کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 162 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 9 تیر ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس جلسات 30 خرداد و اول تیر 1330

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کشاورزصدر - دکتر طبا - فرامرزى‏

3 - قرائت سؤال آقاى جمال امامى و توضیحات آقاى دکتر فاطمى‏

4 - طرح یک فوریت لایحه راجع به زندانیان‏

5 - معرفى آقاى دکتر سمیعى به معاونت وزارت دادگسترى از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

6 - بقیه مذاکره لایحه زندانیان و تصویب فوریت آن‏

7 - طرح گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه راه سازى‏

8 - تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

9 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه پنج ساله راه سازى‏

10 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 162

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 9 تیر ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس جلسات 30 خرداد و اول تیر 1330

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کشاورزصدر - دکتر طبا - فرامرزى‏

3 - قرائت سؤال آقاى جمال امامى و توضیحات آقاى دکتر فاطمى‏

4 - طرح یک فوریت لایحه راجع به زندانیان‏

5 - معرفى آقاى دکتر سمیعى به معاونت وزارت دادگسترى از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

6 - بقیه مذاکره لایحه زندانیان و تصویب فوریت آن‏

7 - طرح گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه راه سازى‏

8 - تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ‏

9 - بقیه مذاکره در گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه پنج ساله راه سازى‏

10 - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

 

مجلس ساعت نه و سى و پنج دقیقه به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى - صفوى - پالیزى - دکتر علوى - مکرم - عرب‌شیبانى - دولت‌آبادى - اورنگ - دولتشاهى - برومند - محمدعلى مسعودى - بوداغیان - اردلان - ظفرى - اکبر - غلامرضا فولادوند - صفایى - دکتر هدایتى - خسروانى - دکتر جلالى - ثقه‌الاسلامى - عماد تربتى - طاهرى - سالار بهزادى - غضنفرى - کوراغلى - کهبد - رستم گیو - مکى - بهبهانى - شادلو.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز محمودى - قبادیان - زنگنه - قشقایى - سنندجى - تولیت - تیمورتاش - ابتهاج - آشتیانى‌زاده - رضوى - هراتى - پیراسته - سلطانى - طباطبایى - جواد مسعودى.

دیرآمدگان با اجازه - آقایان: مرتضى حکمت - معین‌زاده - صدر میرحسینى.

1 - تصویب صورت مجلس جلسات 30 خرداد و اول تیر 1330.

رئیس - آقاى شوشترى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم - بنده اصلاحات صورت جلسه را خودم مى‌کنم تقدیم می‌کنم ولى یکدقیقه استدعا داریم که به این عرض من توجه بفرمایید چون سویداى قلب نمایندگان محترم به این عرض من گواه صادق است عرض می‌کنم از مقام ریاست، از دولت می‌خواهم در جراید نوشته شده است اسناد و صورت‌هایى پیدا شده که عده‌اى وکیل و سناتور و وزیر و روزنامه‌نگار از نفت جنوب پول مى‌گرفتند و براى رضاى خدا من معتقد به این معنى نیستم. هیچ ایرانى باشرفى چنین کارى نکرده است اگر چنین پر و پاکاند نیست تبلیغ مضر نیست این صورت را چاپ کنند و در دست مردم بگذارند (صحیح است) این نوع از پر و پاکاند (یک نفر از نمایندگان - باید بیاورند به مجلس) مردم را نباید مردود کرد - نباید متزلزل کرد - از دولت مى‌خواهم اگر یک چنین چیزى هست بیاورد به مجلس (صحیح است)

رئیس - آقاى پیراسته‏

پیراسته - عرض کنم که در صورت جلسه گذشته بنده وقتى راجع به دادگسترى صحبت می‌کردم جناب آقاى فرامرزى اخطارى فرمودند که این اخطار موجب شکایت عده‌اى از قضات در تهران و در بعضى از ولایات شده است (فرامرزى - بنده مطابق ماده 90 حق توضیح دارم) عرض دیگرم این است که طرح براى افزایش حقوق قضات به امضاى آقایان نمایندگان رسیده براى این که لایحه افزایش حقوق قضات در دستور مجلس قرار گیرد این طرح را تقدیم مقام ریاست مى‌کنم و همچنین طرحى از طرف 44 نفر از آقایان نمایندگان به قید فوریت تهیه شده است که مقام قضات تثبیت بشود.

رئیس - آقاى جمال امامى‏

جمال امامى - جناب آقاى رئیس بنده این که عرض مى‌کنم راجع به جلسه گذشته است و اگر در صورت مجلس منعکس نشده تقصیر بنده نیست. اولاً در پاره‌اى از جراید منعکس شده است که من با دکتر معظمى مشاجره کردم. اولاً اگر مشاجره کردم در مجلس نبوده است و جراید حق ندارند چیزى که خارج از مجلس اتفاق مى‌افتد (شوشترى - و اتفاق نیفتاده) بنویسند ثانیاً بنده با ایشان مشاجره نکردم. من با دکتر معظمى رفیقم گاهی هم شوخى می‌کنم همیشه که بق نکرده‌ام و ایشان هم هیچ وقت از بنده رنجشى پیدا نکرده‌اند. ثانیاً در جراید راجع به این که بنده روز پنچشنبه به آقاى دکتر مصدق رأى ندادم تعبیرات و تفسیراتى شده بنده می‌خواستم براى روشن شدن ذهن عامه این حق را هر وکیلى دارد که گفته خودش را یا عمل خودش را توضیح بدهد. بنده با بیانات آقاى دکتر مصدق روز پنجشنبه که اینجا فرمودند که من بعد از ساعت چهار امنیت مملکت را تأمین نمى‌کنم موافق نبودم و اعتراض کردم (صحیح است) و حقاً هم یک رئیس دولتى این را نباید بگوید. بعد هم در جلسه خصوصى عرایض خودم را عرض کردم که این تقاضاى رأى اعتماد امروز صلاح نیست ما به ایشان رأى اعتماد دادیم و ایشان هم مستقرند بروند کارشان را بکنند استدلالم را هم آنجا کردم و با وجود این من تصمیم نهایی‌ام را نگرفته بودم که رأى ندهم ولى وقتى از در مجلس خارج شدم دیدم عده‌اى را آنجا وا داشته‌اند که باز مرده باد و زنده باد بکشند. یک عده هم با آنها مقابله کردند ممکن است مرده باد در بعضی‌ها اثر کند ولى در بعضی‌ها هم عکس‌العمل ایجاد مى‌کند من از آنهایى هستم که همیشه مرده باد در من عکس‌العمل ایجاد مى‌کند. من با دولت قوام‌السلطنه مخالف نبودم. جنقولک بازى

+++

‌هاى مظفر فیروز در جلو مجلس مرا وادار کرد که با آن شدت با دولت مخالفت کنم اگر بنا بشود که دولت دکتر مصدق هم دولت مظفر فیروزى باشد ما که در این مملکت زندگى نمى‌توانیم بکنیم. من چند دفعه گفتم که این مجلس را گود زورخانه قرار ندهید (صحیح است) آزادى عمل را از نمایندگان نگیرید. اگر بنا باشد که شما آزادى عمل نداشته باشید چه معنى دارد که بیایید اینجا بنشینید؟ (نریمان - زنده باد و مرده باد ربطى به دولت ندارد) بنده هم کارى به دولت ندارم آن طرفداران دولت این کار را کردند عرض کردم که این زد و خورد معنى ندارد جلو مجلس هر روز پنج نفر از طرف من پنجاه نفر از طرف شما بیایند این بگوید زنده باد آن بگوید مرده باد این معنى ندارد حالا من یک سؤالى اینجا کرده‌ام که گمان می‌کنم از طرف کلیه نمایندگان است‏

رئیس - سؤال را معمولاً می‌دهند و فرستاده می‌شود. این سابقه را در مجلس نگذارید خواهش مى‌کنم بفرمایید.

جمال امامى - این سؤال تمام نمایندگان است استدعا مى‌کنم آنجا بخوانند.

رئیس - بسیار خوب وقتى وارد دستور شدیم خوانده می‌شود. آقاى فرامرزى‏

فرامرزى - بنده مطابق ماده 90 می‌خواستم توضیح بدهم که راجع به عدلیه چه عرض کردم. اگر اجازه مى‌فرمایید عرض کنم.

رئیس - حالا که مذاکره در صورت مجلس است به عنوان اعتراض به صورت مجلس بفرمایید.

فرامرزى - عرض کنم که من هیچ وقت تصور نمى‌کردم که اگر آدم راجع به یک جایى که یک اعمال نامطلوبى صورت می‌گیرد اگر کسى راجع به آن اعمال نامطلوب حرف زد به کسانى که آن اعمال را نمى‌کنند هم بر بخورد. من این تصور را نمى‌کردم. در این که این دستگاه عدلیه آن دستگاهى نیست که براى آن درست شده من تصور نمى‌کنم کسى منکر باشد (صحیح است) و تا دستگاه عدلیه فاسد باشد مجلس معنى ندارد، سنا معنى ندارد، مشروطیت معنى ندارد. این را هم گمان نمى‌کنم کسى منکر باشد براى این که تمام اینها براى این است که در مملکت عدالت اجرا بشود و حدود و حقوق مردم محفوظ باشد در قانون اساسى ما هم هست که تمام افراد ملت ایران در برابر قانون یکسانند و هیچ کس نمى‌تواند منکر شود که امروز در عدلیه ما این طور نیست من نگفته‌ام در عدلیه قاضى پاکدامن نیست - در عدلیه قاضى پاکدامن هست (پیراسته - ما هم حرف‌مان همین است) که با گرسنگى می‌میرد و می‌تواند پول هم پیدا بکند و نمى‌کند (صحیح است) افرادى را من خودم می‌شناسم می‌خواهم یکى دو سه تا را هم اسم ببرم آقاى معقول روزى که دکتر بقایى در تحت فشار بود و دشمن او فوق‌العاده قوى بود رأى داد که انتقاد شأن نویسنده است و او را آزادش کرد و بعد همین معقول وقتى دکتر بقایى وکیل یک کس دیگرى بود و موقع قدرت دکتر بقایى بود رأى به محکومیت آن آدم داد و گفت آدم کشته باید کشته بشود من خیلى‌ها را می‌شناسم احمد جدى با آن همه فشار آخرش رأى مطابق وجدانش را داد. البته وزارت عدلیه بلندش کرد که چرا رأى مطابق حق داده و مطابق تلفن‌ها نداده، على صدارت آنجا هست، جوانى هست آنجا، انورى‌پور که من می‌شناسم اینها را من مى‌شناسم ولى متأسفانه دستگاه عدلیه اینها را از هم سوا نکرده، دستگاه فاسد است. مادامى که این دستگاه فاسد است و حقوق مردم در آنجا پامال می‌شود هیچ کس نمی‌تواند به اعتماد اینها یک ‌هاله‌اى از مصونیت دور این دکان معاملات بکند. بیایید تصفیه بکنید. قاضى فاصد و درست را از هم جدا بکنید، تصفیه بکنید و به قاضى درست یک مصونیتى بدهید که هیچ کس نتواند دستش بزند، اما حالا مخلوط است. خوب و بد و دزد و پاکدامن از هم معلوم نیست. این است که من مى‌گویم هر یک قرانى که خرج این دستگاه بشود خرج شده براى ادامه یک تشکیلاتى براى تضییع حقوق و خون و ناموس ملت ایران.

پیراسته - تصفیه را از راهش باید بکنند.

رئیس - آقاى قبادیان.

قبادیان - بنده را غایب بى‌اجازه نوشته‌اند در صورتی که بنده قبل از عزیمت به قسمت غرب دو ماه کسب اجازه کرده بودم استدعا مى‌کنم که این را تصحیح بفرمایید بعضى عرایضى هم دارم که چون عرایض مهمى است از مقام ریاست و مجلس تقاضا دارم به قدر نیم ساعت به بنده فرصت بدهند عرایضم را بکنم‏

رئیس - قبل از دستور مرقوم بفرمایید و جلسه آینده صحبت کنید آقاى پیراسته.

پیراسته - بنده قبلاً اجازه گرفته بودم و مریض بودم و بنده را غایب بى‌اجازه نوشته‌اند. استدعا مى‌کنم این را تصحیح بفرمایید.

رئیس - دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسه گذشته تصویب شد (جمال امامى - استدعا مى‌کنم آن سؤال بنده را قرائت بفرمایید) وقتى وارد دستور شدیم خوانده مى‌شود این جزو دستور است جزو کار مجلس است.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کشاورزصدر - دکتر طبا - فرامرزى.

رئیس - حالا نطق قبل از دستور باید بکنند آقاى کشاورز صدر

کشاورز صدر - بسم الله الرحمن الرحیم به نام خدایی که قدرتش نیروى اتم و بمب‌هاى ئیدروژنى و رزم‌ناوهاى انگلستان را تحت‌الشعاع قرارداده صحبت مى‌کنم من به نداى وجدان و به حکم وظیفه نمایندگى با اجازه همکاران محترم نکاتى را به ملت‌هاى آزاد خصوصاً به ملت انگلستان و آمریکا گوش زد مى‌کنم و تقاضا دارم در باب جراید و خبرنگاران در رسانیدن مطالبى که اکنون گفته مى‌شود به کشور‌هاى جهان مدد و همراهى فرمایند.

در این موقع که ملت ایران بدون استثنا براى تثبیت حاکمیت خود و بیرون آمدن از آن وضع نامطلوب سابق که توضیح آن اسباب ننگ و موجب دلخورى مى‌شود قیام نموده‏

شرکت سابق نفت و متأسفانه دولت به اصطلاح کارگرى انگلستان به گفتگو‌ها و اقدامات ناپسندى دست زده است که در قرن هیجدهم و نوزدهم منفور ملت‌هاى زنده بوده است. من یقین دارم دولت انگلستان اگر اشتباه خود را جبران نکند بی‌شک افکار عمومى ملت‌هاى آزاد جهان و حتى ملت انگلستان او را محکوم به سقوط و زوال خواهد نمود.

آقایان اتلى و موریسون اگر بیش از این زیر نفوذ سرمایه‌داران شرکت سابق نفت قرار گیرند یا حزب کارگر متلاشى خواهد شد و یا هیئت دولت کارگرى به حکم اجبار باید از حزب کارگر جدا شوند و عضویت هیئت مدیره شرکت سابق نفت را بپذیرند و الا من بعید می‌دانم ملت انگلستان اجازه دهد دولت کارگرى به برنده‌ترین حربه‌هاى استعمارى و ارتجاعى براى تضییع حقوق ملتى مظلوم که به گردن دنیاى آزاد خصوصاً ملت انگلستان چه در جنگ گذشته و چه قبل و بعد از آن حق دارد مسلح شود. بر کسى پوشیده نیست که عامل ملى شدن نفت فقط و فقط ملت ایران بوده و محرک دیگرى جز بی‌دادگرى شرکت سابق و فقر و بدبختى ملت ایران وظیفه سنگین اعمال حق حاکمیت نبوده‏ ملت ایران در این امر حیاتى متحدالقول و متفق بوده و خواهد بود و این که شرکت سعى دارد تبلیغ کند که بین ملیون افراطى و اعتدالیون ایران اختلاف سلیقه وجود دارد دروغ محض است (صحیح است) علت این که این نکته را من به عرض نمایندگان محترم رسانیدم براى اتخاذ سند است براى این که به گوش ملت انگلستان برسد که ملت ایران، نمایندگان مجلس شورای ملى، نمایندگان مجلس سنا، آنهایى که افکار اعتدالى دارند و آنهایى که افکار افراطى دارند در برابر ملى شدن نفت که حق حاکمیت ایران است یکسانند (صحیح است) تمام ملى شدن نفت و حق حاکمیت ایران را خواسته و می‌خواهند و با این اظهارات نمى‌شد ذهن ملت‌هاى آزاد جهان را مشوب کرد که دسته معینى یا افراد به خصوصى می‌خواهند حق حاکمیت را اعمال کنند و دسته یا افرادى هستند که در این امر اختلاف سلیقه دارند. اینطور نیست. ملت انگلستان و ملت‌هاى آزاد جهان بدانند آقایان توجه بفرمایند. آقایان خبرنگاران این عرض بنده را به گوش آقاى جکس برسانند آقاى جکس رئیس هیئت نمایندگان شرکت سابق نفت که دولت انگلستان براى آن شرکت سابق نفت قائل به حسن نیت است علناً و صریحاً مى‌گوید تا دکتر مصدق رئیس دولت است باید شرکت نفت مأیوس باشد آقایان انصاف بدهید. آیا سرسختى و مقاومت یک رئیس دولت برای تثبیت حق حاکمیت کشورش گناه اوست و آیا ملت یک کشورى باید از دولتش راضى باشد یا مدعى و غاصب حقوق آن کشور؟ البته البته باید شرکت سابق نفت از مصدق‌السلطنه ناراضى باشد براى آن که کسی که حقوق ملت کشور خودش را می‌خواهد بگیرد و استقامت و سرسختى و پافشارى می‌کند مدعى و غاصب حقش باید از او ناراضى باشد. هر چه بیشتر جکس از مصدق‌السلطنه ناراضى شود ملت ایران بیشتر به مصدق‌السلطنه اعتقاد پیدا می‌کند من سؤال می‌کنم از خود آقاى جکس که اگر دولت انگلستان در امر حیاتى کشور انگلستان تسلیم رقیب و غاصب حقش نشود آیا آن دولت مخالف و معارض حق دارد عزل او را بخواهد حق دارد اظهار عدم رضایت بکند؟ دیگر ملت ایران اجازه نخواهد داد که به میل عمال شرکت نفت کسانى روى کار بیایند که با تمایل آنها تطبیق نماید. یک نکته را باید صریحاً به عرض آقایان برسانم و آن این است که آقاى جکسن باید بداند جز مصدق‌السلطنه هم هر کس پشت میز نخست‌وزیرى قرار بگیرد با این نهضت و قیام ملت ایران روش و خط مشى که دولت مصدق گرفته نخواهد گرفت ما با هر کس که حق حاکمیت و استقلال ما را محترم بشمارد دوست و صمیمى هستیم و با هیچ کس سر جنگ و ستیز نداریم. خصوصاً ملت ایران علاقه تام و تمام دارد که با ملت انگلستان با رعایت استقلال و حق حاکمیت

