کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 163 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 11 تیر ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: امامى‌اهرى - اسلامى - کهبد

3 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه راه سازى و ارجاع آن به کمیسیون‏

4 - تصویب سه فوریت و مذاکره در اصل قانونى راجع به رسیدگى به اوراق شرکت سابق نفت‏

5 - بیانات آقاى شوشترى به عنوان ماده 90 آیین‌نامه‏

7 - تعین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 163

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 11 تیر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: امامى‌اهرى - اسلامى - کهبد

3 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه راه سازى و ارجاع آن به کمیسیون‏

4 - تصویب سه فوریت و مذاکره در اصل قانونى راجع به رسیدگى به اوراق شرکت سابق نفت‏

5 - بیانات آقاى شوشترى به عنوان ماده 90 آیین‌نامه‏

7 - تعین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت نه و چهل و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى نورالدین امامى (نایب رئیس) تشکیل گردید

1 - تصویب صورت مجلس.

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه پیش قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى، صفوى، پالیزى، اورنگ، آصف، بوداغیان، اردلان، غلامرضا فولادوند، شهاب خسروانى. فتحعلى افشار، امیرقاسم فولادوند، محسن طاهرى، دکتر راجى، محمد ذوالفقارى، اللهیار صالح، دکتر شایگان، حسین مکى.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز، محمودى، دکتر مصباح‌زاده، قهرمان، خسرو قشقایى، ابوالفضل تولیت، ابتهاج، رضا آشتیانى‌زاده، حاذقى، رضوى، محمد، هراتى، افشار صادقى، طباطبایى، جواد مسعودى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: صاحب‌جمع دو ساعت، عرب‌شیبانى یک ساعت و نیم، دکتر کیان یک ساعت و نیم، مصف دو ساعت، دکتر بقایى یک ساعت، دکتر معظمى یک ساعت.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: حسن اکبر دو ساعت، سلطانى 45 دقیقه، عزیز زنگنه 30 دقیقه، دولت‌آبادى 30 دقیقه.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه اعتراضى هست؟ آقاى کشاوزرصدر بفرمایید.

کشاورزصدر - یک اشتباهات قلمى در اینجا شده بنده یادداشت کرده‌ام اجازه می‌فرمایید که بدهم اصلاح بشود یکى دیگر این که مى‌خواستم نظر مقام ریاست را جلب بکنم به این که دیوان محاسبات اسامى اعضایش را براى انتخاب فرستاده‌اند و مدتش قریب به انقضا است و ممکن است اگر اعضایش انتخاب نشود دیوان محسبات تعطیل بشود کارى هم ندارد یک رأى لازم دارد یک رأى بگیرید راجع به این امر که زودتر تمام بشود (صفایى - حالا هم که کار می‌کند نتیجه‌اش منفى است و نتیجه مثبتى گرفته نمى‌شود)

نایب رئیس - اگر اصلاحاتى که هست چاپى است بدهید تند نویسى اصلاح مى‌شود.

کشاورز صدر - اصلاحاتى که عرض کردم جزیى است اگر اجازه می‌فرمایید بدهم اصلاح کنند.

نایب رئیس - بسیار خوب آقاى قبادیان.

قبادیان - بنده در جلسه قبل استدعا کردم که در جلسه امروز اجازه بدهند که بنده قبل از دستور مطلبى به عرض برسانم آقاى رئیس هم وعده فرمودند استدعا مى‌کنم که اجازه بفرمایید بنده هم عرایضم را به عرض برسانم.

نایب رئیس - براى مذاکره قبل از دستور توجه دارید که تابلویى دارد و آقایان هم قبلاً باید اسم بنویسند (قبادیان - بنده هم اجازه خواسته‌ام) و هر روز هم بیشتر از سه نفر نمى‌شود نطق قبل از دستور کرد. و اگر هم اختصاصی باشد باید با رأى اکثریت مجلس شوراى ملى باشد. آقاى هم باید یک روز اسم نویسى بفرمایید و مثل سایر آقایان یک روز قبل از دستور تشریف بیاورید مطالب‌تان را بفرمایید آقاى دکتر طبا بفرمایید.

دکتر طبا - در بیانات بنده چند اشتباه است که بنده اصلاح کرده‌ام و می‌دهم به تند نویسى فقط یک جمله تذکر مى‌دهم راجع به هیئتى که براى مبارزه با سل با خرج سازمان بهداشت جهانى مى‌آیند 20 نفرند نه 10 نفر و همین چند روزه وارد می‌شوند در راه هستند اینجا نوشته شده 10 نفر

نایب رئیس - اصلاح می‌شود دیگر نظرى به صورت جلسه نیست (گفته شد خیر) صورت مجلس جلسه قبل تصویب شد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: امامى‌اهرى - اسلامى - کهبد.

نایب رئیس - با اجازه آقایان نطق‌هاى قبل از دستور شروع می‌شود آقاى امامى‌اهرى.

امامى‌اهرى - با ارزش فوق‌العاده که به اوقات گران‌بهاى مجلس شوراى ملى قائلم و با حداکثر احترامى که به آقایان نمایندگان محترم مجلس مى‌گذارم حتى‌الامکان از اشغال اوقات گران‌بهاى مجلس خوددارى کرده و فرصت را به سایر آقایان که به فضل و کمال‌شان ایمان دارم وا می‌گذارم ولى حالا وصول تلگرافات متعدد از طرف طبقات مختلف اهر - ارسباران یعنى آخرین نقطه مرز ایران مبنى بر ابراز احساسات میهن‌پرستانه و نثار جان و مال در راه ملى شدن صنعت نفت یعنى بلند شدن صداى این مردم ساکنین مرز به کمک هم‌میهنان خود که در مواقع مختلف رنج‌هاى فراوان دیده و از لحاظ موقعیتى که دارند و از نظر

+++

مبتلا به بودن به آن معنى وطن و وطن پرستى را خوب درک می‌کنند مرا تحت تأثیر احساسات شدید میهن پرستانه هم‌میهنان قرار داد و من به تبعیت از همان احساسات پاک و بى‌آلایش و براى امتثال امر فراکسیون اتحاد که همگى نمایندگان آذربایجانند در مقام تصدیع برآمدم تا توضیحى در اطراف موضوعات جاریه بدهم شاید از آنهایى که هنوز دچار خواب‌هاى پریشان و یا تعبیرات آن هستند رفع سوء تفاهم شود گو که با آرا بى‌سابقه‌اى که مجلس شوراى ملى و سنا متواتراً به دولت دکتر مصدق داده و با احساسات پاک و بى‌آلایشى که از طرف قاطبه ملت ایران ابراز شده و می‌شود اصولاً نباید براى هیچ کس جاى کوچک‌ترین شبهه و تردیدى بماند چند روز پیش آقاى وزیر خارجه کابینه کارگرى انگلستان در مجلس عوام ضمن نطقى که ایراد کرد اعلام داشت که به یک رزم‌ناو انگلیسى دستور حرکت به آبادان داده شده کشتى‌هاى نفتکش هم دستور بازگشت داده شد چند روز قبل از آن هم طبق خبر مندرج در روزنامه دهلى نیوز چاپ واشنگتن یکى از نمایندگان پارلمان انگلستان خواب خوش استعمارى دید و پیشنهاد تقسیم ایران را بین انگلیس و اتحاد جماهیر شوروى نمودند (چند نفر از نمایندگان - غلط کرد) که طبق نوشته‌جات روزنامه‌جات این پیشنهاد با کف زدن عده از نمایندگان محافظه‌کار استقبال شد شنیدن این قبیل اخبار و مشاهده طرز رفتار عمال شرکت نفت سابق انگلیس انسان را متعجب مى‌سازد که چگونه حکومت سوسیالیستى انگلیس و وزیر خارجه آن حاضر می‌شود از منافع یک شرکت جابر استعمارى تا این پایه دفاع و حمایت نماید (صحیح است) چگونه این آقایان نمی‌خواهند بفهمند که کار را به جایى رسانیده‌اند و طورى براى ایرانى نجیب و بردبار که از تمام مظاهر حیات او صبر و بردبارى آشکار است عرصه را تنگ کرده‌اند که دیگر از ادامه این زندگى سر تا پا بدبختى و ذلت خسته شده فقط یک هدف را تعقیب مى‌کند و آن هم خلاصى خود از دست شرکت سابق نفت انگلیس است که تاکنون غیر از تأمین منافع خود و تحمیل رنج بر ایرانیان هدفى نداشته است.

آن نماینده محترم که پیشنهاد تقسیم ایران را مى‌کند و آن نمایندگان محافظه‌کار که این مطلب مهمل و بى‌ارزش او را با کف زدن استقبال می‌کنند گویا در اوهام و احلام دنیاى صد سال پیش غوطه‌ورند و فراموش کرده‌اند که در چند سال پیش لیدر معروف آنها مستر چرچیل به نام صدر اعظم انگلستان یکى از سه نفر بودند که استقلال و تمامیت ارضى ایران را تأیید و تضمین کردند.

این آقایان گویا دنیایى را که اکنون در آن زندگى مى‌کنند نمى‌شناسند و از بیدارى عالم شرق و مخصوصاً از نهضت عالم اسلامى بى‌اطلاع هستند و نمى‌توانند بین زمان امروز و مقتضیات آن با عده ملکه ویکتوریا فرقى بگذارند آن روزها عنوان پادشاهى انگلستان از چندین سطر تجاوز مى‌کرد در صورتى که امروز پرچم استقلال بر فراز ممالک پاکستان و هندوستان در اهتراز است اگر این آقایان احساسات بى‌آلایش آن شیر زن ایرانى را که خون خود و سه فرزندش را با شجاعت آمیخته به حیا براى فداکارى به پیشگاه ملت هدیه مى‌نماید با گذشت آن زن بیچاره دیگر را که با مختصر اندوخته حاصل زندگى سر تا پا رنج و محنت خود پرچم نفت ملی ایران را خریدارى و بر سر یکى از مؤسسات کمپانى سابق نفت بر افراشته می‌سازد بالاخره اگر فداکارى تمام مردم این مملکت را از زن و مرد و خرد و کلان که هست و نیست خود را در طبق اخلاص گذاشته براى موفقیت دولت عرضه می‌دارد و مورد بررسى دقیق قرار می‌دادند این همه دچار اشتباه نمى‌شدند و در مجلس عوام‌شان به یکى از بزرگ‌ترین رجال روحانى ما اهانت روا نمی‌داشتند و یا سخنگوى رادیو لندن حکومت دکتر مصدق را به باد ناسزا نمى‌گرفت و اطمینان پیدا مى‌کردند که دکتر مصدق کارى نکرده جز این که خواسته ملت را تشخیص داده و در مقام اجراى آن بر آمده است (صحیح است) و امروز هر کس مصدر کار شود چاره ندارد که یا دکتر مصدق شود و یا به انتظار قهر و غضب ملت بنشیند اگر اولیاى امور انگلستان در تشخیص حقیقت این قیام و نهضت ملى اندک دقتى مى‌کردند در مى‌یافتند که این نهضت منتسب به اشخاص و احزاب و دسته‌جات خاصى نبوده بلکه یک نهضت ملى است براى گسیختن زنجیرهاى اسارت و ذلت و بدبختى و تیره روزى یک ملت که منبع آن غیر از خواسته ملت و محرک آن غیر از احساسات پاک ملى چیز دیگرى نیست خوشبختانه در این راه خطیر که ایران قدم برداشته تنها نبوده بلکه از طرف چهار صد میلیون مسلمانان جهان پشتیبانى مى‌شود - اگر معاندین با مشاهده احساسات پاک ملى تاریخ حیات سى قرن این ملت را ورق می‌زدند که هر صفحه از آن مملو از فداکارى‌ها و گذشت‌ها و اخلاص مردم در راه استقلال و عظمت کشور خود مى‌باشد و از تجربیات گذشته خود یارى مى‌خواستند و در نظر مى‌آورند که نهضت‌هاى ملى را نمى‌شود با ناو جنگى و زور از بین برد چنانکه در هندوستان پاکستان هم این امر میسر نشد پیشوایان سیاسى آن مملکت بارها زندانى شدند رنج‌ها دیدند اما دولت انگلستان بالاخره ناچار شد که تسلیم تمایلات مردم بشود در این مورد هم اگر با آمال مردم با احساسات مردم راه مخالفت پیش گیرد جز ندامت و پشیمانى سودى نخواهد برد و من مانند خاورشناس انگلستان که مقایسه کرده و به قول خود غرق دریاى خجالت و شمرمسارى شده در مقام مقایسه بر نمی‌آیم فقط ضمن تقدیم تشکر به آن خاورشناس مشهور انگلیسى یک جمله از گفته‌هاى پر مغز ایشان را به آنهایى که دائماً در مقام تهدید و ارعاب ما بر مى‌آیند و یا پیشنهاد تقسیم ایران را مى‌نمایند متذکر مى‌شوم که گذشت آن دوره‌ای که می‌گفتند همه چیز براى ما و هیچ چیز براى دیگران (صحیح است) امیدوارم اولیاى امور انگلستان مخالفت با آمال یک ملت را بیش از این جایز ندانسته و دوستى ایران و جلب قلوب ایرانیان را بر حمایت از منافع یک شرکت سود پرست استعمارى ترجیح دهند معهذا اگر در مقابل درخواست‌هاى حقه ملت ایران براى اسکات نفس اماره و رفع عطش خود به خون ملت نجیب و صلح دوست ایرانى که با هیچ کس سر جنگ ندارد احتیاج نداشته باشد جوانان ما حاضرند که خون پاک خود را در راه استقلال و عظمت کشور خود نثار نمایند به خصوص که صفحات ننگین و لکه‌هاى تاریخ زمان‌هاى اخیر که یکى از آنها شهریور شوم 20 و دولت انگلستان هم در پیش آمدن آن جریان بى‌تأثیر نبوده است باید با خون ایرانى شستشو و تطهیر شود اما باید دنیا بداند که این خون بسیار شوم و تنها منجر به خرابى و از بین رفتن ایران نخواهد بود بلکه براى دنیا نیز بسى گران تمام خواهد شد اینجا لازم است تذکر داده شود که شکوه ما از مظالم شرکت سابق‏ نفت و ایراد و اعتراض ما به روش مأمورین انگلستان موجب این نمی‌شود که از ابراز حس احترام و تعظیم و تکریم نسبت به ملت آزادی خواه و دموکرات‌منش انگلستان خوددارى کنیم

ملت ایران هرگز محبت‌هاى صادقانه و خدمات گران‌بهاى رجال و نویسندگان و علما انگلستان را که در بدترین مواقع نسبت به ما ابراز داشته‌اند فراموش نکرده و به هیچ کس هم اجازه نمى‌دهد که نسبت به ملت نجیب و شریف انگلستان جزیى اهانتى روا داشته و موجبات کدورت خاطر ملت جلیل‌القدر انگلستان را فراهم آوریم (حائرى‌زاده - ملت خوبى است براى خودش است نه براى دیگران) بنده منظورم این است جناب آقاى حائرى‌زاده شما اگر به روش دولت انگلیس ایرادى دارید به ملت انگلیس کارى نداریم.

