کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 166 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 18 تیر ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان شوشترى - ابریشم‌کار - حائرى‌زاده‏

3 - بقیه مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به ترتیب رسیدگى به اوراق شرکت نفت سابق‏

4 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 166

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 18 تیر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان شوشترى - ابریشم‌کار - حائرى‌زاده‏

3 - بقیه مذاکره در طرح پیشنهادى راجع به ترتیب رسیدگى به اوراق شرکت نفت سابق‏

4 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس ساعت نه و چهل دقیقه صبح به ریاست آقاى نورالدین امامى (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1 -تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى - صفوى - اورنگ - فرهودى - محمدرضا آصف - بوداغیان - غلامرضا فولادوند - آشتیانى‌زاده - شهاب خسروانى - فتحعلى افشار - گودرزى - حبیب پناهى - امیرقاسم فولادوند - محسن طاهرى - صمد سودآور - محمد ذوالفقارى - الهیار صالح - حسین مکى - دکتر شایگان - طباطبایى - دکتر بقایى - خزیمه علم.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمود محمودى - حسین خاکباز - ابوالفتح قهرمان - خسرو قشقایى - سالار سنندجى - امینى - تولیت - حسن اکبر - ابتهاج - حاذقى - رضوى - جواد مسعودى.

دیر آمدگان با اجازه - آقاى معین‌زاده آخر وقت یک ساعت - آقاى سلطان‌العلما یک ساعت.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد هراتى یک ساعت و سى دقیقه - محمدعلى مسعودى 30 دقیقه - دکتر مصباح‌زاده 30 دقیقه - دکتر طاهرى 30 دقیقه - نصرتیان 30 دقیقه - سلطانى 30 دقیقه - امیر افشارى 30 دقیقه - دکتر طبا 30 دقیقه.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه نظرى هست؟ آقاى ناظر‌زاده‏

ناظرزاده - اشتباهاتى شده بود که تصحیح کردم و مى‌دهم به تند نویسى که اصلاح کنند

نایب رئیس - اصلاح می‌شود آقاى قبادیان‏

قبادیان - در بیانات بنده اغلاطى هست استدعا می‌کنم دستور فرمایید تصحیح کنند موضوع دیگر در جلسه گذشته بیانات بنده ناقص ماند با این که مجلس شوراى ملى هم اجازه داد که بنده مطالب خودم را به عرض برسانم معهذا جناب آقاى رئیس واقعاً بى‌لطفى کرده و اجازه ندادند که بنده بیانات خودم را بکنم البته صورت مجلس هم تا اندازه‌اى تکمیل است ولى یک اغلاطى دارد که دستور بفرمایید تصحیح بشود و در ضمن اجازه بفرمایید که بقیه بیاناتم را به عرض برسانم.

نایب رئیس - نسبت به بقیه بیانات‌تان مجلس شوراى ملى ده دقیقه اجازه داد و استفاده نمودید رئیس مجلس باید آیین‌نامه را اجرا بکند و صد درصد بی‌طرف باشد و همین طور هم عمل شد و نسبت به بقیه فرمایشات‌تان اصلاح بفرمایید بدهید به تند نویسى اصلاح می‌شود - آقاى محمدعلى مسعودى‏

محمدعلى مسعودى - عرض کنم که بنده در جلسه گذشته اخطارى کردم راجع به وکلایى که شغلى قبول می‌کنند از جمله آقاى امینى بود (قهرمان - آقا در مرخصى است) آقاى رئیس فرمودند اشخاصى که به‌ طور قطع رفته بودند اسامی‌شان همه از صورت مجلس خارج شده ولى آقاى امینى بیست روز مرخصى دارند بنده وقتى که ایشان فرمودند بیست روز مرخصى دارند از دو جهت عصبانى شدم اول این که کسى که کرسى ریاست را اشغال کرده در درجه اول باید قوانین و مقررات و قانون اساسى را رعایت نماید نماینده فوق‌العاده معنى ندارد پس فردا ما رئیس‌الوزراى فوق‌العاده پیدا می‌کنیم و زیر فوق‌العاده پیدا می‌کنیم استاندار فوق‌العاده پیدا می‌کنیم و این یک سنتى می‌شود و این سنت صحیح نیست (صحیح است) رئیس مجلس می‌بایست بلافاصله تصمیم می‌گرفتند و اسم آقا امینى را خط مى‌کشیدند و دیگر فقط و غیر فقط ندارد آقاى امینی و غیر آقاى امینى ندارد این بود که بنده عصبانى شدم بعد معلوم شد که مرخصى‌شان هم تصویب نشده یعنى تشخیص داده شده که مأموریت ایشان طورى است که مجلس نمى‌تواند مرخصى بدهد و بایستى اسم‌شان از لیست وکلا حذف شود جناب آقاى رئیس هم در پایان عرایض بنده که عصبانى شدم نظر بنده را تأیید فرمودند که نسبت به آقاى شیبانى و آقاى اقبال و جناب آقاى دکتر مصدق همین طور عمل شده و نسبت به آقاى امینى هم همین طور عمل شده و نسبت به آقاى امینى هم همین طور عمل خواهد شد این بود که بلند شدم از آقاى رئیس تشکر کردم و معذرت خواستم ولى حرفم را پس نگرفتم ولى برخلاف حقیقت در رادیو گفتند که ایشان بلند شدند حرف‌شان را پس گرفتند چطور می‌شود که یک وکیل مجلس بلند شود یک اصلى راجع به قانون اساسى تذکر بدهد و مورد تأیید مجلس همه واقع شود بعد پس بگیرد از جناب آقاى امیرتیمور و آقایان وزرا که تشریف دارند تمنا می‌کنم که به رئیس اداره تبلیغات تذکر بدند که چیزى بر خلاف حقیقت در رادیو نگویند.

نایب رئیس - آقاى مسعودى این بیانات جنابعالى راجع به صورت جلسه نیست اگر آقایان توجه فرموده باشند اسم آقاى

+++

امینى در صورت غایبین بى‌اجازه قید شده استدعا می‌کنم توجه بفرمایید این تصمیم وظیفه هیئت رئیسه است هیئت رئیسه در چهارشنبه‌ها هیئت رئیسه تشکیل مى‌شود و با نظر اکثریت هیئت رئیسه همین طور که نسبت به آن سابقه دو نفر آقایان ...

آزاد - جناب آقاى رئیس این قانون است‏

نایب رئیس - قانون را هم باید هیئت رئیسه به آقاى امینى ابلاغ بکند و تشریفاتى را انجام بدهد.

محمدعلى مسعودى - تشریفاتش را انجام بدهید.

نایب رئیس – به ایشان هم مرخصى داده نشده و در صورت غایبین که قرائت شد غایب بى‌اجازه نوشته شده‌اند و از طرف دولت هم به مجلس شورای ملى ابلاغ نشده که ایشان چطورى رفته‌اند. آقاى رئیس مجلس به شهادت تمام نمایندگان در دو دوره با کمال بى‌طرفى مجلس را اداره کرده‌اند (صحیح است) و هیچ وقت کوچک‌ترین عملى از طرف هیئت رئیسه انشاالله براى خلل به قانون اساسى پیش آمد نخواهد کرد این را توجه بفرمایید ما تا موقعى که پشت این کرسى نشسته‌ایم صد درصد براى حفظ مشروطیت و بقاى مشروطیت است (احسنت) آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - عرض کنم بنده یک تذکر اساسى دارم و استدعا مى‌کنم جنابعالى توجه بفرمایید آقایانى که صحبت می‌کنند در جلسه بعد بلند می‌شوند می‌گویند مطالب ما اغلاط دارد اصلاح کرده‌ایم دستور دهید درست کنند این درست نیست بر خلاف اصول است تصحیح صورت مجلس از اول مجلس تا حالا در خود مجلس بوده هر کس که نسبت به مطالب خودش اعتراضى دارد یا تندنویس اشتباه کرده یا به نظر خودش اشتباه می‌آید باید در مجلس آن قسمت به خصوص را تصحیح بکند نه این که اشخاص پا شوند یک مطالبى را اظهار بکنند و بعد در خارج ببینند این حرف‌ها صحیح نبوده براى این که اصلاح کنند مى‌گویند که من این چیزها را تصحیح می‌کنم این حرف صحیح نیست نظرم جناب آقاى قبادیان نیست فرمایش ایشان مربوط به دیگران نبود و به علاوه ایشان اظهارات‌شان را نوشته بودن و همه‌اش از روز نوشته قرائت کردد و حرف‌های‌شان هم صحیح بود عرض کنم هیئت رئیسه باید توجه کنند که به نظر بنده این طور مسامحه‌ها در امور مجلس ضرر اساسى دارد (صحیح است) این مطلب را بنده می‌خواستم عرض کنم که آقایان توجه کنند (صحیح است) دوم این که الآن در صورت غایبین با اجازه اسم اشخاصى را خواندند که مسافرند نمی‌دانم این اشخاص مرخصی‌شان چه نحوى است اینها که به مسافرت رفته‌اند هیئت رئیسه نمی‌تواند جلسه به جلسه مرخصى براى آنها قائل بشود و اینهایى که به مسافرت می‌روند باید مرخصی‌شان متوالى باشد این دو مطلب را استدعا می‌کنم مقام ریاست که مى‌فرمایید بى‌نظر هستند و به‌ طور کلى هیئت رئیسه عمل می‌کنند و باید هم این طور باشد به این نکات اساسى توجه بفرمایند.

نایب رئیس - استدعا می‌کنم جناب آقای ملک‌مدنى توجه بفرمایید در جلسه بنده خودم این فرمایشاتى را که حالا جنابعالى فرمودید راجع به صورت جلسه تذکر داده‌ام و مقصود اصلاح بعضى کلمات است و به اداره تند نویسى هم تذکر داده شده که نسبت به کلمات که اگر یک کلمه‌اى یا یک نقطه‌اى افتاده باشد او را اصلاح بکنند و الا ممکن نیست که کلمات اساسى را تغییر و تبدیل داد مگر این که در جلسه رسمى گفته شود و تذکر داده شود و اعتراض هم به آن عبارت نشود تا بعد اصلاح شود (صحیح است) نسبت به غایبین هم همان طور که فرمودید در نظر گرفته شده آقایان بعضى‌ها یک جلسه اجازه مى‌گیرند و بعد مسافرت می‌کنند خود جنابعالى هم ممکن است که امروز اجازه بگیردید و فردا در ملایر تشریف داشته باشید دیگر این تقصیر هیئت رئیسه نیست.

ملک‌مدنى - بعضى‌ها مسافرت خارج رفته‌اند همه‌تان می‌دانید که به خارج رفته‌اند اسم‌شان را غایب با اجازه می‌نویسند

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بیانات آن روز موجب شد که راجع به این مرخصى‌هاى با اجازه و بى‌اجازه هم سؤال کردم در کمیسیون محاسبات که بنده عضویت آن را دارم و افتخار می‌کنم با آقاى حائری‌زاده با هم نشستیم تمام جهات را ملاحظه کردیم آن روز مرخصى آقاى ابوالقاسم امینى را آوردند چون شنیدم در رادیو ایشان را به نام استاندار اصفهان رسماً معرفى کردند گفتیم باید رسماً از دولت سؤال شود که ایشان اگر استاندار هستند اصلاً مرخصى معنى ندارد چه با اجازه و چه بى‌اجازه و اگر استاندار نیستند دولت توضیح و جناب آقاى ملک‌مدنى و سایر آقایان بدانند که بیست روز در سال جارى و اگر تعطیل نداشتیم 10 روز آخر سال طبق آیین‌نامه مرخصى می‌دهیم و گرنه مرخصى اضافه نمی‌دهیم و کمیسیون محاسبات هم صد درصد عمل خودش را صحیح انجام داده و می‌دهد و خواهد داد (احسنت)

نایب رئیس - نسبت به صورت مجلس دیگر فرمایشى نیست؟

عامرى - تذکرى دارم.

نایب رئیس - بفرمایید.

عامرى - هر موقعى که چیزى مطرح مى‌شود آقایان می‌دانند که من منظور حرف زدن و ولع حرف زدن ندارم ولى تذکراتى راجع به قانون اساسى و سایر چیزها دارم 10 مرتبه می‌زنم روى میز ولى آقاى رئیس و سایر آقایان هیئت رئیسه توجه نمی‌کنند حتى یادداشتى پریروز یکى از آقایان دادند با وجود این توجه نکردند باید این تبعیضات برداشته شود الآن عده زیادى از آقایان شاهد هستند که بنده تذکر دادم و توجه نکردند.

نایب رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - راجع به اسنادى که در روزنامه‌ها منتشر شده بنده در جلسه گذشته اینجا عرض کردم و نقل قول نمودم و گفتم یکى از مدیران جراید به من گفتند که آقاى دادستان کل این اسناد را داده است آقاى دادستان کل تکذیب کردند و گفتند که من به هیچ وجه این اسناد را نداده‌ام و اگر می‌دادم حتماً امضا می‌کردم تصور می‌کنم لازم بود که آن را حضور آقایان عرض کنم.

نایب رئیس - در صورت مجلس نظر دیگرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجس تصویب شد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان شوشترى - ابریشم‌کار - حائرى‌زاده.

نایب رئیس - با اجازه آقایان نطق‌هاى قبل از دستور را شروع می‌کنیم. آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم - عرایض امروز بنده ممکن است مورد تفسیر‌هاى مختلف روى افکار اشخاص قرار گیرد براى این که ترجمه و تفسیر نشود و آنچه را که خودم عرض مى‌کنم آن را صحیح بدانند مطلب این است که عرض می‌کنم ملت ایران مملکت ایران چندین سال بود راجع به مظالمی که از خارجی‌ها نسبت به این کشور به عمل مى‌آمد عموم مردم معترض بودن و ناراضى و متشنج بودند بالاخص در یکى از موضوعات که موضوع نفت بود عموم ملت ایران این موضوع نفت جنوب و کمپانى نفت جنوب و امتیاز دارسى برخلاف رضاى ملت ایران این موضوع نفت جنوب و کمپانى نفت جنوب و امتیاز دارسی برخلاف رضاى ملت ایران بود و هر روزى که دست پیدا مى‌کردند از یک طریقى اعتراض مى‌کردند گاهى اعتراض مظلوم به گوش ظالم چون پنبه غفلت به گوشش فرو رفته نمی‌رفت گاهى هم اوضاع دنیا اجازه نمی‌داد که ما مظلومیت خود را به دنیا برسانیم تا این که پس از واقعه شهریور و تشنجى که ظالمانه بر خلاف تمام اصول و برخلاف عدات اجتماعى و مقررات بین‌المللى دولت متحارب بر خلاف تمام حقایق تعدى کردند تجاوز کردند قشون وارد کردند به مملکت ما (صحیح است) که این عمل مورد رضاى یک فرد ملت ایران نبوده و تسلیم به این تعدى نشده و تصدیق او را نکرده (صحیح است) از آن ساعت در افکار این ملت یک تشنج عجیبى پیدا شد مثل این که به خواست خداوند از خواب خرگوشى و خواب غفلتى که سالیانى بود در اثر تحریک و دواى مخصوص خواب دواى تخدیر همه را خواب کرده بود یک دفعه این ملت را مثل این که بیدار کرد نتیجه بیدارى این شده ما باید فکرى بکنیم بدون آن که دول عالم تصور کنند ملت نجیب مظلوم ایران فکر اختلاف فکر تشنج براى دول دیگر بخواهد بکند چون عقیده‌ام این است ایرانى‌ها صلح دنیا را خواهانند نه به نام انجمن صلح مسخره‌اى که خود می‌دانید ملت ایران سر جنگ با احدى ندارد و با هیچ کس دشمنى ندارد هر کس به او احترام کند احترام می‌کند و هر کس نسبت به ایران بى‌احترامى کند بى‌احترامى می‌کند پس از واقعه شهریور و در هم ریخته شدن پایه‌هاى اصلاحات اساسى که ریخته شده بود البته آنها هم نقیصه داشت ممکن نیست عملى که ما مردم و بشر می‌کند خالى از نقص و عیب باشد این تشنج مملکت را برگداند به یک وحدت کلمه همه در این فکر افتادند که استیفاى حقوق از دست رفته ملت ایران را بنمایند واقعه آذربایجان که پیش آمد دیدیم چطور احساست ملت ایران یک کاسه یک جهت، همه اجسادى بودند، داراى یک روح یک روح ایرانی است از 18 میلیون و هشتصد هزار نفر، به عقیده من 21 میلیون جمعیت یک روح وحدت کلمه، یک روحى که سرچشمه الهام آن سرچشمه حقیقت و خدا بوده همه تکان خوردند راجع به آذربایجان بحمدالله این قسمت عزیز و این رأس مملکت ما از تشنج خارج شد موضوع نفت شمال، امتیاز نفت شمال پیش آمد، همین طور موضوع نفت جنوب و الغاى امتیاز دارسی، هى می‌گویم دارسى، آن روز هم آقاى مکى معترض شد به من چون من مبنى را همان امتیاز دارسى تلقى کردم فراموش هم نمى‌کنم حافظه من با فضل رب‌العالمین درست است پیر شده‌ام و مریض ولى سنگ چاپخانه‌ام فراموش نمى‌کنم ممکن نیست متناقض صحبت کنم همان چیزى که در اول امر در مجلس گفتم امروز هم مى‌گویم راجع به الغاى امتیاز دارسى این روح ملت ایران بود که می‌گفتند این امتیاز حق ملت ایران را کما هو حقه نداده و به این منافع مملکت یک تعدى بى‌حساب شده از این جهت با وحدت کلمه از در مخالفت به امتیاز دارسى و نفت جنوب در