+++

طرفین دوست و متحد و رفیق باشد ولى این علاقه به دوستى با دولت‌ها نباید این طور تعبیر بشود که هر یک از ملت‌ها براى حفظ حقوقشان قیام نکند، پافشارى نکند، سرسختى نکند، باز بنده تکرار می‌کنم که ما براى ملت ایران، قطع دارم عموم نمایندگان تصدیق می‌کنند براى دوستى با تمام ملت‌هاى آزاد جهان و بالخصوص ملت انگلستان حاضر و آماده و داوطلب است ولى این نکته را باید متذکر بشوم که ملت ایران در راه دوستى مى‌آید ولى با تهدید و ارعاب از میدان بیرون نمی‌رود، آقایان در دنیایى که سازمان ملل متحد و دولت و ملت‌هاى آزاد جهان دائم و مکرر و پى در پى می‌گویند که ما حق حاکمیت و استقلال کشور‌هاى ضعیف را محترم می‌شماریم، در چنین روزگارى در چنین عصرى که هر روز در انگستان و امریکا و سازمان ملل متحد می‌گویند باید سر نیزه‌ها را خرد کرد، دولت کارگرى انگلستان به خلاف تمایل واقعى انگلیس تحت تأثیر عوامل شرکت نفت قرار گرفته و براى ارعاب ملت ایران و براى ارعاب ملتى مظلوم، ملتى که جز حقوق خود را نمى‌خواهد رزم‌ناو و زره پوش می‌فرستد من اطمینان دارم اگر دولت کارگرى بیدرنگ روى رویه ناپسند خود تجدیدنظر نکند کوس رسوایى خودش و هر یک از دولت‌ها که طرفدار این عقیده باشند بر سر بازار آزادى و آزادی خواهى زده است بنده عرض کردم، ملت ایران به دوستى با دوستان خود قدم برمی‌دارد ولى از تهدید نمی‌ترسد ملت ایران حاضر است و به یقین حاضر است که با نام بمیرد ولى با ننگ نماند. ما براى اجرا ملى شدن نفت چه می‌گوییم؟ ما می‌گوییم مطابق حق حاکمتى که از حقوق مسلمه بشرى است‏

مى‌خواهیم نفت خودمان را ملى کنیم و کردیم و اجرا می‌کنیم ولى آیا از اجرا این ملى کردن و از ملى نفت حتى زیان و ضرر اولویتى هم به اشخاصى بخورد؟ اگر می‌گفتیم که نفت‌مان را به غیر از کسانی که سابق خریدار نفت بوده‌اند می‌فروشیم می‌توانستند بگویند که حق اولویت ما را از بین بردید اگر ما می‌گفتیم که تمام این دستگاه را بیرون می‌ریزیم، متخصصین را بیرون می‌کنیم مى‌توانستید بگویید که الان دستگاه شما آماده و مهیا نیست و ممکن است از حیث صدور نفت کمک به ملت‌هایى که استفاده مى‌کردند نرسد ولى ما چه مى‌گوییم؟ ما می‌گوییم این دستگاه را سازمان ملى نفت ما با همین کیفیت تحویل می‌گیرد و نفت را به همان کسانی که ...

رئیس - آقاى کشاورز صدر وقت شما تمام شده یک دقیقه هم گذشته است.

کشاورز صدر - استدعا می‌کنم پنج دقیقه وقت به بنده بدهید که عرایضم را تمام کنم. یک مطلب حیاتى اساسى است و باید عرض کنم.

رئیس - باید رأى بگیریم و عده کافى نیست.

کشاورز صدر - مخالفى نیست پنج دقیقه آقایان اجازه می‌دهند.

رئیس - باید رأى بگیریم.

جمال امامى - حالا خودتان پنچ دقیقه اجازه از طرف مجلس بدهید.

رئیس - تأمل کنید باید رأى بگیریم آیین‌نامه است و باید آن را اجرا بکنیم (جمعى از نمایندگان - مخالفى نیست) بفرمایید آقاى کشاورزصدر

کشاورز صدر - ما با همین دستگاه بدون این که دست به همین دستگاه بزنیم نفت را استخراج می‌کنیم و تصفیه می‌کنیم و سعى می‌کنیم تولید ما زیاد بشود و به همان آقایان مشتریان و همان کشورهایى که خریدار بودند می‌فروشیم. تمام این گفتگو‌ها، تمام این اصرار و ابرام‌ها براى این است که ما دو مرتبه به تسلط و نفوذ عمال شرکت نفت در ایران تن در بدهیم و این خواب و خیال است یا ملت ایران از بین می‌رود و یا زیر بار تسلط اجنبى و شرکت اجنبى نخواهد رفت. این قیام و نهضتى که شد در درجه اول براى ایران بود، در درجه ثانى براى ملت‌هاى آسیا خصوصاً ملل مسلمان بود و به همین جهت ما مورد پشتیبانى جمیع کشور‌ها خصوصاً کشور‌هاى اسلامى قرار گرفتیم و یکى از آن کشور‌ها پاکستان است که بنده اجازه می‌خواهم از ملت پاکستان تشکر بکنم (صحیح است) که اولین وزیر خارجه‌اى که به روش انگلستان اعتراض کرد وزیر خارجه پاکستان بود و در دنبال آن میتینگی که ملت پاکستان در کراچى داد و مورد تقدیر ملت ایران واقع شد می‌باشد (صحیح است) یک یادداشتى هم جناب آقاى مخبرفرهمند داده‌اند که یک دوشیزه‌ای انگشتر خودش را در بانک گذاشته و قبضش را فرستاده که با فروش گوشواره و انگشتر او وجهش صرف احقاق حق ملت ایران بشود.

یک تقاضایى هم از جنوب شهر است راجع به جلوگیرى از استعمال الکل که به وسیله جناب آقاى آزاد فرستاده‌اند و بنده هم استدعا می‌کنم که دولت توجه و عنایت بکند و تقدیم می‌کنم به ریاست محترم مجلس شوراى ملى و معذرت می‌خواهم اگر دردسرى به آقایان داده‌ام.

رئیس - آقاى دکتر طبا

دکتر طبا - آقایان محترم اطلاع دارند که در ماه گذشته بنده به سمت نمایندگى ایران در سازمان بهداشت جهانى که در ژنو تشکیل شده بود و چهارمین دوره اجلاسیه مجمع عمومى را داشت شرکت کردم و در مراجعت بنده گزارش امر و همچنین شمه‌اى از مشاهدات خودم را به دولت دادم ولى عده‌اى از دوستان ارجمند و همکاران مجلسى مخصوصاً به بنده تذکر دادند که خوب است یک شمه‌اى از مشاهدات خودم را در خارج به عرض برسانم از این جهت با اجازه آقایان به طور اختصار کامل و ایجاز یک گزارش مختصرى به عرض مجلس می‌رسانم آقایان محترم اطلاع دارند که سازمان بهداشت جهانى همان طور که از اسم آن مستفاد و منعکس می‌شود یک سازمانى است که منحصراً در امور بهداشتى دخالت می‌کند و تا به حال هم 72 دولت عضویت آن را پذیرفته‌اند کار سازمان صرفاً مطالعات و تفحص در امور بهداشتى و فنى پزشکى است و در بهداشت عمومى ممالک نظر می‌کند و اقدام لازم به عمل مى‌آورد مرام سازمان بهداشت جهانى فقط یک جمله است و آن هم بالا بردن سطح سلامتى بشر و بهداشت عمومى در تمام دنیا است این سازمان مطلقاً در امور سیاسى دخالتى ندارد و اگر چه از نقطه‌نظر بین‌المللى بودن با سازمان ملل متحد ارتباط مستقیم دارد ولى در کارها و تصمیمات خودش که صرفاً جنبه فنى پزشکى دارد مستقل است، رأساً تصمیم مى‌گیرد و مستقیماً به مرحله اجرا مى‌گذارد بنده در نطقى که در یکى از جلسات عمومى کردم و در آنجا تذکر دادم که گویى ملل متمدن جهان از گفته شاعر شیرین سخن و فیلسوف شهیر ما سعدى که 7 قرن پیش گفت:

بنى آدم اعضاى یکدیگرند

که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوى به درد آورد روزگار

دگر عضوها را نماند قرار

تو کز محنت دیگران بى‌غمى‏

نشاید که نامت نهند آدمى‏

از این گفته معروف پیروى کردند و متفقاً استقبال کردند و این سازمان را که در حقیقت یکى از نیکوترین و مفیدترین اقدامات بشر است به وجود آوردند مجمع عمومى که در حقیقت قوه مقننه این سازمان بهداشت جهانى است سالى یک مرتبه تشکیل مى‌شود و در حقیقت پارلمان این سازمان است و مصوبات و تصمیماتش براى سازمان لازم‌الاجرا است نمایندگى ایران تشکیل شده بود از آقاى دکتر مؤید حکمت که مدیر کل وزارت بهدارى هستند و آقاى داودیان که کفیل اداره بهداشت بین‌المللى است و بنده که سمت ریاست این هیئت را داشتم و البته از نظر سابقه‌اى که در امور بهداشت بین‌المللى داشتم این سمت را افتخارى قبول کردم و مطلقاً هزینه‌اى به بودجه دولت از نقطه‌نظر شخص من تحمیل نشد (احسنت) رئوس نتایجى که از نقطه‌نظر ایران در این مجمع به دست آوردیم بنده به طور فهرست و اختصار کامل به عرض مجلس می‌رسانم در مورد مبارزه با سل بنا شد یک مرکز نمایش عمومى جهت مبارزه با سل تأسیس بشود یک هیئت بیست نفرى از متخصصین و مشاورین هم اعزام خواهد شد و همچنین تلقیح همگانى ب - ث - ژ که یک واکسنى است براى جلوگیرى از سل تعهد شد براى این تلقیح همگانى مبلغ 177 هزار دلار از محل اونیسف که یک سازمانى است براى مبارزه با بیمارى‌هاى اطفال که مستقیماً با سازمان بهداشت جهانى کار مى‌کنند تصویب شد و مبلغ 33000 دلار هم از محل کمک‌هاى فنى و غیره متعهد شد که مطمئنم به تصویب خواهد رسید چون اصل تلقیح ب - ث - ژ تصویب شد. راجع به مالاریا یک هیئتى از طرف سازمان و به هزینه سازمان در حال حاضر مشغول کار است در ایران و تصویب شد که یک هیئت اضافى با دو نفر متخصص و یک حشره‌شناس اعزام بشود راجع به بهداشت کودکان و مادران تأسیس یک مرکز نمونه و نمایش بهداشت کودکان و مادران اعزام کارمندان لازم و ارسال لوازم و تجهیزات مورد نیاز کارخانه شیر خشک به مبلغ 180000 دلار از محل اونیسف براى این منظور تأمین شد امراض مقاربتى تأسیس مرکز مبارزه با بیمارى‌ها و معالجع به وسیله پنى‌سیلین در یک ناحیه مشخص که انتخاب خواهد کرد تأمین شد و پنج نفر کارمند متخصص و تجهیزات و وسایل مورد لزوم هم ارسال خواهد شد راجع به سایر امراض مسریه مانند تیفوس، تب راجعه و طاعون و غیره هم مشاورین اعزام خواهند شد و یک برنامه خیلى دقیقى براى دفع حشرات ناقل این امراض تصویب گردید براى قسمت‌هاى بهداشت عمومى، پرستارى بهداشت صنعتى و کارگران و بهداشت روحى هم یک نفر متخصص در هر دسته به هزینه سازمان بهداشت جهانى در اختیار دولت ایران گذاشته خواهد شد درباره تعلیم و تربیت یک عده 11 نفرى از متخصصین و علمای درجه اول در رشته‌هاى مختلف تخصص در سپتامبر امسال به هزینه سازمان بهداشت جهانى به ایران آمده و از مؤسسات بهداشتى و دانشکده‌هاى پزشکى ما دیدن نموده و کنفرانس علمى خواهند داد. درباره تکمیل مطالعات تخصصى و بورسیه‌ها علاوه بر اطباى ایرانى که به هزینه سازمان بهداشت جهانى در حال حاضر در خارجه مشغول تکمیل رشته‌هاى تخصصى می‌باشند موافقت شد بیست نفر دیگر هم از محل اعتبارات کمک‌هاى فنى به خارج اعزام شوند. درباره

+++

مقررات بهداشتى حجاج و زوار مباحثات مفصلى شد و تصمیمات نوین و مؤثرى اتخاذ گردید. در اینجا بنده وظیفه خود می‌دانم بار دیگر از کلیه نمایندگانى که اینجانب را به سمت نیابت ریاست اول سازمان انتخاب نمودند تشکر کرده و از کمک و علاقه دولى که از پیشرفت کارهاى نمایندگى ایران و تأمین حوائج بهداشتى ما حسن ظن ابراز نمودند قدردانى نمایم. ضمناً توجه وزارت بهدارى را به این نکته جلب می‌نمایم که در سال گذشته هیئت نمایندگى ایران از دول عضو منطقه بهداشتى مدیترانه شرقى که ایران هم جزو آن حوزه محسوب می‌شود به طور رسمى دعوت نمود که سومین کنفرانس خود را که در پاییز تشکیل مى‌شود در ایران تشکیل بدهند. در آن دوره بنده و آقاى دکتر سیدامامى بودیم آنجا و این دعوت را از نمایندگان کردیم و به اتفاق آرا تصویب شد و در آن پاییز گذشته که آقاى دکتر صالح به عنوان نماینده ایران در استانبول در کنفرانس شرکت داشتند این دعوت را در آنجا تنفیذ کردند بنده خواستم توجه وزارت بهدارى را جلب کنم و استدعا کنم که دعوت را زودتر بفرستند که آن دول تماماً در انتظار دعوت هستند که کنفرانس را امسال پاییز در تهران تشکیل بدهند.

