کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 164 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 13 تیر ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - قرائت دو فقره تلگراف واصله از شبستر و شیراز

3 - بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز خرسندى از حسن جریان عمل جراحى اعلیحضرت همایون شاهنشاهى‏

4 - بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر جلالى - گیو - صدر میرحسینى.

5 - گزارش آقاى اردلان راجع به اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت‏

6 - تقاضاى تعقیب و طرح دو فقره لایحه قبلى به وسیله آقاى معاون وزارت دارایى‏

7 - بقیه مذاکره در طرح قانونى راجع به اسناد مکشوفه شرکت سابق نفت‏

8 - طرح گزارش راجع به اجازه استخدام افراد شهربانى‏

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 164

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 13 تیر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - قرائت دو فقره تلگراف واصله از شبستر و شیراز

3 - بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز خرسندى از حسن جریان عمل جراحى اعلیحضرت همایون شاهنشاهى‏

4 - بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر جلالى - گیو - صدر میرحسینى.

5 - گزارش آقاى اردلان راجع به اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت‏

6 - تقاضاى تعقیب و طرح دو فقره لایحه قبلى به وسیله آقاى معاون وزارت دارایى‏

7 - بقیه مذاکره در طرح قانونى راجع به اسناد مکشوفه شرکت سابق نفت‏

8 - طرح گزارش راجع به اجازه استخدام افراد شهربانى‏

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت نه و سه ربع صبح به ریاست آقاى جواد گنجه (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه گذشته قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى. صفوى. دولتشاهى. محمدعلى مسعودى. آصف. دکتر معظمى. بوداغیان. اردلان. خسروانى. افشار. غلامرضا فولادوند. طاهرى. امیرقاسم فولادوند. محمد ذوالفقارى. صالح. دکتر بقایى. مکى. طباطبایى. دکتر شایگان.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: محمودى. خاکباز. قهرمان. خسرو قشقایى. سنندجى. امینى و تولیت. ابتهاج. آشتیانى‌زاده. حاذقى. رضوى. سلطانى. جواد مسعودى. اکبر.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: منصف. شوشترى. نصرتیان. رفیع. ثقه‌الاسلامى. پیراسته. سالار بهزادى. صدر میرحسینى. معین‌زاده.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: هراتى. تیمورتاش. دکتر مصباح‌زاده.

نایب رئیس - نسبت به ه صورت جلسه اعتراضى هست؟ آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. بنده در این صورت جلسه مطالبى را که جلسه قبل عرض کردم البته مورد سؤال عده‌اى قرار گرفته‌ام که ناچارم این معنى را توضیح بدهم.

گرچه مطلب را با تمام صراحت و موقع که به عنوان ماده 90 استفاده کردم عرض کردم به جناب آقاى وزیر کشور سوء تفاهم شده، من عرض نکردم پرونده‌سازى گفتم وقتى خود جنابعالى می‌فرمایید هنوز ما ندیدیم و وزیر دادگسترى هم مى‌فرماید ما هنوز این اسناد را ندیدیم و در صورتى که ندیدیم نمى‌توانیم گواهى کنیم ما هم این معنى را نمى‌توانیم به طور تنجیز بگوییم. این اصل مطلب بود و ضمناً استفاده می‌کنم و استدعا می‌کنم از مقام ریاست در طرح‌هاى سه فورى ... مکرر راجع به موضوع نفت آقاى دکتر مصدق اینجا اظهار فرمودند روزى سیصد هزار لیره ضرر می‌خورد خدا را شاهد می‌گیرم موضوع از بین رفتن جنگل‌ها ضررش خیلى بیش از نفت است مازندران و دشت گرگان دارد به کلى از بین می‌رود خواستم این طرح را توجه بفرمایید که زودتر مطرح شود.

نایب رئیس - آقا در اطراف صورت مجلس بفرمایید

شوشترى - یک موضوعى هم که می‌خواستم عرض کنم کمیسیون محاسبات مجلس مدتی است منتظر است که بودجه سال جارى مجلس را بیاورند. باید مجلس را مدل قرار بدهید سرمشق قرار بدهید براى دولت الان مدتى است که ما معطل هستیم هى می‌رویم مى‌نشینیم، نمى‌آورند. وقتى مجلس بودجه خودش را تعیین کرد آن وقت مى‌تواند به دولت فشار بیاورد که بودجه سال جارى را بیاورد و استدعا دارم آقایان نمایندگان محترم توجه بفرمایند و موافقت بفرمایند که طرح جنگل‌ها مطرح بشود بلکه وضعیت مملکت را به خواست خداوند از این صورت بیرون بیاوریم.

نایب رئیس - بودجه مجلس تهیه شده و در دست تقدیم است و در اولین فرصت مطرح می‌شود آقاى فقیه‌زاده.

فقیه‌زاده - پریروز از طرف مقام ریاست ابلاغ شد که جلسه امروز و سایر جلسات ساعت 9 زنگ زده می‌شود و امروز قبل از ساعت 9 عده از آقایان شرفیاب شدند و حاضر بودند متأسفانه امروز دیرتر از همیشه زنگ زده شد. استدعا مى‌کنم جلسات را مرتب بفرمایید.

نایب رئیس - اگر ملاحظه بفرمایید در تمام صورت مذاکرات همیشه موقع تشکیل جلسات ساعت 9 تذکر داده شده ولى جلسه در آن موقع تشکیل نشده و این را باید آقایان توجه کنند. امروز در ساعت 9 فقط سى نفر از آقایان در مجلس حاضر بودند خواهش مى‌کنم آقایان خودشان این نکته را توجه بفرمایند آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - بنده در همین زمینه که آقاى فقیه‌زاده تذکر دادند می‌خواستم

+++

عرض کنم می‌خواستم به مقام ریاست عرض کنم که حالا تابستان است و ساعت 5 صبح آفتاب می‌زند و از جلسه بعد هم که دیگر ماه رمضان نیست به نظر بنده ساعت 8 صبح جلسه را تعیین بفرمایید که ما سر ساعت 8 و نیم بیاییم در جلسه بنشینیم و کارمان را انجام بدهیم، سر ظهر هم خاتمه پیدا کند و هر کس حاضر نشد مقام ریاست او را مطابق آیین‌نامه جریمه کنند. (صحیح است؟)

نایب رئیس - آقاى اردلان‏

اردلان - عرض کنم که در صورت جلسه اسم بنده را غایب با اجازه نوشته‌اند و مقام ریاست اطلاع دارند که بنده براى اجراى قانون ملى شدن نفت بع خوزستان رفته بودم و حالا براى عرض گزارش استدعا مى‌کنم که به بنده وقت التفات بفرمایید که گزارشم را عرض کنم.

نمایندگان - موافقیم.

نایب رئیس - آقاى امامى‌اهرى‏

امامى‌اهرى - در صورت مجلس جلسه گذشته یک اغلاطى هست که بنده آنها را اصلاح می‌کنم مى‌دهم به تند نویسى فقط در مورد توجه جناب آقاى وزیر فرهنگ و انجام درخواست دانشجویان دانشکده پزشکى تبریز لازم است این تذکر داده بشود که جناب آقاى دکتر جهانشاه صالح رئیس دانشکده پزشکى تهران به منظور کمک به دانشکده پزشکى تبریز و دانشجویان آنجا پیشنهاد کرده‌اند که در ایام تعطیل دانشکده پزشکى تهران با کلیه لوازم و وسایل و لابراتوار در اختیار آنها گذاشته شود و اساتید اینجا به آنها کمک بکنند و در این مورد هم لازم است که از جناب آقاى دکتر صالح تشکر بکنم، (شوشترى - ما هم تشکر مى‌کنیم)

نایب رئیس - آقاى دکتر هدایتى‏

دکتر هدایتى - در عرایضى که بنده در جلسه گذشته کردم غلط‌هایى هست اجازه بفرمایید اصلاح کنم.

نایب رئیس - اصلاح کنید بدهید به اداره تند نویسى. آقاى جمال امامى‏

جمال امامى - بنده در صورت جلسات مجلس گذشته و مجلس قبل توضیحاتى دادم چون در خارج مثل همیشه غلط منعکس شده است ناچارم توضیح بدهم.

عرض کنم که خداوند حس تشخیص را از یک ملتى نگیرد و همین طور حس انصاف را. چون وقتى حس تشخیص را گرفت یک جامعه‌اى همیشه غلط قضاوت مى‌کند و وقتى حس انصاف را گرفت همیشه مغرضانه.

ما در جلسه قبل و جلسه ماقبل اینجا راجع به این مدارک و اسناد چه گفتیم؟ شخص من چه گفتم؟ آقاى دکتر فاطمى تشریف داشتند وزرا هم تشریف داشتند گفتم که اگر یک دولت انقلابى هستید مى‌خواستید این مدارک را در معرض افکار عمومى بگذارید، صلاح و اصلح این بود که تمام مخبرین جراید، تمام مخبرین جراید خارجى و داخلى را دعوت بکنید و در این کار شرکت بدهید

من که دفاع از مخبرین جراید کردم گفتم در اختیار یک دسته و صنف معینى قرار ندهید این سوء ظن ایجاد مى‌کند و گفتم اگر یک دولت غیر انقلابى هستید این را به یک مرجع مطمئنى واگذار بکنید تا به مرحله نهایى قضایى خودش برسد. من نمی‌فهمم آقایان مخبرین جراید طرح سومى دارند که از این مطمئن‌تر باشد؟ بعضى از روزنامه‌ها باز برداشته‌اند به من فحش داده‌اند که این می‌خواهد این اسناد از بین ببرد ...

نایب رئیس - آقاى امامى راجع به صورت جلسه بفرمایید.

جمال امامى - این صورت جلسه است.

نایب رئیس - مربوط به صورت جلسه نیست‏

جمال امامى - هست. به سر شما صورت جلسه است، این طور قلب می‌کنند (با ارائه یک روزنامه) این آقا دکتر است برداشته و نوشته است که جمال امامى می‌خواهد این مدارک را از بین ببرد. من عرضم را چطور توضیح بدهم جز این که اعتراض بکنم در صورت جلسه؟ این آقاى دکتر کافى اگر اینجا هست یا نیست به او بگویید که آقا یک طرح سومى شما ابداع بکنید بدهید که من بدهم به مجلس. من عقلم بیش از این نرسید. شما که عقل‌تان می‌رسد بدهید ضمناً من از آقاى دکتر فاطمى گله‌مندم. من به ایشان یک روز ضمن پاسخ عرض کردم که معاون نخست‌وزیر هستید شما دیگر روزنامه‌نگار نیستید و عضو جبهه ملى نیستید شما مأمور مجلسید و باید مراعات مجلس را بکنید و مراعات موقعیت خودتان را بکنید. شما نباید بردارید اینجا بنویسید توضیحات وزراى کشور و دادگسترى گویا بیشتر از این جهت ادا شده است که روى آتش تشنج و ناراحتى بعضى افراد که بی‌تابى از خودشان نشان مى‌دادند آب سر پاشیده باشند. این بیان شما نیست شما این را امروز نمى‌توانید بنویسید، دیروز مى‌توانستید بنویسید اما امروز معاون نخست‌وزیر نباید این را بنویسد.

نایب رئیس - آقاى کهبد

کهبد - بنده هم اصلاحاتى دارم که می‌دهم به اداره تند نویسى‏

نایب رئیس - بسیار خوب آقاى معدل راجع به صورت جلسه است؟

معدل - بنده مى‌بینم که وقتى صورت جلسه طرح مى‌شود بسیارى مذاکرات مختلف مى‌شود که خارج از صورت جلسه است (صحیح است) و این موضوع مربوط به این است که مذاکرات قبل از دستور محدود است و نمایندگان یک اظهاراتى دارند که نمى‌توانند بگویند و ما پیشنهاد کردیم که به آن سه نفر اجازه داده بشود که هر کدام نوبت‌شان را بتوانند به یک نفر دیگر هم بدهند که هر جلسه 6 نفر صحبت بکنند و از هیئت رئیسه تمنا داریم که در این باب تجدیدنظر بکنند. (صحیح است)

2 - قرائت دو تلگراف واصله از شبستر وشیراز.

نایب رئیس - با موافقت آقایان نطق‌هاى قبل از دستور را شروع مى‌کنیم ولى قبلاً دو تا تلگراف رسیده است که براى استحضار مجلس قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

جناب آقاى نخست‌وزیر رونوشت جناب آقاى جواد گنجه در این موقع خلع ید بیگانگان از منابع نفت ایران این بنده محمود بهرامى نقدا ده هزار ریال تقدیم مى‌نمایم. استدعا محل پرداختم را امر به تعیین فرمایید جاناً و مالاً تا آخرین نفس در انجام این امر مبارک براى فداکارى حاضر است.