+++

آمده این را خیال نکنید مال شخصى است مربوط به دو نفر است سه نفر است قبل از آمدن نمایندگان تهران به مجلس اول کسى که این موضوع را با آن فصاحت تشریح کرد بنده بودم (احسنت) و بنده بودم و بنده بودم و همه وکلا همه نمایندگان پس مربوط به شخص نمی‌شود دلیل این چیست؟ دلیل آن این است که در کابینه آقاى احمد قوام که کافتارادزه چه می‌دانم چیه؟ این اسم را من نمی‌دانم کفتر بازه چه می‌دانم چیست آن روز که آمده بود عده‌اى تصور می‌کردند وکلا می‌گفتند لایحه چون مال آقاى احمد قوام است از این جهت وکلا این طرح را ممکن است قبول بکنند تصویب بکنند دیدید که‏ وحدت کلمه و روح ایرانیت را همین رأیى که راجع به لفاى آن امتیاز 33 است و نفت جنوب است داد همان وحدت کلمه آن وقت هم بود پس این عرض بنده که روح ایرانیت در موقع خطر در موقع باریک دوریک علم که علم ایران است و زیر لواى اسلام می‌گردد و جمع می‌شود (احسنت) این وحدت کلمه همه وقت باقى خواهد بود بعضى‌ها خیال می‌کردند که این رأیى که در قسمت دوم من به کابینه آقاى دکتر دادم مربوط به چیست با این که من با آن شدت با آقاى مصدق‌السلطنه مخالفت کرده بودم و هر وقت هم پیدا بکنم می‌کنم چون عادتم این است و لو این که تهدید بکنند و لو این که بزنند اینها در من تأثیر ندارد من شخصاً عقایدى دارم آزاد به دنیا آمده‌ام مسلمان حر است آزاد هم باید از دنیا بروم و آلوده به پیه و چربى خیانت به مملکت نمی‌شوم با این معنى باید آزاد باشم و حرف بزنم اول با آن شدت با آقاى مصدق مخالفت کردم پرسیدند پس چرا به این رأى دادى گفتم براى نفت این رأى را دادم با این که از 9 ماده در دو ماده‌اش به شهادت صورت مجلس و آقایان نمایندگان محترم من مخصوصاً مخالف بودم و معتقد به دو ماده نبودم و اینجا مخالفت کردم ولى چون مجلس شوراى ملى آن مواد را به اکثریت تصویب کرد نسبت به اصل 9 ماده عموم مجلس بدون استثنا رأى داد من هم رأى دادم این رأى بعد هم که دادم در اثر پیش‌آمدها مؤید و مکمل آن رأى اولیه بود نه این که نازل به شخصى بود براى این که اگر نازل به شخص می‌شد در کابینه آقاى احمد قوام هم باید نازل به شخص می‌شد خیر این نازل به روح ملیت است به روح حقیقت است و آن چیزى است که ما می‌خواهیم ولى امروز، آقاى کاظمى گوش کن اسمع افهم آقاى امیرتیمور سید گوش کن آقاى جواد بوشهرى وزیر راه آقاى وزیر بهدارى معاون وزارت جنگ گوش کنید من پیر مرد تجربه کرده‌ام مى‌دانم بعد از امروز یک روزهاى دیگر هم در پیش است ملت ایران چه می‌خواست؟ استیفاى حقوق از دست رفته ملت ایران را، ملت ایران چه مى‌خواهد؟ فقط منافع ما و شئون مملکت و حفظ مختاریت در تعیین حکومت خود و تمام جهات مربوط به استقلال تام‌العیار مملکت را می‌خواهد ملت ایران بیش از این چیزى نمى‌خواهد ما سر جنگ با کسى نداریم (صحیح است) اگر کسى عاشق باشد عشقى داشته باشد به یک کارى آن روز هم گفتم حق دارد در امور شخصى خود به راه عشق برود گر چه عقل منعش می‌کند و از هزاران عاشق یکى به هدف و مقصود نائل نمی‌شود ولى هیچ کس حق ندارد در امور اجتماعى در امور مملکت راه عشق را پى بگیرد در راه مملکت فقط باید متکى به عقل و علم باشد و بس استبداد نه - براى این که راه عقل و علم و استدلال در هزار مرتبه هم یکى‌اش خطا نمی‌رود اگر هم خداى ناخواسته یکیش خطار رفت باید جهاتش را پیدا کرد از این جهت علما فرموده‌اند خروج فرد مضر نیست ولى حالا ما افتاده ایم به عشق آقایان وزار مجلس شوراى ملى به اتفاق مسأله نفت را رأى داده است متأسفانه همان دست مرموزى که در کابینه منصور گفتم هر روز اختلاف ایجاد می‌کرد و شهرت می‌دادند که این نفت را آقاى دکتر مصدق و جبهه ملى مى‌خواهند ولى وکلا نمی‌خواهند و از ترس رأى دادند بنده مى‌گویم مجلس شوراى ملى از هیچ مقام و هیچ شخصیت نمى‌ترسد آنچه که رأى داده روى تشخیص و اراده داده است (صحیح است) اجازه بدهید دلیل دارم آقایان محترم نمایندگان محترم خدا را در نظر بگیرید ببینید حاضر بدانید پیش خودتان که انشاالله حاضر است ببینید این پیر دارد درست می‌گوید این عمالى که در جنوب دارد شروع می‌شود ...

نایب رئیس - آقاى شوشترى وقت شما تمام شد

شوشترى - آقا مطالبم به قدرى مهم است که به ذات پروردگار اگر نگویم به ضرر ایران است اگر اجازه نمی‌دهید نمى‌گویم (نمایندگان – بفرمایید)

نایب رئیس - باید از مجلس رأى گرفت چقدر وقت لازم دارد مدت معین بفرمایید

شوشترى - پانزده دقیقه بس است‏

نایب رئیس - باید رأى گرفته شود و عده کافى نیست براى رأى‏

شوشترى – چه کنم آقا آخر من آمدم مى‌خواهم نتیجه بگیرم مى‌خواهم نتیجه بگیرم براى مملکت‏

نایب رئیس - صحبت نفرمایید استدعا می‌کنم اگر مجلس رأى داد صحبت می‌کنید

یک نفر از نمایندگان - فعلاً که وقت دارد قدرى آب میل کنید.

شوشترى – به فضل رب العالمین آب خنک نمى‌خواهم 24 ساعت حرف بزنم آب نمی‌خورم جدم هم حرف‌هایش را با لب تشنه زد و رفت می‌گویم و کشته مى‌شوم (احسنت)

(پس از ورود چند نفر عده براى رأى کافى شد)

نایب رئیس - آقاى شوشترى پانزده دقیقه از نمایندگان محترم اجازه مى‌خواهند که صحبت‌شان را ادامه بدهند آقایان موافقین قیام فرمایند (عده کثیر برخاستند) تصویب شد بفرمایید

شوشترى - الآن از جنوب خبر می‌رسد که آقاى مکى در آنجا که جزء هیت نظارت رفته‌اند عملیاتى می‌کنند رفتارشان به عقیده من دو جهت دارد دو قسمت دارد تقسیم به دو شکل مى‌شود یکى موضوع نظارت در خلع ید است تا آنجا بحث نیست از آن که تجاوز کرد مداخله هیئت مقننه و نمایندگان مجلس شورای ملى در امور اجرایى است که برخلاف قانون اساسى و منظور مملکت است (صحیح است) آقاى کشاورزصدر این دفیله دادن و رفتن قشون را بازدید کردن این حرف‌هایى که امروز ما ساده داریم تلقى می‌کنیم یک روز ممکن است این حرف‌ها خداى نخواسته براى ما ایجاد زحمت بکند (کشاورز صدر - او نرفته فرمانده دفیله گرفته) این روزنامه‌ها است اقلاً اختیار دارید خورشید را که نمی‌توان پنهان داشت عرض کنم که این امور یک روزى یک گوشه‌اش ممکن است به ضرر ایران تمام شود خدا نکند آقایان بنده با هر گونه عمل اجرایى که نماینده‌اى وارد بشود مخالفم الآن در خارج به جناب آقاى دکتر طاهرى اعتراض کردم که شما آقاى دکتر مخبر فرهمند را هم عرض می‌کنم آقاى دکتر بقایى هم که حالا حرکت کرده با آن سر و صداها رفته در جنوب به ایشان هم مى‌گویم وکیل تا مجلس شوراى ملى در امورى به او اجازه ندهد براى حفظ حیثیت مجلس شورای ملى در کارهاى اجرایى نباید مداخله بکند (صحیح است) آن هم به صورتى که تلقى شود که این آقایان تنها موافق با الغا امتیاز نفت جنوب بوده‌اند (نریمان - در کار اجرایى دخالت نکرده‌اند مأمور نظارت هستند) این را تخصیص دادن به خود این آقا اختلاف در مملکت ایجاد می‌کند همین حسادت مى‌آورد همین غبطه مى‌آورد همین باعث مى‌شود که روزى اینها به ضرر مملکت تمام بشود و یک روزى جبران نمى‌توانند بکنند مثل این که راجع به این اسناد اول کسى که در مجلس صحبت کرد من بودم منتها چه کنم این مباحثه طلبه‌گى توى مدرسه آدم را متشنج می‌کند ذهنش از این طرف به آن طرف می‌رود من وقتی که گفتم اسنادى مکشوف شد وضع دولت انگلیس را که همه آقایان مى‌دانند همه می‌دانند چه جور است که این اسناد اگر در خانه کربلایى حسن بقال پیدا بشود اگر آنجا سندى مى‌خواست کشف بشود به این سهولت نمی‌شد یک دفعه از آنجا بیرون آمد

موش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار

زین چارچو بگذرى نهنگ‌ آید و مار

سناتور و وکیل مجلس و همه آلوده آن وقت هم می‌گویند دادستان دخالت داشتند که من می‌دانم همه اشخاص همه اشخاصى که توى این مملکت آبرو داشته‌اند روى اغراض خصوصى دچار افترا و تهمت شده‌اند چرا نباید حقیقت کشف بشود از کجا که براى اختلاف ایجاد کردن بین بنده شما نباشد مثل همان که باز پریروز روزنامه فرمان راجع به ابجد و هوز و حطى نوشته بود من آن وقت گفتم که 136 پرونده را در یک ساعت رأى داده بودند کدام عقل عاقل فکر می‌کند و می‌تواند حکم کند که در هر یک ثانیه دو تا پرونده قطور استخدام یک مستخدم را بتواند رسیدگى کند مگر آن که رمل و اصطرلاب انداخته و فال گرفته باشند و همان چیزى که گفته بودند صورت را در آوردند الآن تمام خانواده‌هاى ایران با همدیگر اختلاف پیدا کرده‌اند پس فردا هم آن یکى مى‌گوید ‌اى نفتى ‌اى نفتى تو رفتى نهار خوردى در صورتی که این حرف‌ها سر تا پا دروغ است اساسش دروغ است، آن وکیلى که براى یک ناهار می‌رود خودش را مى‌فروشد به اجنبى راستى راستى هیچ پستى در ایران این کار را مى‌کند؟ من ناچار بودم امروز این حرف‌ها را بزنم بعضى از آقایان اعتراض مى‌کردند که تو تصور مى‌کنى که تو دولتى، گفتم من کجا گفتم دولتم ولى سیاست یک امری است مشکل سیاست یک امری است باریک سیاست را به این حرف‌ها نمى‌شود افکارى که شما یک دفعه ملت ایران را به صورت دیگر در مى‌آورید از کجا که براى ما درست نکنند به چه دلیل درست نکنند مگر جواد بوشهرى را در اراک حبس نکردند راجع به وقتى که شماها حبس بودید آن موقع خدا شاهد است من هیچ از جهات امر اطلاعى نداشتم خدا بیامرزد مرحوم عبدالحسین هژیر را آن روزى که آمد در کابینه حکیم‌الملک من را در وزارت کشور دعوت کردند براى این که تنظیم کنیم آیین‌نامه اجراى منع مشروبات الکلى را آنجا من کشف کردم که کدام خبیث تمام این پرونده‌ها را بر علیه کاشانى و بر علیه شماها ساخته بود آقایان بیدار شوید چشم‌های‌تان را بمالید پس فردا مملکت

+++

به خدا از ما انتقام مى‌کشد به خدا اختلاف ایجاد مى‌شود بگذارید این پیش‌آمدها بشود آخر من مى‌دانم من وکیل نشود نشوم من را لختم بکنند باز سید محمدعلى شوشتری‌ام می‌روم با فقر و مسکنت زندگى مى‌کنم نمى‌گویم ناطق‌ترین ناطق‌هاى این مملکت هستم اما عرض مى‌کنم با فقر و مسکنت زندگى مى‌کنم و با فضل رب‌العالمین زیر الحان ایران ناطقى مثل من نیست (صحیح است) به درک که وکیل نشدم این کلیه عرایضم بود که خلاصه‌اش این است که وکلا باید از دخول در امور اجرایى پرهیز کنند مگر این که مجلس به آنها اجازه بدهد قسمت دوم این است که هیئت دولت باید از امروز مراقبت کند این نوع اختصاص‌ها که بعضى‌ها از عقدى‌اند و بعضى‌ها از صیغه که خود این مملکت را به پرتگاه مى‌برد این را جلوگیرى کنند این وضعیت بعضى از روزنامه‌ها نه همه آنها اصلاح بشود یکى دیگر این که خطابم به آقایان نمایندگان مجلس است، اینجا یادداشتى کردم یک توضیحى بدهم براى ایجاد اختلاف من یک سندى دارم این حق‌الحکمیه‌ها را که الآن برداشته‌اند توى روزنامه‌ها نوشته‌اند، اینها ده سال قبل 15 سال قبل گرفته شده بود، چطور شد حالا در آمد توى روزنامه‌ها؟ خوب حال اگر 10 روز 15 روز دیگر در نیامد اسامى اشخاصى که حق تألیف کتاب گرفته‌اند از وزارت فرهنگ خواهید دید که می‌نویسند این قدر پول گرفته‌اند محمدعلى فروغى آن قدر گرفته علامه محمد قزوینى است و دهخدا است و فلان که آنجا هم دچار تشنج و اختلاف باشد، اینها آقایان من باریک مى‌گویم و با ادب مى‌گویم، عادت به بى‌ادبى ندارم هیچ کس را هم متهم نمی‌کنم امروز روزى نیست که این اعمال و رفتار و گله‌ها باعث شود که ایجاد اختلاف کند و اختلاف در بین ما تولید شود (صحیح است) یک موضوعى که بنده را دو روز است در فشار گذارده‌اند این است که مجلس شوراى ملى راجع به اجراى منع مشروبات الکلى به اتفاق رأى داد و ضمائم آن که من عرض کردم مایع و جامد گفتم تریاک و چرس و کل من یطلق به الخمران کان جامداً او مایعاً آن روز رفته در مجلس سنا به من اطلاع دادند که این را به عنوان این که‏ ضرر به کشور می‌خورد منع تریاک و چرس را حذف کرده‌اند اولاً عرض کنم هر کس اهل زراعت است می‌داند آقاى امیرتیمور خودش می‌داند چرا مردم به زراعت تریاک می‌پردازند براى آن که پول تریاک موقعى به دست زارع مى‌آیند که آن موقع پول نیست و مى‌گویند هیچ محصول جاى آن را نمى‌گیرد ولى این طور نیست یک چیزى بهتر از آن و بى‌زحمت‌تر از آن هست و آن هم به قول ما خراسانی‌ها و شما خراسانی‌ها خود ندارد یعنى وجین هم ندارد و آن زیره سبز است که اگر پانصد هزار تن هم در کشور تهیه شود خوب می‌خرند و به قمیت اعلا می‌خرند و محتاج آب زیاد هم نیست آقایان اگر ما یک جزء در این قانون را ناقص بگذاریم بدانید که این قانون عملى نمی‌شود من از هیئات رئیسه مخصوصاً از آقاى نورالدین امامى نایب رئیس محترم خواهش می‌کنم که این لایحه را فوراً بیاورند که اگر انشاالله یک قدم هم در این راه برداریم یک قدم خیر برداشته‌ایم براى آخرت و اصلاح نسل کشور این هم یک مطلب.