آمدن این آقایان پزشکان و متخصصین به ایران نه فقط از نقطه‌نظر معرفى کشور ما مؤثر است بلکه موقعیتى خواهد داشت که از نزدیک نواقص بهداشتى و حوائج ما را دیدن کنند و طبعاً براى رفع آن با ما تشریک مساعى خواهند کرد قبل از این که گزارش جریان مسافرتم را به خارج ختم کنم لازم دانستم یک تذکر خیلى اساسى را به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و آن موضوع حیثیت و عنوان ایران از نقطه‌نظر بین‌المللى است جاى هیچ گونه شک و تردید نیست که مبارزات درخشان چند ساله ما چه در مورد نفت شمال و واقعه آذربایجان و چه در مورد نفت جنوب به میزان غیر قابل تصورى به حیثیت و آبروى ما در خارج از ایران افزوده است این مشاهدات خود بنده است که در این مسافرت اخیر در سویس و فرانسه مخصوصاً مطالعه کردم و دقت کردم ما ثابت کرده‌ایم که اگر ملت ایران از لحاظ مالى و اقتصادى فقیر و ضعیف می‌باشد از لحاظ مالى و اقتصادى فقیر و ضعیف می‌باشد از لحاظ معنوى و اخلاق و ایمان شاید در دنیا بى‌نظیر باشد ما به دنیا فهمانیدیم که اگر کشور ما در حال حاضر کشور کوچکى است هنوز هم احساسات و روح ملى نیاکان خود را که تمدن و فرهنگ‌شان بر جبه تاریخ بشر می‌درخشد و تجلیات روحشان پرچمدار ترقى و عظمت جهان بود از دست نداده‌ایم ما به کرات در طى چند سال گذشته ثابت کرده‌ایم که وقتى منافع کلى و حیثیت کشور عزیزمان در خطر است همه از شاه و مجلس و مردم یک دل و یک جهت متحداً و متفقاً در مقام دفاع از آن بر آمده و خداى ایران هم همیشه با ما بوده و خواهد بود (احسنت) دنیاى خارج پى برده است که ایرانى زنده است و بیدار و دیر یا زود مقام ارجمند و شایسته خود را احراز خواهد نمود یک نکته‌اى که لازم می‌دانم توجه مجلس و دولت را به آن جلب کنم موضوع اسم کشور ما در خارج از ایران است آقایان به خوبى مستحضرند که در زمان اعلیحضرت فقید طى بخشنامه‌اى به نمایندگان سیاسى دستور داده شد که کشور ما را در خارج، دستور خیلى اکید داده شد که در آتیه به ایران در خارج هم ایران خطاب کنند و از به کار بردن لغات پرس و پرشیا و غیره خوددارى شود من در آن موقع در اروپا مشغول تحصیل بودم و این اقدام و تصمیم را که نشانه‌اى از رستاخیز ایران جدید بود فوق‌العاده پسندیده و واضح بود که این تصمیم یک رستاخیزى در ایران جدید نوید می‌داد بعد از جنگ اخیر نمی‌دانم به چه دلیل دولت از این تصمیم عدول نموده و طى بخشنامه‌اى این تصمیم خیلى خیلى صحیح را که عادت هم شده بود بدون جهت نقض کرد و این موضوع را آزاد گذاشت. در این سفر بنده مطالعه کافى کردم چه در جراید و چه در مراجعاتى که به اشخاص می‌شد تقریباً در اغلب موارد آن جراید و اشخاصى که نسبت به ما سمپاتى داشتند، نظر نیکى داشتند، حسن ظن داشتند آنها بدون استثنا لغت ایران را می‌نوشتند یا ذکر می‌کردند ولى سایرین که حسن ظن زیادى نداشتند در جراید خودشان در محاوره خودشان لغاتى مانند پرس و پرشیا را به کار می‌بردند البته پرس و پرشیا معنایش همان ایران است ولى لغت ایران یک افتخارات ایران باستانى را منعکس می‌کند و یک ایران جدید یک ملت زنده و متین و بیدار جدیدى را مجسم می‌کند و در حال حاضر خوب است که دولت این نظر را تجدید کند و البته بعضى‌ها حالا هم خیال می‌کنند که ایران همان ایرانى است که ... (پناهى - دولت توجه نمی‌کند) بنده عقیده دارم به این نکته که عرض می‌کنم خواهش می‌کنم توجه بفرمایید بعضى کتب در سابق نوشته شده است در آن دوران که متأسفانه یک حالت رکوردى در ایران پیدا شده بود یک عده‌اى شاید از روى عدم اطلاع و شاید از روى غرض، یک کتبى از قبیل حاجى بابا و غیره نوشتند که عده‌ای راجع به ما خوب فکر نمی‌کردند و لازم نمی‌دانم که ما در اطراف آن بحث زیادى بکنیم ولى لغت ایران یک ایران جدیدى یک رستاخیزى را منعکس مى‌کند و من امیدوارم که دولت یک نظر به خصوصى در این باب اتخاذ کند و آن تصمیم را که در زمان اعلیحضرت فقید گرفته شده بود و خیلى به جا بود و بى‌جهت گرفته نشده بود، تنفیذ و تأیید کنند

یک‏ موضوع دیگر مراسلاتى است که اخیراً از یک عده از هموطنان عزیز و موکلین بنده و مخصوصاً یک عده محصلین خارج به بنده نوشته و یقین دارم که به آقایان نمایندگان محترم هم نظایر آن رسیده و در آن با احساسات خودشان احساسات بى‌شائبه خودشان درباره موضوع نفت و بهره‌بردارى مستقیم دولت ایران ابراز احساسات و عواطف کرده‌اند که حقیقتاً خیلى مایه امیدوارى است که بنده وقت مجلس را نمى‌گیرم و این کاغذ‌ها را مستقیماً به دفتر نخست‌وزیرى ارسال میدارم فقط چند کلمه از یک نامه که به نظر من خیلى موثر آمده و آن از آقاى على حکمت‌شعار کارمند دولت است در راه‌آهن شمال ایشان به وسیله بنده حواله‌اى فرستاده است به حسابدارى در مورد این حواله رسمى قید کرده است که ماهى هفتصد ریال از حقوق او را در اختیار بنده بگذارند که بنده هم در اختیار دولت بگذارم که به منظور بهره‌بردارى نفت به کار برود. در آن بعد از یک مقدماتى نوشته است «که هر چه فکر کردم در مقابل حقوق ناچیز خود در مقابل هفت نفر عائله به سهم خود چگونه می‌توانم کمکى در این راه مقدس بنمایم چاره‌اى ندیدم جز این که 3 نفر از اعضاى بزرگ خانواده از خوردن یک وعده غذا صرف‌نظر نموده و وجه آن را که در حدود هفتصد ریال در ماه می‌شود به اختیار دولت قرار دهم تا شاید به سهم خود کمکى به وضع مالى کشور کرده و تا پایان کامل خلع ید از شرکت سابق نفت در مبارزه سهیم باشیم» و بعد هم خیلى مفصل است بنده وقت مجلس را زیاد نمى‌گیرم این نظایر زیاد دارد که بنده تقدیم دولت خواهم کرد یک نکته‌اى را هم خواستم حالا که در پشت تریبون هستم استفاده کنم راجع به حوزه انتخابیه خودم نائین و انارک است و سازمان برنامه و دولت عملیات عمرانى را فعلاً در ولایات متوقف کرده است و در حوزه انتخابیه ما که اصلاً عملیاتى جریان نداشته که متوقف شود (صحیح است) و موضوع مرتب موکول می‌شود به سازمان برنامه و اعتبار شهرستان‌ها به بنده قبل از مسافرتم سازمان برنامه قول صریح دادند و روى کاغذ آوردند که مصوبات کمیسیون برنامه را در نائین اجرا کنند متأسفانه تا این تاریخ کوچک‌ترین قدمى برداشته نشده اینها اصولاً فکر می‌کنند که هفت سال برنامه بنویسند و وقت خود و مملکت را به این ترتیب صرف کنند بنده شخصاً با آقاى مهندس زنگنه دوست هستم و ارادت کامل هم دارم ایشان را هم آدم خیلى خوبى می‌دانم ولى این دلیل نیست که این دستگاه با این عظمت هیچ عملى انجام ندهد از این جهت از ایشان خواهش می‌کنم که رفع مشکلات را براى عمران شهرستان‌ها بکنند و یا اگر هم مشکلاتى دارند به مجلس تذکر بدهند تا شاید اقدامى بشود و به هر جهت این رویه که حالا هست به هیچ وجه رضایت بخش نیست (فرهودى - حساب سیصد میلیون تومان را باید بدهند) بایستى به حساب گذشته هم رسیدگى شود و هم‌فکرى براى سه سالى که از این هفت سال مانده است کرده براى این که در 4 سال گذشته هیچ کارى نشده است بنده در اینجا چند مرتبه صحبت کردم که انارک معادن ذى‌قیمتى دارد معادن مس و سایر فلزات که خود برنامه بهتر می‌داند که چه معادنى در آنجا هست در آنجا کوچک‌ترین اقدامى نشده معدن سربى آنجا بوده اخیراً اختلافاتى در آنجا ایجاد شده بنده که نبودم وقتى در مسافرت بودم این اشکالات پیدا شده است و خیلى باعث نگرانى شده و آن معادن قبلى که در حال اشکال بود هیچ آن معدن سرب هم با آن جریانى که پیش آمده بر اختلافات مزید شده است که بنده خواهش می‌کنم دولت در این خصوص یک عطف توجهى بکند و رفع نگرانى‌هاى مردم بد بخت را بکند مردم انارک در عین حال که در وضع خیلى بدى قرار دارند و مردم بسیار بردبار و وطن پرست می‌باشند بیش از این شایسته بى‌اعتنایى از طرف دولت نیستند همچنین در یک نقاطى از این حوزه مانند جندق که بیش از 15 هزار نفس جمعیت دارد یک نامه‌اى به من نوشته‌اند که حتى یک پزشکیار هم آنجا نیست و اصولاً بهدارى در آنجا وجود خارجى ندارد بنده کاغذى که به عنوان من است تقدیم مقام ریاست مى‌کنم و خواهش مى‌کنم که به وزارت بهدارى بفرستند و یک فکرى براى نقاط پر جمعیت بنمایند در خاتمه صحبتم یک نکته دیگرى عرض می‌کنم راجع به لوله کشى تهران است بنده مفصل در سال گذشته صحبت‏ کردم ولى امسال یک جمله‌اى را در روزنامه کیهان دیدم که مرا به فکر انداخت این موضوع را تذکر بدهم البته همه گزارش مرحوم ویندل ویلکى را که گفته بود موضوع آب تهران یکى از ننگ‌هاى بشرى می‌دانم ما اقدام کردیم و امیدوار بودیم که این ننگ را از بین ببریم ولى این طور لوله کشى ننگ بشرى است و خیال می‌کنم که خیلى هم اغراق نگویند براى این که خیابان‌ها شهر را به یک وضع خیلى فلاکت بارى انداخته‌اند در امیریه که بنده هر روز از آنجا عبور می‌کنم سه ماه و نیم است که این

+++

خیابان را همین طور خراب انداخته‌اند در زمستان و فصل بارندگى که گل می‌شود و در تابستان هم آب مى‌پاشند که گرد و خاک به هوا نرود بنده نمی‌دانم کى این لوله کشى تمام خواهد شد و اگر هم تمام شد مخازنش را که هنوز نساخته‌اند یعنى هنوز شروع نکرده‌اند به ساختمان شاید محل و نقشه‌اى هم هنوز حاضر نباشد تازه تمام اینها اگر حاضر شد بعد از این تازه موضوع فاضل آب و اگو معلوم نیست چه خواهد شد آن هم یک معمایى خواهد بود التبه موضوع نفت از اهم مسائل است قسمت عمده وقت ما را هم باید بگیرد هیچ تردیدى در این موضوع نیست ولى موضوعات دیگرى هست که هر روز دامن‌گیر ما است و در مقابل چشم ما است این لوله کشى را آقایان هر روز مى‌بینند و به اسم این که لوله‌کشى دستگاه مستقل و خود مختارى است معلوم نیست که چه بایستى کرد و تکلیف این لوله کشى چه مى‌شود این است که بنده خواهش مى‌کنم آقاى امیرتیمور در این موضوع توجه بکنند و اگر این رویه ادامه پیدا کند بنده مجبور خواهم شد یک سؤالى رسماً در این باره از دولت بکنم یک موضوع دیگرى بنده دارم و تذکر داده شده ...

رئیس - آقاى دکتر طبا وقت شما تمام شده است.

دکتر طبا - ... چند کلمه بیشتر باقى نمانده است آن موضوع است که انتشار یافت در اداره اطلاعات و انتشارات شرکت نفت یک اسناد و مدارکى رسمى پیدا شده است که در آن یک عده‌اى چه از مدیران جراید (امامى‌خویى - بنده سؤال کردم) بنده این موضوع را که یقین دارم همه آقایان نمایندگان در آن ذى‌علاقه هستند مى‌خواستم تذکر بدهم که وظیفه دولت است که در این موضوع رسیدگى کامل بکند و گزارش به مجلس بدهد اگر دولت حقیقتاً ملى است که من یقین دارم هست باید حقیقتاً به منویات ملت توجه بکند و این موضوع معلوم بشود چون من یقین دارم که عموم افراد ملت علاقمند هستند که ببینند اگر خیانت‌هایى به مملکت شده است چه کسانى آن را انجام داده‌اند.

رئیس - آقاى فرامرزى‏

فرامرزى - بنده راجع به دادگسترى صحبت کردم آقایان گفتند صحیح است آقاى دکتر طبا راجع به لوله کشى و بهدارى و سازمان برنامه صحبت کردند آقایان گفتند صحیح است (نورالدین امامى - این هم صحیح است) راجع به هر کدام از تشکیلات‌مان صحبت کنیم گمان می‌کنم همین طور باشد یک پیرمردى می‌گفت آخ سرم آخ شانه‌ام آخ کمرم آخ همه‌ام (بعضى از نمایندگان - این هم صحیح است) این جورى است متأسفانه عرض کنم که بنده خواستم استفاده‌اى از موقع بکنم به عنوان گله برادر از برادر یک عرایضى بکنم همان طوری که آقاى کشاورزصدر فرمودند تمام عالم اسلام نسبت به ما ابراز محبت و همدردى کردند ولى یکى از دولت‌ها نمى‌گویم ملت‌ها چون ملت آنها حتماً با ما است (صحیح است) و شاید بعد از ملت افغانستان از همه ملل به ما نزدیک‌تر باشند بعد از افغانستان و پاکستان آن ملت عراق است در اخبارى که ما پیدا مى‌کردیم گاهى خبرهایى بود که دزدهایى از ناحیه عراق می‌آیند به خاک ایران تجاوز می‌کنند و بعضى از اوقات آدم را هم می‌برند افرادى را هم می‌برند و خود مخبرین ما مکرر به من می‌گفتند که شما چرا مقاله‌اى در این مورد نمى‌نویسید من چون می‌دانم تمام عالم اسلام قلب‌شان با هم است و دوست و برادر هستند هیچ وقت دوست ندارم حرفى بزنم که یک کلمه کدورت نسبت به یکى از اینها داشته باشد خوددارى می‌کنم اما اخیراً شنیدم کشتى‌هاى جنگى دولت انگلیس در زمان صلح از آبهاى عراق استفاده می‌کنند براى تهدید ما این برخلاف دوستى برخلاف برادرى است و ما این توقع را از ملت عراق نداریم باید از دولتشان سؤال کنند که آقا ما با ایران علاوه بر این که دوست و همسایه و تا مقدار زیادى هم نژاد و هم فرهنگ هستیم بعضى‌ها هستند که یک برادر ایرانى است یک برادر عراقى است یعنى برادر واقعى هستند نه برادر اصطلاحى نباید این اجازه را بدهید فقط من باب تذکر عرض کردم و امیدوارم که جبران بکنند دو کلمه هم مى‌خواهم راجع به همین قضیه نفت اگر چه آقایان فرمودند من براى دنیا بگویم براى این که در دنیا یک پرونده‌اى بر علیه ما درست مى‌کنند اینها اول گفتند ما اصل ملى شدن صنعت نفت را قبول داریم اگر آقاى ارباب بفرمایند سر جای‌شان من خواهش می‌کنم نفت بلوچستان را هم استخراج کنند (ارباب - براى بلوچستان هیچ کس کارى نمی‌کنند) وکیل مثل جنابعالى دارد بسش نیست؟ عرض کنم که اینها با زبان می‌گویند ما قبول داریم در مذاکره می‌گویند ما حاضر به مذاکره هستیم اما در عمل نزدیک نمى‌آیند به طوری که ما بتوانیم حل بکنیم با همدیگر یعنى مى‌خواهند هر کلمه‌اى که ما می‌خواهیم به ما بدهند به شرط این که آن وضعى که آنها داشته‌اند سر جایش باقى بماند یعنى آن منفعتى که مى‌برده‌اند ببرند داستان آنها با ما درست داستان دزد و قاضى است البته آقایان خوانده‌اند که یک قاضى شب می‌رفت در تاریکى مشغول عبادت می‌شد یک دزدى آمد سر راه این را گرفت و گفت چون شما در تاریکى آمدید تاریکى حق دزد است من شرعاً حق دارم شما را غارت کنم بعد بالاخره قاضى او را دعوت کرد به منزلش و با هم رفتند در منزل که بحث کنند ببینند آیا حق با این است یا با آن است در منزل یک مرغ پخته آوردند و قاضى به دزد گفت که تو چون مهمانى قسمت کن یارو دو پسر داشت و دو دختر و خودش بود زنش گفت خیلى واضح است سر را کند گفت سر مال سردار است سر این مال رئیس است داد به صاحبخانه دو تا بال را کند گفت دو تا پسر براى خانواده در حکم دو بالند و یکى را داد به یک پسر و یک بال را به پسر دیگر دو دختر را هم گفت به مثابه دو رانند و آنها را کند داد به آنها بقیمه مرغ را هم گفت مال مهمان است آن دفعه دیگر آمد 5 تا مرغ آورد و گفت این را قسمت کن گفت طاق قسمت کنم یا جفت گفت البته خدا طاق است از طاق خوشش مى‌آید گفت شما و خانم و یک مرغ می‌شوید طاق دو تا دختر و یک مرغ می‌شود طاق دو مرغ و من هم می‌شویم طاق گفت این قبول نیست جفت قسمت کن گفت شما و دو پسر و یک مرغ مى‌شوید جفت خانم و دو دختر و یک مرغ مى‌شوند جفت‏ من و سه مرغ هم می‌شویم جفت، از اول تا آخر که ما با شرکت نفت بحث کرده‌ایم گفتگو کرده‌ایم آنها گفته‌اند ما حاضریم با شما کنار بیاییم تمامش خواسته‌اند این جورى با ما کنار بیایند و الا وقتى اینها مى‌گویند ما اصل ملى شدن نفت را در ایران قبول داریم فقط به نفت احتیاج داریم ما هم گفتیم که این را براى شما تأمین می‌کنیم دیگر دعوایش کجا است؟