از شیراز - جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر محبوب رونوشت توسط صدرزاده به مجلس شوراى ملى جامعه فارغ‌التحصیلان دانشسراهاى فارس موفقیت آن جناب را در راه عملى کردن آمال ملى صمیمانه تبریک عرض، آمادگى افراد جامعه را براى هر گونه فداکارى در احراز موفقیت کامل به استحضار می‌رساند. خلیلى.

3 - بیانات آقاى نایب رئیس دایر به ابراز خرسندى از حسن جریان عمل جراحى اعلیحضرت همایون شاهنشاهى.

نایب رئیس - قبل از شروع به نطق‌هاى قبل از دستور خواستم به استحضار آقایان نمایندگان محترم برسانم به طورى که مستحضر هستید اعلیحضرت همایونى از چند وقت به این طرف دچار کسالتى بودند که اخیراً محتاج به عمل جراحى شده‌اند و از قرار خبرى که رسیده امروز صبح بحمدالله عمل جراحى خیلى خفیف بوده و بیشتر از یک آپاندیست نبوده است و البته همه خواستار سلامت ایشانند و همان طور که در تمام مجالس دیروز و دیشب دعاى سلامتى ایشان را کردند ما هم از خداوند متعال شفاى عاجل ایشان را خواستاریم (صحیح است)

4 - بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر جلالى - گیو - صدر میرحسینى.

دکتر جلالى - مقدمت وظیفه ملى خود مى‌دانم که از خداوند متعال مسئلت نمایم تا شفاى عاجلى ذات شاهانه را عطا فرماید و از این موهبت قلب ملت ایران را قرین مسرت فرماید مذهب و سلطنت دو متکاى محکم و مؤثر ملت می‌باشد و جاى بسى مباهات است که پادشاه ما حفظ رعایت کامل اصول مذهبى را فرموده و در احترام و ایمان به مبانى مقدسه سرمشق سایر افراد است و نیز موجب نهایت سپاسگزارى است که جامعه روحانیت در اتحاد و اتفاق مردم و مساعدت و پشتیبانى از شاه و ملت کمال علاقه و فداکارى مى‌نماید بى‌مناسبت نمی‌دانم از مواعیظ و نصایح و اندرزهایى در این ماه صیام از طرف وعاظ و خطباى شهیر مذهبى و میهن پرستى که در این موقع به خصوص کمال لزوم را داشته در اتفاق و اتحاد وظیفه مهمى را عهده‌دار بوده قدردانى نمایم و از یکى از مفاخر مازندران جناب آقاى فلسفى واعظ شهر تنکابنى که در اجراى این امر و اتحاد و اتفاق و هدایت مردم بینى و بین الله پایه عمل را به سر حد امکان رسانیده تشکر نمایم و از خدا بخواهم که وجود این رجال ما را حفظ و حراست فرماید وجود و تراکم امور مهمى که در ماه‌هاى اخیر در این کشور براى استیفاى کامل حقوق ملت به منصه ظهور رسید جا و انصاف نبود وقت گران‌بهاى مجلس شوراى ملى را از صرف وقت در این امر نمود و چون در ضمن این هدف مقدم هستیم به چند کلمه قناعت مى‌کنم و اصلاحات لازمه به وقتى مى‌گذارم که به خواست بارى تعالى در این امر حیاتى و اقتصادى که استیفا کامل حقوق ملت ایران از شرکت ممنوعه نفت است با وحدت کامل ملت و مجلس فراهم آید

وضع بهداشت و فرهنگ مازنداران فوق‌العاده‌اى به تجدیدنظر و توجه مخصوص دارد و با این که اینجانب در تمام مدت نمایندگى سعى نموده‌ام در تمام نقاط آن حوزه تا آنجا که میسر است وضع بهداشت لااقل رفع احتیاج کند معهذا چناچه آرزو دارم هنوز نواقص بی‌شمارى دارد و با آن که رئیس بهدارى استان دوم آقاى دکتر امینى راد کمال جدیت مراقبت در این امر مى‌نماید وضع مازندران باز از نظر پزشک و بالاخص دارو در کمال عسرت است شاید بعضى نقاط یک سال است که فاقد دارو آن هم

+++

دارویى که در درجه اول لزوم طبى است مى‌باشد باید تشکر کنم که به امر اعلیحضرت همایونى اداره املاک کمک شایان فوق‌العاده در بسیارى از نقاط مازندارن نموده و با دستور اخیر شاهانه در سایر نقاط نیز اداره املاک و مخصوصاً جناب آقاى شادمان کمال همکارى و مساعدت مى‌نمایند ولى باز چناچه باید رفع احتیاجات عادى نمى‌شود در کمیسیون سازمان برنامه ...

نایب رئیس - آقاى دکتر جلالى قدرى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظه عمده کافى شد) بفرمایید.

دکتر جلالى - بیست میلیون ریال براى تأسیس و تهیه آسایشگاه‌هاى معلولین معین نمودیم و با آن که در شمال شاید پنجاه درصد به این بیمارى مبتلا مى‌باشند و اگر آمار معلولین بیمارستان‌ها و آسایشگاه‌هاى تهران را از نظر بگذرانیم شاید 40 درصد بیماران مردم شمال می‌باشند مع‌الوصف سازمان برنامه محلى براى مازندران در نظر نگرفته با آن که در صورت جلسه کمیسیون برنامه مطرح است که اینجانب متذکر شدم که لازم است ثلث مبلغ بیست میلیون ریال لااقل به مازندران تخصیص داده شود معلوم نیست در سازمان چه خبر است و چرا توجه به اصول نمى‌شود من نمی‌دانم چه اصرارى است که پول ما به صورت مختلفه حیف و میل شود در کمیسیون برنامه گذشته ما سه سوکمیسیون تشکیل دادیم یکى اجرایى یکى پرسنلى و یکى براى رسیدگى به امور گذشته دو کمیسیون اول کارشان را تا آنجا که میسر بود و وقت اجازه داد انجام دادند ولى نفهمیدیم رسیدگى به کارهاى گذشته سازمان به کجا رسید دزدى‌هاى کلان گذشته در بوته فراموشى افتاد و معلوم نشد 266 میلیون سازمان به کدام چاهى سرنگون شد حالا هم که راحت شدند و هرچه می‌گوییم پولى در بساط نیست حصه شهرستان‌ها سرگرمى خوبى براى آقایان نمایندگان بود یکى از همکاران هم حوزه اینجانب هر وقت اسم حصه شهرستان‌ها و سایر امور سازمان مى‌کردیم مى‌خندید و می‌گفت این حرف‌ها شوخى است حالا مى‌بینم که راست می‌گفت و ما تازه کار بود جناب آقاى سلطان هم یک یادداشتى التفات فرموده‌اند در مورد بروجرد که بنده خودم هم شاهد و ناظر بودم به قدرى اشکال و زحمت فراهم کردند که حد ندارد و یک دینار از حصه شهرستان‌ها را نمى‌خواهند بپردازند در مورد بهداشت ناگزیرم از خدمات فوق‌العاده آقاى دکتر فرمانفرماییان و دکتر سعادت و مهندس نخعى در امر سیاسى ضد مالاریا کمال تشکر را داریم زیرا چون مازندران از این نظر بیش از همه نقاط کشور در زحمت بوده به ما محبت فرمود و اولین کاروان خود را بدان جانب روانه فرمودند و نیز از جناب آقاى دکتر مشعوف که براى بیماری‌هاى واگیر و‌ تلقیح واکسنC.S .B به مازندران کمال علاقمندى فرمودند و اولین دسته را به بابل گسیل فرمودند نهایت تقدییر و تحسین نمایم وضع فرهنگ مازندران محتاج به یک کودتا و اصلاحات اساسى است و با این که رئیس فرهنگ فعلى آقاى فقیهى را مرد لایق و مسلمان و فاضلى مى‌دانم و سایر رؤساى فرهنگ شهرستان‌ها در حد خود از بذل کمال فداکارى خوددارى نفرموده‌اند ولى از جناب آقاى دکتر سنجابى وزیر فرهنگ که در پاکى و علاقه به کار و کاردانى ایشان کاملاً ایمان داشته و روز به روز تزاید مى‌یابد تمنا دارم دستور فرمایند در این موقع که کلاس‌هاى مدارس کار خود را به پایان رسانیده از آقایان رؤساى فرهنگ محل دعوتى به عمل ‌آید و ترتیب صحیحى براى سال تحصیلى آتى اتخاذ شود و با امر شاهانه دایر به واگذارى و یا فروش آبینه املاک مورد نیاز فرهنگ که در رامسر صادر فرمودند بلکه بتوانیم امسال لااقل پنجاه دبستان افتتاح کنیم در سال قبل هم با مساعدت مالکین محل و کمک شایان رؤساى فرهنگ در بابل و آمل و شهسوار قریب به بیست دبستان افتتاح گردید.

از نظر عمومى در اینجا برخود لازم و واجب مى‌دانم از کمک‌هاى گذشته جناب آقاى مهندس شریف‌امامى و کمک‌هاى فوق‌العاده‌اى که جناب آقاى مهندس مصدق هم اکنون فرموده و مى‌فرمایند و ثمره فعالیت فوق‌العاده این مدت نمایندگى یعنى ساختمان راه هراز که الساعه در دست کار و در کمال شدت پیش می‌رود صمیمانه تشکر نمایم و با وضع مالى کنونى کشور جناب آقاى وزیر دارایى و آقاى مهندس حامى و مهندس شالچیان کمال تسهیل و تسریع فرموده‌اند کمال شکرگزارى را نمایم.

وضع عمومى مازندران به علت کمى آب که در این سال حاصل گردید بسیار بد و بعضى از دهات به کلى فاقد محصول مى‌باشند و با این که رئیس کشاورزى مازندران کمال فداکارى را نموده و جاى نهایت قدردانى از مشارالیه مى‌باشد لازم است دولت فکرى در این مورد نماید و سعى کند که پس از رفع نیاز عمومى محصول صادر شود و مقررات دیگرى فراهم آورد که مضیقه متصوره حاصل نگردد و از نظر اوضاع و احوال استان دوم وسائل اصلاحات و رفع نواقص را فراهم آورد تلگرافاتى هم در مورد امر سرباز گیرى رسیده که سه روز قبل تقدیم آقاى معاون وزارت جنگ نموده‌ام و تمنا دارم هر چه زودتر در نور و آمل و بابل دستور فرمایند و در خاتمه لازم مى‌دانم توجه دولت را به وضع اجتماعى مازندران توجه داده و تمنا کنم به جناب آقاى سیاح استاندار استان دوم را که با کمال علاقه و ایمان به اصلاح امور مشغول است کمال پشتیبانى و تقویت و تسهیل و تسریع در تقاضاى ایشان شود امیدوارم از خود گذشتگى و فداکارى همکاران و وکلاى مازندران موجب شود که تا حدى در این امور موفقیت حاصل گردد شاید بیلان مدت نمایندگى خود را بتوانیم در برابر مردم مازندران به صورت مطلوبى عرضه نماییم (احسنت)

نایب رئیس - آقاى گیو

ارباب گیو - آقایان نمایندگان عظام با این که جماعت زرتشتى احساسات میهن پرستى و ایران دوستى را از اجداد و نیاکان خود به ارث برده و فداکارى و جانبازى در راه ایران را از فرایض ملى و مذهبى خود مى‌داند و با این که به شهادت سوابق درخشان تاریخى ایرانى براى حفظ وطن و استقلال و حامیت سرزمین مقدس اجدادیش بذل مال و جان را ناچیز مى‌شمارد و با این که زرتشتیان ایران همواره اثرات این میراث اجدادى خود را به منصه ظهور و ثبوت رسانیده است از این رو به اطمینان این حقایق مسلم نمى‌خواستم با توضیح واضحات وقت گران‌بهاى مجلس را اشغال نموده باشم ولى در اثر فشار احساسات زرتشتیان ایران ناگزیرم در این موقع که با مجاهدت و پشتکار نمایندگان محترم مجلسین و با همت و شهامت جناب آقا دکتر مصدق نخست‌وزیر با تدبیر و با پشتیبانی و اتحاد و یگانگى ملت هوشیار ایران در تحت حمایت ذات اقدس اعلیحضرت همایون شاهنشاهى افتخار و سعادت ملى شدن صنعت نفت نصیب ایرانیان گردیده و با پاره شدن زنجیر اسارت اقتصادى ایران حق حاکمیت و استقلال ایرانیان نیز تحکیم و تقویت یافته و آینده امید بخشى را به ایرانیان مژده می‌دهد در این مکان مقدس مترجم احساسات و اظهارات قاطبه زرتشتیان بوده و با کمال افتخار به عرض برسانم که زرتشتیان ایران همیشه و على‌الخصوص در این هنگام آمادگى خود را براى خدمتگزارى و فداکارى در راه ایران عزیر اعلام داشته و موفقیت و پیروزى نمایندگان معظم مجلسین و جناب آقاى دکتر مصدق پیشواى محبوب و سعادت و رستگارى ایران و ایرانیان را از پرودگار یکتا و توانا درخواست دارند (احسنت)

نایب رئیس - آقاى صدر میرحسینى.

