کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15
[1396/05/28]

جلسه: 166 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه سوم خرداد ماه 1328  

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات جلسه قبل

2. نطق قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان

3. طرح و تصویب لایحه تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها

4. تنفس و تشکیل مجدد مجلس

5. تصویب لایحه تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها

6. تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

8. طرح گزارش مربوط به مازاد غله

8. 9. اسامى اعضای منتخب از شعب براى شرکت در کمیسیون دادگسترى - موقع جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏15

 

 

جلسه: 166

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه سوم خرداد ماه 1328

 

فهرست مطالب:

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات جلسه قبل

2. نطق قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان

3. طرح و تصویب لایحه تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها

4. تنفس و تشکیل مجدد مجلس

5. تصویب لایحه تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها

6. تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

8. طرح گزارش مربوط به مازاد غله

8. 9. اسامى اعضای منتخب از شعب براى شرکت در کمیسیون دادگسترى - موقع جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1. تصویب صورت مشروح مذاکرات جلسه قبل

رئیس - نسبت به صورت مشروح جلسه قبل نظرى نیست؟

ضیاء ابراهیمى - بنده یک عرضى دارم.

رئیس - بفرمایید.

ضیاء ابراهیمى - من ملاحظه کردم دیدم در نطق جناب آقاى وزیر دارایى راجع به وجهى که به بانک کشاورزى دادند نوشته شده صد و شصت میلیون تومان در دو جا نوشته شده و محققاً اشتباه است در صورتی که در کمیسیون بودجه ما خودمان تصویب کردیم صد و شصت میلیون ریال خواستیم این را اصلاح بفرمایید.

رئیس - اصلاح می‌شود آقاى ابوالقاسم امینى.

ابوالقاسم امینى - در جلسه گذشته آقاى وزیر دارایى اظهاراتى فرمودند خواستم عرض کنم عملى که وزارت دارایى می‌کند با گفته‌‌هاى ایشان تطبیق ندارد (صحیح است).

رئیس - آقاى قبادیان در صورت مشروح اعتراضى دارید؟ بفرمایید، صورت مجلس فقط نوشته شده که اشخاص اگر راجع به اظهارات خودشان اعتراضى داشته باشند بکنند.

قبادیان - بنده در اظهارات خودم عرض کردم که کرمانشاه سى هزار تن اینجا سه هزار تن نوشته شده است خواهش می‌کنم اصلاح بفرمایید.

رئیس - بسیار خوب اصلاح می‌شود، آقاى رحیمیان اعتراضى دارید؟ بفرمایید.

رحیمیان - بنده راجع به اظهارات آقاى وزیر کشاورزى راجع به این که اظهار کردند که قدرت خرید دلار در خارج از 5 ریال تا 7 ریال است اجازه می‌خواهم صحبت کنم.

2. نطق قبل از دستور چند نفر از آقایان نمایندگان

رئیس - چهار نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند حالا به طور اختصار آقایان باید اظهاراتشان را بکنند، آقاى ضیاء ابراهیمى بفرمایید.

ضیاء ابراهیمى - من دو مطلب بود که می‌خواستم به عرض آقایان برسانم یکى این بود که مذاکرات جلسه پیش و پار‌ه‌اى پیشنهادها که راجع به تقدم تأسیس دانشگاه پزشکى در شهرستان‌ها داده شده بود اسباب کدورت خاطر پار‌ه‌اى از آقایان علما و فلاسفه و سایر آقایان شده بود که مخصوصاً در خارج گله کردند، البته این پیشنهادات نسبت به احتیاج بوده و از آقایان هم من رفع شبهه کردم و این را مخصوصاً خواستم عرض کنم که مجلس نظرى بتوهین به سایر علوم نداشته است (صحیح است) همه علوم محترم است و همه علم است منتها به واسطه احتیاجی که ما داشتیم گفتیم که دانشکده‌‌هاى کشاورزى یا پزشکى تأسیسش مقدم باشد و الا همه لازم است. عرض دیگرى که داشتم این بود گرچه آقاى وزیر کشور اینجا تشریف

+++

ندارند ولى من مدتى مطالعه می‌کنم که وضع رانندگى در شهر خیلى نامرتب است (صحیح است) مخصوصاً از وقتی که قدغن کردند که اتومبیل‌هاى شمیران دم دروازه باشد اولاً یک ظلمى شده به همه مردم (صحیح است) چون که بیشتر از پشت بانک همه مسبوقند سه ریال و دهشاهى می‌گرفتند و یک نفر آدم را می‌بردند شمیران حالا از دم دروازه سه ریال و دهشاهى می‌گیرند، بنگاه عدل این مراعات را کرده است و یک ریال کم کرده است ولى دروازه شمیران همان سه ریال و دهشاهى را می‌گیرد و یک ریال را هم هر کس باید بدهد تا به دروازه شمیران برسد براى ضعفا خیلى می‌شود ما این یک ریال را فکر می‌کنیم که چیزى نیست ولى براى آن مستخدم بیچاره‌ای که باید از شمیران بیاید به تهران این روزى دو مرتبه که واقع می‌شود روزى دو ریال یا چهار ریال در ماه 120 ریال می‌شود و براى یک مستخدمى که ماهى صد تومان یا صد و پنجاه تومان حقوقش هست این خیلى ظلم است مخصوصاً وقت آقایان ضایع می‌شود حتى آقاى لطفى که معروفند به من شکایت کردند من آمدم در دروازه شمیران و تاکسى گرفتم تا خواستم سوار اتومبیل‌هایی که داخل شهر هستند بشوم وقتم گذشت (صحیح است) هم تلف شدن وقت هست و این اولاً باید وزارت کشور اقدام بفرمایند که این یک ریال را از آنها کسر بکنند و بعد هم البته قانونى پیشنهاد شده و امیدوارم که همه کارها اصلاح شود ولى این کار را خواهش می‌کنم ترتیبى براى آن بدهید.

نمایندگان - دستور، دستور.

رئیس - آقاى صدرزاده

صدر‌زاده - بنده بیش از پنج دقیقه مزاحم خاطر مبارک آقایان نیستم ولى تمنا می‌کنم توجه بفرمایید.

موضوعى را که بنده می‌خواهم امروز به عرض مجلس برسانم راجع به مسئله بهدارى کشور است و قبل از این که وارد در مقصود بشوم این نکته را باید عرض کنم که قطعاً و بدون هیچ گونه تردیدى نه حالا و بلکه همیشه اطبا از لحاظ معلومات و نوع کار و خدمت اجتماعى که بر عهده دارند مورد تکریم و احترام آحاد و افراد ملت ایران بوده‌اند (صحیح است) و اگر در جلسه گذشته با تصویب قانونى به آنها تکلیف شده که در شهرستان‌هاى کشور نیز مدتى به خدمت بپردازند فقط و فقط از این نظر بوده که مردم شهرستان‌ها از وجود و خدمات گرانبهاى این طبقه بهره‌مند گردند به راستى که اگر این قانون هم در میان نبود خود آقایان به حکم وجدان و از روى حس شفقت نباید از حال هموطنان عزیز خود که در اطراف و اکناف کشور با امراض گوناگون دست به گریبانند غافل باشند بلکه باید مانند سربازى فداکار به نجات آنها بپردازند و اما اصل موضوع بودجه کنونى وزارت بهدارى در حدود 20 میلیون تومان است اصولاً این مبلغ براى بهدارى کشورى که اغلب مردم آن بیمارى مالاریا تراخم و سل و غیره و غیره مبتلا هستند بسیار بسیار ناچیز است و یک وقتى جناب آقاى دکتر اقبال با کمال صراحت فرمودند که این مبلغ به قدرى نا چیز است که اگر هم داده نمی‌شد چندان تفاوتى در وضع بهداشت مردم حاصل نمی‌گشت متأسفانه از همین مبلغ هم در حدود سیزده میلیون تومان در شهر تهران و حومه به مصرف می‌رسد و فقط هفت میلیون تومان براى تمام نقاط کشور اگر به نظر بیاورند که جمعیت تهران در حدود یک میلیون و جمعیت شهرستان‌ها مجموعاً پانزده میلیون است آن وقت به این تقسیم غیرعادلانه پى خواهید برد در سال گذشته در زمان وزارت همین جناب آقاى اعلم‌الملک رؤساى بهدارى شهرستان‌ها را به مرکز دعوت نمودند که براى بهبودى وضع شهرستان‌ها با مشاوره آنها چار‌ه‌اى بیندیشند و بعد از گفت و شنودها در یکى از جلسات که در وزارت بهدارى تشکیل شد تصمیم گرفتند که 5 میلیون تومان به مرکز تخصیص دهند و یک میلیون و نیم براى قرنطینه‌ها و تعهدات بین‌المللى و بقیه طبق آمار رسمى کشور به تناسب جمعیت هر استان تقسیم به استان‌‌ها شود. این تصمیم اگر عملى شده بود تا حدى تعادل را در کشور برقرار می‌ساخت ولى متأسفانه تا این ساعت عملى نشده و اگر قانونى اجرای این تصمیم را مکلف و تضمین نکند هرگز هم عملى نخواهد شد (صحیح است) به علاوه ما در جلسه گذشته تصمیم گرفتیم که پزشکان محترم دو سال در ولایات بگذرانند بنابراین باید بر بودجه بهدارى شهرستان‌ها افزوده شود تا اجرای این قانون مفید میسر و امکان‌پذیر باشد (صحیح است) بر اساس این نظر که تعادل بودجه مرکز و شهرستان‌ها بوده باشد با توافق آقایان محترم اطبا که افتخار نمایندگى مجلس را دارند طرحى تهیه و به امضای چهل نفر از آقایان رسیده که به مقام ریاست تقدیم شده است. از آقایان محترم استدعا می‌کنم که پس از فراغ از تصویب قانون تأسیس دانشگاه‌‌هاى شهرستان‌ها که آن هم به نوبه خود حائز کمال اهمیت و لزوم است به این طرح توجه فرموده و آن را تصویب فرمایند که عمل وزارت بهدارى در این سال جدید بر اساس این طرح که یک تقسیم عادلانه باشد و این عدم تعادل بین مرکز و شهرستان‌ها که در خیلى از شئون کشور موجود و فریاد همه را بلند کرده است لااقل در قسمت بهدارى تا حدى مرتفع گردد من یقین دارم که اولیاى وزارت بهدارى هم که از مردمان شریف تشکیل شده با این طرح که با تصمیم سابق خود آنها تطبیق می‌نماید کاملاً موافق هستند (صحیح است) دوم راجع به مسأله لوله‌کشى شهر شیراز است که در همین هفته جناب آقاى وزیر کشور از بانى آن یعنى آقاى حاج محمد نمازى به نیکى یاد کردند آقایان همکاران معظم به منظور صحت مردم و آبادانى کشور این پیشنهاد را قبول فرمودند که واردات لوله براى لوله‌کشى شهرها عموماً از عوارض گمرک معاف باشند و جناب آقاى وزیر دارایى هم از روى کمال حسن نیت این پیشنهاد را قبول فرمودند (صحیح است) که باطبع شامل لوله‌کشى شیراز هم گردید و چون قسمتى از این ادوات لوله‌کشى شیراز قبلاً به گمرک رسیده بود و هنوز این قانون از تصویب مجلس نگذشته بود سپرده و بعدتر خیص نمودند و حالا از استرداد تعهداتى که می‌بایست به مصرف لوله‌کشى برسد اشکال‌تراشى می‌نمایند (صحیح است) به یاد دارم که‏ آقاى حاذقى در جلسه اسبق تذکر دادند که اصولاً منظور ما معافیت ادوات لوله‌کشى از عوارض گمرکى بوده چه قبل از این و یا بعد از این وارد شده باشد (صحیح است) با این حال هنوز گمرک دست از اشکال‌تراشى برنداشته از جناب آقاى وزیر دارایى تمنا می‌کنم همین امروز دستور صادر فرمایند اشکال رفع شود و اگر هم فرضاً احتیاج به تصمیم مجددى دارند به مجلس پیشنهاد فرمایند تا بار دیگر حسن نیت خود را نسبت به این امر حیاتى ابراز دارند عرض دیگرم راجع به بقیه لوایح مفید دیگرى هم در کمیسیون فرهنگ مورد رسیدگى واقع شده است ولى هنوز فرصت طرح در جلسه علنى مجلس پیدا نکرده به علاوه دولت کنونى به لحاظ جنبش فرهنگى که در کشور پیدا شده احتیاج به وضع مقررات تازه براى پیشرفت امور فرهنگى خواهد داشت (صحیح است) از طرف دیگر مدتى که به پایان این دوره باقیمانده بسیار کوتاه است و بر عهده ما است که در آن مدت کم باقیمانده حداکثر استفاده را به نفع مملکت بنماییم چنانچه مجلس اجازه بفرماید جناب آقاى وزیر فرهنگ همان رویه‌اى را که وزارت دادگسترى اتخاذ کردند اتخاذ بفرمایند و مقرر فرمایند که از هر شعبه یک نفر به کمیسیون فرهنگ اضافه شود و به لوایح فرهنگى که در آتیه تقدیم می‌شود و با جمع نظریات آقایان نمایندگان مورد رسیدگى و تصویب قرار بدهد ضمناً براى جلسات علنى مجلس هم فرصتى پیدا شود که به لایحه مالیات‌ها، لایحه استقلال شهرداری‌ها، لایحه انتخابات، لایحه انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى به طور تفصیل رسیدگى کنند. (صحیح است)

رئیس - آقاى رحیمیان.

رحیمیان - بنده امروز صرفنظر می‌کنم.

رئیس - آقاى ملک‌پور.

ملک‌پور - بنده عرایض خودم را خیلى مختصر می‌کنم که وقت مجلس زیاد گرفته نشود از جناب آقاى وزیر دارایى تمنا می‌کنم که نسبت به این عرایض مختصر بنده توجه بفرمایند یک قسمت از عرض بنده موضوع وضع بد اقتصادى کشور است که از چند سال به این طرف صادراتمان رویهمرفته هر ساله رو به افزایش در سال گذشته این نقصان به طور عجیبى پایین آمده است (صحیح است) به طوری که در این چند ساله در سنوات اخیر در حدود سى تا سى و چهار میلیون تن ما واردات داشتیم و بین چهارده تا هیجده تن صادرات داشتیم و اگر این وضعیت بدین ترتیب پیش رود کشور دچار ورشکست اقتصادى خواهد شد (صحیح است) بنده تمنا می‌کنم که در این باب آقاى وزیر دارایى توجه مخصوصى مبذول فرمایند و این تصمیماتى که در وزارت اقتصاد ملى گرفته می‌شود و بعضى اجناس را مجاز و بعضى را ممنوع می‌کنند به طوری که عملاً ملاحظه می‌کنید هیچ گونه نتیجه‌اى از این کار گرفته نمی‌شود براى این که در تمام این مغازه‌ها و خیابان‌ها که ملاحظه می‌شود تمام اجناس ممنوعه به حد کافى وجود دارد و اجناسى هم که از نظر حمایت کارخانه‌جات داخلى وارداتش محدود شده است آنها هم به حد وفور موجود است بنده یک استدعایى از جناب آقاى وزیر دارایى داشتم که در موضوع اصلاح تصویب‌نامه راجع بارز براى لوازم یدکى کارخانه‌جات صادر شده بود و این مورد اشکال

+++

کمیسیون ارز قرار گرفته توجه بفرمایند که لوازماتى که کارخانه‌جات ممورد لزومشان هست و کمال احتیاج را دارند این را زودتر در دسترس کارخانه‌جات گذاشته شود که منجر به تعطیل کارخانه‌جات فعلى نشود (احسنت)

3. طرح و تصویب لایحه تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها

رئیس - مجلس وارد دستور می‌شود قانون تأسیس دانشگاه شهرستان‌ها مطرح است بقیه پیشنهادات قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى عباس مسعودى به شرح زیر قرائت گردید)

اینجانب پیشنهاد زیر را تقدیم می‌دارم: جمله اول ماده واحده به شرح ذیل اصلاح گردد:

ماده واحده - وزارت فرهنگ مجاز است دانشگاه تبریز را که در سال گذشته تأسیس شده تکمیل نماید و همچنین در شهرستان‌هاى مشهد و اصفهان و شیراز و اهواز و هر شهرستان دیگرى که وزارت فرهنگ لازم بداند به تدریج که وسایل و موجبات فراهم می‌شود به تأسیس دانشکده پزشکى اقدام نماید و در صورتی که موجبات تأسیس دانشگاه در شهرستانى فراهم آمد و بودجه آن از طرف مردم یا بنگاه‌هاى ملى آن شهر تأمین شد وزارت فرهنگ با تصویب شوراى عالى فرهنگ اجازه خواهد داد و در حدود قدرت مالى دولت مساعدت خواهد نمود.

رئیس - آقاى عباس مسعودى.

