کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 164 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه پانزدهم بهمن ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین  جلسه قبل

2- بیانات آقای رئیس به مناسبت روز 15 بهمن

3- سؤال آقای پردلی به ساختمان پل لهراب‌رابل و جواب آقای معاون وزارت راه

4- سؤال آقای دکتر امین راجع به عدم پرداخت اضافه حقوق سال 1335 پزشکان و جواب آقای وزیر بهداری

5- معرفی آقای دکتر صدر به معاونت وزارت امور خارجه به وسیله آقای وزیر امور خارجه

6- معرفی آقای فرهودی به معاونت وزارت کشور به وسیله آقای وزیر کشور

7- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله اقای وزیر کشور

8- مذاکره در گزارش کمیسیون کشور راجع به تمدید مدت احداث جاده سوم شمیران

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19

 

 

جلسه: 164

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه پانزدهم بهمن ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی غائبین  جلسه قبل

2- بیانات آقای رئیس به مناسبت روز 15 بهمن

3- سؤال آقای پردلی به ساختمان پل لهراب‌رابل و جواب آقای معاون وزارت راه

4- سؤال آقای دکتر امین راجع به عدم پرداخت اضافه حقوق سال 1335 پزشکان و جواب آقای وزیر بهداری

5- معرفی آقای دکتر صدر به معاونت وزارت امور خارجه به وسیله آقای وزیر امور خارجه

6- معرفی آقای فرهودی به معاونت وزارت کشور به وسیله آقای وزیر کشور

7- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله اقای وزیر کشور

8- مذاکره در گزارش کمیسیون کشور راجع به تمدید مدت احداث جاده سوم شمیران

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و ده دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

1- قرائت اسامى غائبین  جلسه قبل‏

رئیس- صورت غائبین  جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین  با اجازه- آقایان: سنندجى، کاظم شیبانى، قوام، ذوالفقارى، اسفندیارى، عباسى، دکتر عمید، صراف‌زاده، صارمى، دکتر اصلان افشار، اورنگ، کشکولى، جلیلى، کورس، امامى‌خوئى، باقر بوشهرى، سلطانمراد بختیار، بور بور.

غائبین  بى اجازه- آقایان: اریه، اخوان، دکتر طاهرى، کیکاوسى، قرشى.

دیر آمدگان و زود رفتگان با اجازه- آقایان: موسوى، اردلان، فرود، یارافشار، گیو، اقبال، تربتى، عبدالحمید بختیار، ثقه‌الاسلامى، مسعودى، تیمور تاش، خلعتبرى، دکتر پیرنیا.

رئیس- به واسطه تعطیل دیروز صورت جلسه قبل حاضر نشده جلسه بعد حاضر می‌شود.

2- بیانات آقاى رئیس به مناسبت روز پانزده بهمن‏

رئیس- چون جلسه امروز مصادف با روز پانزده بهمن است.

مناسب مى‌دانم از سوء قصد خائنانه که در یک چنین روزى در مهد علم یعنى دانشگاه نسبت به ذات مقدس اعلیحضرت همایون شاهنشاه محبوب ما تهیه شده بود اظهارى کنم و به درگاه قادر متعال سپاس‌گذارى نمایم که وجود مقدس‌شان را از بلایا و خطرات محفوظ فرمود (نمایندگان- صحیح است) مشیت الهى این بوده که این کشور در ظل توجهات و راهنمایى‌هاى خردمندانه ذات همایون به مراحل ترقى نائل بشود و به عظمت باستانى خود برسد (نمایندگان- صحیح است) و مردم آن با رفاه و سعادت زندگانى کنند (صحیح است) سلامتى و طول عمر ذات شاهانه را همگى از صمیم قلب آرزومندیم (نمایندگان- صحیح است، انشاءالله)

3- سؤال آقاى پردلى راجع به ساختمان پل لهراب زابل و جواب آقاى معاون وزارت راه‏

رئیس- سؤالات مطرح است آقاى پردلى.

پردلى- سؤال بنده در خصوص پل لهراب است الان مقدمه‌اى عرض می‌کنم که نمایندگان محترم توجه پیدا بکنند لهراب فاضلابى است که از شش کیلومترى شهر زابل مى‌گذرد این مجرا شامل دو قسمت است یکى حریمش که خیلى بلند و مرتفع است و در موقع طغیان‌هاى عمده دو الى سه روز در حدود نیم متر آب رویش قرار می‌گیرد دیگر مجراى اصلى که عرضش در حدود 50 متر است و در موقع طغیان‌هاى عمده دو سه روزى تا 6 متر هم عمق پیدا مى‌کند بیش از دو سال است که وزارت راه به وسیله یک کنتراتچى مى‌خواهد پل موقتى چوبى روى این فاضلاب بسازد هنوز این پل تمام نشده و قسمت اصلیش باقى مانده معلوم نیست براى چند ماه این کنترات بسته شده الان بیشتر از دو سال است که به صورت ظاهر مشعول هستند و بیش از چندین صد هزار تومان تا به حال خرج شده است و قسمت عمده‌اش هنوز باقى است و عمل نشده و معلوم نیست چند صد هزار تومان دیگر خرج می‌شود سؤال بنده براى این است که چرا اینقدر طول کشیده و کى خاتمه خواهد یافت و مسئول تفریط این وقت و این پول کیست؟

رئیس- آقاى معاون وزارت راه‏

معاون وزارت راه (مهندس مشایخى)- با عرض تشکر از علاقمندى جناب آقاى پردلى نماینده محترم سیستان اجازه مى‌خواهم که گزارش مختصرى به عرض آقایان برسانم پل لهراب قراردادش در اسفند 1334 منعقد شد و همان طور که در جلسه گذشته عرض کردم به علت مشکلات و فراهم کردن وسایل کار قدرى طول کشید و بعد در ضمن طغیان‌هایی که شد و سیلاب‌هاى خیلى بزرگى که آمد معلوم شد که آن دهانه اولى که 80 متر پیش‌بینى شده بود کافى نبود و 50 متر اضافه شد و براى این قسمت دوم هم مطالعه شد و طبق قرارداد به مقاطعه‌کار داده شد ولى در جریان سیل‌هاى بعدى در همان سال معلوم شد که این 120 متر هم کافى نیست و 50 متر هم باید اضافه کرد چون متأسفانه هم مقدار آب زیاد شده و هم به علت تغییر مسیلى که در رودخانه حاصل شده بود وزارت راه با مشکلاتى در فراهم کردن وسایل مواجه شد و براى این که حتى یک روز وقت تلف نشود بهتر دید که این 50 متر را خودش عمل بکند و به جاى پایه‌هاى چوبى پایه‌هاى

+++

آهنى به کار ببرد روى این اصل در اوایل دی ماه وسایلی براى این پل تهیه شد و فرستاده شد که صورتش هست آهن‌هاى ریلى که براى نصب کردن پایه پل و سایر قسمت‌ها لازم بود تهیه کرده‌ایم و حالا هم هر هفته گزارش داریم و 50 درصد کارها تا به حال انجام شده است و براى این که سرعت بیشترى انجام بشود یکى از قایق‌هاى موتورى که در یکى از کارگاه‌ها بود این را فرستادیم به زابل مقدار زیادى از تراورس‌ها را بریدند 1500 تراورس فرستادیم و به طوری که دیشب در روزنامه عکس آن را ملاحظه فرموده‌اند نصف پل تمام شده است و یک نقصى هم در کارشان بود جوشکارى فلزى بود که خریدیم و فرستادیم به این ترتیب ملاحظه می‌فرمایید که وزارت راه نهایت اهتمام را در پیشرفت کار کرده و امیدواریم همان طور که برنامه ما هست آخر امسال این پل به کلى تمام شود.