(حائرى‌زاده - ما طرف نیستیم با آنها خوب هستند براى خودشان) چنان که به قول یکى از نویسندگان با آن همه مظالمی که در گذشته ملت ایران از دست مأمورین دولت‌هاى تزارى کشید هیچ وقت نسبت به ملت روسیه زبان به بى‌احترامى باز نکرد بنابراین تضییع حقوق ملت ایران از طرف شرکت سابق نفت موجب آن نخواهد بود که خدمات و زحمات علما و متخصصین و کارشناسان خارجى را که در آفتاب سوزان خوزستان در یک دستگاه عظیم صنعتى ملى مشغول خدمت هستند نادیده انگاشته و خدمات گران‌بهاى آنان را از نظر دور بداریم و من با استفاده از موقعیت چون کارشناسان و کارمندان خارجى پیام درخواست نخست‌وزیر ایران را که باید آن را به منزله پیام ملت ایران دانست قبول کرده و به کار و خدمت خود در آبادان و نقاط دیگر ادامه داده‌اند ضمن ابراز حس تعظیم و تکریم ملت ایران نسبت به همه آنهایى که با صداقت مشغول انجام وظایف محوله هستند و از کلیه کسانى که در شرکت نفت ملى ایران براى انجام این آرزوى ملى ایرانى در آن هواى گرم طاقت فرسا از ایرانى و خارجى و کارگر و کارمند و وزیر و وکیل و سناتور مشغول خدمت هستند سپاسگزارى کرده و به آنها اعلام می‌دارم که ملت ایران هرگز زحمات و خدمات شما را فراموش نخواهد کرد. آقایان نمایندگان محترم مطلب که به اینجا رسید اجازه مى‌خواهم جسارت ورزیده تکلیفى را هم که ما‌ها در این لحظات تاریخى داریم متذکر شود در این هنگام که ایران تاریخ خود را ورق زده و براى انجام یک تحول عظیم اجتماعى باریک‌ترین و خطرناک‌ترین دقایق تاریخى خود را طى مى‌کند و دنیا متوجه جزیى‌ترین اقدام ما است و کوچک‌ترین خبط و خطا و یا سستى و اهمال در انجام وظایف محوله ما را به گرداب هولناک و مخوف بدبختى و ذلت سرنگون خواهد کرد تنها وحدت و یگانگى آحاد و افراد ایرانى است که در راه نیل به مقصد ما را یارى خواهد کرد و به اتکا همین نیرو و قدرت وحدت ملى ما خواهیم توانست که بر مشکلات فائق شده و به باز پس گرفتن سایر حقوق از دست رفته خود اقدام کرده و زنجیرهاى اسارت را یکى پس از دیگرى بگسلیم و ثابت نماییم که ایران زنده و جاوید است و اگر انقلاب مشروطیت یک نهضتى بود براى جلوگیرى از زور گویى و قلدرى و استبداد انقلاب نفت هم دیباچه تاریخ جدید ایران است که حیات سر تا پا افتخار آینده ملت ایرانى را متضمن می‌باشد و شما ‌اى آقایان نمایندگان دوره 16 با این که در این دوره حداکثر وطن پرستى و از خود گذشتگى را به منصه ثبوت رسانیده و به خوبى

+++

خواسته ملت را تشخیص داده و براى بر آوردن آن جان به کف گذاشته و فداکارى کرده‌اید و در نتیجه دنیا را به تحسین و اعجاب و عالم شرق به خصوص ممالک اسلامى را به حمایت و پشتیبانى خود وا داشته‌اید معذلک در مقابل آن همه فداکارى و جانسپارى ملت تا موقعی که به یک رشته اصلاحات اساسى دست نزده و امنیت و عدالت اجتماعى یعنى خوراک و پوشاک و مسکن و بهداشت و فرهنگ و کار را براى همه افراد ملت تأمین و برقرار نساخته‌اید و اساس تشکیلات مملکت را روى یک اسلوب صحیح برقرار نکرده‌اید که عموم افراد ملت از نتایج زحمات خود برخوردار شده بتوانند با آسایش زندگى کنند وظیفه خود را انجام نداده‌اید امیدوارم در این باب دولت و مجلس با تشریک مساعى یکدیگر و با استفاده از این احساسات عمومى که آماده و موافق براى هر گونه اصلاحات ملى و مملکت است قدم‌هاى مؤثرى برداشته و ملت را از این گرداب مذلت نجات بدهند و چون بیگانگان همیشه از راه فشار مالى و اقتصادى دولت‌هاى ما را در مضیقه گذاشته و مجبور به تسلیم نظریات خود نموده و مى‌نمایند و اوضاع و احوال گذشته تاکنون به ما ثابت کرده که هیچ بیگانه قربت الى الله حاضر به کمک به ما نشده و نمى‌شود چنانکه متفقین کمک‌هاى گران‌بهاى ما را نه تنها بى‌ارج و بى‌اجر گذاشتند بلکه هر یک به نحو بدى پاداش دادند لذا پیشنهاد می‌کنم که مخارج دولت به حداقل ممکنه تقلیل داده شود و درخواست قرضه داخل از ملت بشود اطمینان دارم مردم فداکار و میهن پرست با درک اهمیت موقعیت و لزوم از خود گذشتگى جواب کاملاً مساعد به این درخواست خواهد داد در خاتمه از ملت با عظمت هندوستان همچنین از ملل عظیم‌الشأن مسلمان‏ پاکستان و افغانستان و سایر ملل دیگر که در این گیر و دار مبارزه حیاتى به کمک ایران صداى خود را بلند کرده‌اند صمیمانه به نام ملت ایران سپاسگزارى مى‌کنم و مطمئن هستم که آقایان هم مراتب معروضه را تأیید مى‌نمایند.

نایب رئیس - آقاى امامى وقت شما تمام شد

امامى - اجازه بفرمایید بقیه عرایضم مختصر است بنده از آقاى کهبد 5 دقیقه وقت گرفته‌ام‏

نایب رئیس - آن که عملى نیست ولى اگر یکى دو دقیقه تمام مى‌شود بفرمایید.

امامی‌اهرى - در خاتمه موقع را مغتنم شمرده لازم می‌دانم از جناب آقاى وزیر فرهنگ در مورد توجه به خصوص ایشان نسبت به انجام مستدعیات دانشگاه تبریز که مورد موافقت دانشکده پزشکى نیز قرار گرفته و قرار شده که دانشجویان کلاس چهار دانشکده پزشکى تبریز در تهران در مدت تعطیل مشغول تحصیل شوند از صمیم قلب سپاگزارى کنم ضمناً تلگرافى است که از تبریز در مورد ملى شدن نفت مبنى بر تبریک و آماده بودن براى هر گونه فداکارى و جانبازى در راه میهن است توسط جناب آقاى گنجه نماینده محترم مخابره شده و از معاریف مشکین شهر هم توسط جناب آقاى حکیمى تلگرافى در همین موضوع رسیده که عیناً تقدیم ریاست می‌نمایم‏

البته تلگرافات زیاد دیگرى هم از ارسباران رسیده که مستقیماً براى دولت می‌فرستم‏

آقاى ناظر‌زاده نماینده محترم کرمان درخواست کرده‌اند این چهار خط را هم با اجازه آقایان از طرف ایشان اینجا بخوانم به طوری که آقایان نمایندگان محترم اطلاع دارند چند روز قبل یک هواپیماى امریکایى که براى مبارزه با ملخ به سیرجان اعزام شده بود متأسفانه سقوط کرده و هواپیماى آن سوخته است‏

لازم مى‌دانم کمال تأسف و تأثر مردم سیرجان و استان هشتم را از این پیش آمد حزن انگیز به استحضار مجلس شورای ملى رسانیده و مراتب تسلیت را به خانواده خلبان امریکایى هواپیماى مزبور که در حین انجام وظیفه به وضع تأثر آورى جان سپرده است تقدیم نمایم (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى اسلامى بفرمایید.

اسلامى - بنده بعد از تصویب قانون ملى شدن صنعت نفت تاکنون در اطراف نفت صحبتى نکرده بودم و تصمیم داشتم که به سکوت برگزار کنم براى این که قبل از تصویب این قانون ...

نایب رئیس - آقاى اسلامى تأمل بفرمایید اکثریت نیست. آقایان وقتى بیرون تشریف مى‌برند تابلو را هم نگاه کنند که مجلس از اکثریت نیفتد (بعد از لحظه‌اى اکثریت شد) بفرمایید

اسلامى - عرض کردم بعد از تصویب شدن قانون ملى شدن صنعت نفت بنده مطالبى راجع به نفت بیان نکرده بودم و تصمیم داشتم که به سکوت برگزار بشود براى آن که آنچه لازمه صحبت بود بنده ضمن نطق‌هاى مشروح و مفصلى مکرر به عرض نمایندگان ملت رساندم و وظیفه خطیر نمایندگى را در این مورد با حسن طرق به جا آوردم ولى بعضى مسائل پیش می‌آید که هر شخص باوجدانى را وادار می‌کند که تذکراتى بدهد البته از طرف بعضى از نمایندگان محترم در موضوع کشتى‌هاى جنگى انگلستان که به آب‌هاى جنوب آمده بود یک اعتراضاتى شده بود و بعضى از جراید هم انصافاً اعتراضات شدید و قلم‌فرسایى حسابى کرده بودند ولى یک اصل صحیح و یکى از اصول مسلم حقوق بین‌الملل عمومى که مورد قبول تمام دول دنیا است و از طرف دولت انگلستان زیر پا گذاشته شده در این مورد هیچ اشاره‌اى نشده بود گرچه همه مردم تصدیق دارند و شاید اکثر از دول خارج مطلع شده‌اند و متوجه شده‌اند که امروز روزى نیست که ملت ایران از آمدن چند کشتى جنگى یا از عزیمت آقاى سفیر انگلستان به شیراز پس از صرف چاى و از آنجا سوار شدن کشتى و مانور دادن بترسد اگر آقایان در نظر داشته باشند یا اگر خوانده باشند دو سه وهله که در ایران یک افکار و اوضاعى به این منوال پیش آمده بود همیشه سفراى وقت رفته‌اند در جنوب دو سه ساعتى مانده‌اند بعد کشتى جنگى آمده بود و سوار کشتى جنگى شده بودند در آنها مانورى داده بودند.

نایب رئیس - تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از لحظه‌اى اکثریت شد) بفرمایید

اسلامى - اگر آقایان به خاطر داشته باشند یا اگر خوانده باشند دو سه وهله در ایران یک همچو افکارى بر علیه شرکت نفت یا منافع بریتانیاى کبیر پیدا شد و هر دفعه که چنین پیش‌آمدهایى شد اگر آقایان به خاطر داشته باشند همان نقشه و همان برنامه در سه چهار ماه پیش هم همین طور اجرا شد و سفیر انگلستان تشریف بردند در شیراز بعد در جنوب سوار کشتى جنگى شدند در آنجا یک کشتى زدند بعد دوباره برگشتند به تهران شاید آقایان به خاطرتان باشد دو سه ماه قبل این مسأله اتفاق افتاد. البته امروز از آن روزها نیست که ملت ایران از این چیزها و از این مانورها به زانو در بیاید این را همه فهمیده‌اند ولى نکته‌اى که لازم است اینجا تذکر داده شود این است که همان طوری که آقاى امامى‌اهرى فرمودند انگلستان یعنى ملت انگلستان که نمونه و سرمشق آزادى است براى خودش در این صورت نبایستى حقوق بین‌المللى و مسائل اصولى که خودش در کنفرانس‌ها همیشه براى آنها پیراهن پاره می‌کرد امروز زیر پا بگذارد و البته این کشتى‌هاى جنگى که در آب‌هاى جنوب ایران و طبق اصول و قواعد بین‌المللى اصالاً بر خلاف همه چیز بوده است براى این که در کنفرانسى که در 13 مارس 1930 در لاهه تشکیل شده بود یک مقرراتى براى کشتى‌رانى قائل شده بودند که بنده اینجا دو سه جمله‌اش را عرض مى‌کنم اولاً به آزادى سفاین در دریا‌ها نباید لطمه وارد بیاید ثانیاً دولت صاحب ساحل در قسمتى از آب‌هاى ساحلى خود داراى حق حکمرانى مى‌باشد انجمنى هم که براى حقوق بین‌المللى در فرانسه در سال 1894 تشکیل شد یک وسعت دریایى براى دول قائل شده‌اند البته قبل از بیان کنفرانس هر جا که تیر رس توپ‌هاى دور زن بود آنجا منتهى‌الیه آب‌هاى ساحلى دولت‌ها بود ولى چون با اکتشافات جدید و سرعت سیر گلوله‌ها این کار هم نمی‌شد مأخذ واقع شود در همان کنفرانس قرار گذاشتند که در موقع جنگ و در موقع صلح وسعت آب‌هاى ساحلى طبق قراردادهایى معلوم بشود و در کنفرانس مزبور وسعات ساحلى را براى هر دولتى در موقع صلح تقریباً 6 میل بحرى که هر میل بحرى آن 1852 متر است تعیین کرده بودند البته تا آن نقطه منتهى‌الیه جزر و مد آب و در موقع جنگ هم تا 9 میل بحرى که هر میلى 1852 متر است تعیین کرده بودند همین مقررات هم در کنگره وینه و در معاهده ورساى هم براى رودخانه‌هاى بین‌المللى و رودخانه‌هاى ملى تعیین شده بوده و ما با دولت عراق راجع به شط العرب یک چنین قراردادى داریم بنابراین بنده اصول مسلمى که دولت انگلستان زیر پا گذاشت اینجا عرض مى‌کنم و به دنیا اعلام مى‌کنم و با شدیدترین وجهى علیه انگلستان اعتراض مى‌کنم

