کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 157 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 18 اردیبهشت ماه 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تعیین تکلیف پرداخت حقوق چند روزه آقاى نوبخت

3- مذاکره راجع به استیضاع و قرائت ورقه استیضاحیه

4- بقیه شور لایحه آبیارى از ماده 4

5- معرفى آقاى دکتر اقبال به معاونت وزارت بهدارى و تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر بهدارى

6- تعیین روز استیضاح از طرف آقاى نخست وزیر

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 157

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 18 اردیبهشت ماه 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- تعیین تکلیف پرداخت حقوق چند روزه آقاى نوبخت

3- مذاکره راجع به استیضاع و قرائت ورقه استیضاحیه

4- بقیه شور لایحه آبیارى از ماده 4

5- معرفى آقاى دکتر اقبال به معاونت وزارت بهدارى و تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر بهدارى

6- تعیین روز استیضاح از طرف آقاى نخست وزیر

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

(مجلس دو ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز پنجشنبه 15 اردیبهشت ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غاییبن با اجازه- آقایان: ملک‌زاده آملی، فاطمی

غایبین بی‌اجازه- آقایان: دکتر سمیعی، تولیت، مخبر فرهمند، ذوالقدر، موقر، اورنگ، گودرزنیا، مشیردوانی، شجاع، اکبر، عطاالله پالیزی، مهذب، جلایی، مؤید قوامی، نمازی، دبستانی، خسروشاهی، صادق وزیری، شباهنگ، دکتر نفیسی، آزادی، مسعودی، مستشار، دشتی، کامل ماکو، معدل، نصرتیان، همراز، بوداغیان، دکتر لقمان

دیرآمده بی‌اجازه- آقای نقابت

1- تصویب صورت مجلس

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2- تعیین تکلیف پرداخت حقوق چند روزه آقاى نوبخت

رئیس- آقاى فریدونى

فریدونى- در جلسه گذشته برحسب پیشنهاد و توضیحات آقاى مؤید احمدى نسبت به آقاى نوبخت رأى گرفته شد که منع حضور ایشان را از مجلس برطرف شد و از طرف مقام ریاست به کارپردازى مجلس ابلاغ شد در آنجا مقرر شده است مطابق ماده 130 آیین‌نامه و در نظامنامه در ماده 130 قرار است که نصف حقوق ایشان هم کسر شود خواستم در این قسمت هم خود مجلس قرار لازم بدهند.

نراقى- آن قسمت هم لغو شده.

رئیس- آقاى طوسى

+++

طوسى- به طورى که ملاحظه فرمودید و در صورت مجلس هم خوانده شد آقاى مؤید احمدى پیشنهاد فرمودند موضوع اجراى مفاد ماده 129 نظامنامه نسبت به آقاى نوبخت ملغى گردد چون معارضى نداشت نسبت به پیشنهاد ایشان رأى گرفته و تصویب شد. بنابراین اثر آن ماده از اول الى آخر ملغى است (صحیح است) بنابراین امر بفرمایید ایشان تشریف بیاورند و هیچ مانعى نخواهد داشت.

رئیس- حقوق ایشان هم به همین جهت داده خواهد شد.

جمعى از نمایندگان- دستور

3- مذاکره راجع به موضوع استیضاح و قرائت ورقه استیضاحیه

طباطبایى- اجازه می‌فرمایید بنده یک اخطار نظامنامه دارم عرض کنم.

رئیس- اخطار نظامنامه‌ای دارید؟ بفرمایید ماده‌اش را بخوانید.

طباطبایى- عرض کنم بنده طبق ماده 44 نظامنامه اخطار دارم. ماده 44 نظامنامه

هر نماینده‌ای که از وزیرى می‌خواهد استیضاحى نماید باید تقاضاى خود را کتباً به رئیس داده و موضوع استیضاع را در ضمن معین نماید. رئیس آن را در مجلس قرائت می‌کند و مجلس باید آن تقاضا را قبول نموده و پس از آن که از اظهارات وزیر یا وزرا در باب تعیین روزى که استیضاح باید به عمل آید مستحضر شد بدون مباحثه در اصل موضوع قرار روز استیضاح را بدهد. استیضاحاتى که در باب امور سیاسى داخلى مملکت است نباید بیش از یک ماه به عهده تعویق بماند.

رئیس- البته موقعى که رئیس مصلحت بداند پیشنهاد شما خوانده می‌شود و مجلس هم البته اگر صلاح دانست اقدام خواهد شد.

دکتر طاهرى- چرا نمی‌خوانند؟

نبیل سمیعى- مصلحت نیست.

رئیس- ماده چهار لایحه آبیارى مطرح است‏...

عده‌ای از نمایندگان- استیضاح را بخوانید.

دکتر ملک‌زاده- ایشان ماده نظامنامه را خواندند و تذکر دادند مطابق این ماده باید استیضاح خوانده شود.

وزیر کشاورزى- بخوانید آقا چه مانعى دارد؟

رئیس- خوانده می‌شود.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

اخیراً تصویب‌نامه‌ای از طرف دولت فعلى مبنى بر تفسیر و تشریح ماده 8 قانون حکومت نظامى مورخه 27 سرطان 1329 صادر و به موجب آن اختیاراتى به وزارت جنگ داده‌اند. و نیز برخلاف ماده دوم قانون محدودیت وزرا و معاونین و رؤساى دوایر دولتى در موقع انتخابات و نمایندگان مجلس در دوره تقنینیه مصوب 22 بهمن 306 از طرف دولت اقدام به انتخاب دو نفر وزیر از نمایندگان مجلس گردد چون تصویب‌نامه ای مزبور و به طور کلى اقدامات اخیر دولت مخالف مقررات قانون و مخصوصاً ناقص اصل 21 قانون اساسى می‌باشد به این وسیله دولت را استیضاح و منتظر است مراتب به رئیس دولت ابلاغ و موقع آن را طبق مقررات تعیین فرمایند.

8 اردیبهشت/ 22 محمد طباطبایى‏

رئیس- این استیضاح آقاى طباطبایى مورد قبول مجلس هست یا نه؟

بعضى از نمایندگان- مجلس نمی‌تواند قبول نکند!

وزیر کشاورزى- طبق نظامنامه مجلس استیضاح در هر موقع براى آقایان نمایندگان آزاد است و مجلس باید قبول کند حالا که خوانده شد و ابلاغ فرمودید دولت هم براى جواب حاضر می‌شود.

رئیس- باید رأى گرفته شود اگر مجلس قبول کرد ابلاغ می‌شود.

جمعى از نمایندگان (با همهمه)- خیر این طور نیست مجلس باید قبول کند.

دکتر ملک‌زاده- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- صبر کنید نوبت شما می‌رسد.

دکتر ملک‌زاده- بنده در همین موضوع اخطار نظامنامه‌ای دارم. این که نباید به رأى مجلس مراجعه شود رأى نمی‌گیرند

+++

براى این فلسفه است که چون عرفاً اقلیت استیضاح می‌کند و اگر به رأى مجلس مراجعه شود هیچ وقت لباس عمل نمی‌پوشد و اکثریت رأى نمی‌دهد این است که بر طبق اصول وقتى یک استیضاحى شد آن استیضاح را مجلس قبول شده تلقى می‌کند و دولت باید براى جواب حاضر شود. (صحیح است)

رئیس- اینجا می‌گوید رئیس آن را در مجلس قرائت می‌کند و مجلس باید آن تقاضا را قبول نموده‏...

جمعى از نمایندگان- باید یعنى حتماً همین باید الزام و تکلیف است.

رئیس- به دولت ابلاغ می‌شود که براى جواب حاضر شوند.

4- بقیه شور لایحه آبیارى از ماده 4

رئیس- لایحه آبیارى از ماده 4 مطرح است. ماده 4 خوانده می‌شود.

انوار- این ماده خوانده شد و مذاکرات هم شد ماده بعد را بخوانید.

رئیس- به ماده 4 رأى گرفته نشد.

وزیر کشاورزى- مذاکرات این ماده تمام شد اصلاحى هم شد اصلاحش را هم بنده قبول کردم.‏

رئیس- پیشنهادات تمام نشده باید بقیه پیشنهادات هم مطرح شود.

پیشنهاد آقاى دهستانى

اصلاح ماده 4 را به قرار زیر پیشنهاد می‌کنم.

ماده 4- بنگاه مستقل آبیارى موظف است ساختمان‌هاى آبیارى و زه‌کشى که نقشه‌هاى آنها حاضر شده یا ساىر عملیات آبیارى که در مدت ده سال بررسى آنها تکمیل و اجراى آنها لازم شمرده شود به خصوص در نقاطى که قبلاً عملیات شروع و از تأخیر آن مخارج مقدماتى از بین می‌رود رعایت تقدم را نموده و به ترتیب الاهم فالاهم عملى نماید الى آخر.

رئیس- آقاى دهستانى

دهستانى- به طورى که آقایان مستحضرند در بعضى نقاط عملیات مقدماتى شروع شده و یک مخارج هنگفتى هم دولت کرده است پیشنهاد بنده با اصل ماده فرقى ندارد نهایت در نظر گرفته شده است که طورى عمل کنند که آن مخارجى که قبلاً شده است از بین نرود و تقاضا دارم آقاى وزیر کشاورزى هم قبول بفرمایند.

وزیر کشاورزى- بدیهى است اگر دولت در یک مواردى مخارجى کرده باشد از آن مخارج که صرف‌نظر نمی‌کند ولى به طور کلى بنده نمی‌توانم این پیشنهاد را قبول کنم و موافقت کنم که یک همچو الزامى براى دولت و بنگاه کل آبیارى باشد براى این که ممکن است در یک مواردى یک مخارجى شده باشد که از نظر رعایت تقدم آن مصلحت نباشد و بنابراین نمی‌توان با این پیشنهاد موافقت کرد و به نظر بنده این الزام مورد ندارد.

دهستانى- اجازه می‌فرمایید؟ با بیاناتى که آقاى وزیر وزیر کشاورزى فرمودند نظر بنده تأمین است البته دولت هم حاضر نخواهد بود که محلى که مخارج هنگفتى شده باشد آن مخارج از بین رود و رعایت خواهند کرد بنابراین پیشنهاد خودم را مسترد می‌کنم.

طباطبایى- آقا این پیشنهاد صحیحى است پیشنهاد آقاى دهستانى را بنده قبول می‌کنم. اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- بفرمایید.