رئیس- آقاى پردلى‏

پردلى- آقایان کارهایی که انجام شده به عرض آقایان می‌رسانم پل چوبى موقتى سابق در سال 29 خراب شده پنج سال وزارت راه با این مهندسین مشاورى که دارد و اطلاعات محلى که دارد مطالعه کرده می‌گوید ساختیم و طغیان آمد برد ما مثلی داریم که مى‌گوید روز از نو روزى از نو بعد از این همه مطالعات چرا در نظر نگرفتند که هیرمند همه ساله طغیان مى‌کند و به علاوه آن قسمتى که شمع‌کوبى شده است همیشه خشک است حریم این لهراب است و قسمت اصلیش باقى مانده است چرا اول در مدت ده ماه که یک متر آب دارد آنجا شمع‌کوبى نکردند این ایراد را که می‌بایست بگیرد؟ وزارت راه اما این ایراد را نمی‌گیرد براى این که پل وسیله‌اى باشد تا پول‌هایی که هست تا یک شاهى آخر خورده شود دیگر آقایان در همین قسمت حریم در قسمت اصلى پل که باقى است همین قسمت حریم که شمع‌کوبى شده تمام شمعها قسمت اعظم وصله‌اى است و آنها هم که کوبیده شده مقدار زیادى است که بایستى در آنجا کار بیشتر مى‌شد و خرج بیشترى لازم داشت و پرس لازم بود وزارت راه بایستى نظارت مى‌کرد از کار کنتراتچى اطلاع داشت ولى با هم هم‌دست بودند وزارت راه اگر می‌خواست کار بکند مى‌گفت کار بکند تا یک مقدار دیگرى پول مصرف بکند اگر یک قدرى فشار وارد مى‌آورد پرس مى‌آورد کار پیشرفت می‌کرد اما وزارت راه پرس نیاورد و آن قسمتى که شمع زده شده یک مقدار کمى در زمین فرو رفته و به اندک فشارى متزلزل می‌شود از بین می‌رود باز یک مثلى است که می‌گوید با کدخدا بساز و به ده بتاز وزارت راه کدخدایى درست کرده و کنتراتچى با همدستى او تاخته است به بیت‌المال و خزانه این را باید رسیدگى کرد آقایان به طوری که عرض کردم قسمت‌هایى که شمع‌کوبى شده است فقط آن قسمت حریم است که آن هم رسوبى است که همین که به روى خاک افتاد به اندک فشارى از بین می‌رود و پل معلق می‌شود قسمت سوم پایه ندارد براى این پل آمده‌اند تیرهاى آهنى در نظر گرفته‌اند موقعى که پایه بنا شد این تیرهاى آهن که در فضا قرار نمى‌گیرد براى چه این تیرهاى آهنى را وارد کردند براى این که خرج بیشترى بشود و الا اگر منظور این بود که از این تیرهاى آهنى به منظور پایه استفاده کنند اشکالى نداشت این است وضعیت کار وزارت راه آقایان وزیر رفت معاون رفت بازرسى رفت مدیر کل رفت همه ملاحظه کردند مردم شکایت کردند تلگراف‌هایى به تهران فرستاده شد بنده عرض کردم، این خرابى هم گوشزد شد کمترین توجهى نشد وزیر راه در آن موقعى که رفت کارى که کرد به مردم اجازه ملاقات نداد گفت چون شما زیاد حرف می‌زنید و فضولى‌هایى می‌کنید من شما را راه نمی‌دهم و هر چه صلاح باشد عمل می‌کنم ولى با آن شخص کنتراتچى مذاکره کرد و هر چه مى‌خواست کرد و گفت و شنید از دو حال خارج نیست یا وزارت راه هم‌دست است با این کنتراتچى براى گرفتن پول و خرج کردن و به جیب زدن یا این که قانون کافى نیست و نمی‌تواند جلوى کنتراتچى را بگیرد و به این ترتیب بیت‌المال حیف و میل مى‌شود و کارى هم براى مردم نمى‌شود بعد از 5 سال مطالعه آمدند یک کنتراتى بستند بعد از مدتى یک کنترات دیگرى با همین کنتراتچى که این همه خراب‌کارى کرد و این همه مردم را گول زد بستند براى چه؟ اگر لازم بود چرا در وهله اول این کنترات را نبستند و تمام این جهات را در نظر نگرفتند؟ براى این که یک مبلغى را در نظر بگیرند و خرج بشود و راه برگشت نباشد براى این که بروند دنبال پول به جیب زدن و بگویند کارى براى مردم مى‌کنیم بالاتر از همه این که آقایان این قسمت اصلى باقى مانده یک مقدار خاک آورده‌اند در مجراى اصلى ریخته‌اند نمی‌دانم به چه جهت؟ نمی‌دانم براى چه خود آقایان می‌دانند که ماسه در برابر آب مثل ذره‌اى می‌ماند در مقابل هوا آب آمد و این ماسه‌ها را برد چند صد هزار تومان به این اسم چند تن خاک خرج کردند که آب برد و خساراتى وارد کرد و کنتراتچى همه را حساب کرد به این ترتیب خرج می‌کنند آقایان مردم چشمشان مى‌بیند سایرین هم از این وضعیت استفاده مى‌کنند و تبلیغ مى‌کنند من مسئول واقعى این وضع را وزرا مى‌دانم این آقایان هستند که این وضع را پیش مى‌آورند و وسیله به دست خائنین مى‌دهند آقایان همین وزارت راه قبل از شهریور 20 این پل را در ظرف دو ماه درست کرد الان دو سال بیشتر است معطل هستند و آنچه هم ساخته شده پل نیست روى یک زمین خشکى ساخته‌اند و آنچه ساخته‌اند به درد نمى‌خورد و قابل استفاده نخواهد بود حضور آقایان عرض کنم گویا براى آن پل که قبل از شهریور ساختند 20 یا 30 هزار تومان خرج شده و الان چندین صد هزار تومان خرج شده و باز هم خرج خواهد شد ببینید تفاوت از کجا تا کجاست آقایان تیرهاى شمعى که در آن موقع کوبیده شده هنوز آب نبرده در صورتى که حالا امروز می‌کوبند فردا آب می‌برد آن روز آقایان تمام آب هیرمند از این فاضلاب از این مجرا عبور می‌کرد در یک عرض در حدود50/60 متر امروز در تحت توجهات خاصه کشاورزى آب هیرمند به افغانستان می‌رود و فقط یک مقدار مختصرى از این مجرا عبور مى‌کند و قسمت عمدة آن به اراضى مردم می‌رود با این ترتیب ما می‌گوییم اصلاً ما پل نمى‌خواهیم و از خیر پل گذشتیم بیت‌المال را خرج نکنید می‌گویند شما عقلتان نمى‌رسد باىد بشود با این وضع جناب آقاى ذوالفقارى من نمى‌توانم به مردم بگویم که پل براى شما ساخته خواهد شد مگر این که خود دولت این کار را بکند براى این که وزیر راه رفت دید هیئت دولت رفت دیدند چه کارى انجام شده اعتنا به تلگرافات و شکایات مردم نشد اگر دولت این حرف را بزند حتماً قبول مى‌کنند اگر این بوق دولت به صدا در بیاید شاید مردم قبول کنند آقایان کارهایى که وزارت راه قبل از شهریور 20 انجام داد در نظر دارید یادگارهاى آن روز را مى‌بینید چه خدماتى به پادشاه و مملکت و ملت انجام دادند جناب آقاى ذوالفقارى تقاضا می‌کنم این عرض بنده را به آقاى وزیر راه برسانید ما هیچ خدمتى نمى‌خواهیم انجام بدهند آن خدماتى که وزراى اسبق انجام دادند در نظر بگیرند و یک کار کوچکى را انجام بدهید پولى در اختیار دارید براى این که پلى ساخته شود این پل را نگذارید از بین برود اگر دزدى می‌شود جلویش را بگیرید تعقیب کنید جلوى دزدى را گرفتن و یک پولى را حفظ کردن که برنامه پنج ساله لازم ندارد مطالعه لازم ندارد طرح و پروژه لازم ندارد مشاور فنى هم لازم ندارد دزد بایستى بترسد که دزدى نکند مجرى قانون بایستى بترسد که قانون را خوب اجرا کند ولى مجازات و ترس از بین رفته آقایان ملاحظه می‌فرمایید پولى که دست عده‌اى می‌دهند چه جور حیف و میل می‌شود و خورده می‌شود قانون ورق پاره‌اى بیش نیست بمب هیدروژنى و موشک قاره‌پیما می‌خواهد حق اجرا بشود و از دزدى جلوگیرى بشود و الا تمام این مجلس پر از قانون بشود کوچک‌ترین تأثیرى ندارد ما که در ولایات اجراى قانون را نمی‌بینیم نمی‌دانم آقایان دیگر مى‌بینند به یکى از رؤسا موقعى که مى‌آمدم تهران بهش گفتم کارى بکن که دزدى نشود گفت فلانى می‌خواهى پدر مرا در بیاورى این حرفى است که رئیس یک اداره‌اى می‌زند آقایان تقاضاى من این است که سؤال من به کمیسیون تحقیق ارجاع شود (ارباب- حال بگذارید که این دفعه باشد) شاید پلى ساخته شود اولاً چرا تا به حال مسئولى را تعقیب نکرده‌اند اگر مسئول تعقیب نشود از این دزدى مطمئناً جلوگیرى نخواهد شد و کارى انجام نخواهد شد آقا فرمودند چوب نداریم آقا در 30 فرسخى از سیستان در جنوب باغات متعددى وجود دارد چوب‌هاى قطور و بلند وجود دارد بیایید تا بیرجند و تربت حیدریه و مشهد همه جا چوب هست همه در فروش چوب حاضرند ولى مقصود ساختن پل نیست آقایان وزیر راه می‌رود به مردم اجازه نمی‌دهد که او را ملاقات کنند وزیر کشاورزى می‌رود به مردم فحش می‌دهد اگر کسى شکایتى دارد مى‌گوید پدر سوخته‌ها پدرتان را در می‌آورم آقا این حرف نیست که آقاى وزیر کشاورزى زده است آقاى وزیر کشور می‌فرمایند مردم حق ندارند حرفى بزنند من حرفشان را گوش نمی‌دهم و هر کار بخواهم می‌کنم بالاخره وضعیت این است امیدوارم وضعیت عوض شود این است عرایض بنده‏

رئیس- آقاى معاون وزارت راه‏

معاون وزارت راه- به طوری که خدمت آقایان عرض کردم پل لهراب در سابق مسیرى داشت که 80 متر عرضش بود و در اواخر سال 1334 قراردادى منعقد شد و متأسفانه چون رودخانه تغییر مسیر می‌دهد آن دهانه 80 متر که قرارداد بسته شده بود کافى نبود 120 متر شد ولى در خرداد ماه و بهار امسال 120 متر 170 متر شد این 50 متر دیگر را با شمعهاى آهن می‌کوبیم که محکتر بشود و نهایت جدیت هم براى پیشرفت کار شده آخر امسال هم تمام خواهد شد راجع به راه زابل که در جزء سؤال نمایندة محترم بود آن هم نقشه‌بردارى شده و مشغول تکمیل نقشه‌ها هستند و امسال با وسایل میکانیکى شروع خواهد شد و امیدواریم همان طور که شروع شده کوشش بیشترى هم بشود که انشاءالله زودتر تمام بشود.

4- سؤال آقاى دکتر امین راجع به عدم پرداخت اضافه حقوق سال قبل پزشکان و جواب آقاى وزیر بهدارى‏

رئیس- آقاى دکتر شفیع امین‏

دکتر شفیع امین- سؤال بنده در خصوص عدم پرداخت حقوق 6 ماه آخر سال پزشکان بود در یک سال پیش یعنى در 16 بهمن ماه 1335 بعد از مطالعات زیاد بعد از به اصطلاح بررسى‌هاى زیاد خواستند که حقوق پزشکان و دندان‌پزشکان و داروسازان و ماماها از لحاظ خدمتى که به بهداشت مملکت می‌کنند اضافه کنند متأسفانه حقوق 6 ماه آخر سال 35 پرداخت نشده

+++

و آقاى وزیر بهدارى وارد هستند که آقایان ناراحت هستند و شکایت دارند به طوری که آقایان نمایندگان محترم همیشه علاقمند هستند و باز از پشت این تریبون هم تذکر داده‌اند که تا وضعیت کارمندان دولت تأمین نشود و زندگیشان تأمین نشود با این گرانى زندگى حقوقشان یا زندگیشان بنده اصراى ندارم که حتماً حقوقشان زیاد بشود اینها نخواهند توانست دردهاى مملکت را در مسائل بهداشتى یا اقتصادى و کشاورزى یا صنعتى که به آنها واگذار می‌شود درمان بکنند این طبقه‌اى که مجلس تصویب کرد حقوقشان اضافه شود تقاضایشان این است که قانون اجرا بشود و حقوقشان داده بشود.

رئیس- آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى (دکتر راجى)- جناب آقاى دکتر شفیع امین نماینده محترم سؤال ذیل را فرموده‌اند.

چندین ماه از تصویب قانون ترمیم حقوق پزشکان می‌گذرد علت این که وزارت بهدارى تا حال ترمیم حقوق شش ماهه آخر سال 1335 را نپرداخته‌اند چیست؟

به طوری که استحضار دارند طبق تبصره 2 لایحه مربوط به اصلاح ماده 3 قانون استخدام پزشکان که در تاریخ 26 دی ماه 1335 به تصویب مجلسین رسیده است ما‌به‌التفاوت اشل‌هاى حقوق پزشکان در سال اول بااتمام از محل اعتبار عمرانى کشور تأمین و در سال دوم 75% آن از محل اعتبار عمرانى و 25% دیگر در بودجه کل کشور تأمین و در سال سوم 50% آن از محل اعتبار عمرانى و 50% دیگر در بودجه کل کشور منظور و در سال چهارم 25% از محل اعتبار عمرانى و 75 درصد بقیه در بودجه کل کشور منظور و از سال پنجم به بعد تمام آن در بودجه کل کشور منظور خواهد شد.

با ملاحظه این تبصره پرداخت شش ماهه آخر سال 35 باید از محل اعتبار عمرانى کشور تأمین شود در مورد علت عدم پرداخت آن با سازمان برنامه مذاکرات لازم به عمل آمده است به طوری که اظهار می‌دارند به واسطه قلت اعتبارات پرداخت این وجوه متضمن برداشت آنها از اعتبارات بهداشتى است که این امر موجب وقفه در امور مبارزه با بیمارى‌ها خواهد گردید. با وجود بر این مذاکرات ادامه دارد تا در صورت صرفه‌جویى موجبات پرداخت آن را فراهم نمایند.