صدر میرحسینى - عرایض بنده امروز در خصوص اوضاع کشاورزى و کشاورزان استان هشتم است. استان هشتم از لحاظ خواربار همیشه یک رقم عمده‌اى صادرات نشان می‌داد ولى چند سال است که این رقم عمده را کرمان واردات خواربار داشت آن هم از خارج البته این کمبود غله یک عللى داشته که علت آن همیشه به دولت‌هاى گذشته عرض شده و اینک هم من لازم می‌دانم که علت این کمبود غله را به دولت جناب آقاى دکتر مصدق عرض بکنم. علت این کمبود غله عدم علاقه‌اى است که از طرف مالکین نسبت به زارعین نشان داده می‌شود. انتظار مى‌رفت که قانون تعیین میزان بهره مالک و زارع به صورت اجرا در بیاید و یک توازنى در اوضاع فراهم بیاید که موجبات رفاهیت کلیه طبقه زارع فراهم بشود که بتوانند به عمل خودشان ادامه بدهند بدبختانه توجهى نسبت به این امر نشد (شوشترى - و نمی‌شود) همچو که آقاى شوشترى مى‌فرمایند و نمی‌شود. چرا نمی‌شود نمی‌دانم؟ علت اصلى این است که یک نفر زارع به طور متوسط بیش از چهار خروار غله در سال عایدش نمی‌شود این چهار خروار غله به قیمت معمولى بیش از 360 تومان ارزش ندارد یک فرد زارع خودش و دو نفر را حداقل حساب کنم در سال با 360 تومان که روزی یک تومان باشد بایستى امرار معاش بکنند. هیچ مقدور نیست براى یک همچو فردى که بتواند عائله خودش را اداره بکند محال است (صحیح است) چون تکافو نمی‌کرد این مبلغ و مالک هم به این امر توجهى نکرد و هر قدر فریاد زد و به جایى نرسید ناچار شد عوامل زارعتى را که داشت فروخت و از کرمان خارج شد و از صف تولید کننده خارج شد و آمد در صف مصرف کنند و نه تنها تصور کنید که این شامل استان کرمان است نه. این امر در تمام ایران مجرى شد به واسطه همین عدم علاقه به طبقه کشاورز که طبقه اصلى این کشور را تشکیل می‌دهد امروز همه آمده‌اند در صف مصرف کننده و خیل بیکارى را تشکیل داده‌اند دولت براى طبقه کارگر قانون وضع کرد و براى توازن کار بین کارگر و کارفرما قانون را اجرا کرد ولى براى این طبقه اصلى تولید کننده که می‌بایستى خواربار کشور را تأمین کنند اصولاً به فکر نیفتاده (صحیح است) و معلوم نیست که چه صورتى پیدا می‌کند براى این کار. اگر درست توجه بکنید کشور ایران که یک کشور فلاحتى بوده امروز محتاج است برود خوار بار از کشور‌هاى بیگانه

+++

و هنوز هم به فکر نیست که به این طبقه اصلى و به این طبقه تولید کننده کمک بشود و یک راهى را در پیش بگیرند که مایه حیات و ادامه کار این طبقه موجود بشود رفته رفته، روز به روز در اثر همین عدم توجه کاهش فاحشى در کشاورزى و تولید غله در تمام ایران به عمل آمد پیش از اینها یک قنواتى داشت ایران که در اثر همین وضع دیگر قنوات درست نشد و زارعین کارشان را از دست دادند و سطح زراعت پایین آمد و روز به روز این عمل هم محسوس است و هیچ کس هم به فکر نیست علاقه ندارند که به این طبقه یک کمکى بکنند و قانونى وضع کنند

نایب رئیس - آقاى صدر میرحسینى یک قدرى تأمل کنید اکثریت نیست (پس از لحظه‌اى اکثریت حاصل شد) بفرمایید

صدر میرحسینى - بنده از عموم آقایان نمایندگان محترم استدعا دارم به این موضوع حیاتى یک توجه بیشترى مبذول بفرمایند و همه آقایان جداً از دولت با وحدت کلمه بخواهند که هر چه زودتر آیین‌نامه قانون تقسیم بهره مالک و زارع و اساسنامه آنها را تهیه بکند و تقدیم مجلس بنماید و آن را به موقع اجرا بگذارد قانونى که 12 سال پیش براى تقسیم بهره زارع و مالک به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده هنوز به موقع اجرا گذاشته نشده است این فقط تنظیم یک اساسنامه لازم دارد و هیچ مانعى براى اجراى این قانون جز تنظیم اساسنامه نیست چرا اساسنامه این را دولت‌هاى گذشته تنظیم نکردند و به مجلس نیاوردند و به موقع اجرا در نیامد؟ براى این که نمی‌خواستند حالا هم شاید نخواهند ولى یک وقت می‌بینید که با یک تصویبنامه کارهاى بزرگى را انجام مى‌دهند ولى یک قانونى مهمى را اجرا نمی‌کنند مسئول کسیت؟ دولت‌هاى گذشته مسئول بودند ولى انتظار داریم که دولت جناب آقاى دکتر مصدق به آن موضوع اساسى توجهى کنید مخصوصاً استان هشتم که وضعش خیلى بد است و روز به روز محصول غله رو به کاهش است و زارعین که طبقه تولید کننده هستند از صف تولید کننده خارج مى‌شوند و به صف مصرف کننده وارد می‌گردند بایستى یک توجه عاجلى مبذول بدارند باز عرض می‌کنم جناب آقاى دکتر فاطمى توجه بفرمایید جنابعالى معاون آقاى نخست‌وزیر هستنید عرایض ما را توجه بفرمایید بنده چند جلسه قبل عرض کردم که دولت‌هاى گذشته نسبت به استان کرمان توجهى نداشتند اصلاً اسم استان هشتم از تمام وزارتخانه‌ها حذف شده اسمى برده نمى‌شود هزار نامه و شکایت بلکه بیشتر ما به دولت نوشتیم که لااقل مبارزه با مالاریا را در استان هشتم انجام بدهید براى تمام نقاط کشور مأمورینى براى مبارزه با مالاریا تعیین شدند و معرفى شدند غیر استان هشتم ما مراجعه کردیم مذاکره کردیم که براى کرمان دارو بفرستید هنوز نفرستاده‌اند چرا توجه نمی‌کنند؟ مگر اینها جزو ملت ایران نیستند؟ اگر مجزا هستند چرا نمی‌فرمایید که اینها مجزا هستند اگر هم جزو ایران هستند بفرمایید یک توجه بیشترى بکنند. کرمان مناطق مالاریا خیزش از همه جا بیشتر است دارو ندارد، داروخانه ندارد هیچ چیز برایش نمى‌فرستند توجه نمى‌کنند چرا توجه نمى‌کنند؟ بنده نمى‌دانم اگر کرمان خارج از کشور ایران نیست خواهش می‌کنم که بفرمایید اسم کرمان را روى میزهای‌شان بنویسند که در آینده بیش از این بى‌لطفى نسبت به کرمان نکنند کرمان مورد قهر طبیعت هست اگر دولت هم بی‌مهرى نسبت به او بکند دیگر تکلیفش معلوم است استدعا مى‌کنم که دولت یک قدرى به استان کرمان توجه بکند که تا از این وضع خارج بشود بلکه یک قدرى وضعیتش بهتر بشود همه چیز کرمان خراب است مخصوصاً اوضاع کشاورزى وضع کشاورزان در کرمان خیلى بد است همه ساله تعداد زیاد قابل توجهى از استان کرمان خارج مى‌شوند و مى‌آیند به تهران و در صف بی‌کاران وارد مى‌شوند و هر روز هم مزاحم دولت مى‌گردند (چند نفر از نمایندگان - همه جا این طور است) همه جاى ایران همین طور است نه تنها کرمان (احسنت، احسنت)

4 - گزارش آقاى اردلان راجع به جریان اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت و خلع ید.

نایب رئیس - مجلس وارد دستور مى‌شود قبل از این که آن لایحه پیشین دنبال شود نامه‌اى از هیئت مختلط نظارت در اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت رسیده است که قرائت مى‌شود و اگر آقایان موافقت فرمودند آقاى اردلان توضیحات‌شان را به عرض برسانند (صحیح است)

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى - جناب آقاى ناصرقلى اردلان نماینده محترم و عضو هیئت مختلط نظارت در اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت که از طرف این هیئت به اتفاق جنابان آقایان دکتر متین دفترى و حسین مکى براى نظارت در خلع ید از شرکت سابق به خوزستان رفته بودند اکنون براى دادن گزارش به تهران آمده و قریباً مراجعت خواهند نمود. از مقام محترم تقاضا دارد اجازه فرمایند آقاى اردلان شمه‌اى از جریانات مربوطه به مأموریت خود را در جلسه فردا صبح به استحضار مجلس شوراى ملى برسانند.

رئیس هیئت مختلط - اللهیار صالح‏

نایب رئیس - حالا با موافقت آقایان نمایندگان آقاى اردلان توضیحات‌شان را مى‌دهند (نمایندگان – موافقیم)

تیمورتاش - جناب آقاى رئیس این موضوع مطرح است یا ما باید فقط گوش بدهیم.

نایب رئیس - گوش مى‌دهید، آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان - با اظهار تشکر از موافقتى که آقایان محترم فرمودند بنده خواستم عرض بکنم در نامه‌اى هم که آقاى صالح به مجلس عرضه کرده‌اند معروض داشته است که بنده شمه‌اى از آنچه در این مسافرت پیش آمد به عرض آقایان برسانم امیدوارم که موجب ملالت آقایان نشود آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستند که در نهم اردیبهشت ماه امسال قانونى به تصویب مجلس رسید که دو سطر اول ماده دومش را بنده می‌خوانم که مجلس روشن بشود «دولت مکلف است که با نظارت هیئت مختلط بلافاصله از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران خلع ید بکند» بنابراین از طرف هیئت مختلط جناب آقاى دکتر متین دفترى سناتور محترم و جناب آقاى مکى و بنده انتخاب شدیم که مطابق ماده دوم این قانون نظارت بکنیم در اجرا خلع ید از طرف دولت هم سه نفر معین شده بودن آقایان مهندس بازرگان، دکتر على‌آبادى و مهندس بیات به نام هیئت مدیره موقت براى اجراى قانون ملى شدن صنعت نفت وظیفه ما نظارت در کار آقایان است ولى بنده باید عرض کنم که ما شش نفر در واقع حکم واحد را داشتیم آنچه که تصمیم رفتیم و آنچه که به موقع اجرا گذاشتیم همه متحد و متفق بودیم و یک نظر واحدى بیش در کار نبود (جمعى از نمایندگان - احسنت، حق همین بود) وقتی که به اهواز و آبادان وارد شدیم اهالى خوزستان یک استقبالى از ما نمودند که در ایران سابقه نداشت کارگران ایرانى از پول جزیى خودشان صدها گوسفند و گاو آوردند و قربانى کردند بسیار این احساسات شایان تمجید و تحسین بود جراید محترم پایتخت گزارش این وقایع را مفصلاً به عرض آقایان رسانیده‌اند و محتاج نیست که بنده در این خصوص عرض بکنم فقط به نام یک نماینده مجلس شوراى ملى از احساست بى‌شائبه آقایان اهالى محترم خوزستان از هر جهت تشکر مى‌کنم البته یک خصوصیتى هم داشت مثلاً آقاى دکتر متین دفترى در دوره گذشته اگر آقایان به خاطر داشته باشند یک طرح پیشنهاد کردند که همه ما رأى دادیم و آن موضوع حکمیت اراضى خوزستان بود که موجب رفاه عده زیادى از اهالى خوزستان شده بود که داراى نخل و زراعت و غیره شده‌اند شیوخ خوزستان همه‌شان آمدند و از رأى مجلس شوراى ملى مخصوصاً اظهار تشکر می‌کردند و به آقاى مکى هم احساست عجیبى ابراز می‌کردند و همه جا او را یک سرباز فداکار می‌خواندند و واقعاً دیدنى بود که چه جور مردم با شور و ذوق دست و صورت او را مى‌بوسیدند وقتى که به آبادان رفتیم خوشبختانه عده زیادى از کارمندان ایرانى شرکت سابق نفت ایران و انگلیس که آنجا بودند اینها همه یا از شاگردان آقاى دکتر متین دفترى یا از شاگردان آقاى دکتر متین دفترى یا از شاگردان آقاى مهندس بازرگان یا از شاگردان آقاى مهندس على‌آبادى بودند البته وقتى شاگرد استادش را می‌دید و همچنین استاد از این که شاگردش را می‌دید خوشحال بودند اینها از نظر تربیت روحى در پیشرفت کار ما خیلى مساعدت کرد مرکز کل شرکت سابق نفت ایران و انگلیس فعلاً در خرم شهر است در صورتی که سال‌ها بود که در آبادان بود و مرکز کار اصلى هم در آبادان است ولى عجالتاً این مرکز در خرمشهر است این هیئت شش نفرى رفتیم مرکز کارمان در خرمشهر البته در وهله اول یک قدرى به مشکلاتى از حیث مکان و جا برخوردیم و بنده از این موضوع صرف‌نظر می‌کنم در اولین وهله‌اى که با رئیس سابق شرکت نفت آقاى در یک وارد مذاکره شدیم به این نکته مهم برخوردیم که ایشان به هیچ وجه این که چنین قانونى از مجلس شوراى ملى ایران گذشته و از تصویب مجلس سنا هم گذشته و به صحه ملوکانه هم رسیده خودشان را آشنا نمى‌کردند باز صحبت از همان قرارداد 1933 و امثال آن می‌کردند و ما را مهمان می‌خواندند این یک مطلبى است که بنده باید عرض بکنم البته ما گفتیم که شما خودتان می‌دانید که ما کى هستیم و براى چه آمده‌ایم و از این قانون هم البته اطلاع دارید ولى هیئتى که ما بودیم یک نظر واحدى داشتیم و آن این بود که میل داشتیم این قانون را در نهایت عقل و تدبیر مسالمت اجرا بکنیم و یک منظور واحدى داشتیم که گمان می‌کنم مورد نظر افراد این مملکت بود که به دنیاى آزاد بگوییم که حاضر هستیم که نفت خودمان را به تمام دنیاى آزاد آنچه تاکنون می‌بردند بفروشیم مانع نیستیم که نفت‌مان به دنیاى آزاد نرود و چرخ‌هاى اقتصادى