جار و جنجال سر چیست؟ ما که نفت را به آنها می‌دهیم منتهى پول نفت‌مان را می‌خواهیم این جار و جنجال فقط براى این است که اگر خواستند طاق تقسیم کنند ما هر دو نفت‌مان یک مرغ ببریم و اینها یک نفرشان دو تا و اگر خواستند جفت تقسیم کنند ما هر سه نفرمان یک مرغ ببریم و آنها یکى‌شان سه تا یعنى در هر نوع می‌خواهند نفت را ببرند و به ما چیزى ندهند این را من براى دنیا می‌گویم این تبلیغاتى که اینها برضد ما مى‌کنند و براى ما پرونده درست مى‌کنند بدانند که عمل آنها چه جورى است عجب اینجا است که اینها به ما مى‌گویند و در رادیو و روزنامه‌های‌شان از جمله مى‌گویند که ایرانی‌ها نمی‌توانند اداره بکنند اولاً به قول سر ظفرالله خان وزیر خارجه پاکستان که من هم به نوبت خودم لازم مى‌دانم از آن دولت و از آن ملت تشکر بکنم (صحیح است) ما می‌توانیم اداره بکنیم یا نمی‌توانیم اداره بکنیم مربوط به خودمان است و ثانیاً مى‌خواهم ببینم که ما در این مدت کجا آزادى عمل داشته‌ایم و هر وقت خواستیم یک بنایى بگذاریم خواستیم بنای‌مان را به پایان برسانیم آنها مانع نشدند؟ و بناى ما را از اصل خراب نکردند، داستان ما داستان آن شخص است که رفته بود توى باغى باغبان داد زد آن مرد ترسید یک فضله سگ بود آنجا نشست باغبان آمد گفت اینجا چکار مى‌کنى گفت قضاى حاجت مى‌کنم گفت این که مال سگ است گفت مگر تو گذاشتى که مثل آدم بکنم مگر اینها گذاشتند که ما مملکتمان را اداره بکنیم که حالا به ما مى‌گویند که اینها نمى‌توانند اداره بکنند ما یک مشروطیتى کردیم که من خودم یادم است طبعاً در هر انقلابى وضع به هم می‌خورد و مدتى وقت لازم است که تا وضع دیگرى جایش مستقر شود آناً نمى‌شود سعدى به روزگاران مهرى نشسته در دل - بیرون نمی‌توان کرد الّا به روزگاران - یک رژیمى سابق بوده تا رژیم جدیدى جایش مستقر بشود وقت لازم دارد ما هنوز درست نکرده بودیم که جنگ بین‌المللى درست کردند آمدند به ما حمله کردند تمام زندگى ما را از بین بردند بعد مملکت ما باز یک وضع دیگرى پیدا کرد هنوز ما نفهمیده بودیم که چه خواهد شد جنگ دیگرى درست کردند و از دو طرف به مملکت ما حمله نمودند و به کلى وضع و زندگى ما را به هم زدند درست مثل یک مرد مقتدرى که روى لانه مورچه مى‌نشیند صبر مى‌کند وقتی که همه مورچه‌ها می‌خواهند کارشان را رو به راه کنند یک لگد می‌زد له‌شان مى‌کند باز همان کار را مى‌کند و آن وقت این مرد مى‌گوید این مورچه‌ها نمی‌توانند لانه‌هایشان را مرتب بکنند تو از کجا می‌دانى تو که نمى‌گذارى به جاى این که ما این شکایت را داشته باشیم و ما در دنیا فریاد بلند بکنیم که اینها نمى‌گذارند ما اموراتمان را رو به راه بکنیم اینها حالا در دنیا صدا بلند کرده‌اند که اگر ما آقایى‌مان را از سر اینها برداریم اینها نمی‌توانند خودشان را اداره بکنند من به دنیا می‌گویم که دخالت‌هاى علنى اینها بوده که جلو ما را گرفته و دخالت‌هاى اینها در امور شخصى ما مثل میکرب سل که در بدن یک مریض بوده و نگذاشته مریض رشد بکند اینها نگذاشته‌اند که ما مملکت‌مان را آن طوری که لازم داریم و لازم هست اداره بکنیم و آنچه اینها می‌خواهند در دنیا به گردن ما بگذارند گناهى است که خدا و حقیقت می‌دانند که عاملش خود اینها هستند (صحیح است، احسنت)

3 - قرائت سؤال آقاى جمال امامى و توضیحات آقاى دکتر فاطمى.

رئیس - وارد دستور می‌شویم یک سؤالى است که چون مورد توافق مجلس شد قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى

+++

متمنى است مقرر فرمایند به دولت اطلاع داده شود هر چه زودتر آقاى نخست‌وزیر و یا نماینده مسئول ایشان در جلسه مجلس شوراى ملى حضور یافته و نسبت به موضوع زیر توضیحات لازمه را بدهند:

اخیراً در بعضى از جراید خبرى منتشر شده مبنى بر این که از شرکت سابق نفت جنوب اسناد و مدارکى به دست آمده و طبق آن اسناد رابطه پاره‌اى از اشخاص و عده‌ای از جراید با آن شرکت تأبید و اعمال مضره آنان به ثبوت می‌رسد آیا این خبر چرا تاکنون دولت محتویات این پرونده‌ها را به اطلاع مجلسین نرسانیده و چرا آن مدارک را طبق مندرجات باختر امروز شماره 5585 در اختیار افراد غیر مسئول گذاشته به هر حال تقاضا دارم فوراً مدارک فوق‌الذکر در اختیار کمیسیون‌هاى دادگسترى مجلسین شورا و سنا گذارده شود که کمیسیون‌های مذکور متفقاً با حضور وزیر دادگسترى و دادستان دیوان کشور به آن اسناد رسیدگى و نتیجه رسیدگى خود را به اطلاع مجلسین برسانند.

جمال امامى - (صحیح است)

تیمورتاش - این را به عنوان طرح هم حاضریم قبول کنیم.

رئیس - آقاى دکتر فاطمى‏

معاون نخست‌وزیر (آقاى دکتر فاطمى) - عرض کنم این سؤالى را که جناب آقاى جمال امامى فرموده‌اند با کمال تأسف باید عرض کنم که صحیح است و بعد از این که دولت تصمیم گرفت اداره تبلیغات و انتشارات شرکت سابق نفت را منحل بکند و این تصمیم به موقع اجرا گذاشته شد به دولت اطلاع رسید که مقدارى از اسناد و پرونده‌هاى آنجا را به خارج به وسیله کامیون حمل کرده‌اند بلافاصله دستور داده شد که مقامات انتظامى و قضایى اطاق‌ها و مؤسساتى که آنجا بود تمام را لاک و مهر بکنند و در این حین گزارش دیگرى رسید که یکى از اعضاى ایرانى شرکت سابق مقدارى از اسناد شرکت سابق نفت را در دو گونى به منزلش برده مأمورین انتظامى اقدام کردند و این دو گونى به شهربانى منتقل شد و الان هم در آنجا لاک و مهر شده است اما این که چرا دولت تاکنون جریان امر را به عرض مجلس شوراى ملى رسانده است باید به اطلاع آقایان برسانم که قریب ده هزار پرونده است و تصدیق مى‌فرمایید از روز چهارشنبه که شروع کرده‌اند به خواندن این پرونده‌ها و به دست آوردن مقدارى اسناد در ظرف سه روز یا چهار روز خوانده شود و بعضى از مخبرین جراید از مقامات انتظامى و قضایى اطلاعاتى کسب کرده‌اند نه از اشخاص معینى و بایستى این نکته را هم عرض کنم که با کمال تأسف این شرکتى که در مقامات رسمى گفته است که به هیچ وجه در امور داخلى ایران مداخله نکرده است پرونده‌هایى در اینجا هست اسنادى هست مقالاتى هست که به بعضى از روزنامه‌ها داده شده است که خدا مى‌داند انسان شرم دارد کلماتى را که اینها به کار برده‌اند مى‌آمده‌اند مقالاتى را تهیه مى‌کردند بعد مقالاتى که تهیه مى‌شد به انگلیسى ترجمه می‌شده است بعد مأمور مسئول مى‌خوانده و تصحیح مى‌کرده و بعد به یک عده از جراید براى انتشار مى‌فرستادند و حقیقتاً که امروز رفته‌اند به دیوان داورى لاهه شکایت کرده‌اند از ایران اگر این اسناد روزى تکمیل شود و در روى یک تریبون بین‌المللى گذاشته شود آن وقت دنیا خواهد فهمید که ملت ایران براى چه مبارزه مى‌کرده است صحبت قرارداد صحبت نفت یا صحبت این جور چیز‌ها نیست صحبت مداخلاتى است که حقیقتاً شرم‌آور است و بنده مى‌خواهم عرض کنم که به مجرد این که اطلاعاتى که الان دولت دارد تهیه مى‌کند و گزارش کار فراهم شد به عرض مجلس شوراى ملى خواهد رسانید و تمام این پرونده‌هایی که آنجا بوده است با حضور نماینده دادستان و نماینده شهربانى و نماینده وزارت کشور هر کدام قبل از این که خوانده شود صورت مجلس می‌شود بعد از این که اوراقش صورت مجلس شد پرونده‌ها یکى یکى رسیدگى می‌شود و اگر نظر مجلس شوراى ملى این است که دیگرى را هم نظارت بدهند در این پرونده‌ها و در مطالعه این پرونده‌ها هر جور مجلس شوراى ملى دستور بدهد دولت اطاعت و اجرا خواهد کرد.

جمال امامى - آقاى رئیس بنده یک توضیحى دارم‏

رئیس - آقا سؤالى کردید و نماینده دولت هم جواب داد

جمال امامى - آقا این جواب دارد.

تیمورتاش - اجازه بفرمایید سؤال فى‌المجلس مطرح شود

رئیس - مگر شما سؤال کرده‌اید آقایان موافقت بفرمایند تا در مجلس صحبت شود (نمایندگان - مانعى ندارد) بفرمایید آقاى جمال امامى‏

جمال امامى - بنده از آقاى معاون نخست‌وزیر خیلى متشکرم که فى‌المجلس جواب سؤال بنده را دادند ولى موضوع براى نمایندگان روشن نشد چون جنابعالى هم خصوصى به بنده فرمودید و هم پشت تریبون فرمودید که این اسناد لاک و مهر شده و در شهربانى است و حال آن که ما در روزنامه‌ها عکس‌هایى از اینها دیدیم و اسم اشخاص را دیدیم و حتى باختر امروز دیروز نشته بود که در اختیار هیئت نظار خلع ید نفت جنوب است اینها عکس بردارى می‌کنند و به این اسناد رسیدگى می‌کنند پس لاک و مهر شده‌اش کجا است.

معاون نخست‌وزیر - دو موضوع است یک مقدارى توى گونى‌هاى لاک و مهر شده و در شهربانى است و یک مقدارى هم دست دولت است و در اختیار همه روزنامه‌ها گذاشته‌اند.

جمال امامى - اگر بنا بشود دولت اسناد را در اختیار روزنامه‌ها بگذارد قاعده این بود که از تمام مخبرین جراید داخلى و خارجى قبل از این که کسى دسترسى به آنها داشته باشد دعوت کند و در اختیار آنها بگذارد و اگر دولت مى‌خواست اینها را در اختیار مجلسین بگذارد بدون این که افشا بکند مى‌آمد و مى‌گفت و اطلاع مى‌داد که یک چنین اسنادى من به دست آورده‌ام و براى این که مجلسین اطلاع پیدا بکنند و آنچه مصلحت روز است انجام بدهند در اختیار مجلسین می‌گذاریم و هر چه به دولت اختیار بدهند همان کار را خواهیم کرد.

فرامرزى - فرق نمی‌کند این کار را هم که کرده همان است.

جمال امامى - چرا قربان ممکن است به نظر دولت چنین باشد من چه مى‌دانم سیاست دولت چیست ولى در هر صورت این که این اسناد را در اختیار یک عده خاص بگذارند صلاح نبوده است این ایجاد سوء ظن می‌کند یا باید در ملاء عام مى‌گذاشتند فاش مى‌کردند ما به اختیار مجلسین می‌گذاشتند که هر چه صلاح است بکنند اینها هیچ کدام نشده در هر صورت مجلس از دولت مى‌خواهد که این اسناد را کماکان مهر و موم بکنند و به اطلاع وزیر دادگسترى فوراً به کمیسیون دادگسترى مجلسین تحویل بدهند و فوراً با حضور وزیر دادگسترى و دادستان کل کشور رسیدگى بکنند و نتیجه رسیدگى‌شان را به اطلاع مجلس برسانند که اگر لازم است افشا و منتشر بشود.

فرامرزى - هیچ صحیح نیست دولت ممکن است امروز منتشر بکند فردا هم به مجلس بدهد.

جمال امامى - آقاى فرامرزى عزیز شما چرا این را می‌فرمایید.

معدل - این کار کار دولت است کار مجلس نیست چرا مجلس به این کار آلوده شود

رئیس - آقاى دکتر فاطمى‏

معاون نخست‌وزیر - جناب آقاى پیراسته توجه بفرمایید چون شما به این مطلب علاقه دارید.

پیراسته - علاقه دارم که روشن بشود

معاون نخست‌وزیر - مطلبى را که جناب آقاى جمال امامى فرمودند بنده عرض کردم مطلب دو قسمت است یکى اداره اطلاعات شرکت سابق نفت است که آن اداره به جاى خودش باقى است یک مقدار پرونده‌هایى که لازم داشته‌اند آنها را در گونى ریخته و آن عضو اداره به منزلش برده بوده است به مجرد این که اطلاع رسید مأمورین انتظامى توقیف کردند بعد گزارش رسید که مقدارى از این پرونده‌ها را هم آقاى سدان نماینده سابق شرکت به منزل‌شان منتقل کرده‌اند که آن هم با حضور نماینده دادستان و سایر مأمورین قضایى اسنادش که آنجا بوده است تمام آنها مهر و موم شده است یعنى قسمتى که نماینده محترم می‌فرمایند به هیچ وجه کوچک‌ترین تخلفى از مقررات قانون انجام نشده است در تمام این جریانات نماینده دادستان نماینده شهربانى و نماینده وزارت کشور حضور داشته‌اند و این مطلبى را که حالا فرمودید که چرا به دست بعضى از روزنامه‌ها رسیده است و به دست بعضى دیگر نرسیده است این قسمت را باید به آقا عرض کنم که بسیارى از اخبار است که در خیلى از روزنامه‌ها هست و در بعضى از روزنامه‌ها نیست (جمال امامى - یعنى آزادند؟) نه خیر هیچ همچو چیزى نیست تمام اینها را شهربانى عکس برداى کرده است و این عکس‌ها در اختیار تمام مخبرین جراید است و مخصوصاً دیروز آقاى نخست‌وزیر دستور دادند همان طور که به تدریج عکس بردارى می‌شود از پرونده‌هاى لاک و مهر شده که صورت مجلس مى‌شود در اختیار مخبرین جراید بگذارند و تمام آقایان روزنامه‌نگاران و مخبرین می‌توانند محصول کار روزانه این هیئتى که مأمور رسیدگى به این پرونده‌ها است همه روزه در روزنامه منتشر بکنند و عکس بردارى بکنند در هر صورت این قسمتى که انجام شده است مطابق قانون بوده است یعنى مطابق قانون آقاى دادستان تهران نماینده خودشان را فرستاده‌اند حالا اگر آقایان می‌فرمایند آقاى دادستان دیوان کشور هم باشند باید قانونى بگذارند که آقاى دادستان دیوان کشور در این کار مداخله بکند در هر صورت آنچه که در این مورد شده است بنده به آقایان نمایندگان عرض می‌کنم که تمام طبق صورت مجلس و طبق مقررات قانون شده است و اعم از این که مجلس طرح بگذراند یا نگذراند هر یک از آقایان نمایندگان که بخواهند نظارتى در این عمل بکنند با کمال میل دولت می‌پذیرد.