رئیس- آقاى دکتر شفیع امین‏

دکتر شفیع امین- بنده خیلى متشکرم که جناب آقاى دکتر راجى خودشان نظر بنده را تأیید فرمودند و حق آقایان پزشکان را که خودشان به وضعیت زندگى آنها و تأمین زندگى آنها علاقمند هستند تصدیق کردند و وعده فرمودند که انجام شود بنده براى یادآورى می‌خواهم عرض کنم که در سال 35 یعنى قبل از تصویب این قانون وزارت بهدارى نامه‌اى نوشته به سازمان برنامه همان طور که فرمودند سال اول صد در صد سال دوم 75 درصد بعد 50 درصد بعد 25 درصد و در جواب این نامه سازمان برنامه رسماً طى نامه‌اى که رونوشت آن را بنده در دست دارم تأیید کرده و تقبل کرده است که بدهد و روى آن قانون آمده است‏ تصویب شده است بعد از تصویب قانون یعنى در تاریخ 16/ 12/ 35 وزارت بهدارى نامه‌اى نوشته به سازمان برنامه که 6 ماهه دوم سال 35 را از سازمان برنامه بخواهد باز سازمان برنامه طى نامه مورخ 23/ 12/ 35 این را موافقت کرده است و تعهد کرده است که بپردازد متأسفانه تا به حال پرداخت نشده است تصور مى‌کنم با مدارکى که خودشان نوشته‌اند و خودشان سند داده‌اند نشان می‌دهد که سازمان برنامه علاقمند است که این طلب پرداخت بشود و حق قانونى آقایان پرداخت بشود که بتوانند با دلگرمى انجام وظیفه بکنند جناب آقاى وزیر بهدارى در مسافرت‌هایشان وضع شهرستان‌ها را از نزدیک مى‌بینند که این آقایان از هر قبیل از پزشک و دندان‌پزشک و ماما و پرستار زحمت می‌کشند و خودشان خدمات و زحمات آنها را تأیید مى‌فرمایند آقا به اینها حقوق بدهید که زندگیشان تأمین بشود تصدیق مى‌فرمایید که با این گرانى قادر به انجام خدمت نخواهند بود (صحیح است) باید بهشان پول داد و زندگیشان را تأمین کرد و ازشان کار خواست از طرف دیگر سازمان برنامه مال مملکت است دولت مسئول سازمان برنامه است اگر سازمان برنامه به وزارت بهدارى نامه مى‌نویسد که این پول را خواهم داد و نمی‌دهد هم پزشکان و هم دستگاه پزشکى و بهداشتى را ناراحت مى‌کند که خداى نکرده موجب اختلاف بین سازمان برنامه و وزارت بهدارى خواهد شد باید از این اختلاف جلوگیرى شود سازمان برنامه مخصوصاً از نظر بهداشتى نامه‌اى نوشته که بهداشت مملکت باید به وسیله این کارمندان و این اشخاص اداره بشود و از قسمت‌هاى مختلف پزشکى در این کار استفاده بشود اگر زندگى اینها تأمین نشود که نخواهند توانست کار بکنند باید اعتراف کرد که دستگاه‌هاى ما با هم هماهنگى ندارند و فکر مى‌کنم که این عدم هماهنگى در دستگاه موجب عدم پیشرفت برنامه‌هاى عمرانى در قسمت‌هاى عمده مملکت است (صحیح است) اگر این دستگاه‌ها خوب با هم هماهنگ و همگام باشد با هم خوب کار بکند بنده حتم دارم که دستگاه‌هاى وزارتخانه‌ها یا سازمان برنامه بهتر خواهند توانست کار بکنند براى تأمین بهداشت در قسمت‌هاى مختلفه کشور یا براى مبارزه با امراض مسرى که وزارت بهدارى شب و روز زحمت می‌کشند براى سل براى جذامیها براى مالاریا ولى این آقایان پزشکان باید زندگیشان تأمین بشود تا بتوانند کار بکنند بنده از موقع استفاده می‌کنیم و از آقاى وزیر بهدارى که براى سرکشى به آذربایجان رفته بودند متشکرم که از نزدیک دیدند که احتیاجات مسلولین و جذامیها چیست و امیدوارم وعده‌اى که داده‌اند یا از محل صرفه‌جویى و یا سازمان برنامه با تعهد صریحى که کرده است براى اجراى این قانون حتماً مؤظفند که پول را بدهند و راضى نشوند که دستگاه‌هاى پزشکى و بهداشتى براى عدم پرداخت حقشان از وزارت بهدارى یا از دولت که مسئول حفظ بهداشت مملکت هستند ناراضى بشوند امیدوارم آقاى وزیر بهدارى این قسمت را بیشتر توجه بکنند تا زندگى سایر همکارانشان تأمین بشود.

رئیس- آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى (دکتر راجى)- عرض کنم وقتى این قانون لایحه‌اش آمد به مجلس راجع به حقوق پزشکان بنده هم در خدمت آقایان نشسته بودم (دکتر امین- حالا هم وکیل هستند) و با این نوع ترمیم مخالفت کردم که از محل عمران نباید حقوق تأمین بشود و باید این ترمیم در خود بودجه تأمین شود متأسفانه این جور شد و حالا هم باید قانون اجرا شود ولى حالا نه در دستگاه دولت فعلاً چنین پولى هست که پرداخت شود و نه سازمان برنامه که باید این مبلغ را پرداخت کند فعلاً توانایى این پرداخت را دارد (دکتر امین- تعهد کرده است) پول ندارد عرض کنم آقایان پزشکان خود بنده پزشک هستم و افتخارم این است که طبیب باشم ولى طبیب دو جور است یکى اطباى درمانى هستند که مطب دارند و چند ساعتى هم براى دولت خدمت می‌کنند و اطباى دیگرى هستند که تمام سال وقتشان را در خدمت به مردم صرف می‌کنند و در دورترین نقاط مملکت خدمت می‌کنند بنده این ترمیم حقوق را براى گروه دوم کافى نمی‌دانم و براى گروه اولى شاید ضرورى نمی‌دانم ولى این قانون را که تصویب فرمودید اول باید براى آنهایى باشد که تمام وقت ادارى و شبانه‌روزى خودشان را وقف مردم می‌کنند و از این که اظهار لطف فرمودند از این که بنده به تبریز رفتم و در قسمت امور بهداشتى و بهدارى یک بازدیدى کردم و یک تعهداتى کردم البته آقایان می‌دانند که سازمان برنامه قبول کرده است که یک آسایشگاهى براى مسلولین آذربایجان با صد و پنجاه تخت بسازد چون بنده از نزدیک دیدم که متأسفانه تعداد مبتلایان بیش از گنجایش آنجا است از محلى که در اختیار داشتم قبول کردم که یک ساختمان براى صد و پنجاه تخت‌خواب با عمارت خیلى سبک و ساده‌اى همان طوری که در اصفهان است ساخته بشود در همان زمینى که سازمان برنامه وسط آن بنا مى‌کند ساختمانى با یک بناهاى ساده‌اى کنار بسازیم که بتوانیم 150 تخت‌خواب دیگر هم براى بیماران آنجا داشته باشیم امیدواریم که تا حدى رفع مضیقه کمى تخت‌خواب براى بیماران آذربایجان بشود (احسنت احسنت)

5- معرفى آقاى دکتر صدر به معاونت وزارت امور خارجه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه

رئیس- آقاى وزیر امور خارجه

وزیر خارجه (دکتر اردلان)- از آقایان محترم اجازه می‌خواستم جناب آقاى دکتر صدر را که از مأمورین با سابقه و عالی‌مقام وزارت خارجه است به سمت معاون سیاسى و پارلمانى وزارت امور خارجه معرفى کنم (مبارک است)

6- معرفى آقاى فرهودى به معاونت وزارت کشور به وسیلة آقاى وزیر کشور

رئیس- آقاى وزیر کشور

وزیر کشور (دکتر جلالى)- بنده هم اجازه می‌خواستم که جناب آقاى فرهودى که سابقه ممتدى در مجلس دارند و از صاحب‌منصبان شایسته دولت هستند (صحیح است) به سمت معاون پارلمانى وزارت کشور معرفى کنم (مبارک است)

7- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر کشور

وزیر کشور- دو لایحه هم هست که تقدیم می‌کنم یکى راجع به اصلاح یکى از مواد قانون توسعه معابر و یکى هم مربوط به اجازه استخدام به جاى پاسبانانى که فوت کرده‌اند و بازنشسته شده‌اند.

8- مذاکره در گزارش کمیسیون کشور راجع به تمدید مدت احداث جاده سوم شمیران‏

رئیس- لایحه احداث جاده سوم مطرح است. در جلسه قبل آقاى مهندس ظفر به عنوان موافق صحبت کردند حالا نوبت آقاى خلعتبرى است‏ (خلعتبرى- بنده وقتم را به آقاى مهندس جفرودى دادم) آقاى مهندس جفرودى بفرمایید

مهندس جفرودى- بنده از جناب آقاى خلعتبرى متشکرم گه اجازه فرمودند بنده به عنوان یک نفر مهندس چند کلمه‌اى درباره طرح جاده سوم عرض کنم جاى تردید نیست که باید بین شهر و شمیران یک جاده‌اى به پهناى کافى در حدود 45 یا 60 متر ایجاد بشود بنابر این بنده هم با این نظر موافق هستم ولى چند مطلب را جناب آقاى وزیر کشور در آن روز در ضمن دفاع از این لایحه بیان فرمودند بنده نگرانم که گزارشات خلافى به عرض ایشان رسانده باشند می‌خواهم حقایق آنها را عرض کنم که ایشان در آن بیانشان تجدیدنظر بکنند فرمودند که این تقشه را براى رعایت بی‌طرفى به یک مهندس

