاکره نموده‌اند خواهشمند است هر چه زودتر مراتب را به مقامات مربوطه شوروی آگهی دهند که از مطلب قبلاً استحضار داشته باشند.

تهران به تاریخ بیست و ششم آبان‌ماه 1324

ترجمه یادداشت شماره 526 مورخ 26 نوامبر 1945 سفارت شوروی که ساعت ده و نیم روز پنجم‌آذر 1324 به دفتر اداره دویم سیاسی وزارت امور خارجه تسلیم شده است

سفارت کبرای دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با اظهار تعارفات خود به وزارت امور خارجه ایران در پاسخ یادداشت شماره (5370) مورخ 17 نوامبر 1945 افتخار دارد مطالب زیر را اطلاع بدهد، اظهارات وزارت امور خارجه در این که مأمورین شوروی در امور داخلی ایران دخالت می‌نمایند صورت عمل پیدا نکرده و با حقیقت امر وفق نمی‌دهند همچنین موضوع مساعدت مقامات شوروی به کردها نسبت به فعالیت‌های سیاسی کردها در آن نواحی به کلی بی‌اساس است و مخصوصاً مقامات شوروی هیچ‌گونه رابطه با فعالیت‌های رؤسای کردهای مقیمین استان‌4‌(مهاباد) نداشته‌اند و نیز در امر عبور ملامصطفی بارزان از خاک عراق به ایران که در یادداشت وزرات امور خارجه به آن اشاره شده هیچ‌گونه دخالتی ننموده‌اند.

به سفارت کبرای شوروی بدون تردید معلوم است که نمایندگان شوروی تقاضای آزاد نمودن احدی را که از طرف ژاندارم‌ها در قلی‌گنبدی بازداشت شده و در یادداشت وزارت امور خارجه اشاره شده است ننموده‌اند و همچنین موضوع بازداشت مستحفظین نظامی ایرانی که در تبریز به طرف بنای زندان می‌رفتند از طرف مقامات شوروی وقوع نیافته است، تأیید به این که مقامات شوروی از رفت ‌و آمد اتباع ایران در استان‌های شمالی ممانعت می‌نمایند با حقیقت امر وفق نمی‌کند بدیهی است که ترتیب صدور جواز موقع رفت‌ و آمد به نقاط شمالی ایران که نیروی شوروی در آن نقاط توقف دارند مربوط به افراد کشورهای می‌باشد.

تأیید یادداشت وزارت امور خارجه راجع به این که مأمورین شوروی در زندگانی اقتصادی استان‌های شمالی مداخله می‌نمایند بی‌اساس می‌باشد از طرف دیگر واضح است که دولت شوروی طبق وظیفه دوستی خود در ماه مه 1943 در سخت‌ترین موقعی حتی برای دولت شوروی 25 هزار تن گندم برای اهالی پایتخت ایران - تهران به ایران مساعدت کرده تشکیلات بازرگانی شوروی با وارد نمودن کالاهای دیگر خود وضعیت پخش کالا را برای اهالی ایران در موقع جنگ بهبودی بخشیده بدیهی است که از نبودن استاندارها و سایرین کارمندان دولتی در استان‌های شمالی مسئولیتی متوجه دولت شوروی نمی‌شود.

اما آنچه مربوط به عزیمت این کارمندان به محل مأموریت است در این خصوص تشکیل حمل و نقل شوروی همواره با دولت ایران مساعدت نموده است حتی چند روز پیش سفارت شوروی در تهیه هواپیما برای عزیمت آقای بیات استاندار به تبریز مساعده خود را ابراز داشته است.

وزارت امور خارجه بدون نظر عمیقانه موضوع حفاظت مرزهای ایران و ترکیه را مطرح می‌نماید مقامات مربوطه ایران کراراً به اطلاع مأمورین شوروی رسانیده‌اند که استقرار پاسگاه‌های مرزی در مرز ایران و ترکیه برای مقامات مزبور اشکال فوق‌العاده دارد و در موقع خود از حفاظت این مرز با وجود اصرار و پیشنهاد مکرر مأمورین شوروی در این خصوص استنکاف ورزیده‌اند با این وضعیت‌ اعتراضات وزارت امورخارجه را راجع به نبودن پاسگاه‌های ژاندارم و در مرز ایران و ترکیه نمی‌توان صحیح تلقی نمود. اظهار مبنی بر آن که گویا مقامات شوروی در امور قضایی ایران دخالت نموده و مانع از اجرای کیفر قانونی نسبت به اتباع ایران بوده‌اند نظریه بی‌اساس و مخالف‌بودن آن با حقیقت امر باعث تعجب می‌گردد و از طرفی هم نمی‌توان از نظر دور داشت که مأمورین محلی ایرانی کراراً در موضوع پیداکردن عناصر تبهکار موانعی به وجود آورده و قضات محلی نیز مکرر آنان راتبرئه کرده