4 - طرح یک فوریت لایحه راجع به زندانیان.

رئیس - لایحه‌اى مربوط به زندانیان است که آقاى وزیر دادگسترى تقاضا کرده‌اند که مطرح شود و یک فوریت دارد به فوریتش رأى گرفته می‌شود و به کمیسیون فرستاده مى‌شود.

+++

(لایحه به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شورای ملى‏

نظر به تراکم و کثرت عده زندانیان معادل چندین برابر گنجایش زندان‌ها و عدم تفکیک انواع مجرمین از یکدیگر و بالنتیجه خلطه و آمیزش آنان با هم که خود موجب فساد اخلاق خواهد بود و عدم امکان رعایت اصول بهداشت یا کمى جا مواد زیر پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن به قید یک فوریت می‌شود:

1 - کیفر کلیه محکومین به جنحه اعم از این که حکم اجرا نشده یا قسمتى از آن اجرا شده است به شرط آن که سابقه محکومیت نظیر آن جرم نداشته باشند در صورت اولى تمام و در صورت ثانى باقیمانده از مجازات او مدت پنج سال تعلیق مى‌گردد که با عدم ارتکاب مجدد به جنایت یا جنحه مهم مدت مجازات تعلیق شده ملغى می‌شود و الا ابتدا مجازات تعلیق شده اجرا می‌گردد.

تبصره - اشخاصى که در کمیسیون تشدید مجازات محکوم شده‌اند نیز مشمول این ماده می‌باشند.

2 - کیفر کلیه محکومین به جنایت منجر به قتل عمد در صورتی که دو ثلث مدت محکومیت در این تاریخ اجرا شده باشد نسبت به باقیمانده تعلیق می‌گردد که در صورت عدم ارتکاب مجدد جنحه یا جنایت آن مجازات مرتفع و الا ابتدا مجازات تعلیق شده اجرا گردد.

3 - محکومین به جرم ارتکاب ارتشا و اختلاس و کلاه‌بردارى و خیانت در امانت چنانچه اصل مال را دفعه و یا دو سه قسط منتهى در یک سال بپردازند از مقررات ماده 1 استفاده خواهند کرد.

4 - ماده 47 اصلى قانون مجازات عمومى به قوت خود باقى است و ماده 47 اصلاحى مصوب 16 بهمن 307 ملغى است.

5 - دولت مکلف است در ظرف یک ماه از تاریخ تصویب این قانون لایحه ساختمان ده زندان قانونى را در مرکز استان‌ها به مجلس بیاورد که ساختمان آنها متناسب با اصول بهداشت و نوع محکومیت‌هاى جنایى و جنحه و دارالتأدیب باشد و وجوه حاصله از اموال مجهول‌المالک و متوفى بلاوارث و غایب مفقودالاثر و همچنین جرائم را براى ساختمان‌هاى فوق تخصیص دهد.

رئیس - فوریت مطرح است آقاى اسلامى موافقید؟ (بلى) آقاى ملک‌مدنى موافقید؟ (بلى) آقاى جمال امامى موافقید؟ (عرضى ندارم) آقاى عامرى موافقید؟ (عامرى- مخالفم) بفرمایید

عامرى - مخالفت بنده از این جهت است آنچه استنباط کردم در این لایحه تعلیق در مجازات است مطابق اصول قضایى تعلیق در مجازات معنى ندارد و تعلیق با اصطلاحات قضایى که داریم به نظر بنده رعایتش نشده تعلیق مال حکم محکومیت است این یک قانونى است که پیشنهاد کننده‌اش در دنیا یک شهرت به سزایى یافت این قانون قانونى است که مسیو برانژه سناتور فرانسوى در 1884 پیشنهاد کرد و یک معروفیت تامى در دنیا پیدا کرد براى این کار یعنى به عقیده او بعد از مطالعات زیادى به این نتیجه رسید که اشخاص زیادى هستند که براى یک بار در مدت عمر مرتکب جرمى مى‌شوند اینها نه فقط همان دقیقه بعد از انجام عمل نادم هستند بلکه این عده در محبس به جاى اصلاح افکار سایرین را مى‌گیرند و فاسد می‌شوند در این مورد راهى فکر کرد که دو چیز بود یکى کیفیات مخففه که این می‌رود به محبس و آن قبح و خوف محبس از آن برداشته می‌شود یکى دیگر جنبه تشدید مجازات در این پیشنهاد مسیو برانژه دو چیز است مختلف را با هم انجام داد یک جا گفت که این را تعلیق می‌کنند به همین حکم محکومیت تعلیق بشود به حبس نرود ولى در عین حال مى‌گویند که اگر در ظرف پنج سال آدم ماندى مشمول مرور زمان می‌شود اگر در ظرف پنج سال مرتکب جرمى شد هم مجازات جرم جدید و هم مجازات جرم اولى را با هم خواهى دید اگر به تمام کسانى که حقوق خوانده بگویید قانون 1884 می‌دانند این است بگویید قانون برانژه می‌دانند این است این قانون بگویید قانون تعلیق می‌دانند این است این قانون به قدرى خوب بود که تمام دولت‌ها از این قانون پیروى کردند دولت امریکا پیروى کرده دولت بلژیک پیروى کرده دولت انگلستان پیروى کرده ماساچوست که یکى از ایالات امریکا است آنها هم قبول کرده‌اند بنابراین به نظر بنده اصطلاحات قضایى را که ما پیروی می‌کنیم و معمول به همه جاى دنیا است نباید اصطلاحات را با هم مخلوط بکنیم اگر می‌خواهیم مجازات را کم بکنیم که یک عده‌اى از زندانیان بیرون بیایند بنده صد درصد موافقم مطابق احصائیه‌هایى که هست قسمت عمده‌اى از این زندانیان اشخاصى هستند که از طرف محاکم نظامى در ولایات توقیف شده‌اند و هر چه داد می‌زنند تکلیفى براى اینها تعیین نکرده‌اند اینها اصلاً محکومیتى ندارند تکلیف اینها باید بلافاصله معین بشود یک عده دیگرى هم هستند که به محبس رفته‌اند خرابى کار روى مجالس ما است اولین کارى که باید کرد اصلاح زندان‌ها و محابس است یک اشکال دیگرى هست ما قانون تعلیق داریم در ماده 47 بعد آمدند این قانون تعلیق را سر و دستش را زدند سابق قاضى اختیار داشت مطابق همین اصول نگاه می‌کرد به بشره مجرم هر کس ممکن است در زندگى یک مرتبه لغزش بکند ولى آدم فاسدى نیست یک مرد شریف و شرافتمند و خوب ممکن است یک موقعى عصبانى شده و مرتکب یک جرمى بشود قاضى هم این را محکوم می‌کند ولى می‌داند که براى اولین بار مرتکب شده و دیگر هم مرتکب نمى‌شود آن وقت قاضى در حکمش مى‌آید تعلیق می‌کند یعنى می‌گوید من تو را محکومت کردم به این عمل اما این حکم اجرا نمی‌شود اما اگر حکم اجرا شد و رفت در محبس دیگر تعلیق معنى ندارد یکى از اشکالات بنده اصطلاحى است که در اینجا هست و بر خلاف قوانین قضایى است بنده نظرم این است که اگر آقا یک فوریتش را بردارند برود به کمیسیون تا مطابق اصول جاریه اجرایش بکنیم و براى محابس یک ترتیب دیگرى بدهیم و آن این است که آن اصولى که امروز هم دنیا مى‌پسندد که اگر قاضى هم تعلیق نکرد و رفت به محبس حالا فکرى پیدا شده که می‌گویند همین طورى که اگر مریض برود پیش یک طبیب حسابى نمى‌گوید که آقا من سه ماه دیگر چهار ماه دیگر پنج ماه دیگر معالجه می‌کنم و خوبت می‌نمایم می‌گوید آقا بیا معالجه بکن هر وقت خوب شدى بهت می‌گویم آن وقت تشریف ببرید بنابراین نظر قاضى هم فقط باید تشخیص بدهد که آیا این مسئولیت ارتکاب این عمل را دارد یا خیر اگر مسئول شناخت این را می‌فرستد به محبس موقت مدیران محابس باید اشخاص علاقمندى باشند نگاه بکنند به بشره آدم اگر دیدند اینها اشخاص قانونى هستند مى‌گویند آقا روزها برو و شب‌ها بیا محبس وقتی که دیدند آدم حسابى است و اطاعت مى‌کند و از عملش نادم و پشیمان است یک دوره‌اى آزادش بگذارند و بگویند آقا بفرمایید شما آزاد هستید اگر می‌خواهید تعلیق هم بکنید به این صورت بکنید و الا مجازات را کسى تعلیق نمى‌کند بنابراین بنده خواستم استدعا کنم که از فوریت صرف‌نظر بکنید که بیاید به کمیسیون دادگسترى و آقایان آنجا اصلاحش بکنند.

رئیس - آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى (آقاى على هیئت) - جناب آقاى عامرى که از علماى حقوق هستند و از قضات برجسته وزارت دادگسترى بودند و مدتى است آنجا را ترک فرموده‌اند لکن در اینجا اشکالى فرمودند راجع به اصطلاح قضایى تصور می‌کنم که یک مختصر اشتباهى کرده باشند فرمودند که حکم تعلیق مى‌شود حکم قابل تعلیق نیست حکم وقتی که انشاء شد از حاکم این تحقق پیدا کرد و این قابل تعلیق نیست تعلیق حکم این است که قاضى رسیدگى بکند و بیان حکم را موکول کند به یک امر دیگرى که اگر این امر حاصل شد انشا حکم بکند ولى وقتی که حکم را انشا کرد و ابلاغ کرد این حکم تمام شد تحقق پیدا کرد چیزى که قابل تعلیق است اجراى مجازات است ماده 47 قانون مجازات را بنده مى‌خوانم مى‌گوید شخصى که به موجب این قانون به واسطه ارتکاب جنحه محکوم به حبس شده است در صورتی که سابقاً به واسطه ارتکاب جنحه یا جنایتى محکوم نشده باشد محکمه می‌تواند نظر به اخلاق و احوال مجرم و دلائل موجه اجراى مجازات را نسبت به او معلق دارد (صحیح است) این ماده را به طوری که ایشان هم فرمودند سابق قضات دست‌شان باز بود و می‌توانستند نظر به اوضاع و احوال شخص مجرم اجراى مجازات را در ضمن حکم خود قید کند هم تعلیق اجراى مجازات را در ضمن حکم خود قید کند هم تعلیق اجراى مجازات را ولى بعداً آمدند این ماده را اصلاح کردند و مخصوص کردند به موارد خاصى و دست قاضی را بستند و اگر آن ماده به قوت خودش باقى بود ما امروز محتاج نبودیم این قانون را بیاوریم ولى چون آن ماده محدود کرده بود قضات را و آنها نتوانستند حکم تعلیق بدهند. لذا ما فعلاً با این قانون خواستیم که آن اصل را اجرا کنیم بنابراین تصور می‌کنم که این اشکال اصطلاحى در نظر آقایان وارد نشده باشد دیگر روشن بشود و اما راجع به زندان‌ها، اصلاح زندان‌ها در همین قانون هم پیش‌بینى شده است یعنى 10 زندان در 10 استان باید ساخته شود، با رعایت انواع محکومیت جزایى که هنوز در زندان‌ها ما این رعایت نشده است، وقتی که با این لحاظ زندان‌ها ساخته شد البته احوال زندانی‌ها هم بهتر خواهد بود و این طور خلطه و آمیزیش بین قاتل و جانى و یک اشخاصى که یک گناه‌هاى سبکى کرده باشند، دیگر این اختلاط و آمیزش که تولید چندین معایب اخلاقى می‌کند نخواهد بود. و این که فرمودند به کمیسیون برود در هر حال با قید یک فوریت تقاضا کرده‌ایم که برود به کمیسیون و در کمیسیون هم مورد نظر و شور و مطالعه قرار گیرد چونکه اگر دو شورا بود خیلى قضیه طول پیدا می‌کرد وضع این زندانی‌ها در این زندان‌ها بسیار رقت آور است که واقعاً اگر خود جناب آقاى عامرى تشریف ببرند از نزدیک وضعیت آنها را ببینند شاید اصرار داشته باشند به جاى یک فوریت دو فوریت باشد (صحیح است) و عجالتاً بیشتر از این

+++

توضیح را بنده مقتضى نمی‌دانم.

5 - معرفى آقاى دکتر سمیعى به معاونت وزارت دادگستری از طرف آقاى وزیر دادگسترى و بقیه مذاکره لایحه زندانیان و تصویب فوریت آن.

وزیر دادگسترى - ضمناً آقاى دکتر سمیعى را که از قضات عالی مقام وزارت دادگسترى و از کسانی است که به حق تحصیل کرده است و مدت‌ها ما در دیوان کشور عملیات ایشان را دیده‌ایم به سمت معاونت وزارت دادگسترى معرفى می‌کنم‏

رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - بنده دلایل و مستنداتى دایر به این که این لایحه بسیار به مورد و به جا است با خود داشتم و یادداشت کرده بودم، چند روز هم آورده بودم چون این لایحه به تأخیر افتاد دیگر در منزل ماند البته یکى دو موضوع خیلى مهمى که به خاطرم می‌آید اینجا عرض می‌کنم که آقایان محترم توجه داشته باشند که این یک امر بسیار فوق‌العاده‌ای نیست که دولت آورده از نظر قانون که آقایان نمایندگان زیاد درش امعان نظر کنند، براى این که ما مطابق ماده 47 قانون مجازات عمومى و بعضى مواد دیگر که بنده به خاطر ندارم چون چندى است وکالت دادگسترى کم‌تر می‌کنم یادم رفته این عمل را خود محکمه یعنى خود قاضى موقعى که شخصى را آن محکمه محکوم می‌کند، همان موقع قاضى محکمه مطابق ماده 47 می‌تواند مجازات او را تعلیق کند (فقیه‌زاده - آن هم موارد خاصى دارد) بلى (عامرى - نظر من هم همین است) موارد خاصى دارد و آن هم جز در مورد اعدام بقیه موارد همین مواردی است که لایحه دولت بر آن مشعر است، بنابراین آقایان توجه داشته باشند وقتی که یک کسى محکوم به دو سال زندان بشود، قاضى محکمه قبل از این که این متهم یک روز به زندان برود، می‌تواند این مجازات را تعلیق بکنند وجدان حکم می‌کند که مال بیچاره‌ای که یک سال است در زندان مانده، البته مجازات او را تعلیق کنیم یعنى چون در آن موقع قاضى از آن اختیار قانونى استفاده نکرد، دولت ناچار شد که قانون به مجلس بیاورد من وظیفه نمایندگان می‌دانم که از روى وجدان و انصاف رأى بدهند به طوری که شنیده‌ام گویا 9500 نفر خلاص مى‌شوند البته ما 9500 نفر را خلاص نمى‌کنیم. بلکه پنجاه هزار نفر را خلاص مى‌کنیم چون که آنها هر کدام داراى خانواده‌ای هستند (صحیح است) این است آقایان موافقت بفرمایید فوریت اول تصویب بشود و در کمیسیون البته دقت لازم خواهد شد اما یک مطلب دیگرى که بنده اینجا خواستم عرض کنم یک طبقه‌اى به کار برده وزیر عدلیه، جناب آقاى وزیر عدلیه ...