آنها از کار نیفتد به این منظور هر قدمى که جلو می‌رفتیم و ممکن بود که چرخ اقتصادى اروپا بخوابد و گناهش را به گردن ما بیندازند از این کار اجتناب می‌کردیم این سیاست اصلى ما بود در عین

+++

حال مسبوق بودیم که هیئتى از انگلستان به تهران می‌آیند براى این که با دولت ما مذاکره بکنند البته نامه‌اى که به وزارت دارایى نوشته بودیم ما خودمان تنظیم کرده بودیم و نوشته بودیم که آقایان باید بیایند در حدود این قانون مصوبه مجلس شوراى ملى صحبت بکنند معهذا گفتیم چون این قانون دو ماده دارد که می‌شود اطراف آنها مذاکره کرد یکى موضوع 25 درصد ودیعه در بانک مرضى‌الطرفین یکى هم ماده هفت که خریداران سابق بیایند با دولت تماس بگیرند و محرز بشود که خریداران سابق هستند تا تکلیف‌شان معلوم بشود این دو تا ماده این اجازه را داده بود ولى با کمال تأسف مسبوق شدیم که این هیئتى که به تهران آمده بودند چه کاغذى به دولت نوشته بود و دولت هم نتوانست با آنها وارد مذاکره بشود براى آن که بر خلاف قانون بود نه تنها دولت بلکه هیچ کدام از ما نمایندگان نمی‌توانستیم از قانون مصوبه مجلس شوراى ملى منحرف بشویم اصل راه و خط مشى ما این قانون بود وقتى که آنها به انگلستان مراجعت کردند ما دیدیم که بیش از این در آنجا نمی‌شود به مسامحه گذراند البته در خلال این مدت ما به وضع کارگران ایرانى آنها حقیقتاً رقت بار بود و با همین آقاى در یک بنده مکرر صحبت کردم در تهران ما گزارش داشتیم که ده درصد از این کارگران ایرانى در آنجا صاحب خانه هستند

آنها در آنجا گفتند که خیر این صدى ده نیست ولى مسلماً از صدر بیست تجاوز نمى‌کند بنابراین صدى هشتاد از کارگران ایرانى مسلم شد که طبق تصدیق خود شرکت که اینها منزل و مأوایى از طرف شرکت ندارند یک عده‌اى از کارگران ایرانى در یک چادرهاى خیلى نازکى ملاحظه بفرمایید با این که در سایه 48 درجه سانتیگراد است یک خانواده‌اى چه بهش می‌گذرد بنده از مخبرین خارجى که در آنجا بودند همیشه تقاضا مى‌کردم که بروند و از نزدیک ببیند که اگر ما چنین قانونى گذراندیم ضرورت ایجاب کرد و روى تفنن و تفریح نبود ضرورت ایجاب مى‌کرد که ما وضع مملکت را تغییر بدهیم و مردم اینجا روى آسایش و خوشى ببینند و از این چادرها هم ماهى 9 تومان کرایه مى‌گرفتند در هر صورت این صحبت‌ها در جریان بود تا این که نمایندگانى که به تهران آمده بودند مراجعت کردند و ما آن وقت به آقاى دریک گفتیم که هیئت مدیره موقت مأمور اجراى خلع ید است و ما نمایندگان مجلسین هم مأمور نظارت این امر هستیم و اگر شما مایل هستید در شرکت نفت ملى خدمت بکنید شما و تمام کارمندان خارجى که در خدمت سابق شرکت نفت بودند با کمال میل و رغبت از معلومات و تجربیات شما استفاده خواهیم کرد ولى اگر هم مایل نیستید هیچ قوه جبرى به کار نمی‌بریم که شما را نگهداریم شما آزاد هستید اگر بخواهید بروید و بعد‌ها هم به آنها گفتیم که یک ماه (در صورتی که مطابق معمول دنیا سه ماه است) ولى به شما تا یک ماه وقت می‌دهیم که به ما بگویید که می‌خواهیم برویم که در ظرف یک ماه ما جانشینى به جاى شما معین بکنیم ولى این آقاى دریک همان طور که عرض کردم به هیچ وجه خودش را آشنا نمى‌کرد که چنین قانونى از مجلس شوراى ملى گذشته البته براى ما دیگر قابل تحمل نبود یک نامه دیگرى به آقاى دریک نوشتیم که اگر تا روز پنجشنبه هفتم تیر شما قبول کردید که در خدمت شرکت نفت ملى ایران باشید ما با کمال میل با شما همکارى خواهیم کرد و الا ما شما را مستعفى مى‌شناسیم این کاغذ را که ما نوشتیم او به بصره رفت و از آنجا یک کاغذى نوشت که من از اینجا اداره می‌کنم و بعد هم به انگلستان رفت ولى یک نفر دیگرى را که از اعضا ارشد خود شرکت بود جانشین خودش قرار داده بود البته آن کسى را که ما خودش را مستعفى می‌شناختیم البته به طریق اولى جانشین او را هم به رسمیت نمى‌شناختیم و گمان مى‌کنم آقاى دریک وقتى متوجه شدند که چنین قانونى از مجلس شوراى ملى ایران گذشته و لازم‌الاجرا است که ما هیئت مدیره موقت و آقاى مهندس بازرگان را به جاى او گماشتیم آن وقت دیدند که خیر و در واقع در این تاریخ بود که‏

خلع ید قطعى صورت وقوع پیدا کرد و می‌توانم به اطلاع مجلس شوراى ملى برسانم که ماده دوم اجرا شده است (شوشترى - در ایران یا در خارج ایران) البته قانون ایران در خود ایران اجرا می‌شود یک چیز دیگرى هم که از مسائل مهم ما بود موضوع کشتى‌ها بود کشتى‌ها که می‌آمدند در بندر آبادان در خسروآباد و بندر معشور در این سه تا بندر لنگر مى‌انداختند آنها یک حواله‌جاتى داشتند از شرکت سابق نفت ایران و انگلیس که نفت به آنها داده شود البته وقتى شرکت نفت ایران و انگلیس از بین رفت و شرکت نفت ایران به وجود آمد معلوم می‌شود که این حواله‌جات نباید ارزش قانونى داشته باشد براى ما (ابریشم‌کار - آقاى اردلان از کجا صادر شده بود) این حواله‌جات از لندن صادر شده بود به دست آنها حواله‌جاتى داده شده بود که بیایند در این سه بندرى که عرض کردم یا در آبادان یا در خسروآباد یا بند معشور که هر سه نزدیک به هم هستند و در شط العرب می‌باشند فلان مقدار تناژ نفت به آنها داده شود و ما به آنها گفتیم که نه خیر شما باید ما رسید بدهید حالا پول از شما مطالبه نمی‌کنیم براى این که عرض کردم منظور اصلى این هیئت و منظور اصلى دولت و مجلس شوراى ملى و بنده خودم که نماینده بودم این بود که ما به دنیاى آزاد همیشه بگوییم که ما نفت شما را قطع نخواهیم کرد و ما به شما براى گردش چرخ‌هاى اقتصادیان همیشه نفت می‌دهیم حالا اگر قطع این نفت یک موجباتى از طرف آنها پیدا کند ما مسئولش نباشیم مبادا در لاهه یک پرونده‌اى براى ما به وجود بیاید حالا من یکى از این رسیدها را آنجا آورده‌ام یک طرفش فارسى است و یک طرفش انگلیسى است نوشته است که از شرکت ملى نفت ایران مثلاً فرض بفرمایید آن قدر تن نفت دریافت کردم ناخدا امضا می‌کردند پولى می‌گرفتیم نه چیزى و مى‌گفتیم یک ماه فرجه دارى آن نفت را که برد و تحویل داد به آن گیرنده اصلى آن وقت بعد از یک ماه بیاید با ما مذاکره بکند راجع به پرداخت این پول ما ترتیبش را می‌دهیم که صد هفتاد و پنج ما برداریم و صد بیست پنج را بگذاریم در بانک مرضى‌الطرفین براى دعاوى احتمالى شرکت سابق نفت در روزهاى اول سه تا از کشتى‌هایى که در بندر معشور بودند حاضر شدند که این ورقه را امضا کنند ولى این آقاى دریک به آنها امر کرد که این ورقه را امضا نکنند و حقیقت بالصرحه بنده می‌توان عرض کنم که موجب ورقه کار و نرفتن نفت به خارج ما ایرانى‌ها نبودیم و خود شرکت سابق نفت بود این را هیچ تردیدى نداشته باشید دنیاى آزاد باید بداند وقتى ما به آنها پیشنهاد کردیم که هر رسیدى که شما بدهید که برخلاف قانون ملى شدن صنعت نفت نباشد حاضریم آن را قبول کنیم گفتند باید در رسیدها نوشته شده باشد شرکت نفت ایران و انگلیس این هم براى ما که مأمور این کار بودیم و واضع این قانون بودیم قابل قبول نبود اصلاً در ایران یک قانونى که وضع شده است لازم‌الاجرا است در اینجا لازم است دو حاشیه باز کنم و عرض کنم یکى این که کنسولگرى دولت انگلیس مایل بود در این امر بالصراحه دخالت کند و براى ما چه محظورى ایجاد کرده بود و بالاخره ما توانستیم خودمان را از این محظور رها کنیم و او این بود که در یک روزى که ما در جلسه هیئت مختلط و موقت مشغول کار بودیم بدون این که هیچ اجازه قبلى گرفته باشد همان طوری که در تمام دنیا اجازه مرسوم است آقاى دریک و ژنرال کنسول انگلیس وارد اطاق ما شدند و بنده و آقاى دکتر متین دفترى این آقایان را مى‌شناختیم ولى آقایان دیگر نمى‌شناختند خیال می‌کردند یکى از منشى‌ها یا اعضاى شرکت سابق نفت است بعد آقایان دیگر هم شناختند و بالصراحه گفتیم که هیچ گونه مذاکره‌اى نمی‌توانیم با شرکت سابق نفت با حضور نماینده دولت انگلستان بکنیم براى آن که اساساً ما با دولت انگلستان طرف نیستیم از روز اول یک قراردادى بود جناب آقاى شوشترى مکرر این موضوع را در مجلس بیان کردند همه آقایان تذکر دادند یک قراردادى بوده است با یک شرکت حتى بنده گفتم ما در تهران با شرکت الکساندر گیپ یک قراردادى داریم اگر قرار شد ما فردا با شرکت الکساندر گیپ اختلافى پیدا کنیم باید دولت انگلستان دخالت‏ بکند؟