+++

و یا این که برعلیه افراد مخالف نظم و آسایش در نواحی محل اقامت نیروی شوروی و مرتکبین سرقت اموال نظامی شوروی و حتی قاتلین افراد مأمورین نظامی شوروی عمداً احکام خفیفی صادر می‌نمودند با وجود این مأمورین نظامی شوروی روش دخالت در جریان قضایی ایران را پیش نگرفته ومنافع اتباع و مؤسسات شوروی را طبق قوانین جاریه ایران خواستار بودند و مسلم است که مأمورین شوروی نمی‌توانستند از جریان بازجویی و طرز دادرسی که به وسیله مأمورین ایرانی نسبت به ایرانیانی که مرتکب تبهکاری‌های مهم برعلیه پاره از مأمورین شوروی و نظامیان آن شده بودند صرف‌نظر نمایند معذلک این امر را به هیچ‌وجه نمی‌توان دخالت در امور دادرسی(قضایی) ایران تلقی نمود.

در یادداشت وزارت امور خارجه راجع به فعالیت پاره‌ای از دسته‌جات سیاسی ایران در استان‌های شمالی ایران از جمله راجع به حوادثی که در میانه و مراغه رخ داده اشعار شده است و یادداشتت مزبور آنها را به حزب دموکرات آذربایجان ایران نسبت می‌دهد اطلاعاتی که سفارت شوروی در دست دارد مسائل مزبوره را که در یادداشت بالا درج شده تأیید نمی‌نماید.

در هر حال حوادث استان های شمالی ایران که با فعالیت احزاب سیاسی بستگی دارد محققاً از مسائل داخلی ایران است مأمورین شوروی و مقامات نظامی آن در زندگی سیاسی داخلی استان‌های شمالی دخالت ننموده و نمی‌نمایند لذا سفارت شوروی اهتمامی را که در انتقال مسئولیت وقوعع این حوادث از مقامات ایرانی به مأمورین شوروی که به هیچ‌وجه در این حوادث دخالتی ندارند به عمل می‌آید جدا رد می‌کند.

چون وزارت امور خارجه برای تأیید اظهارات خود لازم دانسته به پیمان سه‌گانه متکی شود سفارت ناگزیر است اشعار دارد که پیمان نامبرده مورخ 1942 کاملاً و دقیقاً از طرف شوروی رعایت می‌شود و در عین حال سفارت ناگزیر است خاطر نشان نماید که پیمان مزبور در آن قسمت که مربوط به تأمین امنیت داخلی ایران می‌باشد غالباً از طرف مأمورین آن استان ایران رعایت نمی‌شود و رفتار پاره از مأمورین دسته‌جات نظامی و ژاندارم با وضعیت برقرای امنیت در حوزه مأموریتی که اعزام می‌شدند مناسب نبوده و این موضوع به موقع خود در یادداشت شماره(362) مورخ20 اوت 1944 و سپس در مکاتبات بعدی سفارت شوروی اشعار شده است اطلاعاتی که سفارت در دست دارد شاهد آن است که اخیراً پاره از مأمورین ژاندارمری ایران نه فقط برای برقراری امنیت و نظم استان‌های شمالی ایران کمکی نکرده‌اند بلکه بیش‌تر از اوقات در نتیجه رفتار خود باعث وقوع حوادث نامطلوبی بین سکنه محلی شده‌اند.

راجع به اظهارات آن وزارت مبنی بر ورود نیروی نظامی تکمیلی به استان‌های شمالی ایران سفارت شوروی آن وزارت را به نکات زیر متوجه می‌سازد.