رئیس - آقاى اسلامى اصلاً وقتى فوریت مطرح است، راجع به اصل موضوع نباید صحبت شود

اسلامى - همین است بنده موافقم این سلیقه‌اى که در مقدمه این لایح به کار برده‌اند که ما در زندان جا نداریم، این را من لازم نمى‌دانستم این را به یک صورت دیگرى مى‌نوشتند البته بهتر بود البته من در کمیسیون پیشنهاد اصلاحش را مى‌کنم. راجع به زندانیان سیاسى البته آنها هم مشمول همین قانون خواهند بود، براى این که اصلاً قانون اساسى بایستى هیأت منصفه حضور داشته باشد، اینجا البته یک کسى رفته بود فرض بفرمایید بیچاره‌اى مطابق همان فلسفه‌اى که آقاى عامرى اینجا فرمودند که تمام علماى علم حقوق بر آن قائلند یک کسى روزنامه مردم دستش بوده او را گرفته‌اند محکوم کرده‌اند به دو سال زندان یا یکى با کسى طرف بوده غرض داشته یک دسته روزنامه چپانده توى جیبش دادگاه‌هاى نظامى این را گرفته‌اند زندانى کرده‌اند البته دادگاه‌ها ممکن است وظیفه‌شان را انجام داده باشند ولى آنها هم بیچاره‌ها گناهى نداشته‌اند و همین طور زندانى شده‌اند و شاید هم حالا نادم باشند و پشیمان باشند، قانون و اصول و تمام وجدانیات حکم مى‌کند که ما این را هر چه زودتر تصویب کنیم این است که تقاضا مى‌کنم آقایان به فوریت این لایحه رأى بدهند.

رئیس - باید رأى گرفته شود به فوریت لایحه عده کافى نیست (لحظه‌اى بعد اکثریت براى رأى حاصل شد) رأى گرفته مى‌شود به فوریت این لایحه آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون دادگسترى فرستاده مى‌شود.

6 - طرح گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه راه سازى.

رئیس - لایحه مربوط به بودجه راه سازى در جلسه قبل مطرح بوده و حالا آقایانى که باید صحبت کنند اسامى‌شان قرائت مى‌شود، آقاى ملک‌مدنى موافقید؟

ملک‌مدنى - بلى‏

رئیس - آقاى معدل موافقید؟

معدل - بلى‏

رئیس - آقاى اسلامى موافقید؟

اسلامى - خیر مخالفم.

رئیس - بفرمایید

اسلامى - بنده همان طور که الساعه با یک لایحه مفید که همین دولت آورده موافقت کردم، با یک لایحه بسیار مضرى که دولت یعنى دولت‌هاى اسبق آورده بودند و این دولت تعقیب مى‌کند مخالفم البته این مخالفت مربوط به کار دولت و وزیر مربوطه‌اش یعنى آقاى امیر همایون نیست بنده عرض کردم این لایحه این طورى که تهیه شده بایستى که بیاید به کمیسیون بودجه به کمیسیون راه، رسیدگى مجددى بشود ضمانت اجرایى داشته باشد که اگر دولت اگر وزارت راه اگر مأمورین مربوطه این 180 میلیون تومان را که الان در بست اجازه‌اش را مى‌خواهند بگیرند براى پنج سال اگر اینها را مصرف نکرد و راه‌ها همین طور ماند، یک متر آسفالت نشد، یک متر راه ساخته نشد، مسئولش کیست، این است که بنده مخالف هستم که این لایحه از بین برود عرض مى‌کنم که این لایحه یک مقدماتى داشت براى تهیه این کار که این مقدمات خیلى بودار بوده است این را بنده عرض کردم در درجه اول نظر این است که به یک شرکت مورد نظرى که بعضی‌ها در آن شرکت دارند واگذار شود که این مصلحت وزارت راه و مخصوصاً این دولت نیست من به یقین به جناب آقاى وزیر راه اینجا اطمینان می‌دهم و این صورت مجلس شاهد خواهد بود که شش ماه دیگر نتیجه تا مطلوب تصویب این لایحه را خواهید فهمید. عرض کردم که با اصل این لایحه بنده مخالف نیستم. براى این که اگر واقعاً این پولى که شما خواستید کفاف راه‌هایى که مى‌خواهند درست کنند بدهد بسیار خوب، اما به یک شرط، به شرط این که ما نمایندگان ملت که این را تصویب مى‌کنیم اطمینان داشته باشیم که این راه‌ها از این وضع بسیار رقت بارى که هست بیرون مى‌آید و یک صورت آبرومندى پیدا می‌کند. اگر شما این اطمینان را بدهید بنده حرفى ندارم ولى شما نمی‌توانید این اطمینان را می‌دهید در جلسات قبل شما آمدید پشت این تریبون گفتید دستگاه خراب است من خودم هم این چیزهایى که آقایان نمایندگان گفتند تصدیق مى‌کنم یکى از چیزهاى که بنده مخالفم با این لایحه آن روز هم اینجا بیان کردم و آقایان نمایندگان باید توجه داشته باشند این است که ما در بست بودجه مملکت را بدون امعان نظر بدون دقت بدون رسیدگى تصویب بکنیم و بدهیم 200 میلیون پول به راه آهن دادند که آقایان اصلاً نمی‌دانند که آنجا چه بساطى هست یک مقدار پول برنامه دادند که اصلاً هیچ مربوط به آقایان نمایندگان نیست و ما در این دخل و خرج آنها هم نظارتى نداریم کمیسیون برنامه هم که نمى‌تواند نظر خود را به آنها به قبولاند. یک مقدار پول هم به لوله کشى داده‌ایم و کنترل نمی‌کنیم، امیدواریم که خوب از آب دربیاید یک قسمتى هم که مال دانشگاه است، الان هم مى‌خواهند اعتبار پنج ساله مى‌خواهند چون بنده این توضیح را می‌دهم مى‌ترسم آقاى وزیر راه تشریف بیاورند اینجا بفرمایند که ما اعتبار تازه‌اى نمى‌خواهیم بگیریم همان اعتبار بودجه سالانه است این را می‌دانم ولى ما بودجه سالیانه شما را در ظرف پنج سال الان تصویب مى‌کنیم که شما آن کار‌ها را بکنید. بنده اطمینان دارم که وزارت راه قادر نیست یک دهم این کارهایى را که در برنامه ذکر شده انجام بدهد. این است که بنده مخالفت مى‌کنم و تقاضا مى‌کنم خود جنابعالى موافقت بکنید این بیاید به کمیسیون بودجه و کمیسیون راه ما قول مى‌دهیم که ظرف یک ماه این کار وضع آبرومندى پیدا کند با یک ترتیبى که خیال نمایندگان راحت شود که حتماً این کار انجام مى‌شود. (نورالدین امامى - از کمیسیون بودجه گذشته) آقاى امامى کمیسیون بودجه یک صورتى تعیین کرده‌اند از راه‌ها که این راه‌ها درست بشودند یک مبلغى هم تعیین کرده‌اند که این مبلغ مصرف این کار‌ها بشود بنده نمى‌گویم کمیسیون بودجه زحمت نکشیده نه خیلى زحمت کشیده اما ذکر نشده کى مسئول است شما ممکن است شش ماه باشید و فردا بروید یک وزیر دیگر بیاید بگوید من نبودم آن یکى کرده، یکى دیگر بگوید آن یکى کرده، بعد پنج سال تمام شده اصلاً معلوم نیست مسئول کیست؟ بنده عرض می‌کنم که این برگردد به کمیسیون مجدداً براى این که یک وقتى بشود یک راه حلى پیدا شود و مطمئن بشویم که حتماً این کارها خواهد شد چون من می‌دانم که این پولى که آقاى وزیر راه تعیین کرده حتماً تصدیق می‌کنند که این پول این راه‌ها را تکافو نمی‌کند می‌کند آقا؟ (وزیر راه - حالا می‌آیم عرض می‌کنم) من اطمینان دارم که این راه‌ها با این پول درست نمی‌شود.

براى چه ما پول بگذاریم؟ شما که اطمینان داریدکه با 180 میلیون تومان نمی‌توانید این راه‌ها را بسازید بنابراین اگر این طور است تمام راه‌هاى ایران را تمام دهات و قصبات، تمام راه‌هاى فرعى را هم بگذارید چون درست نمی‌کنید آقاى فرهودى یک یادداشتى داده‌اند که راجع به تذکرات ایشان در جلسات قبل توضیح عرض کنم که راجع به راه خوزستان چیزى در آنجا ذکر نشده. اما بنده مطلبى را در اینجا بیان کردم آقاى وزیر راه که توجه نفرمودید، بنده شنیدم، یعنى شنیدن نیست حتمى است که چندى قبل، قبل از وزارت جنابعالى، وزارت راه آمد با یک شرکتى به نام شرکت هوختیف قراردادى بست با این که شرکت کامیسا کس امتحان داده بود و سایر شرکت‌ها هم حاضر شده بودند با یک وضع خدعه آمیزى با او قراردادى منعقد کردند که سالى تقریباً دو میلیون تومان به او بدهند که او در کارهاى مقاطعه کارها، در کارهاى راه سازى نظارت بکند، بنده نمی‌دانم اگر واقعاً وزارت راه با این دستگاه عریض و طویل با 5 میلیون تومان اعتبار پرسنلى، یعنى سالى 50 میلیون ریال اعتبار پرسنلى دارد و حقوق مى‌دهد به بازرس به رئیس

+++

اداره و مهندس و چه و چه اگر اینها نمى‌توانند اداره کنند، کنترل کنند پس منحل بشود اصلاً یک وزیر باشد و با شرکت هوختیف کار کند، اگر مى‌توانند اداره کنند این دو میلیون تومان چیست؟ براى دادن به شرکت هوختیف که اینها در کار نظارت بکنند این که آقایان اگر هر کسى بیاید اینجا این موضوع را تکذیب بکند، بنده 6 ماه دیگر اینجا سند می‌ریزم روى دایره و قضیه معلوم می‌شود خواهید دید. الان بنده این عرض را می‌کنم، اینجا ملتفت نمى‌شوید، بعد خواهید دید آقاى ارباب مواظب توضیحات باشید (ارباب - توضیح قانونى می‌دهم) شرکت هوختیف دو نقشه تهیه کرده براى مقاطعه‌کاران یک نقشه‌اى دارد که براى مقاطعه‌کاران مورد نظر او است و تومانى پنج ریال نفع می‌کند و یک نقشه دارد که تومانى 5 ریال مقاطعه‌کار ضرر می‌کند اما مقاطعه‌کاری که مورد نظر جناب شرکت هوختیف مى‌باشد این جور نیست خود بنده شش ماه دیگر نشان جناب آقاى وزیر راه خواهم داد. پس جنابعالى یا وزارت راه را منحل بکنید، خودتان یا شرکت هوختیف کار کند با این قراردادى که با شرکت هوختیف بستید که دو میلیون تومان در سال به آن بدهید این را به هم بزنید یا صریحاً اینجا بفرمایید که به مسئولیت من شرکت هوختیف هیچ کار خلافى نخواهد کرد و این پول‌ها مصرف این کار می‌شود ما هم با جان و دل به شما رأى مى‌دهیم و الّا اگر بفرمایید اینجا مثل حرف‌هاى سایر وزرا که بله من هم تصدیق مى‌کنم اوضاع خیلى خراب است و سازمان هم خیلى بد است ولى چه بکنیم؟ باید با این دستگاه کار کنیم این کار را ما نمى‌خواهیم استدعا می‌کنم که با یک شهامتی که بنده در شما سراغ دارم اینجا بیان بفرمایید یا بفرمایید که وزارت راه قادر نیست که با این دستگاهى که دارد در این راه‌ها نظارت کند:

یا بفرمایید که این پول‌ها مصرف می‌شود و ما اطمینان می‌دهیم که حتماً می‌شود، این طور هشت پهلو صحبت نفرمایید مطلب دیگر راجع به آسفالت راه‌هایی است که در اینجا ذکر شده آسفالت راه‌ها مربوطه به یک تصویب‌نامه‌ای است که بین دوره 14 و 15 گذشت که لیترى یک عباسى بر قیمت بنزین اضافه کردند که این درآمد مجموعش صرف آسفالت جاده‌ها بشود. به طوری که حساب کرده‌اند در آن سه چهار ساله سالى 12 میلیون تومان درآمد بوده. این 12 میلیون تومان اصلاً معلوم نیست کجا آسفالت شده، من از جناب آقاى وزیر راه سؤال می‌کنم که لطفاً بفرمایید اگر چه در زمان وزارت ایشان نبوده با مسئولیتى که فعلاً دارند بفرمایید که این سه چهار سال این دوازده میلیون تومان به کجا رفته؟ اساساً درآمد آسفالت یک سالش را یکى از دولت‌ها داده بود به حقوق کارگرهایی که اعتصاب کرده بودند البته بعد برگشت قانونى از مجلس گذشت که این پول فقط مال آسفالت خیابان‌ها و شهرهاى پایتخت و خارج است (نورالدین امامى - آقاى اسلامى یازده میلیون هم برنامه گرفته پس نمى‌دهد) دو میلیون هم برنامه گرفته پس نمى‌دهد برنامه خیلى چیزها پس نمى‌دهد، عرض کنم این است که باید بیان بفرمایید که این سه چهار سال این پول چه شده؟ بعداً هم این را بدانید که این دوازده میلیون تومان فقط مال آسفالت است بیاید برود توى خزانه گیر بکند الان یک عده آسفالت کارهایى مشغول آسفالت هستند و وزارت راه البته شاید تقصیر نداشته باشد و وزارت دارایى این پول‌ها را گرفته مصرف کارهاى دیگر کرده اینها برخلاف هر اصلى که شما تصور بکنید هست مضافاً به این که بعضى از شهرها را گرفتند زیر و رو کردند گفتند چون خارج شهر را نمى‌توانیم آسفالت کنیم داخل شهر را آسفالت مى‌کنیم یعنى خیابان‌هایى که دو تا جاده را به هم وصل مى‌کند آمدند خیابان‌ها را ریختند به هم گرد و خاک و سنگ و خاشاک و پول هم ندارند به آسفالت کار بدهند و کارها تعطیل شده جمع مى‌شوند پشت در اطاق این باید تذکر داده شود به وزارت دارایى متأسفانه آقاى وزیر دارایى و معاون‌شان اینجا نیستند که بگوییم این پول فقط مال آسفات کاری است و بایستى به مصرف آسفالت کارى برسد بنده مطالب زیادى داشتم که یادداشت داشتم یادم رفته، نمى‌دانستم که امروز مطرح مى‌شود اگر مى‌دانستم این یادداشت‌ها را مى‌آوردم آنچه که به خاطر داشتم این بود ولى مجدداً براى حفظ حیثیت دولت و خود آقاى بوشهرى خواهش مى‌کنم این لایحه را استرداد بکنند و ظرف دو هفته بدهند به کمیسیون یک اطمینان‌هایى به این آقایان داده بشود که این کارها انجام می‌شود بعد بیاید به مجلس بنده نمى‌گویم اصلاً برود پى کارش نه تا یک هفته کمیسیون راه یک هفته کمیسیون بودجه و الا یک صورتى نوشته‌اند که با این پول‌ها یک راه‌هایى درست بشود با این پول‌ها خود شما مى‌دانید و امروز هم بیرون فرمودید که با این پول‌ها این راه‌ها درست نمی‌شود همین طور هم الان تصدیق می‌کنید بنابراین بهتر این است این لایحه برگردد بیاید به کمیسیون‌ها و ما رسیدگى بکنیم و یک چیز حسابى در بیاید که هم ما و هم شما در عذاب نباشیم.