طباطبایى- عرض کنم مأمورین کشاورزى و مهندسین سابقاً از طرف دولت رفته‌اند در بعضى جاها و یک مخارجى شده است و یک عملیات مقدماتى هم در آنجاها شده است حالا آنجاها را بلاتکلیف گذاشته‌اند این پیشنهاد خیلى خوبى بود موضوع ندارد که یک جاهایى را که رفته‌اید و مخارجى کرده‌اند آنجاها را بلاتکلیف بگذارند و جاهاى دیگر را شروع کنند و نظر دولت این طور نشان مى‌دهد که مى‌خواهند بروند کارهاى تازه‌ای را شروع کنند آن وقت باز بعد از شش ماه یک سال یک حوادثى پیش مى‌آید که از آنجاها هم صرف‌نظر می‌کنند این مطلب باید اصل عمل این بنگاه باشد که جاهایى را که مقدماتش را شروع کرده‌اند و عملیاتى درش شده است آنجا را به ترتیب الاهم فالاهم انجام دهند بعد کارهاى دیگر

+++

را شروع کنند و بنده نمی‌دانم عیب این پیشنهاد چه بود و جوابى را که دادند قانع کننده نبود.

وزیر کشاورزى- بنده عرض کردم در قسمت کارهایى که نیمه تمام است و مخارجى شده است و از نظر فنى هم مفید است آنها را البته در درجه اول باید مقدم قرار داد ولى اگر چنانچه سابقاً یک مخارجى در بعضى جاها شده است و تعقیب آن عملیات به نظر متخصصین مفید نیست به نظر بنده تعقیب آن جز پول بیشترى را خرج کردن و نتیجه کافى نگرفتن نتیجه دیگرى نخواهد داشت و به اصطلاح معروف که ضرر را هر جایش را بگیرى نفع است اگر واقعاً یک عملیاتى صحیح نبوده و سطحى بوده اگر بخواهیم آنها را تعقیب کنیم و مقدم بداریم به آن منظورى که داریم موفق نمی‌شویم این است که الزاماً باید از آن کار منصرف شویم.‏

طباطبایى- قبول نمی‌کنند مجلس هم که رأى نمی‌دهد استرداد می‌کنم.

رئیس- این لایحه‌ای که مطرح است هم به پیشنهادات هم به مواد باید رأى گرفته شود هر ساعت اگر بخواهیم مدتى معطل شویم که آقایان یک نفر دو نفر بیایند که عده کافى شود انصاف نیست. بنده امروز برخلاف فرمایش آقاى ثقه‌الاسلامى بیش از یک ساعت منتظر شدم تا اکثریت حاصل شد حالا هم که باز محتاج رأى هستیم آقایان هر ساعت خارج می‌شوند براى کارهاى مجلس آقایان حاضر می‌شوند نه براى کارهاى شخصى. رأى گرفته می‌شود به ماده چهارم آقایان موافقین برخیزند (اغلب قیام نمودند) تصویب شده. ماده پنجم

ماده 5- هر موقع که اشخاص یا مالکین بخواهند در نقطه‌ای به عملیات آبیارى یا زه‌کشى یا سد‌سازى و امثال آن به هزینه خود اقدام کنند می‌توانند از بنگاه آبیارى تقاضاى کمک فنى نمایند بنگاه مزبور موظف است به وسیله متخصصین خود محل منظور را معاینه و از لحاظ امکان فنى مورد بررسى مقدماتى قرار داده و هزینه تقریبى آن را نیز تعیین و به داوطلبان مراتب را اطلاع دهد تا سرمایه لازم را پرداخته یا تعهد نمایند و در صورتی که کار باید به وسیله شرکتى انجام شود شرکت آن را نیز تأسیس نمایند پس از آن که این اقدامات به عمل آمد و شرکت تأسیس و سرمایه فراهم شد بنگاه آبیارى موظف خواهد بود به هزینه خود نقشه بردارى کامل و تهیه طرح‌هاى لازمه و دفاتر فنى را انجام داده و به رایگان به شخص یا شرکتى که تعهد انجام عمل را نموده واگذار نماید.

تبصره- لزوم و به مورد بودن تقاضاى هر شخص یا مالکى باید قبلاً از طرف اداره کشاورزى محل بررسى و تصدیق شده باشد هزینه مسافرت کارشناس براى بررسى ملک مورد تقاضا به عهده تقاضا کنندگان خواهد بود.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- این ماده ماده بسیار خوبى است و بنده با آن موافق هستم اما تبصره این ماده یک نقصى دارد که آن نقصش را بنده تذکر می‌دهم و آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند اینجا می‌نویسد: لزوم و به مورد بودن تقاضاى هر شخص یا مالکى باید قبلاً از طرف اداره کشاورزى محل بررسى و تصدیق شده باشد هزینه مسافرت کارشناس براى بررسى ملک مورد تقاضا به عهده تقاضا کنندگان خواهد بود. این مطلب بسیار صحیح است بنده اگر یک ملکى دارم و در آنجا یک عملیات آبیارى و سدسازى اگر به نظرم می‌رسد که مفید است پیشنهاد می‌کنم و مخارجش را هم باید بدهم اما فرض کنید که من یک نظرى دارم در یک جایى که مربوط به ملک شخصى خودم نیست از نظر مصالح کشور است مثلاً بنده به جنابعالى تذکر می‌دهم اگر در رودخانه هریرود در منطقه پل خاجو یک سدى ساخته شود (و واقعاً هم همین طور است) تمام خاک سرخس آبیارى خواهد شد اگر در سال پانصد هزار تومان از آن محل حالا عاید کشور می‌شود با ساختن آن سد سالى ده میلیون تومان عاید خواهد شد اگر از جنابعالى تقاضا شود که یک نفر را بفرستید آنجا و محل را معاینه کند در اینجا خود وزارت کشاورزى اقدام بکند و مخارج رفتن متخصص به محل با

+++

خود بنگاه آبیارى است ولى اینجا می‌گوید تقاضا کننده باید مخارج را بدهد و این کار لنگ خواهد شد و متأسفانه مجریان ما هم به قدرى در تفسیر قوانین خشک هستند که چه عرض کنم اگر مورد تقاضا مربوط به شخص باشد این مطلب کاملاً صحیح است ولى یک مواردى است که مربوط به عموم است این را من نباید پولش را و مخارجش را بپردازم وقتى که به شما تذکر می‌دهم و شما تشخیص فرمودید که این کار صحیح است این را خودتان باید اقدام کنید من باب مثال عرض کردم این رود هریرود که آبش می‌رود به سرخس و ناحیه سرخس را مشروب می‌کند این تا خرداد آبش دوام دارد و از خرداد و به بعد آبش قطع می‌شود و در سرخس هیچ آب پیدا نمی‌شود و به این جهت زراعت صیفى و پنبه کارى نمی‌شود کرد و عمل نمى‌آید در صورتی که بهترین زراعت‌هاى شتوى و صیفى در آنجا عمل مى‌آید و زمین آنجا شاید در تمام ایران بى‌نظیر باشد و هیچ جا زمینش به آن خوبى نیست در چند سال قبل (شاید در وزارت خارجه هم سابقه داشته باشد چون در قسمت سرحدى است) مطالعات کامل هم شد به عرض اعلیحضرت شاه سابق هم رسید ولى متأسفانه وزارت امور خارجه روى یک فرض غلط اشکالى کردند که همین طور ماند و اگر واقعاً این کار می‌شد و این سد ساخته می‌شد سالى ده میلیون تومان منافع خالص کشور خواهد بود این صحراى خشک سوزان سرخس به یک مزرعه سبز و خرمى مبدل می‌شود و بهترین زراعت‌ها را می‌شود در آنجا کرد و استدعا می‌کنم در این مورد آقاى وزیر کشاورزى توضیحى بفرمایند.

وزیر کشاورزى- عرض کنم این ماده 5 براى اشخاص تهیه شده که از نقطه‌نظر عمران و استفاده از وضعیت املاک شخصى خودشان بخواهند عملیاتى بکنند البته نه براى کارهاى عمومى کارهاى عمومى را همان طور که فرمودند کافى است که یک نفر مطلع نظریات خودش را به بنگاه آبیارى بفرستد و اداره آبیارى را هدایت و راهنمایى کند براى آن کارى که به نظر او مفید آمده است البته اداره آبیارى در آن قسمت به خصوص که راجع به عموم است اطلاعات لازم دیگر هم به دست می‌آورد و اقدام می‌کند و محتاج به هیچ گونه تشریفات نیست این ماده صرفاً و صریحاً از نظر کار اشخاصى است که بخواهند در املاک خودشان عملیات آبیارى از قبیل سدسازى و حفر قنات و کارهاى دیگر بکنند این است که در این ماده براى کمک به حال آن مالکین که در حقیقت کمک به انجام امر آبیارى است در نظر گرفته شود که با این تشریفات این تقاضا را انجام خواهد داد. (صحیح است)

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- بنده موافقم.

رئیس- آقاى اوحدى

اوحدى- در این ماده بنده یک اجمالى مى‌بینم که محتاج به یک توضیح کافى است در اینجا نوشته شده است: پس از این که متخصصین محل منظور را معاینه و از لحاظ امکان فنى مورد بررسى مقدماتى قرار دهد و هزینه تقریبى آن را نیز تعیین و به داوطلبان مراتب را اطلاع دهد تا سرمایه لازم را پرداخته یا تعهد نمایند. این سرمایه لازم را این اشخاص به کى پرداخته و گیرنده چه کسى است اینجا هیچ معلوم نیست که این وجه را باید به کى بپردازد (مخبر- به بنگاه آبیارى) یک قدرى تأمل بفرمایید. براى این که در صدر ماده معین شده است: هرگاه اشخاص یا یک نفر بخواهند این کار را بکنند می‌آید استدعا می‌کند از اداره آبیارى که شما بیایید اینجا را نگاه کنید و تصدیق بکنید که این عملیات ممکن است در اینجا انجام شود یا خیر که پس از تصدیق من حاضر شوم این کار را بکنم اینجا می‌نویسد پس از این که تصدیق شد باید پول را بپردازد به اداره آبیارى که نباید بپردازد به جهت این که خودش که نمی‌خواهد این کار را انجام بدهد و نمی‌خواهد به قوه اداره آبیارى که این کار را بکند پس این پول را به کى باید بدهد؟ یک کسى را معین کنید که این وجه را به او بدهد و بعد هم عنوان شرکت دارد شرکت غیر از این است البته اگر شرکت تقاضا کرد به همان شرکت می‌پردازد اما قسمت اول بلاتصدى است از این جهت خواستم یک توضیحى بفرمایند.