چنانچه ما هم یک قانونى داریم در تیر ماه 1313 که وسعت آب‌هاى ساحلى ما 6 میل تعیین شده بود بنابراین بنده این احوالى را که در روزنامه‌ها مى‌خوانم که کشتى‌هاى جنگى در 200 قدمى آب‌هاى سواحل ایران هستند خیلى موجب تأسف مى‌دانم و حال آن که دولت انگستان که خود را سرزمین آزادى و جبهه آزادى مى‌داند باید بداند که امروز دنیا مراقب این جریان هست و این تعدیات را مى‌بیند و من متأسفم که چرا دولت ایران به این موضوع شدیداً اعتراض نکرده‌اند این قواعد و این مقررات باید مطالعه بشود و از روى آن باید شدیداً نسبت به این عمل اعتراض نمود یک نکته‌اى را که لازم می‌دانم در دنباله همین موضوع توضیحات بیان کنم این است که در یک سال قبل بود گویا صحبتى از مذاکره مجددى راجع به عهدنامه سعدآباد شد (در این موقع آقاى وزیر امور خارجه هم وارد جلسه شدند) خوب شد آقاى وزیر امور خارجه هم تشریف آوردند بنده شدیداً در اینجا راجع به این زمزمه‌ها و صحبت‌ها با کمال سعى از روى مقررات و دلایل و مستندات اعتراض کرده بودم براى این که ما از این قراردادها و عهدنامه‌ها هیچ وقت متنفع نشده‌ایم فقط منافع دولت بریتانیاى کبیر را تأمین

+++

مى‌کند و چنان که در واقعه شهریور که اجنبى‌ها به ما هجوم کردند نه عراق نه ترکیه نه افغانستان هیچ کدام به ما کمکى نکردند بلکه قشون خارجى عمداً از عراق سیل آسا به طرف ایران سرازیر بود الان هم متأسفانه بنده پریشب در اخبار خواندم که دولت عراق به سفیر ما در بغداد گفته بود که استناد به آن‏ قراردادى که بین دولت عراق و انگلستان است کرده بود اگر این مطلب صحیح است ما هم با دولت عراق قرارداد داریم ما راجع به شط‌العرب قرادادهایى داریم که بهره آن باید بالمناصفه قسمت شود و به هیچ وجه من‌الوجوه چند سال است دولت عراق این کار را نمى‌کند به علاوه وقتى که این مقررات اجرا نشود دولت عراق هیچ گونه حقى در آب‌هاى شط العرب نخواهد داشت و اصلاً باید مطابق مقررات بین‌المللى مسدود بشود آن راه‌ها تا چه رسد به این که اجازه دهد که دولت خارجى کشتى بیاورد و ایران را تهدید بکند در ایامى که بنده در عراق بودم آنچه که دیدم و آن جریان را مشاهده می‌کردم یک چنین روزهاى سیاهى براى دولت عراق هم خواهد بود (کشاورز صدر - اینها حرکات مذوحانه انگلستان است)

من از اینجا به ملت رشید عراق که می‌دانم به هیچ وجه من‌الوجوه در این کارها دستى ندارد متذکر می‌شوم و همچنین به آن نمایندگان رشید و شجاعى که من خودم با آنها تماس گرفتم از اینجا خطاب می‌کنم که به دولت خودشان تذکر بدهند که شدیداً به این اعمال اعتراض بکنند براى این که روزى همین اوضاع در آنجا پیدا خواهد شد (صحیح است) یک مطلب دیگرى که اینجا لازم می‌دانم به عرض برسانم راجع به این اسناد و مدارکى است که گفته‌اند در بعضى از شعبات شرکت نفت پیدا شده (ارباب - شرکت سابق نفت) بله حالا در الفاظ زیاد بحث نکنید این اسناد و مدارک آنچه که آقاى معاون نخست‌وزیر اینجا تأیید کردند معلوم مى‌شود صحت دارد و یک چیزهایى هست بنده از نظر این که یک نماینده مجلس هستم استدعا می‌کنم که این اوراق و اسناد را جمع آورى بکنید و براى این که به دنیا ثابت بشود، که شرکت نفت مدعى است که در کار ایران در امور سیاسى دخالت ندارد این مستندات جمع آورى بشود تا یک روزى به دنیا اعلام شود و عملیات شرکت در معرض افکار عمومى گذاشته شود (صحیح است) و یک خواهش دیگرى که دارم این است که ترتیبى بدهید که بعضى صحبت‌ها و حرف‌ها پیش نیاید یا دادستان کل یا کمیسیون دادگسترى آنها را مطالعه بکند که دیگر این حرف‌ها گفته نشود و دولت ایران با کمال شجاعت و شهامت اشخاصى که واقعاً به مملکت خیانت کرده‌اند صراحتاً اینجا بیان بکند تا دیگر سرمشقى براى آیندگان بشود یک مطلب دیگرى که بنده اینجا تذکرش را لازم می‌دانم گرچه وقت آن گذشت این بود ایرادى دارم به دولت راجع به موضوع عدم صلاحیت دیوان دادگاه لاهه و این جواب دولت به نظر بنده خیلى سست بود مى‌بایستى یک جواب خیلى محکم‌تر و قوى‌تر داده باشید آقاى وزیر امور خارجه جواب شما خوب بود ولى بنده اگر بودم خیلى شدیدتر و قوی‌تر از این جواب مى‌دادم بنده به عرایضم خاتمه می‌دهم جناب آقاى دکتر راجى یادداشتى اینجا مرحمت فرموده‌اند که بنده از طرف ایشان مطالب آن را عرض می‌کنم ایشان مرقوم فرموده‌اند که طبق اطلاعى که از روزنامه‌ها به دست آورده بودند چند جلسه قبل اینجا بیان داشته‌اند که آقاى امیر‌علایى هفت تیر کشیده بود براى کسى بعد خود آقاى امیر علایى این مطلب را تکذیب کردند آقاى دکتر راجى مى‌نویسند و به خود ایشان هم ثابت شده که این موضوع دروغ بوده از این حیث خیلى خوشوقت و مسرور شده‌اند که از طرف دوست عزیز ایشان یک چنین روشى دیده نشده بود و خیلى از این موضوع اظهار امتنان و مسرت کرده‌اند جناب آقاى کشاورزصدر هم یادداشتى مرحمت فرموده‌اند که بنده از آقاى پروفسور پوپ تشکر می‌کنم پروفسور پوپ یک مقاله‌اى نوشته بود در روزنامه تایمز که آقاى دکتر شفق ترجمه کرده بودند و ما واقعاً از آن قسمت از ملت نجیب امریکا که واقعاً همیشه پشتیبان ما هستند و از استیفاى حقوق ملت ایران دفاع می‌کنند صمیمانه تشکر می‌کنیم.‏

نایب رئیس - آقاى کهبد بفرمایید

کهبد - در این چند روزه تحریکات و جریاناتى به منظور جلوگیرى از اجرا قانون ملى شدن صنعت نفت انجام و یا در شرف انجام است که موجب کمال تعجب و تأسف است و هیچ انتظار و تصور نمی‌رفت که دولت کارگرى انگلستان با ملت و دولت بى‌آزار ایران که فقط و فقط حقوق مسلم خود را مى‌خواهد این طور عمل نماید. شنیده می‌شود دو رزم ناو انگلیسى در نزدیک آب‌هاى ساحلى ایران لنگر انداخته گفته مى‌شود تحریکاتى در جریان است که متخصصین خارجى (با آن که دولت با کمال حسن نیت از آنها نهایت تشویق و دلجویى را نموده) به منظور وقفه در امور نفت تصمیم به استعفا نموده‌اند شایع است در حدود 50 میلیون لیره قابل تبدیل به دلار امانت بانک ملى ایران در لندن از طرف دولت انگلیس بلوکه شده است. همچنین عرض‌حالى بر خلاف اصول و قوانین بین‌الملى از طرف دولت انگلستان (در صورتى که ما به هیچ وجه با دولت انگلستان نه طرفیت و نه قرارداد نفتى داریم) به دیوان دادگستری لاهه تقدیم گردیده است و تبلیغاتى بر علیه ایران مى‌شود. اینجانب به نام یک نفر نماینده مجلس پیامى به مجلس و ملت و دولت کارگرى انگلیس فرستاده و اجازه مى‌خواهم گله دوستانه بنمایم و بگویم شما که معتقد هستید 700 سال که با اصول آزادى خو گرفته و در لواى حریت و آزادى به سر مى‌بردید و شما که خود را مشعل‌دار دمکراسى جهان معرفى مى‌کنید و شما که مدعى هستید حامى ملل ضعیف بوده و پشتیبان حقوق بشرى مى‌باشید شما که مى‌گویید به افکار عمومى و قانون با نظر احترام مى‌نگرید و حتى شهرت دارد که بر علیه برده فروشى قیام کرده‌اید و شما که به کرات اظهارعقیده کرده‌اید که باید نوع بشر از حیث خوراک و پوشاک مسکن آزادى در رفاه باشد و به قول خودتان بر علیه دیکتاتورى و قلدرى و زور گویى جنگ کرده‌اید و از بذل جان و ملل خوددارى نکرده‌اید چطور راضى مى‌شوید و از یک شرکت زورگو و حساب ساز که با حیله و تزویر و پشت هم اندازى 50 سال یعنى نیم قرن خون ملتى را مکیده و کشورى را چنان دچار فقر و بدبختى کرده است و چنان رشته اقصادیات ما گسیخته است که در دنیا ما را جزو ملل عقب افتاده به حساب آورند این طور حمایت و پشتیبانى مى‌کند. آیا معنى حریت عدالت نوع دوستى این رفتارى است که شما مى‌کنید. ما هم یک روز در دنیا آقا بوده و مشعل‌دار حریت و آزادى بودیم و کشور ما مرکز علم و تمدن جهانى بود به هیچ وجه از جاده انصاف منحرف نشده و با ملل ضعیف به شهادت تاریخ هزار یک این بى‌رحمى‌ها را نکردیم چرا شما براى خاطر یک کمپانى حساب‌ساز و مخرب شهرت خود را از دست داده به حیثیات و اعتبارات و به آبروى خود لطمه وارد مى‌کنید و خودتان را نزد ملل آزادى خواه جهان و رسوا و زورگو قلمداد مى‌کنید. ما که حرف بى‌حساب نزده‌ایم به مال کسى دست درازى نکرده‌ایم قریب 50 سال است صدها میلیون لیره از مال ما روى خدعه و تزویر به یغما و غارت رفته است و حتى پنج درصد از عواید و مال مسلم خودمان به ما داده نشده است اینک که ملت ایران بیدار شده است همان رویه‌اى را که خود شما اتخاذ کرده و ما هم همان رویه را پیروى و دنبال کرده‌ایم و همان طوری که خود شما صنایع خود را ملى کرده‌اید ما هم روى همان اصل صنعت نفت خود را به موجب قانون مخصوص و اراده ملت ایران ملى کرده‌ایم چرا آن قدر جار و جنجال راه انداخته در دنیا آن قدر بر علیه ما هو مى‌کنید پرونده‌سازى مى‌کنید گاهى رزم‌ناو جنگى مى‌فرستید گاهى چتر باز به رخ ما می‌کشید گاهى دستور مى‌دهید پول‌هاى امانت ما را بلوکه کنند.

گناه و تقصیر ما چیست شرکتى با خدعه و تزویر ثروت ملى ما را 50 سال است با پشت هم اندازى برده است رشته امور سیاسى و اقتصادى ما را چنان گسیخته و به هم زده است که نتیجه را خودتان ملاحظه مى‌فرمایید (در این موقع مجلس از اکثریت افتاده و پس از لحظه‌اى مجدداً اکثریت حاصل شد) به چه مجوزى شما در شهریور 20 به کشور ما حمله کردید و کشور ما را به خاک و خون کشیدید به کتاب یادداشت‌هاى آقاى چرچیل در ایران توجه کنید تا ببینید چه کسى دیکتاتور و قلدر و زورگو است به چه جهت لیره 6 ریالى را به 130 ریال به زور و عنف به ما دادید این که مى‌گویم (6) ریال عین حقیقت است همه دنیا مى‌داند در جنگ 18 - 1914 قیمت لیره طلا در ایران 25 ریال یعنى 25 ریال می‌دادیم و در مقابل یک لیره طلا مى‌گرفتیم و لیره کاغذ 18 ریال بود بعد متدرجاً لیره کاغذ تنزل کرد و به تناسب طلا به 6 ریال رسید مگر شما با همین یک عمل کوچک هزینه زندگى ما را به طور سرسام آورى بالا نبردید. در زمان جنگ از تمام منابع زمینى و طبیعى ما استفاده کردید و ما نهایت بردبارى و متانت را به خرج دادیم که شما راضى و ممنون باشید مگر شما لقب پل پیروزى به کشور ما ندادید مگر شما وعده هزاران کمک و مساعدت به ما نکردید پس آن وعده‌ها چه شد نتیجه آن همه از خود گذشتگى و فداکارى ملت نجیب ایران این قسم پاداش است شما بیایید به محاسبه ما و این شرکت برسید ببینید چه به روزگار ما آورده است اگر محاسبین با انصاف و طرف اعتمادى به محاسبه فیما بین ما و این شرکت دقیقاً رسیدگى کند خواهید دید که این شرکت بیش از 600 میلیون لیره به ما بدهکار است قطع‌نظر از این که فساد اخلاق را در این کشور به حد کمال رسانیده است حسن نیت ما همین بس که به موجب قانون گفتیم و تصویب کردیم 25 درصد از عواید نفت براى ضررهاى احتمالى شرکت در یکى از بانک‌هاى مرضى‌الطرفین به ودیعه گذارده شود. این عملیات شما که به اغفال عمال شرکت نفت و بعضى از استعمارچی‌ها انجام گرفته و مى‌گیرد هم به ضرر شما هم به ضرر ما و هم به ضرر صلح جهان است. ما که نگفته‌ایم به شما نفت نمى‌دهیم و حتى حق تقدم براى شما و مشتریان شما قائل شده‌ایم ما که نفت‌مان را به رقباى شما نداده‌ایم ما که با کمال حسن نیت متخصصین خارجى را پذیرفته و با رویه مهمان دوستى که مخصوص ایران است همه قسم تسهیلات براى آنها قائل شده‌ایم. من جداً و مصراً از شما خواستارم خودتان به تقاضا و حرف ما رسیدگى و به عملیات خودتان تجدیدنظر کنید تا ببینید حق به طرف کیست ملت ایران بیش از این زیر بار زور و قلدرى و ستمگرى نمی‌رود ممکن است با محبت هر قسم تحمیل را به ملت ایران کرد ولى با زور نمى‌توان ایرانى را

+++

رام کرد توقع و انتظار ما این است در رویه خود تجدیدنظر کنید ضمناً توجه دولت را به چند نکته اساسى جلب مى‌کنم اول وزارت امور خارجه با دو دلى که با ما همکارى نکرده‌اند و حتى حاضر نشده‌اند متخصصین فنى در مقابل اجرت براى ما بفرستند. ما با چنین دولى لازم نیست رابطه اقتصادى و سیاسى داشته باشیم. دوم وزارت خارجه باید مراقبت کند مأمورین سیاسى که به ایران مى‌آیند اگر از مأمورینى باشند که در مستعمره و کلنى خدمت کرده‌اند از پذیرش آنها خوددارى کند زیرا یک قسمت از خرابکارى‌هاى این مأمورین است که این طور تربیت شده‌اند. سوم آن که دولت باید نهایت تشویق را در جلب متخصصین خارجى بنماید در خاتمه عرایضم توجه دولت را به اصلاح امور حوزه انتخابیه خود شهریار و ساوجبلاغ جلب مى‌کنم. متأسفانه با تمام دستورات و وعده‌هاى نخست‌وزیر هنوز گرد د. د. ت پاشیده نشده است و ابداً توجهى به امور بهداشتى نگردیده است و همچنین در خصوص راه فرهنگ و اصلاح سایر امور عمرانى توقع دارم دولت دستورات لازمه را بدهد.