+++

آلمانى دادند که آن مهندس آلمانى شهر آنکارا را ساخته است آقایان اطلاع دارند که شهر آنکارا نقشه‌اش در زمان مرحوم آتاترک تهیه شد و در آن زمان بنا شد و این مهندسى که الان در شهردارى کار می‌کند چهل یا چهل و پنج سال بیشتر ندارد بنابر این باید این آقاى مهندس آلمانى 8 ساله یا 10 ساله بوده که شهر آنکارا را ساخته باشد اما آنچه را که به عرض ایشان رسانده‌اند باید این باشد که در سال گذشته براى خیابان‌سازى‌هاى شهر آنکارا از مهندسین آلمانى نظرى خواستند این آقاى مهندس از طرف آلمانها معرفى شد و نظر داد که چند خیابان این شهر منجمله بلوار معروف آتاترک را بزرگ کنند و روى این نظر کلى رفتند آنجا هم مثل سال‌هاى پیش ایران درخت‌هاى کهنسال و زیباى این بلوار را قطع کردند و دولت فعلى ترکیه یراى همین امر مواجه با عدم رضایت عمومى مردم شد و این آقاى مهندس را بیرون کردند و عذر آقاى مهندس را از آنجا خواستند این گزارشى بود که به عرض جناب آقاى وزیر کشور رسانده‌اند و بنده خواستم ایشان مستحضر باشند که دروازه‌هاى کشور ما به روى وازده‌هاى مهندسین خارجى باز شده است ولى حقیقتاً نمی‌دانم که مهندسین ایرانى و اهل فن ایرانى چه باید بکنند و چه اندازه از خودشان ابراز لیاقت بکنند که آنها را مصادر قبول داشته باشند رعایت بی‌طرفى شما وقتى می‌شد که این نقشه را می‌دادید به یک مهندس ایرانى نه به یک بیگانه حالا می‌پردازیم به آنچه را که این مهندس آلمانى کرده است و مربوط است به جاده سوم آقایان می‌دانند که یک مهندس مشاورى است به نام کوکس این کوکس یک میدانى در محل بلوار جدید شهر کرج محل تلاقى بلوار و خیابان پهلوى یک میدانى پیش‌بینى کرده است بعد بهش گفته‌اند (رعایت بی‌طرفى را توجه بفرمایید) این میدانى که شما نقشه‌اش را داده‌اید خانه یکى از بستگان نزدیک جناب آقاى شهردار فعلى تهران در میدان واقع می‌شود بگذره این را منحرفش کنید درست می‌شود مؤسسه کوکس میدان را منحرف کرده است براى این که این خانه در آن واقع نشود بنده نقشه و حتى پیشنهاد کوکس را به همین منظور دارم هم نقشه اول و هم نقشه دوم را (احسنت صحیح است) و اما رسیدیم به جاده سوم براى این که بدانیم مهندس خارجى چه جورى رعایت بى‌طرفى را می‌کنند این را بنده به عنوان مثال اینجا عرض کردم جناب آقاى وزیر کشور می‌توانند این موضوع را تحقیق کنند و بدانند که چطور رعایت بى‌طرفى را می‌کنند و بدانند که این قضیه صحیح است یا نیست (مهندس هدایت- میدان فعلى چقدر انحراف پیدا کرده بفرمایید) و اما جاده فعلى بنده نقشه‌هاى هوایى این محل را دارم در نقشه‌هاى هوایى که برداشته‌اند کاملاً پیدا است که در چند صد مترى جنوب این میدان الهیه زمین‌هاى بایر هست (پرفسور اعلم- خانه قوم و خویش شهردار هم هست؟) ولى درست در محل میدان متراکم‌ترین خانه‌ها ساخته شده است (صحیح است) یعنى میدان را در محلى انتخاب کرده‌اند که حداکثر ساختمان‌ها در حدود آن میدان باشد (صدرزاده- عجب صنعتى کرده‌اند؟) در حرفه ما راه‌سازها راهی را انحراف می‌دهند که مانعی را دور بزند بنده نگاه می‌کنم به این نقشه که جلوى چشم من است انحراف را مخصوصاً به این دلیل داده‌اند که بربخورد به مانع (مهندس هدایت- صنعت است صنعت) می‌شود گفت که نظر مهندس این بوده است که چون در چند قدمى میدان محل فعلى میدان تپه وجود دارد و در نقشه هوایى این جور دیده می‌شود نخواسته است که عملیات خاک‌بردارى سنگین پیش بیاید ولى بنده یک اظهار نظر سطحى می‌کنم فکر می‌کنم با هزینه سنگینى که از طرف خانه‌ها براى ایجاد این میدان پیش می‌آید با یک میلغ کمترى از این هزینه امکان داشت عملیات خاک‌بردارى آنجا را با بولدوز و ماشین و امثال اینها انجام داد به علاوه میدان اگر در یک محل بلندى باشد و رعایت شیب هم بشود بنده تصور می‌کنم هم زیباتر است و هم آن که هزینه‌اش کمتر است (پرفسور اعلم- شهردار چه می‌گوید؟) ملاحظه بفرمایید البته بنده به خودم اجازه نمی‌دهم که مطلبى را که از نظر فنى رسیدگى نکرده‌ام در اینجا اظهار نظر قطعى بکنم ولى معتقد هستم که این جاده‌ای را که نقشه‌اش را کمیسیون کشور مجلس مسئولیت تصویبش را به عهده گرفته است و مجلس شوراى ملی در نظر دارد که این نقشه را تصویب بکند نباید مجلس بدون رسیدگى دقیق به این کار اقدام بکند (عده‌اى از نمایندگان- نمی‌کند نخواهد کرد) براى چه؟ براى این که این عرضى که ینده می‌کنم نمی‌گویم که قطعى است چون آنچه از ظاهر نقشه پیدا است آمده‌اند براى این که یک چند نفر معدود را از خسارت ایجاد این جاده برحذر بدارند عده کثیرى از مردم را دچار کرده‌اند این رسم صحیح نیست (صحیح است) این انصاف و عدالت نیست (احمد مهران- این عکسش باید باشد) باید عکسش باشد بنده نمى‌گویم که در مملکت اگر خواستند اقدامى بکنند عده‌اى نباید خسارت بدهند ولى این طور نباید باشد که برای خاطر عده‌اى معدود عده کثیرى از مردم مملکت خسارت ببینند بنده روى این نظر این توضیحات را عرض کردم و تمنا می‌کنم از مجلس شوراى ملی اجازه بدهند کمیسیون کشور وارد ماهیت نقشه بشود یعنى با نظر متخصصین فن رسیدگى کنند و مخصوصاً اینجا تأکید مى‌کنم با مهندسین ایرانى که در کار تهیه نقشه راه هم صلاحیت دارند و هم وارد هستند مشورت کنند و این از جمله موارد شاد و نادرى نیست که رجال و مقامات مسئول ایران را بدهند به مهندسین مشاور خارجى ما در بسیار بسیار موارد نادرى است که احتیاج به وجود مشاورین خارجى داریم ولى این جمله موارد نادر نیست مهندسین ایرانى با ساختن راه آهن سرتاسرى تهران مشهد و تهران آذربایجان هنر و صلاحیتشان را ثابت کردند و نشان دادند که می‌توانند در راه مملکت خودشان خدمت بکنند (صحیح است) و من یقین دارم که مجلس شوراى ملی از نظر وطن‌پرستى پشتیبان این دسته است (صحیح است) به این جهت پیشنهاد مى‌کنم با نظر متخصصین ایرانى به این کار رسیدگى بشود و جناب آقاى وزیر کشور هم اینقدر اعتماد به نظر بیگانگان نکنند این مهندسى که الان در شهردارى است سنش چهل سال است شما ملاحظه کنید که مهندسین ایرانى که بیست سال را لااقل تمام اوقاتشان در راه فنى و حرفه خودشان صرف کرده‌اند چطور ممکن است صلاحیت آنها کمتر باشد وانگهى مگر ما را مرحوم رضا شاه براى تحصیل به خارج نفرستاد؟ مگر در همان مدارسى که این آقایان درس خوانده‌اند ما در همان جا درس نخوانده‌ایم مگر بعضى از ماها آنجا شاگرد اول نشده‌ایم مگر همین ماها نیستیم که در این مملکت کار عمرانى مى‌کنیم؟ بنده تمنایم از مجلس شورای ملى این است و امیدوارم که این عرایض بنده جناب آقاى وزیر کشور را مخصوصاً قانع کرده باشد که این همه اعتماد به خاطر رعایت بی‌طرفى به یک نفر بیگانه نکنند (احسنت احسنت)

رئیس- آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور- لایحه‌اى که مطرح است یک ماده واحده‌ای است براى تمدید مدت دو سال براى ساختن این جاده سوم ولى موضوعاتى که اینجا بحث می‌شود در اطراف اجراى ساختمان این جاده است که در هر صورت من نمی‌دانم چه ارتباطى حالا این امر دارد نسبت به نظریاتى که جناب آقاى مهندس جفرودى فرمودند و مطالبى که در کمیسیون صحبت شد بنده یک قدم فراتر مى‌گذارم و اگر مقررات مجلس شوراى ملی اجازه می‌دهد می‌خواهم استدعا بکنم که مجلس شوراى ملی یک نفر شهرساز معرفى کند که بنده حکمش را صادر بکنم که در شهردارى مشغول شود (یک نفر از نمایندگان- به هیچ وجه صحیح نیست) بنده تا این حد هم حاضرم و استدعا می‌کنم یک مهندس مشاورى هم تعیین بفرمایید بنده هم اینها را مأمور مى‌کنم که این جاده را بسازند نقشه آن جاده را هم مجلس شوراى ملی ترسیم بکند بنده ابلاغ می‌کنم که اجرا بشود اگر مقررات قانونى اجازه می‌دهد و مجلس شوراى ملی وظیفه‌اش این است که ماده‌اى را تصویب بکند و ابلاغ بکند و مجرى دستگاه دولتى است که اگر به آن مراحل رسید و دیدند خبط و خطایى شد آن وقت از بنده سؤال بفرمایید بنده جواب می‌دهم و الا الان که یک ماده واحده‌اى آمده است فقط براى تمدید مدت تصور می‌کنم که نقشه هوایى و نقشه زمینى و صحبت از این که کوکس باشد یا دیگرى باشد یا مهندس ترسیم این نقشه را منحرف کرده است اینها مورد ندارد و آقایان اگر می‌خواهند نقشه را تصویب نکنند بنده امتناعى ندارم نقشه تجدیدنظر می‌شود اگر اجازه می‌دهید مقررات مجلس که آقایان بفرمایند خیابان دو متر باشد دو مترش می‌کنیم اگر مى‌فرمایند 80 متر باشد 80 مترش می‌کنیم و اگر 120 متر باشد 120 مترش می‌کنیم من نمی‌دانم الان بحث در صلاحیت اشخاص است که مى‌فرمایند میدان را چه کرده است این که می‌فرمایید محور میدان بلوار را عوض کرده‌اند آن را بنده اطلاع دارم ولى در این که خویش شهردار در آنجا منزل داشته است بنده این اولین دفعه‌اى است که مى‌شنوم این میدان فرعى بلوار کرج سابقاً گویا طرح دیگرى بود و بعد یک نقشه دیگرى کشیدند که محورش را منحرف کردند و این که پیش بنده آمد براى این بود که آقاى مهندس شقاقى یک نظریه‌اى داده بودند و یک نقشه جدیدى که این محور این طور و آن طور باید باشد. بنده هم دادم که بررسى بکنند و می‌خواهم که استدعا بکنم که آقایان نسبت به اصل ماده تصمیم اتخاذ بفرمایند نسبت به اجرایش آن یک امرى است که بایستى در کمیسیون مطرح بشود و همان طور که فرمودند باید آن نقشه را هم بیاورید و تصویب بکنیم آن نقشه را هم  همان طور که آقایان ملاحظه فرمودند بنده درش هیچ نظرى نداشتم و دفعه اولى است که یک نقشه‌اى را وزارت کشور می‌آورد آقایان تصویب می‌کنند و تصور نمی‌کنم اختلاف نظرى در این امر باشد که بحث در اطرافش بشود.

رئیس- آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار- بنده خواستم که به آقاى وزیر کشور که مردى است تحصیل کرده و عنوان دکتراى حقوق دارد مطلبى را یادآورى بکنم که اگر در لباس سیاست و وزارت فراموششان شده در لباس دکتراى حقوق مطلب یادشان بیاید و آن این است که جامعه عبارت است از تشکیلاتى که براى حفظ منافع افراد آن جامعه تشکیل می‌شود و دولت عبارت از مؤسسه‌اى است که براى حفظ منافع افراد تشکیل می‌شود مثل آن که گاهى از اوقات وزیر کشور ما و دولت‌ها یادشان می‌رود که افرادى هم این تو هست که این مؤسسه براى حفظ منافع آن افراد تشکیل می‌شود این که آقاى مهندس جفرودى راجع به خصوصیات