+++

وزیر کشاورزى- عرض کنم همان طور که قبلاً عرض کردم این ماده 5 صرفاً مربوط به تقاضاى اشخاص است براى کارهاى شخصى و مالکینى که بخواهند در ملک خودشان عمران و آبادى کنند البته تقاضا را به اداره کل آبیارى خواهند داد و اداره کل آبیارى هم مطابق این ماده وظیفه دارد این تقاضا را مورد بررسى و دقت قرار دهد وقتی که بررسى و مطالعات خودش را کرد نتیجه را به تقاضا کننده اطلاع خواهد داد که این تقاضاى شما عملى هست یا خیر و اگر هست این مبلغ هم مخارج دارد اگر آن شخص بخواهد اداره آبیارى این کار را بکند خرجش را به اداره آبیارى می‌پردازد و اگر خود او بخواهد انجام دهد البته اداره آبیارى مانع نخواهد شد و اگر هم شرکتى تشکیل شد روى این کار در آن قسمت هم همان طور که فرمودند تکلیف آن هم معلوم است و به طور خلاصه این ماده ابهامى ندارد و اگر کسى خواست آن منظور به دست اداره کل آبیارى انجام شود البته آن مخارجى را که اداره کل آبیارى برآورد کرده و معین کرده باید به اداره کل آبیارى بپردازد یا تعهد کند تا بنگاه کل آبیارى آن اقدام را به عمل بیاورد این است به طور خلاصه منظور و مقصود ماده.

جمعى از نمایندگان- کافى است مذاکرات.

رئیس- پیشنهاد آقاى دهستانى

در سطر پنجم جمله تا سرمایه لازم را پرداخته یا تعهد نماید حذف شود.

رئیس- آقاى دهستانى

دهستانى- بیانى که آقاى وزیر کشاورزى فرمودند یک بیان صحیح و عمل صحیحى بود ولى این ماده برخلاف فرمایش ایشان است اینجا می‌گوید هر مالکى که بخواهد عمل آبیارى را انجام بدهد اداره کل آبیارى موظف است نقشه لازم را براى او تهیه نموده و به او اطلاع بدهد و بعد می‌نویسد سرمایه لازم را پرداخته یا تعهد نماید ملاحظه بفرمایید یک مالکى وقتى تقاضایى کرد بنگاه آبیارى هم با او موافقت کرد و نقشه برداشت مخارج را هم تعیین کرد دیگر مالک نباید پولى بپردازد و تعهدى بکند پول مربوط به خودش است خودش اگر بخواهد آن کار را انجام دهد عملى می‌کند و خرجش را می‌دهد این قسمت که نوشته است (تا سرمایه لازم را پرداخته و یا تعهد نماید) به عقیده بنده زیادى است و باید حذف شود بیانى که آقاى وزیر کشاورزى فرمودند بسیار صحیح بود ولى آن بیان مفهومش را این ماده نمی‌رساند اینجا پولى نباید داده شود اما در قسمت بعد که انجام یک عملى به شرکتى واگذار می‌شود البته باید پول را به آن شرکت بدهد ولى قسمت اول زیادى است و بنده پیشنهاد کردم این جمله حذف شود.

وزیر کشاورزى- اشکالى در این ماده به نظر نمى‌آید و مقصود را هم بنده اینجا توضیح دادم لکن اگر آقایان صریح‌تر از این باشد اشکالى ندارد می‌نویسم چنانچه متقاضى بخواهد اقدام به آن عمل به دست بنگاه آبیارى بشود آن وقت مخارج را باید بپردازد یا تعهد کند این طور پیشنهاد بفرمایید قبول می‌شود.

رئیس- آقاى دهستانى این توضیحى را که دادند قبول کردید؟

دهستانى- همین طور که آقاى وزیر کشاورزى اصلاح کردند صحیح است و بنده پیشنهاد خودم را مسترد می‌کنم.

رئیس- رأى می‌گیریم به ماده 5...

ناصرى- اجازه بفرمایید که این ماده اصلاح شود بعد رأى بگیرید فعلاً ممکن است ماده 6 را بفرمایید بخوانند.

وزیر کشاورزى- این جور می‌شود عبارت: و چنانچه متقاضى بخواهد اقدام و عملیات به مبایرت بنگاه کل آبیارى بشود سرمایه لازم را باید به بنگاه پرداخته یا تعهد نمایند: در سطر پنجم این طور اصلاح شود.

رئیس- آقایانی که با ماده پنجم با اصلاحى که شده است موافقت دارند برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده ششم

ماده 6- بنگاه مستقل آبیارى می‌تواند بهاى آب زمین‌هایى که بر اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى مشروب می‌شوند طبق ارزش و قیمت معمول در هر محل با رعایت حال کشاورزان دریافت نماید.

+++

در مواردى که از آب براى مشروب کردن شهرها یا کارهاى غیر زراعتى از قبیل آسیاب و آبدنک و تولید نیروى برق و غیره استفاده شود بهاى آب به تراضى بنگاه آبیارى و مصرف کننده تعیین و وصول خواهد شد.

رئیس- آقاى امیر تیمور

امیر تیمور- بنده استنباطم از این ماده این است که دولت می‌خواهد بگوید اگر به وسیله شرکت آبیارى آبى در یک نقطه ایجاد کرد اداره مستقل آبیارى آن آب را می‌تواند به بهاى عادلانه آن آب را بفروش برساند براى زراعت یا در شهرها بفروشند اگر منظور از این ماده این است که عبارت ماده نارسا است و منظور را نمی‌رساند و اگر منظور طور دیگرى است که توضیح بفرمایند تا بنده هم صالحى شوم.

وزیر کشاورزى- البته منظور همین است که فرمودید بنگاه آبیارى وقتى در نتیجه عملیاتى موفق شود از زه‌کشى یا سدسازى آبى به دست بیاورد آن آب را با یک قیمت متناسبى در دسترس کشاورزان می‌گذارد مقصود همین است.

امیر تیمور- پس عبارت ماده این مقصود را نمی‌رساند و نارسا است حالا بنده پیشنهاد می‌کنم.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- موافقم.

رئیس- آقاى اوحدى

اوحدى- این ماده به عقیده بنده خیلى اجمال دارد عملیات اداره آبیارى دو قسم به نظر بنده رسید یکى آن که احداث می‌کند یک موارد و راه‌هایى را و ایجاد آب می‌کند یا به وسیله قنات یا به وسیله چاه ارتزین یا به وسیله سدبندى در این قسمت که احداث و ایجاد است اولاً و بالذات این را می‌تواند آب بهایى براى او معین کند و بگوید استفاده کنندگان باید قیمت آن را بپردازند ولى اگر یک آب‌هاى مباحه‌ای از رودخانه و نهرها جارى است و سابقه دارد اداره آبیارى اقداماتى می‌کند که موجب ازدیاد آب می‌شود اگر سدى بسازد یا اقدامات کنند که موجب اضافه آب بشود در اینجا چه عملى را باید بکنند آیا قیمت آب اولیه مباحه را هم ضمیمه می‌کنید یا براى آن اضافه قیمت تعیین می‌کنید چون این ماده به طور مطلق نوشته شده و توضیح داده نشده که یک آب مباحه قبلی اگر باشد و بعداً اضافه شود بنده با این که اتصال آب کوهرنگ را به زاینده رود خارج از این موضوعات و تشریفات و از این قانون می‌دانم و دولت باید مستقلاً اقدامات خودش را بکند براى آن این را عرض نکردم فقط از این نقطه‌نظر که اگر یک رودخانه را که آبش کم است اداره آبیارى یک سدى ساخته و آبش را اضافه کرده براى آن اضافه قیمت تعیین می‌کنید یا آب اضافه و مباح را هم هر دو را با هم می‌گیرید این را توضیح بدهید.

وزیر کشاورزى (آقاى اعتبار)- منظور از این ماده البته این خواهد بود که اگر در نتیجه عملیات اداره آبیارى هر مقدار اراضى که مشروب شود و هر مقدار شعاعى که به سطح اراضى که سابقاً مشروب نشده افزوده شود نسبت به هر مقدار که افزایش حاصل می‌شود از آن آب بها می‌گیرد و ضمناً بنده مغتنم می‌شمارم یک موضوعى را اینجا خدمت آقایان عرض کنم اگر نظر آقایان موافق است این اصلاح در این ماده بشود اینجا البته دو مورد است که ما بایستى توجه کنیم یکى آبیارى و اداره آبیارى که از هر وسیله آقایان موافقت بفرمایند که این عوایدى داشته باشد و سرمایه داشته باشد تا بتواند این عملى را که می‌خواهد نزاع بکند وسعت بدهد اگر یک ساختمانى می‌کند و سدهایى مى‌بندد یک عوایدى هم داشته و البته اینجا بنده منظور خودم را می‌خواهم به عرض آقایان برسانم که اگر موافقت بفرمایند این را این طور اصلاح کنیم اینجا البته وقتى که اداره آبیارى در نتیجه بستن یک سدى یک اراضى که سابقاً آب نداشته موفق شد که آب برساند این بدیهى است که آن اراضى دو نوع استفاده می‌کنند یکى از جهت کشت و زرع که یک اراضى لم یزرعى تبدیل به زرع شده و از آنجا بهره‌دارى می‌شود یکى دیگر قیمت اراضى است که قیمت این اراضى که آب ندارد با اراضى که آب دارد یک تفاوت فوق‌العاده پیدا می‌کند اگر یک زمینى که آب نداشته پنج تومان قیمت دارد پس از این

+++

که آب پیدا کرد قیمتش پنجاه تومان می‌شود به این جهت بنده نظرم این بود که در این ماده شش اگر آقایان موافقت بفرمایند علاوه بر این آب بها ما یک حق تشرفى هم قائل شویم در اینجا به نظر بنده به نفع بنگاه آبیارى این کار را اجازه بدهید ما بکنیم براى این که همان طور که عرض کردم این زمین یک استفاده از بهره‌بردارى می‌کند یک استفاده از قیمت یک استفاده از بهره‌برداریش بهره‌برداریش مال خودش اما اضافه قیمتش را آن هم براى یک مرتبه به ما بدهد و آن قیمت را هم با یک حد متوسطى موافقت بفرمایید که به اداره کل آبیارى داده شود که بتواند اداره آبیارى با عوایدى که به دستش خواهد آمد عملیات خودش را توسعه بدهد.