ضمناً نامه‌اى هم آقاى معاون نخست‌وزیر به بنده داده‌اند که این را هم با اجازه مقام ریاست قرائت مى‌کنم.

نامه سرگشاده. بسم الله تعالى‏

رونوشت جناب آقاى دکتر مصدق نخست‌وزیر معظم و ملى ایران، رونوشت اداره تبلیغات و بعضى آقایان: شنیده شده است که شرکت غارتگر و غاصب نفت جنوب براى این که مردم اسیر ایران را از مبارزه باز بدارد و به صفوف مرتب فشار آورده رخنه کند ملت ایران براى محو و این که آثار حکومت جابرانه 50 سال اخیر را در هم شکند حاضر براى هر نوع فداکارى است چنانچه شرکت متوسل شده که خزانه دولت را از دارایى و موجودى خالى نماید علیهذا احتمالاً این بنده اسمعیل على‌زاده ساکن سارى حاضرم براى رفع مضیقه مالى دولت نصف سرمایه خود را که مبلغ صد هزار ریال مى‌شود به علاوه سه دانگ منزل مسکونى را در اختیار دولت قرار دهم در صورت لزوم مى‌نویسم و به رایگان به شما آیت‌الله کاشانى تقدیم مى‌کنم خدا گواه است شائبه‌اى در اظهاراتم نیست.

3 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه راه سازى و ارجاع آن به کمیسیون.

نایب رئیس - وارد دستور مى‌شویم دستور لایحه راه سازى است آقاى اسلامى پیشنهادى داده‌اند (امامى‌اهرى - جناب آقای رئیس امروز سؤالات مطرح است قرار شد روز‌هاى سه‌شنبه سؤالات مطرح شود) هر سه‌شنبه تا آخر دوره که قرار نیست مطرح بشود اگر سؤالاتى باشد مطرح خواهد شد آقاى اسلامى پیشنهادى داده بودند که این لایحه برگردد به کمیسیون و توضیح‌شان را هم دادند مخالف هم صحبت کرد باید رأى گرفته شود آقاى اسلامى پیشنهادتان را پس مى‌گیرید.

اسلامى - مى‌خواستم توضیحى عرض کنم بنده پیشنهاد کردم که این لایحه برود به کمیسیون و رسیدگى شود که تمام شاهراه‌هاى کشور اسفالته شود الان بنده از آقاى وزیر راه توضیح خواستم که آیا مى‌توانید با همین بودجه یا یک طریقى تمام راه‌ها را اسفالته بکنید ایشان توضیح بدهند اگر نظر مجلس تأمین شد بنده پس مى‌گیرم.

نایب رئیس - آقاى وزیر راه بفرمایید.

وزیر راه - (آقاى بوشهری) این نظر جناب آقاى اسلامى مورد رسیدگى وزارت راه بود براى این که این پیشنهاد که در لایحه تقدیم شده بود 5000 کیلومتر بود براى 5 سال بعداً در کمیسیون به جاى 5 هزار کیلومتر 7 هزار کیلومتر در نظر گرفته شد معذلک تمام شاهراه‌هاى کشور در آن هفت هزار کیلومتر داخل نشده بود براى این که نظر آقا تأمین بشود دیروز و پریروز این موضوع را در وزارت راه بررسى کردیم و از تمام شاهرا‌ه‌هاى کشور که مى‌بایستى اسفالت بشود بنده صورتى تهیه کرده‌ام که الان براى استحضار آقایان ممکن است بخوانم الان مقدار این راه‌ها در حدود 12500 کیلومتر خواهد بود و تصدیق مى‌فرمایید با بودجه معمولى وزارت راه محال است که این 12500 کیلومتر در عرض 5 سال درست بشود اگر آقایان موافقت بفرمایند که 5 سال را هم ده سال اجازه بدهند به وزارت راه آن وقت ممکن است که این صورتى که خوانده مى‌شود اسفالت آن در ده سال انجام مى‌شود و جزو لایحه گذارده شود که در حقیقت از این به بعد دیگر وزارت راه ملزم باشد این 12500 کیلومتر را در درجه اول اسفالت بکند

تهران - مشهد - سرحد افغانستان 1130 کیلومتر - تهران - تبریز - سرحد ترکیه 930 کیلومتر - تهران - اصفهان - شیراز - بوشهر 1200 کیلومتر - تاکستان - همدان - کرمانشاه - خسروى 600 کیلومتر - قم - اراک - ملایر - بروجرد – خرم‌آباد - اهواز - خرمشهر 900 کیلومتر - قزوین - رشت - پهلوى - راه کناره بندر شاه - بابل - آمل - تهران 1150 کیلومتر - بندر شاه - گرگان - شاهرود 220 کیلومتر - قم - کاشان - یزد - کرمان - سیرجان - بندرعباس 1440 کیلومتر - کرمان - زاهدان 520 کیلومتر جناب آقاى ارباب توجه فرمایید (ارباب - این به بنده مربوط نیست)

مشهد - بیرجند - زاهدان – چاه‌بهار 1680 کیلومتر (ارباب - این خیلى خوب است) کازرون - فهلیان - بهبهان - اهواز 600 کیلومتر - شیراز - فسا - جهرم - لار - بندر لنگه 670 کیلومتر - فسا - اصطهبانات - نیریز - سیرجان 320 کیلومتر - کرمانشاه - سنندج - سقز - مهاباد - خانه - شاهپور - خوى 900 کیلومتر - جمعاً تقریبا در حدود 12500 کیلومتر است.

این راهى خواهد شد که وزارت راه مى‌تواند در عرض ده سال با بودجه کنونی خودش بسازد وى امیدوارى هست که انشا الله از عایدات نفت یک مبالغى براى ساختمان این راه‌ها در نظر بگیریم که شاید در ظرف آن پنج سالى که در لایحه اولى ذکر شده این راه‌ها ساخته شود ولى چون در قانون ما مى‌خواهیم ذکر شود تقاضا داریم که اجازه بفرمایید که در برنامه ده ساله گذاشته بشود ولى البته اگر بعدا بتوانیم زودتر تمام کنیم یک سعادتى براى ما خواهد بود و اما برای شروعش که فرمودید این را ممکن است که ما مرکز را تهران قرار بدهیم و سالى هزار تا 1200 کیلومتر از چهار راه اصلى که از تهران منشعب مى‌شود به خطوط مختلف شروع بکنیم (تیمورتاش - این خطاى محض است وسط بیابان مى‌ماند و خراب مى‌شود)

نایب رئیس - آقایان اگر بخواهند همه با هم صحبت بکنند که نمى‌شود

وزیر راه - اجازه بفرمایید بنده منظورم این بود که به وزارت راه اجازه داده شود که الاهم فالاهم را از نقطه‌نظر اقتصادى و از نقطه‌نظر سیاسى هر راهى را که هیئت دولت تصویب کرد آن راه را ما جلو بیندازیم ولى این موضوع مورد توافق بعضى از آقایان محترم نبود دیروز بنده عرض کردم که اگر این نظر تأمین شود یگان راه این است که ما از مرکز شروع بکنیم و الّا چه جور ممکن است در شانزده جاده هزار کیلومتر شروع بکنیم باید از هر جاده هفتاد کیلومتر بسازیم و این هفتاد کیلومتر ما را هرگز به سامان نمی‌رساند.

اسلامى - بنده با این که در لایحه قبل راه مازندارن بود و در لایحه فعلى هم هست بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.

نایب رئیس - استدعا مى‌کنم آقایان توجه بفرمایند پیشنهادات زیادى براى این لایحه رسیده است ولى این لایحه با این توضیحى که آقاى وزیر راه فرمودند به کلى تغییر شکل مى‌دهد و پیشنهادى آقاى نبوی داده‌اند که به استثناى بعضى چیزها که حالا آقاى وزیر را توضیح دادند با فرمایشات ایشان تطبیق مى‌کند بنده هم عقیده‌ام این است که اگر مجلس شوراى ملى اجازه بدهد این لایحه با این که جزء دستور است برگردد به کمیسیون بودجه و کمیسیون راه (صحیح است) با اجازه آقاى وزیر راه از رؤساى محترم کمیسیون راه و کمیسیون بودجه هم تقاضا مى‌شود که جلسه کمیسیون را فوراً تشکیل بدهند و این لایحه را با نظر دقیق مطالعه بفرمایند که براى جلسه آینده حاضر شود و اگر جلسه پنجشنبه حاضر نشد محققاً براى جلسه یکشنبه حاضر شود و جزو دستور گذاشته شود (صحیح است)

وزیر راه - همان طورى که فرمودند اگر براى جلسه آتیه یا یکشنبه تکلیف این را در کمیسون‌ها معین بکنند و براى تصویب در مجلس فرستاده شود و حاضر باشد بنده مخالفتى ندارم که به کمیسیون فرستاده شود و الا اگر تأخیر شود چون تکلیف وزارت راه معلوم نیست و ما نمى‌دانیم چه بکنیم اسباب زحمت مى‌شود.

نایب رئیس - پس با اجازه آقایان می‌فرستیم به کمیسیون‏

دکتر کیان - ارجاع به کمیسیون را باید یا مخبر یا وزیر راه بخواهد یا مجلس رأى بدهد

نایب رئیس - اصلاً این لایحه با آن توضیحى که ایشان دادند تغییر شکل مى‌دهد مگر این فرمایشات‌شان را پس بگیرند و مثل همان لایحه قبلى شروع بکنیم (همهمه نمایندگان)

مهدى ارباب – به فوریت پیشنهاد آقاى نبوى را مطرح کنید

نایب رئیس - آقاى وزیر راه آقا هم با این نظر من موافقید پس می‌گیرید یا این که تقاضا مى‌کنید که برگردد به کمیسیون.

وزیر راه - عرض کردم که اگر تا یکشنبه ممکن است برگردد موافقم.

نایب رئیس - آقایان رؤساى محترم کمیسیون خواهش مى‌کنم که براى جلسه یکشنبه حاضر بکنند (صحیح است)

4 - تصویب سه فوریت و مذاکره در اصل طرح قانونى راجع به رسیدگى به اوراق شرکت سابق نفت.

نایب رئیس - طرحى از طرف عدهاى از آقایان نمایندگان به قید سه فوریت رسید که قرائت مى‌شود.

+++

(به شرح زیر قرائت شد)

چون در این چند روز شایعاتى راجع به صورت‌هایى که در اداره اطلاعات شرکت سابق نفت به دست آمده در افواه است که از جهت حفظ حیثیت و شئون مجلس و عالم مطبوعات باید مورد رسیدگى و دقت کامل قرار گرفته و در صورت صحت امر مسئولین به کیفر اعمال ننگین خود برسند.

امضاءکنندگان ذیل پیشنهاد می‌کنیم به قید سه فوریت و فى‌المجلس ماده واحده زیر مطرح گردد.

ماده واحده - دولت مکلف است کلیه اسناد و مدارکى که اخیراً به دست آورده فوراً در اختیار یکى از شعب دیوان کیفر گذارده که با نظارت دادستان کل و سه نفر از اعضاى کمیسیون دادگسترى مجلس شورای ملى و سه نفر از اعضاى کمیسیون دادگسترى مجلس سنا مورد رسیدگى قرار گرفته و نتیجه براى قضاوت هم‌میهنان عزیز اعلام گردد.