مسعودى - عرض کنم که این پیشنهاد بنده تصور می‌کنم که نظر همه آقایان محترم را تأمین خواهد کرد (صحیح است) یعنى این که هم از تأسیس دانشگاه جلوگیرى نشده است و هم این که موضوع تأسیس دانشکده پزشکى که مورد کمال اهمیت و لزوم و توجه همه آقایان است به او بیشتر توجه شده است در جلسه گذشته در جواب عرایض بنده مهمترین دلیلى که آقایان موافقین دولت اظهار کردند این بود که ما دانشگاه‌ها را در سایر شهرستان‌ها عمومیت بدهیم براى این که از هجوم مردم به تهران جلوگیرى بشود (صحیح است) و حال این که تأسیس دانشگاه و یا وجود دانشگاه در تهران به هیچ وجه این ضرر را نداشته است که مردم هجوم آورده‌اند به تهران و اگر حساب بکنیم که پانصد، ششصد نفر محصل شهرستان‌ها در تهران تحصیل می‌کنند این به هیچ وجه طرف مقایسه با پانصد، ششصد هزار نفر جمعیتى که از تمام شهرستان‌ها به تهران می‌آیند نیست این قابل قیاس نیست به علاوه اساساً وجود یک دانشگاهى در مرکز مملکت بر فرض این که موجب بشود محصلین از شهرستان‌هاى مختلف به تهران بیایند این چیز بدى نیست به دلیل این که از اینجا محصل می‌فرستیم به تمام دنیا چه اشکالى دارد به این که دانشگاهى در مرکز مملکت تکمیل باشد و از هر حیث رفع نواقص آن شده باشد و مردم شهرستان‌ها محصلینشان را بفرستند به تهران بخصوص هم این که منافع معتنابهى این کار دارد زیرا جوان‌هاى روشن فکر مملکت به اوضاع و احوال مملکت آشنا می‌شوند بنابراین وجود یک دانشگاه مکمل و مجهز در تهران به هیچ وجه مضر نیست براى شهرستان‌ها بلکه کاملاً مفید است (صحیح است) البته ما موافق این باشیم که دانشگاه در شهرستان‌ها ایجاد نشود ولى بنده نظرم این است که ما بایستى اصلاح فرهنگى را از پایه و اساس و ریشه شروع بکنیم و یک دانشگاه مکمل در تهران دایر کنیم که بى‌نیاز از فرستادن محصل به دنیا بشویم ما باید برویم دنبال تحصیلات ابتدایى دبستان و دبیرستان‌ها را مجانى بکنیم بعد به تأسیس دانشگاه اقدام بکنیم (صحیح است) تمام کشور‌هاى مترقى دنیا قسمت عمده فرهنگش به دست خود مردم اداره می‌شود (صحیح است) یعنى بنگاه‌هاى ملى بنگاه‌هاى خیریه شهرداری‌ها و غیره اگر فرض کنیم در امریکا احصائیه بگیریم مدارس آنها را مى‌بینیم که اگر یک مدرسه را دولت دایر کرده است 9 مدرسه را مردم دایر کرده‌اند یعنى شهرداری‌ها دایر کرده‌اند و بنگاه‌هاى خیریه و مردم دایر کرده‌اند بنابراین بایستى این کارها را خود مردم شروع بکنند و توسعه بدهند البته از همان تحصیلات ابتدایى و هر گاه مردم یک شهرستانى آماده شدند و موجبات تأسیس یک دانشگاهى را فراهم آوردند البته هیچ مانعى ندارد با تصویب شورای عالى فرهنگ. دانشگاه درست کنند بنده منظورم این است که تأسیس دانشگاه‌ها وبال دولت نشود. یعنى مخارجى که براى روشن کردن یا باسواد کردن مردم شهرستانها باید بشود صرف دانشگاه نشود صرف باسواد کردن مردم و تأسیس دبستان بشود (صحیح است) منظور بنده این بود حالا در آن پیشنهاد جمع بین دو نظر گرفته شده است یعنى در آنجا قید شده که اگر موجبات تأسیس دانشگاه در هر شهرستانى فراهم شد و بودجه آن از طرف مردم یا بنگاه‌هاى ملى آن شهرستان تأمین گردید (صحیح است) وزارت فرهنگ با تصویب شورای عالى فرهنگ اجازه خواهد داد و در حدود قدرت مالى دولت مساعدت خواهد کرد (صحیح است) و در آن قسمت اول هم چون در آذربایجان دانشگاه قسمت اعظمش تهیه شده است و دو سال هم هست که در شرف تکمیل است ما اینجا تأسیس دانشگاه تبریز را گذاشتیم که وزارت فرهنگ مجاز است دانشگاه تبریز را که در سال گذشته تأسیس شده است تکمیل نماید (یک نفر از نمایندگان - مجاز است چیست آقا) و اما شهرستان‌هاى دیگر هر شهرستانی را که وزارت فرهنگ لازم بداند به تدریج که وسایل فراهم بشود به تأسیس دانشکده پزشکى اقدام نماید یعنى در حقیقت این دانشکده پزشکى در تمام شهرستانها عمومیت پیدا خواهد کرد با این کیفیت یعنى با خرج دولت در حقیقت دانشگاه‌ها موکول به این خواهد شد که مردم خودشان اقدام کنند و بودجه‌اش را خود مردم بدهند (صحیح است) و تحمیل نشوند به نقاط دیگر.

رحیمیان - با این پیشنهاد بنده مخالفم.

رئیس - آیین‌نامه را که ملاحظه کنید یک نفر مخالف بیشتر نمی‌تواند صحبت کند آقاى ملک مدنى بفرمایید

ملک مدنى - اصولاً بنده نسبت بپیشنهاد آقاى مسعودى کاملاً موافق هستم که پیشنهادشان ناشى از این است که طرفدار فرهنگ و ادب و بهداشت می‌باشند ولى می‌خواستم عرض کنم که مردم ولایات امروز احتیاجشان از نقطه‌نظر دانشکده پزشکى از هر چیزى بیشتر است اگر نمایندگان ولایات به طوری که در جلسه پیش هم بنده عرض کرد م و تذکر دادم که مردم شهرستان‌ها حق دارند از این بودجه هنگفتى که تحمیلشان شده است استفاده کنند (صحیح است) بر آقایان پوشیده نیست که این استان‌هاى بزرگ حالا ما کار نداریم شهرستان‌هاى درجه اول درجه دوم را این مراکز استان‌ها که ده استان در تمام کشور بیشتر نیست استاندارد دارد و همه گونه موجبات و وسائل دارد ملاحظه بفرمایید یک مختصر قدمى براى امور بهداشتى و فرهنگى از نقطه‌نظر عقیده آقاى مسعودى هم برنداشته است بفرمایید ببینیم در خراسان که یکى از استان‌هاى بزرگ این کشور است و همیشه در سرنوشت این کشور تأثیر بسزایى داشته شما چه تأسیساتى آقاى مسعودى دارید یا همین آذربایجان که مورد علاقه همه هست و همه مردم به آنجا علاقه دارند که آذربایجان از قدیم مورد تهاجم بوده و مردم آذربایجان از همه جا بیشتر براى حفظ استقلال این کشور زحمت کشیده‌اند و فداکارى کرده‌اند و رنج برده‌اند در همین دو سال پیش بود که آن همه خسارت به آنها وارد شد جناب آقاى مسعودى شما که حقیقتاً یکى از اشخاصى هستید که طرف احترام و توجه همه آقایان وکلا هستید و همیشه هم با آن سرمقاله‌‌هاى آتشین مطالبى را می‌نویسید باید شما بدانید که همان روزنامه اطلاعات شما خواننده‌اش در شهرستان‌ها و استان‌ها بیش از تهران است مردم آنجاها بیشتر از مردم تهران به روزنامه اطلاعات علاقه دارند براى چه؟ براى این که مردم ولایات فاقد همه چیز هستند مخصوصاً آقایان نمایندگان که بنده خیلى خوشوقتم به این که توجه به این نکته پیدا کرده‌اند هر کاری که می‌خواهد از حالا به بعد شوع شود این قدم‌هاى اصلاحى در درجه اول باید در شهرستان‌ها بشود تهران را جلسه پیش عرض کردم الان هم عرض می‌کنم بفرمایید هفتصد، هشتصد هزار نفر جمعیتى که به تهران آمده مال دانشگاه نیست خیر با تأسیساتى که در مرکز هست فقر و بیچارگى ولایات مردم را کشانیده به تهران (صحیح است) براى شما که پوشیده نیست شما که یک شخص واردى هستید شما چطور از حیقت اینجا می‌فرمایید در ولایات آقا نه کار هست نه تأسیسات هست نه چیزى (معتمد دماوندى - اگر هم بخواهند بکنند جلویش را می‌گیرند) به عنوان مثال بنده عرض می‌کنم یک بانک رهنى در مرکز هست هر شخصى می‌خواهد یک خانه یسازد می‌رود آنجا یک پولى را 500 تومان یا 1000 تومان یا 2000 تومان می‌گیرد شما بفرمایید ببینیم در این استان‌ها کى پول به مردم می‌دهد هیچ جا نمی‌دهند آقا همین طور بانک کشاورزى که پول می‌دهند سرمایه اضافه می‌کنند باز تهرانی‌ها استفاده می‌کنند (صحیح است) و مردم ولایات از همه چیز محرومند حالا که یک دور نوینى پیش آمده و یک تحولى در اوضاع پیدا شده باید از این تحول مردم ولایات استفاده کنند بنابراین بنده پیشنهاد جنابعالى یک اصلاحى دارم که اگر اجازه بدهید عرض کنم اولاً پیشنهاد فرمودید که شهرداری‌ها و مردم خود ولایات پول بدهند کى پول دارد هر چه متمول هستید هر چه میلیاردر هست در شهر تهران جمع شده کدام ولایات مردم فقیر بدبخت به خدا نان جو هم ندارند بخورند اینها پولى ندارند اگر شما می‌خواهید ولایات آباد بشود بفرمایید هر کسى که از میلیون تومان در این کشور دارایى بیشتر دارد صدى پنجاه آن را به نام اصلاح امور بهداشتى و فرهنگى شهرستان‌ها اختصاص بدهد.

+++

حاذقى - زیاد است آقاى ملک صدى ده باشد.

رئیس - مگر حالا دارند رأى می‌گیرند که زیاد است یا کم؟ اظهار عقید‌ه‌اى می‌کنند.

ملک مدنى - عرض کنم آقا بنابراین ولایات خراب شده به والله من نمی‌خواهم از ملاکین حمایت کنم ده بیست تا ملاک در این مملکت هست هر وقت که شما خواستید دست به اصلاحات بزنید ثروت را تعدیل کنید اول دست‌هاى که براى اصلاحات حاضر بشوند ما ملاکین هستیم (احسنت) ما از طرف مأمورین همه جور اطلاعات را داریم هر چه متمکن و متمول است در تهران نشسته (صحیح است) ملاحظه بفرمایید از یک آسفالت‌کارى همین خیابان‌هاى تهران پنج تا میلیونر ایجاد می‌شود بله همین آسفالت‌کاری‌هایی که در خیابان‌هاى تهران می‌شود (نمایندگان - صحیح است) مردم ولایات کجا پول دارند؟ بنابراین اصلاحى لازم است که پیشنهاد بفرمایید در مرکز استان اول آذربایجان که دانشگاه آنجا تشکیل شده است دولت مکلف است که در سایر استان‌ها به تدریج دانشکده پزشکى درست کند (صحیح است) ما نه دانشکده ادبیات در ولایات می‌خواهیم نه دانشکده حقوق ما در اولین وهله به دانشکده پزشکى احتیاج داریم و این دانشکده را فقط براى مردم می‌خواهیم براى این که بهداشت مردم تأمین بشود (صحیح است) بنده موافق نیستم که مردم ولایات بخواهند پول خودشان را بدهند این جمله را هم عرض می‌کنم و به عرض خودم خاتمه می‌دهم. در ازمنه قدیمه همیشه این دستورى بوده است گویا از پیغمبر اکرم است یا سایر بزرگان که گفته شده است الصحة و الامان شما وقتى که براى تکمیل قواى انتظامیتان در کشور و براى حفظ سرحدات و پرچم شیر و خورشید دارید پول می‌دهید و باید هم بدهید بنده خودم هم موافقم بچه‌هاتان را هم می‌فرستید براى بهداشت آنها هم باید فکر کنید اگر مردم سالم نباشند محال است بتوانند وظیفه‌شان را انجام بدهند (صحیح است) به خدا همین مازندرانى که همه ساله متمولین و متعینین و اشخاص و صاحبان اتومبیل سوارى هر روز بلند می‌شوند می‌روند به رامسر و در کنار بحر خزر تشریف ببرید و ببینید که مردم توى چه لجن‌زارى زندگى می‌کنند (صحیح است) ببینید مردم صدى چقدر مالاریا دارند مردم بدبختند بیچاره هستند ما که دور نیستیم بنا به فرمایش همین آقاى دکتر مصباح‌زاده بندرعباس را بلند شوید بروید آنجا که چه جور دارند زندگى می‌کنند آنها نه بهداشت دارند و نه زندگى دارند من استدعا می‌کنم جنابعالى که مدیر روزنامه معروفى هستید و یکى از وکلاى مؤثر می‌باشید از مردم شهرستان‌ها حمایت فرمایید (صحیح است - احسنت)

عباس مسعودى - اجازه می‌فرمایید بنده توضیحى بدهم؟

رئیس - توضیح ندارد مگر اصلاح کنید اگر اصلاحى بخواهید در پیشنهاد بکنید ممکن است. رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مسعودى آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) قابل توجه نشد. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى عباس اسلامى به شرح زیر قرائت شد:)

پیشنهاد می‌کنم شرح زیر ضمیمه لایحه دانشگاه شود براى مبارزه با مسلولین شمال بنگاهى از یک عده متخصصین تشکیل شود و براى تهیه متخصص سه نفر از پزشکان فعلى مازندران و گیلان را به تهران احضار و تعلیمات لازم بیاموزند.

عد‌ه‌اى از نمایندگان - پیشنهاد خرج است به دانشگاه مربوط نیست.

حاذقى - به دانشگاه که مربوط نیست.

رئیس - این براى لایحه بهدارى مناسب‌تر است تا اینجا (صحیح است) پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى قرائت می‌شود. (پیشنهاد به شرح زیر قرائت شد)

تبصره زیر را به ماده واحده تأسیس دانشگاه‌ها در ولایات پیشنهاد می‌نمایم.

تبصره - دولت مکلف است به دانشجویانى که براى تحصیل پزشکى و دندانپزشکى و نفت و ماشین و برق مایل به تحصیل در ممالک خارجه باشند ارز دولتى بدهد.

رئیس - یعنى از پول خودشان تحصیل می‌کنند دولت ارز بدهد.

معتمد دماوندى - اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم. با این که برنامه 7 ساله در کشور امید‌هاى بسیار بزرگى را به ملت ایران می‌دهد و براى اجراى این برنامه متخصص لازم است برنامه احتیاج دارد به بعضى از متخصصین فنى از قبیل مهندسین الکتریک مهندسین ماشین و مخصوصاً چون قسمت اعظم برنامه صرف امور کشاورزى و ماشین‌آلات لازم است و از طرف دیگر براى این که مردم مملکت را تجهیز بکنیم به کار لازم است که مردم بدن سالم داشته باشند ما اذعان داریم که در مملکت ما امراض گوناگون وجود دارد و بیشتر آنها شاید مزمن شده است مثل تراخم در جنوب و مثل مالاریا در شمال و همچنین مرض سل در شمال که واقعاً دارد مردم شمال را از بین می‌برد براى اینها هم باز یک متخصصینى لازم است و مخصوصاً راجع به سل امروز در مملکت ما متخصص سل شاید یکى دو نفر بیشتر نباشد بنابراین باید محصلین بروند به اروپا و تحصیلاتى بکنند و مطالعاتى بکنند. از این جهت می‌بینم لازم است که یک عده‌ای بروند و تحصیل و مطالعه بکنند، از زمانى که دولت توجه به قانون اعزام محصل به اروپا نکرد و محصل به اروپا نفرستاد تقریباً متصدیان امور آمدند ارزهایی که اختصاص می‌دادند به محصلین آنها را جلویش را گرفتند و یک تصویب‌نامه‌اى گذراندند که شوراى عالى فرهنگ هم این طور گفت مادام که تحصیلات عالیه در مملکت ایران ممکن باشد به کسى اجازه داده نمی‌شود براى ادامه تحصیلات عالیه بخارج برود در صورتی که داوطلب خیلى زیاد است و اشخاصى هستند که می‌خواهند به خرج خودشان نه به خرج دولت بروند براى تحصیلات مختلف پزشکى و دامپزشکى یا سایر قسمت‌هاى دیگر و از طرفى چون احتمال می‌رود که منابع زیرزمینى کشور ما هم استخراج بشود و اهم آن منابع زیرزمینى هم نفت است بنده این پیشنهاد را تقدیم کردم که اگر با این پیشنهاد موافقت بفرمایید و آقاى وزیر فرهنگ توجه بفرمایند که این پیشنهاد بنده صد درصد براى مملکت مفید است کسانی که می‌خواهند براى شعبه پزشکى و دامپزشکى به خرج خودشان بروند تحصیل بکنند و همچنین براى قسمت نفط یعنى مهندسین الکتریک و ماشین‌آلات و غیره این موانعى که شورایعالى فرهنگ ایجاد کرده و آن موانع نمی‌گذارد تحصیل کنند از بین برود تا اینها بتوانند با خرج خودشان بروند براى تحصیلات لازمه‌شان (صحیح است)

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - نماینده محترم تقریباً از جریان ارزى که داده می‌شود به محصلین اطلاع ندارند الان وزارت فرهنگ و وزارت دارایى اشکالى نمی‌کنند اجبارى نکرده که اشخاصی که تحصیلات عالیه در ایران دارند به خارجه بروند الان تمام اشخاصى که پنج متوسطه را تمام کرده‌اند براى تمام رشته‌ها به آنها ارز داده می‌شود (صحیح است) بنابراین پیشنهاد نماینده محترم حتى یک قدرى دشوار می‌کند کار را نه این که تأمین می‌کند از طرف دیگر از علاقه‌ای که ایشان به تحصیلات فنى ابراز کردند خیلى موجب تشکر است ولى الان وزارت فرهنگ مخصوصاً با کمک برنامه که اعتبارى گذاشته است ما در نظر داریم که مدارس حرفه از این اعتبار برنامه در تمام شهرستان‌ها ایجاد شود و از طرف دیگر کمیسیون بودجه هم موافقت کرده و نظر جنابعالى هم تأمین شده است که امسال با موافقت مجلس شوراى ملى اعزام محصل به طریقى که قانون معین کرده است مجدداً شروع خواهد شد (احسنت.)