کشاورزصدر - از آقا مکى هم از زحماتش قدردانى بفرمایید

شوشترى - ایشان ناظر خلع ید هستند حق ندارند بروند روى کشتى و این حرف‌ها‌شان وکیل نیست (حائرى‌زاده - براى نظارت در عمل رفته، یک آدمى در گرما رفته خدمت مى‌کند نباید این حرف‌ها را بزنید) یک موضوع دیگر آقا وزیر کشور ما یک سؤالاتى اینجا کرده‌ایم هر وقت مى‌آییم و اعتراض هم مى‌کنیم مورد تذکر واقع می‌شویم بعضى از این امور موقع آن از بین می‌رود منجمله من دو سؤال کردم یکى راجع به اوقاف کل مملکتى ایران نظر داشتم چون تمام حربه بى‌دین‌ها به روحانیت و پیکر عالم روحانیت این است که می‌گویند آخوندها مى‌گیرند اوقاف را مى‌خورند در صورتی که من تحقیق کردم صدى هفتاد از اوقاف از هفتاد و چند هزار رقبه اوقاف مملکت ایران هفده درصدش به دست روحانیون است و هشتاد و سه درصد آن به دست دیگران است که عواید می‌خورند و از هضم رابع مى‌گذرانند، صدایش بیرون نمى‌آید اما اگر یک آخوند بدبخت بیچاره به خورد صدایش در مى‌آید.

این موضوعى که اینجا عرض کردم و الآن آقاى وزیر فرهنگ هم تشریف دارند دلم مى‌خواهد که با صورت جامع این صورت را بیاورند (وزیر فرهنگ - حاضر است) که ما یک فکرى بکنیم و از این پول و از منافع این مملکت یعنى موقوفات از آن متعذرالمصرف‌ها و از آنهایى که مى‌توانیم از نظر فقه منطبقش کنیم با این اصل ملت ایران، مملکت ایران محتاج به مبلغ دینى است و محتاج به مبلغ مملکتى است که باید زبان بداند، فرانسه بداند انگلیسى بداند آقاى دکتر سنجابى مى‌توانى این حرف‌ها را بزنى؟ این کار را بکنى؟ مثل بچه معقول بکن قربانت بروم برادر بیاور اینجا، اگر نه فکر می‌کنیم من چون عادت دارم حرم مطالبم را باید بگویم، این را بردارید بیاورید، یکى هم موضوع لوله کشى تهران است آقاى رئیس توجه بفرمایید، شنیدم هفت، هشت ده روز است اسکندر گیو موقوف کرده است این کار را، شنیدم تعطیل کرده و خوابانده اگر غرض خراب کردن خیابان‌هاى تهران و شکستن اتومبیل‌ها و از این راه هم یک 40 - 50 میلیون به مملکت ضرر زدن است، اگر این است که چه عرض کنم، اگر نه باید جناب آقاى وزیر کشور از این کار جلوگیر کنند که خسارتى به مملکت وارد نشود آن روز عرض کردم که جوان است رفیق من است ولى من پیر شده‌ام باید به‌ طور روشن بفهمیم چه می‌کنیم و قدم‌هاییى که براى مردم برمی‌داریم این قدم‌ها بر وفق رضاى خدا و ملت ایران باشد امیدوارم این عرایض صادقانه من که از روى حسن نیت، به خدا از روى حسن نیت گفتم نه حبى دارم با کسى، نه بغضى دارم نه عوام فریبى می‌کنم و نه محتاج بر مردم فریبى هستم آزاد مرد عوام فریبى نیم‌کند، آزاد مرد نمی‌کند.

امیدوارم این عرایض من مطبوع طبع آقایان واقع بشود، سعى بفرمایند اختلاف را و هر گونه راهى که در مملکت ایران و در افراد ایرانى ایجاد اختلاف می‌کند، آن راه‌ها را سد کنند.

نایب رئیس - راجع به سؤالات فرمودند با موافقت آقایان نمایندگان محترم جلسه روز سه‌شنبه هفته آینده اختصاص به سؤالات داده خواهد شد (صحیح است) آقاى ابریشم‌کار بفرمایید.

ابریشم‌کار - ابتدا می‌خواهم یادآورى بکنم به مخبرین رادیو که مذاکراتى که در مجلس می‌شود و بیانات آقایان نمایندگان در رادیو گفته نمی‌شود، یا اگر گفته می‌شود ناقص گفته مى‌شود در صورتى که اغلب مذاکراتى که در مجلس می‌شود مطالبى است که موکلین آنها از شهرستان‌ها خواهش می‌کنند از یک وکیلى که حوائج آنها را در مجلس بگوید اینها وقتى نگفته می‌ماند خیال می‌کنم صورت خوشى نداشته باشد.

امیدوارم از این به بعد تماماً گفته شود بعداً عرض می‌کنم، شاید مورد تصدیق باشد شکى نیست که این موفقیتى که نصیب این کشور شده در نتیجه وحدت و اتحاد ملت ایران، مخصوصاً وکلاى مجلس بوده (صحیح است) البته این وحدت و اتحاد می‌خواهم عرض کنم مثل یک باغى است که دائماً آبیارى می‌خواهد که یک برگى از آن نباید خشک بشود. متأسفانه بنده به‌ طور مثال عرض می‌کنم در چند مورد از بستگان دولت و نزدیکان دولت، ایران اتحاد را مخدوش و متزلزل می‌کنند و من چون خودم از طرفداران دولت هستم منظورم تذکر است مقصودم این است که بدانند که مردم از این قضیه ناراضی‌اند و بد بینند و درست نیست. به‌ طور مثال عرض مى‌کنم ما در آن جلسه پیش شاید مورد تصدیق همه آقایان باشد و من قسم یاد می‌کنم آرایى که نسبت به نفت داده شده براى تعارف و با احترام فقط به شخص نخست‌وزیر نبود (صحیح است) بلکه تمام وکلاى مجلس روى وطن خواهى و اتحاد و وحدت نظر این آرا را دادند (صحیح است) خوب ما آمدیم 90 رأى متفق‌الکلمه به آقاى نخست‌وزیر داریم و این هم همان آرایى بود که قبلاً داده بودیم صبح آمدند بعد از ظهر هم آمدند، بعد من دیدم در یک روزنامه نوشته شده 15 نفر از وکلا نیامدند - چرا؟ بنده این را مناسب نمی‌دانم ما آمدیم و رأى هم دادیم و به دولت هم رأى موافق دادیم و این علامت اعتماد به دولت است. آیا چه سیاستى اقتضا مى‌کند که 15 نفر وکیل را آزرده کنند آن هم به صورت استیضاح که شما چرا به مجلس نیامدید؟ (آزاد - اینها نقشه انتیلیجنس سرویس است) و بنده این را مناسب نمی‌دانم ولى از نظر این که دیگر تکرار نشود خوب نبود و جایی که منظور حاصل شده بود من مناسب نمی‌دانستم که اسم برده بشود براى این که منظور تأمین شده بود و البته سیاست هم اقتضا نمی‌کند در مرحله دوم موضوع این سنا است روز اول کوچک بود، کم کم وسعی‌تر شد، اساساً بنده سؤال می‌کنم ببینم آن نفعى که براى کشور از گفتن این موضوع در مجلس، و اسم بردن از وکلا و سناتور که اینها با شرکت نفت رابطه داشته‌اند می‌بریم چیست من خوشم نمى‌آید، که اسم ببرم من می‌خواهم بدانم که فایده این کار که یک عده وکیل و سناتور را رنجیده بکنند و آلوده بکنند و آزرده بکنند چیست؟ مى‌خواهم ببینم نفع این کار چه بوده؟ الآن چند جلسه است در مجلس در خارج یک آشوبى بین مردم پیدا شده تولید نفاق و کدورت و بدبینى شده والله بالله اینها مخالف سیاست دولت است و اینها صحیح نیست. اگر این اعمالى که مى‌شود متعمد است؟ چرا؟ براى چه؟ اگر اشتباه است، تا کى اشتباه؟ ما امروز هنوز احتیاج به وحدت و مودت و یگانگى داریم (شوشترى - همیشه داریم) امروز بیشتر داریم اینها را که بنده عرض می‌کنم، نظرى ندارم ولى واقعاً بر خلاف انصاف رفتار شده ناچارم عرض کنم، براى این که از خوزستان مخصوصاً به من دارند فشار می‌آورند. یک نفر از مأمورین دولت در آنجا به جاى این که عایدات دولت را ضبط کند و انجام وظیفه کند، یک مأمور تبلیغ برای تشکیل حزب شده. آقایان عرض می‌کنم خوزستانى که از دم دریا گرفته تا اندیمشک

+++

اینها همه یک حزب هستند همه آنهایی که فرستادگان دولت و مجلس شورای ملى را روى دست بلند کردند. اگر یک نفر مخالف گویى بوده، نبوده (صحیح است) این را بنده صراحتاً عرض می‌کنم که اگر اسم حزب در خوزستان برده شود تولید یک نفاق و دو دسته‌گى خواهد کرد که جبرانش خیال نمى‌کنم به سهولت آسان باشد کما این که نظیرش را هم را ما در سنوات گذشته دیدم چه کشتار‌هایى شد و چه شد و بنده از نظر این که صلاح خوزستان نمی‌دانم این را عرض می‌کنم و مطمئن حقیقت آن باشید من آن روز به جناب آقاى وزیر کشور عرض کردم (آزاد - کى می‌خواهد حزب تشکیل بدهد؟) ببخشید آقاى آزاد بنده مأمور بودم از طرف موکلینم در این حدود فقط عرض کنم که ما حزب نمی‌خواهیم و تشکیل حزب در خوزستان سم است و امیدوارم انشاالله نشود (آزاد - حزب که عیب ندارد) البته بعضى از مأمورین دولت هم طرفدارى می‌کنند و این دست نیست فرماندار شوشتر که آن همه تلگراف مى‌کنند و علناً پول از شهردارى خواسته‌اند بنده به جناب آقاى وزیر کشور عرض کردم وعده فرمودند عوض کنند و بنده تشکر می‌کنم و اما یک موضوع دیگر من در موضوع نفت تا حالا یک کلمه صحبت‏ نکردم براى این که آن قدرى که باید گفته شود مردمان وطن‌خواه و با حقیقت گفتند ولى این نتیجه را از اول می‌خواندم که این کار به دیوان دادرسى لاهه خواهد رفت ولی انتظار نداشتم که دیوان دادرسى لاهه یک همچون رأیى را صادر بکند یعنى قرار را این نیست و البته جوابش با دولت است قانون خلع ید هم اجرا شده امری است مربوط به من نیست از آقاى وزیر امور خارجه بنده استدعا می‌کنم اول می‌خواهم یک مثلى بیاورم ما را در بین مکه و مدینه غارت کردند مال ما را در بین مکه و مدینه غارت کردند مال ما را بردند بعد یک نفر آمد هفت تیر به یک دستش قرآن هم به یک دستش گفت اینها را حلال بکنید به قرآن قسم بخور که حلال است گفتم اگر به قران قسم نخورم که هفت تیر توى دستش است گفتم حلال است یک قسمکى هم که در دل نبود خوردم فهمید که من قسم به میل نخوردم به زبان عربى گفت لعنه الله على الناس الخسیس الیا بس یعنى خدا لعنت کند مردمان خسیس و خشک را مال‌مان را غارت کردند قسم‌مان هم دادند چون قسم محکم نخوردیم خسیس و خشک هم هستیم حالا امروز هم در رادیو و جراید لندن گفته می‌شود مردمان بد رفتار ناسازگار سرسخت ایران و از این عبارت آخر بابا نفت‌مان را بردید هیچ مضایقه هم تا حالا نکرده‌ایم، حالا که آمده‌ایم تقاضاى حق‌مان را بکنیم آن وقت دیگر هفت تیر معنى ندارد. این کشتى جنگى که آمده در شط‌ العرب و البته در جراید نوشته مى‌شود براى حفظ جان اتباع انگلیس آمده بنده مى‌خواهم عرض بکنم که براى حفظ جان اتباع انگلیس نیست براى آن که الآن عده قوایى که در آنجا داریم شاید هر یک نفر انگلیسى ده نفر پاسبان و نظامى و ژاندارم داشته باشد و شاید امروز امنیتى که در آبادان هست در لندن هم نباشد (صحیح است) بنده روى اعتماد و ایمان عرض مى‌کنم پس وجود این کشتى‌هاى جنگى چندان لزومى ندارد ما که جنگى با کسى دولت‌مان ندارد اگر براى حفظ جان اتباع‌شان است آنها که در حفظ و حراستند و اگر براى جنگ است ما که جنگى با کسى نداریم.

دولت هم اصلاً جنگى با کسى ندارد اگر اینها مى‌خواهند با ملت ایران جنگ بکنند و نفت را با توپ ببرند که تصور مى‌کنم امروز دیگر نتوانند از بس که از خوزستان به من گفته‌اند و تلگراف کرده‌اند و تلفن مى‌کنند که ما جلو لوله‌هاى توپ را مى‌خواهیم بگیریم نمی‌دانم چه بگویم و البته این صلاح شرکت سابق نفت و دولت انگلیس نیست من می‌دانم که بالاخره این کار به یک جایى می‌رسد و همه آقایان هم می‌دانند که بالاخره سر و سامانى پیدا می‌کند اما از این که دولت ایران و ملت ایران را این طور برنجانند و تشنج حاصل بکنند چه فایده دارد اگر جنگ با ملت ایران است آنها در جنگ گذشته یک جنگى با مردم خوزستان کرده‌اند و می‌دانند که این امر صلاح نیست و باید بیاورند همان کشتى شیطان و عملى که با کلنل پارت شد من بیشتر از این چیزى نمى‌گویم و امیدوارم انشاالله هم این کشتى جنگى که براى جنگ نیامده از رو به روى مردم خوزستان بیرون برود این عمل البته به‌ طور مساعد به یک حسن نتیجه‌اى برسد این یادداشت آقاى دکتر راجى را هم بنده تقریباً عرض مى‌کردم البته حزبى که از طرف دولت باشد و با فشار باشد بنده صراحتاً عرض مى‌کنم مردم خوزستان از تشکیل حزب ناراضی‌اند براى این که پانصد نفر در آبادان کشته دادند این مال چه بود؟ مال تشکیل حزب بود یک حزبى به نام حزب توده آمده بود آنجا بعد مردم هم یک اتحادیه ایرانى یا عشایرى درست کردند و آن دستگاهى شد که جنابعالى دیدید اصلاً به‌ طورى که به من گفته‌اند هیچ کس خواستار حزب در آنجا نیست جناب آقاى فروزان بنده از شدت احساسات دندانم از توى دهانم پرید بیرون و این لکنتى که در زبانم پیدا شد و پرت شدم از صحبت کردن براى این بود جناب آقاى فروزان تلگرافاتى است از خوزستان و مکرر بنده عرض کردم خدمت آقایان ماشین‌هاى کشاورزى که این همه کمک به عمران و آبادى مى‌کند از اینها گمرک مى‌گیرند از اتومبیل سوارى گمرک می‌گیرند ولى از تلمبه آب گمرک مى‌گیرند بنده عرض کردم و باز هم عرض مى‌کنم این دارایى و هستى مردم است تمام دارایی‌شان را داده‌اند تلمبه آورده‌اند ماشین آورده‌اند این را دستور بفرمایید لطفاً که همان مقرراتى که درباره تراکتور و کمپانی اجرا می‌کنند و از ماشین‌هاى زراعتى گمرک نمى‌گیرند مانع اینها هم نشوند خود حضرتعالى یک مدتى مدیر کل گمرک بوده‌اید و می‌دانید که آن وقت‌ها هم نمى‌گرفتند حالا نمی‌دانم براى چه این دعا را می‌کنند (فروزان - یادداشت مى‌کنم و جواب عرض مى‌کنم) استدعا مى‌کنم این را مرقوم بفرمایید و توجه بفرمایید بنده در خاتمه عرایضم عرض مى‌کنم به‌ طوری که گفته مى‌شود افکار عمومى رعایتش لازم است این تلگرافاتى را که ما از خوزستان داریم اینها تلگرافاتى است که همه افکار عمومى است من نمی‌خواهم در اطراف این چیزهاى مردم صحبت بکنم اینها مظهر افکار عمومى است، اطاق بازرگانى، کارخانه ریسندگى، انجمن شهر، تمام وجوه اهالى مى‌گویند این شخصى را که شما برداشته و به او خفت داده از پشت میز خودش بر می‌دارید براى چیست مقتضى است که برداشته نشود من نه تلگراف را مى‌خوانم و نه حرفى می‌زنم ولى این رویه درست نیست.