تیمورتاش - آزاد - پیراسته – بزرگ‌نیا - پناهى - دکتر مجتهدى - عماد تربتى - دکتر طبا - فقیه‌زاده - مکرم - دکتر سیدامامى - ثقه‌الاسلامى - نورالدین امامى - عباسى - سودآور - مهدوى‏

نایب رئیس - آقاى تیمورتاش‏

تیمورتاش - بنده خیال نمى‌کنم که پیشنهادى که شده است و طرحى که تقدیم شده است‏

محتاج به توضیح بسیار باشد مخصوصاً که در ظرف این دو سه روزه به حدى رادیوها و روزنامه‌ها در اطراف این موضوع قلم‌فرسایى کرده‌اند که واقعاً بى‌نیاز از هرگونه توضیح است اساس مطلب این است که یک جریانى به وجود آمده است که مى‌گویند یک اسناد و مدارک متعلق به ملت ایران است متعلق به یک نفر یا دو نفر یا یک دستگاه نیست (صحیح است) این را بنده صریحاً عرض مى‌کنم که باید این اسناد در معرض قضاوت افکار عمومى ملت ایران قرار بگیرد و جمع و دسته و دستگاهى انحصاراً نمی‌تواند امعان نظر در اطراف این موضوع بکند مضافاً به این که با شایعاتى که می‌شنویم مى‌گویند که یک اسم‌هایى هست بعد باز به گوش می‌رسد و چیزهاى دیگر مى‌گویند که این اسم‌ها نیست و یک اسم‌هاى دیگر هست کسانى که این طرح را امضا کرده‌اند و بنده یقین دارم که اکثریت مجلس شوراى ملى هم موافقند منظورشان این است آنچه را که هست امروز روى دایره بریزند و معلوم شود که چه هست و چه نیست اگر کسى منزه و مبرى از این اتهامات است معلوم شود. اگر کسى هم هست که خیانت کرده است بگذارند که معلوم شود که خائن کیست و خادم کیست آقاى معاون نخست‌وزیر در جلسه قبل فرمودند که ده هزار پرونده است بنده هم بعید نمی‌دانم که واقعاً ده هزار پرونده از آنجا در آمده باشد ولى یقین ندارم که تمام ده هزار پرونده مربوط به این جریانات باشد تعداد معدودى هست و بنده استدعا مى‌کنم که مجلس شوراى ملى توجه به این نکته داشته باشد و نگذارد که این شبح ننگین روى مجلس و عالم مطبوعات باقى بماند (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى اسلامى مخالفید؟

اسلامى - شاید آقایان تعجب بکنند که بنده در یک همچو پیشنهاد مفیدى چرا مخالفم اتفاقاً ده دقیقه قبل بنده خودم از آقاى معاون نخست‌وزیر ضمن نطق قبل از دستور استدعا کردم که این پرونده‌ها را بفرستند به وزارت دادگسترى و در حضور بعضى از قضات مطرح شود و رسیدگى به این کار بشود این مخالفت را از آقایان نمایندگان جراید خواهش مى‌کنم طورى ننویسند که خیال شود بنده با اصل این موضوع مخالفم بنده عرض مى‌کنم که علت مخالفتم این است که این کار طرح یا قانون لازم ندارد آقایان نمایندگان ملت هستید از دولت بخواهید که این پرونده‌ها را بفرستند به کمیسیون دادگسترى که با حضور شما این کار بشود و یا با حضور دادستان کل و قضات عالی رتبه مورد اعتماد این کار انجام شود این کار یک مد عجیب و غریبى است که براى هر چیزى یک طرحى تهیه بشود در مجلس الان باید سه دفعه بلند شد و نشست اصل موضوع را دقت کرد و پیشنهاد کرد... (تیمورتاش - خواهش مى‌کنم آقاى اسلامى این زحمت سه دفعه نشستن و برخاستن را به خودتان بدهید) بنده هفتاد دفعه هم بلند می‌شوم و مى‌نشینم پانصد دفعه هم مانعى ندارد چون بنده الان خودم قبل از دستور اینجا گفتم و خواهش کردم که این کار بشود (یک نفر از نمایندگان - جناب آقاى اسلامى مخالفت‌تان را پس بگیرید)

نایب رئیس - آقاى اسلامى فرمایش‌تان را بفرمایید

اسلامى - بنده عرض مى‌کنم که شما اگر این کار را به این طریق عمل بکنید فردا هر عملى که دولت بخواهد انجام بدهد باید قانون در مجلس بگذراند این است که بنده عقیده دارم سلب اختیار قانونى از خودتان نکنید شما الان دولت را مکلف بکنید که این پرونده‌ها را بیاورد اینجا آن وقت هر نظرى دارید بگویید مخالفت من با طرح از این جهت است.

نایب رئیس - اول باید رأى گرفته شود که این طرح جزء دستور باشد رأى می‌گیریم آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثراً برخاستند) تصویب شد فوریت اول مطرح است آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم خیلى معذرت مى‌خواهم با حالت بیمارى یک ساعت و نیم دیر آمدم مریضم و این موضوع چون مهم است خرسندم این طرح مقدس که آقایان امضا فرموده‌اند با فوریت آن مخالفت کنم و مخالفت من نه از نظر سلب حق است از نمایندگان مجلس شوراى ملى بلکه اصولى است و می‌خواهم روى این مخالفت عرایضى بکنم که آن عرایض را اگر خوب توجه بفرمایند تصدیق خواهند فرمود که بى‌منطق و دلیل نگفته‌ام به همان عللى که همه آقایان می‌دانند هر روزى براى ما یک نوع ابتلایى ایجاد می‌کنند سال قبل الف و ب و ج، ابجد و هوز و حطى و پایه‌هاى اصلاحات را درست کردند و طورى شد که خاندان‌ها و مردمان شریف و بى‌غرض نسبت به همدیگر کینه پیدا کرده‌اند و حسادت ورزیده‌اند و غرض ورزیده‌اند بنده خودم با این که آیین‌نامه مجلس شورای ملى را از آغازى که ورود کرده‌ام به تصدیق نمایندگان محترم همه وقت رعایت کرده‌ام باز گاهى هم مورد بى‌لطفى آقاى سردار فاخر یا آقاى نورالدین امامى یا آقاى گنجه‌اى که اعتراضات‌شان صحیح هم بوده است شده‌ام با این که یک قدرى باید ملاحظه حال من می‌شد بلا تأمل براى حفظ عظمت و حیثیت مجلس شورای ملى تمکین کردم با این معنى پریروز در صورت مجلس وقتى این اخبار را در روزنامه مى‌خواندم مجبور شدم که به مجلس شوراى ملى بیایم صریحاً عرض کنم و عرضم مورد تصدیق همه نمایندگان واقع شد که این شهرت‌ها یا واقعیت دارد یا یک نوع پر و پاگاند و یا یک نوع تبلیغى است (یکى از نمایندگان - آقا فارسى بفرمایید) آقا اجازه بفرمایید فارسى می‌گویم شهرت غلط مثل سماور که فارسى نیست اجازه بدهید عرض کنم پریروز عرض کردم این معنى یا صحیح است یا دروغ است اگر صحیح است باید افکار ملت ایران و موازین قضایى معلوم کند که هر کسى نسبت به امنیت و عظمت و حیثیت و استقلال ایران عملى کرده و دست خیانت دراز کرده و از جانبى بر ضد این مملکت پول گرفته‌ است حتماً باید مردم بفهمند این جور حرف‌ها باید از بین برود و یک روز باید این حرف‌ها گفته شود ولى به صرف این که در روزنامه‌ها نوشته شد که کشف اسرارى شده اسناد پیدا شده و این اسناد افرادى را از نمایندگان مجلس و نمایندگان مجلس سنا روزنامه‌نگاران یا رجال مملکت را مورد تهمت و افترا یا واقعیت قرار بدهد من صحیح نمی‌دانم و به صرف اظهار روزنامه‌نویس براى من کافی نیست بلکه همین عمل به عقیده من غلط است زیرا اذهان مشوب شده همه خائنند اکثریت خائن وکیل خائن سناتور خائن وزیر خائن پس چى می‌ماند براى مملکت و کجا درست است؟ آن وقت ما بیاییم یک لایحه‌اى را با فوریت بیاوریم بنده عقیده خودم این بود که اگر این اتهامات مثبت بود و واقعیت داشت این طور ابراز نمی‌شد مثل اسنادى که در آغاز مشروطیت یک عده‌اى ساختند نوشته‌جاتى ساختند اسنادى الان توى خانه من است به نام مرحوم آیت‌الله عظمى آخوند ملا محمدکاظم خراسانى یا حاج میرزا حسین حاج میرزا خلیل یا حاج شیخ عبدالله مازندرانى که اینها برمی‌داشتند مى‌نوشتند عکس مى‌آورند که حضرت آیت‌الله عظمى شیخ نورى فرمودند امور جربیه حرام است یا فلان شخص مهدورالدم است بعد فهمیدیم تمام این اسناد از منبع خارجى بوده است براى این که عالم روحانیت و اسلام را تکان بدهد و رئیس اسلام را در پایتخت اسلام به دار بیاویزند و بعضى خجالت نکشند هر روز روزنامه‌های‌شان چرت و پرت و مزخرف بنویسند امروز فهمیدیم تمام آن اسناد و تمام آن عکس‌ها از آن جریان دروغ و ساختگى بود براى این که وحدت کلمه از ایران رخت بربندد و براى این که هر آدم متنفذى و هر آدم مؤثرى را ما در ایران خائن بشناسیم بنا علیهذا من با فوریت اول و دوم و سوم مخالفم اگر این اسناد صحیح است آقاى مصدق‌السطنه آقاى هیئت که مرد خوبى است وزیر دادگسترى است یک نفر و دو نفر از دیوان کشور دو کلمه بنویسند تصدیق کنند که این صحیح است.‏

تیمورتاش - آقا ما همین را پیشنهاد کرده‌ایم.

نایب رئیس - آقاى تیمورتاش انتظام مجلس را به هم نزنید.

شوشترى - اجازه بدهید بنویسند این صحیح است به دست خودشان بنویسند که یک وکیل یک وزیر با سناتور یا روزنامه‌نگار این اعمال را کرده و ما تضمین صحت این قسمت را می‌کنیم آن وقت ما وارد مى‌شویم (پناهى - تکلیف پرونده‌ها چه مى‌شود) اجازه بدهید تکلیف پرونده‌ها باید این طور معلوم شود و الا این اعمال براى لوث کردن است آقا من وکیل عدلیه هستم وکیل خوبى

+++

هم هستم بلدم گرچه آقاى متین دفترى گفتند که به فلان قرار اجازه وکالت می‌دهم به یک عده‌اى دادند من می‌دانم در این مملکت اگر قضیه‌اى واقع شود و از منبع صحیح و خوب رسیدگى شود لوث می‌شود یک امروز براى رضاى خدا عملى بکنید که بعدها کسى جرأت نکند از نظر مخالفت سیاسى مردم را متهم بکنند افترا بزنند به وکیل مجلس به وزیر باشرفى که خدمت می‌کند جان می‌کند زحمت می‌کشد آقایان البته می‌دانم احساسات شما که امضا کرده‌اید تحریک شده قلب‌تان مجروح شده می‌دانید این اتهام ممکن است دشمنان شما را وادارد یک روزى این تیر‌ها را به شما پرتاب کنند ولى امر مملکت سیاست مملکت اصلاحات اساسى از خود گذشتگى لازم دارد و تحمل صبر لازم دارد ببینید من چقدر تحمل می‌کنم اگر وکیل نبودم قادر نبود در تهران یک ورق پاره‌اى به من جسارت بکند می‌گفتم بکوبندش و ممکن نبود دست روى دست بگذارم و هر چرت و پرتى را گوش بدهم ولى حالا مى‌بینید چطور تحمل می‌کنم اینها براى این است که موقع باریک است و ما داریم به یک نتیجه قاطعى می‌رسیم اولاً آنهایى که جلو افتاده‌اند براى موضوع نفت از راه منطق و عقل نباید خارج شوند و به راه عشق بپردازند راه عشق و عاشقى آقایان الهام از غریزه شهوت است از غریزه غیر منطق و علم است اما راه عقل و علم هیچ وقت منحرف نمی‌شود زیرا از مبدا الهى از حقیقت الهام می‌گیرد از این جهت فرموده العقل ما عبدیه الرحمن و قصد به الجنان و المال در این راه کسى منحرف نمی‌شود اما در راه عشق و عاشقى همه اشیا انحراف دارد یک وقت می‌آید تند می‌رود زیاد می‌رود اما ممکن است این براى یک اصولى باشد به عقیده بنده فعلاً که کار ما در این موضوع به جاى باریکى رسیده باید عقل و علم را در نظر بگیریم نه عشق و شهوت و افترا را تأمل بفرمایید اگر آقاى دکتر محمد مصدق جناب شیخ محمد عبده دو تاى دیگر چهار تاى دیگر از این قبیل فرمودند صحیح است و تعیین فرمودند که صحیح است این افترائات وارد است آن وقت ما وارد شویم یعنى فردا خدایى نخواسته یک کسى عکس ساخته از آقاى تیمورتاش در آورد من باید تسلیم شود؟ من تسلیم نمی‌شوم (مهدوى - پیشنهاد کنید نظر ما همین است) پیشنهاد حالا زود است اگر ما روى این پیشنهاد روى این طرح الان شروع کردیم جناب آقاى سعید مهدوى واقع می‌شویم در مقابل امر واقع شده آقا خدمت به مملکت تندى ندارد خدمت به مملکت ملازم با تأمل و متانت است من بالصراحه می‌گویم از این پشت می‌گویم تمام اینها به عقیده من دروغ است دست‌هایى در این کار هست می‌خواهد رجال مملکت را لکه‌دار کند.

نایب رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت اول استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایید به فوریت اول رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر نمایندگان برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است (بعضى از نمایندگان - مخالفى نیست) آقاى دکتر هدایتى.