رئیس- آقاى صفوى

صفوى- بنده از این ماده این طور استنباط می‌کنم که اداره کل آبیارى منظورش این است اگر براى مشروب کردن اراضى همان طور که آقاى وزیر کشاورزى فرمودند یک مخارجى کرد و یک اراضى را خواست مشروب بکند بعد از این که آن اراضى مشروب شد یک حقى از آنها بگیرد و در آخر ماده یک جمله نوشته شده: در مواردى که از آب براى مشروب کردن شهرها یا کارهاى غیر زراعتى تا آخر ماده در صورتی که بنده اینجا این طور استنباط می‌کنم که اگر براى مشروب کردن شهرها هم اداره آبیارى یک مخارجى کرده البته یک آب بهایى می‌گیرد ولى یک مواقعى است که بنگاه آبیارى خرجى نمی‌کند خرجش را دیگران می‌دهد در این صورت بنده تصور نمی‌کنم که این بنگاه آبیارى که خرجى نکرده است یک آب بهایى بتواند بگیرد بنده لازم دانستم که اینجا تذکراً عرض کنم و توضیح بدهم که تصویب این قانون مصادف خواهد شد با مشروب کردن بوشهر از آب خوراکى از محلى که همه آقایان اطلاع دارند و اعلیحضرت همایونى با آن فتوت و مرحمتى که نسبت به همه مردم دارند موافقت فرمودند و از جیب فتوت خودشان آب بوشهر را تعهد فرمودند و وزارت کشاورزى هم توجه فرمودند بنده هم ازشان استدعا کردم پرفسور ویندزر هم رفته است براى این کار و همان طور که دیروز خدمت‌شان بودم و فرمودند که این کار دیر هم شده است و بلکه امسال تمام بشود و مردم بوشهر امسال بتوانند استفاده کنند آن وقت تصویب این قانون هم مصادف خواهد شد با این قسمت در صورتی که هزینه این کار را اعلیحضرت همایونى مرحمت فرموده‌اند و اهالى بوشهر هم سپاس‌گذار هستند آن وقت اداره آبیارى هم ممکن است بگوید اینجا مخارجى شده است و آب آمده است و بخواهند یک حقى هم بگیرند حالا معلوم هم نیست که تا چه اندازه باشد بنده خواستم که این توضیح داده شود و آقاى وزیر کشاورزى بفرمایند در صورتی که بنگاه آبیارى خرجى نکرده باشد مشمول این قسمت نخواهد بود.

وزیر کشاورزى (آقاى اعتبار)- اقداماتى که به وسیله هزینه‌هاى اختصاصى انجام می‌شود این البته همان طور که فرمودید اداره کل آبیارى چیزى از او نخواهد گرفت اگر کل آبیارى اگر خودش خرجى نکند از سرمایه خودش نظر استفاده‌ای از آنجا نخواهد داشت پس اگر موضوع آب بوشهر صد در صد با سرمایه‌ای که اعلیحضرت همایونى مرحمت فرمودند انجام شود آن مخارج بهره‌بردارى را اداره کل آبیارى مطالبه نمی‌کند لیکن براى نگاه دارى مجرى و براى این که این مجرى همیشه صحیح و سالم نگاه داشته شود تصدیق می‌فرمایید که سالیانه یک خرجى دارد البته به آن نسبت یک مبلغ مختصرى خواهد بود و اگر از اهالى چیزى گرفته شود به همان نسبت خواهد بود که فقط آن مجرى محافظت شود.

رئیس- آقاى فرمانفرماییان

فرمانفرماییان- بنده اصولاً با این ماده کمال موافقت را دارم ولى با آن حق تشرفى که آقاى وزیر فرمودند مخالفم در کمیسیون هم مطرح شد و با یک دلایلى کمیسیون این عنوان را رد کردند و حالا در اینجا هم عرض می‌کنم که ایشان دیگر نباید در این قسمت مصر باشند بعضى از املاک هست که مجهول‌المالک است اگر در اثر اقدام بنگاه آبیارى زیر کشت و زرع درآید البته آن اراضى به یک صورت حى در خواهد آمد ولى اگر یک اراضى است که مال مردم است

+++

و مالک خصوصى دارد و بالاخره وقتى در نتیجه اقدامات اداره آبیارى آن اراضى مشروب شود هم بنگاه آبیارى و هم مملکت و خود آن حوزه یک انتفاعاتى می‌برند که به مراتب از این حق تشرف بیشتر خواهد بود براى این که این حق تشرف ممکن است براى یک دفعه باشد ولى انتفاع از حق تشرف همیشگى است به این جهت به عقیده بنده این موضوع موردى نخواهد داشت که دولت بیاید در امور فلاحتى این چیزهاى کوچک را در نظر بگیرد در صورتی که استفاده‌ای که از قسمت‌هاى دیگر خواهد نمود خیلى بیشتر است شما آب در بیاورید و استفاده کنید که استفاده آن نهایت نخواهد داشت.

رئیس- آقاى تهرانچى

تهرانچى- در ماده شش می‌نویسد بنگاه مستقل آبیارى می‌تواند بها آب زمین‌هایی که بر اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى مشروب می‌شوند طبق ارزش و قیمت معمول در هر محل با رعایت حال کشاورزان دریافت نماید بنده خواستم بدانم که آیا این مربوط به احداث آب‌هاى تازه‌ای است که وزارت کشاورزى احداث می‌کند مشروب کند زمین‌هاى بایر را یا زمین‌هایى که قبلاً به وسیله رودخانه یا زه‌کش‌ها مشروب می‌شده است اگر مقصود آب‌هایى است که به وسیله وزارت کشاورزى احداث می‌شود و زمین‌هاى بایر را مشروب می‌کند که بنده عرضى ندارم و اگر غیر از این است بفرمایند.

وزیر کشاورزى- این را بنده توضیح عرض کردم مقصود این است که آن قسمت اراضى که آب نداشته‌اند و در نتیجه عملیات این بنگاه صاحب آب شده است از آنها آب بها گرفته شود و اگر غیر از این باشد کارى نداریم.

رئیس- آقاى رضوى

رضوى- عرض کنم که البته بنده هم همین توضیح را خواستم عرض کنم که این مربوط به جاهایى است که آب جدید تولید می‌شود و البته آن اراضى که استفاده‌شان روى رودخانه و غیره است به خوبى محسوس و معین است آن را هم البته با یک ترتیب عادلانه‌ای باید رفتار کرد.

پیشنهاد آقاى اوحدى

تبصره زیر را به ماده شش پیشنهاد می‌نمایم.

عملیات اداره آبیارى هرگاه موجب اضافه آب شود باید متخصصین آب بها را نسبت به آب اضافه شده معین نمایند.

اوحدى- بنده آن طوری که جواب این قسمت را دادند محتاج به توضیحات بیشترى نیستم همین قدر آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند اگر آن عرایض مورد قبول ایشان واقع شده با این تبصره که بنده پیشنهاد کردم موافقت بفرمایند دیگر عرضى ندارم.

وزیر کشاورزى- بنده توضیح کافى به عرض آقایان رساندم به نظر بنده دیگر محتاج به این تبصره نیستیم چون بدیهى است اگر در نتیجه اقدام و عمل اداره آبیارى یک آب اضافه پیدا شد استفاده خواهیم کرد و به نظر بنده دیگر این پیشنهاد مورد ندارد.

اوحدى- همین توضیح ایشان ضمیمه ماده بشود بنده حرفى ندارم و پس می‌گیرم.

پیشنهاد آقاى امیر تیمور

قسمت اول ماده شش را به طریق ذیل اصلاح و پیشنهاد می‌کنم.

ماده 6- بنگاه آبیارى می‌تواند آب بها زمین‌هایی که به خرج خود و بر اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى مشروب می‌شوند.

امیر تیمور- بنده از فرصت استفاده می‌کنم و به آقاى تهرانچى عرض کنم که منظور از این ماده این است که اگر اداره آبیارى آبى به خرج خودش ایجاد کرد بتواند از آن آب استفاده کند و با دریافت آب بها در معرض استفاده کشاورزان بگذارند ولى در ماده کلمه به خرج خودش گذاشته نشده است و عبارت ماده نارسا است و ایجاد اشکال می‌کند فرضاً اگر در ملک من به وسیله اداره آبیارى آبى ایجاد شود اداره آبیارى باید آبش را بفروشند در صورتی که فقط مقصود این است آبى که به وسیله اداره آبیارى و به خرج خود اداره آبیارى شده باشد آن وقت اداره آبیارى بتواند با دریافت آب بها به معرض استفاده کشاورزان بگذارد لهذا بنده پیشنهاد کردم که کلمه به خرج خود اداره آبیارى اضافه شود.

وزیر کشاورزى- پیشنهادات دیگر را هم بخوانید.

+++

پیشنهاد آقاى دکتر طاهرى‏

پیشنهاد می‌شود در ماده شش این طور نوشته شود.

بنگاه مستقل آبیارى می‌تواند بهاى آب زمین‌هایی که بر اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى آن بنگاه مشروب می‌شود تا آخر

امیر تیمور- این هم نمی‌شود ایجاد اشکال می‌کند باید بنویسید عملیاتى که به خرج خود آبیارى می‌شود.

وزیر کشاورزى- به نظر بنده این مطلب روشن است با این اصلاحى که آقاى دکتر طاهرى کرده‌اند ما می‌گوییم بنگاه مستقل آبیارى می‌تواند که در اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى آن بنگاه مشروب می‌شود پس صدق نمی‌کند به ملک شخصى جنابعالى ما آن اراضى را که مشروب می‌کنیم یعنى آن اراضى اضافه را که مشروب می‌کنیم یا یک اراضى که اصلاً آب نداشته و در نتیجه عملیات و اقدامات اداره آبیارى مشروب می‌شود منظور از آنها است آب بها را از آنها می‌گیریم وقتى که گفته می‌شود که بنگاه آبیارى آب بها خواهد گرفت در جایى است که بنگاه آبیارى خودش اقدامى کرده باشد ولى جاهایى که اقدام نکرده به ما مربوط نیست اگر در ملک آقاى امیر تیمور یا یکى از آقایان دیگر اداره آبیارى برحسب تقاضاى مالک یک اقدامى کرد فقط همان مبلغ خرجى را خواهد گرفت که بر اثر سعى و عمل در آن کار انجام شده است و اصل آن کار انجام شده را تحویل مالک خواهد داد و می‌رود پى کارش ولى این به جاهایى اطلاق می‌شود که در نتیجه اقدامات اداره آبیارى داراى آب می‌شوند (امیر تیمور- با خرج اداره آبیارى) چون در اثر عملیاتى که عرض کردم مستلزم خرج اداره آبیارى است و البته جاهایی که با خرج اداره آبیارى آن آب به دست آمده باشد.

امیر تیمور- حالا این کلمه به خرج خودش را قبول بفرمایید منظور حاصل می‌شود.

مخبر- اجازه بفرمایید بنده تصور می‌کنم با این توضیحى که آقاى وزیر کشاورزى فرمودند و با اصلاحى که دکتر طاهرى پیشنهاد کردند کاملاً منظور حضرتعالى تأمین است.