معتمد دماوندى - بنده چون نظرم تأمین شده است پس میگیرم (صحیح است - احسنت)

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى ارباب مهدى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به لایحه تأسیس دانشگاه اضافه شود. پزشکان و جراحانى که بدون تصویب قبلى پزشک حاذق مبادرت به سقط جنین نماید (نبوى - این در قانون هست) علاوه از کیفر مقرره جنایى...

نمایندگان - این وارد نیست.

رئیس - وارد نیست مربوط به قانون جزایى است. پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى به شرح زیر قرائت شد)

در تأسیس دانشگاه‌هاى شهرستان‌ها تشکیل دانشکده پزشکى مقدم خواهد بود.

فولادوند - چند پیشنهاد دیگر هم شبیه به این پیشنهاد رسیده است.

رئیس - آقاى دکتر متین دفترى.

دکتر متین دفترى - راجع به این موضوع تأسیس دانشگاه در ولایات البته صحبت شد آقاى وزیر فرهنگ هم مشکلات و عظمت این کار را درست تشریح کردند بنده یک نکته می‌خواهم تذکر بدهم و آن این است که اگر بدون مطالعه و روى هوسرانى یک تأسیساتى در ولایات بشود باعث تخریب فرهنگ می‌شود مثلاً امروز اگر رفوزه‌‌هاى دبیرستان‌ها در شهرستان‌ها می‌روند این هیچ معقول نیست کسى که در دبیرستان‌‌هاى تهران تحصیل کرده است بعد در موقع امتحان می‌رود در شهرستانى امتحان می‌دهد این آقا براى چه می‌رود؟ مثلاً یک نفر می‌رود به زنجان خرج سفر را تحمل می‌کند براى چه؟ براى این که مسلماً دبیرستان زنجان

+++

آن طوری که دانشگاه‌هاى تهران مجهز هست و آن طوری که جدى هست نیست خوب به طریق اولى وقتى که بدون مطالعه دانشکده ادبیات و دانشکده حقوق تأسیس بشود آن وقت مسلم است که تا ده سال دیگر هم وسائلش میسر نخواهد شد و تکمیل نمی‌شود اما بنده راجع به این قسمت نگرانى دارم در قسمت دانشکده پزشکى معتقد هستم که حتماً در مرکز استان‌ها ما دانشکده پزشکى لازم داریم و تا زمانى که این کار نشود بهدارى ایران درست نخواهد شد (صحیح است) کسانى که در تهران تحصیل می‌کنند و به زندگى تهران آشنا می‌شوند با این قانون هم که گذراندیم باز هم نخواهد رفت ممکن است از طبابت صرفنظر بکنند و بگویند ما طبیب نیستیم اصلاً تحصیل طب هم نکردیم می‌روند دنبال یک کار دیگر (کفایی - کشاورزى را هم اضافه بفرمایید) بنده مانع کشاورزى نیستم معتقدم که کشاورزى هم باشد (کشاورز صدر - کشاورزى مقدم باشد) اول پزشکى است ممکن است اول پزشکى و دوم کشاورزى باشد اگر شما تشکیلات دانشکده کشاورزى کرج را تکمیل کنید مورد استفاده تمام ایران قرار خواهد گرفت براى این که شبانه‌روزى است اگر اطاق کم دارند چند تا اطاق به آن اضافه کنید این که اشکالى ندارد فکر نکنید که یک دانشکده کشاورزى با تمام تجهیزاتش میلیون‌ها خرج دارد این است که بنده این جا نوشته‌ام که در آخر ماده اضافه شود وزارت فرهنگ مکلف است در اجراى این قانون تأسیس دانشکده پزشکى را در مراکز استان‌ها مقدم بدارند و این عبارت بهتر می‌باشد (صحیح است).

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - عرض کنم همان طور که در جلسه پیش عرض کردم وزارت فرهنگ و همچنین آقایان حالا احتیاج مبرمى براى تأسیس سایر دانشکده‌ها در ولایات نمى‌بینند مگر البته آنهایی که مورد احتیاج فورى است در درجه اول دانشکده پزشکى است ولى دانشکده کشاورزى و فنى هم لازم است البته باید به وسیله دانشکده فنى کار‌هاى برنامه را اجرا کنیم فقط احتیاج داریم که یک مدارس فنى داشته باشیم بنابراین بسته به احتیاج است ممکن است در یک محلى مستعد براى کشاورزى باشند و وسایل براى دانشکده طب فراهم نباشد آقاى دکتر باید در نظر داشته باشد دانشکده طب یکى از وسایلش این است که مریضخانه بزرگى باشد مثلاً فرض بفرمایید در مشهد و اهواز چون مریضخانه بزرگى دارند دانشکده پزشکى آسان است ولى در بعضى جاها ممکن است که دانشکده کشاورزى آسان‌تر باشد و چون آن هم مورد احتیاج است اجازه بفرمایید که این هم به نظر خود وزارت فرهنگ باشد البته دانشکده پزشکى مقدم خواهد بود ولى اگر در یک جایى هم وسائل دانشکده کشاورزى ناقصى هم داشته باشیم شروع می‌کنیم و نظر جنابعالى هم راجع به اهمیت مخارجش درست است ولى ما مطابق همین قانون مجبور نیستیم که یک دفعه دانشکده کشاورزى مثل تهران درست کنیم شروع می‌کنیم بتأسیس مدرسه عالى کشاورزى که کم کم تکمیل بشود و به صورت دانشکده کشاورزى در بیاید.

بعضى از نمایندگان - رأى.

رئیس - آقاى رضوى مخالفید؟ بفرمایید.

رضوى - بنده غالباً با کفایت مذاکرات در اصل موضوع که مخالف می‌شوم از نظر این است که اگر فرصت بشود که تمام توضیحات مربوط به یک لایحه و قانون در ضمن مذاکرات اولیه بشود بعید نیست به این که بعضى از آقایان محتاج بهدادن پیشنهادهایی نشوند البته لزوم و تقدم دانشکده پزشکى تصادفاً از طرفى محرز است هم به واسطه این که در تهران جا به قدر کافى براى پذیرایى شاگردها ندارد و هم براى این که در هیچ استان و شهرستانى نیست که نیاز فورى به پزشک نباشد با این دو مقدمه البته تقدم خواهد داشت دانشکده پزشکى اغلب جا‌ها هست که پایه‌اش هم گذاشته شده است مثل شیراز الان یک آموزشگاه پزشکى وجود دارد که بیچاره آن شاگردانی که در اینجا اسم‌نویسى کرده‌اند دو سال هم وقت خودشان را آنجا صرف کردند بعد از مدت دو سال حالا نگاه می‌کنند هیچ چیز در دستشان نخواهد بود در حالى که زحمت هم می‌کشند وقت هم صرف می‌کنند بیمارستان بزرگ و اینها هم نیست معذلک انحصار و محدود کردن وظیفه‌اى را به یک دانشکده خاصى بنده تصور می‌کنم به این که در پار‌ه‌اى جاها اسباب اشکال باشد (دکتر متین دفترى - بنده عرض کردم تقدم داشته باشد) زیرا به همان دلیلى که مذاکره هم شد دانشکده پزشکى با احتیاج و ضرورتى که دارد لازم است یک قیاسى در آن به کار برده شود فرض بفرمایید در شیراز الان یک بیمارستان پانصد تخت خوابى و یک دانشکده پزشکى وجود پیدا می‌کند خوب آن وقت از اطراف و جوانب شیراز البته افراد به آنجا می‌آیند تحصیل می‌کنند ممکن است که با این کیفیت وزارت فرهنگ یک وقت صلاح بداند اقدام بکند در کرمان فرض می‌کنیم از اهواز شاگردان طب را می‌آورند آنجا و یا بالعکس شاگردان قسمت فلاحت را می‌برند جاى دیگر با این کیفیت بنده تصور می‌کنم که یک صرفه‌جویى‌هایی هم براى وزارت فرهنگ براى تأسیس دانشکده‌ها یا دانشگاه‌ها بشود و زودتر هم کار به جریان بیفتد به همین جهت بنده تصور می‌کنم اگر اختیار وزارت فرهنگ را بیشتر قرار بدهید آن وقت وزارت فرهنگ هم با مطالعاتى که دارد تا این لوازم کار هر چه زودتر فراهم نشود دست به اقدام نخواهد زد از این جهت براى پیشرفت این که قانون مناسب‌تر دربیاید (دکتر متین دفترى - کشاورزى را به آن اضافه کنید) وزارت فرهنگ مکلف است در اجراى این قانون تأسیس دانشکده پزشکى و کشاورزى را در مراکز استان‌ها مقدم بدارد (صحیح است)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) مورد توجه شد پیشنهاد آقاى ضیاء ابراهیمى قرائت می‌شود.

ضیاء ابراهیمی - دیگر لزومی ندارد، نظر من تأمین شده است.

رئیس - پیشنهاد اقای معتمد دماوندی قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى: ماده واحده را به شرح زیر تقاضاى اصلاح دارم.

ماده واحده - وزارت فرهنگ مکلف است آموزشگاه‌هاى عالى بهداشت - شیراز، اصفهان و مشهد را تبدیل به دانشگاه پزشکى نماید.

معتمد دماوندى - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر ملکى قرائت می‌شود: (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به شرح زیر اصلاح شود

پیشنهاد می‌کنم کلمه مجاز سطر اول ماده واحده به مکلف تبدیل شود و پس از کلمه همچنین در سطر دوم کلمه مجاز است اضافه شود.

رئیس - آقاى دکتر ملکى بفرمایید.

دکتر ملکى - بنده خواستم عرض کنم که تشکیل دانشگاه یا یک دانشکد‌ه‌اى این نیت که ما بخواهیم یک خانه‌اى اجاره کنیم و یک تابلویى بنویسیم که بخواهیم خودمان را گول بزنیم که ما این دانشگاه و دانشکده را تشکیل داده‌ایم بلکه مقصود از تأسیس دانشگاه یا دانشکده تربیت یک عده متخصص فنى است که به درد مملکت بخورند و اگر این دانشکده‌ها یا دانشگاه‌ها وسایل کار نداشته باشند هر سال یک عده اشخاص دیپلمه به نام متخصص بیرون خواهند آمد در صورتی که براى جامعه هیچ فاید‌ه‌اى نخواهند داشت این است که در این جا صحبت می‌شود در هر استانى یا در هر شهرستانى یک دانشکد‌ه‌اى تأسیس کنیم ولى فکر نمی‌کنیم که مقصود از تأسیس دانشکده این است که تمام وسایل تحصیل و کار در اختیار محصلین این جا گذاشته شود و اشخاصى که از این دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها فارغ‌التحصیل می‌شوند داراى یک معلومات فنى و عملى باشند دانشگاه تبریز الان تقریباً دو سال و خرد‌ه‌اى است که تشکیل شده است ولى هیچ وسایل تحصیل در آنجا فراهم نیست محصلینى که الان در آنجا تحصیل می‌کنند سال دوم و سوم هستند و شاید آن عملیات فنى را که می‌بایست انجام می‌دادند چون وسایل در اختیار آنها نبود عملیات خود را نتوانسته‌اند انجام بدهند و در این قانون نوشته شده است که وزارت فرهنگ مجاز است دانشگاه تبریز را که در سال گذشته تأسیس شده تکمیل نماید بنده می‌خواستم اینجا استدعا کنم که این کلمه مجاز را تبدیل به مکلف است بکنید و بنده می‌خواستم که یک ضرب‌الاجلى هم معین بکنید که در مدت مثلاً یک سال نواقص دانشگاه تبریز را مرتفع نماید چون این عملاً غیرممکن بود فقط قسمت‌هایی را بنده تذکر دادم و از جناب آقاى وزیر فرهنگ تقاضا می‌کنم که راجع به این موضوع توجه بفرمایند که بنده پیشنهادى اصلاحى کردم که ماده واحده به شرح زیر اصلاح شود. وزارت فرهنگ مکلف است دانشگاه تبریز را که در سال گذشته تأسیس شده تکمیل نماید و همچنین مجاز است در شهر‌‌هاى مشهد، اصفهان و غیره دانشگاه تأسیس نماید ضمناً بنده از جناب آقاى ملک مدنى تشکر می‌کنم که راجع به دانشگاه تبریز اظهاراتى فرمودند و بیانات ایشان راجع به دانشگاه تبریز مورد تقدیر تمام آقایان نمایندگان آذربایجان است (صحیح است).

رئیس - آقاى حاذقى مخالفید؟ بفرمایید.

حاذقى - بیان نمایندگان محترم در قسمت اول صحیح

+++

بود و همه آقایان نمایندگان هم ممکن است با آن نظر موافق باشند و بنده هم موافقم ولى با قسمت دوم مخالف هستم براى این که یک بام و دو هوا نمی‌شود اگر می‌بایست دولت مکلف باشد تمام استان‌هاى مملکت البته باید مورد توجه دولت باشد و هیچ دلیلى ندارد که دولت براى تبریز مکلف باشد ولى براى اصفهان یا شیراز و یا مشهد مجاز باشد (صحیح است) اگر قرار باشد که دولت مکلف باشد ما موافق هستیم که دولت در تکمیل دانشکده تبریز و تأسیس دانشکده‌‌هاى مشهد و شیراز و اصفهان مکلف باشد ولى اگر امر دایر است که تبعیض باشد بین قسمت اول و دوم خود آقاى نماینده محترم هم تصدیق می‌فرمایند که این کار تأثیر خوبى در افکار عامه نخواهد داشت این است که خواستم عرض کنم نکته‌اى را که باید مورد توجه دولت قرار بدهد این است که دولت وضع تمام استان‌ها و شهرستان‌ها را باید در نظر بگیرد. نماینده محترم آقاى دکتر متین دفترى که فرمودند مدارس شهرستان‌ها خوب نیست باید وزارت فرهنگ همت بگمارد همه مدارس را خوب کند و طورى نباشد که مدرسه در اصفهان یا شیراز یا مشهد و یا اهواز با تهران تفاوت داشته باشد زیرا استعداد افراد مملکت یکسان است و استحقاق آنها هم در مزایاى مملکت یکسان پس بنابراین بایستى همه جا را خوب بکنند تا افراد شهرستان‌ها هم به نحو احسن استفاده از تحصیل بکنند.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - عرض کنم راجع به این کلمه اصلاحى که فرمودند در این مورد کلمه مجاز است و مکلف است هر دو یک معنى را می‌دهد به جهت این که وزارت فرهنگ وقتى می‌تواند یک دانشکد‌ه‌اى را تأسیس نماید که موجباتش فراهم شده باشد بودجه آن را تصویب کنند شما اگر میلیون‌ها هم پول در اختیار ما بگذارید در آنجایی که مدرسه متوسطه وجود نداشته یا به اندازه کافى شاگرد نداشته باشد نمی‌توانیم دانشگاه ایجاد کنیم همچنین راجع به تبریز عرض کنم در تبریز بدون این که قانون باشد ما تمام کوششمان را کردیم براى این که آنجا مدرسه تشکیل شود عرض کنم زمین خریدیم بودجه اش را اضافه کردیم معلم از خارج استخدام کردیم هیچ کوتاهى در این کار نشده (صحیح است) به نظر بنده اگر مکلف را منظور کنید بی‌خود تکلیف به دولت می‌شود براى این که در بعضى از جاها عملى نخواهد شد و لزومى ندارد.

رئیس - آقاى دکتر ملکى با این توضیح پس نمی‌گیرید؟

دکتر ملکى - خیر رأى بگیرید.

رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى دکتر ملکى آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (عده کمى برخاستند) قابل توجه نشد پیشنهاد آقاى باتمانقلیج قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد) ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم که دانشکده‌‌هایی که در ولایات تأسیس می‌شود در درجه اول صنعتى باشد.

رئیس - حالا مجلس رأى داد که پزشکى و کشاورزى مقدم باشد.

باتمانقلیج - بنده یک توضیح مختصرى دارم اجازه بفرمایید.

رئیس - بفرمایید.