نایب رئیس - آقاى ابریشم‌کار وقت آقا تمام شده است.

ابریشم‌کار - جناب آقاى شوشترى زورشان رسید 15 دقیقه وقت گرفتند (شوشترى – به جنابعالى هم رأى مى‌دهیم) نه خیر مزاحم نمی‌شوم براى این که وقتم گذشته و امیدوارم که دولت به این عرایض بنده که محض خیرخواهى عرض کردم توجه کنند و آنها را در نظر بگیرند و به آنها اهمیت بدهند (احسنت)

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - مطالبى لازم بود که عرض کنم و وقت هم گذشته بود ولى یک دیباچه‌اى پیدا کرده است و خیال مى‌کنم قدرى طولانى بشود و محتاج بشوم که از آقایان تقاضا کنم که چند دقیقه بر وقت من بیفزایند من میل ندارم در اطراف مذاکراتى که آقایان نمایندگان در مجلس می‌فرمایند و مخصوصاً نطق‌هاى قبل از دستور صحبتى شود براى این که هر کس عقیده خودش را مثل این که کنفرانس می‌دهد مى‌آید اینجا اظهار می‌کند جامعه هم خودش قضاوت می‌کند ولى یک نکته را باید توجه داشت که فرق است بین نظارت و دخالت نماینده مجلس در تمام شئون مملکت حق نظارت را دارد (صحیح است) حالا دوره بیست ساله گذشته این عمل نظارت جرم بوده و هنوز هم بعضى از مأمورین ما خیال می‌کنند که مسائل و حقایق باید از نمایندگان مخفى و مستور بماند در صورتی که اگر نماینده ملت باشد باید در تمام شئون اجتماعى مداخله داشته باشد وارد نظارت بکند انتقاد بکند و اصلاحش را بخواهد دیروز من رفته بودم در وزارت کشور یک مأمورى آنجا بود گفتم یک دوسیه را بده گفت مطالب محرمانه داشت من فرستادم براى نخست‌وزیر در صورتی که من روز پیش نخست‌وزیر را دیدم گفتند فرستادم ولى هنوز براى من نرسیده است مأمورین به قدرى بد تربیت شده‌اند در دوره بیست ساله که این طور فکر می‌کنند ولى یک فرق است بین دخالت و نظارت در مجلس شوراى ملى و سنا ما یک کمیسیونى براى کار نفت انتخاب کردیم غیر از آن کمیسیونى که در قانون نفت نظر می‌داد که اینها نظارت در عمل خلع ید می‌کنند من خیلى متشکرم از آقایانى که در این هواى گرم متحمل زحمت کرده‌اند رفته‌اند در خوزستان و رنج می‌برند و براى نظارت و انجام وظیفه کوشا هستند آنجا رژه داده می‌شود وکیل نباید آنجا باشد که این دخالت است؟ این عین نظارت است نماینده در رژه نظارت کند ببیند پولى که به نام قشون گرفته می‌شود خرج شده یا به جیب صاحب منصب‌ها رفته باید وکیل برود و نظارت بکند در این کار این نمایندگان ما که رفته‌اند در آنجا به جاى این که از آنها قدردانى بکنیم من خیلى متأسفم که بعضى از آقایان یک فرمایشاتى می‌کنند که هیچ مناسب نیست این هیچ دخالت نیست بلکه نظارت است و باید به نحو اتم و اکمل بشود (صحیح است) یک جمله دیگرى را من می‌خواستم عرض کنم این تلگرافات زیادى است که از ولایات راجع به همین موضوع همکارى با دولت براى خلع ید می‌رسد و روزى یک دسته می‌رسد که بعضى از آنها را من تقدیم دفتر مجلس شوراى ملى می‌کنم. بعضى به وسیله من هست به مقام نخست‌وزیرى که تقدیم مقام نخست‌وزیرى می‌کنم امروز صبح جناب آقاى کشاورزصدر یک دسته تلگراف از خرم آباد و کرمانشاهان و عشایر عرب که تمام اینها خدمتگزارى و فداکارى خودشان را در پیشرفت این مقصود مقدس به وسیله ایشان به جناب رئیس دولت گفته بودند به من دادند که به عرض مجلس برسانم، مجدد به خودشان رد می‌کنم که برسانند به رئیس دولت و جواب هم از طرف رئیس دولت به آنها داده شود چند تا تلگراف و کاغذهایى هم هست که دیشب و امروز رسیده است مربوط به همین موضوع است که تقدیم مقام ریاست می‌کنم روزهاى دیگر به دفتر می‌فرستادم و امروز تقدیم مقام ریاست می‌کنم یک دو نفر مجروح هم آمده بودند در مجلس یک شرحى نوشته‌اند که ما در اراک بودیم موقعى که دکتر بقایى از آنجا عبور می‌کرده در آنجا یک زد و خوردى

+++

شده است و مأمورین انتظامى آنجا تماشا می‌کردند اینها آمده‌اند در تهران و شکایت دارند از جناب آقاى وزیر کشور تقاضا مى‌کنم که دستور بفرمایند مأمورین انتظامى بیشتر در این قسمت مراقبت بکنند یک گزارش نوشته است که مفصل است و من دیگر آن را نمى‌خوانم این را هم تقدیم مقام ریاست می‌کنم یک موضوع دیگرى هم هست که موضوع خصوصى است براى تذکر به جناب وزیر فرهنگ و یک عبارت کوچکى است که یک نفر مأمور فرهنگ شخصى که به او توصیه کرده بوده نوشته است خواستم اینجا را توجه مخصوصى بفرمایند عبارتى که از براى آن توصیه کننده نوشته است خواستم اینجا را توجه مخصوصى بفرمایند عبارتى که از براى آن توصیه‌کننده نوشته این است که نامبرده با این که در امتحانات تقلب کرده بود و حقاً می‌بایستى به کلى مردود شود ولى براى رعایت حال ایشان جزو تجدیدی‌ها محسوب گردید و در شهریور حتماً به اخذ گواهینامه نائل خواهد شده خودش نیز پس از وصول امریه جنابعالى به وزارت فرهنگ مراجعه و مذاکره نمود و پس از اطمینان به این که در شهریوز در امتحانات تجدیدى قبول خواهد شد به تهران حرکت کند درباره این مأمورینى که این قبیل توصیه‌ها در‌شان مؤثر باشد یک توجهى بفرمایید من دیگر اسم مأمورش و توصه‌کننده‌اش و اینها را نمی‌برم (وزیر فرهنگ - مرحمت کنید رسیدگى می‌شود) به وسیله جناب آقاى مخبرفرهمند تلگرافى از همدان دائر به اعتراض به تصمیم آن محکمه فرمایشى که مثل تار عنکبوت براى گرفتارى ضعفا تأسیس کرده رسیده و اظهار نفرت و انزجار شده است و براى من فرستاده‌اند که به عرض مجلس برسانم.

مهدوى - جناب آقاى حائرى‌زاده 18 میلیون افراد این مملکت به این تصمیم معترضند . مگر یک فرد هم هست که معترض نباشد؟

حائری‌زاده - بنده در اینجا از هم‌کیش‌هاى خودمان که در هندوستان و پاکستان هستند و حتى دولت پاکستان و سایر ملل اسلامى که دراین موضوع حیاتى ملت ایران اظهار همدردى و کمک و مساعدت و ابراز احساست کرده‌اند به نام ملت ایران تشکر می‌کنم این موقع ملل شرق تازه بوى آزادى به مشام‌شان خورده و احساس می‌کنند که باید با هم هم آواز باشند و تفرقه و تشتت موجب بدبختى آنها است نه این که ملت ایران همه باید متحد باشند که دستگاه استعمار و استثمار که بدبختانه سالیان دراز است پهن شده جمع بشود (صحیح است) و تا آزادى واقعى پیدا بکنیم آقایان محترم عقیده ندارم که آزادى انحصار به یک عده باشد همچنین علاقمندى به مملکت و استقلال منحصر به یک فرد یا یک دسته نیست البته عمل اشخاص متفاوت است بعضى تندتر بعضى کندتر، بعضى رشیدتر بعضى محافظه کارتر می‌باشند. مثلاً در موقع نفت در مجلس چهارم و پنجم 28 تا 30 سال قبل بنده فریاد و فغان داشتم لیکن این امر دلیل نیست که مخالف عمل جنایت‌کارانه عمال نفت فقط بنده بودم ابداً تمام ملت ایران از مظالم کمپانى ناراضى و شاکى بودند. می‌توان گفت بعضى نیز از جهل ساکت بودند مثلاً در دوره 15 که چند نفر سخت در مقابل قرار داد گس - گلشاییان مقاومت می‌نمودند و بنده از سر شب تا صبح براى گرفتن وقت نطق در مجلس با بودن پشه و گرما با حال کسالت بیتوته نمودم و نوبت خود را به آقاى مکى که جوان و داوطلب نطق طولانى بود دادم آیا این امر دلیل است که دیگران علاقه ندارند خیر. تمام ملت ایران احقاق حق خود متحداً کوشش نمودند مخصوصاً اهالى تهران در مقابل حبس و زجر و فشار حکومت مخلوق کمپانى مقاومت نشان داده و ما‌ها را که با مخالفت با دستگاه ظلم امتحان داده بودیم مجدداً انتخاب نمودند.

قصد من این است که علاقه به وطن و آزادى و استقلال نباید انحصار به یک فرد یا دسته یا طبقه داشته باشد بلکه باید با آزادى نطق قلم عموم افراد مدافع وطن خود باشند البته اختلاف سلیقه چندان مهم نیست بلکه باید سعى کرد که در مسائل کلى اختلافات جزئى را فراموش نمود موضوع مهمى که ذکر آن را لازم می‌دانم این است که جاسوسى در تمام قوانین و ادیان و در نزد تمام ملل عالم پست‌ترین اعمال است و به همین جهت است که در تمام قوانین سخت‌ترین مجازات براى تنبیه جاسوسان تعیین شده دشمنان همیشه جاسوسان را تقویت مى‌کنند که مانند موریانه اساس و پایه قومیت را از بین برده و بالنتیجه ملتى را منهدم سازند.

من در مطالبى که عرض می‌کنم به هیچ وجه به قوم و ملتى نظر ندارم بلکه مورد تنفر افراد معدود بى‌شرفى مى‌باشند که در بین هر قوم و ملتى وجود دارند.

ملت انگلستان براى اداره امور خود بهترین نقشه و عمل را دارد و قضات و مأمورین با شرف انگلیسى که از حدود حق و عدالت خارج نمى‌شوند بسیارند ولى در شرع سیاست انگلیس غیر از خود را لایق آقایى و آزادى و استقلال نمى‌داند و به انواع حبل و تقلب و تزویر براى رسیدن به هدت خود متوسل مى‌شود و همیشه در کپسول و مارک آزادى موجبات بدبختى ملل را فراهم مى‌سازند. یکى از مظاهر این عمل امتیاز دارسى و کمپانى سابق نفت جنوب است.

در سال 1901 مسیحى دارسى نامى از حکومت دوره استبداد زمان مظفرالدین شاه با دادن رشوه نقد و سهام به مصادر امور وقت تحصیل امتیاز استخراج نفت جنوب را به مدت شصت سال نمود و پایه این امتیاز روز تقلب و تزویر و رشا و ارتشا گذارده شد

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده وقت آقا تمام شده است.

حائرى‌زاده - اگر آقایان اجازه می‌دهند بنده چند دقیقه دیگر عرایضى دارم عرض کنم‏

نایب رئیس - چند دقیقه وقت می‌خواهید آقاى حائرى‌زاده؟ چون باید رأى بگیریم وعده کافى نیست.

حائرى‌زاده - ده دقیقه کافى است (در این موقع عده براى رأى کافى شد)

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده تقاضاى ده دقیقه وقت اضافى کرده‌اند آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد بفرمایید.

حائرى‌زاده - این جمله را عرض کنم براى آینده، این معمول در تمام مجامع است که اگر مخالفى نیست احتیاج به رأى نیست و مقام ریاست وقتى گفتند مخالفى نیست و مقام ریاست وقتى گفتند مخالفى نیست و مخالفى اظهار مخالفت نکرد به عقیده من کافى است و محتاح به رأى نیست.

نایب رئیس - آیین‌نامه این طور است و من ناچارم آن را اجرا بکنم.