+++

این مطلب صحبت کردند صد در صد موضوع بحث ما است و این که فرمودید بحث در اطراف این موضوع لازم است یا نیست با رئیس مجلس شوراى ملی است ولى این مطلب را بنده خواستم به عنوان یک نماینده عرض کنم که بحث در این موضوع باید بشود من نمی‌دانم که واقعاً این چه گرفتارى است که ما کرنا را از دهان گشادش می‌زنیم (پرفسور اعلم- اگر نزنیم مثل همه مى‌شویم) واقعاً جناب آقاى وزیر کشور این را شما بفرمایید و مطمئناً می‌فرمایید و آدم منصفى هستید که ممکن است امثال مهندس قباد ظفر و مهندس جفرودى و بنده و تمام آقایان مخالف باشیم که یک جاده 75 مترى از این شهر به شمیران باشد که مردم زیر دست و پا نروند؟ این اصل به فکر هیچ کس نمى‌آید ولى من از وزیر کشور که عادت داشته است پیاده راه برود و حالا اتومبیل شماره 5 دولتى را سوار می‌شود (وزیر کشور- حالا هم پیاده زیاد راه می‌روم) خواهش می‌کنم تشریف بیاورند در این خیابان‌هاى پهلوى و استانبول این چرخ‌هایى را که خاک‌روبه می‌ریزند ببینند که سه تا کاغذ این طرف و سه تا حلبى آن طرف گذاشته‌اند که نریزد روى زمین و هنوز هم می‌ریزد این را هنوز شهردارى شما و وزارت کشور شما نتوانسته است درست بکند این را اول درست کنید بعد بروید روى خصوصیات فنى جاده سومى که بایستى بعد از همه این مطالب عمل بشود این درست مثل این است که ما یک کمپوت آناناسى براى دسر خودمان حاضر کرده باشیم ولى ناهار نداریم اما آن کمپوت آناناس را داریم این آقایان نمایندگان مجلس تذکرات عدیده‌اى به دولت دادند و دولت گوش نداد بعد معلوم شد که صحیح است چند نفر از این آقایان آمدند و راجع به جان مولم صحبت کردند و هى گفتند گفتند ولى کسى گوش نداد بعد خودشان متوجه شدند که عجب افتضاحى است و جان مولم تشریف برد، حالا خسارت می‌خواهد این تذکرات را ما راجع به مالیات دادیم همین تذکرات را راجع به رادیو دادیم و رادیو یک خرده بهتر شده است و امیدوارم بهتر شود و همین تذکرات را در جلسه پیش و اسبق راجع به تلویزیون دادیم و همین تذکرات را راجع به جاده سوم می‌دهیم موقعى که شما این حرف را زدید که مجلس اجازه بدهد که فلان کار را بکنیم من بسیار متأثر شدم به علت این که حالا شما یک تئورى جدیدى دارید که در علم حقوق تازگى دارد که مردم باید شکایتشان را به وسایل معین بکنند و قانون باید بگذرد و بنده اجرا بکنم این طور نیست صداى من مادامى که در اینجا هستم و افتخار بوسیدن این عتبه را دارم صداى مردم است و وقتى که چیزى را گفتم شما باید اجرا کنید براى این که شما مستخدم مردم هستید و ما هم براى این کار آمده‌ایم و اگر نکنید قانون اساسى و قانون مجازات عمومى شما را مجازات خواهد کرد (صحیح است) یعنى اگر ریاست مجلس شوراى ملی و نمایندگان مجلس به شما تذکر می‌دهند که آقا حرف‌هاى مردم را گوش بدهید تنها حکومت مردم بر مردم است از براى بقاى دستگاهى است که شما یک عضو خیلى کوچک آن بیشتر نیستید ما به یک چیز دیگرى علاقمند هستیم و پرچم ایران و بقاى سلطنت ایران است (احسنت) براى این کار باید مردم را نگاهداشت باید خواسته‌هاى مردم را اجرا کرد یادتان نرود، شما وزرا وقتى گوشه صندلى نشسته‌اید به ارادة مردم هستید و وقتى هم نباشید مى‌اندازندتان توى زندان، گوش بدهید ببینید مردم چه می‌گویند و چه نمی‌گویند اطاعت بکنید آن وقت هم که یک نظر خصوصى بود و یک غرض و مرض شخصى بود قانون گفته است چه بکنید، حداکثر مجازات، شبان اگر دزد در بیاید از دزد عادى مجازاتش شدیدتر است صاف و پوست کنده دوسیه‌هاى افراد مشخص است بگذارید روى میز من اینقدر که اصرار می‌کنم روى شهردار شما و کارهاى شهردارى به هیچ وجه من ادعایى از شهرداى ندارم همین الان از شما تقاضا کردم که از این متکدیان ظاهرساز و دروغگو که شما جلو تأثرها و سینماها می‌آیند و جلو مردم را می‌گیرند و افتضاح مى‌کنند و آبروى مملکت سه هزار ساله را می‌برند جلوگیرى کنید فرمودید می‌کنم و بنده تشکر می‌کنم آقا بکنید این کار را از این گذشته برسیم به کار این جاده سوم، خداى من شاهد است جهت‌یابى من بسیار خراب است، یعنى اگر خودم پشت رل بنشینم نمی‌دانم امجدیه کجا است جاده سوم کجا است و آن مطلب این است که جناب آقاى وزیر کشور که این لایحه را آورده‌اند می‌دانند که خرج این جاده چقدر است‏ (بیات ماکو- 50 میلیون تومان) نخیر تو بمیرى، خیر اگر از من بپرسند به نظرم در حدود دویست میلیون تومان یعنى دو میلیارد ریال خرج دارد، این مطلب را برآورد فرمودید که اگر شما خاک‌بردارى با آن وسایل تکنیکى که برایتان آورده‌اند بکنید کمتر خرج دارد یا خراب کردن خانه‌هایى که مردمى با خون دل براى خود ساخته‌اند و دلشان مى‌خواهد شما خراب نکنید، خانه مردم را خراب نکنید. یک مطلبى است که دولت باید همیشه در نظر بگیرد و آن این است که در یک اجتماعى باید سوابق اجتماعى افراد آن اجتماع را در نظر گرفت و حرف زد ممکن نیست یک نفر انگلیسى و یک نفر امریکایى به اندازه من راجع به مملکت ایران صلاحیت داشته باشد یه علت این که پدر در پدرم، خودم و بچه‌هایم از توى این خیابان‌ها و کوچه‌ها بالا آمدیم اتمسفر را می‌شناسیم، مردم را می‌شناسیم، اوضاع و احوال را می‌دانیم، بنابر این این صلاحیت را داریم، شما یک مرتبه از گوشه شماره 53 فلان استریت یا از گوشه هامبورگ یک کسى را برمی‌دارید و بیاورید این جا و مقدرات ما را می‌دهید به دست آنها، این کار بدى است، کار خلاف است کار درستى نیست، شهردارى تهران را صفارى می‌داند که چیست به علت این که در لاهیجان یا در رشت یا در تهران مویش را سفید کرده و امروز هم مى‌تواند توى چشم مردم نگاه کند و حرف بزند و شما این دسته گلها را که براى ما می‌آورید نمی‌توانند بفهمند امروز آقاى دکتر جلالى استاد دانشگاه که هم اسم شما هم هست آمده در منزل من با رنگ پریده و قیافه گرفته، مى‌گوید خانه‌اى دارم که در کنار جاده سوم افتاده این را می‌خواهند خرابش کنند، این خانه را من به جان و دل ساخته‌ام به او گفتم که آقاى دکتر این مصالح مملکت است و قانون است باید خانه تو از بین برود، شما را به خدا ببینید جواب چه می‌گوید می‌گوید یک جاده‌اى ساخته‌اید به عرض 45 متر از هر طرفى هم دو تا حریم 15 مترى برایش درست کرده‌اید و مى‌گویید که این دو تا 15 متر را مترى صد تومان می‌خریم، می‌گوید من که مزاحم جاده شما نیستم اگر خانه من در خارج این جاده قرار گرفته است و اگر براى زیبایى است و از نظر او ربانیسم عیبى ندارد این را خراب نکنید من هم پول شما را نمی‌خواهم و اگر شما پول در این جور موارد می‌دهید تصرف غیر قانونى در اموال دولت است براى این که مردمى که این پول را می‌گیرند به صرفة آنها است دویست میلیون تومان خرج می‌کنید یک عده زیادى از مردم را ناراضى می‌کنید براى این که مهندسى که آنکارا را ساخته است این جور نظر داده است نه آقاجان من نظر این آقایان دیگر را هم می‌خواهم من نظر عموم را مى‌خواهم مگر شما جاده سوم را براى کى می‌سازید؟ اگر براى این مردم می‌سازید باید نظر اکثریت این مردم را در نظر بگیرید دو مرتبه عرض می‌کنم، آن تعریف را می‌دانید که دولت عبارت است از دستگاهى که براى حفظ حقوق افراد تشکیل شده است، اگر افراد نخواستند دولت حق ندارد بخواهد ما با خیابان‌هاى بیست مترى، پانزده مترى یا این کوچه‌هایى که شبها جرأت نمى‌کنیم بدون نورافکن راه برویم چون می‌افتیم در سوراخها، میدان 400 هزار مترى مى‌خواهیم چه کنیم اما این را یک مرد اهل فن صحبت می‌کند یک نفر مجتهد یعنى مهندس ظفر یا مهندس جفرودى صحبت مى‌کند، این افراد تحصیل کرده و بى‌نظر آمدند اینجا حرف زدند این افراد فنى مى‌فهمند یا آن آقایى که در هامبورگ سدسازى کرده است البته او هم مى‌فهمد اما به درد آنجا می‌خورد، اهل فن هست اما مملکت ما احتیاج دارد با افکار ایرانى پیش برود البته تکنیک ایشان ممکن است از موارد شاذ و نادر باشد ما حرفى نداریم اما این که عرض می‌کنم این است زیاد در مطالب خونسردى نشان ندهید، علاقمند باشید این تذکراتى که نمایندگان مردم می‌دهند به خدا، به مسلمانى، به شرافت که به نفع مملکت است و زود هم تشخیص داده می‌شود که کدام یک خداى نکرده بو می‌دهد و کدام یک بو نمی‌دهد من ندیدم از مجلس و از این گلگتبویته یک مطلب نشان‌دار بیرون بیاید ولى از شما از مطلب نشان‌دار و قانون نشان‌دار ده تا پیش آمده اما مطلب این نیست که خداى نکرده شما سوء نیت دارید، من شما را در کار اداریتان مى‌شناسم پاک و منزه بودید و هستید اما عقل ده نفر بیشتر از عقل یک نفر است و فهم بیست نفر بیشتر است شما می‌گویید این موضوع مطرح نیست در حالى که در همین تبصره 3 این ماده که خواسته‌اید تصویب بشود مگر این نیست که از میدان امجدیه ترسیمى از نقشه‌هاى مصوبه کمیسیون کشور که مبدا جاده سوم محسوب می‌شود تا میدان شبدر و از میدان الهیه مى‌رود، به طرف شمال به عرض 45 متر، این را در یک کمیسیونى مطالعه بفرمایید شما آقایان مهندسین یک سندیکایى دارید یک عده متخصص هستید از همان مدارسى بیرون آمده‌اند که این آقایى که الان گوس لمن‌الملکى می‌زند در آنجا درس خوانده و شاید شاگرد آقاى مهندس‏ فروهر بوده چرا استفاده نمی‌کند؟ اولاً تشکر مى‌کنم از آقاى فضائلى یا آقاى سراج حجازى که تقاضاى سلب فوریت از این لایحه را کردند و فوریت این مطلب را برگرداندند، وقتى مجلس به اتفاق آرا رأى داد و سلب فوریت کرد دلیل بر این است که ما می‌خواهیم خواسته‌هاى مردم عملى بشود حالا که این طور شده است که نمایندگان مردم با کمال صبر و شکیبایى دارند صحبت می‌کنند صرفاً به این منظور است که میل مردم عمل شود و میدان چهارصد هزار مترى درست نشود ما که در این وضع هستیم و شهردارى ما در این وضعیت است چنین میدانى لازم نداریم، میدان لازم داریم اما باید ببینیم که چگونه میدانى باشد خانه‌هاى مردم و لانه‌هاى مردم را خراب نکنیم از مهندس ایرانى استفاده کنید و ببینید نظر متخصصین ایرانى آن چیزى است که به درد مردم خواهد خورد (احسنت)

رئیس- آقاى وزیر کشور

وزیر کشور (دکتر جلالى)- بنده تصور کردم با عرایضى که کردم موضوع حل شده باشد براى این که تمام فرمایشاتى که جناب آقاى دکتر شاهکار فرمودند در حقیقت عرایض بنده در آن مستقر بود براى این که بنده عرض کردم این لایحه می‌رود در آنجا غور می‌شود بحث می‌شود تمام مطالبى که فرمودند مورد نظر قرار می‌گیرد