ما کارى که توانستیم بکنیم این بود که از جا برخاستیم و از اطاق رفتیم بیرون و آقاى جناب قنسول انگلیس و آقاى دریک دیدند در اطاق کسى نیست طبعاً آنها هم رفتند باز بعد از چند روز دیگر نشسته بودیم عین همین قضیه تکرار شد و باز هم ما از جلسه خارج شدیم و بعد از بنده و آقاى دکتر متین دفترى آقاى کنسول انگلیس یک ملاقاتى در فرماندارى از ما خواست و ما هم مضایقه نکردیم گفتیم ما یک فرد ایرانى هستیم و اگر شما مى‌خواهید با ما مذاکره کنید ما حاضریم مشروط بر این که به نام شرکت و اینها نباشد بنده شخصاً و مخصوصاً آقاى دکتر متین دفترى این موضوع را گفتند ما گفتیم که ما ملت ایران اهالى این مملکت علاقه به دوستى دولت انگلستان داشته و داریم و ما مایلیم که این دوستى حفظ شود ولى دخالت دولت انگلستان را در امر که با شرکت سابق نفت انگلیس و ایران که با ما قراردادى داشته است نمى‌توانیم قبول کنیم و شما در وهله اول که مشاهده فرمودید که ما نتوانستیم در آن جلسه بنشینیم چطور جلسه دوم تشریف آوردید خوب این شایسته مقام شما نبود ایشان هم البته این مطالب را شنیدند و می‌خواهم عرض کنم همان طور که در دو نوبت ما تسلیم این کار نشدیم به نظر بنده هیچ شایسته نبود که ما رسماً بپذیریم که دولت انگلستان در این کار دخالت بکند (صحیح است) خوب حالا من می‌خواهم یک عرضى اینجا بکنم به خود آقاى دریک هم گفتم که دولت‌هاى بزرگ امپراطورى‌هاى بزرگ و عظیم در دنیا تاریخ نشان می‌دهد. ما خود ما امپراطورى‌هاى عظیمى داشتیم ساسانیان داشتیم اشکانیان

+++

داشتیم هر وقت یک اشتباهى مرتکب شدیم رو به سرازیرى وضعف رفتیم حالا من نمى‌دانم که شاید اینجا مقدرات الهى باشد ولى در هر صورت این اشتباه دولت انگلیس براى حمایتى که از شرکت سابق نفت می‌کند هنوز براى بنده روشن نیست به هر حال شرکت سابق نفت انگلستان را در این کار وراد بکند در تهران که مأیوس شده بود می‌خواست در محل این کار را بکند که در واقع یک عمل انجام شده‌اى باشد ولى ما این کار را نپذیرفتیم و اما موضوع دیگرى که بنده لازم دیدم که باز هم عرض کنم موضوع ناو جنگى بود در شط‌العرب هر روز که ما از آبادان به منزل می‌رفتیم چشم‌مان به برق توپ و میترالیوزى که در ساحل ایران بود می‌افتاد ولى بنده یک نکته‌اى را می‌خواهم عرض کنم روزى که این ناو جنگى آمد آنجا لنگر انداخت یک عده‌اى زن آمده بودند کنار شط ایستاده بودند و هر چه ما و مأمورین ایرانى می‌گفتیم که اینها به منازل‌شان برگردند اینها نمی‌رفتند و می‌گفتند که خاطره شهریور فراموش ما نشده اینها مادران و خواهران ملوانان ایرانى بودند که در کشتى‌هاى دولت شاهنشاهى ایران در مقابل این کشتى لنگر انداخته بودند واقعاً بنده می‌توانم عرض کنم که یک تأثر فوق‌العاده‌اى براى آنها و ما همگى دست داده بود و خوشبختانه هر چند ما از دولت عراق گله‌مند باید باشیم از اهالى بصره من به نام یک نفر نماینده مجلس شوراى ملى ایران سپاسگزارى می‌کنم که در همان روز‌ها یک اجتماع بسیار عظیمى در سراسر بصره بر پا کردند و از آن که خاک عراق پاگاهى شده است بر علیه ما ایرانى‌ها آنها اظهار همدردى و ابراز تأسف و انزجار خودشان را از این عمل کردند (احسنت) و این قسمت حقیقت موجب کمال تسلى خاطر ما ایرانى‌ها بود و ما صداى آنها را از همسایگى خرمشهر به خوبى مى‌شنیدیم آنجا خرم شهرى‌ها با عراقى‌ها رابطه دارند و گذرنامه‌هاى سرحدى دارند نقل می‌کردند که در بصره بسیار تظاهرات شدیدى کرده بودند و من عقیده دارم که در دنیاى امروز باید اهمیت زیاد بزرگى به این قبیل تظاهرات و این طور افکار عامه داد (صحیح است) اگر خیال کنید که این افکار عمومى ارزش ندارد صحیح نیست و اگر به مطالب آنها توجهى نشود ممکن است که شدیدتر بشود (صحیح است) البته من باید باز هم تشکر کنم از این احساسات آقایان اهالى بصره و عراق خلاصه وقتى که ما به اصطلاح آقاى دکتر شایگان یادشان به خیر انتقال قدرت دادیم و آقاى مهندس بازرگان نشستند جاى دریک بلافاصله یک دسته کاغذ یک نفر انگلیسى آورد روى میز گذاشت ما دیدیم که اینها استعفاى دسته جمعى بود همه یک مضمون بود تمام تاریخش روز قبل بود و امضا شده بود

حالا توجه بفرمایید آن روز روز پنجشنبه بود و روز جمعه هم تعطیل بود ولى روز جمعه آمدند گفتند که ما منظورمان از تقدیم این نامه‌ها استعفا نبوده است مضمون نامه‌ها این بود که چون ما در خدمت یک شرکتى هستیم که به نام شرکت نفت ایران و انگلیس است و ما قراردادمان را در لندن امضا کرده‌ایم نمی‌توانیم وارد یک خدمتى بشویم که منافى با آن قرارداد باشد این طور بود البته مضمون این استعفا ولى روز بعد همه‌شان سر کار خودشان حاضر شدند و به استثناى آن دو سه نفرى که بلافاصله بعد از دریک کار می‌کردند تمام انگلیسى‌هاى آبادان و مسجد سلیمان هم در سر کارشان بودند و گمان مى‌کنم که اینها تبعیت کردند از درخواست یک ماهه‌اى که ما کرده بودیم که جانشین اینها را تعیین کنیم على‌اى حال فعلاً این آقایان استعفا نامه ایشان با این ترتیب که عرض کردم روى میز هیئت موقت خلع ید موجود است ولى در عین حال نیز سر کارشان هم می‌روند البته این را هم باید عرض کنم که در خلال این مدت که این همه دولت ایران به شرکت سابق نفت فشار مى‌آورد که کارگران ایرانى را سر کارهای‌شان بگذارید و نمى‌گذاشتند ولى روز دوم که روز شنبه باشد 78 نفر انگلیسى که به طور حتم ایرانى‌ها مى‌توانستند کار آنها را بکنند ما آنها را جواب کردیم و جای‌شان عجالتاً ایرانى گذاشتیم چون اینهایى که در خدمت شرکت نفت هستند همه‌شان کارشناس فنى هستند مثلاً باور نمى‌کنند که ماهى نه هزار تومان ده هزار تومان می‌دهند به یک نفر که رستورانى را اداره کند در صورتی که ما با یک شاگرد شمشیرى می‌توانیم اداره کنیم و فرض کنید یک نفر آنجا هست که خانه و زندگى و حقوق و همه چیز در اختیار دارد براى این که شب‌هاى یکشنبه عده‌ای که آنجا تشریف دارند بخنداند این البته چیزهاى زایدى است (عامرى - عده‌اى که استعفا داده بودند چقدر بود؟)

عرض کنم اینها استعفایشان جناب آقاى عامرى سه جور نوشته شده بود سندیکایى داشتند که مربوط به کارمندان شرکت سابق بود که سه سال خدمت کرده باشند یا 6 سال یا 9 سال آن وقت هر سه نفرى راجع به آن دسته کاغذ امضاء کرده بودند بعد هم یک دسته کاغذ دیگرى به ما رسید به امضاى هندى‌ها و پاکستانى که در آبادان بودند و در شرکت سابق نفت کار می‌کردند آنها هم نوشته بودند که ما باید از دولت متبوع خودمان کسب نظر بکنیم ولى همان دقیقه که ما این کاغذ را می‌خواندیم پیشخدمت کاغذ دیگرى آورد از هندی‌ها و پاکستانی‌ها نوشته بودند که این آقایان به هیچ وجه من‌الوجوه حق نداشتند از طرف ما به هیئت مدیره بنویسند ما با کمال میل و رغبت حاضریم در شرکت نفت ملى ایران خدمت کنیم این بود وضع کارمندان آنجا اینها گزارشى بود که تقریباً همه آقایان نمایندگان محترم اطلاع داشتند و حالا علت این که بنده و آقاى متین دفترى به تهران آمدیم براى چه به تهران آمدیم (جمال امامى - الان در چه وضعیتى است؟) حالا بنده آمده‌ام خدمت آقایان عرض کنم چه باید بکنیم و مطالعاتى که کردیم چیست و آقایان چه تصمیمى باید اتخاذ بکنند اگر موافقت می‌کنند البته این جمله را بنده باید اول عرض کنم که این تصمیم نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى که به پیروى از افکار عامه مملکت گرفته شد تصمیم بسیار مهمى است ولى این تصمیم مهم ممکن است یک مشکلاتى در اجراى آن در آتیه براى ما به وجود بیاورد و قطعاً هم ما مشکلاتى در پیش خواهیم داشت این را از حالا آقایان توجه بفرمایند ولى بنده بالصراحه می‌توانم عرض کنم که مشکلات ما یک مشکلاتى نخواهد بود مثل مشکل رفتن از کره زمین به کره مریخ یک مشکلاتى است که قابل حل است با متانت با بردبارى با استقامت ما تمام مشکلات را می‌توانیم حل کنیم از مشکلاتى که الان به طور کلى جناب آقاى جمال امامى سؤال فرمودند باید عرض کنم خدمت‌شان یکی‌اش همین موضوع کشتى‌هاى نفت کش بود آقایان نمایندگان محترم باید بدانند در دنیاى امروز از صد کشتى نفت کش 55 درصدش در اختیار شرکت سابق نفت ایران و انگلیس و دوستان آنها است چهل و پنج درصد نفت کش‌هاى دنیا هستند که آزاد هستند ما با کمال خوش وقتى پیشنهادى به توسط آقاى انتظام از آمریکا دریافت کردیم از آمریکا یک شرکت مختلط امریکایى و اروپایى به ما پیشنهاد کرده بودند براى این که نفت کش‏ زیادى داشتند که بفرستند به آب‌هاى ایران که نفت بگیرند (تیمورتاش - مال پاناما) نه خیر این مال پاناما نبود آقا تیمورتاش این یک کاغذى بود که آقاى انتظام آن را فرستاده بودند یک پیشنهادى بود از یک شرکت مختلط اروپایى و امریکایى بود و اینها پیشنهاداتى بود براى خرید نفت به ما کرده بودند براى خرید نفت هندوستانى‌ها هم پیشنهادات بسیار متعددى به ما کرده بودند که به آنها نفت بدهید چون حوائج نفت آنها را اینها بر آورده می‌کردند این آقاى ایتالیایى که آمده بود در تهران هنوز هم هست آمد آبادان چون صدى سى و سه از حوائج نفتى کشور ایتالیا را منحصراً باید از کشور ایران برآورده کنند با آنها صحبت کردیم که چه جور قراردادى داشتید معلوم شد یک معامله تهاترى بوده است ایتالیایى‌ها میوه و خشکبار صادر می‌کردند و در مقابل ارزى که به دست می‌آوردند به توسط شرکت سابق از نفت ایران به آنها به طور پایاپاى داده می‌شد و براى ما هم آسان است که معالمه تهاتر با آنها بکنیم عرض بنده این است که خواهش می‌کنم توجه بفرمایند عرض بند این است که این هیئتى که در آن مشغول کار است این هیئت مدیره موقت است و این بسیار زننده است که ما یک کار به این مهمى را به صورت موقت بخواهیم اداره بکنیم.