حائرى‌زاده - از آقایان هم خیلى متشکر هستم که موافقت فرمودید با مراجعه بپرونده امر معلوم می‌شود که در بین دارندگان سهام اولیه صدر اعظم و وزیر خارجه وقت بودند و همچنین در منطقه استخراج نفت که بختیارى و لرستان باشد سهامى به خوانین و متنفذین محلى داده شده است همان اول که شروع به استخراج شده بود با این که صاحب امتیاز طبق فصل پانزدهم مکلف بود بعد از انقضا مدت معینه امتیاز تمام اسباب، و ابینه و ادوات موجود شرکت را به دولت ایران مجاناً واگذار کند و حق هیچ گونه غرامت از این بابت نداشته باشد در تاریخ 23 نوامبر 1905 نماینده صاحب امتیاز با خوانین بختیارى قراردادى منعقد مى‌کند و در فصل ششم تعهد می‌کند بعد از انقضا مدت امتیاز کمپانى از دولت هر قدر عمارت در خاک بختیارى که متعلق به کمپانى باشد متعلق به خوانین عظام خواهد بود بدیهى است کمپانى که در فصل پانزدهم امتیاز دارسى تمام آبینه و لوازم خود را مکلف بوده است به دولت ایران واگذار کند پس از پنج سال که هنوز عملاً وارد عملیات بهره‌برداى نشده بود و مشغول تهیه مقدمات استخراج بوده است آبینه و عمارات واقعه در بختیارى را پس از انقضا مدت به خوانین بختیارى واگذارى می‌کند بدیهى در اول امر مأمورین کمپانى چه به وسیله استفاده از جهل متصدیان امور با دادن رشوه یا تنظیم سندهاى مغرور کننده براى تضییع حق ملت ایران کوشش داشته و کمپانى سابق نفت انگلیس و ایران که قائم مقام دارسى شده است همان رویه تقلب و تزویر را براى بردن حق ملت ایران به‌ طور اتم و اکمل ادامه داده حتی در موقع جنگ بین‌الملل اول که خسارات مختصرى به واسطه قشون اجانب در ایران متوجه نفت شده بود با این که ایران بى‌طرف بود و خود انگلستان که این کمپانى تابعیت آن دولت را داشت یکى از ارکان جنگ بود و باید اگر خسارتى به ملت ایران وارد مى‌شود جبران کند به دعوى خسارت حقوق حقه ایران را نپرداخت و طبق همان قرارداد دارسى به موجب فصل هفدهم کمپانى مکلف بود که براى حل اختلاف در تهران به حکم رجوع کند حل اختلاف را از طریق حکمیت بخواهد نه این که حقوق ایران را گروکشى کرده براى جواب حاضر نشود تا این که قرارداد 1919 معروف به قرارداد وثوق‌الدوله که به نفع انگلستان منعقد شده بود به وسیله ارمیتاژ اسمیت مستشار تحمیلى به نفع انگلستان تعبیر شد و با این وصف مبلغى طلب ایران پرداخت شد مقصود این است که صاحب امتیاز دارسى و قائم مقام او که شرکت سابق نفت انگلیس و ایران باشد از روز اول پایه معامله خود را با ایران روى رشا و ارتشا و تقلب و تزویر گذارده و همین رویه ادامه داشته است تا موقعى که با ریشه‌دار شدن حکومت دیکتاتورى و دخالت رسمى در انتخابات ایران و سرکوبى طبقه آزادى‌خواه و استقلال طلب زمینه را براى تضییع حق بیشتر از ایران فراهم ساخته و به دست دیکتاتور وقت بدون این که جریان عادى را پیموده باشد قرارداد این که جریان عادى را پیموده باشد قرارداد دارسى لغو شد همین موضوع پیراهن عثمان براى کمپانى شد و بالنتیجه قرارداد 1933 که سى و سه سال بر مدت امتیاز افزود به ایران تحمیل و شرایطى که قرارداد سابق به نفع ایران بود تبدیل به تعهدات یک طرفه شد و حقیقت قرارداد صورت التزام نامه به خود گرفت و دیگر حقى براى ملت ایران که در محاسبات شرکت و عملیات آنها تفتیش و یا اعتراضى کنند باقى نماند با این که دولت انگلستان در سایه نفت ایران در دو جنگ جهانى فاتح شد و فرمانفرمایى جهان را دارا گردید به جاى این که از ولی‌نعمت خود که رنجبران ایرانى باشند قدرشناسى کند بر فشار افزود خوشبختانه دنیاى بعد از جنگ دوم و موقعیت ایران از نظر جغرافیایى فرق بسیار کرده و آن روزگارى گذشت که باید یک نطق در رادیوى انگلستان دیکتاتورها

+++

به جزیره موریس تبعید می‌شدند و امروزه که خوشبختانه مملکت هندوستان و پاکستان و سایر ممالکى که سنگر غارتگرى و زورگویى بودند آزاد شده‌اند و ایران هم به فکر آزادى و استقلال سیاسى و اقتصادى خود افتاده و دیگر فرمایشات لردها و وزراى انگلستان براى ملت ایران ابداً وحشت و اضطراب ایجاد نمی‌کند و ملت ایران تشخیص داده است که بالاتر از سیاهى رنگى نیست و در سایه مقاومت روزگار ما بدتر از سابق نخواهد شد اسناد و مدارکى که اخیراً در دفتر اداره اطلاعات و تبلیغات (یعنى دستگاه جاسوسى)

کمپانى سابق نفت به دست آمده مدلل‏ می‌دارد که عمال کمپانى نفت یک دسته تاجر پیشه نبوده‌اند بلکه در تمام شئون اجتماعى ملت ایران انواع تخریب و فساد را عهده‌دار بوده و اغلب حوادثى که در این مملکت اتفاق افتاده سرچشمه فساد آن همین دستگاه بوده چیزى که مایه تأسف است حس محافظه کاری است که در اغلب رجال ما بوده و هست و همیشه این حس و ضعف مصادر امور سر پوش روى مظالم عمال کمپانى گذارده حتى کسانى که از عمال کمپانى جرم و جنایت شده و دادستان ایشان را مورد تعقیب قرار داده است موفق به فرار می‌شوند در مینوت تلگرافى که اخیراً پس از دخالت دولت در دستگاه جاسوسى آنها و تصرف قسمتى از باقیمانده پرونده‌هاى اداره اطلاعت و تبلیغات کمپانى سابق نفت به دست آمده رئیس این اداره به لندن گزارش می‌دهد (مقدارى از اوراق را به مرکز امنى رسانده و قسمتى را منهدم ساختم و بقیه به دست عمال دولت ایران افتاد) مرتکب این جرم یعنى مخابره‌کننده تلگراف موفق به فرار از ایران می‌شود و این حوادث موجب نهایت تأسف است.

آزاد - جناب آقاى حائرى‌زاده کى فراری‌اش داد؟ با این شهربانى با این قشون و ژاندارمرى با این دستگاه دولت کى فراری‌اش داد؟ این را بفرمایید.

حائرى‌زاده - یک عمارت پوسیده‌اى که چند نفر را فرستاده‌اید بروند این را مهندسى بکنند و به تعمیراتش اقدام بکنند این همان دستگاه نظمیه بیست ساله است همان خرابى مرزى است همان بازى است تغییر نکرده با 5 نفر ده نفر و ده روز بیست روز عوض نمی‌شود دستگاه مملکت عوض نشده، باید فداکارى کرد، مبارزه کرد تا این دستگاه اصلاح بشود بدیهى است که آنها خود را مالک الرقاب می‌دانستند، در این مملکت. اینها ورقه‌اى دست‌شان بود که آزادانه می‌رفتند و مى‌آمدند. اخیراً دولت موفق شده است و جلوگیرى کرده است از این عمل شما یک جنایتى که مال اعصار قدیمه است نباید به گردن دولتی که دارد فداکارى می‌کند و خون جگر می‌خورد بگذارید. این بى‌انصافى است (آزاد - حالا فرار کرد)

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده شما 12 دقیقه استفاده کردید.

حائرى‌زاده - بنده مدتى جواب ایشان را دادم جنابعالى خوب بود جلوگیرى می‌فرمودید که وقت من را نگیرند

نایب رئیس - تقاضا می‌کنم بفرمایید شما به جاى ده دقیقه 12 دقیقه استفاده کردید حالا اجازه بفرمایید وارد دستور بشویم.

حائرى‌زاده - بسیار خوب اگر اجازه نمی‌دهید من روز دیگر مى‌آیم صحبت می‌کنم.

جمال امامى - می‌خواستید نیم‌ساعت تقاضا کنید.

3 - بقیه مذاکره در طرح راجع به ترتیب رسیدگى به اوراق اداره انتشارات شرکت سابق نفت.

نایب رئیس - با اجازه آقایان وارد دستور می‌شویم. دستور طرحى است که از طرف آقایان نمایندگان محترم براى رسیدگى به اسناد شرکت سابق نفت داده شده و پیشنهاد آقاى امامى خوانده شده و موافق و مخالف مذاکره کردند. حالا نامه‌اى از آقاى نخست‌وزیر در این زمینه رسیده که اجازه بفرمایید قرائت بشود بعد به این پیشنهاد رأى گرفته شود.

(نامه آقاى نخست‌وزیر به شرح زیر قرائت شد)

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى‏

در قبال کشف اسناد و مدارک محرمانه اداره اطلاعات و انتشارات شرکت سابق نفت که در محل سابق آن اداره در خیابان نادرى و در محل اقامت آقاى سدان نماینده کل شرکت سابق نفت در تهران (کوچه ایرج) به دست آمده و اکنون مورد توجه خاص مجلس شوراى ملى قرار گرفته مراتب زیر به استحضار آقایان نمایندگان محترم می‌رسد:

اینجانب از جریان رسمى کشف و عکس بردارى و مطالعه اوراق و اسناد مزبور هیچ گونه اطلاعى نداشتم و طبق دستور اطلاعات رسمى که رسیده حاکى است که آقاى ناصر وثوقى دادیار دادسراى تهران در تاریخ 12 تیر ماه جارى گزارش مبسوط اقدامات خود را به ریاست دادسراى شهرستان تهران داده و اینک متن گزارش مزبور:

ریاست دادسراى شهرستان تهران‏

تعقیب مأموریت محوله در مورد تفتیش و بررسى اداره منحله اطلاعات شرکت سابق نفت جریان اقدامات انجام شده را تا این تاریخ به شرح زیر به عرض می‌رساند :

در تاریخ پنجم و ششم و هشتم و نهم تیر ماه 1330 به موجب صورت مجلس‌هاى موجود اینحانب به اتفاق آقاى امیر حسنى پاک‌روان نماینده تیمسار زاهدى وزیر کشور و آقاى سرهنگ ابراهیم عاصمى نماینده شهربانى کل و سرهنگ غلامحسین دادخواه رئیس کلانترى 3 در اداره منحله اطلاعات شرکت سابق نفت حضور یافتیم و شروع به بررسى و مطالعه اوراق و اسناد کردیم قبل از مراجعه تا حال نیز اداره مذکور لاک و مهر شده در تحت حفاظت و نگهبانى مأمورین انتظامى می‌باشد از تعداد زیادى اسناد و اوراق مربوطه این اداره عکس بردارى شد اسناد انگلیسى به فارسى ترجمه گردید و از کلیه آنها رونوشت تهیه شد. به موجب این اسناد اداره منحله اطلاعات شرکت سابق نفت در پاره‌اى امور سیاسى و داخلى این را به منظور‌هاى خاصى مداخله می‌نموده است عده زیادى روزنامه‌ها مقالات خود را از این اداره می‌گرفته‌اند آگهى‌ها و اخبار مربوطه به نفت که در عین حال براى رسیدن به هدف‌هاى معینى تهیه می‌شده از طرف این اداره به وسیله آقاى ابوالقاسم حداد که رابط مطبوعاتى اداره بوده است بین روزنامه‌ها قسمت می‌شده و مقالات توهین آمیز و تحریک کننده به منظور تحقیر رجال و سیاستمداران میهن پرست ایرانى و انعطاف افکار عمومى از مسأله نفت به دست بعضى نویسندگان و از جمله آقاى على جواهر کلام تهیه و پس از صواب دید اداره مذکور براى درج به روزنامه‌ها داده می‌شده است. اسناد دیگرى مبنى بر رابطه بعضى رجال و سناتور‌ها با آقای فیلپ استاکیل رئیس اداره مذکور نیز در دست است. در عین حال بعضى اقدامات سیاسى و مطبوعاتى عده‌اى از رجال از این اداره سرچشمه و الهام می‌گرفته است. مثلاً به موجب سندى که در دست است آقاى شاهرخ اساساً مأموریت‌هایى از طرف این اداره داشته است عکس‌ها ترجمه‌ها و رونوشت‌هاى ترجمه شده در اختیار وزارت کشور قرار گرفت و عین آنها در اداره در تاریخ 8 - 4 - 30 بنابر مذاکره تلفنى و ارجاع آن جناب و رؤیت امریه جناب آقاى نخست‌وزیر معلوم شده پس از انحلال اداره اطلاعت بعضى کارمندان این اداره منزل آقاى سدان را تبدیل به یک اداره مخفى نموده در آنجا به کار خود ادامه می‌دهند. محتمل است یک دستگاه فرستنده در آنجا مشغول به کار باشد و على‌اى حال مقرر است اداره مذکور نیز تفتیش شود. در روزهاى 8 و 10 و 11 تیر ماه جارى به موجب صورت مجلس‌هاى موجود اینجانب به اتفاق نمایندگان وزارت کشور و شهربانى کل و کلانترى 3 به خانه مذکور وارد و به شرح زیر بررسى‌هایى معمول گردید.

حین ورود به خانه نامبرده آقای حداد رابط اصطلاح مطبوعاتى اداره اطلاعت و آقای فلیپ استاکیل رئیس اداره مذکور در حالى که هر یک دسته این اوراق و مطبوعات زیر بغل داشتند در حال خروج مشاهده شدند و اوراق و اسناد مذکور بررسى شد، خانه آقاى سدان که داراى اطاق‌هاى متعدد است کلاً تبدیل به یک اداره یا شعبه‌اى از اداره اطلاعات منحله شده بود و وسائل کار از قبیل ماشین تحریر دستگاه دیکتافون و غیره به‌ طور کامل در کلیه اطاق‌ها ملاحظه گردید و حتى یک اطاق نیز براى استفاده و سکونت شخصى در این ساختمان دیده نشده از بررسى اوراق و اسناد این اداره مداخلات دامنه‌دارتر شرکت سابق در امور داخلى و سیاسى ایران اقداماتى که به هیچ وجه با امر استخراج و تصفیه نفت ارتباط ندارد مشهود و مکشوف گردید. اسناد ارتباط روزنامه‌نویس‌ها و نویسندگان و بعضى از رجال در این اداره ملاحظه می‌شود پیشنهاداتى که از خریداران نفت جهان به عنوان شرکت ملى نفت با پست ایران فرستاده شده بود در آرشیو‌هاى این اداره بایگانى شده است (جمال امامى - این پیشنهادها چطور آنجا رفته؟) نطق تیمسار رزم‌آرا نخست‌وزیر اسبق در جواب نمایندگان جبهه ملى که از طرف شرکت تهیه شده بود به دست آمد و بالاخره یک سند کتبى به خط آقاى استاکیل حاکى است که مقدارى از اوراق و اسناد مهم نابود گردیده است که بلافاصله اقدام مقتضى معمول گردیده.

نماینده وزارت کشور از این اسناد نیز عکس‌ها و رونوشت‌ها و ترجمه‌هایى تهیه کرد و سپس عین اسناد ضبط گردید قسمتى در بانک ملى و بقیه در خود محل لاک و مهر شد و تحت حفاظت مأمورین انتظامى قرار گرفت.

تطبیق عملیات انجام شده و اسناد موجود با قوانین جزایى ایران و بررسى دقیق نوشتجات به فرصت‌هاى بعدى موکول می‌گردد و اینک ضمن ارسال 12 برگ رونوشت صورت مجلس‌هاى تنظم شده مراتب را جهت اطلاع آن جناب اعلام می‌دارد. جریان تحقیقات ادامه خواهد داشت. دادیار دادسراى تهران - ناصر وثوقى - چنانکه از گزارش مزبور استنباط می‌شود جریان رسیدگى به اسناد مدارک تا 12/4/30 جریان رسمى و طبیعى خود را طى کرده است. لیکن اینجانب عصر سه‌شنبه یازدهم تیر ماه اطلاع حاصل کردم که صبح همان روز ماده واحده راجع به طرز رسیدگى اسناد و مدارک مکشوف از طرف عده‌اى از نمایندگان محترم تقدیم شده است که ضمن آن تقاضا شده بود که کمیسیونى از مجلس انتخاب شود و مأمور رسیدگى به آن اسناد و مدارک شود

چون سه فوریت لایحه مزبور به تصویب

+++

رسیده بود ولى تصویب لایحه به بعد موکول گردید اینجانب تشخیص دادم که رسیدگى به مدارک را نمى‌توان متوقف نمود و از جهت دیگر ممکن است تصمیم مجلس شوراى ملى به تأخیر افتد از 3 نفر از نمایندگان محترم مجلس سنا آقایان دادگر، دیوان‌بیگى و دکتر حسابى و 3 نفر از نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى آقایان دکتر طاهرى مخبرفرهمند - دکتر بقایى دعوت کردم که در محل اقامت مستر سدان حضور به هم رسانیده با حضور جناب آقاى دادستان کل اسناد و مدارک را مطالعه نمایند.

اینک اطلاع حاصل است که از قسمت عمده از اسناد و مدارک مکشوفه عکس بردارى و ترجمه شده است. لیکن طبق سندى که از مستر استاکیل رئیس اداره منحله اطلاعات و انتشارات شرکت سابق نفت به دست آمده و عیناً قرائت می‌شود:

شماره 8513 براى ا - ج - چیزم از طرف ف - استاکیل.