با در نظر گرفتن این که ا زهرگونه حوادث نامطلوب برای دولت ایران و همچنین برای دولت شوروی باید احتراز کرد و این موضوع با ورود نیروی نظامی تازه ایرانی به استان‌های شمالی ایران بستگی دارد دولت شوروی در این موقع انجام این امر را صلاح نمی‌داند و باید در نظر گرفت که چنانچه نیروی تازه علاوه بر ارتش منظم ایرانی و ژاندارم که در نواحی مزبور می‌باشد وارد شوند آنگاه این عمل باعث اغتشاشات و خونریزی در استان‌های شمالی ایران خواهد بود که به منظور حفاظت نظم و تأمین امنیت برای پادگان شوروی نیروی تکمیلی خود را به ایران وارد نماید و چون دولت شوروی به ورود نیروی تکمیلی خود به ایران مایل نیست به این لحاظ ورود نیروی تکمیلی ایران را به استان‌های شمالی ایران در این موقع صلاح نمی‌داند. (مهر سفارت شوروی).

متن یادداشت مجدد دولت ایران به سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی

وزارت امور خارجه شاهشناهی تعارفات خود را به سفارت کبرای اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اظهار و در پاسخ یادداشت 26 نوامبر 1945 پنجم آذر ماه1324 شماره(526) محترماً مراتب زیر را به استحضار می‌رساند:

از مندرجات یادداشت جوابیه که مرقوم فرموده‌اند دخالت مأمورین شوروی در امور داخلی ایران در استان‌های شمالی حقیقت ندارد نظر به این که وزارت امور خارجه فعلاً نمی‌خواهد توضیحات بیش‌تری در این‌باره بدهد و سوابق امر را کاملاً روشن نماید و از آنچه اشعار داشته‌اند معلوم می‌شود من بعد اقدامات مزبور تکرار نخواهد شد اظهار خوش‌وقتی می‌نماید و از این که اشعار داشته‌اند که مأمورین شوروی مقررات پیمان سه‌گانه و اعلامیه سران سه کشور بزرگ و متحد ایران را که در تهران امضا و انتشار یافته کاملاً محترم می‌دارند اظهار مسرت می‌نماید.

وزارت امور خارجه امیدوار است با مساعدت آن سفارت کبرا در ضمن تخلیه سریع و کامل خاک ایران از نظامیان شوروی که همین انتظار را از دو دولت دوست و متحد دیگر نیز داریم دیگر این‌گونه اقدامات از طرف مأمورین نظامی شوروی در استان‌های شمالی صورت وقوع نباید تا دوستی خلل‌ناپذیر ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی روز‌ به ‌روز افزون شود و این که اشعار داشته‌اند.

دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مسئول عواقب وخیم نبودن مأمورین ایران در نقاط لازمه استان‌های شمالی نیست لزوماً به استحضار آن سفارت کبرا می‌رساند وجود مأمور در صورتی مفید ومؤثر است که قوای تأمینیه در اختیار استان‌ها و شهرستان‌ها بوده و نقل ‌و ‌انتقال قوای مزبور هم از محلی که مورد احتیاج نیست به نقطه مورد احتیاج میسر باشد اگر مأمورین رسمی دولت دست بسته و محصور و آنها که درصدد ایجاد ناامنی هستند آزاد باشند قوای تأمینیه کشور هم آزادی عمل و ارتباط با مرکز نداشته باشند طبعاً سلب امنیت از مردم شده و مأمورین دولت مانند سایر اهالی استان‌های شمالی در معرض خطر تجاوز و تعدی و جرح وقتی خواهند بود چنان که بارها وقایع قابل تأسف در اثر همین وضعیت اتفاق افتاده است.