در قانونى که از مجلس شورای ملى گذشته صراحت دارد که هیأت مختلط باید اساسنامه این شرکت ملى نفت ایران را به مجلس شورای ملى براى تصویب پیشنهاد بکند. همان روزى که ما مأمور هیأت مختلط شدیم یک سوکمیسیونى معین کردیم براى این که این اساسنامه را تنظیم بکند. این اساسنامه تنظیم شده و درسى صفحه نوشته شده و الان در کمسیون مختلط مورد شور است. ولى بنده خودم مى‌خواهم فکر کنم ببینم که آیا در مجلس شورای ملى تصویب یک چنین چیز مفصلى واقعاً ممکن است و قابل این است که تصویب شود؟ در هر ماده‌اش اینجا آقایان بحث کنند؟ باید این را عرض کنم اگر آقایان یک هیأتى که صالح می‌دانند طبق ماده واحده اجازه بفرمایند، این را بخواند و البته با تطبیق با قانون ملى شدن صنعت نفت، اساسنامه را اجرا بکند و هیأت مدیره هم دائم بشود (جمال امامى - به کمیسیون نفت باید برود) این بسته به نظر مجلس است، من خودم یک وکیل هستم، (جمال امامى - قانون هست، قانون گفته باید برود به کمیسیون نفت) قانون گفته است که کمیسیون مختلط باید تهیه کند، بدهد به مجلس (جمال امامى - نه خیر به کمیسیون نفت) بلى آقا باید بدهد به مجلس و مجلس بفرستد به آنجا

نایب رئیس - باید بیاید به مجلس و مجلس مى‌فرستد به کمیسیون نفت.

اردلان - البته یک چیزى که در 30 صفحه نوشته شده ما می‌دهیم به مجلس که بفرستد به کمیسیون نفت و بیاید به مجلس، این به نظر من وقفه کلى در کار حاصل مى‌کند و بنده شایسته نمی‌دانم که در یک چنین کار معظمى ما وقفه‌اى برایش قائل بشویم همان شرکتى که الان تقاضا و پیشنهاد کرده است خوب باید نسبت به پیشنهاد او هیأت مدیره دایم بتواند تصمیم بگیرد و باور بفرمایید عرض بنده روى حقیقت است‏

شوشترى - چه مانعى دارد؟ مانع قانونى ندارد

+++

نایب رئیس - بین‌الاثنین صحب نکنید آقاى شوشترى‏

اردلان - بنده آمده‌ام اینجا که این مطلب را به عرض آقایان برسانم که آنچه که بنده در خوزستان مشاهده کرده‌ام، در انظار این همه افراد خوزستانى در انظار کارمندان ایرانى که در شرکت نفت کار مى‌کنند این که یک هیئت مدیره‌اى که خودش را موقت بداند خوب نیست این را به نظر بنده باید توجه بفرمایید، حالا به هر نحوى که در این خصوص به نظر آقایان برسد باید اقدام نمود. بنده در هیئت مختلط نفت مطرح خواهم کرد، و انشاءالله یک راه حلى پیدا خواهیم کرد که به عرض مجلس شورای ملى برسانیم، (صفایى- به هر حال اینها باید از طرف هیأت نظارت گزارش داده شود) البته بنده خواستم از طرف آقایان گزارش بدهم که آقایانى که در خوزستان تشریف دارند انتظار دارند که مجلس شورای ملى هرچه زودتر در این خصوص تصمیم بگیرد. جناب آقاى تیمورتاش مى‌فرمایند که حسب‌المعمول باید عجله کرد. این را عرض کنم که اگر عجله نمى‌کردیم الان به نتیجه نمی‌رسیدیم عجله البته بسیار چیز بدی است ولى بعضى تصمیمات سریع ممکن است یک مملکتى را نجات بدهد و من شخصاً که به این قانون رأى دادم، روى ایمان و عقیده بود و عقیده دارم که این قانون باعث خواهد شد که مملکت ما از این فلاکت و بدبختى خلاص بشود (نمایندگان - انشاءالله) آقا این سیل طلا که از مملکت ما خارج مى‌شود باید براى ما حاصل شود یک کشتى نفت پنجاه هزار لیره ارزش نفت آن است باید این وضع کارگران خوزستان را بهبودى بدهیم ما از نزدیک دیدیم و من به آنها قول قطعى دادم که به عرض همکاران محترم می‌رسانم و از آنها تقاضا خواهم کرد که بتوانیم ما هر چه زودتر وسایل بهبودى وضع آنها را فراهم کنیم. البته از بعضى جهات مشکلاتى داریم ولى وقتى وارد این کار شدیم و به جریان افتاد کم کم آن مشکلات رفع خواهد شد و مشتری‌ها از این چهل و پنج درصد آزاد که عرض کردم به وجود خواهد آمد و اگر هم چند تا مشترى آمد و نفت گرفت بنده یقین دارم که مشترى‌هاى سابق هم با کمال میل خواهند آمد، آخر دلیل ندارد، اروپاى غربى محتاج نفت ما است مگر مى‌شود اینها را در مضیقه نفت گذاشت که ناخداى کشتى حاضر نیست این رسید را بدهد. همچو چیزى معمول نیست نفت‌مان را می‌فروشیم آنها هم خریدار باید باشند که ما مملکت‌مان را اداره بکنیم روز اولى که آمدند با ما صحبت بکنند گفتند که آقا این مطالب را مى‌شنوند توى تلفن در را ببندید بنده گفتم مملکت ایران که من نماینده‌اش هستم، هیچ مطلب محرمانه‌اى ندارد ما یک نفتى داریم مى‌خواهیم بفروشیم پولش را بگیریم، مملکت را آباد کنیم، شما مى‌فرمایید این مطلب را به همه نگویید نه محرمانه است نه چیزی است تمام دنیا باید بدانند ما به هیچ وجه مضایقه نمى‌کنیم به دنیاى آزاد نفت بدهیم، فقط چیزى که ما مى‌خواهیم می‌گوییم پولش را بدهید به ما این مشروعترین تقاضایى است که یکى می‌تواند بکند و تازه بیست و پنج درصد را هم در یک بانک مرضى‌الطرفین مى‌گذاریم که اگر دعاوى احتمالى شرکت سابق داشته باشد می‌تواند استیفا بکند البته یک موضوع دیگرى هم هست که آقایان باید استحضار داشته باشند و آن موضوع این کارمندان انگلیسى است آنها هم استعفا نوشته‌اند و هم نمی‌روند و این به نظر بنده هیچ قابل قبول نیست باید در این خصوص بالصراحه تصمیم بگیریم، یا بنویسیم که آقا ما استعفاى شما را قبول مى‌کنیم و به سلامت تشریف ببرید یا اگر مى‌خواهید بمانید باید اطاعت صرف از این قانون و از هیئت مدیره ما بکنید و این تصمیمى است که ما باید اتخاذ کنیم براى این که بودن آنها به این وضع ممکن است که یک مشکلاتى براى ما به وجود بیاورد که در آتیه موجب زحمت باشد (دکتر طبا - تصمیم آن با مجلس نیست)

و اما یک مطلبى هم که جناب آقاى وزیر کشور که اینجا تشریف دارند بنده باید عرض کنم این است که خاطر محترم جناب آقاى وزیر کشور و همه آقایان نمایندگان اطمینان کامل داشته باشند که الان آبادان یکى از امن‌ترین نقاط کشور است. بنده با نهایت تأسف باید عرض کنم که شهرت‌هاى ناروایى در خارج مى‌دهند چنان که یکى از مخبرین جراید مهم ایتالیا که آمد آنجا با بنده مصاحبه کرد مى‌گفت من وقتى وارد اینجا شدم خیال مى‌کردم در تمام خیابان‌هاى اینجا خون جاری است و دائماً دارند مى‌کشند ولى وقتى آمدم اینجا دیدم بچه‌ها بازى‏ می‌کنند در خیابان‌ها مغازه‌ها هم باز است و شب‌ها چندین سینما تا ساعت نصف شب اینجا دایر است و در مسجد جامعش می‌روند دعا می‌کنند و احیا می‌گیرند گفتم پس خواهش می‌کنم تلگراف بکنید که این تبلیغات خارجى یک تبلیغات مصنوعی است که به هیچ وجه صحت ندارد، من به نام یک نفر نماینده مجلس تشکر می‌کنم. حالا دلم می‌خواست که جناب آقاى عبدالقدیر آزاد هم تشریف داشتند می‌دیدند که جناب آقاى دکتر متین دفترى سناتور چه زحمتى کشیدند براى این کار و حفظ آرامش تا این خلع ید به اینجا رسید براى آن که آقایان باور بفرمایید این کارگران ایرانى به قدرى مستعد بودند، و ماده‌شان به قدرى مستعد بود که با یک کبریت مشتعل مى‌شدند و چه آقاى مکى که در تمام نطق‌های‌شان و چه آقاى دکتر متین دفترى و چه سایر آقایان هر وقت فرصتى بود کارگران را دعوت به آرامش کردیم و یک روزى که ما پرچم ایران را بر فراز ژنرال آفیس آبادان می‌افراشتیم (کهبد - بالاى کجا؟) بالاى مرکز شرکت، روز عجیبى بود این عملیات بر اثر خوشحالى از مرکز کارشان آمدند بیرون و قریب سى هزار نفر جمع شدند و ما دیدیم که مقتضى نیست که کار تعطیل شود و اینها ایستاده باشند، آقاى مکى رفتند بالاى پشت بام و گفتند که آقایان کارگران شما گفتند که حرف تو را گوش می‌کنیم، من از شما خواهش مى‌کنم که متفرق شوید و سر کار خود بروید، خداى من شاهد است که در ظرف ده دقیقه این سى هزار نفر مثل روغنى بود که آب شد، تمام رفتند سر کارهای‌شان این طور اینها اطاعت از نظریات دولت و از نمایندگان ملت مى‌کنند در حفظ آرامش این اشخاص که می‌گویند که ما کشتى جنگى مى‌آوریم براى حفظ جان جز مغلطه هیچ چیز نیست. مردم دنیا باید بداند در آبادان نظم و آرامش برقرار است و اینها تمام بهانه است و امیدوارم که بالاخره عقل سلیم در اینجا حکومت بکند که قانون ملى شدن صنعت نفت یک قانونی است که نه روى دسته‌بندى است و نه روى آنتریک، فقط روى آمال ملت ایران تصویب شده و به هیچ وجه هم قابل برگشت نیست یک مطلبى هم بود که بنده خودم نظر داشتم عرض کنم و آن این بود که در ماده 7 قانون که تصویب شده است نوشته است که ما نفت را به نرخ بین‌المللى بفروشیم بنده شخصاً معتقد بودم اگر که مجلس شورای ملى در این موقع که شرکت تشکیل می‌شود اجازه بفرماید که براى سال اول شاید و دو سه در صد هم تخفیف داده شود که ما بتوانیم در سال اول مشتریان خارجى را جلب کنیم یک قدم بسیار مؤثرى خواهد بود و به جریان چرخ این دستگاه کمکى خواهد کرد. بنده خیلى از آقایان معذرت می‌خواهم اگر درد سر دادم خواستم ... (مکرم - جناب آقاى اردلان وضعیت فعلى را که جناب آقاى امامى سؤال فرمودند بیان نفرمودید) وضعیت فعلى آنچه که در حال حاضر موجود است این کارخانه تصفیه آبادان تا 25 روز دیگر در وضع حاضر مى‌تواند کار بکند اگر که کشتى‌هاى دیگرى نیایند ولى البته اگر که کشتی‌هاى دیگرى بیایند و نفت ببرند که این کار به گردش خواهد افتاد (یکى از نمایندگان - تا چند روز دیگر؟) تا 25 روز دیگر براى این که روزى 18 گالن آنجا کار می‌شود البته کارخانه کارهاى فرعى دارد ما کارگران را آنجا وا داشته‌ایم به تعمیرات و 18 میلیون گالن را 8 میلیون گالن کردیم و از روز شنبه پس فردا هم 5 میلیون گالن مى‌شود و با مجموع این اقدامات تا 25 روز دیگر به هیچ وجه وضعیت حاضر تغییرى نخواهد کرد و امیدواریم که این رسیدى که بنده آورده‌ام و خواهش می‌کنم از آقایان در روزنامه‌ها چاپ کنند کشتی‌ها این رسید را امضا کنند نمی‌دانم این چه چیزی است که از دادن رسید خوددارى مى‌کنند و در دنیا طور دیگر جلوه می‌دهند و بنده عرض می‌کنم که از قدم اول منظور من این بود که بگوییم که ما نفت می‌دهیم و به دنیاى آزاد بگوییم که مانفت می‌دهیم مانع نفت نخواهیم شد فقط باید پولش را به ما بدهند که ما وضع مملکت‌مان را اصلاح کنیم (جمال امامى - حالا نفت استخراج مى‌شود؟) عرض کنم که این نفت‌ها در مسجد سلیمان است، فاصله‌اش تا آبادان پنجاه فرسخ است، از توى این لول‌ها نفت می‌آید هر قدر این لوله را تنگ‌تر کنند کم‌تر می‌آید (جمال امامى - حالا تنگ‌تر کرده‌اید؟) بله، این بود گزارشى که لازم بود به عرض آقایان برسانم (احسنت)

6 - تقاضاى تعقیب و طرح دو فقره لایحه قبلى به وسیله آقاى معاون وزارت دارایى.