در 27 و 28 ژوئن مطابق 5 و 6 تیر ماه دو اثر اداره اطلاعات از طرف شهربانى ممهور شد در تاریخ 21 ژوئن دکتر بقایى و سایر اعضاى جبهه ملى به آنجا وارد و عکس‌هاى بسیارى از اسناد برداشتند شماره‌اى چند از این اسناد ظاهراً به منظور اثبات عملیات مخرب اداره انتشارات در تهران مصور و شاهد درج شده ولى در نظر اشخاص بی‌غرض اثر بدى براى وجهه شرکت نباید داشته باشد. نظر به مراقبت کاملى که از هفته گذشته از طرف جبهه ملى نسبت به دوایر اداره انتشارات به عمل مى‌آمد ممکن نشد اسناد به کلى منهدم یا از آنجا بیرون برده شود زیرا به محض اقدام به چنین امرى سریعاً به جبهه ملى گزارش داده می‌شد و قطعاً موجب می‌گردید هنگامى که احتیاج خاصى به اداره انتشارات بود حمله‌اى به منظور بستن آن به عمل‌ آید و آنچه را براى ما جرم می‌شمارند یا اقدام ما براى از بین بردن یا انتقال مدارک جلوه‌گر سازند ولى برخى از پرونده‌هایى که محرمانه‌تر بود به جاى امن برده شد و برخى دیگر به انضمام آنچه که کتینک قبل از مراجعتش به انگلستان باستاکیل داده بود منهدم گردید.

بدیهى است براى من غیر ممکن بود قبل از ممهور شدن اداره کلیه اسناد را انتقال داده و یا منهدم سازم ولى آنچه را که به نظرم بیشتر احتمال خطر داشت به انضمام آنچه را کتینک پیش از بازگشت به انگلستان شخصاً به من داد به جاى امن انتقال داده و یا از بین بردم شرح مفصل با پست فرستاده می‌شود.

و سند فوق به موجب اعتراف صریح مستر استاکیل ثابت می‌نماید که قسم اعظم و مهم اسناد و مدارک به جاى امن دیگرى منتقل شده و یا منهدم گردیده است مستر استاکیل به موجب سند فوق و گزارش ذیل تحت تعقیب قانونى قرار گرفته است.

ریاست دادسراى شهرستان تهران تعقیب مأموریت محوله و دستور مقام ریاست وزرا که از طریق شهربانى به اینجانب ابلاغ گردید در بازرسى منزل آقاى سدان نماینده شرکت سابق نفت ضمن اوراق و اسناد متعددى که به دست آمد و حاکى از این بود که شرکت سابق نفت از طریق اداره منحله اطلاعات مداخلات بی‌موردى در امور سیاسى می‌نمایند. سندى به دست آمده که به موجب آن آقای فیلیپ استاکیل رئیس به سابق اداره منحله اطلاعات مبادرت به سوزاندن و مخفى کردن مقداى از اسناد شرکت سابق نفت کرده است و چون از تاریخ تصویب قانون ملى شدن نفت در سراسر کشور ادارات و اسناد شرکت سابق در حکم ادارات و اسناد دولتى است از بین بردن اسناد مذکور طبق قانون مجازات عمومى جرم می‌باشد و با تقدیم یک برگ رونوشت سند مذکور که به خط خود استاکیل نامبرده است مراتب را جهت تعقیب جزایى و هر نوع اقدام مقتضى اعلام می‌دارد. رونوشت این شرح تعقیب دستور مقام ریاست وزرا تقدیم معظم‌الیه گردید - دادیار دادسراى تهران.

در هر حال اسناد و مدارک موجود تحت‌نظر کمیسیون مختلطى که بنا به دعوت اینجانب تشکیل گردید جریان رسیدگى خود را طى می‌نماید. لیکن اینجانب از مجلس تقاضا دارم کمیسیونى از نمایندگان محترم هر چه زودتر انتخاب نماید تا به همراهى چند نفر از نمایندگان سنا که انتخاب خواهند شد و با حضور نماینده دولت و دادستان کل به این کار رسیدگى نمایند و تکلیف اسناد و مدارک مزبور را به‌ طور منجز تعین نمایند و دولت منویات و تصمیمات کمیسیون مزبور را محترم شمرده به موقع اجرا خواهد گذاشت‏

دکتر محمد مصدق‏

اسلامى - احسنت بسیار عمل صحیحى بوده است.

جواد عامرى - اجازه مى‌فرمایید - بنده اخطار دارم.

نایب رئیس - اعلام رأى شده است - اخطار حالا مورد ندارد

چند نفر از نمایندگان - آقاى عامرى بفرمایید.

نایب رئیس - اجازه با بنده است چرا آقایان دخالت می‌کنند؟

بعضى از نمایندگان - اعلام رأى هم شده است صحبت حالا مورد ندارد.

عامرى - عرض بنده اخطار قانونى است و مربوط به همین موضوع و همین رأى است.

نایب رئیس - اخطار دارید. بفرمایید.

عامرى - بنده مختصر عرض مى‌کنم متأسفانه چهل و شش هفت سال از عمر مشروطیت ایران گذشته هنوز که هنوز است با این که قانون اساسى و قوانین بعدى به تمام معنى سعى کرده‌اند اصل تفکیک قوا در ایران رعایت شو به هیچ وجه من‌الوجوه رعایت نمى‌شود ملاحظه بفرمایید علما دو قسمتند در تفکیک قوا دو عقیده دارند بعضى مى‌گویند دو قوه بیشتر در کشور نباید وجود داشته باشد یکى قوه مقننه و یکى قوه مجریه استدلال‌شان هم این است که قوه قضائیه را مى‌گویند جزو قوه مجریه است قوه مقننه قوانین را وضع مى‌کند قوه قضائیه هم مثل قوه مجریه آن قوانین را به موقع اجرا می‌گذارد پس مى‌گویند سه قوه معنى ندارد همان دو قوه مقننه و مجریه کافى است بعضى از علما مى‌گویند قواى مملکت به این 3 قواى مستقل باشد یعنى به قوه قضائیه هم استقلال مى‌دادند براى این که قوه مجریه نتواند اعمال نفوذ در قوه قضائیه بکند که اصل استقلال قضات به کلى دست نخورده باقى بماند قانون اساسى ما هم از عقیده این دسته دوم تبعیت کرده و قواى کشور را به سه قسمت تقسیم کرده است الآن همین عمل که وقاع شده است بنده حق مى‌دهم به آقایان رفقاى مجلس که آمدند پیشنهاد کردند گفتند که حتماً باید رسیدگى شود چرا از روى عصبانیت بود وقتى بود که یک انتشاراتى پیدا شده بود مى‌گویند که:

تکش با غلامان یکى راز گفت‏

که این را نباید به کس باز گفت‏

به سالى نیامد ز دل بر زبان‏

به یک روز شد منتشر در جهان‏

بفرمود جلاد را بى‌دریغ‏

که بردار سرهاى اینان به تیغ‏

یکى زان میان گفت و زنهار خواست‏

مکش بنده‌گان کاین گنه از تو خاست‏

تو اول نبستى که سر چشمه بود

چو سیلاب شد پیش بستن چه سود؟

آمدند بر خلاف تمام قوانین بر خلاف اصول یک چیزى را منتشر کردند و خلاف قوانین اساسى ایران که چهار چیز را مصون و محفوظ داشته مى‌گوید جان و مال و مسکن شرف هر فردى محفوظ است (صحیح است) بنده به نظرم مى‌آید که شرف مردم در این قضیه محفوظ نشده است براى این که اعمالى را که مردم مرتکب مى‌شودند دو صورت دارد یا اعمالى است که قوانین کشور منعش کرده یا اعمالى است که منعش نکرده اگر منع کرده مجازات دارد اگر منع نکرده براى هر کس است از روز اول اگر یک همچو چیزى هست اگر این اعمال جرم است و قانون مجازاتى برایش معین کرده دیگر دخالت هیچ یک قواى ما معنى نداشته است حالا بنده یک قدم هم آن سوتر مى‌گذارم مى‌گویم که قوانین جزایى با قوانین اخلاقى توأم است ولى قوانین اخلاقى گاهى دامنه‌اش وسیع‌تر است و گاهى دامنه قوانین جزایى وسیع‌تر مى‌شود مثلاً شما مى‌گویید از نقطه‌نظر نظامات عمومى هر کس طفلى ازش متولد شد فوراً اعلام کند اگر هم نکرد مجازات دارد این از نظر مجازات عمومى است ولى اخلاقاً همین که طفلى از بنده متولد شد ملزم نیستم بروم بگویم این اخلاقى است بنابراین قوانین جزا گاهى حدودش وسیع‌تر از اخلاق مى‌شد گاهى کم‌تر مى‌شود ولى اگر ...

نایب رئیس - جناب آقاى عامرى این موضوع اخطار قانونى نیست‏

چند نفر از نمایندگان - بگذارید حرف‌شان را تمام کنند

اسلامى - حالا که اجازه فرمودید بگذارید صحبت کنند

نایب رئیس - بفرمایید.

عامرى - شما اگر یک همسایه‌اى داشته باشید که بدبخت و بیچاره و پریشان باشد و در حال نزع باشد و دارد جان می‌کند شما وقتى که مى‌بینید او دارد می‌میرد و پول ندارد که بدهد برایش طبیب بیاورند اخلاق ایجاب می‌کند که شما براى او طبیب بیاورید ولى اگر نکردید قوانین جزا مجازاتى برایش معین نکرده بنابراین تا این حد هم قابل قبول است که اگر یک اعمالى مى‌شود که قانون مجازات تعین نکرده ولى اخلاقاً باید بشود این را هم ما مذمت نمی‌کنیم اما این کارى که ما بیاییم یک چیزى که به حیثیت مردم بر می‌خورد و قانون جزا هم منعش نکرده است ...

فرامرزى - جاسوسى و خیانت به مملکت را منع نکرده است؟

عامرى - چرا جاسوسى و خیانت و دزدى و رشوه خوارى تمام اینها عناوین خاصى در قانون مجازات دارد نظر من هم همین است من می‌گویم این اوراق برود دست دادستان رسیدگى بکند وقتى که رسیدگى کرد هر کدام آنها را دید با جاسوس است یا خیانت است دزدى است رشوه است تمام اینها جرم است و می‌رود به محاکم مربوطه آقا مجلس شوراى ملى که قوه مقننه است نباید در کار قوه قضائیه دخالت کند این که می‌گویید مجلس شواى ملى نظارت تام دارد هیچ جا در قوانین ما ذکرى از این که مجلس شوراى ملى نظارت دارد ندارد این اصل از کجا پیدا شده است این اصل ناشى از اصل مسئولیت وزرا در مقابل مجلس است قانون اساسى ما وزرا را در مقابل مجلس شوراى ملى مسئول دانسته (اسلامى - حق نظارت نمایندگان در قانون

+++

اساسى ماده صریح دارد) در ماده‌اى صراحتاً نیست در جایى نیست ولى قانون اساسى صراحتاً می‌گوید که وزرا در مقابل وکلا مسئول هستند ...

نایب رئیس - شما راجع به چه ماده‌اى اخطار دارید می‌کنید اینها که مربوط به اخطار نیست‏

بعضى از نمایندگان - اجازه بفرمایید

نایب رئیس - بنده آیین‌نامه را باید اجرا کنم ایشان فرمودند اخطار قانونى دارم این مطالب که می‌گویید مورد ندارد بنده باید آیین‌نامه را اجرا کنم خوب بود قبل از دستور اجازه می‌خواستید تشریف می‌آوردید صحبت می‌کردید الآن ده دقیقه است که آقا دارید صحبت می‌کنید.

عامرى - عرایض بنده خیلى مختصر است چند کلمه دیگر بیشتر نیست اجازه بفرمایید

نایب رئیس - بفرمایید.

عامرى - عرض کنم راجع به همین کمیسیون است عرض کنم که این نظارت و تفتیش دائم مجلس شوراى ملى نسبت به تمام اعمال دولت ناشى از اصل مسؤلیت وزرا است در مقابل مجلس این اصل‏ تفتیش و نظارت مجلس راه‌هایى دارد این راه‌هایش را الآن بنده خدمت‌تان عرض می‌کنم یکى سؤال است یکى استیضاح است در امور مالى هم که شما نظارت تام دارید دیوان محاسباتى است یکى‏ که اعضایش را ما معین می‌کنیم و بعد هم بودجه سالیانه است یکى هم در امور سیاسى مملکت است در امر سیاسى مملکت دولت‌ها بر نامه‌های‌شان را بیاورند و صحبت مى‌شود روى سیاست داخلى و خارجى مذاکره می‌شود بعد تصویب مى‌شود این را هم اکتفا نمی‌کنند در هر کجاى دنیا معمول است که آخر سال سیاست دولت را به صورت کتابى در مى‌آورند که در فرانسه کتاب زرد، در انگلستان کتاب آبى در هر مملکت یک رسمى برایش گذاشته‌اند اما چون مجلس شوراى ملى در تمام کارهاى دولت نظارت دارد یک راه دیگرى هم هست که آیین‌نامه مجلس تثبیب کرده و آن این است که براى هر امرى که لازم می‌داند کمیسیون‌هایى خودش تعمین مى‌کند بنابراین ملاحظه مى‌فرمایید که اگر اصل تفکیک قوا را ما رعایت بکنیم باید تمام این اوراق برود پیش مدعیان عمومى مربوطه و آنها رسیدگى کنند آنچه جرم است بایستى بفرستند به محکمه مربوطه و رسیدگى و تعقیب بشود اگر جرم نیست که مجلس شوراى ملى روى اختیار و نظارتى که دارد اگر می‌خواهد می‌تواند کمیسیونى را معین کند که آن امورى هم انتشار بدهند این بستگى دارد به اختیار مجلس شوراى ملى و نظرى که مجلس شورای ملى بدهد

جمال امامى - بى‌لطفى فرمودید قضایا را به هم مخلوط کردید ما به جریان اداریش کارى نداریم ما گفتیم اینها مصون بماند

عامرى - خود مجلس شوراى ملى هر کمیسیونى می‌خواهد تعیین بکند.

نایب رئیس - پیشنهاد جناب آقاى جمال امامى قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

مجلس شوراى ملى در تأیید عمل جناب آقاى نخست‌وزیر مبنى بر دعوت 6 نفر از نمایندگان هر یک از مجلسین و دادستان کل براى نظارت در تحقیق راجع به مدارکى که از شرکت سابق نفت به دست آمده است ماده واحده زیر را تصویب مى‌نماید

ماده واحد: اسناد و مدارکى که از شرکت سابق نفت به دست آمده است باید کلاً در اختیار کمیسیون‏ منتخب از طرف آقاى نخست‌وزیر مرکب از دادستان کل و شش نفر از نمایندگان مجلسین قرار گیرد و دادستان کل مکلف است (صدرزاده - مدت را هم معین فرمایید) (جمال امامى - یک ماه)

ظرف یک ماه با حضور هیئت مزبور به اسناد مکشوفه مراجعه و آنچه منطبق با قانون مجازات عمومى است به وسیله دادیاران دیوان کشور که در این مورد کلیه اختیارات قضات تحقیق را دارند به محاکم‏ عمومى مراجعه نماید و آنچه جرم نیست دلیل ارتباط نامشروع ایرانیان با شرکت سابق نفت است به وسیله وزیر دادگسترى در جلسه علنى مجلس شوراى ملى اعلام خواهد شد

آزاد - من مخالفم‏

نایب رئیس - موافق و مخالف صحبت کرده اعلام رأى هم از طرف مقام ریاست در جلسه قبل شده آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد - پیشنهادات دیگر قرائت مى‌شود

و چون عده‌اى از آقایان پیشنهادات‌شان را خواستند مسترد کنند استدعا می‌کنم فوراً استرداد بفرمایند نه بعد از صحبت - پیشنهاد دوم هم از آقاى جمال امامى است که پس گرفته‌اند پیشنهاد بعد از آقاى معدل است که قرائت می‌شود

(پیشنهاد آقاى معدل به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده زیر به جاى موضوع مطروحه گذاشته شود

ماده واحده - دولت مکلف است کلیه اوراق و اسنادى که در شعب شرکت سابق نفت پیدا شده زیر نظر مأموران صلاحیت دار قضایى و انتظامى حفظ و در دادگاه‌هاى صلاحیت دار خارج از نوبت رسیدگى نماید معدل‏

نبوى - آن پیشنهاد که تصویب شد دیگر پیشنهادات بر خلاف آن را نمى‌شود مطرح کرد.