امیر تیمور- ما که معارضه لفظى با هم نداریم بیانات آقاى اعتبار هم خوب بود ولى نظر بنده را تأمین نمی‌کند و در قانون که نوشته نمی‌شود در صورت مجلس هم که نمی‌شود مراجعه کرد لهذا خواهش می‌کنم این کلمه به خرج خود را اضافه کنند که رفع اشکال بشود.

مخبر- کلمه به خرج را بنده قبول می‌کنم.

وزیر کشاورزى- بنده هم قبول می‌کنم.

دکتر طاهرى- بنده هم عرضى ندارم پس می‌گیرم‏.

رئیس- پیشنهاد آقاى حمزه‌تاش

حمزه‌تاش- بنده هم نظرم تأمین شده است پس می‌گیرم.‏

پیشنهاد آقاى اوحدى

پشنهاد می‌کنم کلمه بنگاه بعد از کلمه عملیات در سطر اول اضافه شود.

اوحدى- آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند این کلمه را من براى این اضافه کردم چون عملیات آبیارى در این قانون یک قسمت مربوط به اشخاص و مالکین شد و یک قسمت مربوط به بنگاه آبیارى بنده از این خواستم آن قسمت مربوط به اشخاص و مالکین از این عواید خارج بشود به این نظر کلمه بنگاه را اضافه کردم و به جنابعالى هم ضررى وارد نمی‌کند و منحصر می‌شود این قبیل آب بها در جاهایى که بنگاه آبیارى خرجى کرده باشد و آبى پیدا شده باشد از آن محل گرفته شود.

وزیر کشاورزى- عرض کنم که یک موارد دیگرى هم هست و آن شرکت‌هاى آب است و از این جهت اگر ما ما بخواهیم مقید بشویم چون شرکت‌هایى هم هست به این جهت نمی‌شود این پیشنهاد را قبول کرد.

اوحدى- پس گرفتم.

رئیس- ماده شش با اصلاحى که شده قرائت می‌شود.

ماده 6- بنگاه مستقل آبیارى می‌تواند بها آب زمین‌هایی که به خرج خود بر اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى مشروب می‌شوند طبق ارزش و قیمت معمول در هر محل با رعایت حال کشاورزان دریافت نماید.

در مواردى که از آب براى مشروب کردن شهرها یا

+++

کارهاى غیر زراعتى از قبیل آسیاب و آبدنک و تولید نیروى برق و غیره استفاده شود بها آب به تراضى بنگاه آبیارى و مصرف کننده تعیین و وصول خواهد شد.

وزیر کشاورزى- بنده لازم است اینجا یک توضیحى عرض کنم این پیشنهاد آقاى امیر تیمور نباید این نتیجه را بدهد که اگر شرکت‌هایى تشکیل شد چون اینجا می‌گوید به خرج خود چون ممکن است به خرج شرکت و سرمایه شرکت این عملیات بشود آن وقت این اشکال تولید می‌شود پس کلمه یا شرکت‌ها هم بعد از به خرج خود باید نوشته شود.

امیر تیمور- بسیار خوب یا شرکت‌ها را علاوه بفرمایید.

پیشنهاد آقاى تهرانچى

اینجانب پیشنهاد می‌کنم به جاى طبق ارزش و قیمت معمول در هر محل نوشته شود: طبق ارزش و قیمتى که براى بنگاه آبیارى با در نظر گرفتن سودى در حدود صدى ده براى سرمایه تمام شده است در هر محل دریافت نماید.

تهرانچى- آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند بنده توضیح عرض کنم البته قیمت معمول در محل با رعایت حال کشاورزان به نظر بنده کافى نخواهد بود قیمت‌هاى معمول آب اراضى همیشه یک قیمت‌هاى خیلى بالا است و منظور از این عمل بنگاه آبیارى این است که ایجاد آب‌هاى جدیدى بکند و با قیمت‌هاى ارزانى بدهد به اشخاص که استفاده بکنند براى عملیات کشاورزى البته دولت از محل‌هاى دیگر هم استفاده می‌کند چون عواید که زیاد شد طبیعتاً مالیات هم زیاد می‌شود پس اگر ما بخواهیم این را بنویسیم که با قیمت معمول در هر محل با رعایت حال کشاورزان این کافى نخواهد بود چون بعضى محل‌ها است که آب قیمتى ندارد ولى بعضى محل‌ها هم هست مثل ورامین که خیلى قیمت دارد در مازندران و جاهاى دیگر هم هست که آب قیمتى ندارد ولى در بعضى جاها هست که خیلى آب کم است و گران است و اگر بنا باشد به قیمت معمول در هر محل باشد این صرف نمى‌کند براى رعایت حال کشاورزان حالا در ورامین یک مالکینى هستند که دارایى زیاد دارند و می‌توانند آب را به هر قیمتى که هست بخرند ولى آنهایى که ندارند نمی‌توانند استفاده کنند و آن وقت نتیجه را که باید گرفته نمی‌شود به این جهت بنده پیشنهاد کردم با در نظر گرفتن سود صد ده براى استهلاک سرمایه و بیشتر از این حق نداشته باشند و اگر غیر از این باشد فردا اگر خواستند در یک جایى ارفاقى بکنند نمی‌توانند بنده در ورامین اطلاع دارم که یک ماه قبل از این آب قیمتش می‌شود شبانه‌روزى هشتاد تومان صد تومان یک چنین حالى را پیدا می‌کند پس اگر شما بخواهید رعایت حال کشاورزان را هم در نظر بگیرید و به قیمت معمول محل بدهید باز هم فایده ندارد یکى هم بنده می‌خواستم عرض کنم چون عبارت دوم این قسمت از اولى مجزا است و اینجا آقاى امیر تیمور پیشنهاد فرمودند و قبول فرمودید که یک عبارت به خرج خود اضافه شود و این را هم که بنده عرض می‌کنم ضررى هم نخواهد داشت و بنده می‌خواستم عرض کنم که کلمه و همچنین هم قبل از در مواردى اضافه شود و همچنین در مواردى که از آب براى مشروب کردن شهرها الی آخر که تابع آن بشود که آب‌هایى که از محل خرج بنگاه آبیارى یا شرکت‌ها تهیه شده است اگر به شهرها داده شود شامل این قسمت بشود بنابراین این کلمه و همچنین هم خوب است اضافه شود.

وزیر کشاورزى- بنده یک مرتبه دیگر هم منظور را اینجا عرض کردم و آقایان هم تأیید فرمودند که بایستى یک کارى کنیم که اداره آبیارى داراى یک سرمایه و استطاعتى باشد که بتواند عملیات خودش را وسعت بدهد و از سرمایه خودش هر سال بتواند یک اقدامات نوى شروع بکند و اگر بخواهیم او را مقید کنیم و بگوییم که تو بایستى حداقل را بگیرى و معمول محل را رعایت نکنى این منظور حاصل نمی‌شود الآن خود آقاى تهرانچى ورامین را مثال زدند بنده هم ورامین را مثال می‌زنم ورامین یک دهاتى که مشروب می‌شود از آب با یک قیمت معمولی که همه ساله (تهرانچى- آن مالیات است) مالیات یا آب بها براى قیمت آب است (تهرانچى- آب بها نیست)

+++

اجازه بفرمایید با آن قیمت و با آن معمول پول می‌گیرند ما اگر بخواهیم اداره آبیارى در نتیجه عملیات خودش اگر چهار سنک آب ورامین را که می‌فرمایید در تابستان دارد این را بکند ده سنگ آن وقت شش سنگ را به یک قیمت بگیرد چهار سنگ را به یک قیمت به نظر بنده نقض غرض خواهد شد و این که فرمودید صدى ده یا صدى پنج بگیریم اینها هیچ کدامش نمی‌تواند منظور ما را تأمین کند براى این که ما فعلاً منظورمان دو تا است یکى این که براى اراضى که آب نمی‌رسد و آب نداشته است آب تهیه کنیم و بنده خیال می‌کنم یک زمینى که آب نداشته و ما به او آب می‌رسانیم همان طور که سابق عرض کردم این از دو جهت استفاده می‌کند یکى از حیث بهره‌بردارى یکى هم از حیث قیمت زمین یک زمینى که اصلاً آب به او نمی‌رسیده و در نتیجه نداشتن آب غیر مزروع است وقتى که آب به او رسید چقدر به قیمتش اضافه می‌شود؟ خود حضرتعالى وارد هستید و سابقه دارید و می‌دانید که یک زمینى که آبى است و یک زمینى که دیمى است این دو تا قیمت‌شان به چه نسبتى تفاوت دارد این را تصدیق بفرمایید که این یک مساعدتى است که به صاحبان زمین و صاحبان ملک و کشاورزان به حداکثر می‌شود بنده می‌خواستم استدعا کنم که آقایان یک حق تشرفى قائل شوند براى اداره آبیارى یعنى اگر در نتیجه عملیات اداره آبیارى زمینى که آب نداشته و داراى آب می‌شود و از حیث داشتن آب داراى یک قیمت اضافى می‌شود آن اضافه را براى یک مرتبه به ما بدهد حالا قبول نمی‌فرمایید بسیار خوب ولى دیگر به نظر بنده مورد ندارد که یک اشکالاتى هم براى اداره آبیارى ما فراهم کنیم که نتواند عملیات خودش را بکند و آقایان متوجه باشند که این اقداماتى که ما می‌خواهیم بکنیم براى این است که بنگاه آبیارى موفق شود و اقدامات خودش را عملى کند و به نتیجه برسد حالا این صدى یا صدى پنج هم که می‌فرمایید بنده نمی‌توانم قبول کنم و به نظر بنده عملى هم نیست در کمیسیون هم عرض کردم که همین معمول محل عادلانه‌ترین قیمتى است که می‌شود در قانون پیش‌بینى کرد.

تهرانچى- بنده پس مى‌گیرم و پیشنهاد دیگرى تقدیم مى‌کنم.