رئیس - آقاى وزیر راه‏

وزیر راه - عرض کنم جناب آقاى اسلامى فرمودند تمام قسمت‌هاى مختلفه پى را که در مد نظرشان بود راجع به این لایحه پنج ساله راه سازى اینجا بیان فرمودند (اسلامى - همه‌اش را نگفتم) امیدوارم که تقریباً همه‌اش باشد راجع به اصل موضوع لایحه که آقا فرمودید که 180 میلیون تومان را از ما اختیار مى‌خواهید بگیرید همچو اختیارى را از آقا نمى‌خواهیم بگیریم وزارت راه هر سال یک بودجه‌اى دارد که همان طور که آقا حالا فرمودید سالى 12 میلیون تومان پول آسفالت چطور شده در کجا مصرف شده؟ درباره بودجه وزارت راه هم در این چند سال همین سؤال را می‌شد بفرمایید براى این که پروگرام معینى نداشت وزارت راه و تمام عایداتى که چه از قسمت خود بودجه وزارت راه و چه از قسمت بودجه عایدات آسفات تمام مصرف مى‌شد بدون آن که یک نقشه معینى داشته باشیم و متأسفانه امروز خود بنده هم باید تصدیق بکنم که راه‌هاى ما هیچ کدامشان آن جورى که بایستى تسطیح شده باشد نشده است و این پول‌ها که براى آسفات عایدات آسفالت بوده مصرف شده در شهرها براى آسفالت همین خیابان‌هایى که دو تا جاده را به همدیگر وصل مى‌کرده‌اند تصدیق مى‌کنم که سه سال سه دوازده میلیون بوده یعنى سالى دوازده میلیون تومان مصرف شده است و شاید بتوانیم بگوییم که در هر شهرى یک خیابان آسفالت شده و شاید یک مقدارى گرد و خاک مردم کم‌تر مى‌خوردند (مکرم - آن هم همه جا نشده جناب آقاى وزیر راه)

در صورتى که اگر این پول در سه سال پیش طبق یک برنامه معینى مصرف می‌کردند همان طور که امروز از مجلس شوراى ملى استدعا مى‌شود که اجازه بفرمایید که طبق یک برنامه معینى به مصرف برسانیم که حداقل در سال هزار کیلومتر آسفالت در این مملکت ایجاد بکنیم همین طور که در جلسات گذشته به عرض آقایان رساندم که اگر ما بخواهیم جاده آسفالت داشته باشیم که حقیقت جاده صحیح باشد بایستى در نظر بگیرند آقایان کیلومترى بین 50 تا 65 هزار تومان خرج خواهد داشت بنده تصدیق مى‌کند که شاید در این لایحه که در کمیسیون بودجه و کمیسیون راه به تصویب رسیده، یک مقدارى در اصل لایحه‌اى که خود دولت تقدیم کرده بود در قسمت آسفالت کارى اضافه شده است ما براى برنامه پنج ساله پنج هزار کیلومتر را در نظر گرفته بودیم در کمیسیون‌هاى مربوطه این طور صلاح دانستند که یک محل‌هایى که مهم‌تر بود در نظر بگیرند و این پنج هزار کیلومتر را کردند 7000 کیلومتر، البته ما با این اعتبارى که در وزارت راه در سال داریم با بودجه‌اى که وزارت راه خواهد داشت هفت هزار کیلومتر را موفق نمى‌شدیم آسفالت بکنیم. مگر این که در آتیه دولت یک عایدات اضافى پیدا بکند و یک اعتبار اضافى به وزارت راه داده شود که ما بتوانیم این هفت هزار کیلومتر را آسفالت بکنیم نمایندگان محترم نبایستى انتظار داشته باشند با این بودجه‌ا‌ى که وزارت راه امروز دارد و با عایداتى که امیدوار است از آسفالت تحصیل بکند موفق بشود که سالى بیش از هزار کیلومتر جاده آسفالته داشته باشد و اما راجع به هوختیف که آقا اظهارنظر فرمودند همان طور که بیان فرمودند این قرارداد در کابینه سابق امضا شده است و اصولاً ما در قسمت راه سازى بایستى عرض کنم که اطلاعات فنى کامل نداریم مخصوصاً در خصوص راه‌هاى آسفالته‌ای که وزارت راه می‌خواهد انجام بدهد عین همین ترتیب را در مورد راه‌آهن داشتیم که اگر به وسیله متخصصین خارجى شروع به ساختمان راه آهن نمى‌شد ما خودمان متخصصینى که امروز داریم و در اثر چند سال کار کردن کامساکس در اینجا ما توانستیم داراى متخصص بشویم که امروز دو راه آهن، یکى راه‌آهن مشهد و دیگرى راه آهن تبریز به دست مهندسین ایرانى ساخته شده و بهترین راه‌ها و پل‌ها و تونل‌هایى که امروز در این دو راه ساخته شده از شاهکار‌هاى مهندسى است ولى در قسمت راه سازى متأسفانه این قسمت در گذشته مورد نظر نبوده به این جهت بنده اصولاً تصور مى‌کنم که در این قراردادى که با کمپانى هوختیف بسته شده ما مى‌توانیم این استفاده را بکنیم که انشاءالله بعد از سه چهار سال داراى یک مهندسین متخصص بشویم. همان طور که در قسمت راه آهن سازى دارا هستیم (امامى‌اهرى - خاصه خرجى شده آقا)

حالا عرض مى‌کنم آقایان محترم مى‌بایستى اجازه بدهند به وزارت راه که پنج هزار کیلومتر در عرض پنج سال براى این مملکت راه‏

آسفالت بکند و بعد وزارت راه را مجاز بدارند که خودش انتخاب بکند که این پنج هزار کیلومتر در پنج سال که بایستى ساخته شود کدام شاهراه‌ها عمده و کدام یک را در ابتدا شروع بکند اگر هم بخواهد هر پنج جاده مهم را شروع بکند و سالى دویست کیلومتر آسفالت کارى بکند در هر حال خودش این اجازه را دارا باشد که این را به طور الاهم فالاهم (پناهى - پنج هزار کیلومتر به تشخیص کیست؟) این پنج هزار کیلومتر پنج شاهراه ایران است که مرکز را به شمال و جنوب و شرق و غرب کشور متصل مى‌کند. البته براى نگاهدارى راه‌هاى موجود وزارت راه سالى 12 میلیون تومان از عایدات خودش را براى نگاهدارى سایر راه‌ها موجود مصرف خواهد کرد که تا بتوانیم جاده‌هاى عمده را آسفالت کنیم البته وقتى که این پنج جاده آسفالت شد آن وقت ما بودجه اضافى خواهیم داشت و خواهیم توانست راه‌هاى جدیدى درست کنیم و براى

+++

راه‌هاى موجود هم مبالغ بیشترى مصرف بکنیم و امیدوارى ما این است که انشاءالله از عایدات نفت بتوانیم براى قسمت راه سازى یک مبلغ متناسبى در نظر بگیریم بلکه این پروگرامی را که پنج ساله تعهد مى‌کنیم بسازیم و بتوانیم به فضل خداوند و با کمک آقایان زودتر انجام بدهیم در یک قسمت دیگر از مطالبى که فرمودند و اظهار نگرانى کردند از شرکت هوختیف این قصاص قبل از جنایت است هوختیف هنوز شروع به کار نکرده است بنده دفاع از هوختیف یا هیچ شرکت ساختمانى نمى‌توانم بکنم ولى یک شرکتى که هنوز نیامده و هنوز هیچ کارى را نکرده و فقط یک قراردادى را با او امضا کرده‌اند بنده نمى‌توانم تعهد بکنم که این شرکت هوختیف آزاد نیست که خودش مناقصه بگذارد و هر راه را به هر کسى که بخواهد واگذر بکند این طور نیست اگر به عرض آقا این طور رسیده صحیح نیست ما یک شوراى فنى مافوق اداره هوختیف داریم از نقطه‌نظر دادن مناقصه‌ها و انتخاب راه‌ها و مقاطعه کارها. هوختیف فقط مسئولیتى که دارد نظارت در آن قراردادى که ما داریم (اسلامى - و نقشه‌بردارى) و نقشه‌برداى عرض کردم در قسمت نقشه‌بردارى آنها مهندسینى دارند در قسمت اول به عرض آقا رساندم که ما در قسمت راه سازى یک نواقصى داریم که آن نواقص بایستى تکمیل بشود هم براى نقشه‌بردارى و هم براى نظارت در راه‌هاى شوسه اما اگر این جواب بنده که امیدوار هستم نظر آقا را تأمین کرده باشد در سایر قسمت‌ها کم کردن یا زیاد کردن یا اصولاً برگرداندن لایحه و کمیسیون‌ها این لایحه‌ای که در دو کمیسیون به تصویب رسیده اگر آقایان اصرار دارند که باز هم لازم است یک مرتبه دیگر به کمیسیون برگردد بنده اصرار ندارم که این برنگردد ولى شما این را می‌دانید ما بایستى تکلیف‌مان روشن باشد که باز هم با این پول‌ها به طوری که فرمودید خاکبازی بکنیم؟ و باز توى شهرها برویم سیصد متر و چهار صد متر آسفالت درست کنیم یا این که این پول‌ها را جمع کنیم و راه سازى بکنیم؟ این تصمیم را آقایان بگیرند.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسید

ملک‌مدنى - بنده عرایضى دارم یک مخالف حرف زده یک نفر موافق هم باید صحبت بکند.

رئیس - دو نفر هم در جلسه پیش صحبت کرده‌اند و این جلسه دوم است.

ملک‌مدنى - بعد از یک مخالف یک موافق هم باید صحبت بکند.

رئیس – من هم می‌دانم ولى آقاى نبوى پیشنهاد کفایت مذاکرات کرده‌اند

ملک‌مدنى - این پیشنهاد مال جلسه پیش بوده آقاى اسلامى هم نمی‌بایستى حرف بزند

رئیس - در جلسه پیش آقاى کشاورزصدر پیشنهاد کفایت مذاکرات داده بود و بعد خودشان پس گرفتند حالا این پیشنهاد کفایت مذاکرات که از طرف آقاى نبوى رسیده اگر تصویب نشده مى‌توانید صحبت بکنید صورت جلسه قبل در این مورد روشن است‏

(پیشنهاد مى‌کنم به کفایت مذاکرات در کلیات رأى گرفته شود نبوى، ناظر‌زاده، امینى) در همین زمینه از آقاى نورالدین امامى هم پیشنهادى رسیده است‏.

ملک‌مدنى - این عادت آقاى نبوى است که هر وقت لایحه‌اى در مجلس مطرح مى‌شود مى‌گویند مذاکرات کافى است و نمى‌گذارند هیچ کارى در این مجلس بحث بشود در این لایحه به این مهمى هنوز چهار نفر حرف نزده‌اند

رئیس - آقاى نبوى‏

نبوى - اگر نوبت صحبت به بعضى از آقایان نرسیده این را تقصیر بنده نباید بدانند.

ملک‌مدنى - تقصیر آقا این است که نمی‌گذارید صحبت بکنند هنوز هیچ کس حرف نزده در این لایحه‏

نبوى - قبلاً یک جلسه مجلس صرف این کار شد یک لایحه که نباید چند جلسه صحبت بشود بنده خودم همه آقایان می‌دانند که کم‌تر از همه در مجلس صحبت مى‌کنم و هیچ شهوت صحبت ندارم کسى مخالف نیست که شما صحبت بکنید شما این اعتراض را به بنده کردید بیایید ده دفعه صحبت بکنید کسى مخالف نیست شما بیایید دویست دفعه صحبت کنید بنده گوشم دائم حاضر است عرض کنم علت این که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات دادم بر خلاف آن که همکار محترم بنده آقاى اسلامى فرمودند به عقیده بنده این لایحه از بهترین لوایح است و ما باید سعى کنیم که بگذرد و قطع دارم که جناب آقاى ملک‌مدنى هم با بنده موافقند و اگر مى‌خواستند صحبت بکنند منظورشان این بود که به عنوان موافق صحبت بکنند و البته به عنوان مخالفت با پشنهاد کفایت مذاکرات هم ایشان مى‌توانند صحبت کنند ما تجربه را در کارها باید در نظر بگیریم خود این که راه‌ها خراب است این است که وزارت راه مى‌ساخته و تا حالا عملى نشده و ما یک فرسخ راه صحیح و حسابى نداریم و این دلیل است که ما این رویه را باید عوض کنیم راه‌آهن‌ها همان طوری که جناب آقاى وزیر راه فرمودند از این طریق ساخته شده در تمام دنیا مؤسساتى هست که مجهزند با تمام وسایل فنى و راه‌هایى مى‌سازند و عماراتى مى‌سازند دولى که از ما خیلى جلوترند و بیشترند آنها رویه‌شان براى راه سازى و سایر اصلاحات همین است باید ما سعى بکنیم که این لایحه تصویب بشود جناب آقاى ملک‌مدنى هم حتماً موافقت خواهند فرمود دو جلسه هم هست که روى این لایحه صحبت شده شور دوم هم هست در کمیسیون راه هم تصویب شده در کمیسیون بودجه هم خود جناب آقاى ملک‌مدنى تشریف داشتند و اگر ما این را به کمیسیون ارجاع کنیم شاید اصلاً تصویب نشود اگر اشکالى درباره این لایحه به نظرشان برسد اشکال وقتى مطرح خواهد شد که مذاکره در کلیات تمام بشود و پیشنهادات شروع بشود و هر نقصى هم که در لایحه مى‌بینید می‌توانید به صورت پیشنهاد تقدیم بکنید که بر طرف بشود و با وجود این اگر واقعاً مطالب مهم و ضرورى دارند و مى‌خواهند به عرض مجلس برسانند بنده مخالفتى ندارم.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - عرض کنم بنده جزو موافقین اسم نویسى کرده‌ام مطالبى جناب آقاى وزیر راه فرمودند بنده خودم در کمیسیون بودجه سابق بودم در این کمیسیون فعلى هم هستم لازم بود که اینجا توضیح داده شود به قول آقاى اسلامى یک موضوع مهم اساسى است که خود آقا هم اشاره بهش فرمودید راه سازى در دنیا یکى از عوامل مؤثر و به اصطلاح حیاتى اقتصادى است این که درش تردید نیست این یک چیز بسیار واضحى است و بدبختانه کشور ما از قدم‌هاى حساسى که براى کارها باید بردارد و متأسفانه بر نداشته یکى هم همین راه نداشتن است راه خاکى آن هم یک همچو راه مفتضحى که جز این که یک مشت پول را مأمورین ببرند و بخورند و زیر و رو بکنند نتیجه و ثمرى ندارد این صحیح نیست بنده هم با اصل این موضوع موافقم نظر جنابعالى هم صحیح است و مخالفتى هم با اصل موضوع ندارم و بایستى که با یک برنامه 5 ساله راه سازى داشته باشیم که وزارت راه تکلیفش روشن باشد و این کار را انجام دهد ولى یک مطلبى را که جنابعالى فرمودید که بنده اجازه خواستم صحبت کنم آن مسأله این شرکت هوختیف بود که اینجا فرمودید مقایسه با کامپساکس کردید در موقعی که ما راه‌آهن خواستیم درست بکنیم بیست و شش سال پیش بود که در آن موقع، مهندس و این همه متخصص نداشتیم آن روز اگر کامپساکس به ودجود آمد بفرمایش خودتان براى این بود که متخصص نداشتیم امروز دیگر احتیاج به مؤسسه کامپساکس نداریم الان دو رشته راه آهن مشهد و آذربایجان را با متخصصین خودمان مى‌خواهند درست کنند این تصویب‌نامه‌ای که در دولت پیش صادر شده و این اقدامى که شده آنچه که ما تاکنون اطلاع داریم یک عمل سر راست و حساب ساده‌اى نبوده یک اشخاصى آمده‌اند براى سوء استفاده، بنده اینجا صریح عرض مى‌کنم این شرکت هوختیف را به وجود آورده‌اند همین طورى که آقاى اسلامى فرمودند تا بتوانند تمام مناقصه‌ها را ببرند و یک اشخاص و شرکت‌هاى معینى استفاده‌هاى بزرگى بکنند مثل این که تا حالا کرده‌اند اگر وزارت راه با این بودجه عریض و طویل با این همه اعضا و مهندسین که دارند بتوانند سالى هزار کیلومتر راه را به فرمایش خودتان به مناقصه بگذارد و آنها را آسفالت کند و یا نظارت کند اصلاً ثمر این دستگاهى که درست کرده‌اید چیست؟: این عمل را من به کلى مخالفم که سالى دو میلیون تومان بدهیم به یک شرکتى نقشه تهیه کند و نظارت کند همین کار را با دستگاه خودتان با وزارت راه خودتان بکنید دیگر شرکت هوختیف لازم نیس این کار عمل دولت سابق در ایجاد این شرکت به نظر بنده ناصحیح بود و روى سوء نیت بود دوم این که اگر هم مى‌خواهند یک همچو عملى بکنند باید اجازه از مجلس و کمیسیون بودجه بگیرند یعنى در بودجه وزارت راه این مبلغ را بنویسید بیاورند اگر کمیسیون بودجه تصویب کرد آن وقت باید شما این عمل را بکنید (نبوى - هر سال باید در بودجه نوشته شود) هر سال باید در بودجه باشد این طور نیست آقاى نبوى؟ چون هر سال باید کمیسیون بودجه و مجلس رسیدگى کند به چه قسم است این تصویب‌نامه مجوز نیست که شرکت هوختیف بخواهد الان خودش را مهیا کند و تازه اگر این لایحه هم گذشت به آن شرکت نمیتوانید مراجعه کنید باید لایحه‌اش را بیاورند به کمیسیون بودجه و اگر کمیسیون بودجه موافقت کرد که شرکت هوختیف مى‌تواند در این راه سازى 1330 را عرض می‌کنم نظارت کند و نقشه و برنامه و پروگرامش را تعیین کند آن وقت می‌تواندى و الّا سالى دو میلیون تومان از بابت راه سازى و آسفالت نمی‌تواند به یک شرکتى بدون اطلاع مجلس بدهند بنده خواستم عرض کنم عمل تصوب‌نامه آن دولت غلط بود و مجوز قانونى ندارد بعد هم ملاک عمل نیست اینها توضیحات بنده است و الّا خود جنابعالى که مى‌دانید بنده به جنابعالى نهایت اعتماد را دارم و هر على را که زیر نظر حضرتعالى بشود بنده اطمینان دارم ولى باید یک قدرى جلوى این حیف و میل‌ها را بگیرید از دولت فعلى که انتظاراتى مردم ازش دارند این است که جلو دزدی‌ها