نایب رئیس - آقاى معدل پس گرفتید؟ (معدل – نه خیر پس نگرفتم) بفرمایید

معدل شیرازى - اولاً این را حضورتان عرض کنم که وقتى این لایحه مطرح است خود ما نمایندگان مى‌دانیم که به عنوان پیشنهاد مطالب‌مان را می‌آییم اظهار می‌کنیم و هیچ کدام هم نباید حق دیگری را ضایع کنیم بنده تعجب می‌کنم که چرا هر کدام ما که عقیده‌اى داریم به جاى این که در اثبات نظر خودمان بکوشیم در نفى نظر طرف بیشتر اصرار مى‌کنیم و غافل از این مطلب هستیم که ما را که جمع کرده‌اند در این مجلس براى این است که از اثبات و نفى مطالبى که گفته می‌شود مردم چیز بفهمند و ملت ایران به حقیقت و کنه قضایا آشنا شود ولى ما سعى می‌کنیم که هر موضوعى که اینجا طرح می‌شود روى تعصب بیاوریم آن قضیه را و بخواهیم آن مطلب را از نظر این که مردم به کنه آن مطلب آشنا نشوند استدلال کنیم یک روز آقاى فرامرزى و امروز آقاى عامرى هر دوى آقایان بسیار خوب راجع به تفکیک قوا بحث کردند بنده با این نظرى که جناب آقاى جمال امامى دارند و مجلس هم رأى داد به آن نه مخالف هستم و نه پس از تصویب عنوانى دارد که مخالفت بکنم ولى تعجب دارم که چرا هر وقت یک مشت بد کار را تعقیب می‌کنند ما که مجلس هستیم سینه‌مان را سپر مى‌کنیم این چه عنوانى است که یک همچو جریانى پیش مى‌آید اگر فرض باشد که یک مشت بدکارى وجود دارد چرا مجلس همان ساعت قانون مخصوص برایش بگذارند من می‌گویم درباره آن اشخاص که نام‌شان در بند ج بوده در بند دال بوده آن قدرى که این مجلس بد کرد دیگران بد نکردند براى این که اگر تعقیب می‌کردند شاید مردمى بودند که درباره آنها اشتباه شده بود خوب بود می‌گذاشتند تا این حقایق کشف بشود و این اشخاص پاک و طاهر بیرون بیایند اگر کسى را آلوده کرده باشند با قانون آلودگى او از میان نمی‌رود آقایان مللى که زنده مانده‌اند و بر دنیا حکومت مى‌کنند مردم دیگرى هستند در فرانسه زن‌هایى که با آلمانى‌ها صحبت کرده بودند سر او را تراشیدند و در کوچه و بازار گردانیدند اگر مى‌خواهید ملتى باقى بماند اگر می‌خواهید مملکتى باقى بماند باید بدکارها را مجازات کنید آقایان این راه نیست که ما می‌رویم دولتى وجود دارد توجه بفرمایید دولتى وجود دارد که اکثریت نزدیک به اتفاق مجلس به تبعیت از افکار عمومى به آن رأى داده و ما به او علاقه و ایمان داریم دو نفر 5 نفر نمى‌توانند انکار حقیقت را بکنند دولت باید برود و تعقیب بدکارها را بکند و وکلا هم هر جا دیدند که دولت پایش را از خط بیرون می‌گذارد یقه‌اش را بگیرند و او را زمین بزنند و الا هر ساعت سنگ جلو پاى او گذاشتن و کارشکنى کردن یعنى سست کردن در مقابل مبارزه‌اى که در پیش دارد کار آدم حسابى نیست و پیشنهادم را هم پس می‌گیریم احسنت.

(در این موقع عده‌اى از تماشاچیان با کف زدن اظهار احساسات کردند)

نایب رئیس - دستور بدهید آقایان را فوراً مطابق آیین‌نامه خارج کنند.

ارباب – صرف‌نظر بفرمایید.

فرامرزى - در این دوره این کار را نکنید بگذارید براى دوره هفدهم این دوره معمول شده است‏

اسلامى - آیین‌نامه گفته است افراد، به‌ طور اجماع را ساکت است.

نایب رئیس - آیین‌نامه باید اجرا شود.

4 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

بعضى از نمایندگان - تنفس بدهید

نایب رئیس - چون عده براى مذاکره کافى نیست با اجازه آقایان چند دقیقه تنفس داده می‌شود.

(یک ربع قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نشد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - نورالدین امامى

+++

شماره 8420    5/4/30

قوانین‏

وزارت امور خارجه‏

فرمان همایونى راجع به اجرای قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت هندوستان و قانون مزبور که به تصویب مجلسین شورای ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

 

 

با تأییدات خداوند متعال‏

ما

پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم.

ماده اول - قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت هندوستان که در جلسه چهاردهم خرداد ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ 21 خرداد ماه 1330

 

قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت هندوستان‏

ماده واحده - عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت هندوستان که در تاریخ 24 اسفند ماه 1328 به امضا رسیده و مشتمل بر یک مقدمه و پنج ماده می‌باشد تصویب مى‌گردد و به دولت اجازه داده می‌شود نسخ صحه شده آن را مبادله نماید.

این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن عهدنامه ضمیمه است در جلسه سه‌شنبه چهاردهم خرداد ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلس شورای ملى رسید.

رئیس مجلس شورای ملى رضا حکمت‏

متن عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت هندوستان اعلیحضرت همایون شاهنشاهى ایران و رئیس جمهور هندوستان.

با توجه به علایق دیرینه که قرن‌ها بین دو کشور موجود بوده و احتیاج متقابل به همکارى براى توسعه و تقویت این علایق و این که طرفین مایل به برقرارى صلح بین دو کشور به منظور تأمین مصالح مشترک دو ملت و ترقى و تعالى دو کشور هستند تمایل خود را براى انعقاد عهدنامه مودت ابراز و نمایندگان تام‌الاختیار خود را به شرح زیر تعیین نمودند:

اعلیحضرت همایون شاهنشاهى ایران جناب آقاى دکتر علی‌قلى اردلان کفیل وزارت امور خارجه‏

رئیس جمهور هندوستان‏

جناب آقاى سیدعلى ظهیر سفیر کبیر فوق‌العاده و نماینده تام‌الاختیار

نمایندگان بالا پس از ارائه و مبادله اختیارنامه خود که صحیح و معتبر بود با مراتب زیر موافقت نمودند

ماده 1 - صلح و دوستى دائمى بین دو دولت ایران و هندوستان برقرار و هر دو دولت این صلح و دوستى را بین اتباع خود توسعه و تحکیم خواهند نمود.

ماده 2 - طرفین متعاهدین معظمین موافقت دارند که نمایندگان سیاسى در پایتخت‌هاى دو کشور و نمایندگان کنسولى لازم در جاهایى که مورد توافق دو طرف باشد تعیین نمایند و هر یک از طرفین امتیازات و مصونیت‌هایى که طبق حقوق بین‌المللى مقرر است به نمایندگان طرف دیگر اعطا خواهند نمود به‌ طورى که هیچ کدام از دو طرف نمایندگان سیاسى و کنسولى طرف دیگر را از حقوق و امتیازات مخصوصى که به نمایندگان سیاسى و کنسولى مشابه هر کشور دیگرى اعطا مى‌شود محروم نخواهند کرد.

ماده 3 - طرفین متعاهدین معظمین موافقت مى‌نمایند که مسائل مربوط به امور بازرگانى - گمرکى - کشتیرانى - هواپیمایى و روابط فرهنگى و همچنین مسائل ذیل را:

الف - استرداد مجرمین‏

ب - معاضدت قضایى بین دو کشور

ج - شرایط اقامت و توقف اتباع هر یک از طرفین در قلمرو طرف دیگر بر طبق موافقت‌نامه‌هاى مخصوصى که بین طرفین منعقد خواهد شد تنظیم نماید.

ماده 4 - طرفین متعاهدین معظمین موافقت مى‌نمایند که کلیه اختلافات بین خود را از هر نوع که باشد از مجراى عادى سیاسى یا حکمیت و یا از طریق مسالمت آمیز دیگرى که به نظر آنها مناسب‌تر باشد حل نمایند.

ماده 5 - 1 - این عهدنامه به تصویب مقامات مقننه دو کشور خواهد رسید و مبادله اسناد مصوب هر چه زودتر در تهران صورت خواهد گرفت.

2 - این عهدنامه پانزده روز پس از مبادله اسناد مصوبه به موقع اجرا گذارده خواهد شد با تأیید مراتب بالا نمایندگان تام‌الاختیار فوق‌الذکر این عهدنامه را که به دو زبان فارسى و انگلیسى تنظیم گردیده و هر دو متن متساویاً معتبر هستند امضا و به مهر خود ممهور نمودند این عهدنامه در تاریخ 24 اسفند ماه 1328 شمسى هجرى مطابق با 15 مارس 1950 در دو نسخه در تهران تنظیم گردید.

از طرف اعلیحضرت همایون شاهنشاهى ایران.

از طرف رئیس جمهور هندوستان‏

متن عهدنامه فوق ضمیمه قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت هندوستان بوده و صحیح است‏

رئیس مجلس شوراى ملى رضا حکمت‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5233    نخست‌وزیر

شماره 8418   5/4/30

وزارت امور خارجه‏

فرمان همایونى راجع به اجراى قانون اجزاه مبادله عهدنامه مودت بین دولت ایران و دولت پاکستان و قانون مزبور که به تصویب مجلسین شورای ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ می‌گردد:

 

 

 

با تأییدات خداوند متعال‏

ما

پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم‏

ماده اول - قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت پاکستان که در جلسه چهاردهم خرداد ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلسین سنا و شورای ملى رسیده - منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ 21 خرداد ماه 1330

 

قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت پاکستان‏

ماده واحده - مجلس شوراى ملى عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت پاکستان را که در تاریخ 29 بهمن ماه 1328 به امضا رسیده و مشتمل بر یک مقدمه و شش ماده می‌باشد تصویب و به دولت اجازه مبادله نسخ صحه شده آن را می‌دهد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده و متن عهدنامه ضمیمه است در جلسه سه‌شنبه چهاردهم خرداد ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلس شورای ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

 

متن عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت پاکستان‏

دولت شاهنشاهى ایران‏

و

دولت پاکستان‏

نظر به این که مایلند روابط مودت به ایران و پاکستان مستحکم گردد و نظر به لزوم ایجاد همکارى نزدیک‌تر بین دو کشور براى توسعه روابط بین‌المللى خود بر اساس صلح و عدالت و اصول منشور ملل متحد تصمیم به انعقاد عهدنامه مودت گرفته و برای این منظور نمایندگان خود را به شرح زیر تعیین نمودند.

جناب آقاى دکتر على‌اکبر سیاسى وزیر امور خارجه به نمایندگى دولت شاهنشاهى ایران.

جناب آقاى غضنفر علی‌خان سفیر کبیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار به نمایندگى دولت پاکستان.

مشارالیه ما پس از ارائه اختیارنامه‌هاى خود که در کمال صحت و اعتبار بود در موارد زیر موافقت حاصل نمودند.

ماده اول - طرفین متعاهدین معظمین در کشورهاى متبوع خود صلح و دوستى دائمى را بین ایران و پاکستان و همچنین بین اتباع دو کشور مستقر خواهند نمود.

ماده دوم - طرفین متعاهدین معظمین موافقت دارند که روابط سیاسى و کنسولى خود را بر اساس اصول و قواعد معمول بین‌المللى ایجاد و برقرار نمایند و نیز موافقت دارند نمایندگان سیاسى و کنسولى هر یک از طرفین در خاک طرف متعاهد دیگر از معامله‌اى که به موجب اصول و قواعد معمول بین‌المللى و رفتار معموله نسبت به نمایندگان سیاسى و کنسولى دول کاملت‌الوداد مقرر است به شرط معامله متقابله برخوردار گردند.

ماده سوم - طرفین متعاهدین معظمین موافقت دارند که قراردادهاى مخصوصى بر اساس معامله متقابله کامل نسبت به امور کنسولى - بازرگانى - گمرکى - کشتیرانى بازرگانى هواپیمایى کشورى و روابط فرهنگى تنظیم و اجرا نمایند و همچنین موافقت مى‌نمایند عهدنامه استرداد مجرمین و عهدنامه‌هاى مربوط به اقامت و توقف اتباع خود را در خاک یکدیگر تنظیم و به مورد اجرا گذارند.

ماده چهارم - طرفین متعاهدین معظمین موافقت دارند که کلیه اختلافات حاصله بین خود را از هر نوع که باشد به وسائل دوستانه در مدت مناسبى از مجراى دیپلماسى و به نحو مسالمت آمیز تصفیه نمایند و هر یک از طرفین این حق را براى خود محفوظ می‌دارند که در این قبیل موارد طرز عملى را که باید تعقیب شود پیشنهاد کنند همچنین طرفین موافقت دارند در صورتى که قضاوت دیوان دادگسترى بین‌المللى را قبول داشته باشند عنداللزوم کلیه اختلافات مذکور در ماده 36 اساسنامه دیوان دادگسترى بین‌المللى را با توجه به اصول کلى این عهدنامه به آن دیوان مراجعه کنند

+++

ماده پنجم - این عهدنامه به زبان فارسى و انگلیسى منعقد و هر دو متن معتبر است.

ماده ششم - این عهدنامه به تصویب خواهد رسید و اسناد مصوبه مربوطه در اسرع اوقات ممکنه در تهران مبادله خواهد گردید این عهدنامه پانزده روز پس از مبادله اسناد مصوبه به موقع اجرا گذارده خواهد شد.

بنا به مراتب بالا نمایندگان طرفین این عهدنامه را امضا و مهر کرده‌اند.

تهران به تاریخ 29 بهمن ماه 18 مطابق 18 فوریه 1950

از طرف دولت شاهنشاهى ایران‏

دکتر على‌اکبر سیاسى‏

از طرف دولت پاکستان‏

غضنفر علی‌خان‏

متن عهدنامه فوق ضمیمه قانون اجازه مبادله عهدنامه مودت بین دولت شاهنشاهى ایران و دولت پاکستان بوده صحیح است‏

رئیس مجلس شورای ملى رضا حکمت‏

 

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5232    نخست‌وزیر

شماره 9770   16/4/30

وزارت دارایى‏

فرمان همایونى راجع به اجراى قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه خرداد و تیر ماه 30 و قانون مزبور که به تصویب مجلسین شورای ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

 

با تأییدات خداوند متعال‏

ما

پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم قانون اساسى مقرر می‌داریم.

ماده اول - قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه خرداد و تیر ماه یک هزار و سیصد و سى که در جلسه اول تیر ماه 330 به تصویب مجلسین سنا و شورای ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ ششم تیر ماه 330

 

قانون اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت دو ماهه خرداد و تیر ماه 30

ماده واحده – به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و مزایاى کارمندان خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیره مستمر وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى و سایر مصارف کشور را در دو ماهه خرداد و تیر ماه 330 مطابق قانون یک دوازدهم فروردین ماه سال جارى مصوب پنجم اردیبهشت ماه 1330 از محل درآمد عمومى کشور پرداخت نماید.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه عصر روز شنبه اول تیر ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده.

رئیس مجلس شورای ملى رضا حکمت‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست‌وزیر است.

م 5237   نخست‌وزیر

 

اخبار مجلس‏

گزارش از کمیسیون کشور به مجلس شورای ملى‏

لایحه شماره 13026 دولت راجع به کادر افراد و ردیف افراد شهربانى در کمیسون کشور با حضور آقاى وزیر کشور مطرح با توضیحاتى که در لوزم تصویب این لایحه داده شد ماده واحده عیناً به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم مجلس شورای ملى مى‌نماید.

از طرف مخبر کمیسیون کشور - ناظرزاده‏

ماده واحده – به وزارت کشور اجازه داده می‌شود که برای تکمیل کادر افراد و ردیف افراد شهربانى در حدود اعتبارات مربوطه از مشمولین خدمت وظیفه طبق مقررات قانون استخدام افراد و ردیف افراد شهربانى مصوب 13 مهر ماه 1309 عده لازم که سن آنها کمتر از نوزده و زیادتر از سى و چهار سال نباشد استخدام نماید و نظر به این که افراد و ردیف افراد مزبور در شهربانى کل کشور خدمات و تعلیمات مربوطه نظامى را فرا مى‌گیرند در صورتى که بیش از پنج سال در شهربانى خدمت نمایند دو سال خدمت آنان به منزله خدمت زیر پرچم محسوب و اداره نظام وظیفه عمومى مجاز است به استناد گواهى شهربانى کل کشور براى آنان برگ خاتمه خدمت تحت‌السلاح صادر و تسلیم دارد و شهربانى کل نیز مجاز است افراد و ردیف افرادى که به جهات و علل ادارى فاقد صلاحیت براى ادامه خدمت در شهربانى تشخیص می‌شوند از خدمت شهربانى بر کنار نماید.