پیشنهاد آقاى تهرانچى

پیشنهاد مى‌کنم نوشته شود به تناسب ارزش آب براى هر محلى‏

تهرانچى- توضیحى که آقاى وزیر کشاورزى فرمودند در جواب عرایض بنده عرض می‌کنم یک قسمت آب در ورامین دارند این قسمت سالیانه است یک مالیاتى برای رودخانه می‌پردازند براى سه ماه آب بهاره صد و سى تومان یک نهر آب که چهار سنگ است ولى در قسمت آب فروشى در شبانه‌روزى از پانزده تومان شروع می‌شود تا چهل و پنج تومان و پنجاه تومان به نسبت موقع تا خرداد در خرداد که حد اعلاى قیمت است خاتمه پیدا می‌کند یعنى این موقع حد اعلاى قیمتش است این هیچ با هم تناقض ندارد آب بها در ورامین گران است اما حق آبه دارد املاک از رودخانه که این مربوط به آب بها نیست منظورم این است که استفاده می‌کند و می‌تواند از آن استفاده خودش یک احداث‌هاى جدیدى کند ولى آن منظور بنده نیست و منظور بنده این است که اگر معمول محل بنویسید چون محل زیاد است و در بعضى جاها قیمت آب گران است و آن وقت مجبور می‌شوند که اگر آب بخواهند به قیمت گران بخرند و بنابراین براى رعیت بیش از حد خودش در نظر گرفته شده و این احتیاج دارد فرضاً قناتش پشته انداخته باید آب تهیه بکند و با این کیفیت براى رعیت صرف نمی‌کند که بنده بروم آب بخرم و زراعت کنم این بود که بنده پیشنهاد کردم که این معمول محل را بردارید و این طور بشود که به تناسب ارزش آب براى زراعت در هر محل آن وقت دست بنگاه آبیارى هم باز است که یک طورى در نظر بگیرد که نه گران باشد و نه ارزان و هم دست مردم باز خواهد بود ولى با این معمول محل که در نظر گرفته شده مقصود حاصل نمی‌شود.

+++

وزیر کشاورزى- ما غیر از معمول محل هر عبارتى را که بنویسیم تشخیص آن براى آن بنگاه مشکل است ما که نمی‌خواهیم اختلافى تولید کنیم معمول محل یک عبارتى است که در هر جا صدق می‌کند و همه کس متوجه هست و به اشکال هم برنمی‌خوریم ولى غیر از این اشکالات دیگرى تولید خواهد شد که به نتیجه نمی‌رسیم و اساساً این نکته را توجه بفرمایید که اداره آبیارى مواجه با تمام کشور است حالا اگر یک ورامین به خصوص آب بهایش گران است این براى تمام مملکت ملاک نمی‌شود وقتى در یک جایى دیدند گران بوده ممکن است این قسمت را به صورتى در بیاورند که همه کس بتواند استفاده کند.

تهرانچى- بنده پس می‌گیرم.

رئیس- ماده با اصلاحاتى که شده مجدداً خوانده مى‌شود.

ماده 6- بنگاه مستقل آبیارى می‌تواند بها آب زمین‌هایى که به خرج خود یا شرکت‌ها بر اثر عملیات آبیارى و زه‌کشى مشروب می‌شوند طبق ارزش و قیمت معمول در هر محل با رعایت حال کشاورزان دریافت نمایند در مواردى که از آب براى مشروب کردن شهرها یا کارهاى غیر زراعتى از قبیل آسیاب و آبدنگ و تولید نیروى برق و غیره استفاده شود بها آب به تراضى بنگاه آبیارى و مصرف کننده تعیین و وصول خواهد شد.

رئیس- موافقین با ماده شش با اصلاحاتى که شده است برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده 7

ماده 7- درآمد حاصل از تأسیسات آبیارى براى توسعه آبیارى کشور اختصاص داده شده از حیث جمع و خرج علاوه بر اعتبار مصوب در این قانون در بودجه هر سال منظور خواهد گردید و در خاتمه مدت ده سال آنچه از این حساب بابت اصل سرمایه یا درآمدهاى سنواتى باقى بماند براى توسعه آبیارى و زه‌کشى به طریق مذکور در ماده 2 به بنگاه مستقل آبیارى پرداخته خواهد شد.

رئیس- آقاى رضوى

رضوى- به نظر بنده این ماده یک ابهامى دارد که بنده نمی‌توانم تصور کنم که چه مقصودى داشته است اما آنچه در قسمت آخرش می‌نویسد که بعد از ده سال آنچه از بابت اصل سرمایه یا درآمد باقى بماند باز براى توسعه آبیارى و زه‌کشى تنها به طریق ماده 2 به بنگاه آبیارى اضافه شود. در ماده 2 ذکر کردیم مدت اعتبار این بنگاه آبیارى ده سال است از سال 1322 تا 1332 در این ده سال وقتى که کار تمام شد در واقع یک قانون تازه می‌خواهد که تکلیف ماده را معلوم کند و ما الآن نمی‌توانیم این تکلیف را معلوم کنیم در صورتی که الآن می‌گوید بعد از ده سال هر چه زیاد آمد بگذارند به اختیار بنگاه مستقل آبیارى که مطابق ماده دو رفتار کند و این تناقض دارد بنابراین خواهش می‌کنم آقاى وزیر کشاورزى یک توضیحى مرحمت بفرمایند که مقصود از ماده هفت چیست.

مخبر- عرض کنم اگر درست به اصل قانون توجه پیشنهادى دولت و آنچه از کمیسیون آمده بود اشکال به خودى خود مرتفع است زیرا البته تصدیق مى‌فرمایید که آبیارى ایران با این بودجه کمى که ما اینجا مقرر داشته‌ایم چهار میلیون و نیم تومان در سال در ده سال که سهل است در صد سال هم احتیاجات ما را تأمین نخواهد کرد زیرا که ما احتیاجات فوق‌العاده زیادى داریم مملکت ما مملکت کشاورزى است و احتیاجات آبیارى ما از هر قسمت اقتصادى مهم‌تر است و اگر ما ده سال اینجا مقرر داشتیم براى این است که این یک نوع پرگرام و یک نوع برنامه ده ساله است که در ظرف ده سال این بنگاه چهل و پنج میلیون تومان در حقیقت از دولت بودجه می‌گیرد براى زه‌کشى و آبیارى ولى البته در پایان این ده سال عملیات آبیارى که خاتمه نمى‌پذیرد و احتیاجات دیگرى هم در بین خواهد بود بنابراین تمام نمی‌شود این امر و از طرفى دیگر بنگاه آبیارى یک استفاده‌هایى از خودش خواهد داشت آب خواهد داشت منبع عایداتى خواهد داشت نخواستند که این منبع عایدات از بین برود و وارد بودجه دولت بشود این بود که خواستند هر چه اعتبار در این مدت داشته و بعد در ظرف این ده سال ممکن است پیدا بکند به اختیار خودش باشد که بعد از ده سال هم دو مرتبه به عملیات خودش ادامه بدهد.

+++

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم این لایحه درش رعایت قانون‌نویسى نشده یک مطالبى و موادى اینجا هست که هیچ لازم نیست و این طرز قانون‌نویسى یک چیز محلى است ملامت آورى است این قانون هم از همین قبیل است شما در این قانون یک جمع و خرجى را پیش‌بینى کرده‌اید فرض کرده‌اید که از آن عملیات یک عایدى داشته باشید آن عایدات را هم از حالا مى‌خواهید اختیارش را بگیرید و خیال‌تان راحت باشد در صورتی که اگر عایدات داشت باید بیاورید جز عایدات یک کشور اگر مورد پیدا کردید و احتیاج پیدا کردید بگیرید. شما یک اعتبار مخصوصى می‌خواهید براى این که این کارها را انجام بدهید اگر عایدات پیدا شد یک فرمول قانونى لازم دارد و یک قانون ثانى که مطابق آن عمل بشود و از حالا نمی‌شود پیش‌بینى کرد یک عایداتى را وزارت کشاورزى بعد از ده سال بگیرد.

مخبر- اگر توجه فرموده باشید در شور اول این لایحه اغلب آقایانى که علاقه به توسعه امور فلاحتى ایران دارند و آقاى امیر تیمور مخصوصاً می‌فرمودند که این مبلغ چهار میلیون و نیم که براى آبیارى کشور در نظر گرفته شده خیلى مبلغ ناچیزى است و با این مبلغ نمی‌شود کارى را انجام داد و شاید این مبلغ کفایت براى مصالح چاه آرتزین و متخصصین نخواهد کرد و چون عایدات بودجه ما فعلاً محدود است و آن هم متأسفانه معتنا به نیست اینجا خواسته شده است که اگر از این راه در سنوات بعد پس از پنج شش سال بنگاه آبیارى یک درآمدهایى پیدا کرد اقلاً آن درآمدها را هم ضمیمه بودجه آن بنگاه بکند که بنگاه دست و بالش بازتر بشود که بتوانند یک کارهاى بهترى بکند ولى اگر اینها را وارد بودجه کل کشور کردیم بودجه بنگاه کل آبیارى عبارت می‌شود از همان چهار میلیون و نیم و با این پول نمی‌تواند کار مهمى انجام بدهد.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- به نظر بنده این لایحه یکى از لوایح خوبى است که به مجلس آمده است و از قدم‌هاى اساسى است که وزارت کشاورزى برداشته است و آقاى طباطبایى رفیق محترم بنده که البته خودشان همیشه طرف‌دار توسعه کشاورزى و کارهاى عام‌المنفعه هستند با این نظر موافقت دارند و این محل تردید هم نیست که این قدم اساسى که وزارت کشاورزى برداشته صد در صد به نفع کشاورزان است و بنده خیال می‌کنم ماده هفت هم لازم است براى این که این بنگاه مستقل یک درآمدى دارد تکلیف درآمد او باید معلوم بشود آقاى وزیر کشاورزى توجه بفرمایند سؤالی هم خود بنده داشتم و آن این است که بودجه بنگاه مستقل آبیارى تکلیفش معلوم نشد که بودجه آنجا از کجا باید تصویب بشود به کمیسیون بودجه باید بیاید و تصویب بشود مثل سایر بودجه‌ها یا این که خیر، بنده خیال می‌کنم قاعدتاً باید بیاید به تصویب کمیسیون بودجه برسد و این هم مثل سایر مؤسسات وزارتخانه‌ها در موقع خودش از طرف وزارت کشاورزى به مجلس شوراى ملى بیاید و به کمیسیون برود و در آنجا تصویب بشود چون ابهام دارد خواستم یک توضیحى بدهند.

وزیر کشاورزى- عرض کنم در این قسمت که آقا فرمودند که ما یک لایحه دیگرى بیاوریم ما خواستیم اگر یک عوایدى از این عملیات آبیارى حاصل می‌شود آن عواید ضمیمه بودجه بنگاه آبیارى بشود و دیگر جز بودجه کل مملکتى نرود که مجبور باشند براى این منظور قانون دیگرى هم به مجلس بیاوریم. و اما این که آقاى ملک فرمودند این مطلب در کمیسیون خیلى صحبت شد حضرتعالى هم تشریف داشتید بنگاه وقتى گفتیم یعنى در بودجه‌اش مستقل است یعنى تصویب بودجه بنگاه با هیئت مدیره بنگاه خواهد بود که خود شرکت آبیارى مطابق مقرراتى که دارد تصویب می‌کند یک پیشنهادى هم آقاى موید احمدى کرده بودند آن پیشنهاد را بنده موافقت می‌کنم براى این که خیال آقا راحت باشد.