وزارت امور خارجه شاهنشاهی امیدوار است چنان که سفارت کبرا مرقوم داشته‌اند مداخله در امور استان های شمالی خاتمه یافته باشد و قوای تأمینیه کشور در نقل‌و‌انتقال آزاد باشند تا امنیت و انتظام در آن نواحی استقرار یابد. ضمناً به استحضار سفارت کبرا می‌رساند که تقویت قوای تأمینیه کشور در استان‌ها چنان که اشاره نموده‌اند مورد نگرانی نیست و به هیچ‌وجه نباید وسیله آمدن قوای تازه از کشور اتحاد جماهیر شوروی به ایران شود زیرا مورد درخواست دولت شاهنشاهی این است که قوای موجود شوروی که در ایران هنوز مانده‌اند همچنین قوای سایر کشورهای متحد ما هر چه زودتر ایران را تخلیه و به کشورهای خود برگردند تا دولت ایران بتواند موجبات آسایش و راحتی عمومی ایرانیان را فراهم آورد منظور قوای تأمینیه یا ارتش دولت شاهنشاهی ستیزه با مردم نبوده و نیست بلکه مقصود از تقویت قوای تأمینیه در استان‌ها فقط جلوگیری از بی‌نظمی و تعدی و تجاوز و مراقبت در تأمین آسایش مردم است و با این ترتیب به زودی موجبات آرامش نواحی شمالی کشور فراهم و مأمورین دولت نیز خواهند توانست به اظهارات حقه هر کس بر طبق قانون اساسی و سایر قوانین موضوعه کشور رسیدگی نمایند بنابراین خواهشمند است آن سفارت کبری از اقدامات سریع خودشان برای آزدی عمل مأمورین لشگری کشوری ایران در استان‌های شمالی و نقل ‌و انتقال قوای تأمینیه و ارتش کشور شاهنشاهی عموماً و به خصوص عده که فعلاً در شریف‌آباد معطل و عازم استان‌های سه‌ و چهار هستند هرچه زودتر وزارت امور خارجه را مستحضر فرمایند اسباب مزید امتنان خواهد شد.

اخبار مجلس

از آغاز در هفته گذشته

قبل‌ از‌ ظهر روز شنبه‌3 آذر که روز عید سعید غدیر بود پس از سلام رسمی آقایان نمایندگان در مجلس حضور به هم رسانیدند و تا یک ساعت و ‌نیم بعد از ظهر با حضور آقای رئیس مجلس و آقای مرتضی‌قلی‌ بیات، استاندار آذربایجان و عده از نمایندگان مشغول مذاکره راجع به امور شمال خاصه آذربایجان بودند. قبل‌ از ‌ظهر دوشنبه پنجم آذر عده نمایندگان در سالن جلسه خصوصی با آقای رئیس مجلس جلسه تشکیل دادند و بالأخره چنین مقرر شد که برای عصر جلسه خصوصی رسماً تشکیل گردد.

در ساعت 6 و ‌نیم بعد از ظهر دوشنبه پنجم آذر جلسه خصوصی با حضور کلیه نمایندگان حاضر در مرکز و آقای حکیمی نخست‌ وزیر و همه وزرا تشکیل گردید عده وزرا و وکلا بیاناتی راجع به آذربایجان نمودند و در ساعت 9 و بیست دقیقه بعد از ظهر جلسه به پایان رسید.

جلسه خصوصی

روز سه‌شنبه ششم آذر ماه جلسه خصوصی پنج دقیقه بعد از ظهر تحت ریاست آقای ملک‌مدنی در سالن جلسه خصوصی تشکیل گردید و آقایان دکتر مصدق، اردلان، فیروزآبادی، مخبر، فرهمند،‌ طباطبایی (تجدد)، قبادیان، ملک‌مدنی، حشتمی، هاشمی، عباس مسعودی، دکتر شفق، عامری، تهرانچی، معدل، تیمورتاش بیاناتی نمودند و چون چند روز بود که برحسب خواهش آقای نخست‌وزیر که تمایل داشتند فراکسیون‌ها و منفردین نمایندگانی معین نمایند تا دولت با ایشان غالباً در تماس باشد و از نظریات اصلاحی نمایندگان به این‌ وسیله

+++

آگاه گردد از این روی به بیش‌تر وقت این جلسه به بحث در این موضوع گذشت و بالأخره موضوع نامبرده یعنی تعیین نماینده از فراکسیون‌ها و منفردین مورد تصویب جلسه خصوصی واقع شد و بلافاصله فراکسیون‌ها تشکیل گردید و تا یک‌ ساعت‌ و نیم بعد از ظهر نمایندگان به شرح زیر معرفی شدند.

فراکسیون ملی آقایان هاشمی، مرآت اسفندیاری، فراکسیون میهن آقایان ملک‌مدنی- نقابت

فراکسیون مستقل آقایان دکتر عبده- عباس مسعودی

فراکسیون توده آقایان دکتر کشاورز- شهاب

فراکسیون اتحاد ملی آقایان شریعت‌زاده- حشمتی

فراکسیون آزادی سابق آقایان امیرنصرت اسکندری- فرمانفرماییان

فراکسیون دموکرات آقایان ثقت‌‌الاسلامی- صمصام.