دکتر هدایتى - در این که یک مسأله بسیار مهمى را مجلس شوراى ملى و مملکت با آن مواجه شده است هیچ تردیدى نیست و به هیچ وجه من‌الوجوه نباید در مقابل یک چنین پیش‌آمدى سکوت یا سهل‌انگارى کرد بلکه باید به شدیدترین وجهى و سریع‌ترین ترتیبى و نزدیک‌ترین راهى باید به این کار رسیدگى کرد براى این که این امر مربوط است به حیثیت مملکت و حیثیت ملت در این هیچ تردیدى نیست که فوراً باید به این کار رسیدگى بشود ولکن به شرط‌ها و شروط‌ها و مطابق مقررات و قوانین نه تحت تأثیر احساسات همیشه کار فورى و خارج از قاعده کردن موجب ندامت خواهد شد (بعضى از نمایندگان - صحیح است) در اینجا بنده با این که با اصل مطلب و اصل فکر نهایت موافقت را دارم از لحاظ قضایى یک ایردى به نظر بنده رسید و شأن مجلس شوراى ملى نیست که برخلاف اصول و بر خلاف قوانین و مخصوصاً قانون اساسى کارى بکند (کشاورز صدر - مداخله در قوه قضائیه نباید بکند) در اینجا می‌نویسد در اختیار یکى از شعب دیوان کشور بگذارند و آقایان امضاکنندگان به خوبى اطلاع دارند که دیوان کشور محکمه نقض و ابرام است (یکى از نمایندگان - در ماهیت وارد نمی‌شود) و در ماهیت هیچ دعوایى نه حقوقى نه جزایى وارد نمی‌شود (پیراسته - در موارد استثنایى وارد می‌شود) آن قانون خاص دارد (تیمورتاش - این هم قانون خاصى است) اجازه بفرمایید آقاى تیمورتاش بنده دو کلمه از لحاظ قضایى اظهارنظر بکنم می‌فرمایید که با نظارت دادستان کل و سه نفر از اعضاى کمیسیون دادگسترى مجلس شوراى ملى و سه نفر از اعضاى کمیسیون دادگسترى مجلس سنا مورد رسیدگى قرار گرفته و نتیجه براى قضاوت عمومى اعلان گردد مقصود این است که اگر یکى شریک شده است براى او مجازات تعیین بکنند باید پرونده‌ها را بخوانند و نتیجه را اعلام کنند اگر منظورتان رسیدگى است این کار در قوانین ما پیش‌بینى شده است جرم خیانت (ترایزن و اترترایزن) تمام اینها در قوانین ما هست مرجع رسیدگى آن هم معین است و احتیاج به دادستان کل ندارد و البته آقایان می‌توانند دولت را موظف بفرمایند که این اسناد را تحت اختیار مرجع صلاحیت‌دار قرار بدهد که نه فقط رسیدگى بکنند بلکه تعیین مجازات براى این اشخاص بکنند مدت هم معین شود مقرر بفرمایید که در ظرف 20 روز یک ماه تمام اینها صحیح است ولى برخلاف اصول برخلاف قوانین یک قانون دیگرى گذرانید به این ترتیب مصلحت نیست اگر آقایان خیلى اصرار داشته باشند براى اهمیت این کار بنده معتقدم پیشنهاد بفرمایند که یک محکمه فوق‌العاده‌اى براى این که تشکیل بشود (تیمورتاش - هر کارى که می‌خواهید بکنید بکنید ولى طولش ندهید) و به فوریت رسیدگى بکند این که ماده نویسى نیست که انشا شده و نتیجه براى قضات عمومى هم‌میهنان عزیز اعلام می‌گردد (تیمورتاش - مطلب هر اصلاح عبارتى لازم دارد بفرمایید) آقاى تیمورتاش شش هفت دفعه صحبت بنده را قطع فرمودید بنده خدمت‌تان عرض می‌کنم با اصل مطلب نهایت موافقت را دارم ولى با این ترتیبى که پیش‌بینى شده است که دیوان کشور با اعضاى کمیسیون‌های دادگسترى رسیدگى کنند بنده مخالفم آقایان اگر اجازه بفرمایند همین امروز کمیسیون دادگسترى یک طرحى تهیه بکند فردا بیاورد به مجلس همین امروز بنشینید و پیشنهاد بکنید یک محکمه فوق‌العاده تشکیل بشود براى این کار آقایان نظرتان به چند چیز است اول فوریت امر هیچ تردیدى نیست که به جریان عادى نباید واگذار کرد و باید یک محکمه خاصى باشد که از محور اصلى و از قوانین تا حدى معاف باشد براى این که زودتر رسیدگى بکنند به این امر این کار را می‌شود به صورت صحیحى پیش‌بینى کرد و به موقع هم خاتمه داد از این جهت بنده با این طرح مخالفم.

نبوى - بنده اخطار دارم اخطار نظامنامه‌اى‏

نایب رئیس - بفرمایید

نبوى - طبق دو اصل از قانون اساسى اصل 39 و اصل 40 وقتى مطلبى مربوط به وزیرى باشد و در مجلس مطرح باشد آن وزیر باید در مجلس حاضر باشد این موضوعى که مطرح شده است ارتباط تام دارد به وزیر دادگسترى چون این طرحى است که از طرف آقایان وکلا داده شده و هر طرحى که از طرف آقایان نمایندگان داده می‌شود باید وزیر مربوطه‌اش حاضر باشد مطابق اصل 39 و 40 که خود جناب آقاى نایب رئیس به خوبى می‌دانند که این طرح الان مقتضى نیست بدون حضور وزیر دادگسترى مطرح شود و به اضافه همان طور که جناب آقاى دکتر هدایتى فرمودند و کاملاً وارد بود که یک چنین قانونى بگذرانید با این فوریت که نتیجه‌اش این باشد که در جراید اعلان بکنند این پرونده‌ها مثل همان کاغذهایى است که در دکان عطارى ریخته مجلس نباید به این طور چیزها رأى بدهد و دیگر این که وزیر دادگسترى باید حاضر باشد.

نایب رئیس - عرض کنم که این اخطار آقا مطابق آیین‌نامه نبود و اگر هم نیست به اصل طرح هم فرمایشى هست به پیشنهادى که مورد توجه نمایندگان محترم مجلس قرار بگیرد آقایان وزراى دیگر که نماینده دولت هستند اینجا حاضر هستند (نبوى - وزیر مسئول باید حاضر باشد) توجه بفرمایید و اگر راجع به اصل طرح هم فرمایشى هست مى‌توانید پیشنهاد بدهید و هر نماینده‌اى که پیشنهادى بکند و نمایندگان رأى دادند در اصل طرح وارد می‌شود و قانون می‌شود رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد فوریت سوم مطرح است که فى‌المجلس مطرح شود آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - آقایان همه یقیناً موافقند که این طرحى که داده شده به فوریت رسیدگى بشود و نتیجه‌اش اعلام بشود این مورد توافق همه آقایان است و همین طور هم آقایان ارباب جراید ولى به قول جناب آقاى دکتر هدایتى باید یک توجهى بکنیم ما تجربه داریم هر وقت در یک مسائلى با این عجله و شتابزدگى اقدام کنیم نتیجه‌اش چیز خوبى حاصل مملکت و کشور نمی‌شود فراموش نکنید که آن لایحه‌اى که کمیسیون دادگسترى گذرانید براى تعقیب اشخاص در صورتى که اشخاص گناهکارى هم بودن با عجله و شتابزدگى گذشت رفت بکمیسیون نتیجه‌اش همان شد که خود آقایان هم ملاحظه فرمودند فقط چیزى که از آن باقیمانده بند الف و بند ب و بند ج است که جزو تمثال حکایت‌ها شده است و حالا هم اگر بخواهید یک همچو چیزهایى بشود این قدر شتابزدگى بد نیست اما اگر مى‌خواهید حقیقت معلوم بکنید که چه اشخاصى با مقامات خارجى مرابطه داشتند و چه اشخاصى سوء استفاده کرده‌اند که حقاً باید مورد تعقیب واقع بشوند باید مقامات صلاحیت‌دار کشور این امر را زیر نظر بگیرند و تعقیب بکنند مگر ما قانون نداریم که اگر کسى سوء استفاده کند و یا بر خلاف مصلحت مملکت اقدام کند مورد تعقیب واقع شوند؟

شما آقایانى که همه قاضى هستید و در دادگسترى بوده‌اید و الان وکیل مجلس هستید مى‌دانید که این قوانین هست فقط یک چیز را ما باید در نظر بگیریم که

+++

به فوریت در ظرف یک مدت کوتاهى مثلاً یک ماه باید دستگاه قضایى ما رسیدگى کند و نتیجه‌اش را اعلام بکند و به مجلس شوراى ملى گزارش بدهد که آیا این مطالبى که گفته شده است و در جراید منعکس شده صحیح است یا صحیح نیست (تیمورتاش - منظور همین است) مدت باید معلوم باشد (تیمورتاش - پیشنهاد کنید و مدت معلوم کنید) بنده قصدم همین بود که مدت معلوم کنیم که دستگاه قضایى ما رسیدگى کند و در یک مدت معلومى نتیجه رسیدگى خودش را به مجلس شوراى ملى گزارش بدهد و در جراید اعلام بشود که چه اشخاصى ارتباط داشته و سوء استفاده کرده‌اند و چه اشخاصى هم بالاخره وارد نبوده‌اند و اسم‌شان بى‌خود در جراید منتشر شده بنده خواستم این موضوع را عرض کنم مجلس باید هر عملى که می‌کند یک عمل قانونى باشد مطابق قواعد و مبانى قضایى و اصولى باشد بنده اعتقادم این نیست که ما در کار قوه قضائیه مداخله بکنیم کمیسیون‌هاى مجلس شوراى ملى و سنا را بنده معتقد نیستم که در کار قوه قضائیه مداخله کنند دستگاه قضایى ما باید رسیدگى بکند و نتیجه‌اش را به مجلس شوراى ملى گزارش دهد.

کشاورز صدر - اجازه می‌فرمایید بنده به عنوان موافق صحبت کنم.؟

نایب رئیس - مطابق آیین‌نامه در فوریت سوم جواب موافق لازم نیست رأى گرفته مى‌شود به فوریت سوم لایحه آقایان موافقین قیام بفرمایند (اکثر بر خاستند) تصویب شد اصل طرح مطرح است و قرائت مى‌شود.

عده‌اى از نمایندگان - امضا‌ها را هم قرائت بفرمایید.

(به شرح زیر قرائت شد)

چون این چند روزه شایعاتى راجع به صورت‌هایى که در اداره اطلاعات شرکت سابق نفت به دست آمده در افواه است که از جهت حفظ حیثیت و شئون مجلس و عالم مطبوعات باید مورد رسیدگى و دقت کامل قرار گرفته و در صورت صحت امر مسئولین به کیفر اعمال ننگین خود برسند امضاءکنندگان ذیل پیشنهاد می‌کنیم به قید دو فوریت و فى‌المجلس ماده واحده زیر مطرح گردد.

ماده واحده دولت مکلف است کلیه اسناد و مدارکى که اخیراً به دست آورده فوراً در اختیار یکى از شعب دیوان کشور گذارده که با نظارت دادستان کل و سه نفر از اعضا کمیسیون دادگسترى مجلس شوراى ملى و 3 نفر از اعضا کمیسیون دادگسترى مجلس سنا مورد رسیدگى قرار گرفته و نتیجه براى قضاوت هم‌میهنان عزیز اعلام گردد:

تیمورتاش - آزاد - پیراسته - بزرگ‌نیا - پناهى - دکتر مجتهدى - عماد تربتى - دکتر طبا - فقیه‌زاده - مکرم - دکتر سیدامامى - ثقه‌الاسلامى - نورالدین امامى - عباسى - سودآور - مهدوى.

نایب رئیس - آقاى کشاورز صدر

کشاورز صدر - بنده با فوریت این امر مخالف بودم ولى با اصل آن صد درصد موافقم مخالفتى که الان مى‌خواهم اظهار کنم در ترتیب کار و در جریان تعقیب است ما در عین حال که مى‌بایستى در این امر به سرعت و فى‌الفور رسیدگى بکنیم مى‌بایستى از اصول کلى مجلس و قانون اساسى هم انحراف پیدا نکنیم زیرا اگر انحراف پیدا بکنیم خداى نخواسته منظور واقعى آقایان از دادن این طرح حاصل نمى‌شود اگر ما یک ترتیب و قاعده صحیحى قائل شدیم حقیقت کشف می‌شود و اگر قائل نشدیم به عکس مکتوم مى‌ماند و لوث می‌شود بر هیچ کش پوشیده نیست و تردیدى نیست که این قضیه در مملکت ما در مجلس شوراى ملى ما خیلى تأثیر بخشیده و من بسیار از دولت متشکرم که این حقایق را تا این اندازه در جراید منتشر کردند خوب کارى کردند که منتشر کردند. باز تشکر مى‌کنم از آقایان براى این که اهمیتى براى این موضوع و این جرم که به نظر من از قتل نفس مهم‌تر است قائل شده‌اند و یک طرحى آورده‌اند و یک اهمیت خاصى به این داده‌اند چرا؟ براى این که اگر افراد اشخاصى را می‌کشند مرتکب قتل نفس می‌شوند این در بسیارى از موارد قابل اغماض یعنى قابل تخفیف است ولى کسى براى حیات مملکت سوء قصد داشته باشد یعنى براى این که حیات مملکت خودش را استقلال کشورش را از بین ببرد این به نظر بنده در دنیاى امروز که در قوانین کیفرى مجازات جانى و اعدام ممنوع است به نظر من چنین فردى را بایستى با قیچى گوشتش را قطعه قطعه بکنند (بعضى از نمایندگان - صحیح است) و بایستى اعلام کرد که خانواده این و کسى که در خانواده او این شخص تربیت شده بسیار قصور در تربیت او نموده و مادام‌العمر این خانواده باید از حقوق اجتماعى محروم باشد اما مطلبى که بنده مى‌خواستم تعرض آقایان برسانم و مخالفتى که بنده با یک نکته از این کار دارم این است که قانون اساسى مى‌گوید که قوه قضائیه و قوه مجریه نمى‌بایستى در کار هم دخالت بکنند زیرا لوث مى‌شود مسئولیت قاضى خواهد گفت که نماینده مجلس در ضمن رسیدگى مصونیت داشت نفوذ داشت و ما نتوانستیم کار را پیش ببریم و نماینده مجلس خواهد گفت که من رفتم آنجا و قاضى ضعف نفس به خرج داد و مطلب لوث مى‌شود بین این که مجلس در این کار دخالت کرده بین نمایندگان منتخب با قوه قضائیه یعنى قضایى که در آنجا هستند علیهذا با این مقدمه‌اى که عرض شد و دوستان عدلیه چى بنده هم همین طور متذکر شده‌اند پیشنهادى بنده تهیه کرده‌ام و خوب است که آقایان امضاکنندگان این طرح به اتفاق به آن رأى بدهند پیشنهادى که بنده داده‌ام این است که سه نفر از رؤساى شعب دیوان کشور به انتخاب هیئت عمومى دیوان کشور معین شوند این سه نفر با نظارت و مداخله شخص مدعى‌العموم آقاى حائرى که بسیار قاضى ورزیده و شرافتمند و قوى است رسیدگى کنند در ظرف یک ماه فى‌الفور رسیدگى بکنند به دلائل اتهام و براى هر کسى رأى مقتضى بدهند و همین قدر که دلیل کافى بود فى‌الفور او را باز داشت بکنند توقیف بکنند و اگر مصونیت دارد سلب مصونیت از او بکنند (صحیح است) و بعد در توقیف نگاهش بدارند تا خاتمه کار و تعیین کیفر در محکمه عالى (صحیح است) این است که توقع و خواهشم از دوستان عزیزم این است که اگر می‌خواهید از مجلسین کسى باشد به عنوان نظارت یعنى مراقب و ناظر آن را انتخاب کنید اما پرهیز کنید از این که از نمایندگان شورا و سنا به عنوان قاضى مأمور رسیدگى باشند (صحیح است) بنده عرض مى‌کنم که صد درصد موافقم با این قضیه آقایانى هم که امضاء کرده‌اند موافقت دارند ولى به این ترتیب که عرض کردم این را رأى بدهید که اجرا شود