+++

و الا اینجا که بنده نمی‌توانم بگویم و فوراً متصدى و شهرساز تعیین کنم یا متصدى ساختمان و غیره اینها تمام مطالبى است بعد از این که این لایحه می‌رود به کمیسیون آقایان این مطالب را رسیدگى می‌کنند و بحث می‌شود وقتى تشخیص دادند صحیح است برمی‌گردد براى تصویب یک موضوعى فرمودید که من یک تئورى دیگرى دارم نسبت به اجراى قوانین خواستم عرض کنم که این تئورى بنده نیست این مرقانون اساسى است یعنى هر یک از آقایان نمایندگان که اینجا تشریف می‌آورند و نظریاتى اظهار می دارند بنده نمی‌توانم فوراً آن را اجرا بکنم تشریفاتى دارد آقایان نظریاتى می‌فرمایید پیشنهاداتى می‌فرمایید به صورت لایحه آن لایحه تصویب می‌شود و بنده مطیع و مجرى آن هستم ولى این که فرمودید هر نظرى پشت تریبون گفته شد قابل اجرا براى بنده هست این طور نیست آن وقت خیال مى‌کنم طور دیگرى منظور بوده است و الا دولت مجرى قوانین و مقررات است او آن مقررات چون به تصویب آقایان رسیده به عنوان نماینده ملت براى مصالح افراد و مصالح عمومى است حالا بنده با این توضیحاتى که عرض کردم استدعا می‌کنم براى این که وقت مجلس تلف نشود و زودتر بشود که این قانون در کمیسیون مطرح بشود موافقت بفرمایئد زودتر تصویب شود و در آنجا بحث می‌شود آنچه آقایان فرمودید نسبت به شهرساز و نقشه و همچنین واگذارى به مقاطعه‌کار هر چه مقررات اجازه می‌دهد خوش‌وقت می‌شوم که از اطلاعات و نظریات آقایان استفاده کنم.‏

رئیس- چون شور اول است پیشنهادات به کمیسیون می‌رود و آنجا بهتر می‌شود بحث کرد آقاى خلعتبرى بفرمایید

خلعتبرى- یک قانونى بود که مجلس هجدهم تصویب کرد چون مدت‌دار بوده و بلاتکلیف بود به نظر بنده چاره‌اى نبود جزء این که به مجلس بیاید بنابر این عمل دولت از این که لایحه آورده به مجلس و تقاضاى تمدید کرده به نظر بنده اشتباه نیست و صحیح است که اینجا اشتباهات تذکر داده شود خیلى جاى تأسف است که کارى که باید به وسیله انجمن شهر انجام شود حالا افتاده است به دست دولت و مجلس و کمیسیون اگر از این قضیه ناراضى زیاد باشد بدون تردید متوجه دولت است است در حالی که بایستى متوجه انجمن شهر باشد تذکرى که بنده می‌خواستم بدهم این بود که تذکر آقایان نمایندگان محترم را از لحاظ اهمیت قانون صحیح است و قانون را مطالعه فرموده‌اند و آن قانون این است که یک جاده تا شمیران کشیده شود و دویست متر خود جاده 120 متر از این 200 متر جاده است 40 متر دو طرف را شهردارى حق تملک دارد بنده عرض می‌کنم که در دو طرف این جاده دویست متر یعنى هر طرفى صد متر حق اشراف از مردم مطابق قانون می‌گیرند. قانون توسعه معابر که ما داریم، اگر ملکى خراب شد و در نتیجه خرابى بر قیمتش افزوده شد آن کسى که مجاور خیابان است حق اشراف را می‌پردازد ولى این قانون در صد متر اعم از این که اشخاصى مجاور باشند یا نباشند باید حق اشراف بپردازند، حالا اگر این قانون به همین کیفیت و بدون شور کافى تصویب بشود تنیجه‌اش این می‌شود که این قانون از توى بیابان که رد می‌شود بیابان را آباد می‌کند و یک حق اشرافى مردم می‌پردازند ولى وارد الهیه که شد می‌خورد به باغ‌هاى مردم باغ‌هایى که از صد سال پیش به این طرف آباد بوده شمیرانى‌هاى بیچاره مردمی که باغ‌هاى کوچک دارند و به زحمت نگاه داشته‌اند و در تابستان با نهایت زحمت آب می‌دهند و دولت هم به آنها مساعدتى می‌کند و خودشان این باغ‌ها را آباد کرده‌اند خانه‌هایى که مردم ساخته‌اند، اگر این خانه در حدود دویست متر واقع شود که خراب می‌شود و شهردارى تملک می‌کند و اگر خارج شد آن وقت تا صد متر باید حق اشراف بدهد و دهاتى بیچاره در خانه‌اش نشسته و باید حق اشراف بدهد پس مردم حق دارند وحشت داشته باشند از قوانینى که می‌گذرد و عادلانه نیست و براى زندگیشان ایجاد زحمت می‌کند بنابر این این قانون از این حیث باید حتماً مورد رسیدگى واقع بشود (صحیح است) مطلبى که بنده می‌خواستم عرض کنم این است که ما همیشه پنجاه سال جلو هستیم یعنی پنجاه سال جلو فکر می‌کنیم و فکرى را که حالا می‌کنیم فکر‌هایى است که تطبیق با زمان ما می‌کند بعد از جنگ در امریکا از شهرهاى بزرک عده زیادى از مردم خارج شدند رفتند به مناطق خارج از شهر و دیگر فکر شهر بزرگ در شهرهاى بزرگ از بین رفت براى این که مردم از دود و بخار راحت بشوند حرارت کمتر هواى بهتر خانه‌‌هاى ارزان‌تر مال‌الاجاره کمتر بدهند بنده چند ماه پیش خواندم که شهردارى نیویورک و شیکاگو دارند تمهید مقدماتى می‌کنند عوارض را تقلیل می‌دهند، پارکها و باغ‌هایى براى مردم ایجاد می‌کنند که مردمى که از شهرهاى بزرگ خارج شده‌اند برگردند به شهر‌ها ما تازه آمده‌ایم به فکر افتاده‌ایم که شهرهاى بزرگ بسازیم این تهرانى که اینقدر بزرگ شده و تا این اندازه‌اش تمام مملکت را خراب کرده می‌خواهیم ده برابرش بکنیم که ده برابر ولایات ایران خراب بشود (صحیح است) و البته از لحاظ اقتصادى دارم عرض می‌کنم از یک طرف می‌گوییم که قیمت زمین و معاملات زمین تمام کارهاى اقتصادى را فلج کرده است و کسى نمی‌رود براى کار دیگرى پول خرج کند چون یک متر زمین می‌خرد بعد از یک سال به ده برابر مى‌فروشد، مگر احمق است برود کارخانه درست کند و به جنگ مأمورین مالیه و ژاندارمرى و این و آن بیفتد مردم احمق نیستند بنابر این از آن طرف نقشه‌هایى می‌کشیم و کارهایى می‌کنیم که قیمت زمین را زیاد می‌کند و بررسى زمین درست می‌کند، این دو سیاست با هم تضاد دارد ما هم نمی‌دانیم که چطور باید این تضاد را حل کنیم، این تذکرات را باید داد از لحاظ اقتصاد مملکت، آقایان سى سال پیش مرحوم کریم آقاخان بوذرجمهرى رئیس شهردارى بود و اطلاعاتى هم نداشت اما شما یک فکرى بکنید ببینید چقدر مطابق روز و احتیاج مردم فکر می‌کرد، بیچاره نمی‌دانست که اتومبیل اینقدر زیاد می‌شود که خیابان برق را پنجاه متر بکند اما یک فکر می‌کرد اینجا شهردارهایى که بعد از شهریور آمدند، آقایان سرتیپ صفارى و ابتهاج می‌دانند که چه کرده است، آنها نمی‌دانستند که تهران احتیاج به یک شهر جدیدى دارد ولى هیچ از این قوانین نگذراندند آمدند گفتند که ما یک شهر جدیدى را در نظر می‌گیریم این خیابان شاهرضا و تخت جمشید و بهجت‌آباد و ویلا را نه یک شاهى از مردم گرفتند و نه به کار کسى کار داشتند نشستند با چند نفر مهندس ایرانى مهندس فردوس بود با یکى دو نفر دیگر نشستند و تمام شهر را در نظر گرفتند این که می‌بینید تمام خیابان‌هاى شمال شهر نقشه دارد این نقشه را اینها کشیدند، این خیابان تخت جمشید اول 40 متر بود نقشه اولیه‌اش 40 متر بود بیابان بیابان بود بعد شهردارى آمد از هر طرف 5 مترش را کم کرد شد 30 متر و حالا تمام اسناد مالکیتى که مردم در شمال و جنوب خیابان دارند همه‌اش 5 متر حاشیه دارد ببینید چقدر خوب فکر کردند سرلشگر کریم آقا این خیابان شاهرضا را فکر کرد و آقایان ابتهاج و سرتیپ صفارى چقدر خوب فکر کردند خیابان دانشگاه و فلکه‌ها و خیابان کرج را فکر کردند، دیدند تهران احتیاج به یک نقشه‌اى دارد نقشه را ترسیم کردند گفتند هر کس خانه‌اى می‌سازد باید روى این نقشه باشد در خیابان شاهرضا، تخت جمشید، و ویلا تمام این خیابانها بروید می‌بینید خانه‌ها در جاى خودش ساخته شد یک خانه هم خراب نشد و یک کلنگ زده نشد، براى این که شهردار تهران فکر کرد که شهر تهران قسمت بالا احتیاج به یک شهر جدید دارد حالا اگر وسیله نقلیه زیاد شد، عرض خیابان باید زیاد باشد یک چیز دیگرى است و مسئله‌ای است که آن روز بیشتر از این نمی‌شد پیش‌بینى کرد اما تا امروز باید فکرمان لااقل به قدر آن روز آنها باشد بنده مهندس نیستم ولى آدم نباید شاعر باشد تا شعر خوب را بفهمد موسیقى خوب را آدمى که موسیقى هم نداند می‌تواند بفهمد ذوق هم دخالت دارد. بنده می‌خواهم بگویم این جاده سوم براى کجا است براى تهران است یا براى شمیران جواب اول براى تهران خوب آقا اگر جاده سوم قرار شد که اضافه بشود این اتومبیل‌هایى که از آن عبور می‌کنند باید به کجا بیاید باید بیاید شهر تهران پس شهر تهران را باید قبلاً یک فکرى بکنید شهر تهران خیابان 5 مترش را ده متر بکنید که درد را دوا نمی‌کند مسکو چکار کرد، شهرهای دیگر اروپا چکار کردند این شهر تهران مترو و واگن برقى می‌خواهد این جمعیت را باید با وسایل برد زیر زمین و آورد بالا و باید این وسایل را ایجاد کرد و باید دید در سایر نقاط چه عملى کردند، باید مترو درست کرد این وسایل مى‌خواهد الان در آلمان غربى پولشان زیاد است دلار و طلا دارند می‌گیرند که در ممالک خرج بکنند آنها را بیاورید یک امتیاز حق استفاده 20 ساله بدهید که مترو را درست کنند و الا این شهر تهران که روز به روز جمعیتش زیادتر می‌شود و بدتر خواهد شد و این خیابان براى تهران دردى را دوا نمی‌کند حالا بگوییم که این خیابان براى شمیران است اگر براى شمیران نمی‌خواهید این همه خرج چرا می‌کنید این دو خیابان موجود را دو خیابان شرقى و غربى اضافه بکنید و عرض خیابان‌هاى فعلى را هم هر طرف 5 متر یا 10 متر اضافه بکنید یا یک خیابان 10 متر و خیابان دیگر 20 متر عبور و مرور شمیران و تهران آسان خواهد شد و براى تهران آینده اگر می‌خواهیم راهش این است که برویم از این ابتداى خیابان عباس‌آباد که جاده سوم مى‌خواهد تأسیس شود تا شمیران که مى‌خواهد وارد شود مثل زمان سرلشگر کریم آقاخان خدا بیامرز یک نقشه درست کنید که معلوم بشود 8 خیابان شرقى و غربى دارد و چند خیابان شمال و جنوبى این نقشه را مطالعه کنید و پیاده کنید آن وقت این را معین کنید چهار خیابان شرقى و غربى یکى جاده سوم و یکى غربى و یکى شرقى نه حق اشراف بگیرید و نه مردم را براى جاده سوم بین تهران و شمیران زحمت بدهید. بنده عرض می‌کنم پیش از آن که به این کار دست بزنید و یک جاده تهران و شمیران درست کنید یک مهندسى بیاورید نقشه‌اش را تهیه کنید همین طور که در زمان سرلشگر کریم آقا براى شاهرضا و تخت جمشید درست کرد نه حق اشراف گرفتند و نه مردم را ناراضى کردند گفتند این خیابان‌هاى ما است هر کسى می‌خواهد خانه بسازد با رعایت این حدود بسازد بنده خودم وکیل عدلیه بودم براى ده دوازده تا از دعواهاى مردم، تا معلوم شود هر کس می‌آید زمین بخرد روى آن نقشه خواهید بود پس بنده عرض مى‌کنم که از این آقایان مهندسینى که اینجا هستند از ده تا مهندس خارج هم تقاضا بکنید بیایند و رسیدگى بکنند و ببینند کجایش غلط است آقا شهر می‌خواهید درست کنید، یک خیابان درست نمی‌شود باید