باتمانقلیج - بنده خیلى خوشوقتم که آقاى وزیر فرهنگ امروز وعده فرمودند که در آتیه مردان کار تحویل جامعه خواهند داد چون در گذشته بیشتر پشت میزنشین و سربار جامعه وزارت فرهنگ تحویل ایران داده است ما اگر دقت کنیم شاید کسانى باشند که مخالف این پیشنهاد بنده باشند اگر بسنجیم آقاى دکتر راجى و آقاى دکتر طبا وقتى مراجعت می‌کنند از یک عمل جراحى بنده مى‌بینم که یک خدمت بزرگى به جامعه کرده‌اند و می‌آیند در مجلس با یک افتخارى هم می‌نشینند حالا اگر آقاى دکتر راجى فقط فلسفه تحصیل کرده بود و براى مردم فلسفه می‌گفت هیچ بارى را از دوش جامعه برنمی‌داشت (مکى - راجع به دانشکده تراکتور سازى بفرمایید) همین را می‌خواهم بگویم.

دکتر بقایى - آقاى رئیس توهین نکردند؟

رئیس - باز همهمه شد توجه بکنید آقایان.

باتمانقلیج - وقتی که اولیاى محصلین تصور می‌کنند که شخصیت به پشت میزنشستن و نوکر دولت شدن است و یک کارگرى را افتخارى برایش قائل نیستند مملکت ما به این روزى است که ملاحظه می‌کنید (دکتر بقایى - احسنت) اگر ما نتوانستیم مثل دنیاى متمدن افراد کارکن متخصص کشاورزى دکتر طب جراح تحویل جامعه بدهیم خدمتى به این مملکت کرده‌ایم و سرنوشت نسل آتیه مملکت را عوض کرده‌ایم یک جمعیتى باید کار بکند یک عد‌ه‌اى بى‌جهت دسترنجشان را به عنوان مالیات بدهند و عده دیگر بگیرند چرا به اندازه کافى کارمند دولت و علم حقوق و استاد فلسفه داریم امروز احتیاج مملکت را باید بسنجیم ببینیم اگر یک فرد نجار یک مهندس چاه نفت که بتواند نفت استخراج کند یا یک طبیب که در قلب عمل می‌کند یا یک طبیبى که می‌تواند مرض را تشخیص بدهد اینها براى مملکت مفید هستند اینها را پیش بیندازیم این عقیده بنده است حالا خود آقایان می‌دانند.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

وزیر فرهنگ - عرض کنم در ابتداى همین جلسه یکى از آقایان نمایندگان محترم توضیح دادند که ذکر این مطالب یک قدرى اسباب دلسردى سایر اشخاص می‌شود که در رشته‌‌هاى مختلف تحصیل می‌کنند (آشتیانى‌زاده - اشخاص بیسواد این حرف‌ها را می‌زنند) (مکى - صحیح است) (باتمانقلیج - سواد تو معلوم است) در مملکت به همان اندازه که مهندس لازم است طبیب لازم است حقوق‌دان هم لازم است (صحیح است) معلم هم لازم است علوم قدیمه هم لازم است در مملکت همه این چیز‌ها لازم است و چون نظر آقا هم اساساً تأمین شده است بنده گمان می‌کنم که پیشنهادتان را پس بگیرید.

باتمانقلیج - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر بقایى قرائت می‌شود. (به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تأسیس دانشکده‌‌هاى جدید موکول به موقعى گردد که تعلیمات اجبارى در تمام کشور عملى شده باشد.

نمایندگان - احسنت.

حاذقى - با اصل لایحه مخالف است قابل طرح نیست.

رئیس - آقاى دکتر بقایى بفرمایید.

دکتر بقایى - به طوری که آقایان محترم اطلاع دارند در شش، هفت سال قبل لایحه تعلیمات اجبارى از این مجلس مقدس گذشت. در سال 1321 و در آن لایحه پیش‌بینى شده بود که در طى مدت ده سال تعلیمات اجبارى در تمام کشور عملى بشود حالا بعد از گذشتن 6 - 7 سال از تصویب آن قانون هنوز در فکر هستند که در کجا به طور آزمایش شروع بکنند تعلیمات اجبارى را و اقدام اساسى راجع به این موضوع نشده و هنوز یک عمل جدى و مثبتى انجام نگرفته حالا ما در خیال این هستیم که لایحه بگذرانیم براى این که دانشکده‌هایی هم در ولایات تأسیس بشود بنده خودم هم نماینده یکى از شهرستان‌ها هستم تنها آرزویم این است که در همه جا دانشکده باشد ولى خواستم این را خدمت آقایان توضیح بدهم که در نظر بگیرند براى این که ما می‌گوییم قانون تصویب می‌کنیم که هر وقت وزارت فرهنگ مقتضى دید و مقدماتش فراهم شده بود دانشکده تأسیس کند خوب این چیزى است که ممکن است براى هر چیزى یک چنین لایحه‌اى بیاورند مثلاً وزارت پبشه و هنر هم یک قانونى بیاورد که هر وقت وزارت پیشه و هنر صلاح دید و مقتضیات اجازه می‌داد معدن استخراج کند چون وقتى مقتضیات فراهم بود وسایل فراهم شد به خودى خود این کار درست خواهد شد (حاذقى - قانون می‌خواهد) درست است قانون می‌خواهد ولى فعلاً نتیجه این قانونى که ما می‌گذرانیم یک فشارى خواهد شد بر رئیس دولت و به وزارت فرهنگ که آقا در فلانجا و فلانجا دانشکده درست کنید و ما از این قانون به دلیلى که الان عرض خواهم کرد نتیجه‌اى نخواهیم گرفت چون دانشکده هزاران چیز لازم دارد که در درجه اول وسایل است و شاگرد و استاد و از این سه تا هیچ کدامش را نداریم نه شاگرد و نه وسایل و نه استاد به این جهت بنده پیشنهاد کردم و از حضور آقایان محترم هم استدعا می‌کنم که با این پیشنهاد بنده موافقت بفرمایند که اقلاً این لایحه یک سببى بشود که زودتر لایحه قانون تعلیمات اجبارى عملى بشود البته وقتى که قانون تعلیمات اجبارى عملى شد شاگرد بیشترى هم ما به دست خواهیم آورد و در فاصله این مدت هم یک اساتید تربیت شد‌ه‌اى از اروپا مراجعت خواهند کرد یا در ایران حاضر خواهند بود آن وقت البته با کمال خوشوقتى در همه جا دانشگاه درست خواهیم کرد.

رئیس - آقاى دکتر عبده مخالفید؟ بفرمایید.

دکتر عبده - بنده با اساس فکر آقاى دکتر بقایى موافقم البته تعلیمات عمومى و ابتدائى باید مقدم بر تعلیمات عالى باشد ولى در عین حال آن پیشنهادى که ایشان کردند معنی‌اش این است که تأسیس دانشگاه را در شهرستان‌ها موکول بکنیم به تعمیم تعلیمات عمومى ابتدایى در همه جا و نتیجه این خواهد بود که ما تا وقتى که تمام مردم ایران در تمام شهرستان‌ها باسواد نشده‌اند نمی‌توانیم یک یک دانشکده و یک دانشگاه در تمام شهرستان‌ها درست کنیم و این نتیجه به نظر من صحیح نیست البته اساس فکر کاملاً قابل توجه است و می‌بایستى تعلیمات اجبارى را در وزارت فرهنگ مقدم

+++

بر تعلیمات عالى بدانند (صحیح است) براى این که همان طور که آقاى دکتر بقایى متذکر شدند یک یکى از وسایل تشکیل مدارس عالیه داشتن شاگرد است و شاگرد نمی‌تواند داشته باشد مگر این که اول دبستان داشته باشد و بعداً دبیرستان و استاد براى این که مرتجلاً نمی‌شود یک عده محصل و یک عده دانشجو براى دانشکده‌ها فراهم کرد ولى در عین حال پیشنهادى که ایشان داده‌اند خیال می‌کنم نقض غرض باشد و معنایش این است که اساساً دانشگاهى تا تعمیم کامل تعلیمات اجبارى در شهرستان‌ها تشکیل نشود و حتى یک نتیجه دیگرى که از این فکر می‌گیریم این است که دانشگاه تهران را هم بایستى منحل بکنیم براى این که متأسفانه هنوز تعلیمات ابتدایى در خود تهران هم تعمیم پیدا نکرده (دکتر بقایى - بنده گفتم دانشکده جدیدى تأسیس نکنیم) نه می‌خواهم عرض کنم که نتیجه فکر جنابعالى این طور خواهد بود که تا موقعى که تعلیمات ابتدایى تعمیم پیدا نکند دانشکده درست نکنند خوب در خود تهران هم هنوز تعلیمات عمومى تعمیم پیدا نکرده و بنده خواستم از فرصت استفاده بکنم و گله بکنم از آقاى باتمانقلیج راجع به مطالبى که ایشان گفتند من خیال می‌کنم که هیچ امتیازى بین هیچ یک از علوم نیست (صحیح است) همان ممالکى که امروز به درجه ترقى و تعالى رسیده‌اند هم متخصص فلسفه هم حقوق اجازه بدهید بنده با ایشان هم‌عقیده هستم که ما امروز به متخصصین کشاورزى و متخصصین فنى بیشتر احتیاج داریم ولى به جاى خودش مردمانى هستند که زحمت کشیده‌اند در فلسفه و در حقوق و براى اجتماع هم کمال اهمیت را دارند (دکتر بقایى - از ایشان گله نباید کرد آقاى دکتر) من استدعا می‌کنم از ایشان که هیچ وقت مطالبى را نفرمایند که موجب مبارزات طبقاتى و اختلاف بین مردم خواهد شد چون این موجب دلسردى یک دست‌هاى خواهد بود که زحمت کشیده‌اند و تحصیل کرده‌اند.

باتمانقلیچ - بنده نظرى نداشتم جز این که احتیاج باشخاص فنى بیشتر داریم.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر بقایى آقاى دکتر بقایى رأى گرفته شود یا استرداد می‌کنید؟

دکتر بقایى - بنده استدعا می‌کنم که آقایان موتفقت بفرمایند با این پیشنهاد چون این پیشنهاد مانع کار این لایحه نیست.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر بقایى آقایان موافقین قیام کنند (عده کمى برخاستند) مورد توجه نشد. پیشنهاد آقاى مسعود ثابتى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود.

تبصره - وزارت فرهنگ مکلف است در نقاطى که اقدام به تأسیس دانشگاه می‌نماید لااقل سى درصد از بودجه فرهنگ آن شهرستان را به مصرف آموزشگاه‌هاى صنعتى کشاورزى برساند.

رئیس - آقاى مسعود ثابتى.

مسعود ثابتى - عرض کنم بنده این پیشنهاد را تقدیم کردم براى این که مخصوصاً توجه آقایان را به این قسمت جلب کنم که تا سطح تولید ما زیاد نشود هیچ فاید‌ه‌اى ندارد یعنى اصولاً در این اواخر غالباً گفتگو می‌شود از این که وضعیت زارعین ما بد است و بالاخره بایستى در این قسمت چار‌ه‌اى کرد بنده عرض می‌کنم موضوع زراعت ما تا وسیله زراعت وسیله کار عوض نشود ممکن نیست وسیله کار هم عوض کردنش کار مشکلى نیست به دلیل این که در سایر ممالک در دو هفته یک نفر مى‌آید آویاتور می‌شود می‌رود به میدان جنگ حالا من قبول دارم که در ممالک ما زارعین بیسواد هستند عوض دو هفته شش ماه یک سال بالاخره با اتکایى که ما داریم به هوش ایرانى و همیشه این صحبت هست که ایرانى باهوش است من می‌خواهم ببینم که این عوض کردن شخم یعنى به جاى این که عقب گاو آهن برود این رل تراکتور را در دستش بگیرد این هیچ مانعى ندارد که در شهرستان‌ها آموزشگاه‌هایی تأسیس بکنند که آموزشگاه کشاورزى باشد (صحیح است) و این آموزشگاه پروگرامى داشته باشد که اشخاصی که باسوادند در شش ماه و اشخاصى که بیسوادند در یک سال بتوانند به جاى گاوآهن با تراکتور کار بکنند و ما تا وسیله زراعت را عوض نکنیم و به مردم یاد ندهیم باقى کارها هیچ فایده ندارد شما الان برنامه‌تان این است براى زارعین که سطح زندگى زارع بالا برود تا وقتى زارع در این مملکت چهار یا پنج خروار محصول دارد که اگر محصول مالک را هم به آن اضافه بکنند شش یا هفت خروار خواهد بود چه فایده‌ای دارد؟ چطور می‌تواند سطح زندگى او را بالا ببرد؟ در خوزستان 80 در صد خالصه دولتى است و سیزده سال است که یک دینار از بابت بهره مالکانه از خوزستانى مطالبه نشده است (سلطانى - صحیح است) آیا در این مدت خوزستانى پیراهنش دو تا شده؟ آیا وضعیتش تغییر کرده؟ چرا؟ براى خاطر این که وضعیت وسیله زراعت اینها درست نیست (صحیح است) راندمان و محصول درست نیست بنابراین عرض می‌کنم این بایستى تبدیل بشود اول کاری که که ما در مملکت می‌کنیم بایستى تبدیل وسائل زراعتى باشد این دفع آفات زراعت ما اصولاً کلیتاً در دو میلیون و نیم هکتارى که زراعت می‌کنیم هر یک هکتار یک تن محصول می‌دهد در صورتی که در ممالکى که زراعت حسابى دارد هر یک هکتار هفت تن محصول می‌دهد ما باید محصولمان را زیاد کنیم محصول زیاد کردن با وسایلى است که امروز در دسترس مردم دنیا گذاشته شده است ما این را باید به مردم باید یاد بدهیم بنابراین آمموزشگاه صنعتى در هر شهرستانى باید باشد و تا تراکتور نیاورند وضع تغییر نمی‌کند دفع آفات نباتى هم - یک چیز ساد‌ه‌اى است. الان اینجا آمپول درست می‌کند براى این که مثلاً از بیماری‌هاى گوسفند جلوگیرى کنند و با تزریق آمپول جلوگیرى بشود اما این بیچاره بلد نیست برود این آمپول را بزند. و یاد دادنش کار مشکلى نیست اگر شما آموزشگاه کشاورزى در تمام شهرستان‌ها درست بکنید به این وسیله است که شما سطح زندگى مردم را می‌توانید بالا ببرید بنده منظورم این تذکر بود و حالا اگر آقاى وزیر فرهنگ واقعاً می‌فرمایند که این قسمت‌ها را مورد نظر دارند و تأمین می‌کنند بنده حرفى ندارم و مقصود بنده توجه آقایان است اگر شما در این مملکت هر کار بکنید تمام املاک را هم بدهید به زارعین هیچ فایده ندارد و سطح زندگیشان ذر‌ه‌اى بالا نمی‌رود. الان مالک و زارع هر دو گرسنه‌اند شما باید سطح زندگیشان را بالا ببرید نه این که با یک مقررات عجیب و غریب هر روز اسباب زحمتشان بشوید. باید وسیله‌اى باشد که بتوانند مردم با وسایل جدید مردم کارشان را بکنند بگذارید دولت بیاید کمک کند و وسایل جدید در این مملکت بیاید وزارت فرهنگ بایستى این عمل را بکند مردم خیلى زود یاد می‌گیرند یاد گرفتن مردم این قدرها اشکال ندارد باید مدارسى که پروگرامش خیلى مختصر باشد تأسیس بشود و در عرض شش ماه مردم یاد بگیرند.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ.

وزیر فرهنگ - نظر آقاى ثابتى کاملاً صحیح است و وزارت فرهنگ هم در نظر دارد که در برنامه مدارس ابتدایى مخصوصاً این توجه را بکند و همین طور که فرمودند بنده معتقدم که احتیاج براى قسمت کمک به زارعین بیشتر است دانشگاه در درجه دوم است و در درجه اول بایستى ما مدارس روستایى را ترقى بدهیم (صحیح است) و این را در نظر داریم و انشاءالله نظر جنابعالى تأمین خواهد شد. البته باید این را هم اضافه کنم که آقایان مالکین هم خودشان ایمان پیدا بکنند که با وسایل جدید ملکشان را باید آباد کنند (صحیح است).

مسعود ثابتى - با توضیحى که جناب آقاى وزیر فرهنگ فرمودند و در واقع تأمین است و قبول فرمودند بنده پس می‌گیرم.

رئیس - پیشنهاد آقاى شریعت‌زاده قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به ترتیب ذیل اصلاح شود:

ماده واحده - وزارت فرهنگ مکلف است دانشگاه تبریز را که در سال گذشته تأسیس شده تکمیل نماید و همچنین دولت مکلف است از تاریخ تصویب این قانون در ظرف شش ماه با کسب نظر از شوراى دانشگاه مرکز و شورای عالى فرهنگ براى تأسیس دانشگاه یا دانشکده‌هایی که تأسیس آنها در شهر‌هاى مشهد و اصفهان و شیراز و نیز در شهرستان‌هاى دیگر کشور لازم تشخیص شود و مطالعات جامع به عمل آورده و لوایح لازم را در ظرف مدت مذکور براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم نماید. تخلف از مقررات فوق در حکم امتناع از وظیفه خواهد بود.

کشاورز صدر - این جزء به جزء در هر پیشنهادى رد شده است.

رئیس - آقاى شریعت‌زاده یک قسمتش رد شده است با وجود این اگر توضیحى دارید بفرمایید.