منفردین آقایان دکتر مصدق، دکتر شفق، و مقرر شد در ساعت 5 بعد از ظهر همان روز نخستین جلسه نمایندگان در مجلس تشکیل گردد.

جلسه نمایندگان فراکسیون‌ها

در ساعت مقرر با حضور کلیه اعضا نخستین جلسه نمایندگان فراکسیون‌ها و منفردین در سالن جلسه خصوصی با حضور و شرکت آقای رئیس مجلس تشکیل گردید نخست آقای هاشمی را برای تنظیم اجازات و اطلاع اعضا برای تشکیل جلسات معین نمودند و نیز مقرر شد آقای دکتر شفق رؤس مسائل مورد تصویب را ثبت نمایند و هر یک از نمایندگان مجلس نظریاتی داشته باشند به کمیسیون کتباً یا شفاهاً اطلاع دهند و به دقت آن موضوع رسیدگی شود و تصمیم مقتضی برای عملی‌شدن آن‌گونه نظریات اصلاحی اتخاذ کنند.

این جلسه در ساعت هشت و پنج دقیقه بعد از ظهر پایان یافت.

ظهر چهارشنبه هفتم آذر نیز جلسه نمایندگان فراکسیون‌ها و منفردین با حضور عده‌ای در اتاق آقای رئیس مجلس تشکیل گردید و مقرر شد عصر آن روز مجدداً تشکیل شود تا نمایندگانی که برحسب تصمیم جلسه گذشته از این کمیسیون مأموریت داشتند که به چند قسمت رسیدگی نمایند و تحقیق کافی به عمل آوردند گزارش خود را به کمیسیون بدهند. در ساعت شش بعد از ظهر چهارشنبه هفتم آذر ماه جلسه کمیسیون رسماً تشکیل گردید آقایان نقابت، عباس مسعودی و حشتمی که برحسب تصمیم جلسه سابق مأموریت داشتند راجع به چند قسمت مهم یا دولت و بعض مقامات صلاحیت‌دار مذاکراتی بنمایند و تحقیقاتی به عمل آوردند گزارش خود را مفصلاً در این باب بیان نمودند و جلسه تا نزدیک به ساعت 9 بعد از ظهر ادامه داشت.

قبل از ظهر شنبه‌ دهم برحسب خواهش آقای نخست‌ وزیر و دستور آقای رئیس مجلس عده‌ای از نمایندگان فراکسیون‌ها به وزارت خارجه و کاخ نخست‌وزیری رفتند و بالأخره مقرر شد عصر آن روز جلسه کمیسیون در مجلس تشکیل گردد. در ساعت شش و ربع کم بعد از ظهر کمیسیون نامبرده در مجلس اتاق جلسه خصوصی با حضور آقای رئیس مجلس و اعضا کمیسیون که اکثر همه از طرف فراکسیون خود دارای اختیار تام بودند تشکیل گردید آقای حکیمی نخست ‌وزیر و آقای نجم وزیر ‌خارجه نیز حضور یافتند و تا ساعت نه و ده دقیقه بعد از ظهر راجع به چند موضوع مهم خاصه موضوع ایالات شمالی و آذربایجان مذاکره و مشاوره ادامه داشت.

در ساعت شش بعد از ظهر دوشنبه ‌12 آبان جلسه نمایندگان فراکسیون‌ها در مجلس منعقد گردید و برحسب تلفن آقای نخست‌وزیر به کاخ وزارت امور خارجه رفتند و از ساعت هفت بعد از ظهر تا نه و ربع جلسه نامبرده با حضور آقای رئیس مجلس و آقای حکیمی نخست‌ وزیر و آقای فهیمی وزیر‌ کشور و آقای هژیر وزیر دارایی و آقای نجم وزیر امور خارجه منعقد بود و مذاکرات ادامه داشت.