+++

نقشه داشته باشد ده تا دوازده تا خیابان درست بکنید نقشه‌اش را هم بگذارید آنجا بعد مردم بگویید آن را رعایت کنند این که هى می‌گویید جاده سوم اگر براى عبور مرور است که ده متر بیشتر عرضش باشد، این است که بنده این مسائل را ناچار بودم تذکر بدهم که در صورت‌مجلس باشد و روزى در بیاورند و در مجلس خوانده شود و آن وقت معلوم می‌شود که ما گفتیم که تهران یک نقشه لازم دارد اگر آن نقشه درست شد آن وقت به مردم بگویید که چطور بسازند اگر بنده مهندس نیستم و نتوانسته‌ام که مطالب را طبق اصول فنى بگویم معذرت می‌خواهم ولى امیدوارم به این عرایض تربیب اثر بدهند (احسنت)

رئیس- آقاى وزیر کشور

وزیر کشور- بنده براى این که وقت مجلس را تضییع نکرده باشم بعضى مطالب را عرض نمی‌کنم ولى چون آقایان مطرح مى‌فرمایند مجبورم که توضیح بدهم نسبت به فرمایش جناب آقاى خلعتبرى تمام این اقداماتى که فرمودید شده براى تهران بزرگ یعنى آن قسمت‌هایى که الان وابسته به تهران است یا بعدها جزء تهران خواهد شد براى همه اینها نقشه‌اى تنظیم شده است و در کمیسیون هم بنده آن نقشه اصلی را حضور آقایان خواهم آورد که ملاحظه بفرمایند براى این که همان طوری که فرمودید با یک جاده شهرسازى نمى‌شود کرد و تا یک اصول کلى و یک نقشه اساسى نباشد نمی‌شود یک خیابان را ملاک عمل قرار داد و در لایحه امور شهرداری‌ها هم براى تهران بزرگ و آن محله‌هایى که وابسته به تهران است و به مرور وصل به تهران خواهد شد یکى یکى حدودش معین است و به صورت ناحیه درآمده این نواحى فعلاً شهردارى مستقل خواهد داشت ولى وقتى که وصل شدند و متصل شدند البته در آیندة دورتر آن وقت یکى از نواحى شهر خواهد شد و براى این که کار ما اساسى داشته باشد یک نقشه تهران بزرگ ترسیم شده است و براى هر یک از این نواحى خیابان‌هایى در مدنظر گرفته شده و حالا براى این که آقایان مطلع شوند عرض می‌کنم جز جاده سوم در این نقشه تهران بزرگ جاده چهارم و جاده پنجم هم کشیده خواهد شد ولى البته به مرور پس از این که سنواتى بگذرد و احتیاجى باشد که این خیابان‌ها کشیده شود و همین طور خیابان‌هاى شرقى و غربى که اینها را به هم متصل کند بنده در کمیسیون نقشه تهران بزرگ را هم به عرض آقایان خواهم رسانید و فعلاً راجع به این لایحه هر نظرى که آقایان دارید بنده نمی‌دانم که چه توضیح بیشترى باید عرض کنم آن قسمتى که نسبت به مترو توضیح فرمودید تصادفاً در ضمن بحث‌هایى که می‌شد راجع به سد لار بود و صحبتى بود از لوله‌کشى تهران بحث شد که تهران اگر بعدها بخواهد یک لوله‌کشى اساسى داشته باشد و بعد فاضلاب و لوله‌هاى بزرگ عبور بکند، باید الان تصمیم بگیرند که بعدها وسیله نقلیه آینده‌اش چه خواهد بود آیا وسیله نقلیه فقط منحصر به اتوبوس و اتومبیل خواهد بود یا این که ترن زیرزمینى داشته باشیم چون اگر تصمیم قطعى اتخاذ نشود و تهران بعدها احتیاج به ترن زیرزمینی داشته باشد باید از هم‌اکنون فکر کرد براى این که وقتى شما بخواهید کانال بکنید آن وقت نمی‌شود خراب بکنید در آن قسمت هم البته اینها فکرهایى است که باید بشود ولى به این فورى و فوتى هم از لحاظ اعتبارات هم از لحاظ محظورات شهردارى نمی‌شود ولى در نظر است که یک نفر را هم مأمور این کار بکنیم که این را هم مطالعه بکند (پرفسور اعلم- آلمانى نباشد) نخیر فرانسوى است و این را هم آقایان تصور نفرمایند که بنده تعصبى نسبت به این امر دارم براى من ممالک دیگر على‌السویه است فقط منظور این است که منخصصینى که می‌آیند وارد و صالح باشند و انشاءالله بتوانیم در سنوات آتیه ایرانى براى این کار تعیین کنیم و در این قسمت هم روشن بشود و ببینیم که به چه طریق می‌شود که این نقشه‌ها را اجرا کرد و دیگر من تصور می‌کنم بحث به اندازه کافى در این باره شده است اگر آقایان لطف بکنند این لایحه را تصویب بفرمایند و برود به کمیسیون که زودتر این کار بشود در کار ما تسریع به عمل خواهد آمد.

رئیس- پیشنهادى در کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملی کفایت مذاکرات را پیشنهاد می‌نمایم.

اردلان‏

رئیس- توضیح می‌فرمایید بفرمایید

اردلان- به نظر بنده اتفاق نظر نمایندگان در این است که در این پیشنهاد تجدیدنظر بشود هم از حیث خط سیر جاده و هم از حیث عرض (یک نفر از نمایندگان- از همه حیث) و مخصوصاً قسمتى که در اینجا ذکر شده است می‌نویسد به قیمت 1334 در صورتى که از 1334 دو سال است گذشته و 3 سال بعد هم مدت دارد ملاحظه بفرمایید ملک کسى را 5 سال بعد بخرند به قیمت 5 سال پیش آن وقت آن چطور می‌تواند جاى دیگر براى خودش تهیه کند؟ این یک چیزى است برخلاف حق و انصاف و منطق، همین طور حاشیه قرار دادن ما نمى‌توانیم یک جاده‌اى را در یک صحرایى ایجاد بکنیم و شهردارى خرج زیادى بکند و البته کسانی که یک میلیون متر 500 هزار متر 100 هزار متر دارند و استفاده می‌کنند باید شهردارى را تقویت بکنند در این باب، اما در یک شهرى که از یک جاى آبادى بخواهیم جاده احداث بکنیم نباید ملک آقا را به زور گرفت و بعد گفت که به هر قیمت که بخواهم و به هر که دلم بخواهد مى‌فروشم آیا یک همچو کارى را می‌شود کرد؟ به نظر بنده برخلاف انصاف است بنده چون کفایت مذاکرات را پیشنهاد کرده‌ام نمى‌خواهم وارد اصل موضوع بشوم عرض کنم صحبت هم شد آقایان نظریات بسیار مفیدى به مجلس شوراى ملی دادند همین آقایانى که صحبت فرمودند آقایان نمایندگان را متوجه معایب این پیشنهاد کردند البته جناب آقاى وزیر کشور هم نظر خاصى که ندارد که خیابان همچو برود یا همچو نرود چون نه ملکى دارند نه زمینى بنابر این آقایان موافقت کنند که پیشنهادات قرائت بشود و به کمیسیون برود و کمیسیون یک چیز کاملى را به مجلس شوراى ملی بیاورد.

رئیس- آقاى مهندس هدایت مخالفید؟

مهندس هدایت- موافقم‏

رئیس- مخالفى ندارد رأى گرفته می‌شود نسبت به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد رأى گرفته می‌شود به ورود در مواد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد یک صحبتى آقاى دکتر شاهکار کردند و هم آقاى اردلان تذکر دادند اصلاً همچو اختیارى به شهردارى مطابق قانون توسعه معابر داده نشده ماده دوم قانون توسعه معابر قرائت می‌شود ملاحظه بفرمایید که شهردارى نمى‌تواند بیشتر از احتیاجش براى معابر یا میدان بگیرد مگر قانون جدیدى بیاورد.

(ماده دوم به شرح زیر قرائت شد)

ماده دوم- شهردارى مکلف است نقشه مشروح میدان یا برزن یا خیابان یا کوى را تا حدى که طبق ماده 1 مورد احتیاج شهر باشد تهیه کرده و مقدار هر مترى که از هر خانه یا مستغل یا زمین مشجر یا مزروع یا بیاض جزء شارع یا میدان خواهد شد تعیین و ارزیابى نموده پس از تصویب انجمن شهردارى و فرماندارى محل به وزارت کشور فرستاده و وزارت کشور در صورت تصویب آن را براى اجرا به شهردارى می‌فرستد شهردارى با تعیین موقع اجراى نقشه که اقلاً سه ماه پس از انتشار آگهی یا اخطار کتبى خواهد بود به وسیلة آگهى یا اخطار کتبى به مالکین یا نمایندگان قانونی آنها و یا متولیان و متصدیان موقوفه اطلاع می‌دهد و در مواقع ضرورت و فوریت انجمن شهردارى با تصویب وزارت کشور مى‌تواند مدت سه ماه را به اقتضاى موقع و محل تقلیل دهد.

رئیس- بنابر این ملاحظه می‌فرمایید شهردارى جز براى احتیاج خودش یا شارع یا میدان دیگر حق اضافه ندارد و این که در اینجا صحبت شد که 15 متر اضافه بگیرد، در این قانون این حق داده نشده است. ماده اول مطرح است آقاى مهندس هدایت بفرمایید.