نایب رئیس - آقاى ارباب موافقید؟

ارباب - اجازه بفرمایید یک توضیحى بدهم‏

نایب رئیس - بفرمایید

ارباب - مسلماً کسى نیست که موافق نباشد با رسیدگى به چنین امرى که خیانت کامل محسوب و همکارى با اجنبى است اجنبى در دنیا به هیچ ملتى دوستى نکرد در موقع احتیاج تبسم سیاسى نشان داده بعد که نتیجه گرفته آن خدمت را به هیچ وجه منظور نداشته بلکه تمسخر هم کرده است این طرح‌هایى که اینجا مطرح مى‌شود چنانچه در اجراى آن توجه نشود مى‌بینید این مطالب لوث می‌شود و نتیجه‌اى که انتظار دارید شاید تا چند سال به دست نیاید این طور خیانت‌ها را باید یک دادگاه فوق‌العاده رسیدگى کند و همین اندازه وقتی که به دنیا و به کشور مردم به وسیله جراید مسلم شد اعلام کنند که زید خائن به مملکت است این بالاترین جرمى است که ارتکاب شده و بالاترین کیفرى است که به این ترتیب خواهد دید همه مردم او را لکه‌دار مى‌شناسند اما به جریان دادگاه‌هایى که ذکر مى‌شود وقتى افتاد طرف ادعا تکذیب می‌کند تکذیب از دلیل مى‌کند به یک مراحلى مى‌افتد و آن شهامت را از قضات گرفته‌اند کدام قاضى باشهامت است که بیاید و یک حقایقى را بگوید و یک دستگاهى هم باشد که آن قاضى را تقویت کند و اعقاب و اولاد او را حفظ کند در مقابل حوادث جارى این اصل هنوز در کشور ما متأسفانه تقویت نشده است (شوشترى به طور کلى نفرمایید) به طور کلى خیر الان ما استثناً قاضى باشرف داریم قاضى صحیح داریم که نمی‌گذارند اظهار عقیده بکند استقلال کامل قاضى را هر وقت تصویب کردند این قضایا پیش نمى‌آید اصلاً این قضایا همه ناشى از ضعف قضایى کشور است و الّا کدام ایرانى است که در مقابل قدرت قانون جرئت بکند برود با بیگانه و اجنبى همکارى بکند (شوشترى- ایرانى اصلاً نمى‌کند) نمى‌تواند بکند بنابراین پیشنهاد بنده داده‌ام و عقیده خودم را در آن اظهار می‌کنم و پیش از این وقت آقایان را نمى‌گیرم‏

عده‌اى از نمایندگان - احسنت‏

نایب رئیس - دو پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

بعد از یک موافق و مخالف به کفایت مذاکرات رأى گفته شود. تیمورتاش ناظر‌زاده (منشى) در همین زمینه از آقاى جمال امامى پیشنهادى رسیده است‏

تیمورتاش - بفرمایید آقاى جمال امامى‏

نایب رئیس - آقاى جمال امامى‏

جمال امامى - مثل تمام موضوعات به نظر بنده داریم باز از اصل قضیه منحرف می‌شویم این موضوع را وقتى ما مطرح کردیم منظورمان مراحل قضائیش بود منظورمان این بود که این پرونده‌ها مصون بماند از دستبرد و یک مرجعى یا ملجایى تعیین بکنید که نظارت بکنند که خداى نکرده در این پرونده‌ها دست نبرند منظورمان این بود که بعد برود به دادگاهى قضاوت بکند دیوان کشور و یا سایر دادگاه‌ها رسیدگى قضایى آن به ما مربوط نیست خلاصه این بود پریروز ما اصرار کردم براى این بود که این منتشر نشود روزنامه آتش این آتش طرفدار دولت است (معاون نخست‌وزیر - نه قربان چنین چیزى نیست طرفدار دولت نیست) این که طرفدار دولت است نوشته این اوراق را روى میزى پهن مى‌کنند چند نفرى هم که ارتباطى با مطبوعات نداشته‌اند مقدارى از این اسناد را به سرقت مى‌برند و شایع است که این اسناد را به قیمت‌هاى گزاف خرید و فروش مى‌کنند بنابراین راست یا دروغ این براى این بود که جلوگیرى از این انتشارات بشود هم برای دولت و هم

+++

براى مجلس شایسته نیست که این انتشارات داده بشود حالا آوردیم قضیه را به بغرنج گرفتار کردیم ما نظرمان این است اول این پرونده‌ها را بیاورید در یک مرکز مصونى نگهدارید تحت‌نظر هیئت نگهدارید آن هیئتى که مورد اعتماد شما است بعد هم آن هیئت که مى‌خواهید رسیدگى کنند آن پرونده‌هایى که لازم است بفرستید به دیوان دادگسترى و دیوان کشور آن دستگاهى که وزارت دادگسترى صلاحیتش را تشخیص می‌دهد آن دیگر به ما مربوط نیست و الّا شما که نماینده هستید که هر پرونده‌اى را مى‌توانید از دولت بخواهید آقایان تصدیق مى‌کنند بنده خودم هم مى‌توانم این کار را بکنم محتاج به رأى مجلس و تصویب نبود هر وکیلى می‌تواند من خودم می‌توانستم هر وقت بگویم که این پرونده‌ها را بیاورید من خواستم تصدیق بکنید آقایان که این پرونده‌ها بیاید در کمیسیون‌هاى دادگسترى مجلسین با حضور وزیر دادگسترى و دادستان دیوان کشور آنجا رسیدگى بکنند دولت هم اگر باز می‌خواهد نماینده دیگرى بفرستد گو این که وزیر دادگسترى و همین طور دادستان دیوان کشور هم نماینده دولت هستند با حضور این آقایان این پرونده‌ها را رسیدگى بکنند و ببینند اگر منطبق با جرم می‌شود اینها را اجاله بدهند به دادگسترى یا منطبق با خیانت می‌شود احاله بدهند یا این که منطبق با هتک حیثیت می‌شود که یک نفر ممکن است نه جرم کرده باشد نه خیانت کرده باشد ولى این عمل که کرده لایق یک وکیل نباشد آن را بیایند در مجلس بگویند که آقا این آدم این کار را کرده خیانت نیست، جرم نیست، (شوشترى - ترک اولى است) ولى از یک نماینده مجلس شورای ملى ایران شایسته نبوده است (صحیح است) منظور من این بود حالا تصویب و تصدیق می‌فرمایید دولت هم اینجا حاضر وزیر دادگسترى حاضر وزیر کشور هم حاضر وزیر کار هم حاضر معاون نخست‌وزیر هم حاضر من می‌گویم آقا این پرونده‌ها را از اینجا بروید بفرستید به اینجا تحت‌نظر کمیسیون‌های دادگسترى مجلسین بماند تا رسیدگى بکنند دیگر بیش از این صحبت نکنید و حرفى هم ندارد.

تیمورتاش - این حرف مهمل است و الا یک عده دیگر را هم آلوده می‌کنند (زنگ رئیس)

نایب رئیس - آقا تیمورتاش استدعا می‌کنم انتظامات را آقا رعایت بفرمایید، بفرمایید آقاى نبوى‏

نبوى - بنده عرضى که کردم عرایضم اصولى بود و همیشه معتقدم که در هر موقع ما باید خونسردى را از دست ندهیم و کار را مطابق اصول و قانون اساسى بکنیم آن اخطارى که کردم مطابق قانون اساسى این موضوع نمی‌شوم اگر چند نفر روی غرض و یا اتهام که متأسفانه در مملکت ما خیلى زیاد است به اشخاص نسبت‌هایى را دادند ما نباید نه عصبانى بشویم و نه اصول زیر پا بگذاریم که در نتیجه یک طرحى تنظیم بکنیم که قابل اجرا نباشد ضمانت اجرایى هم نداشته باشد در خارج هم خوش نما نباشد خلاصه این طرح این است که وقتى آقایان رسیدگى کردند در معرض افکار هم‌میهنان عزیز بگذارند خیال می‌کنم که اگر اسامى را در روزنامه هم نوشتند و مخالف حیثیت من هم بود این نباید باعث این بشود که من بیایم اینجا یک طرحى را تنظیم بکنم و اصول را زیر پا بگذارم که چون اسم من است این وظیفه مجلس نیست این مملکت پر از اتهام و افترا است مجلس شوارى جاى قضاوت نیست، مجلس سنا جاى قضاوت نیست ما دادگسترى داریم، دولت داریم، تشکیلات داریم هزار میلیون خرج این تشکیلات می‌شود ما با این طرح نشان می‌دهیم که به همه این دستگاه اعتماد نداریم این یک کار من در آوردى است و این کار به هیچ وجه صحیح نیست (شوشترى - آقاى وزیر دادگسترى بروید پشت تریبون بگویید) (زنگ رئیس) (قبادیان - بنابراین افترا نیست) افترا است به عرض بنده توجه نفرمودید آقاى قبادیان با این که قاعده این است هر کس مطلبى اظهار می‌کند باید آن وقتى باشد که رسیدگى شده باشد ولى روز این جریانى که در مملکت است و روز اطلاعاتى که هست بنده به طور قطع عرض مى‌کنم که تمام این نسبت‌ها دروغ است و خالى از حقیقت آقا شرکت نفت اگر پولى بگیرد و خیانت بکند که سند دست نمى‌دهد (تیمورتاش - معاون نخست‌وزیر خودس تصدیق کرد) اسمى از وکلا نبرد معاون نخست‌وزیر (دکتر مجتهدى - گفتند سناتور هست) چنین چیزى نیست (تیمورتاش - این حرف‌ها چیست گفتند از وکلا هست) بنده بیشتر بلدم که عصبانى شوم (شوشترى - الان آقاى هیئت پا شود بگوید) اگر دولتى که مى‌تواند کار بکند صریحاً نمى‌گوید این یک حرفى است ولى اگر این طور نیست چرا دارند قضیه را لوث مى‌کنند این صحیح نیست بنده مخالف نیستم به این که این جریان رسیدگى بشود (دکتر مجتهدى - پس معاون نخست‌وزیر دروغ گفته) بنده عرض کردم که مخالف نیستم آن پشنهادى که آقاى کشاورزصدر کردند آن نظرى که آقاى دکتر هدایتى فرمودند کاملاً صحیح است بنده هم رأى مى‌دهم و موافقم که به همین طریق عمل شود ولى بیش از این وسیله به دست مردم و روزنامه‌نویس‌ها و اشخاص مغرض ندهید که فردا به ما بگویند که پرونده‌هایى بود و از دست دولت خارج کردند و الّا مطابق اصول شما لایحه تنظیم کنید اول بنده رأى خواهم داد بنده عرض کردم پیشنهاد آقاى کشاورزصدر بسیار صحیح است، پیشنهاد آقاى دکتر هدایتى بسیار صحیح است پرونده‌ها را از دست اشخاصى که خیال مى‌کنید وسیله سوء استفاده قرار مى‌دهند خارج کنید بنده بسیار موافقم (دکتر مجتهدى - آقا اگر شما موافقید بیایید بنشینید راه عملى آن را پیشنهاد کنید) اجازه بدهید عرض کنم گوش کنید آقایان از این نگرانند که ممکن است این پرونده‌ها و این اسناد دست یک عده مغرض بیفتد و آنها این را پیراهن عثمان کنند و هر روز بر یک عده‌اى بتازند بنده با این فکر آقایان کاملاً موافقم بیایید از این فکر جلوگیرى کنید ولى این راهش نیست کار نکنید که به صورت بدترى در بیاید و ما را زیادتر از این گرفتار کند.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور.

جمالى امامى - آقاى وزیر کشور برو اینها را بیاور اینجا ما را خلاص کن‏

وزیر کشور - البته هر تصمیمى که آقایان وکلا بگیرند ما مطیع آن هستیم و هیچ مخالفتى نداریم البته آن تصمیمى را که بگیرند صلاح مى‌دانند اما جریان به آن اندازه‌ای که سر و صدا کرده نیست (تیمورتاش - دولت خودش اهمیت داد) دولت هیچ وقت اهمیت نداد (همهمه نمایندگان) اگر نمى‌خواهید صحبت کنم بروم، دولت چه اهمیت داده؟ مى‌گوید یک مقدار کاغذ یک مقدار نوشته‌جات هست مثلاٌ فرض کنید یک مدیر روزنامه‌اى از یک شرکتى یا از یک اداره اطلاعاتى یک کاغذى را گرفته نوشته است این جرم است؟ (شوشترى - من نمی‌دانم، اعلانى نوشته پولش را گرفته است) از آن گذشته مطابق معمول و مقررات عمومى وقتى گفتند فلانجا اتفاقى افتاده البته دادستان دخالت مى‌کند و ضابطین خودش را دعوت مى‌کند در این کار و اینها مى‌روند مى‌نشینند اگر آقایان این را کافى نمى‌دانید مى‌خواهید از مجلس هم اشخاصى بیایند و بنشینند و رسیدگى بکنند مانعى ندارد و الّا این که بیایید بگویید اینها دروغ است و دروغ درست مى‌کنند به نظر بنده این شأن همان مأمورین کوچک دولت هم نیست چه چیز را دروغ درست مى‌کنند اگر یک اسنادى پیدا شد و عکسش را برداشتند و اصلش را در یک جا مضبوط کردند بعد هم به نظر مردم و به نظر مجلس رسانند این چه عیب دارد (تیمورتاش - ما همین را می‌گوییم) این چه عیب دارد این کار دارد جریان پیدا مى‌کند بنده خودم هیچ این اوراق را ندیدم اما وقتى نماینده دادستان مى‌رود، ضابطین هم می‌روند آن وقت مى‌گویید که در فلان روزنامه نوشته شده است این راست یا دروغ همیشه روزنامه‌نویس این حق را دارد هر جا هر اطلاعى پیدا می‌کند بگیرد حالا راست یا دروغ می‌نویسد آن یک حرفى اما این که آقاى شوشترى می‌فرمایند این طور نیست اینها یک جریانى هست و دارد رسیدگى می‌شود اگر کافى نمی‌دانید هر طور بفرمایید عمل مى‌شود و عصبانیت و آشفتگى به نظر من عیب خودمان است در هر حال بنده پشت این تریبون عرض مى‌کنم که ما مطیع مجلس هستیم و هر چه از مجلس بگذرد ما آن را اجرا مى‌کنیم (شوشترى - آقاى رئیس اجازه می‌فرمایید، بنده چنین عرضى نکردم) و به خصوص بنده اطلاع دارم که جناب آقاى وزیر دادگسترى یک کمیسیون عالى در دادگسترى انتخاب کرده‌اند و یک نفر هم دادستان عالی رتبه نمی‌دانم با چه رتبه‌اى مجدداً تعیین کردند که به این کمیسیون اضافه شود (تیمورتاش - منظور افشاى این اسناد است از اول تا آخر) این یک مقدار کاغذى است که نمی‌شود در دو روز رسیدگى کرد بایستى عکس بردارى کنند بعد بدهند به جراید ما می‌خواستیم که به کسى نشان بدهیم وانگهى این مسائل را باید قدرى حوصله کرد.