گزارش کمیسیون عرایض و مرخصی

کمیسیون عرایض و مرخصی روزهای یکشنبه 4/9/ و سه‌شنبه 6/9 و یکشنبه 11/9/24 به ریاست آقای محمدعلی امام جمعه(شیراز) و سایر آقایان در ساعت 8 صبح تشکیل و بعداً 166 برگ عرایض رسیدگی و به وزارتخانه‌های مربوطه رجوع شد ضمناً 80 پاسخ‌نامه مرجوعات مجلس که از وزارتخانه‌ها رسیده بود از اداره دبیرخانه قانونگذاری برای رفع نگرانی به متظلمین ابلاغ گردید، اخیراً تلگرافات متعددی از نقاط مختلفه کشور ( شیراز-اصفهان- کرمانشاه- شهرکرد- ساوه-آقای سرمد از لندن) به امضای اشخاص متعین به مجلس مخابره و نسبت به حوادث اخیره نقاط شمال کشور و اعمال ماجراجویان اظهار تنفر نموده و مراتب خدمتگزاری خود را در راه حفظ استقلال کشور و استحکام مبانی دولت و دفاع از تجاوزات جسورانه به عرض مجلس رسانیده و خود را آماده فداکاری معرفی کرده‌اند تلگرافات مزبوره به امر آقای رئیس کمیسیون عرایض در اتاق تنفس پارلمان گذاشته شد که از نظر آقایان نمایندگان محترم بگذرد.

انتصابات و احکام

وزارت کشور

آقای حسین‌علی شهروزی، کارمند منتظر خدمت از تاریخ ورود به محل مأموریت به سمت معاونت استانداری اول و فرمانداری رشت منصوب شدند.

جناب آقای عبدالحسین انصاری

از تاریخ 6/9/24 به سمت استانداری استان اول منصوب گردیدند.

آقای عبدالله اسفندیاری، بازپرس وزارتی از تاریخ اول آذر ماه1324 به سمت معاونت استانداری هشتم و فرمانداری کرمان منتقل شدند.

آقای جواد وثوق بازرس ویژه اداره کل آمار و ثبت احوال از تاریخ اول آذر به سمت بازرس وزارتی منتقل شدند.

تصویب‌نامه‌ها

هئیت وزیران در جلسه 30 آبان‌ ماه 1324 پیشنهاد شماره 206 به تاریخ 21/8/1324 وزارت کشور و برطبق ماده 7 آیین‌نامه شش تن از آقایان زیر:

عباس‌علی نوایی- اکبر علی‌پور- عبدالوهاب نوربخش- موسی خرازی- محمداسماعیل مصباح- ابراهیم اوحدی

را از بین سی تن برگزیدگان دوره هفتم جهت کارمندی شهرداری بابلسر تعیین و تصویب نمودند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

نخست‌وزیر

شماره 16594   6/9/24

وزارت دارایی

هئیت وزیران برطبق پیشنهاد شماره 25221/762 مورخ 5/9/1324 وزارت دارایی در جلسه پنجم آذر ماه 1324 تصویب نمودند که اداره کل معادن و معادنی که مشغول بهره‌وری هستند و ادارات امتیازات و اکتشافات معادن و آزمایشگاه معادن و هنرستان نقشه‌برداری و همچنین اداره کل نوغان کماکان جز بنگاه امور صنعتی قرار داده شده بر طبق مقررات بنگاه مذکور و تصویب‌نامه مربوطه به بنگاه نامبرده به انجام وظایف محوله اقدام نمایند.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

م 5283              نخست وزیر

شماره 15144       10/9/24

وزارت دارایی

هئیت‌وزیران در جلسه7 آذر ماه 1324 بنابر پیشنهاد شماره(20243/725) وزارت‌ دارایی تصویب نمودند که نوشابه‌های الکی که از کشور صادر می‌گردد مشروط بر این که طبق آیین‌نامه‌های گمرکی صادر شود. در بندری که از آنجا حمل می‌شود. گواهینامه صدور نسبت و آن از گمرک گرفته از پرداخت مالیات رسومات و نفع بازرگانی معاف خواهد بود ولی از این قبیل نوشابه‌ها حق‌النظاره به نرخ‌های ذیل دریافت خواهد شد.

 

عرق و دکاماستیک                                     بطری 2 ریال

الکل خالص                                               بطری 2 ریال

الکل شراب معمولی                                    بطری 50/0 "

ورموت و شراب‌های گازدار                             بطری 2 ریال

کنیاک ولیکور                                             بطری 2 ریال

آب جو                                                     بطری 50/0 "

تصویب‌نامه در دفتر نخست‌وزیر است.

م-5388             نخست وزیر.

+++

یادداشت ها
Parameter:294281!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)