رئیس- آقاى ناصرى

ناصرى- عرض کنم که توضیحات آقاى وزیر و آقاى

+++

مخبر به جاى خود صحیح است ولى ابهامى که آقاى رضوى فرمودند موجود است و تصور می‌کنم از عبارت زیادى است که در سطر دوم ماده نوشته شده است در آنجا که می‌نویسد درآمد حاصله از تأسیسات آبیارى اختصاص داده شده باید بنویسند داده شود و بعد هم از حیث جمع و خرج این عبارت زائد است باید بنویسند درآمد ویژه با این توضیح روى اصول تجارتى عمل می‌شود منظورشان این است پس از وضع مخارج اگر منافعى باقى ماند آن فاضل را براى توسعه آبیارى به کار برند به این جهت این کلمه شده این منظور را تأمین نمی‌کند باید بنویسند می‌شود و این عبارت از حیث جمع و خرج که ایجاد ابهام می‌کند باید ماده را این طور بنویسند درآمد ویژه حاصل از تأسیسات آبیارى براى توسعه آبیارى اختصاص داده می‌شود و علاوه بر اعتبار مصوب الى آخر.

وزیر کشاورزى- البته هر کس یک عبارتى به نظرش می‌رسد و خیال می‌کند بهتر باشد و شاید هم همین طور باشد ولى همین طوری که عرض کردم این عباراتى که اینجا گفته می‌شود طورى می‌شود که اصل قانون از بین می‌رود. حالا این که فرمودند این کلمه شده می‌شود باشد من موافقم ولى از حیث جمع و خرج را چطور می‌شود درآمد ویژه کرد.

ناصرى- این قسمت هم مانعى ندارد.

وزیر کشاورزى- نه همان شده را می‌شود بکنند.

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- عرض کنم که آقاى اعتبار بنده پیشنهادى داشتم که حالا که اجازه دادند آن را هم عرض می‌کنم جوابى که آقا دادید درست نفهمیدم در هر صورت خود آقا اعتراف کردید که منظورتان استفاده از بودجه این است شما حق ندارید که بودجه دو سال بعد را حالا پیش‌بینى کنید و در ضمن یک قانونى با یک مهارتى بگنجانید این خلاف قانون است بودجه هر سال و مخصوص یک سال است آن هم باید به مجلس بیاید و درش بحث بشود مجلس تصویب بکند خودتان اعتراف کردید براى این که یک عایداتى در آینده خواهد داشت و نمی‌خواهید به مجلس بیاورید از حالا می‌خواهید اینجا تأمین کنید این اولاً یک عملى است که خلاف اصل است مضافاً به این که یک اقدامى است خیلى مفید و نفع عامه دارد و اگر تشخیص می‌دهید یک عایدات مرتب‌ترى خواهد داشت این عایدات کوچک که نیست شما یک عایدات زیادى میلیون‌ها عایدات خواهید داشت از این راه این عایدات مهم را می‌خواهید چه کار بکنید؟ از حالا مجلس بگذارد براى کشاورزى به علاوه شما یک رئیس کل دارایى دارید که ناظر جمع و خرج مملکت است چرا باید شما که عضو دولت هستید دست این وزارتخانه را که نظارت کلى بر تمام عدایدات و مخارج مملکت دارد می‌خواهید کوتاه کنید از چه می‌ترسید؟ او وزارت دارایى است شما هم وزارت کشاورزى هر دو جزو دولت هستید مجلس هم همیشه مهیا است براى پذیرفتن لوایح شما دست بردارید از این عایداتى که معلوم نیست مبلغش چقدر است به چه کیفیت می‌خواهید صرف کنید و تا کى خواهد بود مدتش هم ده سال است شما می‌خواهید هر چه عایدات هست دست خودتان باشد و تصور نمی‌کنم که مجلس شوراى ملى اصولاً موافقت بکند و این برخلاف اصول مملکت است.

وزیر کشاورزى- عرض کنم به نظر بنده آقاى طباطبایى فراموش فرموده‌اند که در ماده اول خودشان موافقت کرده‌اند و مجلس شوراى ملى رأى داد که اداره آبیارى بشود بنگاه آبیارى وقتى که شد بنگاه آبیارى یک تشریفاتى دارد بالاخره یک قوانینى هست براى بنگاه‌ها این را هم مجبور کنید بودجه‌اش را به مجلس شوراى ملى تقدیم کند این ترتیب بنگاه نیست پس اگر آقایان نظرشان این باشد که بنگاه آبیارى نباشد و یک اداره آبیارى باشد آن نظر دیگرى است این را در شور اول صحبت کردیم با رئیس کل مالیه هم این را توجه کرده‌اند این قانون را وزارت کشاورزى با موافقت نظر رئیس کل مالیه به مجلس آورده است و ما بایستى این را در نظر بگیریم که بنگاه کل آبیارى یک مؤسسه نوزادى است پولى هم می‌خواهد براى آبیارى خرج کند خیلى بیش از اینها است چهار میلیون و نیم به جایش نمی‌رسد و نخواهد رسید و ما اگر بخواهیم بگوییم که عوایدى که از این به دست خواهد آمد

+++

تحویل وزارت دارایى بدهیم و بعد وزارت دارایى به موجب قوانین دیگر پس بدهد آن وقت این بنگاه نیست یک اداره باید باشد در وزارت کشاورزى و بودجه‌اش هم بیاید به مجلس اینجا به نظر بنده اول شما در آن ماده اول اشکال بکنید که اینجا بنگاه نشود و اداره بشود پس وقتى که مجلس قبول می‌کرد که این اداره باشد آن منظور آقا حاصل می‌شد ولى وقتى که قبول کردید که این بنگاه باشد بهتر است و قبول کردید که از سرمایه مردمانى که پول‌شان را نمی‌توانند استفاده کنند وارد بشود و اشخاص ذی‌علاقه آمدند و ذى‌نفع شدند آن وقت به نظر بنده این اشکال وارد نیست و چنان که ملاحظه می‌فرمایید ما مدت را ده سال کردیم که پس از ده سال وقتى پول را ما گرفتیم از عواید دولت و عواید خودمان را هم اضافه کردیم بر سرمایه خودمان تصور می‌کنم کافى خواهد بود ولى این مبلغ به نظر بنده کافى نخواهد بود براى عمل آبیارى زیرا عملیات آبیارى اگر آقا تشریف بیاورید ملاحظه بفرمایید پروژه‌هایى که تهیه شده البته خیلى کوچک و کم هم هست لکن براى هر یک از این پروژه‌ها میلیون‌ها پول لازم دارد.

رئیس- پیشنهاد آقاى انوار

پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمه سال در سطر سوم ماده 7 اضافه شود که به مجلس تقدیم می‌شود.

رئیس- آقاى انوار

انوار- این پیشنهادى که بنده کردم یک بیانی آقاى وزیر کشاورزى کردند که بودجه به مجلس نمی‌آید خیلى بنده تعجب کردم که یک بنگاهى یک اداره از سرمایه کشور و از سرمایه مملکت تأسیس بشود و شاید عواید هم داشته باشد ولى دخل و خرجش به مجلس نیاید! این قانون اساسى چه اختیارى به ما داده است؟! هر چیزى که از بودجه مملکت از خزانه مملکت اداره بشود تشکیل بشود ترتیب داده شود باید به مجلس شوراى ملى بیاید چطور می‌توانیم ما بگوییم که مخارج آن از خزانه دولت داده شود ولکن بودجه آن به مجلس نیاید آن روز که بنده پیشنهاد کردم که باید مخارج پرسنلى آن از صدى ده بیشتر نباشد جواب دادند در طى مواد ما پیش‌بینى خواهیم کرد بنده کاملاً در نظر دارم و همان وقت هم در نظر ما این بود که بودجه آبیارى هر سال باید بیاید به مجلس این که در جواب آقاى طباطبایى فرمودید این صحیح نیست هر اداره دخل دارد خرج دارد عواید دارد اینها تمام باید جز عواید مملکت باید واقع شود خرجش باید جز خرج مملکت بیاید چرا شما می‌خواهید یک اداره مستقلى یک مملکت علیحده یک بودجه مستقلى درست بکنید همین طورى که آقاى طباطبایى بیان کردند ما ده سال بیاییم قرارداد بدهیم کنترات بدهیم یک اداره به دست یک نفر هر طور می‌خواهد خرج کند. خیر باید عوایدش و تمام مخارجش به دست وزارت کشاورزى باشد بنده جداً با این ترتیب مخالفم باید آنچه که از عواید مملکت اداره می‌شود و تأسیس می‌شود بودجه‌اش بیاید تحت نظر ملت و نظارت ملت و نظارت ملت هم به وسیله نمایندگانش است این هیئت نظارت می‌کنند که چه وقت باید بودجه بیاید نمایندگان مجلس نظر مى‌کنند و منتشر مى‌کنند و تمام مردم مطلع می‌شوند والله نمی‌شود نؤمن ببعض و نکفر ببعض، ما می‌گوییم حکومت ما دمکراسى است و جمع و خرج با خودمان است این چه دمکراسى است! نمی‌شود! این است که عقیده بنده این است که مطابق قانون مطابق درسى که در مشروطیت خواندیم باید بودجه هر اداره بیاید به مجلس و تصویب بشود.

معاون نخست وزیر (آقاى رهنما)- آقاى انوار مذاکره‌اى که فرمودند و مداخله‌اى که براى مجلس فرمودند خیلى صحیح و به جا است البته نظارت مجلس شوراى ملى در جمع و خرج مملکت خیلى به جا است و هر وقت هم که این نظارت متزلزل بشود هر وکیلى هر وطن پرستى هر ایرانى حق دارد اعتراض بکند و این هم در پیشگاه نمایندگان مجلس مسلم است (یمین اسفندیارى- بلندتر بفرمایید) اما راجع به بنگاه این بنگاه‌ها مثل بنگاه راه آهن است مثل شرکت بیمه است شرکت بیمه در بودجه امسال در بودجه سال قبل جز او نیامده است (انوار- بودجه راه آهن آمد) بودجه

+++

جز آن نیامد یک مرتبه مجلس شوراى ملى تصمیم می‌گیرد که تمام بنگاه‌هاى مستقلى که یا به طرز شرکت اداره می‌شود یا به طرز بنگاه مستقل اداره می‌شود به طرز ادارى اداره بشود آن وقت البته باید بودجه تمام آنها بیاید به مجلس شوراى ملى ولى وقتى که مجلس شوراى ملى این طور در نظر بگیرد که مستقل باشد و به شکل شرکت اداره بشود باید آزاد باشد تا بتواند در طول یک مدتى به زراعت و آبیارى مملکت ادامه بدهد بدون این که دچار زحمت و تزلزلى باشد حالا آقا میل دارید که این هم بودجه جزئی‌اش بیاید به مجلس شوراى ملى البته نظر خود آقایان است و رأى آقایان قاطع است ولى این رأى شما صدمه می‌زند یک پرگرام ده ساله‌ای است که می‌خواهیم روى زراعت کشور عمل بکنند این بنگاه باید مستقل باشد و کار خودش را بکند و کم‌کم توسعه پیدا بکند مثل کردى فنسیه باشد که بتواند خدمات زیادى به مملکت بکند یا مثل بانک آلژرى باشد اگر هم میل دارند که این هم بیاید به مجلس البته هر تصمیمى بگیرید قاطع است و همه ماها و همه مملکت مطیع هستیم.