شریعت‌زاده - این پیشنهاد بنده یک چیزى اضافه دارد و آن تخلف است حالا در هر صورت بنده توضیحى می‌دهم. در این لایحه که از طرف دولت پیشنهاد شده است به نظر بنده اصولاً مورد موافقت نمایندگان محترم است زیرا هیچ کس در میان ما نیست که راجع به تأسیس دانشکده‌ها یا دانشگاه در مملکت مخالف باشد و این پیشنهادهایی که می‌شود نشان می‌دهد که آقایان نمایندگان محترم می‌خواهند در نتیجه تصحیح عملى‌ترین ترتیبى

+++

را در این گزارش به وسیله پیشنهادات بدهند ضرورت تشکیل دانشگاه یک امرى است بدیهى براى این که هیچ ملتى ممکن نیست بتواند به طرف ترقى سیر کند مگر این که در تمام شئون مختلف به عده کافى متخصص و کارشناس داشته باشد از این نظر در تأسیس دانشگاه یا دانشکده اگر بحثى می‌شود راجع است به شرایط و مقدماتى که در صورت وقوع آن این اقدام باید به عمل بیاید به نظر بنده اتخاذ تصمیم از طرف مجلس راجع به تأسیس دانشکده‌ها یا دانشگاه در نقاط دیگر مملکت باید بعد از مطالعه قبلى از طرف دولت راجع به وجود یا عدم وجود شرایط تشکیل دانشگاه در شهرستان‌ها به عمل بیاید زیرا دانشگاه یا دانشکده‌ها وقتى ضرورت تشکیلش باید مسلم باشد که در نتیجه تشخیص و مطالعه دولت در دبیرستان‌ها مسلم بشود که مثلاً در فلان نقطه براى تأسیس دانشگاه از حیث کمیت و از حیث کیفیت معلم و تربیت در دبیرستان‌ها لازم است دانشگاه در آنجا تأسیس بشود به نظر بنده اگر وزارت فرهنگ و دولت با دقتى هر چه تمام‌تر به این کار توجه بکنند ثابت و مسلم است که تا در دبیرستان‌هاى مملکت مطالعات کافى از حیث برنامه به عمل نیامده و اطمینان قطعى حاصل نشده است که عده کافى فارغ‌التحصیل از دبیرستان‌ها با این شرط که کیفیت تحصیلات آنها مقتضى ورود آنها به دانشگاه باشد بایستى اقدام به تأسیس دانشکده بشود زیرا اگر در دانشکده کسانى وارد بشوند که در نتیجه وضع کنونى اداره امور تحصیلات متوسطه در مملکت از حیث کیفیات ناقص باشد نتایجى که ملت ایران باید از تأسیس دانشکده به دست بیاورد و ثمره تأسیس دانشکده است حاصل نخواهد شد از این نظر به عقیده بنده این موضوع یکى از موضوعات اساسى و مهم است که دولت باید در ظرف شش ماه نسبت به نقاط مختلف مملکت به نحوه تربیت دانشجویان در دبیرستان‌ها و کیفیت تربیت آنها تدقیق بکند. در هر نقطه‌اى که از حیث اوضاع جوى و مقتضیات دیگر بر دولت معلوم بشود که مثلاً بایستى فلان دانشکده در فلان نقطه ضرورت دارد و لازم است باید نتیجه مطالعات خودش را به مجلس شورای ملى بدهد تا مجلس هم به دلایلى که دولت در نظر گرفته و در نقاطى تأسیس نوعى از دانشکده‌ها را لازم دانسته است مورد دقت قرار داده و آقایان آن را تصویب بکنند جناب آقاى وزیر فرهنگ در پاسخ یکى از نمایندگان محترم فرمودند که این اشکالى ندارد براى این که بدون تصویب اعتبار از طرف مجلس هیچ سازمانى نمی‌تواند وجود پیدا بکند به نظر بنده این جواب نه تنها قانع‌کننده نیست بلکه از نظر اصول حکومت شوروى فنى هم نیست زیرا در درجه اول قوه مقننه باید بر طبق دلایلى لزوم ایجاد سازمانى را اتخاذ کند و بعد قانون وضع کند و بعد از آن براى اجراى آن قانون از نظر بودجه و اعتبار این قسمت تصمیم بگیرد. پس امکان این که در بودجه در این کار مطالعه شود دلیل بر این نیست که دولت یا مملکت بدون مطالعاتى که عرض کردم اقدام به تأسیس دانشگاه یا دانشکده کند این نظریات بنده بود و امیدوار هستم که دولت به آن توجه کند.

رئیس - آقاى کشاورز صدر مخالفید؟ بفرمایید.

کشاورز صدر - آقاى شریعت‌زاده این وارد نیست این را استرداد یفرمایید براى این که این قانون مدتى معین نکرده که شش ماه برایش مطالعه بکند این وارد نیست چون یک قانونى است که به دولت اجازه می‌دهد دانشگاه تأسیس کند.

رئیس - این قانون مدت معین نکرده است آقاى شریعت‌زاده.

شریعت‌زاده - بنده فرمایش جناب آقاى رئیس را ملتفت نشدم.

رئیس - چون پیشنهاد کرده‌اید که دولت شش ماه مطالعه بکند و بعد بیاورد این وارد نیست براى این که این قانون تکلیفش این است که دولت باید الان موجباتش را فراهم بکند. این وارد نیست.

شریعت‌زاده - بنده پس می‌گیرم.

رئیس - پیشنهاد آقاى حاذقى قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

وزارت فرهنگ مجاز است براى تدریس در هر یک از دانشکده‌‌هاى شیراز و مشهد و اصفهان تا پنج نفر استاد از بین پزشکان متخصص خارجى بر طبق قانون استخدام اتباع دول بیگانه استخدام نماید.

حاذقى - چون فرمودند نظرم تأمین است پس گرفتم.

فولادوند (منشى) - پیشنهاد آقاى دکتر مجتهدى هم تقریباً قابل طرح نیست.

دکتر مجتهدى - شما باید بخوانید آقاى فولادوند بدون اظهار نظر. تشخیص با رئیس مجلس است.

(پیشنهاد آقاى دکتر مجتهدى به شرح زیر قرائت شد)

وزارت فرهنگ مجاز است که براى معلمین فعلى دانشگاه تبریز که داراى درجه دکترا یا تحصیلات مافوق لیسانس بوده و رتبه دانشیارى یا استادى دانشگاه تهران را ندارند رتبه یک دانشیارى صادر نماید و صدور ابلاغ رتبه مانع اخذ مزایا به طریقى که فعلاً به آنها داده می‌شود نخواهد بود...

رئیس - رتبه و پایه‌ها این مربوط به این قانون نیست. این قابل طرح نیست. یک پیشنهاد دیگر را قرائت کنید.

وزیر فرهنگ - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

وزیر فرهنگ - این پیشنهاد آقاى دکتر مجتهدى اگر از نظر آیین‌نامه سابقه نداشت قابل طرح نبود ولى این پیشنهاد ایشان در کمیسیون بودجه تصویب شده است و مورد احتیاج هم هست یعنى اشخاصى هستند که الان دو سال است در دانشکده تبریز مشغول تحصیل هستند و در تبریز هستند و تکلیف آنها معین نشده است و چون در کمیسیون بودجه تصویب شده از این جهت به عنوان خرج هم اشکالى ندارد و به علاوه در لایحه بودجه که می‌آید شاید آنجا اشکال داشته باشد مطابق این آیین‌نامه که مطالبى غیر از بودجه نباید مطرح بشود در فصل استخدامى دانشگاه است آنجا برایش بهتر است اگر آقایان موافقت بفرمایند کمک به کار دانشکده مزبور خواهد بود.

رئیس - اگر گزارش کمیسیون بودجه را بیاورید اینجا و تصویب کرده باشید این مطلب جداگانه‌ای است ولى نماینده نمی‌تواند پیشنهاد رتبه و یا پایه نماید پیشنهاد دیگرى قرائت شود. (پیشنهاد آقاى دکتر راجى و موسوى به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد می‌نماید: سطر چهار ماده واحده به شرح زیر اصلاح شود بعد از کلمه اهواز قبل از تأسیس دانشکده‌‌هاى دیگر یک دانشکده پزشکى اقدام نماید.

رئیس - آقاى دکتر راجى

دکتر راجى - آقایان توجه فرمودند این طوری که در این لایحه تنظیم شده مثل این است که براى خوزستان یک دانشکده پزشکى پیش‌بینى شده است در صورتی که با استعداد زیادى که از لحاظ کشاورزى در خوزستان هست هم می‌شود در آنجا دانشکده پزشکى و هم دانشکده دامپزشکى و کشاورزى ایجاد کرد لذا بنده پیشنهاد کردم که قبل از ایجاد سایر دانشکده‌ها دانشکده پزشکى باشد.

کفایی (مخبر) - نظر جنابعالى در پیشنهاد آقاى دکتر متین دفترى تأمین شده است.

دکتر راجى - بنابراین استرداد می‌کنم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت شود. (پیشنهاد آقاى سزاوار به شرح زیر قرائت گردید)

پیشنهاد می‌کنم وزارت فرهنگ مکلف است مقدم بر تأسیس دانشگاه در نقاطی که تاکنون دانشگاه وجود ندارد و در رفع نواقص و بسط تأسیسات فرهنگى از قبیل دبستان و دبیرستان و تکمیل سازمان‌هاى موجود اقدام جدى به عمل آورند.

بعضى از نمایندگان - تشریف ندارند.

رئیس - وارد هم نیست. پیشنهاد دیگرى قرائت شود. (پیشنهاد آقاى دکتر طبا به شرح زیر قرائت گردید)

تبصره - کسانی که بدون دارا بودن گواهینامه رسمى ا ز دانشکده‌‌هاى مربوطه و پروانه لازم به مشاغل پزشکى، دندانسازى، داروسازى و مامایى مشغول شوند به حبس تأدیبى از سه الى پنج سال توأم با جریمه نقدى از ده الى پنجاه هزار ریال محکوم می‌شوند.

رئیس - آقاى دکتر طبا.

دکتر طبا - بنده این پیشنهاد را خواستم در موقعی که قانون استخدام پزشکان مطرح بود تقدیم بکنم...

رئیس - موردش هم همان موقع بود.

دکتر طبا - ... حالا هم توضیح می‌دهم که چرا ندادم ولى به قدرى مجلس متشنج بود و آقایان این قدر تعصب به خرج دادند که جز تأسف بنده نمی‌توانم چیزى عرض کنم (یک نفر از نمایندگان - صحیح بود) (قبادیان - باید اجرا شود) خیر صحیح نبود این پیشنهاد‌ها هیچ کدامش عملى نخواهد شد اینجا آقایان هیئت دولت نشسته‌اند و حالا خواهند دید اگر آقایان وزرا آن پیشنهاد‌ها را عملى کردند؟ اصلاً قابل عملى شدن نیست (کشاورز صدر - اگر نکنند که استیضاح می‌شود آقا) این پیشنهادى که بنده دادم این است که شما آقایان نشستید و یک قوانینى براى آقایان اطبای دیپلمه وضع کردید ولى همان قدر اطلاع ندارید که اگر یک کسى بدون مدرسه بدون دیپلم و بدون پروانه مشغول طبابت و داروسازى و دندانسازى باشد ابداً قانونى که بتواند جلو حرفه او را بگیرد نیست بهترین مثالش همین مثال

+++

آقاى دکتر سیروس است که در جراید هم منتشر شد و مورد توجه عموم قرار گرفت ولى آقایان ممکن است اطلاع نداشته باشند که ایشان پس از این که چند روزى برایش مزاحمت ایجاد کردند رفتند و به قید کفیل آزاد شدند و تابلوشان را زدند و مشغول طبابت شدند اگر قبول ندارید الان ممکن است تلفن کنید از وزارت بهدارى بپرسید علت آن هم این است که قوانین براى جلوگیرى از کار آنها نداریم بنده این را می‌دهم حبسش را اصلاح می‌کنم نوشته‌ام سه الى پنج سال حالا می‌کنم یک الى سه سال چون حبس تأدیبى را بنده اطلاع نداشتم ولى از سه سال تجاوز نمی‌کند خواهش می‌کنم آقایان به اهمیت این پیشنهاد توجه بفرمایند این لایحه‌اش هم در کمیسیون بهدارى آمده و تحت شور است ولى چون ممکن است در مجلس تصویب نشود خواهش دارم که آقایان موافقت کنند.

مخبر - عرض کنم پیشنهاد آقاى دکتر طبا با این که اساساً پیشنهاد خوب پیشنهادى است ولى مربوط به این لایحه نیست این لایحه تأسیس دانشگاه است و برخلاف آیین‌نامه داخلى مجلس هم هست نمی‌شود ضمیمه کرد.

رئیس - بنده عقیده‌ام این است چون آقایان موافقند یک طرحى تهیه کنند الحاق کنند به آن قانونى که گذشته و واقعاً یک چیز مفیدى است این را به صورت طرح الحاق بکنند به آن قانون.

برزین - بنده هم موافقم اگر اجازه بفرمایید عرض کنم.

دکتر طبا - آقا اجازه بفرمایید مجلس اگر موافق بود اجازه بفرمایید که تصویب بشود.

رئیس - این سابقه می‌شود و نمی‌شود دور تسلسل پیش می‌آید و می‌دانیم که همه آقایان موافقند نسبت به اشخاصی که پروانه ندارند اجرا بشود همان طور که عرض کردم یک طرحى تهیه کنید که به قانون پزشکان الحاق شود.

دکتر طبا - پس جلسه آتیه خواهش دارم توجه بفرمایید.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود. (پیشنهاد آقاى حائرى‌زاده به شرح زیر قرائت گردید)

تبصره ذیل را براى ضمیمه شدن به ماده واحده پیشنهاد می‌نمایم:

تبصره - قبل از تأسیس دانشگاه در ولایات دولت مکلف است به اندازه احتیاج براى اجرای قانون تعلیمات اجبارى دانشسراى مقدماتى در ولایات تأسیس نماید.

رئیس - باز هم این طور تشکیل مدرسه و پیشنهاد خرج است وارد نیست حالا توضیحى دارید؟ بفرمایید.

حائرى‌زاده - این موضوع تعلیمات اجبارى صحبت امروز و دیروز نیست اول مشروطیت در 43 سال پیش اصل 15 قانون اساسى تعلیمات اجبارى را اشاره کرده است ماده سوم قانون اساسى فرهنگ باز تعلیمات اجبارى را اشاره کرده و تصریح شده در آنجا که مدارس را به چهار طبقه ابتدایى دهکده ابتدایى بلدى متوسطه و عالیه پیش‌بینى شده است علت این که تا به حال اجرا نشده است باید ببینیم چه بوده ما تا وقتی که پایه فرهنگمان محکم نباشد دانشگاهى که شاگرد نداشته باشد فایده ندارد نمی‌توانیم تأسیس بکنیم ما باید اول پایه فرهنگیمان محکم باشد شما دانشسراى مقدماتى در ایالات و ولایات به قدر کافى ندارید شاگردهایی هم که از دانشسراى اینجا بیرون می‌آیند حاضر نیستند به این که بروند به دهکده‌ها یا بروند تدریس کنند این دبیرستان‌هایی که داریم اگر یک شعبه دانشسراى مقدماتى هم آنجا اضافه بکنند زمینه براى پیشرفت و عملى ساختن تأسیس دانشگاه فراهم می‌شود این یک موضوع عملى است ما به گذراندن قانون داراى دانشگاه و دکتر و اشخاص فنى نخواهیم شد این قانونى که چند روز پیش اینجا گذشت و انصافاً خیلى بى‌انصافى شد وکلاى ولایات حق داشتند ناله بکنند از نداشتن دکتر ولى نه این که یک کسى که رفته تحصیل کرده مجبورش بکنند که چون تو تحصیل کردى برو در آن نقطه بد آب و هوا دو سال بمان این برخلاف عدالت و انصاف بود و علت آن نداشتن مدارس بود در ولایات ما براى این که دانشگاه را در ولایات تأسیس بکنیم لازم است یک دانشسراى مقدماتى قبلاً تأسیس بکنیم بچه‌ها تحصیل بکنند تا موقعى هزار تا بچه‌ای که به دبستان می‌روند یکصد نفرشان به دبیرستان بروند و آنهایی که هزار نفر به دبیرستان می‌روند یکصد نفرشان براى دانشگاه خودشان را حاضر بکنند ما تا پایه را محکم نکنیم و هى تصویب بکنیم دانشگاه به حلوا حلوا گفتن دهان کسى شیرین نمی‌شود.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ - عرض کنم پیشنهاد آقاى حائرى‌زاده یک مرتبه در قانون 1321 تصویب شده است که وزارت فرهنگ مکلف است: در دانشسرا‌هاى مقدماتى در سال اول یک ثلث بیشتر از سال‌هاى پیش دانش‌آموز بپذیرد (مکى - پس چرا عمل نشده است؟) بلى خوب متأسفانه در این چند سال مقتضیاتى بوده است که عمل نشده است وسایل نبوده است بودجه کافى نبوده است عمل نشده است بنده تصدیق دارم و امروز این احتیاج ندارد به این که یک قانون جدیدى بگذرانیم (حائرى‌زاده - تعهد بکنند انجام بدهند من پس می‌گیرم) وظیفه ما است مهمترین وظیفه وزارت فرهنگ است (بعضى از نمایندگان - پس گرفتند) بنده یک کلمه دیگرى هم اجازه می‌خواهم عرض کنم آقاى دکتر متین دفترى پیشنهادى فرمودند راجع به مدارس کشاورزى و طب در پیشنهاد گذاشتند مرکز استان‌ها مرکز استانى ممکن است یک اشکالى براى ما تولید کند فرض کنید استان رشت است قزوین و قم هم جزء استان رشت است (صحیح است) شاید ما احتیاج داشته باشیم در قزوین دانشکده کشاورزى تأسیس بکنیم (برزین - در همدان) این ممکن است اسباب اشکال براى ما بشود این را استدعا می‌کنم تصحیح بفرمایید.