نایب رئیس - آقاى معاون وزارت دارایى‏

معاون وزارت دارایى (آقاى فروزان) - دو لایحه است که یکى در دولت سابق و یکى هم در دولت اسبق تقدیم مجلس شده است و البته استرداد نشد، یک جریانى هم در کمیسیون طى کرده است و مورد موافقت‌هایى هم واقع شده است ولى به مناسبت آن که در دولت حاضر نظر مثبت یا منفى نداده بودند همین طور معلق و معوق مانده است ولى حالا مورد ضرورت است یکى مربوط به چهار دوازدهم اول سال 1329 است که در کمیسیون بودجه مطالعات عمیقى شد و مورد موافقت شد ولى روى یک پیشنهادى که در موقع طرح لایحه داده شد و بالاخره جمله‌اى از آنجا حذف شد و این کار دولت را معطل کرد (اسلامى - خیلى هم خوب شد) در هر صورت حالا منظور این است که این در کمیسیون بایستى مذاکره شود و جزء دستور قرار بگیرد لایحه دیگر مربوط به اراضى یوسف‌آباد است که بین چند هزار کارمندان تقسیم شده و پیشنهاد شده بود که آن پولى که از محل فروش این زمین‌ها عاید می‌شود آن را به مصرف خرج تسطیح لوله کشى یا ایجاد مدرسه یا فرض بفرمایید وسایل انتظامى و این قبیل چیزها برسانند و دولت دیگر از آن محل استفاده‌اى نداشته باشد این هم عرض

+++

کردم استراد نشده است بحث هم شده است می‌خواستم از مقام ریاست استدعا کنم که جزو دستور قرار بدهند جریان خودش را طى کند

نایب رئیس - به جریان مجلس گذشته خواهد شد

7 - بقیه مذاکره در طرح قانون راجع به اسناد مکشوفه از شرکت سابق نفت.

نایب رئیس - راجع به طرح سه فورى که تقدیم مجلس شده بود و مطرح شد راجع به کفایت مذاکرات آن موافق و مخالف صحبت کرده‌اند و اعلام رأى شده بایستى حالا رأى بگیریم.

اسلامى - خواهش می‌کنم که قبل از آن که اکثریت بشود آقاى دکتر بقایى با یکى از آقایانی که دیروز در خانه سدان بودند یک توضیحاتى بدهند (صحیح است)

(در این موقع اکثریت براى رأى حاصل شد)

نایب رئیس - رأى گرفته مى‌شود به کفایت مذاکرات آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادى از آقاى اسلامى رسیده که قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد مى‌کنم لایحه اوراق و اسناد که در جلسه گذشته سه فوریت آن تصویب شد از دستور خارج گردد. اسلامى‏

اسلامى - اجازه می‌فرمایید

نایب رئیس - فعلاً تأمل بفرمایید چون آقاى وزیر دادگسترى حاضر نیست اگر آقایان موافقت می‌کنند چیز دیگرى مطرح شود آقاى اسلامى‏

اسلامى - توضیح بنده راجع به همین مطلب است بنده می‌خواهم ادامه پیدا کند غرض بنده این بود که می‌خواستم این موضوع را عرض کنم که مجلس هم موافقت کند که آقاى دکتر بقایى یا آقاى دکتر طاهرى یا یکى از آقایانى که دیروز منزل آقاى سدان بودند یا آقاى مخبرفرهمند تشریف بیاورند اینجا تا آمدن وزیر عدلیه یک گزارشى یک شمه‌اى از آن اطلاعات و مشاهداتى که دارند به عرض مجلس برسانند من مقصودم از این پشنهاد این بود مجلس هم موافق است. فعلاً که آقاى وزیر دادگسترى نیستند پس مى‌گیرم.

8 - طرح گزارش راجع به اجازه استخدام افراد شهربانى.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور تقاضا کرده‌اند که طرحى راجع به افراد شهربانى است مطرح شود. گزارش آن قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون کشور به مجلس شوراى ملى‏

لایحه شماره 13026 دولت راجع به کادر افراد و ردیف افراد شهربانى در کمیسیون کشور با حضور آقاى وزیر کشور مطرح با توضیحاتى که در لزوم تصویب این لایحه داده شد ماده واحده عیناً به شرح زیر تصویب و اینک گزارش آن را براى تصویب تقدیم مجلس شوراى مى‌نماید از طرف مخبر کمیسیون کشور - ناظر‌زاده‏

ماده واحده – به وزارت کشور اجازه داده مى‌شود که براى تکمیل کادر افراد و ردیف افراد شهربانى در حدود اعتبارات مربوطه از مشمولین خدمت وظیفه طبق مقررات قانون استخدام افراد و ردیف افراد شهربانى مصوب 13 مهر ماه 1309 عده لازم که سن آنها کم‌تر از نوزده و یا زیادتر از سى و چهار سال نباشد استخدام نماید و نظر به این که افراد و ردیف افراد مزبور در شهربانى کل کشور خدمات و عملیات مربوطه نظامى را فرا مى‌گیرند در صورتى که بیش از پنج سال در شهربانى خدمت نمایند دو سال خدمت آنان به منزله خدمت زیر پرچم محسوب و اداره نظارم وظیفه عمومى مجاز است به استناد گواهى شهربانى کل کشور براى آنان برگ خاتمه خدمت تحت‌السلاح صادر و تسلیم دارد و شهربانى کل نیز مجاز است افراد و ردیف افرادی که به جهات علل ادارى فاقد صالحى براى ادامه خدمت در شهربانى تشخیص مى‌شوند از خدمت شهربانى بر کنار نماید.

تبصره - به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود حقوق و مزایاى افراد و ردیف افراد شهربانى که به موجب این قانون براى خدمت در شهربانى قبل از تصویب بودجه سال 1329 استخدام مى‌شوند در حدود اعتبارات مصوب در کمیسیون بودجه مجلس شواراى ملى پرداخت نماید. وزارت جنگ و وزارت کشور مأمور اجراى این قانون و تنظیم آیین‌نامه مربوطه خواهند بود. ناظر‌زاده‏

شماره 2 به تاریخ 11 تیر ماه 330

گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون نظام لایحه شماره 13026 دولت راجع به تکمیل کادر افراد و ردیف افراد شهربانى را با حضور آقاى وزیر کشور و نماینده وزارت جنگ مطرح نموده در نتیجه با گزارش کمیسیون کشور موافقت و اینک گزارش آن را تقدیم مى‌دارد.

مخبر کمیسیون نظام - فقیه‌زاده‏

شماره 1 به تاریخ 11 - 4 - 1330

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى‏

کمیسیون بودجه لایحه شماره 13026 دولت راجع به کادر افراد شهربانى را با حضور آقاى معاون وزارت دارایى مطرح نموده پس از مذاکرات مفصل بالاخره از نظر مالى با لایحه مزبور موافقت نموده و اینک به عرض گزارش مبادرت مى‌نماید.

مخبر کمیسیون بودجه - فرهودى‏

نایب رئیس - چون فوریت این لایحه قبلاً تصویب شده بنابراین مرحله نهایی است آقاى اردلان به عنوان مخالف اسم نوشته‌اند، بفرمایید.

فرهودى - اجازه بفرمایید از طرف کمیسیون یک اصلاح عبارتى شده به عرض برسانم.

نایب رئیس - بفرمایید.

فرهودى - عرض کنم در تبصره گذشته است که «قبل از تصویب بودجه سال 1329 استخدام می‌شوند» این عبارت قبل از تصویب بودجه در کمیسیون بودجه نوشته شده بود حالا باید نوشته شود «استخدام شده‌اند» این را تقاضا می‌کنم با اصلاح عبارتى مطرح بفرمایید

نایب رئیس - اصلاح می‌شود بفرمایید آقاى اردلان.

اردلان - عرض مى‌کنم که بنده راجع به این لایحه یک عرض اصولى داشتم استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید در 16 مهر ماه 1329 یک لایحه‌اى به مجلس راجع به این موضوع داده شده و قبل از این که مجلس شوراى ملى نظر خودش را نسبت به این موضوع اعلام بکند دولت عملش را انجام داده و مجلس را در مقابل یک عمل انجام شده گذارده و امروز می‌آید مى‌گوید که شما باید پرداخت این پول‌ها را اجازه بدهید و این از لحاظ اصول صحیح نیست اگر اجازه مجلس شورای ملى را لازم داشتند در آن تاریخ باید پیشنهاد مى‌کردند و منتظر مى‌شدند که مجلس شوراى ملى تکلیف این کار را معین بکند بلکه مجلس موافقت نمی‌کرد بنابراین نسبت به یک لایحه‌ای که خود دولت به مجلس شوراى ملى می‌دهد و از مجلس کسب تکلیف می‌کند نباید قبل از این که مجلس شورای ملى تکلیف او را معلوم می‌کند خود دولت عمل اجرایى انجام بدهد و بعد لایحه مجدد بیاورد که ما پولش را بپردازیم این اصولاً نمی‌تواند صحیح باشد براى این که اگر دولت احتیاجى به رأى مجلس شوراى ملى لازم نمی‌دید چنین لایحه‌اى در مهر ماه 1329 نمی‌بایستى به مجلس تقدیم بکند این لایحه را آقاى وزیر جنگ عبدالله هدایت و عبدالباقى شعاعى معاون وزیر دارایى و نخست‌وزیر رزم‌آرا و وزیر کشور امضا کرده در تاریخ 16/ 8/ 29 از مجلس شوراى ملى ایران یک تقاضایى دولت می‌کند معلوم نیست که این تقاضا را مجلس شوارى ملى قبول می‌کند یا نه؟ هنوز ما تکلیف این را معلوم نکرده‌ایم که لایحه دیگرى می‌آورد که ما این کاری را که کرده‌ایم پولش را اجازه بدهید این نظر قابل قبول نیست باید دولت همیشه منتظر بشود لایحه‌ای که به مجلس می‌دهد اگر ضرورى می‌داند بیاید بایستد پشت لایحه‌اش و وقتى در مجلس شوارى ملى تصویب شد این قانون را به موقع اجرا بگذارد و الّا امروز هم شما یک بودجه‌اى را به مجلس می‌آورید می‌دهید ممکن است مجلس شوراى ملى از حق قانونى خودش استفاده بکند و جرح و تعدیل بکند ولى اگر قبل از تصویب و اظهارنظر مجلس شورای ملى خرج کنید و بعد بیایید بگویید که چون من این کار را کرده‌ام باید رأى بدهید این برخلاف اصول است و مجلس را در امپاس گذاشتن است بنده به جناب آقاى وزیر کشور کمال ارادت را دارم و این لایحه را ایشان نداده‌اند ولى ایشان در یک موقعیتى واقع شده‌اند که مى‌بینند این پول باید پرداخت بشود ولى بنده می‌گویم که دولت وقتى که یک لایحه‌اى را می‌دهد به مجلس باید منتظر تصویبش بشود و قبل از این که این لایحه تصویب شود به چه مناسبت این کار را می‌کند و بعد هم می‌آیند می‌گویند که پرداخت پولش را تصویب کنید یک موضوعى را هم که از جناب آقاى وزیر کشور می‌خواستم استدعا کنم مربوط به زندانیان است که یک توجهى بکنند این وضع زندانیان بسیار بسیار رقت بار است در کردستان که بنده نماینده‌اش هستم اگر یک حبسى پیدا بشود باید ببرند همدان بنده خودم رفتم به همدان وضع زندانیان را دیدم به قدرى رقت بار بود که قابل تصور نیست این را بنده از جناب آقاى وزیر کشور تمنا دارم که شخصاً در این خصوص توجه بفرمایند.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - البته آقایان محترم اطلاع دارند که این لایحه در کابینه اسبق تقدیم شد و براى این که نظر موافق در این کار بود رئیس دولت وقت دستور داد که آنها را به آموزشگاه ببرند که مشغول تربیت و تحصیل بشوند و این عمل شد، سال گذشته 9 ماه حقوق و خرج تحصیل آنها جزو یک دوازدهم‌‌هایی که تصویب شد داده شد و ما فقط به این موضوع برخوردیم که این خدمت زیر پرچم آنها است که آنها اگر پنج سال در شهربانى خدمت کنند دو سال آن خدمت مدت زیر پرچم آنها محسوب خواهد شد و این قانون از این جهت اهمیت دارد که پس از این که تصویب شد ما می‌توانیم به آنها حقوق بدهیم بنده تصوب می‌کنم که این عمل خوب بوده است یا بد بوده در آن موقع شده و الان ما نمی‌توانیم هیچ کارى بکنیم و تصویب می‌کنم که یک عده‌اى که رفته‌اند آموزشگاه را دیده‌اند و حالا ما اسلحه هم به دستشان

+++

داده‌ایم و آنها به اسم قواى انتظامى توى خیابان‌ها گذشته‌ایم حالا حقوق به‌ ایشان ندهیم این هیچ صلاح کشور نیست حالا هر طور تصمیم بگیرید البته ما حرف نداریم.