+++

و حیف میل‌هایى که سابق می‌کردند بگیرد و اگر همان وضع و همان روش باشد که فرقى بین این دولت و دولت سابق نیست و بنده یقین دارم که شما خودتان هم که وزیر راه هستید شما که وزیر این کار هستید از سابقه امر اطلاع دارید که سوء استفاده می‌کردند همه مى‌دادند غیر از این است آقایان بنده صد هزار تومان اعتبار براى راه بین ملایر و اراک که بسیار با زحمت حواله کردیم این صد هزار تومان را وقتى تحقیق کردیم ده هزار تومانش مصرف شده بود و 90 هزار تومانش را خورده بودند عرض کنم مأمورین شما سوء استفاده کردند استفاده مأمورین دولتى دو قمست است یکى اعتبارات ساختمانى است یکى هم اعتبار راه سازى (فرهودى - یکى هم سازمان برنامه) سازمان برنامه که هیچ بنده خواستم این توضیحات را عرض کنم که جنابعالى خودتان را مهیا کنید جلو این مسائل را بگیرید و الا بنده با اصل برنامه پنج ساله مخالف نیستم و موافقت هم دارم.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده کثیرى برخاستند) تصویب شد.

7 - تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر فرهنگ.

رئیس - آقاى وزیر فرهنگ لایحه دارند.

وزیر فرهنگ - بنده عرض مفصلى ندارم دو لایحه است راجع به برقرارى مستمرى براى بعضى از کارمندان فرهنگ است یکى از اینها مربوط به خانواده مرحوم کمال‌الملک است دیگرى هم راجع به یکى از دبیران است آقاى وجیه‌الله مجذوب که در سن جوانى فوت کرده و ورثه‌اش بلا تکلیف هستند تقدیم می‌شود.

8 - بقیه مذاکره گزارش کمیسیون راه راجع به برنامه پنج ساله راه سازى.

رئیس - پیشنهاد قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌کنم تکمیل ساختمان حیاتى راه ایران چاه بهار در برنامه راه سازی ایران مقدم اجرا شود - مهدى ارباب‏

رئیس - آقاى مهدى ارباب‏

مهدى ارباب - در بدو نظر شاید این پیشنهاد بنده مورد تعجب بعضى واقع شود براى این که هر یکى از نمایندگان بتوانند پیشنهاد بکند که ساختن حوزه انتخاباتى خودشان مقدم باشد اما فرقى هست بین آن پیشنهادات و پیشنهادى که بنده تقدیم کردم اگر آقایان هم صحبت‌هاى بین‌الاثنین را یک خورده کنار بگذارند این صحبت‌هاى بین‌الاثنین نمى‌گذارد که بفهمند اصلاً بنده چه عرض می‌کنم در سال گذشته در بودجه راه سازى کشور حتى یک ریال براى ساختن راه‌هاى بلوچستان پیش‌بینى نکردند و در بودجه هم نگذاشتند و سهمى هم به بلوچستان از لحاظ راه سازى ندادند وقتى بنده به کمیسیون بودجه مراجعه کردم گفتند سازمان برنامه خواهد داد سازمان برنامه هم که جزو غلط مشهورى است در این کشور (فرهودى - دستگاه نفله پول است) (ثقه‌الاسلامی - متأسفانه یک ریال پول هم ندارد) به اصطلاح عامیانه بلوچستان همیشه بین دو پلاس روى زمین ماده حالا هم که این لایحه تهیه شده باز مى‌بینم نوبتى به بلوچستان نخواهد رسید این بود که بنده پیشنهاد کردم که تکمیل ساختمان راه چاه‌بهار که یکى از حیاتى‌ترین راه‌ها ایران است مقدم قرار بگیرد حالا اگر شخص جناب آقاى وزیر راه شخصاً تعهد مى‌فرمایند و قول می‌دهند که نگذارند اقلاً به تأخیر بیفتد و باز راه‌هاى غیر ضرورى مقدم بر راه چاه‌بهار قرار بگیرد بنده ممکن است پیشنهادم را پس بگیرم اما نکته دیگرى را هم مى‌خواستم عرض کنم و آن این است صورتى را که در این لایحه بنده می‌بینم اینجا خیلى خاصه خرجى به عمل آمده یعنى یک راه‌هایى است که در مرحله اول اهمیت به سزایى ندارد در مرحله اول قرار گرفته و یک راه‌هایى که در مرحله اول راه حیاتى و اقتصادى کشور است در مرحله آخر قرار گرفته مخصوصاً تمنا مى‌کنم در این قسمت هم تجدیدنظر بفرمایید آقاى وزیر راه حالا اگر جنابعالى در اینجا با قد رعناى خودتان پا می‌شوید و تعهد می‌فرمایید بنده پس می‌گیرم و الا رأى بگیرند.

رئیس - آقاى وزیر راه‏

وزیر راه - این نمراتى را که روى جاده‌هاى مختلف گذاشته شده از نمره یک تا 44، اینها تمام نمراتى است که راه‌هاى ایران را ذکر کرده‌ایم به قید نمره و هیچ دلیل بر این نیست که نمره 17 زودتر از نمره یک شروع نشود این تشخیص بسته به پولى است که وزارت راه در اختیار خواهد داشت علاوه بر قسمتى که براى آسفالت گذاشته مى‌شود این قسمت چون برنامه پنج ساله است (ارباب - سابقه وزارت راه ما را نگران کرده است تقبل بفرمایید تا بنده پس بگریم) اجازه بفرمایید آقاى ارباب هیچ راهى را ما بدون این که با کمیسیون راه مجلس صحبت نکنیم نخواهیم ساخت‏.

و البته جز در قسمت آسفالت که عرض کردم که این پنج راه شاهراه ایران است که باید در ظرف پنج سال ساخته شود بقیه راه‌هاى شوسه با نظر و موافقت آقایان جلوتر و عقب‌تر وزارت راه شروع خواهد کرد و امیدوار هستم که همین طور که فرمودید چون راهى را که تذکر فرمودید یکى از راهه‌اى مهمى است که باید حتماً حق تقدم داشته باشد در موقع خودش یقین دارم که وزارت راه نظر آقاى ارباب را تأمین خواهد کرد.

ارباب - بسیار خوب بنده پس گرفتم،

رئیس - پیشنهاد دیگرى خوانده می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد مى‌نمایم در قسمت تبصره 2 این لایحه راه تهران به قزوین از طریق علیشاه عوض اشتهارد و زهرا که راه مهمى مى‌باشد و فعلاً نیمه تمام است ضمیمه تبصره 2 قرار گیرد

کهبد

نورالدین امامى - اینها تمام پیشنهاد خرج است‏

رئیس - این یک لایحه‌ای است که راه‌هاى معینى را وزارت راه معین کرده حالا بیست و هشت فقره پیشنهاد خرج است و گمان نمى‌کنم که عملى بشود حالا بیست و هشت فقره پیشنهاد خرج است و گمان نمى‌کنم که عملى بشود حالا آقاى کهبد بفرمایید توضیح بدهید.

کهبد - این پیشنهادى که بنده کردم یک راه نیمه تمامى است که الان مشغولش هستند و یکى از راه‌هاى مهم کشور است و از راه‌هاى سابق شاه عباس بوده و شاید جمعیت زیادى در اطراف این راه مسکن دارند یعنى در حدود 1500 یاد و هزار پارچه آبادى از این راه استفاده مى‌کنند و قسمت اعظم و خواربار و کالایى که از اشهار مى‌آید اگر این راه تمام بشود قطعاً در هزینه زندگى تأثیر بسزایى خواهد داشت جناب آقاى وزیر راه مستحضر هستند و ایشان هم دستور داده‌اند الان یک مقدار زیادى عمله در آنجا مشغول کار است بنده می‌خواستم استدعا کنم که این راه چون یکى از راه‌هاى مهم کشور است در موقعى که آسفالت منظور بکنید جناب آقاى وزیر راه تمنا می‌کنیم این پیشنهاد بنده را قبول بفرمایند و این هم خرج نیست براى این که اساساً خود این لایحه خرج است ما چیز فوق‌العاده‌اى نگفتیم گفتیم که این هم جزو راه‌هایى که ضرورى است مورد توجه قرار بگیرد و مى‌خواستم استدعا کنم جنابعالى هم یا پیشنهاد را قبول بفرمایید یا توضیحى بفرمایید که بنده قانع بشوم.

رئیس - آقاى وزیر راه‏

وزیر راه - بنده تصور می‌کنم که به قدر کافى و به طور روشن خاطر آقایان را متوجه ساختم که ما در قسمت آسفالت کارى پنچ شاهراه مملکت را باید شروع کنیم حالا این شاهراه‌ها از کدام مناطق باید عبور بکند این موضوع البته با نظر آقایان به بهترین طرق از محل‌هایى که بیشتر مورد استفاده مملکت باشد عبور خواهد کرد اجازه بفرمایید که این پیشنهادات در کمیسیونى که بعداً تشکیل خواهد شد براى این کار آنجا مطرح شود و الّا بنده حالا نمی‌توانم به آقا عرض کنم که از آنجا خواهد گذشت یا نه به این موضوع در موقعى که این شاهراه‌ها ساخته شود متوجه خواهیم شد و امیدوارم که نظر آقا تأمین شود.

کهبد - با توضیحاتى که جناب آقاى وزیر راه دادند که تشریف مى‌آوردند در کمیسیون راه و آنجا مورد توجه قرار می‌گیرد بنده پس مى‌گیرم.‏

رئیس - پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌کنم لایحه مورد بحث به کمیسیون بودجه و راه ارجاع و پس از 15 روز امعان نظر مجدداً به مجلس تقدیم شود عباس اسلامى (صحیح است)

نبوى - مخالفم.

رئیس - آقاى اسلامى.

اسلامى - الان آقاى وزیر راه 38 تا پیشنهاد اینجا است هر نماینده‌اى حق دارد براى حوزه انتخابیه‌اش پیشنهاد بکند هیچ کس هم نمی‌تواند جلوش را بگیرد براى این که وقتى در بودجه پیشنهاد نکند و وقتى در راه‌سازى پیشنهاد نکند پس اصلاً چرا مى‌آید اینجا کارش چیست؟ و این است که اگر این پیشنهادات مطرح شود و آقایان توضیح بدهند و موافق و مخالف صحبت کند و مخبر توضیح بدهد و دانه دانه آقا جواب بدهید 18 روز طول مى‌کشد بنده اول اینجا عرض کردم که موافقت بفرمایید این برود به کمیسیون راه در ظرف 15 روز تجدیدنظر بکنند و بعد بیاید براى آن که در آنجا هر نماینده‌اى نسبت به حوزه انتخابیه‌اش حرفى دارد تشریف مى‌آورد نظریه‌اش را مى‌دهد و یک چیز جامع‌الاطرافى تهیه می‌شود آقاى وزیر راه برى رفع نگرانى آقا بنده پیشنهاد کردم که ظرف 15 روز برگردد که جنابعالى خیالتان راحت باشد شما موافقت بفرمایید براى این که الان بنده این پیشنهاد را مسترد نخواهم کرد و عده هم براى رأى کافى نیست که رأى بدهند ممکن است تصویب بشود خود جنابعالى این کار را بکنید فداکارى بکنید.

رئیس - مطابق آیین‌نامه لوایحى که مطرح است مخبر یا دولت و یا نمایندگان مى‌توانند تقاضا بکنند که به کمیسیون برود و این پیشنهاد هم همین طور است آقاى امامى مخالفید؟ بفرمایید.

نورالدین امامى - عرض کنم که آقاى اسلامى توجه بفرمایید که

+++

بدبختانه خوى چون مثل من وکیل بی‌عرضه‌اى دارد من تاکنون یک وجب از راه‌هاى خوى را نتوانسته‌ام آسفالت کنم یا بدبختانه چون وزیر راه همیشه رفیق من بود و او هم مثل من بود نتوانسته به رفیقش کمک بکند ولى فرمایشات آقا هیچ کدام دلیل نمی‌شود که ما بر خلاف مقررات و تشریفات مجلس شوراى ملى عملى انجام بدهیم (اسلامى - چه مخالف مقرراتى مطابق پیشنهاد بنده شده) بنده که وسط فرمایش شما عرضى نکردم شما هم به عرایض بنده توجه بفرمایید بعد حاکم بین بنده و جنابعالى رأى نمایندگان محترم مجلس است (احسنت) این که فرمودید به کمیسیون برود چون 38 فقره پیشنهاد شده و اگر خوانده بشود چند روز وقت مجلس شوراى ملى را می‌گیرد و این که دلیل نمی‌شود اگر به کمیسیون هم برود و برگردد ممکن است وکیل صرف‌نظر نکند و باز هم پیشنهاد بدهد این یکى، در ثانى در این آیین‌نامه براى بنده و جنابعالى تکلیفى تعیین کرده‌اند این دولت یک قانونى آورده رفته در کمیسیون‌هاى بودجه و راه طرح شده و راه‌ها و شاهراهاى مورد نظر را در نظر گرفته‌اند به ترتیب‌القدم فالاقدم این طور نیست که عده‌اى براى حوزه انتخابیه‌شان دست و پا بکند (فرهودى - فرمودند راه‌هاى مورد نظر) آقاى فرهودى، آقاى وزیر راه یک روزى اینجا فرمودند بدبختانه من خودم اهل جنوب هستم نمى‌خواهم بگویم که نصف بودجه وزارت راه در جنوب و مخصوصاً حوزه انتخابیه آقا مصرف شده و صد یک بودجه خوزستان اگر در آذربایجان رفته بود الان آذربایجان رشک برین بود یک ماه پیش از این صد میلیون تومان تصویب کردیم براى راه‌هاى جنوب (فرهودى - یک دینار آنجا خرج نشده ممکن است به اشخاص داده شده باشد) آقا ساکت باش، آقاى رئیس ساکت‌شان بکنید آقا که نمى‌گذارند ما حرف بزنیم این است من صد درصد مخالفم و این که آقاى وزیر راه فرمودند این راه‌ها مقصود شاهراه‌ها است و پنج خط است که شهر بنده چه باشد چه نباشد مهمش راه‌هاى اقتصادى کشور است که باید کشور متصل بشود البته بعد از این قسمت راه‌هاى دیگر الاقدام و فالاقدم در نظر گرفته خواهد شد تصویب خواهد شد این است که استدعا می‌کنم آقا هم از پیشنهادشان صرف‌نظر بفرمایند و اگر هم صرف‌نظر نمى‌فرمایند قضاوتش با نمایندگان محترم است.‏

9 - ختم جلسه به عنوان تنفس.

رئیس - بر طبق ماده 125 مخبر و وزیر و معاون مى‌توانند تقاضا کنند که لایحه به کمیسیون برگردد و همین طور مجلس مى‌تواند رأى بدهد بنابراین با این پیشنهاد باید رأى گرفته شود آقایان اگر موافق هستند ده دقیقه تنفس داده شود.

(مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر به عنوان تنفس ختم و دیگر تشکیل نشد)

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294681!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)