مهندس هدایت- بنده تصدیق می‌کنم که اینجا وظیفه جناب آقاى دکتر جلالى خیلى سخت است براى این که خود حضرتعالى می‌دانید قبل از این که جنابعالى وزیر بشوید و بنده وکیل بشوم خیلى به جنابعالى ارادت داشتم و حالا هم دارم منتهى جنابعالى باید از یک دستگاهى دفاع بکنید که این دستگاه محکوم است و خیلى هم متأسفم که جنابعالى باید دفاع بکنید حالا انجمن شهر متأسفانه نیست و جنابعالى قائم‌مقام انجمن شهر هستید و اینجا به عنوان وزیر باید از شهردارى تهران دفاع بفرمایید و این کار بسیار مشکلى است بنده تصدیق می‌کنم خیلى هم ناراحت کننده هست چون بعضى اوقات ممکن است مطالبى بفرمایید که اصلاً عقیده‌تان نیست بنده چیزهاى عجیب و غریبى می‌شنوم چیزهاى خیلى عجیب و غریب دیشب در روزنامه خواندم که صاحبان سینماها می‌خواهند اعتصاب بکنند بعد شرحى نوشته بود که چون شهردارى تمکین نکرده است به تصویب‌نامه هیئت دولت بنابر این صاحبان سینما می‌خواهند اعتصاب بکنند ملاحظه بفرمایید این گل آخرى است که شهردارى تهران سر وزارت کشور و هیئت دولت زده است آقا در شهردارى تهران مگر این شهردار تابع شما نیست؟ این را از کجا آوردید؟ این سرخود کار می‌کند یا تابع شما است؟ انجمن شهر که ندارید شما قائم‌مقام انجمن شهر هستید در هیئت دولت تصویب‌نامه صادر می‌کنید و شهردارى اجرا نمی‌کند این مطلب خیلى مهم است عرض کنم که علت این که آقایان علاقمند هستند و بحث می‌کنند روى گرفتارى‌هایى است که این شهردارى هر روز براى مردم تهران و دولت خود شما فراهم کرده است بنده مثال‌هاى عدیده دارم که این آقاى شهردار شما حرف شما را گوش نمی‌دهد خیلى معذرت می‌خواهم استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید در تهران تصمیم گرفته‌اند کار اسفالت تهران را واگذار کنند به یک شخصى شش ماه پیش به دستش ابلاغ دادند که برود کار کند رفته خیابان بوذرجمهرى را 5 متر کنده می‌دانید که چقدر پولش مى‌شود؟ (پرفسور اعلم- خدا پدرش را بیامرزد که 15 متر نکنده) استدعا می‌کنم توجه بفرمایید خیلى مهم است بعد مناقصه گذاشت که عمل غیر قانونى خودش را قانونى بکند ولى براى این که این شخص موصوف برنده شود شرایط مناقصه را به قدرى مشکل کرده است که فقط آن شخص برنده بشود و آن شخص برنده هم شد با چه قیمت سه برابر قیمت (صحیح است) شما آقاى وزیر کشور که مسئول شهردارى هستید شما که امروز دفترتان تشریف می‌برید قیمت‌هایى که در این مناقصه برنده شده‌اند بخواهید آن وقت

+++

ببینید چه می‌کنند و چه چپاولى مى‌کنند (صحیح است) این حرف‌هایى که ما اینجا می‌زنیم خدا شاهد است نظر خصوصى نیست ما مى‌بینیم پول این مردم را براى خود‌شیرینى دارند به هدر می‌دهند 30 میلیون تومان پول این مردم را شهردارى کجا پول دارد که 30 میلیون تومان خرج شش سال را دو ساله بکند؟ بعد آقاى وزیر پست و تلگراف هم هى مى‌آید کابل مى‌کشد آقاى سرتیپ آجودانى هم پشت سرش کابل برق می‌کشد استدعا می‌کنم توجه فرمایید این کارخانه 50 هزار کیلو واتى که اینجا گذاشته‌اید هنوز ترانسفورماتورهایش در تهران نصب نشده هنوز کابل‌کشى نشده ملاحظه کنید عدم هماهنگى دستگاه‌ها را ببینید هنوز وزارت پست و تلگراف و تلفن به مردم تلفن نداده است هنوز در تمام خیابان‌هاى تهران باید اسفالت‌هاى تهران کنده بشود و کابل‌کشى برق 50 هزار کیلو واتى بکند و کابل‌کشى تلفن‌هاى تهران بشود آن وقت این آقا می‌خواهد براى خودشیرینى یا هر چه اسمش را بگذارید اسفالت تهران را دو سال بکند قرض بکند از کى؟ از مقاطعه‌کار مگر دستش چلاق است برود از بانک ملی با صدى چهار قرض بکند چرا می‌رود از مقاطعه‌کار قرض می‌کند با صدى 24؟ اینها یک مطالبى است که ما باید اینجا بگوییم اینجا یک مقدمه‌اى در این گزارش نوشته شده که خیلى انترسان است این مقدمه را استدعا می‌کنم توجه بفرمایید کمیسیون کشور همین طور تأمین رفاه و آسایش خاطر مالکین اراضى مسیر و حوالى جاده مزبور وجود نقشه قطعى را قبل از رسیدگى و تصویب این لایحه ضرروى دانست پس از این که آمادگى نقشه قطعى از طرف وزارت کشور اعلام گردید کمیسیون در چند جلسه با حضور آقایان وزیر کشور و شهردار تهران لایحه مزبور را با نقشه ترسیمى مورد رسیدگى قرار داد و پس از این که غیر قابل تغییر بودن نقشه مسلم گردید در جلسه مورخه 12/10/36 به امضاى آقایان اعضا حاضر در جلسه کمیسیون رسید آن نقشه‌اى که آقایان تصویب فرمودید دسته گل جدیدى است آن وقت آمده‌اند امضا هم از اعضاى کمیسیون کشور گرفته‌اند براى این که بگویند خودتان کرده‌اید همین طور که آقاى وزیر کشور فرمودند مسئولیت این امر به عهده دولت است پاى آقایان وکلا را چرا میان می‌کشید (بیات ماکو- به وکلا چه مربوط است؟) به وکلا آقا مربوط نیست شما مى‌آیید چهار تا امضا مى‌گیرید بعد می‌گویید که دخالت نداریم و هر کار که دلتان مى‌خواهد مى‌کنید 200 میلیون تومان حداقل خرج این جاده است آقاى شهردار تهران 200 میلیون تومان را از کجا می‌خواهد بیاورد اگر ایشان خیلى شهردار خوبى هستند همان طور که آقاى دکتر شاهکار فرمودند چهار تا ماشین مزبله جمع کن بیاورد که وضع اسف‌آور شهر تهران این طور نباشد پیاده‌روها را اسفالت بکند، در بدترین فصل و نامساعدترین فصل تمام پیاده‌روها را همچو کثیف اسفالت کردند یعنى یک قیر ماست مالى کشیدند ما که فهمیدیم و مى‌بینیم خدا شاهد است گریه‌مان مى‌گیرد، خدا شاهد است پول این مملکت را تلف مى‌کنند، نفله مى‌کنند روى این اسفالت چهار تا کلنگ زدند که برخلاف اصول فنى است من به شهادت می‌گیرم تمام مهندسینى را که در این مجلس هستند، و یک قشر نازکى کشیدند و قیمت اسفالت زیر را هم دو مرتبه گرفتند و خوردند آقا این وضع شهردارى است در این دکان را ببندید، تخته کنید، یک کسى که وارد نیست تمام دزدهایى را که از شهردارى بیرون کرده بودند دو مرتبه آوردند سر پست‌ها (صحیح است) آقا این معنى ندارد چون یک دولت دیگر کرده، دولت بعد بیاید برخلاف او عمل بکند این صحیح نیست ایشان آدمى نیست که بن سانس داشته باشد و اختیارش هم دست اشخاصى است که مار خورده‌اند واقعى شده‌اند آن وقت مى‌خواهند جاده سوم بسازند جاده سوم مى‌خواهیم چکار؟ اتومبیل‌ها یک قدرى یواش بروند اول برق و کثافت تهران را درست کنید خیابان‌هاى تهران را 5 متر 5 متر نکنید تشریف ببرید خیابان بوذرجومهرى ببینید چه کرده‌اند، مترى 3 هزار تومان مى‌دهند این پول این مملکت است، پول این مردم بدبخت است که عوارض مى‌دهند و وضعشان این طور است آن وقت این پول را این طور به هدر مى‌دهند یک دلسوز فهمیده مى‌خواهد، خداى من شاهد است که همه این کارها را اصلاح بکند خداى من شاهد است از روى نهایت تأثر من این مطالب را مى‌گویم براى این که هر روز به چشم خودم مى‌بینم غرض و مرضى ندارم به این وزیر هم تذکر مى‌دهم به وزیر کشور تذکر دادم ابلاغ صادر کردند گوش نمى‌دهند شما که فرماندار بروجرد را رفتید عوض کردید یک روز هم تشریف ببرید شهردارى یک ابلاغ هم دست ایشان بدهید.

پرفسور اعلم- او اصلاً گوش به ابلاغ ایشان نمى‌دهد

رئیس- آقاى مخبر کمیسیون بفرمایید

مخبر کمیسیون کشور (سعید مهدوى)- متأسفانه لایحه جاده سوم در موقعى در مجلس مطرح شده است که آقایان روى احساسات نسبت به شهردارى انتقاداتى دارند و بنده در آن مداخله نمى‌کنم بنده در آن جلسه هم عرض کردم خوب از نقطه نظر مخبرى کمیسیون کشور بنده باید جنبه دفاعى پیش بگیرم اما مطلبى که وارد است تعصب نباید به خرج داد در افواه مردم هم چون مطلبى که آقاى مهندس هدایت راجع به اسفالت فرمودند افتاده و خیلى بیش از این که آقا فرمودند تنقیدات می‌شود البته باید براى افکار عمومى روشن بشود که این مطالبى که می‌گویند تا چه اندازه صحیح است ولى مطلبى که راجع به مقدمه لایحه آقاى مهندس هدایت فرمودند باید در نظر داشته باشند که این قانون جاده سوم قانونى است که گذشته و اجازه داده شد به دولت و شهردارى که این جاده را احداث بکنند راجع به نقشه هم که از کمیسیون کشور امضا گرفتند امضا نگرفتند، بلکه خود آقایان امضا کردند روى این اصل که مجلس بالاتفاق روى این قانون اظهارن ظر کرد و اظهار تمایل کرد چون در مجلس گفته شد این نقشه قطعى نبوده و هر روز این نقشه را تغییر می‌دادند مردم ساکن کنار این نقشه هیچ گونه تأمین نداشتند امروز می‌گفتند که به تو پروانه می‌دهیم و بعد روى نظریه‌اى پروانه می‌دادند و بعد سه روز دیگر باز روى نظریات دیگرى تغییر داده می‌شد و بعد خانة ایشان می‌افتد توى جاده و می‌گفتند که پروانه نمى‌دهیم این نظریه را در کمیسیون کشور گرفتند که آقا تا شهردارى نقشه قطعى به کمیسیون کشور تسلیم نکند رسیدگى به این لایحه نمى‌شود و اساساً به عقیده بنده در موقع طرح خود قانون بایستى همان موقع این قسمت تعیین می‌شد و معلوم می‌شد که نتوانند تغییر بدهند و انحراف پیدا نمى‌کرد تا ناراحتى براى مردم پیدا نمی‌شد این بود که ماموریت که مجلس داد آقایان اصرار کردند در این قسمت و حتى در آن موقع هم شهردارى نقشه واقعى نداشت می‌گفت تمدید بکنید من بروم نقشه را بکشم ما گفتیم که تا این موقع هر کارى کردى اقلاً نقشه‌اى مى‌باید می‌کشیدى و حالا که نکردى کمیسیون منتظر می‌شود که شما نقشه قطعی را به کمیسیون بیاورید و بنده عرض می‌کنم که کمیسیون کشور و هیچ گونه دخالتی در تنظیم این نقشه که از کجا عبور بکند نداشته است و هیچ نوع دخالتى در ترسیم این نقشه اعمال نکرده است و نبایستى هم اعمال می‌کرد براى این که صلاحیت نمی‌داشت مگر این که به کمیسیون کشور مأموریت بدهد که نظر بدهد که این جاده از اینجا برود یا از آنجا چون مأموریت نبود به کمیسیون کشور هم مربوط نبود و این وظیفه شهردارى است این را خواستم توضیح بدهم که این سوء تفاهم مرتفع بشود که کمیسیون کشور مجلس ارتباط مستقیمى با احداث نقشه ندارد و اگر نقشه را ما گفتیم که بیاورند براى این بود که تکلیف مردم معین بشود این بود توضیحاتى که براى روشن شدن آقایان لازم بود عرض کنم.‏

9- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- چند نفر از آقایان اجازه صحبت خواسته‌اند که محفوظ می‌ماند براى جلسه بعد جلسه را ختم می‌کنیم، جلسه آینده روز پنجشنبه خواهد بود

(مجلس 40 دقیقه بعد از ظهر ختم گردید).

رئیس مجلس شوراى ملی- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295228!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)