دکتر متین دفترى - بنده عضو کمیسیون هستم اجازه می‌خواهم توضیح بدهم.

رئیس - اصلاً وارد نیست آقا و پیشنهاد خرج است.

دکتر مجتهدى - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم ..

رئیس - بر طبق چه ماده‌اى؟ چون در آیین‌نامه هست که هر کس اخطار داشت باید ماده‌اش را ذکر کند.

دکتر مجتهدى - بر طبق ماده 83.

رئیس - بفرمایید.

دکتر مجتهدى - اخطار بنده این بود که می‌خواستم عرض کنم که پیشنهاد بنده چه فرقى داشت با پیشنهاد آقاى حائرى‌زاده و ببنده اجازه داده نشد که توضیح بدهم ولى آقاى حائرى‌زاده که پیشنهادشان مربوط نبود توضیح دادند و من نفهمیدم چرا پیشنهاد بنده وارد نبود.

رئیس - شما پیشنهاد کردید که رتبه و پایه داده بشود هیچ وارد نبود اصلاً قرائت هم نمی‌شد بکنند ایشان پیشنهاد کردند براى دانشسراى مقدماتى و چون مربوط به دانشگاه است ممکن است ولى نمی‌شود دانشسرا هم یک جایى ساخته شود به همین جهت آن هم قبول نشد.

دکتر مجتهدى - پس بنده عرضى ندارم.

فولادوند - ماده 83 آقاى دکتر مال نطق قبل از دستور است.

حاذقى - خوب همین طورى یک چیزى فرمودند.

دکتر مجتهدى - بفرمایید که این نظامنامه را چاپ بکنند بدهند به دست ما بنده حفظ نیستم نظامنامه را.

دکتر معظمى - اجازه بفرمایید آقاى دکتر زنگنه یک مطلبى را در آخر مخالفت با پیشنهاد فرمودند. که می‌بایستى به مقام ریاست عرض کرده باشم و آن راجع به کلمه مراکز استان‌ها بود توضیح دادند که آقاى دکتر متین دفترى پیشنهاد کردند که حتماً باید براى مراکز باشد ولى بعداً ممکن است براى دانشکده کشاورزى اشکالى شود این را توضیح بدهید که اسباب اشکال نشود.

دکتر متین دفترى - همه مراکز استان‌ها که در پبشنهاد بنده هست و مانع نظر آقاى وزیر فرهنگ نیست مطابق قانون تقسیمات کشور استان یک مرکز رسمى قانونى است مراکز استان یعنى شهر‌هاى عمده استان (صحیح است)

وزیر فرهنگ - اگر این طور باشد بنده موافقم.

فولادوند - آقاى دکتر اجازه بدهید مراکز را حذف بکنند.

وزیر فرهنگ - حذف آن بهتر است.

4. تنفس و تشکیل مجدد مجلس

رئیس - یک ربع ساعت تنفس داده می‌شود. بعد هم آقایان تشریف بیاورند.

(در این موقع چهل دقیقه به ظهر تنفس داده شد و مجدداً یک ربع به ظهر مجلس تشکیل گردید)

حاذقى - بنده یک تذکر نظامنامه‌اى دارم مطابق ماده 72.

رئیس - آن که شما بلدید منشى‌ها هم می‌دانند اگر اکثریت نشد آن ماده قرائت می‌شود من الان منتظرم که اگر اکثریت شود رأى بگیریم و اگر

+++

اکثریت نشد جریمه خواهند شد.

حاذقى - آقاى رئیس بنده توضیحم را عرض نکردم که جنابعالى عصبانى شدید اجازه بفرمایید توضیحم را عرض بکنم.

نمایندگان - اکثریت است.

5 - تصویب لایحه تأسیس دانشگاه در شهرستان‌ها

رئیس - رأى گرفته می‌شود به قانون دانشگاه شهرستاها با تبصره‌ها و اصلاحات و پیشنهادهایی که شده و مورد توجه واقع گردیده آقایانى که موافقند قیام کنند. (اکثریت برخاستند) تصویب شد با اصلاح استان‌ها تصویب شد آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى - بنده یک عرض مختصر داشتم و آن اینست که خواستم از آقایان استدعا کنم همان طورى که لایحه غله جزو دستور است آقایان آن را مطرح بفرمایند (صحیح است) چون جمع‌آورى غله در پار‌ه‌اى از شهرستان‌ها شروع شده است یک تذکر هم دادند آقاى صدر‌زاده راجع به لوله‌کشى‌ها یک سوءتفاهمى شده بود راجع به معافیت از حقوق گمرکى براى لوله‌کشى شهر‌ها (صحیح است) چون در آن تاریخى که این قانون از مجلس گذشت یک مقدار از لوله‌هایی که براى شهر تهران و شیراز به گمرک آمده بود و هنوز از گمرک مرخص نشده بود به این مناسبت اشکال داشت که اداره گمرک براى آنها معافیت قائل بشود مطابق قانونى که از مجلس شوراى ملى گذشته و موافقتى که دولت کرد براى لوله‌کشى شهرها از نقطه‌نظر بهداشت شهرها و مخصوصاً کمک کردن به اشخاص خیرى که در راه این کار سعى کرده کمک به مردم شهرها بکنند دولت هم یک کمکى کرده باشد خواستم این تذکر را داده باشم که اگر آقایان هم موافق هستند آنچه که به عنوان لوله‌کشى شهرها آمده است به گمرک از تاریخى تعیین شده بود که موجب باشد آن هم معاف شوند (صحیح است) بدیهى است که مقصود از لوله‌‌هاى منظور براى لوله‌کشى است و اگر براى ساختمان و سیمان باشند آنها معاف نخواهند بود (صحیح است)

نورالدین امامى - همه موافقیم آقا.

رئیس - آقاى وزیر دادگسترى لایحه‌اى دارند میدهند بعد غله مطرح می‌شود.

6. تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى - چون تقویت قوه قضائیه و ایجاد امنیت قضایى مورد نظر هیئت دولت و علاقه افکار عمومى می‌باشد و این امر تأمین نمی‌شود مگر آن که از یک طرف مقام قضاوت از هر گونه نگرانى مصون باشند و در موقع قطع و فصل دعاوى از وجدان و موازین عدالت تبعیت نمایند و از طرف دیگر لازم است مرجع صالحى تعیین گردد تا قضایى که متخلف و غیرصالح براى تصدى مقامات قضایى تشخیص شوند مورد تعقیب و مؤاخذه واقع گردند (صحیح است) و در صورت اقتضا دست آنها از مقام شامخ قضاوت کوتاه شود و همچنین براى این که قضات قادر باشند وظیفه سنگین و پرمسئولیت خود را با اطمینان خاطر از لحاظ تأمین حداقل معاش انجام دهند و ضمناً جهت عملى کردن این منظور پاره‌ای از مواد قانون استخدام قضات محتاج به اصلاحاتى بود لذا براى اجراى این اصول لایحه ضمن 48 ماده پیوست تنظیم و براى تصویب تقدیم می‌گردد. خواستم استدعا کنم که هر چه زودتر به کمیسیون مربوطه ارجاع شود.

دکتر بقایى - یک تبصره هم اضافه بفرمایید که اگر قاضى برخلاف دستور رأى داد به دو سال حبس محکوم بشود.

8. طرح گزارش مربوط به مازاد غله

رئیس - گزارش کمیسیون دارایى راجع به مازاد غله مطرح است آقاى رحیمیان مخالفید؟

رحیمیان - بنده مخالفم.

رئیس - آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور - اجازه بفرمایید اصلاحى شده در ماده واحده بنده تقدیم می‌کنم اصلاح مختصرى است در این ماده واحده با موافقت آقاى وزیر دارایى شده که این ماده اصلاح شده‌اش را بنده تقدیم می‌کنم که مورد شور واقع بشود.

رئیس - پیشنهاد اصلاحى قرائت می‌شود. (ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - وزارت دارایى می‌تواند تا میزان سه برابر گندم و یک برابر جو مالیاتى که براساس ممیزى که طبق قانون مالیات املاک اربابى از 1305 تا 1313 به عمل آمده مازاد از مالکین و مستأجرین مطالبه و قیمت آن را مطابق نرخ رسمى پرداخت نماید و نیز وزارت دارایى می‌تواند استثنائاً در سال 1328 در نقاط حاصلخیز کشور که محصول خوب باشد میزان مازاد را تا پنج برابر گندم و سه برابر جو مالیاتى ترقى داده و قیمت آن را به نرخ رسمى پرداخت نماید سهم زارع از پرداخت مازاد معاف است و خرده‌مالکین هم که بهره مالکانه آنها از یک هزار کیلو تجاوز نخواهد نمود از پرداخت مازاد معاف می‌باشند و مالکین مکلف مستند در تاریخى که براى تحویل جنس هر یک از نقاط وزارت دارایى تعیین و اعلام خواهد نمود جنس تعهدى را تحویل و در صورت تأخیر و یا عدم تحویل مشمول جرایم قانونى که آیین‌نامه آن بر اساس آیین‌نامه اسناد رسمى از تصویب کمیسیون قوانین دارایى و کمیسیون دادگسترى مجلس شوراى ملى خواهد گذشت خواهند بود مالکین املاکى که ممیزى نشده است مطابق آخرین تعهدى که بابت مازاد غله داشته‌اند در سال جارى باید مازاد خود را پرداخت نمایند. تبصره پنج قانون 2 دوازدهم مصوبه 29 فروردین 1328 از تاریخ تصویب این قانون ملغى می‌شود.

رئیس - آقاى رحیمیان.

رحیمیان - باید عرض کنم قبل از شهریور اداره تثبیت غله ایجاد شد براى این که به کشاورزان و خرده‌مالکین کمک بشود و مظنه گندم را تثبیت بکند و از طرف دیگر هر گاه در یکى از نقاط دیگر کشور کمبودى بشود به آن نقاط گندم برسانند و این به نفع کشاورزان و به نفع خورده‌مالکین مى‌باشد (صحیح است) ولى بعد از شهریور اداره تثبیت غله را به نام اداره غله و نان تشکیل دادند این اداره غله و نان براى مردم این کشور به جز ایجاد مشکلات و به جز صرف کردن مبالغ خیلى زیاد و به جز سوء ادارى و هرج و مرج نتیجه دیگرى براى این کشور تاکنون نداشته است (صحیح است) تا این که در سال 1327 سى و پنج میلیون تومان ضرر غله و نان براى مردم این کشور ایجاد کرده‌اند و با بودجه ادارى آن که بنده اطلاعات کاملى ندارم و از بعضى از آقایان هم سؤال کردم و آنها هم اطلاع نداشتند شاید در حدود 15 میلیون تومان باشد که در واقع اداره غله و نان براى این کشور پنجاه میلیون تومان تمام می‌شود در صورتی که نه نان خوبى به مردم داده شده است و نه این که هیچ فردى از افراد این کشور به واسطه بیم کم بودن نان شب راحت به سر برده است (صحیح است) با این ضرر 50 میلیون تومان صد هزار تن به قیمت فعلى می‌خرند سى میلیون تومان و اگر حالا از این دویست هزار تنى که آقاى وزیر دارایى فرمودند بیشتر احتیاج نداریم اگر صد هزار تن آن را به مردم مجانى می‌دادند تازه ضررش سى میلیون تومان می‌شد با آن قیمتى که خریدند و با آن قیمتى که به مردم داده‌اند در عین حال مجانى هم نبوده و براى این کشور پنجاه میلیون تومان ضرر بوده است (مکى - پنجاه میلیون تومان هم سوءاستفاده کرده‌اند) چون وقت زیادى ممکن است براى مخالفت نباشد و به عقیده بنده امسال که گندم از خارج خریده‌اند اگر چنانچه صد هزار تن از خارج خریدارى بکنند وقتى که صد هزار تن از خارج خریدارى شد و این مالیاتى که چهار برابر گرفته می‌شود اگر به عقیده بنده مردم را آزاد بکنند به همان قیمتى که از خارج خریدارى می‌کنند براى خرده‌مالکین و زارعین همان قیمتى را که به بیگانه بارز می‌دهند همان قیمت را به مردم واگذار بکنند و اگر ملت ایران از یک طرف که پنجاه میلیون تومان ضرر می‌دهد بدون استفاده نامعلوم لااقل اطمینان هست که این پول به جیب ملت ایران رفته است ولى از یک طرف ما پنجاه میلیون تومان براى این کشور ضرر می‌دهیم و از طرفى نان این مردم تأمین نشده است و از طرفى هم به جز این که مردم در تحت فشار قرار بگیرند نتیجه دیگرى از این کار نبرده‌ایم (مکى - پنجاه میلیون تومان هم رشوه می‌گیرند) حالا این که وزارت دارایى می‌تواند علاوه بر مالیات مقرره تا میزان سه برابر گندم و یک برابر جو مالیاتى مازاد مالکین مطالبه و قیمت آن را مطابق نرخ رسمى پرداخت نماید و نیز وزارت دارایی می‌تواند استثنائاً در سال 1328 در نقاط حاصلخیز کشور که محصول خوب باشد میزان مازاد را تا 5 برابر گندم و سه برابر جو مالیاتی ترقی داده و قیمت آن را به نرخ رسمی پرداخت نماید این به عقیده بنده تا یک انداز‌ه‌اى صحیح است و مطلب روشن شده و تکلیفش معلوم است ولى آقایان می‌دانند که این کلمه به کار بردن تا پنج برابر گندم و سه برابر جو در نقاط حاصلخیز این ایجاد چه مشکلاتى در خارج خواهد شد (صحیح است) براى این که این صرفاً به عقیده بنده فقط براى هر نظرى که داشته باشند اینجا به جز این که مأمور غله و نان و آن کسانى که باید غله بدهند فقط روى گرفتن مبلغ رشوه (صحیح است) صرف وقت بشود نتیجه دیگرى براى این کشور نخواهد داشت (صحیح است) اولاً باید معلوم بشود که آن نقاط حاصلخیز کجا است تا مردم تکلیفشان روشن باشد و از طرفى میزان تا پنج برابر گندم و سه برابر جو در مقابل آن چهار برابر این به عقیده بنده یک اقدام خیلى شدید است و براى حیف

+++

و میل کردن غله و تولید هرج و مرج به جز این نتیجه‌اى عاید نمی‌شود و حالا نتیجه‌اش چه می‌شود بنده اطلاعى ندارم از طرفى در اینجا نوشته است سهم زارع از پرداخت مازاد معاف و خرده‌مالکین هم که بهره مالکانه آنها از یک هزار کیلو متجاوز نخواهد بود از پرداخت مازاد معاف می‌باشند، عمده مطلب در این جا است ولى میزان تا پنج برابرگندم و سه برابر جو هم البته شاید به ضرر مالکین باشد ولى روى اصل این که آنها البته با هم خواهند ساخت نتیجه‌اى گرفته نمی‌شود ولى در این قسمت که عرض کردم به ضرر خرده‌مالکین تمام می‌شود که غله را بیایند از خرده‌مالکین تأمین کنند (صحیح است) اگر یک کسى که در امور این کشور وارد نباشد این جور نظر داده باشد بنده از او گله‌اى ندارم ولى یک کسى که از اوضاع زارع و خرده‌مالکین اطلاع کامل دارد و می‌داند که زارع تقریباً در حدود شش الى ده خروار محصول سالیانه بر‌می‌دارد و خرده‌مالکین که او زراعت می‌کند و منتها پنج الى پانزده خروار بیشتر عایدات ندارد تفاوتش این است که زارع در زمین مرغوب ارباب زراعت می‌کند و خرده‌مالک به همان زمینى که دارد قناعت می‌کند بنابراین بیشتر از اینها که عرض کردم عاید او نخواهد شد بنابراین وقتی که شما سهم زارع را معاف بکنید و خرده‌مالکین را که از 5 الى پانزده خروار بیشتر عایدى نخواهد داشت از طرفى هر گاه نقاط حاصلخیز باشد باید هشت برابر هم بدهند در صورتی که ممکن است عایدى هم نداشته باشند بنابراین بایستى آن وقت تمام غله خودش را تحویل اداره غله بدهد و دست زن و بچه‌اش را بگیرد و از آنجا خارج بشود (صحیح است) این است نتیجه‌ای که براى خرده‌مالکین گرفته می‌شود به جز این چیز دیگرى عاید او نخواهد شد (صحیح است) در کشور‌هاى دیگر جدیت و کوشش می‌کنند که حتى‌الامکان طبقه خرده‌مالک روز به روز تقویت شود و وضعیت مالى آنها بهتر بشود ولى ما اینجا می‌خواهیم با این قانونى که از مجلس شورای ملى بگذرانیم و در سال گذشته هم ضرر بزرگى به خرده‌مالکین وارد شد ما می‌خواهیم این خرده‌مالک از نظر سیاست و مصلحت کشور مورد تقویت واقع بشود در صورتی که ما می‌خواهیم با این قانون آنها را از بین ببریم (صحیح است) سهم زارع را شما معاف می‌کنید آن وقت آن خورده‌مالکى که خودش زراعت می‌کند آن را باید بدهد یک خرده‌مالکى هست که در شهرها زندگى می‌کند و سهم خودش را می‌دهد در اینجا اگر چند خروار هم عایدش می‌شود بنده هم موافق هستم که از آن خرده‌مالک چون خودش زراعت نمی‌کند از آن گرفته بشود اعم از این که هزار کیلو عایدش بشود یا دو هزار کیلو اما خرده‌مالکى که خودش زراعت می‌کند و بیش از ده الى پانزده خروار محصول پارچه‌اى هم به دستش نخواهد رسید این از کجا باید زندگانیش را تأمین بکند آن وقت این خرده‌مالک بیاید به ضرر خودش گندم به شما بدهد که وضع نان شهرها را تأمین بکنید (حائرى‌زاده - نه تمام شهرها بعضى شهرها) از نقطه‌نظر عدالت بنده از جنابعالى استدعا می‌کنم به همان طریقى که در سال گذشته راجع به سه تن با این که عملى نشد ولى در عین حال بایستى این سهم خرده‌مالک باید از یک تن به سه تن تجاوز نکند که بنده پیشنهاد خواهم داد اما براى خرده‌مالکین که جنابعالى چند روز پیش از این بر علیه مالکین حرف زدید و امروز می‌بینم که این لایحه بر علیه خرده‌مالکین تنظیم شده است شاید هم از طرفى به نفع خرده‌مالکین باشد باز هم بنده عرض می‌کنم که فقط یک وسیله در این کشور هست و آن این است که صد هزار تن شما از خارج گندم خریدارى بکنید و این چهار برابر را هم از مردم بگیرید و بقیه را به قیمت آزاد تعیین کنید و آن پولى که شما به بیگانگان خواهید داد آن پول را به خرده‌مالکین بدهید از طرفى زندگى آنها هم تأمین خواهد شد و این ضرر ایران هم تا اندازه تشخیص و تعیین خواهد شد ولى با این وضع نه ضرر معلوم است و نه نفع آن در صورتی که سالى 50 میلیون تومان هم از این قسمت ما ضرر می‌دهیم دیگر بنده عرضى ندارم.

رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایى - گاهى اظهاراتى می‌شود که چون احصائیه در دست نیست ممکن است ایجاد یک سوء‌تفاهمى بشود مثلاً کلمه سى و پنج میلیون تومان ضرر سال 27 راجع به کار غله گفته شد اگر در اطراف آن توضیح داده نشود شاید آقایان تصور کنند که ما سالى 35 میلیون تومان ضرر می‌کنیم این طور نیست عرض کنم اداره غله چون مکلف است قیمت نان را در تمام مملکت ثابت نگه دارد و مملکت ما هم یک مملکتى نیست که از نقطه‌نظر محصول هر سال یکسان باشد (صحیح است) به این جهت از حیث این که نقاط حاصلخیز مملکت به طور کلى همیشه کجا است همان طور که در این لایحه پیش‌بینى شده است مشکل بوده و این اشکال موجب شده است که براى این که نان این مملکت را اداره غله تأمین بکند و به نرخ ثابتى نگه دارد خود آقایان رحیمیان می‌دانند معمولاً خراسان یکى از نقاط حاصلخیز مملکت است ولى سال‌هایی بوده است که براى خراسان گندم از کرمانشاه خریدارى و فرستاده شده است پس به طور کل نمی‌شود گفت خراسان حاصلخیز است آذربایجان معمولاً از نقاطى است که حاصلخیز است ولى سال‌هایی هم بوده است که از نقاط دیگر گندم براى آنجا فرستاده شده البته اصفهان یک قسم محصول دارد جا‌هاى دیگر هست که یک قسم محصول دارد یزد و کرمان کسر دارند نقاطى هست که به طور متوسط از ده سال می‌شود گفت نه سال حاصلخیز است مثل کرمانشاه و همدان و یک سال کسر دارد در این صورت این که آقایان می‌فرمایند اداره غله کسر دارد باید توجه بفرمایند الان آقایان وکلاى کرمانشاه و کردستان می‌دانند که گندم را ما تنى 290 تومان می‌خریم در تهران به نانوا می‌فروشیم تنى 220 تومان، این موضوع را از نانوا‌هاى تهران تحقیق بفرمایید کرایه‌اى می‌گیرند از کرمانشاه به تهران از قرار هر تن کیلومترى دو قران و خرد‌ه‌اى این تفاوت یعنى ضررش را بالاخره باید از کجا داد این تفاوت را اداره غله خواهد داد اما این که می‌فرمایند 50 میلیون تومان این اشتباهى است که آقایان می‌کنند به قانون دو دوازدهم بودجه توجه بفرمایید در هر سالى که مجلس بوده است ضرر غله را در بودجه منظور کرده‌اند و در بعد از سال 1325 که مجلس فترت بوده است این مبلغى که ضرر اداره غله بوده در هر سالى بیشتر از هشت نه میلیون منتها یازده میلیون تومان بوده است (رحیمیان - سال گذشته 35 میلیون تومان بوده است) توجه بفرمایید این بحساب نرفته در عرض این سه سال و در قانون دو دوازدهم هم درباره اداره غله تصریح دارد سال 1325 و 26 و 27 اختیار داده است به دولت که 35 میلیون تومان پس از این که بیلان اداره غله بسته شد به حساب قطعى بگذارند پس این 35 میلیون تومان مال یک سال نبوده آن وقت شما می‌گویید 15 میلیون تومان ضرر بودجه دارد 50 میلیون تومان هم رشوه گرفته‌اند و این ارقام روى هم رفته ضرر اداره غله است دستگاه اداره غله یک دستگاه انتفاعى نیست یعنى غله را می‌خرد مخارج حمل غله را می‌دهد مخارج اداره غله را م‌یدهد و جمعاً می‌گوید این قدر مخارج اداره غله است یعنى ده میلیون تومان ضرر دارد بنابراین مخارج ادارى هم درد براى این که در بودجه مملکتى یکشاهى براى اداره غله منظور نشده پس این رقمى که ذکر شده این یک اداره غیر انتفاعى نیست مخارج خرید غله مخارج کرایه مخارج کارمند مخارج جمع‌آورى تمام اینها را رویش می‌کشد در خرید گندم تفاوت قیمت که به نانوا می‌فروشند تفاوت آن را حساب می‌کنند و می‌گویند این قدر اداره غله ضرر دارد با این ارقامى که توضیح دادم ممکن است جنابعالى تشریف بیاورید به وزارت دارایى و بنده تمام این حساب‌ها را براى شما می‌آورم ملاحظه بفرمایید که 35 میلیون تومان براى یک سال ضرر ندارد براى 3 سال 1325 و 26 و 27 است و صریحاً بنده عرض می‌کنم اما این که می‌فرمایید دولت به همان قیمتى که به بیگانه پول می‌دهد اینجا هم به مردم بدهد خیلى بنده ممنون می‌شوم که آقایان این را قبول بفرمایید و تصدیق بفرمایید الان گندم تنى 17 لیره سیف خرمشهر وارد می‌شود گندم تنى 220 تومان اجازه می‌فرمایید از مردم بخریم (بعضى از نمایندگان - خیر، خیر) بنده باید یک قسمتى را براى آقایان توضیح بدهم و صرفنظر از این که هر آدم عاقلى می‌خواهد احتیاجات یک سال خانه‌اش را تأمین کند ولى وقتى ندارد چه بکند بنده خیلى دلم می‌خواهد که سه خروار گندم یا برنج بخرم براى تا آخر سال بگذارم توى خانه‌ام و تا آخر سال راحت باشم ولى وقتى ندارم چه باید بکنم شب بشب نوکر بنده‏ می‌رود نیم من برنج می‌خرد می‌خورم، صد هزار تنى که می‌فرمایید یا مخارج در حدود دو میلیون لیره می‌شود و باید دو میلیون لیره خرج کنیم اضافه بر آن ما یک چنین اجاز‌ه‌اى را نداریم که از بودجه جارى مملکت برداریم و صرف این کار بکنیم و تازه صد هزارش براى مصرف مملکت کم است ولى یک مشکل بزرگترى که آقا توجه ندارید و بنده مجبورم توضیح بدهم در کار هست آقایان متوجه هستند که بعد از جنگ خواربار عمومى دنیا تحت کنترل در آمد یعنى گندم و جو و قند و شکر را تحت کنترل در آورده‌اند براى چه؟ براى این که نگرانى جنگ همیشه در دنیا بوده است شاید هم نباشد دولت آمریکا و دولت انگلیس اکثر محصولاتى که مورد احتیاج آن‌ها است براى مدت 8 ماه دیگر در دسترس خود دارند و ذخیره کرده‌اند براى این که اگر روزى خداى نکرده جنگ شد و زمینه کسر باشد در

+++

مضیقه نباشد یک کمیته خواربار جهانى تشکیل می‌شود مرکب از سى و چند دولت که دولت ایران هم در آن کمیته شرکت کرده و اگر دولت ایران شرکت نمی‌کرد به او اجازه نمی‌دادند که چهل هزار تن غله بخرد امروز روزى نیست که به آسانى بشود گندم بخریم باید آن کمیسیون نظارت خواربار جهانى اول تشخیص بدهد که مملکت ایران احتیاج دارد یا ندارد (باتمانقلیج - اساساً ما براى چه باید بخریم) وقتى که دید مملکت ایران محتاج گندم است به توسط نمایندگانى که دارد کما این که نسبت به 40 هزار تن پارسال که دولت خواست آنها تصدیق کردند کسر مصرف ایران را تشخیص دادند بعد اجازه دادند که ایران می‌تواند این مقدار گندم بخرد حالا هم باید تصدیق کنند و به عقیده بنده هیچ مصلحت نیست که مملکت خودش گندم داشته باشد و ما عضو یک کمیته خواربار جهانى باشیم و نتوانیم تقاضاى خود را با دلیل ثابت کنیم و گندم بخریم من یقین دارم اساساً تا این که تشخیص داده نشود که دولت ایران احتیاج به خواربار دارد هیچ مملکتى اجازه فروش گندم بایران نخواهد داد یعنى ما نمی‌توانیم بخریم هر قدر هم پول بدهیم پس این که گفته می‌شود می‌رویم صد هزار تن گندم از خارج می‌خریم و وارد مملکت می‌کنیم این کار ساد‌ه‌اى نیست آقایان باید توجه بفرمایند اما این که فرمودید مزاحمتى نسبت به مردم می‌شود بنده هم تصدیق می‌کنم این را از روز اول به آقایان گفتم بنده بالاى هیچکس قسم نمی‌خورم و سعى و کوشش من این است تماس مأمورین دولت را با مردم کم بکنم (احسنت) خیلى خوشوقتم که یک رئیس غله‌ا‌ى داشتیم با نهایت تأسف آمدند از دست ما گرفتند (صحیح است) که بسیار مرد شریفى بود (صحیح است) و خودم اقرار کردم که شاید مأمورین بدى هم باشند و این را باید اعتراف بکنم که در موقعی که در خراسان بودم در خراسان بنده دیدم که اشخاصی که باید گندم بدهند نه تنها نمی‌گذاشتند گندم را تحویل بدهند بلکه سایرین را هم می‌گفتند که گندم ندهید ولى همان اشخاص حالا دست دراز کرده‌اند به دولت که آقا دارد قحطى می‌شود آقا از خرمشهر آرد بفرستید براى مشهد (رحیمیان - چرا تعقیب نکردید؟) پس این را باید در نظر داشت بنده این را صریحاً عرض می‌کنم روز اول که این لایحه مطرح شد عرض کردم که براى هر وزیر دارایى هر دولتى یکى از مصیبت‌ها اداره غله است اگر امروز اداره غله نباشد تصور می‌فرمایید که دولت ناراضى می‌شود؟! بسیار راحت می‌شود ولى دولت یک وظایفى دارد همین امروز عرض می‌کنم که اگر دولت در تهران که روزى 250 تن گندم باید بدهد ندهد بنده اینرا صریحاً عرض می‌کنم که سه روز دیگر در تهران نان یک من 6 تومان خواهد شد آیا آقایان مصلحت می‌دانید که یک عده مردمى که گندم ندارند یک قسمت‌هایی که همیشه در زحمت هستند ما گندم براى آنها نفرستیم براى این که اداره غله دخالت نکند و مردم هر کارى دلشان می‌خواهد بکنند این وظیفه دولت نیست؟ (صحیح است) دولت نمی‌تواند از این وظیفه صرفنظر کند یا اگر امروز مثل همه جاى دنیا که عقیده بآزادى این قبیل اعمال دارند و معتقدند که دولت نباید در این کار مداخله کند الان به واسطه همین پیش آمد احتمالى جنگ در این کارها مداخله می‌کنند آقایان اطلاع دارند هنوز در انگلستان جیره‌بندى است بى‌جهت که این کار را نمی‌کنند آنها می‌دانند که مملکت و مردم خودشان را باید حفظ کنند براى یک روز مبادا اما این لایحه‌اى که از کمیسیون گذشته نظر آقایان هست که دولت یک پیشنهادى کرده که اگر وزارت دارایى یا دولت مورد اطمینان هست که انشاء‌الله هم خواهد بود اقلاً بتواند دستش باز باشد براى جمع‌آورى غله (کشاورز صدر - همان مقررات پارسال را تجدید کنید) ملاحظه بفرمایید ما این تشخیص را دادیم که این دولت یا هر دولت دیگرى که مسئول این مملکت هست باید نان مردم را تأمین کند حساب کردیم ناچار در هر سال باید دویست هزار تن غله از خود مملکت دربیاورند پیشنهاد کردیم به این ترتیب با میزانى که پارسال پول می‌دادیم اجازه بدهید که دولت تعهد بگیرد و گندم جمع‌آورى کند این لایحه که در مجلس مطرح شد بعضى از آقایان پیشنهاد کردند و حتى در کمیسیون دارایى که خوب است همین طور که براى مالیات املاک مزروعى یک زمین‌هاى در نظر گرفته شده روى همان نظریه هم مازاد غله را از مالکین بگیرند چون این نظر آقایان با نهایت حسن نیت بود و تماس مأمورین با مردم هم کمتر بود خودم موافقت کردم (رحیمیان - این هشت برابرش تماس زیاد فراهم می‌کند) بعد وقتى که رفتیم حساب کردیم با آن اداره مسئولش گفت آقا روى این حسابى که کردید ما پنجاه هزار تن گندم در این مملکت می‌توانیم جمع‌آورى کنیم روز اول شهریور ماه هم خواهید دید ما یک انبار خالى در مقابل مصرف گندم خواهیم داشت به همین جهت من آمدم تقاضا کردم همین اختیار سابق دولت تمدید شود و یک لایحه‌اى براى آن تقدیم شد ولى آقایان موافق بودند که برود در کمیسیون روى آن شور بشود دولت هم موافقت کرد چندین جلسه این موضوع در کمیسیون مطرح شد رئیس اداره غله آمد اندازه غله معین شد بالاخره از نتیجه‌اى که حساب کردند آنجا و نتیجه‌اى است که در کمیسیون دارایى مجلس به عمل آمده است اما در این که این نقاط حاصلخیز کجا باشد در کمیسیون هم توضیح دادم و حالا من حضور آقایان عرض می‌کنم تشخیص این که نقاط حاصلخیز کجا است این کار مشکل است آقایان زارعی هستید ملاک هستید اطلاع دارید مادامی که گندم درو نشده نمی‌شود گفت که یک منطقه مملکت حاصلخیز است یا نه چون در همان حوزه‌‌هاى جنابعالى در همان موقعی که مجبور هستند گندم را درو کنند در روز آخر یک آفاتى ممکن است بیاید و آن را از بین ببرد چه بسا ممکن است که آن قدر باران آمده است که زنگ زده و این از نقاط حاصلخیز خارج شده است (صحیح است) پس اگر ما بخواهیم بگوییم که همدان از نقاط حاصلخیز است خداى ناکرده ممکن است تا روز برداشت محصول صدمه‌اى وارد شود و بدون جهت ما گفته‌ایم نقاط حاصلخیز ضمناً دیروز یکى از آقایان به من یک پیشنهادى داد و گفت جزو پیشنهادات می‌خواهم بدهم من گفتم موافقم به همین جهت که اختیارات مأمورین کمتر باشد پیشنهاد کردیم که نقاط حاصلخیز به تشخیص کمیسیونى در محل مرکب از فرماندار یا استاندار رئیس مالیه، رئیس عدلیه یا رئیس کشاورزى دو نفر معتمد محلى تعیین شود اگر همچون چیزى باشد بنده قطع دارم که گندم براى مملکت جمع‌آورى می‌شود (رحیمیان - همین را قبول کنید بنده هم قبول می‌کنم) به این جهت این پیشنهادی که یکى از آقایان در نظر داشت بکند بنده الان عرض می‌کنم موافقم براى این که اشکال آقا هم رفع می‌شود براى نقاط حاصلخیز آن وقت حتماً هم ما ننوشتیم که پنج برابر این بسته به اهمیت محل است ما نوشتیم تا 5 برابر براى این که دستمان باز باشد شاید آن کمیسیون گفت که اینجا چهار برابر باشد ما هم مسئول حفظ انتظام و نان مملکت هستیم نان از آن قسمت‌هایی است که در وضعیت عمومى مردم خیلى مؤثر است اگر نان مردم را در دسترس آنها نگذاریم در تمام کشور صورت خوبى پیدا نخواهد کرد این مقدمه را باید بنده عرض کنم که در سابق که در وزارت مالیه بودم اداره غله تحت نظر ما بود یک وقتى گندم را از یک نقطه‌اى به نقطه دیگر مثلاً از کرمانشاه به خراسان بردیم حساب کردیم دیدیم ضرر می‌کند پیشنهادى به اعلیحضرت فقید کردیم که در تمام مملکت نان یک شاهى گران شود ایشان قبول نکردند خیلى هم متغیر شدند و گفتند که در تمام مملکت اگر نان گران بشود همه چیز بالا می‌رود دولت باید ضرر بدهد و این اداره براى انتفاع نیست این سابقه در اداره غله هم هست خود بنده آن وقت می‌دانستم و حال هم بر طبق آن عمل خواهد شد بنابراین لایحه با این طریق که تهیه شده است من خیال می‌کنم‏ مورد ایراد نیست و این خیلى بهتر از آن نظرى است که سابق دولت داشته است با آن وضعیت که از اشخاص تعهد بگیرد و این تعهد را اجرا بکند و اگر کسى نداد او را حبس بکنند توقیف بکنند زجرش بدهند این یک وضع خوبى نیست و یک اختیارات وسیعى می‌خواهد که خود من هم مصلحت نمی‌دانم براى این که اطمینان به کارمندان دولت ندارم (صحیح است) اما وزارت دارایى و خرده‌مالکین (رحیمیان - عمده اینجا است) بنده عرض کردم خرده‌مالک در ایران بنده که ملک ندارم در ایران املاکى که هست اکثر املاک این مملکت خرده‌مالک است (صحیح است) اگر ما بخواهیم بگوییم خرده‌مالک هم معاف است که هیچ چیز نداریم منتها ما حساب کردیم که براى خرده‌مالک یک حدى قائل بشویم که از این حد اگر بیشتر داشت از او گرفته شود آقایان توجه بفرمایید به آن خرده‌مالکى که سه خروار 5 خروار ده خروار گندم دارد با آن کسى که هزار خروار دارد به هر دو می‌گویند خرده‌مالک براى این که اصلاح شده است که اگر ده شش دانگى مال یک کسى شد می‌گویند مالک کل و اگر این ده شش دانگى سه دانگش مال این باشد یا دو تا سه دانگى مال این باشد می‌گویند خرده‌مالک است و بعد هم ما حساب کردیم و دیدیم که روى مقدار املاکى که در ایران هست و خرده‌مالکین هم جزء آنها است اگر مقدارى که خرده‌مالکین آن را دارند کسر بشود چون گندم ما کسر می‌آید ناچاریم از خارج بخریم و آن وقت خریدن از خارج هم آن مضار را دارد و آن مشکلات را دارد پارسال ما یک کسرى داشتیم و کسر ما هم کاملاً مسلم شده بود که توانستیم بخریم ولى حالا خریدن گندم از خارج خیلى مشکل است به این جهت بنده خیال می‌کنم با این ترتیبى که پیشنهاد شده و من قبول کردم و با این توضیحاتى که دادم خیال می‌کنم که اگر آقایان توجه