نایب رئیس - آقاى کهبد نوبت‌شان را داده‌اند به آقاى ملک‌مدنى.

کهبد - نداده‌ام‏

نایب رئیس - بفرمایید

کهبد - بنده جزء موافقین این لایحه هستم و این لایحه را بسیار مفید می‌دانم و معتقدم که یکى از اصولى که باید ما حتماً پیروى کنیم موضوع قواى تأمینه است براى این که همه چیز مردم به دست قواى تأمینه است به خصوص قواى پلیس و بنده معتقدم که باید ما تمام وسایل و ابزار این کار را تهیه کنیم که از خانواده‌هاى محترم بتوانند مشغول خدمت باشند زیرا حیثیت و ناموس و همه چیز مردم دست قواى تأمینه است و این یکى از لوایح بسیار مفید است براى این که یک عده جوان تحصیل وارد در خدمت پلیس شده‌اند و اینها با نهایت جدیت شب و روز مشغول انجام وظیفه هستند و بنده معتقدم که مجلس شوارى ملى باید از این افراد نهایت تشویق برای به عمل بیاورد براى این که همین طور که عرض کردم شهرى که الان جمعیتش قریب یک میلیون نفر است و از طرفى وسعت شهر توسعه پیدا کرده است و با وضع هزینه زندگى که الان آقایان مى‌بینند بنده معتقدم که باید به قواى تأمینه حداکثر مساعدت را کرد و مخصوصاً دستگاه شهربانى را باید پاک کرد و منزه کرد و اشخاص تحصیل کرده را آورد در آنجا که مورد اعتماد و احترام مردم قرار بگیرند همین طور ژاندارمرى فرق نمى‌کند، بنده معتقدم آن کس که باید حفظ کند مردم را می‌بایستى که او را قوه مقننه تقویت بکند از این جهت بنده با این لایحه موافقم و تعدادشان خیلى زیاد نیست به طوری که آقاى وزیر کشور هم توضیح دادند تعداد آنها در حدود پانصد و هفتاد نفر است و مدت 9 ماه هم هست که آنها مشغول خدمتند یعنى تمام تعلیمات لازمه را آنها فرا گرفته‌اند و با کمال صداقت و جدیت هم مشغول انجام وظیفه هستند بنابراین بنده معتقدم که می‌بایستى اینها را تقویت کرد و مخصوصاً از آقایان نمایندگان محترم خواستم تقاضا کنم که موافقت بفرمایند این لایحه زودتر بگذرد فواید این لایحه را خود نمایندگان محترم بهتر مستحضر هستند و بنده خواستم تمنا بکنم که یک چیزى که الان چند جلسه است که وقت ما صرف این کار شده است و از کمیسیون‌هاى کشور و نظام و بودجه هم گذشته است آقایان هم موافقت بفرمایند که این کار انجام بشود و موجب تشویق و دل گرمى سایر مأمورین انتظامى هم بشود بنده پیش از این عرضى ندارم تمنا می‌کنم زودتر از این توجه شود.

نایب رئیس - پیشنهادى براى کفایت مذاکرات رسیده است که قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پس از یک موافق و یک مخالف به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود - معدل‏

نایب رئیس - آقاى معدل‏

معدل - به عقیده بنده دلیل بر کفایت مذاکرات این است که این موضوع یک امرى است واقع شده و لازم (صحیح است) و آقایان هم بنده مى‌بینم که موافقند که رأى بدهند ولى بنده فرصت را غنیمت شمردم که در باب شهربانى توجه دولت را و به خصوص آقاى وزیر کشور را به یک اصل اساسى جلب کنم در یک دهى و در میان بیابان زندگى کردن از این جهت آسان است که انسان شخصاً مى‌تواند به محیط زندگى خودش احاطه داشته باشد و اطراف خودش را ببیند و به مقاصد اشخاصى که با او تماس دارند متوجه باشد ولى در شهرهاى بزرگ که جمعیت زیاد است مى‌بایستى این توجه را مأمورین انتظامى داشته باشند و در حقیقت شهربانی‌ها حافظ حیثیت و ناموس و اعراض مردمند هر قدر جمعیت شهر بیشتر مى‌شود باید تشکیلات دقیق‌تر باشد و تشکیلات منظم و حسابى درست نمى‌شود مگر این که افرادى که از خانواده‌هاى محترم هستند و صاحب فضایل و مکارم اخلاقى هستند اینها به حفاظت ناموس و جان و حیثیت مردم گمارده شوند (صحیح است) من آرزو دارم که آقاى وزیر کشور در دولت حاضر پایه اصلى این کار را بگذراند من سلب این حیثیت را از افراد شهربانى نمى‌کنم براى این که اینها هم مردم عزیز و شریفى هستند و به وظایف خودشان هم انشاءالله آشنا هستند اما دلم مى‌خواهد که آقاى وزیر کشور پایه شهربانى را روى مقررات اخلاقى و دیانت بگذارند و مردمانى را استخدام کنند و به خدمت بگمارند که مورد اعتماد اجتماع باشند یعنى مردم از عیالشان و اطفالشان به امید این که جماعتى خوشنام و متین و خانواده‌دار گمارده شده‌اند که حفظ همه چیز آنها را می‌کند آسوده خاطر باشند و راحت بخوابند، امیدوارم طورى بشود که اداره شهربانى بعد از این وسیله و دستاویز هیچ گونه غرضى براى هیچ دسته‌اى و براى هیچ هیئت حاکمه‌اى واقع نشود ما که به دخل و خرج مملکت نظارت داریم می‌بایستى با دست و دل گشاده آنچه را شهربانى می‌خواهد در اختیارش بگذاریم تا با وسایل امروزى که در دنیاى واقعى فراهم است آنها هم مجهز بشوند و از این بابت همکاران بنده خیال نمى‌کنم کوتاهى بفرمایند ولى بایستى دولت اطمینان بدهد که شروع به این اصلاح اساسى را در دستگاه شهربانى بکند براى این که شهرها کم کم پرجمعیت مى‌شود و زندگى مدنى و شهرى توسعه پیدا می‌کند و مردم با وسائلى که امروز در دست ناکسان و بدکاران هست محتاج به یک شهربانى اساسى و حسابى هستند.

نایب رئیس - آقاى شوشترى مخالفید؟ بفرمایید

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم. بیانات جناب آقاى معدل همان بیانات ایجاب مى‌کند که در این لایحه بیشتر حرف زده شود این لایحه دو قسمت دارد یک ماضى یک مستقبل حقوق عده‌اى باید پرداخت شود جاى تردید نیست و استخدام مأمورین انتظامى به طوری که آقا اشاره فرمودند لازم است من نمی‌خواهم از آقاى سرلشگر فضل‌الله زاهدى این را تملق بگویم من از هیچ کس تملق نمى‌گویم غیر ذات پروردگار هیچ مقامى پیش من ارزش تملق ندارد ولى مى‌خواهم بگویم همان طوری که جنابعالى در یک پرونده مهم خراسانی‌ها غیرت و شهامت به خرج دادید حقیقت را نترسیدید و گفتید مأمور انتظامى، مأمورینى را که براى حفظ نوامیس اسلام و مردم تعیین مى‌شوند می‌باید واجد ملکات و فضایل باشند خوب است خود جنابعالى که اینجا نشسته‌اید و حقیقت را مى‌فهمید که چه می‌گویم (نمی‌خواهم حالا من حالت مکا پیدا کنم و روز ماه رمضان آقایان را متأثر کنم) نظمیه، شهربانى یعنى حافظ جان، مال، ناموس بچه. زندگانى شرف و حییثیت تمام افراد نه براى رسیدن به مقصود ریاست شهربانى براى واجد شدن این میز بى‌پیر ریاست پرونده بسازد امام جمعه گنک درست کند و امثال آنها درست بکند و مردم را به کشتن بدهند هى پرونده بسازند والله بالله تالله من جز خدمت به مملکت کارى نکرده‌ام و به رضا شاه پهلوى هم شخصاً معتقد بودم تا وقتى که مشارالملک و نصرت‌الدوله او را متجاوز به املاک نکردند و این سوء ظن را درش ایجاد نکردند آن وقت مأمورین شهربانى دیدند یک صریح‌الهجه‌اى حقایق را می‌گوید و الّا آن مرد بزرگ که خدمات او ار در ایران نمى‌تواند کسى فراموش کند اگر دو نقیصه در رضا شاه وارد نمی‌شد به خدا چهار صد سال نظیر او را ایران به خود ندیده بود شاید مأمورین شهربانی پرونده ساختند مرا به کشتن می‌خواستند بدهند دادند اما نشد خدا نخواست الله یتوفى الانفس حین موت‌ها این حاج آقا رضا جناب آقاى حاج رفیع قائم مقام‌الملک آنجا نشسته است مى‌داند آقاى سر لشکر زاهدى تو که خود شهامت داشتى تو که خود غیرت داشتى تو که خود گذشتى گفتى که من پاگونم را می‌گذارم این متهمین خراسان این بیچاره‌ها بی‌گناهند پرونده‌سازى شده موقع آن رسیده که حالا آن منظور و مقصود خود را عملى کنى آقاى معدل چه مى‌گودید؟ می‌گوید مذاکرات کافى است مى‌گوید نظمیه یعنى حافظ مال مردم جان مردم ناموس مردم حتى مأمور کوچکش که سر راه ایستاده به تاکسى می‌گوید برو دو، سه (با دست اشاراتى کردند) نباید این جور باشد باید پلیس همان طور باشد که در لندن، فرانسه و امریکا هست که پلیس وقتى گفت ایست بدانند این ایست براى مردم است نه براى نظر شخصى این ماده مستقبل دارد ماضى دارد نسبت به گذشته و ماضى آن که پرداخت حقوق است صد درصد صحیح است اما نسبت به استقبال و استخدام پلیس باید حداکثر دقت را در آن براى آسایش ملت به کار برد تا حافظ ناموس مرد چشم بد به ناموس کسى ندوزد حافظ مال مردم خود قفل مغازه را شب باز نکند (صحیح است) حافظ مال مردم و حیثیت مردم در ادب و سلوک سرمشق باشد پلیس دنیا چطورند با عابرین به طور ادب صحبت می‌کند و اگر او نظرى داد عدل واحد باشد پلیس یعنى عدل واحد آقاى زاهدى این موقع موقعى است که باید این حرف‌ها زده شود و شما موظفید، شما که انشاءالله جوانید بنده که اینجا الان هستم می‌دانم که این مرض من ... و الّا تمول و پول ندارم هى مى‌گویند برو به فرنگستان و ندارم بروم انشاءالله امیدوارم که بی‌گناه بروم و امیدوارم که آن قدر خدمت بکنم که گناهانى اگر داشته باشم جبران بکنم تو هم گناه کردى زیاد هم گناه کردى و البته عبادت تو و امثال تو این است که در این موقع فکر اساسى بکنید که مملکت از وجود پلیس و مأمور شهربانى امین و صحیح و عدل واحد بهره‌مند بشود این است عرایض بنده حالا اگر این اندازه براى مذاکرات کافى است که کافى است و گرنه چه مانعى دارد آقایان دیگر هم اظهارنظر بفرمایند و اگر فرمایشات و نظریاتى دارند در دسترس شما بگذارند (احسنت)

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

نایب رئیس - باید رأى گرفت به کفایت مذاکرات و چون عده براى رأى کافى نیست.

جلسه را ختم می‌کنیم جلسه بعد ساعت 9 روز یکشنبه و دستور جلسه دنباله همین لایحه خواهد بود

(مجلس یک ربع قبل از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شورای ملى - جواد گنجه

+++

یادداشت ها
Parameter:294683!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)