شوشترى - اخطار دارم‏

نایب رئیس - آقاى وزیر دادگسترى‏

گنجه - ایشان یک مقام رسمى هستند در این باب باید توضیحات کافى بدهند اینها محفوظ است یا خیر؟

نایب رئیس - مگر آقاى وزیر کشور مقام غیر رسمى بودند، بفرمایید آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى - عرض کنم این قضیه همان طور که آقاى وزیر کشور توضیح دادند در خارج بیشتر از آنچه هست اهمیت داده‌اند اگر چه خودم ندیده‌ام (پناهى - اهمیت را معاون نخست‌وزیر و رادیو دولتى داده) (شوشترى - عیب همین است که وقتى شما و وزیر کشور تکذیب می‌فرمایند که ما ندیدم این عیب پیدا می‌شود) بله ما هم در ابتداى امر وزیر دادگسترى یا وزیر کشور صلاحیت ندارند اوراقى را که در یک جایى توقیف شده است آن اوراق را ببینند یک مأمورین صلاحیتدارى هستند براى این کار بنده آنچه را که اطلاع پیدا کردم یک خبرى رسید که یک مقدار اوراق مربوط به اطلاعات شرکت نفت سابق به دست آمده و یک نماینده‌اى از دادسرا فرستاده شود براى مهر و موم کردن آن بنده دادستان را خواستم و به دادستان گفتم یا خودتان بروید یا یک شخصى که طرف اعتماد

+++

است از طرف خودتان بفرستید به نظر بنده هم قضیه خیلى عادى آمده نمی‌دانم از توى آنها چه خواهد در آمد دادستان نماینده خودش را فرستاد بعد پرسیدم چطور شد گفتند بله رفتم مهر و موم کردم بعد معلوم شد که یک قسمت از این اوراق رفته بوده است به خانه یکى از مأمورین شرکت سابق نفت گویا اسمش سدان بوده است او را هم مجدداً دادستان نماینده فرستاد در این قسمت دوم از اولش دادستان وارد شده ولى قسمت اول البته وقتى که در دست افتاد خبر دادند نماینده دادستان رفت لذا در قسمت اول بنده نمی‌توانم خودم مطمئن باشم باید به ایشان اطمینان بدهم که یک اشخاص غیر مسئولى در اینها دست برده باشند این راه بنده نمی‌توانم اطمینان بدهم ولى در قسمت دوم چون آن پرونده‌ها در منزل سدان بود و نماینده دادستان رفته و مهر موم کرده است، دیشب در هیئت دولت جناب آقاى نخست‌وزیر دستور دادند و مذاکره شد در اطراف این موضوع که کمال دقت باید در اطراف این کار بشود حتى از مجلسین هم نمایندگان اشخاصى باشند حضور داشته باشند تا کاملاً به آنها بررسى بشود و صورت بردارى شود و حتى چند صندوق در منزل سدان را که دست نخورده بود براى این که کلیدش را نداده بود و رفته بود به آقاى نخست‌وزیر فرموده بودند که این صندوق‌ها مال اداره است یا مال شخصى تو است اگر مال اداره است باید به مأمورین دولت تسلیم کنى و اگر مال شخص تو است کارها و اوراق و اسناد اداره در منزل تو چه مى‌کند چرا برده‌اى حتى فرموده بودند که شما اگر آن کلیدها را دادید به مأمورین صلاحیتدار آن وقت من از شما استمالت مى‌کنم و اگر ندادید تخلف کرده‌اید آن وقت به من فرمودند که ما از دیوان کشور هم یک اشخاصى را در اینجا دخالت بدهیم امروز بنده ابلاغى صادر کردم این ابلاغى است که به دادستان کل صادر کردم «جناب آقاى دادستان کل برحسب نظر هیئت دولت از لحاظ اهمیت فوق‌العاده قضیه مقتضى است براى نظارت عالیه در کمیسیونى که با شرکت دادستان تهران براى رسیدگى به اوراق مربوط به اداره اطلاعات شرکت سابق نفت ایران تعیین گردیده شخصاً حضور داشته باشید» (نمایندگان - احسنت بسیار خوبست) این را معین کرده‌ایم که ایشان به آنجا بروند و یک نفر از قضات عالی مقام دیوان کشور هم به اتفاق ایشان باشد البته دخالت دادستان کل رسمیت و صلاحیت دارد زیرا دادستان کل کشور نظارت عالیه بر تمام عملیات مربوط به صلاحیت دادسراها دارد و این کار هم چون دادسرا دخالت داشت ایشان مى‌توانند به اقتضاى آن صلاحیت کلى که دارند و آن نظارت کلى که دارند در آنجا حاضر بشوند و امعان نظر بکنند ولى شرکت یک نفر از دیوان تمیز این البته مطابق مقررات در این قبیل موارد نیست این یک نفر فوق‌العاده است به طور خصوصى که ایشان آنجا باشد و الّا صلاحیت مال دادستان کل دیوان کشور است که نظارت عالیه بر کلیه امور دادسراها دارد (اسلامى - یک سمت دادیارى دیوان کشور به آن قاضى بدهید) این کار را ما انجام دادیم حالا آقایان نمایندگان هم هر تصمیمى اتخاذ بفرمایند و این به صورت قانون در بیاید متبع و مجرى خواهد بود

اسلامى - همین تصمیم دولت کافى است جلسه قبل ما مى‌خواستیم که دادستان باشد حالا هست

نایب رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات داده شد و موافق و مخالف هم صحبت کردند باید رأى بگیریم آقایان بیرون تشریف برده‌اند و عده براى رأى کافى نیست (شوشترى - بنده اعتراض دارم) آقاى شوشترى تقاضا می‌کنم توجه بفرمایید ... (شوشترى - در عرایض من تحریف شده است طبق ماده 90 اجازه مى‌خواهم) باید رأى گرفته شود به کفایت مذاکرات (شوشترى - اجازه بدهید من عرضم را بکنم تحریف شده در بیانم من کى همچو حرفى زده‌ام)

چند نفر از نمایندگان - بفرمایید اسامى آقایانى که خارج تشریف برده‌اند براى یک مرتبه در جلسه قرائت شود

نایب رئیس - قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

آقایان: عباسى - دولت‌آبادى - منصف - دکتر راجى - دکتر طبا - دکتر نبوى - ناصر صدرى - سودآور - موقر - فرامرزى - دکتر مصباح‌زاده - خزیمه علم - دکتر برال.

اسلامى - اسامى رفته‌اند یا در آنجا نشسته‌اند.

نایب رئیس - چه رفته باشند و چه نشسته باشند و به هر صورت اسامى مطابق آیین‌نامه در مجلس قرائت مى‌شود و مطابق مقررات هم آقایان جریمه مى‌شوند (شوشترى - اجازه بفرمایید من عرضم را بکنم) (دکتر مجتهدى - اعلام رأى شده) بفرمایید آقاى شوشترى‏

5 - بیانات آقاى شوشترى به عنوان ماده 90 آیین‌نامه.

شوشترى - باز هم بسم الله الرحمن الرحیم، عرض بنده از نظر ثبوت قضیه و رفع موضوع بود نه این که نسبت داده باشم به کسى که این کس این اسناد را ساخته اعم از دولت یا غیر دولت آقای فاطمى هم اینجا تذکر دادند عرض اصولى من با ارادت تمامى که به همه آقایان امضاکنندگان دارم و مکرر مورد تعرض جناب آقاى تیمورتاش واقع مى‌شوم که تو که بیشتر علاقمندى چرا مخالفت مى‌کنى عرض مى‌کنم یک جهت داشت و آن این بود که وقتى شما می‌فرمایید که وزیر کشور و شخص آقاى وزیر دادگسترى على هیئت که من نسبت به او ارادت دارم و اهل علم است ایشان به (لو) فرضیه که بفرمایند من ندیده‌ام من که نزدیک به سوادم چطور می‌توانم بگویم که فلان آدم ساخته یا نساخته من هم به (لو) فرضیه عرض کرد که آقایان ممکن است در این موقع باریک نگذارند ما سرمان فارغ باشد فکرمان فارغ باشد و نتوانیم مقاصد ملى خودمان را اجرا کنیم من هیچ وقت اهل این نیستم کسى را نسبت بدهم کاغذ ساخته مگر این که پیش من محقق بشود که این شخص کاغذ ساز است ولى یک جمله است که الان در بیانات و فرمایشات آقاى وزیر کشور این بود که فرض کنید اگر رسیدى در آمد که چهار روزنامه اعلان شرکت سابق را گرفتند و درج کردند عوض صد تومان هم 6 هزار تومان گرفتند اگر این را فرض کنیم این را بنده جرم نمی‌دانم روزنامه‌هایى که باید اداره بشوند خرج دارند بنده که از اینجا صاف و پوست کنده مى‌گویم براى من روزنامه مى‌فرستند خیلى هم زیاد می‌فرستند ولى به جدم قدرت پرداخت آبونه روزنامه را ندارم و نمی‌دهم هر چه هم بفرستند به جدم نمی‌دهم ندارم این روزنامه‌ها فرض کنیم دروغ است من این را می‌گویم فرض کنید اگر به روزنامه‌هایى چه شرکت غاصب نفت چه شرکت‌هاى دیگر پول داده باشند این گناه نیست ولى همان طور که آقاى کشاورزصدر اظهار کردند اگر خداى نخواسته با فرض و تصور ترک اولایى از یک نماینده‌اى یا نماینده سنایى یا وزیرى شده باشد این ترک اولى مورد اعتراض است ولى اگر از افراد عادى سر بزند مورد اعتراض نیست اما از اشخاص مسئول که تماس با مردم دارند ناپسند است به عقیده بنده آن عرضى که من کردم این جوابى که آقاى وزیر کشور ...

نایب رئیس - در ماده 90 اگر بخواهید تمام بیانات سابق را تجدید بفرمایید که نمى‌شود

شوشترى - ایشان فرمودند که آقاى شوشترى گفته است که یک عده این اسناد را ساخته‌اند من به این عبارت نگفتم گفتم بر فرض مثل نوشته‌جاتى که عده‌اى ممکن بود مزاحم کسانى بشوند این سوء تفاهم بایستى مرتفع بشود بالاخص وقتى که دو نفر وزیر مسئول خودشان به طور تأکید یک قضیه‌ای را نمى‌گویند من توى روزنامه دیدم و دلم نمی‌خواهد برخلاف حقیقت حرفى بزنم چطور ممکن است چنین کلمه‌اى گفته باشم بناء علیهذا امیدوارم که هم ایشان و هم مردم و هم مجلسین قانع شده باشند که ممکن است در این امور یک سوء تفاهمى شده باشد و ممکن است اصلاً این امور انشاءالله منطبق با واقع نیست و هیچ ایرانى آلوده نیست.

نایب رئیس - اعلام رأى شده موضوعى که باید به عرض آقایان برسد این است که در جلسات آینده سر ساعت 9 زنگ زده خواهد شد

جمال امامى - پس اجازه بدهید که یک توضیحى به آقاى وزیر دادگسترى بدهیم که این موضوع این طور نماند

تیمورتاش - صحیح است اجازه بفرمایید.

جمال امامى - آقاى وزیر دادگسترى بیایید اینجا تعهد بفرمایید که آن اوراقى را هم که در تحت نظرتان نیست تحت‌نظر بگیرید.

وزیر دادگسترى - عرض کردم از امروز دادستان کل دخالت خواهد کرد بنده از تاریخى که دادستان دخالت کرده است هیچ گونه نگرانى ندارم به دادستان کل هم از امروز که بنده ابلاغ کردم دخالت خواهد کرد شاید امروز نتوانند بروند آنجا نمی‌دانم بعد از ظهر‌ها هم است یا نه اما از فردا حتماً در آنجا خواهد بود و اگر بعد از ظهر‌ها هم آن اوراق مورد رسیدگى باشد حتماً ایشان حضور خواهند داشت (بهادرى - همه اوراق یا آنچه که در خانه سدان بوده است؟) آن که دست خورده بنده نمی‌دانم که دست خورده یا نخورده آن وقتى که مأمورین شهربانى رفتند و تحقیقات کرده‌اند قبل از دخالت نماینده داستان آن هم باید تحقیق بشود که کى آنجا دخالت کرده است و از این اوراق آیا برداشته شده یا نه آنها باید مورد رسیدگى واقع بشود.

شوشترى - البته جناب آقاى هیئت تمام جزئیات کارهاى اول باید تحقیق شود و رسیدگى شود ممکن است یک اوراقى را هم چپانده باشند

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه.

نایب رئیس - دستور جلسه آینده اول تعیین تکلیف این طرح بقیه لایحه انتقال قسمتى از اراضى مجلس شوراى ملى به مجلس سنا (شوشترى - لایحه جنگل) اجازه بفرمایید آقای شوشترى بعد طرح سه فوریت راجع به افراد کادر شهربانى‏

(5 دقیقه بعد از ظهر جلسه ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - نورالدین امامى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294682!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)