+++

بفرمایند مخصوصاً در این موقعى که در گرمسیرات گندم به دست آمده است شاید کمکى خواهد بود به جمع‌آورى غله (احسنت - احسنت)

رئیس - آقاى ابوالقاسم امینى پیشنهاد کفایت مذاکرات کرده‌اند که قرائت می‌شود.

رئیس - آقاى امینى.

ابوالقاسم امینى - بنده چون می‌بینم مخالفى هست توضیح می‌دهم و الا احتیاجى به توضیح ندارد. این مطلب از دو جهت ضرورى است که حل بشود یکى این که محصول به دست آمده و وزارت دارایى باید جمع‌آورى بکند و دیگر این که این قانون در کمیسیون دارایى مطرح شود و آقایان وزرا همه آمدند و این بحث‌ها را شنیدند و توضیحاتى هم دادند که آقایان هم مسبوق شدند و قانع شدند.

رئیس - آقاى فولادوند (کشاورز صدر - آقاى رئیس بنده که قبلاً مخالفت کرده بودم) قبلاً که نمی‌شود مخالفت کرد و اجازه را نمی‌شود کتبى گرفت باید وقتى پیشنهاد شد اجازه گرفت.

فولادوند - اگر منظور این باشد که کسى بیاید اینجا صحبت کند بنده نوبتم را به شما می‌دهم و اگر منظور رعایت مالکین باشد که فرق نمی‌کند یا بنده صحبت کنم یا جنابعالى عرض می‌کنم که چند موضوع را در این لایحه بنده ایراد دارم و معتقدم که این میزان مذاکره در مجلس کافى نیست. اول این که مجلس در یک ماه پیش رأى داد شأن مجلس اقتضا می‌کند وقتی که یک رأیى داد و متوجه شد که هنوز عملى نشده که معلوم بشود که این کار غلط بوده رأى خودش را خراب نکند (صحیح است) اقلاً صد و سى و شش نفر وکیل به میزان یک قاضى صلح که حکم می‌دهد و حکمش تا عیبش معلوم نشود این را خراب نمی‌کند و نمی‌شکند وکلاى مجلس هم روى رأیشان بمانند. ما آقا ملاحظه کردیم از روزى که اداره غله در این مملکت تأسیس شده است مردم در عذاب و آتش هستند (صحیح است) مأمورین نادرست اداره غله مردم را به جان آورده‌اند (صحیح است) شهرها همیشه نان نداشته‌اند بنده الان قوانینى هست که نشان آقایان می‌دهم و اقعاً متأسفم که چرا توجه نمی‌کنند. ما قانون در این مملکت داریم که براى قاچاق تا اعدام مجازات دارد هر دفعه وزارت مالیه لایحه‌اى می‌آورد که در سرحدات زود گندم می‌رسد و اگر این قانون را نگذارید تمام گندم ایران از مملکت خارج می‌شود بنده الان قانون اینجا ارائه می‌دهم خدمت آقایان که ما قانون براى قاچاق داریم قانون براى بدبده داریم براى بدحساب داریم این چه معنى دارد آقا؟ موضوع دیگر این است که ملاحظه کنید در تمام امور دولت این طورى است شهردارى اسفالت خیابان را به مزایده می‌گذارد می‌نویسد که آقا بایستى که حداقل پیشنهادى مترى 5 تومان باشد پنج هزار تومان هم به صندوق ودیعه بدهید فلان عمل را هم بکند سابقه هم داشته باشد آن وقت آخرش می‌نویسد شهردارى در رد و قبول پیشنهادات مختار است چرا دیگر مختار است آقا اینجا این می‌تواند پدر مردم را در بیاورد شما رأى دادید که وزارت مالیه بتواند سه برابر بگیرد الان بگویید 5 برابر ده برابر بگیرد دیگر دو تا اینجا عیب در این ماده پیشنهادى گذاشته شده یکى نقاط حاصلخیز یکى می‌تواند تا 5 برابر بگیرد یک مأمور وارد می‌شود در یک ده بدبخت بیچاره می‌گوید آقا من از این می‌تواند می‌خواهم استفاده کنم و از شما 5 برابر بگیرم و تا یک مبلغ کثیرى از آن خرده‌مالکین نگیرد دست از سر آنها برنمی‌دارد (صحیح است) آقایان چرا در تهران الان یک میلیون نفر جمعیت هست؟ به خدا در ولایات مردم به ستوه آمده‌اند چهار نفر توى این مملکت دو هزار تا پنج هزار خروار گندم دارند بقیه که ندارند بقیه همه فقیر همه خرده‌مالک همه بیچاره‌اند والله بچه‌هایشان ستر عورت ندارند هر چیزى پیدا می‌کنند مأمور دولت بالا سر اینها است اگر مملکت ایران منحصر است به تهران ما حرفى نداریم به خدا دو سال سه سال دیگر شما باید گندم از آمریکاى جنوبى وارد کنید الان هم که مشغول هستید این کلمه حاصلخیز را از اینجا حذف کنید بنده مخالفم با کفایت مذاکرات یکى از جهت این می‌تواند و یکى از جهت این موضوعی که اداره غله نقاط حاصلخیز را تشخیص می‌دهد و چند تذکرى دارم پیشنهاد اصلاحى هم کرده‌ام بنده عرض می‌کنم وزارت دارایى باید این مأمورین بدعمل و بدسابقه‌اش را دیگر به جان مردم نیندازد آقا یک عده مأمور وزارت مالیه و اداره غله راه این عایدى را گرفته‌اند و هر سال به این گونه مأموریت‌ها می‌روند بنده از جناب آقاى وزیر مالیه استدعا می‌کنم از این صاحب‌منصبان درستکار و باشرف مانند آقاى اشترى مانند مأمورین باشرف دیگر مانند آن ایمانى که در کرمان انجام وظیفه می‌کند آنها را بفرستد بازرسى چرا هر روز این مأمورین نادرست و دزد می‌روند سر مردم (مکى - اشترى منتظر خدمت است) و خلاصه بنده عرضم این است که این می‌تواند بایستى برداشته شود و خرده‌مالکین را هم بایستى که رعایت بکنند و بنده از جناب آقاى امیر تیمور با نهایت ارادتى که دارم به ایشان تعجب می‌کنم چرا یک رأیى را که ما بیست روز پیش دادیم ایشان موافقت کردند عوض بشود.

رئیس - نسبت بپیشنهاد آقاى امینى راجع به کفایت مذاکرات رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) مورد توجه واقع نشد. الان هفت دقیقه دیگر به وقت مانده چون یک ربع تنفس بوده هفت دقیقه دیگر وقت داریم بفرمایید آقاى اردلان.

اردلان - بنده خواستم به مقام ریاست عرض کنم که این ساعت مجلس حداقلش سه ساعت است و الا اگر موضوع مهمى باشد می‌توانم تا چند ساعت هم بنشینم و مذاکرات خودمان را تمام کنیم ولى حالا هیچ کس گوش نمی‌دهد.

رئیس - شما صحبتتان را بکنید آقایان هم گوش می‌دهند.

اردلان - ... بنده موافق با این لایحه هستم و از جناب آقاى گلشاییان وزیر دارایى شخصاً تشکر می‌کنم که این قانون زمان جنگ را جانشینش یک چنین لایحه تقدیم مجلس نموده‌اند آقایان ببینند که چه بوده و حالا چه دارد می‌شود در قانون سابق که دولت سابق آورد و از مجلس گذراند حق حبس و تبعید و توقیف و همه چیز را براى مأمورین دولت قائل شده بودند و جناب آقاى وزیر دارایى موافقت فرمودند که همان میزان غله‌اى که مورد احتیاج دولت است ما جمع‌آورى می‌کنیم بدون این که در حقیقت تماس زیادى با مردم این کشور داشته باشند اما بنده خواستم این را عرض کنم که بعضى از آقایان در مجلس مثل این که عنوان فرمودند که اداره غله در مملکت لازم نباشد بنده بکلى عقیده‌ام مخالف این است و آن روزى هم که اداره غله در مملکت ما تأسیس شد به منظور کمک براى کشاورزان کشور بود زیرا گندم خودشان را در بازار عرضه می‌کردند و خریدارى نداشت دولت آمد این اداره را به وجود آورد که کشاورزان ایران که تمام سال زحمت می‌کشند و در موقع خرمن محصول خودشان را عرضه می‌کنند یک اشخاصى از آنها به قیمت بخس می‌خرند و بعد به خود آنها به قیمت گران‌ترى می‌فروشند و اداره غله وجودش از این حیث مفید است که هر سال قیمت غله را تعیین می‌کند و زارعین می‌توانند مطمئن باشند محصولى که به دست می‌آورند دولت به یک قیمتى از آنها خریدارى می‌کند بنابراین وجود اداره غله اصلاً براى مملکت مفید است منتهایش راجع به قیمت گندم همیشه بحث هست که دولت به چه نرخى بخرد این یک موضوع علیحده است و ما در کمیسیون قوانین دارایى نشستیم این موضوع را با کمال دقت مطالعه کردیم و گفتیم که جزو جمع مالیاتى که از روى آن ماخذ جمع‌آورى غله پایه‌اش گذاشته شده در سال 47 هزار تن گندم و بیست هزار تن جو دارد و فرض ما این بود که گفتیم یک برابر جو و چهار برابر گندم بگیریم چهار ضرب در چهل و هفت هزار تن می‌شود 188 هزاران گندم و بیست هزار تن جو و وقتى که یک مدتى این طور عمل شد تمام مؤدیان مالیاتى متوجه می‌شوند که تا آن میزانى که مالیات باید بپردازند چقدر هم تعهد غله باید بدهند بنابراین موقع جمع‌آورى غله از حوادثى که این چند سال اخیر بوده و موجب شکایت عموم مردم ایران شده بکلى تغییر می‌کند و به وضع ثابت در‌می‌آید و دیگر یک هیئتى به نام کمیسیون تشخیص در شهرستان‌ها نمی‌رود و مزاحم مردم هم نمی‌شود که میزان مازاد غله‌اش چقدر است و این را زیاد بکنند یا کم بکنند بلکه به یک وضع ثابتى این قضیه تشخیص شده و تعیین می‌شود هر کس از هر دهى که دارد فرض بفرمایید که ده خروار جزو جمع مالیاتى دارد میداند که سى خروار هم باید تعهد غله بدهد بنابراین می‌آید به اداره دارایى چهل خروار تحویل می‌دهد سى خروار را پولش را می‌گیرد و ده خروار هم بابت مالیات می‌دهد بنابراین هیچ گونه نگرانى از این حیث وارد نیست بلکه بعکس کلیه آن نگرانی‌هایی که سابق بود که به موجب قانون زمان جنگ براى جمع‌آورى غله دولت اقدام می‌کرد بکلى از بین رفته و یک وضع ثابتى پیدا کرده این از بهترین لوایحى است که ما می‌توانیم به آن رأى بدهیم بعضى از آقایان نمایندگان من‌جمله جناب آقاى سلطان‌العلماى بروجردى به بنده یک یادداشتى مرقوم فرمودند که نواقصى در این قانون به نظرشان رسیده است که یک قسمت عمده اش را جناب آقاى وزیر دارایى خودشان رفع فرمودند ولى اینجا نوشته شده است که باید مازاد غله را تحویل اداره دارایى بدهند ولى ایشان فرمودند که ممکن است که این محل‌ها دور باشد مثلاً از کردستان باید ببرند به کرمانشاه بدهند این

+++

ظلم است بنده عرض کردم که در کمیسیون قوانین دارایى مذاکره کردیم و در آیین‌نامه هم پیش‌بینى کردیم که از حدود بخش نباید تجاوز بکند در هر بخشى دولت باید یک انبار غله‌اى به وجود بیاورد.

8 - 9 - اسامى اعضای منتخب از شعب براى شرکت در کمیسیون دادگسترى - موقع جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - تأمل بفرمایید آقاى اردلان عده کافى نیست وقت هم گذشته است خسته شده‌اند و مجلس را از اکثریت انداخته‌اند (دکتر بقایى - وقت گذشته است) آقایان تأمل بفرمایید الان اکثریت حاصل است و چون وقت گذشته است مجلس را ختم می‌کنیم روز پنجشنبه به واسطه عید مبعث تعطیل است مجلس روز یکشنبه دنباله همین قانون مازاد غله است و بعد هم آقاى نخست وزیر تقاضا کرده‌اند که قانون کار هم جزء دستور مجلس قرار گیرد شش نفر از شعب انخاب شده‌اند براى کمیسیون دادگسترى قرائت می‌شود که آقایان شرکت کنند در این کمیسیون. آقاى دکتر امینى از شعبه اول آقاى نورالدین امامى از شعبه دوم آقاى دکتر متین دفترى از شعبه سوم آقاى مهدى ارباب از شعبه چهارم آقاى مامقانى از شعبه پنجم آقاى دکتر بقایى از شعبه ششم آقایان باید شرکت بکنند در کمیسیون دادگسترى در جلسه آینده مطابق نظامنامه مصوبه دو نفر منشى هم انتخاب خواهد شد.

(مجلس سه ربع بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى - رضا حکمت

شماره 585/ د               روز و دستور جلسه آینده             4 - 3 - 1328

نظر به ماده 92 آیین‌نامه داخلى مجلس شورای ملى روز و ساعت تشکیل جلسه آتیه و دستور آن براى درج در روزنامه رسمى ذیلاً تنظیم و ایفا می‌گردد:

روز تشکیل جلسه آینده - یکشنبه هفتم خرداد ماه 1328

ساعت تشکیل جلسه - دو ساعت و سه ربع قبل از ظهر

دستور جلسه:

1. بقیه شور در لایحه جمع‌آورى مازاد غله.

2. لایحه راجع به مقررات هواپیمایی کشور.

3. لایحه قانونى آموزش و پرورش مجانى و اجبارى.

4. قانون اصلاح قانون تأسیس دانشگاه.

5. قانون معافیت ماشین‌‌هاى کشاورزى از عوارض گمرکى.

6. قانون مالیات‌ها.

و انتخاب دو نفر منشى هیئت محترم رئیسه.

اداره دفتر مجلس شورای ملى.

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294482!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)