تبصره – به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و مزایاى افراد و ردیف افراد شهربانی که به موجب این قانون براى خدمت در شهربانى قبل از تصویب بودجه سال 1329 استخدام می‌شوند در حدود اعتبارات مصوب در کمیسیون بودجه مجلس شورای ملى پرداخت نماید - وزارت جنگ و وزارت کشور مأمور اجرا این قانون و تنظیم آیین‌نامه مربوطه خواهند بود.

ناظر‌زاده‏

گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شورای ملى‏

کمیسیون نظام لایحه شماره 13026 دولت راجع به تکمیل کادر افراد و ردیف افراد شهربانى را با حضور آقاى وزیر کشور و نماینده وزارت جنگ مطرح نموده در نتیجه با گزارش کمیسیون کشور موافقت و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون نظام - فقیه‌زاده‏

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه شماره 13026 دولت راجع به کادر افراد شهربانى را با حضور آقاى معاون وزارت دارایى مطرح نموده پس از مذاکرات مفصل بالاخره از نظر مالى با لایحه مزبور موافقت نموده و اینک به عرض گزارش مبادرت مى‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

گزارش از کمیسیون قوانین دارایى به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون قوانین دارایى در جلسه 29 خرداد ماه 1330 با حضور نماینده دولت لایحه شماره 36043 مربوط به اصلاح ماده 22 قانون مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد مصوب تیر ماه 1328 را مورد شور و مطالعه قرار داده و پس از توضیحاتى که در اطراف لزوم اصلاح آن از طرف نماینده دولت داده شد و با مراجعه به سوابق امر این طور به نظر رسید که اصلاح مزبور ساده و ضرورى است و اینک براى روشن شدن ذهن آقایان نمایندگان محترم عین ماده قانون و اصلاحى که در آن به عمل می‌آید نقل می‌گردد:

ماده 22 قانون مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد مصوب تیر ماه 1328

چنانچه مؤدى نسبت به میزان مالیات مشخصه معترض باشد می‌تواند در ظرف یک ماه پس از تاریخ ابلاغ آگهى اعتراض کتبى خود با ذکر دلیل مستقیماً یا به وسیله پست سفارشى یا تلگرافى به اداره دارایى مربوطه تسلیم نماید در صورتى که مؤدى در ظرف مدت مقرر اعتراض ندهد مالیات مشخصه طعى خواهد بود مگر آن که در اعمال ضریب یا محاسبه اشتباه شده باشد ادارات دارایى می‌توانند اختلافات حاصله را از طریق توافق براى طرفین قطعى خواهد بود براى رسیدگى به اعتراضات مؤدیان مالیاتى نسبت به میزان مالیات مشخصه در هر یک از نقاطى که اداره دارایى دایر باشد یک یا چند کمیسیون بدوى تشخیص مرکب از سه نفر تشکیل می‌شود کارمندان کمیسیون نامبرده عبارت خواهد بود از:

1 - فرماندار یا بخشدار یا نماینده او

2 - رئیس دارایى یا نماینده او

3 - نماینده اطاق بازرگانى براى رسیدگى به اختلافات کسبه و تجار و شرکت‌ها

4 - نماینده شوراى کشاورزى یا یکى از مالکین معتمد محل براى رسیدگى به اختلافات املاک مزروعى در موضوع آفت یا خسارت.

5 - نماینده انجمن شهر و یا شوراى بخش براى رسیدگى به سایر اختلافات.

کمیسیون تشخیص به اظهارات و دلایل طرفین رسیدگى و رأى خود را به اکثریت اعلام خواهد داشت این رأى پس از ابلاغ به طرفین قطعى و لازم‌الاجرا است مگر در مواردى که مابه‌الاختلاف بین مالیات مشخصه از طرف کمیسیون و مبلغى که مورد تصدیق مؤدى یا مطالبه دارایى است بیش از بیست و پنج درصد باشد در این صورت می‌توان در ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رأى به کمیسیون تجدیدنظر اعتراض نمود کمیسیون تجدیدنظر مرکب خواهد بود از فرماندار یا بخشدار یا نماینده او رئیس دارایى یا نماینده او و دو نفر از رؤسا یا کارمندان ارشد ادارات دولتى در محل یک نفر از نمایندگان اطاق بازرگانى براى بازرگانى و کسبه و تجار و شرکت‌ها و یک نفر از نمایندگان انجمن شهر براى سایر مؤدیان و یک نفر نماینده شوراى کشاورزى یا مالکین معتمد محلى براى املاک مزروعى - رأى کمیسیون تجدیدنظر غیر قابل اعتراض است (مگر در مواردى که مابه‌الاختلاف بین مالیات مشخصه از طرف کمیسیون و مبلغى که مورد قبول مؤدى است از سیصد هزار ریال تجاوز نماید) در چنین صورت ادارات دولتى یا مؤدى می‌توانند به محکمه تجدید نظر دیوان دادرسى دارایى در ظرف مدت سى روز از تاریخ ابلاغ رأى مراجعه نمایند رأى دیوان دادرسى قطعى و لازم‌الاجرا است هر گاه مراجعه به دیوان دادرسى دارایى از طرف مؤدى بشود قبلاً باید معادل مبلغ مابه‌الاختلاف وجه نقد ودیعه سپرده و یا تضمین معتبر که قابل قبول اداره دارایى باشد بسپارد.

(در مواردى که مابه‌الاختلاف بین مالیات مشخصه از طرف کمیسیون و مبلغى که مورد مطالبه دارایى یا مورد قبول مؤدى است از سیصد هزار ریال تجاوز نماید)

بنابراین کمیسیون تبصره پیشنهادى را به عنوان ماده واحده با جزیى اصلاحى تصویب و اینک گزارش آن را براى شور اول تقدیم مجلس شورای ملى مى‌نماید.

مخبر کمیسیون قوانین دارایى معدل

+++

ماده واحده - جمله «در مواردى که مابه‌الاختلاف بین مالیات مشخصه از طرف کمیسیون و مبلغى که مورد قبول مؤدى است از سیصد هزار ریال تجاوز نماید» از بند 5 ماده 22 قانون مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد مصوب تیر ماه 1328 به نحو زیر اصلاح می‌شود:

(در مواردى که مابه‌الاختلاف بین مالیات مشخصه از طرف کمیسیون و مبلغى که مورد مطالبه اداره دارایى یا مورد قبول مؤدى است از سیصد هزار ریال تجاوز نماید)

این اصلاح شامل کلیه مواردى نیز می‌شود که قبل از تصویب این اصلاحیه از طرف اداره دارایى در مدت مزبور نسبت به آرا کمیسیون‌هاى تجدیدنظر مالیاتى واخواهى شده و هنوز رأى یا قرار نهایى از طرف دادگاه تجدیدنظر دیوان دادرسى دارایى صادر نگردیده است.

مخبر کمیسیون قوانین دارایى - لطفعلى معدل‏

 

پیشنهاد مربوط به لایحه تعلیق مجازات زندانیان‏

تبصره ذیل را پیشنهاد مى‌نمایم:

اشخاصى که محکومیت جنحه و یا جنایى قبل از تصویب این قانون داشته‌اند و مدت ده سال از مدت محکومیت آنها بدون تکرار جرم گذشته است ولو به انفصال ابد از خدمت دولت نیز محکوم شده باشند از تاریخ تصویب این قانون اعاده حیثیت بنمایند.

حائرى‌زاده‏

 

سؤالات نمایندگان‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

سه بخش بزرگ لارستان که عبارتند از اوز - بستک - گاوبندى با این که هر یک داراى جمعیت کافى هستند و جنبه مرزى هم دارند سال‌ها است از نعمت عمومى ارتباط با سایر نقاط کشور محروم هستند و با وجود بارها تذکر به اولیاى وزارت پست و تلگراف بى‌سیم یا باسیم در آن نقاط و اتصال آنها به سایر مراکز مملکت هنوز هیچ گونه اقدامى وزارت پست و تلگراف نکرده است در این باب سؤالى از وزیر پست و تلگراف دارم خواهشمند است به جناب آقاى وزیر پست و تلگراف اطلاع فرمایند براى جواب در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

عبدالرحمن فرامرزى‏

مقام ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

تمنا دارم مقرر فرمایید جناب آقاى وزیر محترم دارایى در اسرع وقت براى پاسخ سؤال ذیل در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانند

اعتراض مأمورین دارایى به ثبت اراضى خاش بلوچستان مانع عمران شهر خاش و دلبستگى مردم به سکونت آنجا شده توضیح فرمایید مجوز خالصه شناختن اراضى خاش چیست و چرا مانع علایق مردم می‌شوند؟

مهدى ارباب‏

یازده نفر از فداییان اسلام به اتهام شرکت در قتل رزم‌آرا مدتی است زندانى می‌باشند با آن که دادگسترى در تمام مراحل آنها را تبرئه کرده علت آن که هنوز در زندان هستند چیست؟

عبدالقدیر آزاد

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

خواهشمند است به آقاى وزیر جنگ ابلاغ فرمایند براى توضیح درباره سؤال زیر در مجلس حضور به هم رسانند

نتیجه محاکمه افسران و افراد فرارى در واقعه شهریور 1320 به کجا انجامید و پس از ده سال که از این واقعه شوم مى‌گذرد از مسببین این ننگ تاریخى چه کسانى به مجازات رسیدند.

سید مهدى پیراسته‏

مقام ریاست مجلس شورای ملى‏

تمنا دارم مقرر فرمایید به تیمسار وزیر جنگ آگهى دهند در مجلس شورای ملى حضور یابند و در موضوع دوباره آتش سوزى اسلحه و مهمات در فارس در باب میزان خسارت نوع اسلحه و مهماتى که از بین رفته علت انفجار و نتیجه‌اى که از اقدامات در جهت تعقیب متخلفین و یا مرتکبین تحصیل شده است پاسخ دهند.

عرب‌شیبانى‏

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى‏

از جناب آقاى وزیر فرهنگ راجع به دو موضوع ذیل سؤال دارم:

1 - اجراى مواد ده‌گانه جامعه فارغ‌التحصیل‌هاى دانشسراى عالى‏

2 - تهیه و توزیع لوازم تحصیلى مجانى در چهار سال ابتدایى در تمام کشور و در ماده واحده بودجه 1329 مصرح است.

خواهشمند است به جناب ایشان اطلاع فرمایید براى جواب در مجلس شورای ملى حاضر شوند

فرهودى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

راجع به تأمین احتیاجات بهدارى دزفول که انجمن شهر دزفول به وزارت بهدارى پیشنهاد کرده است سؤالى از جناب آقاى وزیر بهدارى دارم خواهشمند است به جناب ایشان اطلاع فرمایید براى جواب در مجلس شورای ملى حاضر شوند.

فرهودى‏

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى‏

راجع به تأمین لوله کشى و برق شهرستان‌ها به وسیله شهردارى‌ها و کمک‌هاى سازمان برنامه سؤالى از جناب آقاى وزیر کشور دارم خواهشمند است به جناب ایشان اطلاع فرمایید براى جواب در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

فرهودى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

در موضوع تشکیلات کارگرى و اقداماتى که براى رفاه حال کارگران خوزستان باید به عمل ‌آید یا در نظر است به عمل ‌آید از جناب آقاى وزیر کار سؤالى دارم خواهشمند است دستور فرمایید جناب محترم ایشان براى جواب در مجلس شوراى ملى حاضر شوند

فرهودى‏

مقام ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

توقع دارم مقرر فرمایند جناب وزیر جنگ در مجلس حاضر شده جواب پرسش ذیل را بدهند

چه کسانى به خرج دولت در خارج ایران به عنوان تحصیل یا مطالعه یا سرپرستى مشغول مى‌باشند و حقوق هر یک و معرف و موجب مأموریت یا اعزام آنها چه بوده و آیا از غیر طبقات ممتازه که فامیل آنها تحمیل بر بودجه مملکت مى‌باشد از طبقات عامه نیز کسى براى مشاغل فوق به خارج اعزام شده است یا خیر؟

حائرى‌زاده‏

مقام ریاست مجلس شورای ملى‏

تمنا دارم مقرر فرمایند به جناب آقاى وزیر راه آگهى دهند در مجلس شوراى ملى حضور یابند و به سؤالات زیر پاسخ دهند

1 - علت تعطیل نمودن ساختمان تعدادى از راه‌هاى استان فارس چیست؟

2 - بهاى کارهاى انجام شده به چه نحو پرداخت شده و باقیمانده مطالبات مقاطعه کاران و نیز باقیمانده اعتبار مصوبه چیست؟

3 - براى اتمام راه‌ها بر پایه اعتبارات مصوبه چه رویه‌اى اتخاذ خواهد شد؟

عرب‌شیبانى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

خواهشمند است دستور فرمایند به جناب آقاى وزیر کشور اطلاع داده شود براى جواب به سؤال ذیل در مجلس حضور به هم رسانند

در این چند روزه حریق‌هایى در نقاط مختلف تهران روى داده که مبالغ هنگفتى از سرمایه مردم را طعمه آتش کرده آیا مأمورینى که در این مورد تحقیق کرده‌اند این حریق‌ها را تصادفى تشخیص داده‌اند یا عمدى؟ و ضمناً آیا براى اشخاص تنگدستى که سرمایه آنها بیمه نبوده و در نتیجه این حریق‌ها به کلى از هستى ساقط شده‌اند دولت به فکر هیچ گونه مساعدى از قبیل محفوظ ماندن سرقفلى و تسریع در ساختمان بناهاى سوخته یا پرداخت وام و نظایر آن هست یا نه؟

ناظر‌زاده‏

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى‏

تقاضا دارد مقرر فرمایید جناب آقاى وزیر دارایى براى پاسخ به پرسش زیر در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانند

چون نام چند نفر از کسانی که حکمیت در اختلاف دولت و افراد نموده‌اند در مجلس سنا برده شده است و انتشار این موضوع به این صورت باعث تعجب و هیجان افکار عمومى گردیده خواهشمند است مقرر فرمایید فهرست کاملى از نام اشخاصى که از سال 1320 تاکنون در اختلافات بین دولت و افراد به حکمیت انتخاب شده‌اند تهیه و به مجلس شورای ملى تقدیم ننمایید و ضمناً موضوع هر دعوى و نتیجه حکمیت به این توضیح که رأى صادره به ضرر یا نفع دولت بوده است و مبلغى که به هر یک از حکم‌ها از خزانه عمومى تأدیه شده با گواهى اداره تطبیق اسناد معلوم و مشخص گردد.

عبدالصاحب صفایى‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

متمنى است مقرر فرمایند به دولت اطلاع داده شود هر چه زودتر آقاى نخست‌وزیر و یا نماینده مسئول ایشان در جلسه مجلس شورای ملى حضور یافته و نسبت به موضوع زیر توضیحات لازمه را بدهند:

اخیراً در بعضى از جراید خبرى منتشر شده مبنى بر این که از شرکت سابق نفت جنوب اسناد و مدارکى به دست آمده و طبق آن اسناد رابطه پاره از اشخاص و عده از جراید به آن شرکت تأیید و اعمال مضره آنان به ثبوت می‌رسد آیا این خبر صحت دارد یا نه و در صورت صحت خبر چرا تاکنون دولت محتویات این پرونده‌ها را به اطلاع مجلسین نرسانیده و چرا آن مدارک را (طبق مندرجات به اختر امروز شماره 558) در اختیار افراد غیر مسئول گذاشته به هر حال تقاضا دارم فوراً مدارک فوق‌الذکر در اختیار کمیسیون‌هاى دادگسترى مجلسین شورى و سنا گذارده شود که کمیسون‌ها مذکور متفقاً با حضور وزیر دادگسترى و دادستان دیوان کشور به آن اسناد رسیدگى و نتیجه رسیدگى خود را به اطلاع مجلسین برساند.

جمال امامى خویى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294685!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)