رئیس- آقاى انوار

انوار- بنده می‌خواهم به آقاى رهنما عرض کنم در اینجا که می‌نویسد نقشه ده ساله که بنده می‌گویم دولت نقشه ده ساله کشیده است که در عرض ده سال فلان قدر خرج می‌کند و فلان قدر عملیات به دست ما می‌دهد اگر نقشه دو ساله بود تبعیت می‌کرد از ممالک دیگر که نقشه‌هاى دو ساله و پنج ساله تشکیل بدهید بهتر بود اما اینجا شما ننوشتید بعد از ده سال چه خواهید کرد یک سرمایه مهمى در این ده سال می‌گیرید و ننوشته‌اید چه جور عمل خواهید کرد فقط نوشته‌اید که از خزانه مملکت تا ده سال سالى این قدر می‌گیرید ولى بنده عرض می‌کنم مطابق قانون اساسى پولى که از خزانه مملکت گرفته می‌شود خرج و دخلش باید به مجلس بیاید. تفریغ بودجه معنایش چه چیز است معنایش این است که پولی که از خزانه خارج شده این هم خرجش است می‌گویند شرکت‌ها چطور، شرکت‌ها هم جز این است چه منافات دارد باىد عوایدش بیاید در خزانه مملکت و بنده گمان نمى‌کنم هیچ ضررى داشته باشد.

مخبر- عرض کنم که بنده تعجب می‌کنم از آقاى انوار با این همه توجه که به قوانین دارند فرمایشاتى فرمودند که یک قدرى باعث حیرت بنده شد اگر اصل روح این قانون را ملاحظه بفرمایید در کمیسیون هم که مذاکره شد و ملاحظه فرمودید اصل این قانون یک برنامه ده ساله‌ای است که دولت می‌گوید سالى چهار میلیون و نیم براى آبیارى خرج می‌کند و بعد شرکت‌هایى با این مبلغ تأسیس می‌کنیم که در کشور آبیارى و زه‌کشى توسعه پیدا بکند و فعلاً هم یک قسمت را نقشه کشى کرده‌اند و بعد هم یک تشکیلات کوچکى در تحت نظر همین بنگاه درست خواهد شد که تمام کشور را مطالعه بکنند از نظر آبیارى و زه‌کشى که پرگرام بعد از این ده سال را هم معین بکنند آقا می‌فرمایید که این پرگرام ده ساله نیست تمام منظور دولت تمام عملیات دولت به طور کلى در برنامه نوشته شده است آقا البته نقشه‌ها را که نمى‌آورند در مجلس تشریح بکنند نقشه‌هایش هست و دولت مطابق مقررات همین قانون همه پرگرام‌ها که منظور نظر شما است عملى خواهد کرد و این که می‌فرمایند این بنگاه مستقل نباشد و مثل یک اداره باشد و بودجه‌اش تحت نظر مجلس باشد بنده گمان نمى‌کنم این به صلاح مملکت باشد و روز اول که در کمیسیون کشاورزى مطرح شد تمام آقایان نمایندگان که در کمیسیون شرکت داشتند نظرشان این بود که این بنگاه مستقل باشد وزرا نتوانند در آن دخل و تصرف کنند و این بنگاه در مدت ده سال به طور مستقل استمراراً ادامه پیدا بکند ولى ما اگر بیاییم این را اداره تشکیل بدهیم هر وزیرى می‌آید مطابق میل خودش رئیسش را عوض می‌کند نقشه‌هایش را عوض می‌کند می‌گوید در اصفهان لازم نیست ما آب زاینده رود را به کوهرنگ متصل کنیم آن وقت تغییر هر هیئت دولتى تأثیرش را در این بنگاه خواهد کرد و آن منظورى که ما داریم عملى نخواهد شد اما اگر این بنگاه مستقل باشد یک هیئت مدیره داشته باشد و یک بودجه مستقلى داشته باشد که با تغییر هیئت وزیران تغییرى در این پیدا نشود ما می‌توانیم امیدوار بشود که اقلاً یک بنگاهى

+++

در مدت ده سال عملیات خودش را ادامه می‌دهد (انوار- بودجه را چرا نمی‌گویید آقا؟) (طباطبایى- اصلاً بودجه را نمی‌گویند صحبت‌هاى دیگر می‌کنند) راجع به بودجه‌اش عرض کنم خودتان در ماده اول که رأى دادید این بنگاه را مستقل بکنند...

(نقابت- مستقل یعنى چه یعنى تبعه آلمان! البته باید بودجه‌اش به مجلس بیاید) البته این چهار میلیون و نیم بودجه‌اش به کمیسیون بودجه خواهد آمد ولى عملیات این بنگاه تحت نظر یک هیئتى خواهد بود که خودش اداره می‌کند.

وزیر کشاورزى- بنده استدعا می‌کنم توجه بفرمایید فراموش نکردیم که در این باب مذاکرات زیادى شد و گفتیم بنگاه آبیارى، بنگاه آبیارى تشکیل می‌شود از سرمایه‌اى که دولت می‌دهد یک مبلغش را که شاید صدى پنجاه و یک مال دولت است و یک قسمت را که صدى چهل و نه باشد شرکت سهامى خواهد بود که طبق ماده چهارده این قانون یعنى با استفاده از ماده چهار قانون متمم بودجه عمل خواهیم کرد. وقتى که ما گفتیم با استفاه از سرمایه اشخاص و با سرمایه مالکین بنگاه آبیارى عمل خواهد کرد آن وقت تصدیق می‌فرمایید که مورد ندارد ما بگوییم بودجه این به کمیسیون بودجه خواهد آمد زیرا آنچه که مربوط به خود دولت باشد بنده تصدیق می‌کنم که باید به کمیسیون بودجه بیاید ولى آن قسمت که مربوط به مردم است هیچ الزامى ندارند بودجه‌شان را به مجلس شوراى ملى بیاورند اینجا فقط نگرانى که آقایان فرمودند ممکن است از یک حدودی تجاوز بکند آقای انوار فرمودند صدى ده بگیریم یکى دیگر از رفقا فرمودند صدى پنج بگیریم بنده استدعا کردم این را بگذارید مطالعه بکنیم آقاى مؤید فرمودند پیشنهاد فرمودند صدى پنج و ما هم مطالعه کردیم قبول کردیم که از صدى پنج تجاوز نخواهیم کردم پس این که تصور می‌کنند شاید از یک حدودى تجاوز بکند این را با گذاشتن آن ماده که از صدى پنج تجاوز نخواهد کرد تأمین می‌کند و بنگاه هم که عرض کردم وقتى که ما گفتیم بنگاه با سرمایه اشخاص اداره بشود آمدن به کمیسیون بودجه دیگر مورد ندارد همین طور هم که آقاى رهنما مثال زدند بنگاه راه آهن با این که بودجه‌اش صد در صد مال دولت است به مجلس نمی‌آید اگر هم بیاید براى اطلاع است براى تصویب نیست (انوار- به کمیسیون آمده) آقاى انوار اگر ملاحظه فرمودید به کمیسیون آمده آن بودجه ساختمان ساختمان راه آهن بود یعنى ساختمانى که اجزا می‌کنند ولى بودجه اداره راه آهن مطابق یک قانونى که هست به مجلس نمى‌آید و این هم تقریباً شبیه به آن است.

نبیل سمیعى- پس گرفتید پیشنهاد خودتان را آقاى انوار

انوار- براى چه پس بگیرم رأى بگیرید رأى ندهند.

نقابت- بنده هم پیشنهادى در این زمینه داده‌ام.‏

رئیس- پیشنهاد آقاى نقابت

ماده هفت را به طریق ذیل پیشنهاد می‌نمایم.

ماده 7- درآمد حاصل از تأسیسات آبیارى براى توسعه آبیارى کشور اختصاص داده می‌شود از حیث جمع و خرج علاوه بر اعتبار مصوب در این قانون در بودجه سالیانه کشور هر سال منظور خواهد گردید.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- آقاى وزیر بهدارى خواهش می‌کنم توجه بفرمایید چون حضرتعالى در امور مالى تخصص‌تان بیشتر است پیشنهاد بنده و آقاى انوار حاصلش یک کلمه است و آن این است که این اداره چهل و پنج میلیون تومان سرمایه دولت را در ظرف این مدت در دست دارد بودجه خودش را به نظر کمیسیون بودجه مجلس شوراى ملى برساند، نه می‌گوییم مستقل نباشد نه می‌گوییم کار نکند نه می‌گوییم به وظایفش دخالت می‌کنیم هیچ گونه مزاحمتى نداریم فقط از حق قانونى که قانون اساسى به مجلس شوراى ملى داده است می‌خواهیم استفاده کنیم هر جایى که پول و سرمایه دولت است مجلس نظر دارد این برو و برگرد هم ندارد اما توضیحاتى که داده شد یکى از آقایان مثال زدند به یک بانک اولاً تأسیسات حقوقى را در کشور توجه بفرمایید که بانک‌ها اکثر به صورت شرکت‌هاى سهامى است و شرکت سهامى در قانون تجارت

+++

یک بابى است داراى شصت و هفتاد ماده که چه جور شرکت تشکیل می‌شود حالا یا سرمایه این شرکت سهامى را دولت می‌دید آن سرمایه را با سودش می‌گیرد با سرمایه را بنده و شما می‌دهیم و سود خودمان را می‌گیریم در هر صورت اسم آن شرکت سهامى است و شرکت سهامى یک پرسن مرال و یک شخصیت حقوقى دارد که در حدود قانون اسمش شرکت سهامى شده و آن قابل مقایسه با این بنگاه نیست اما بنگاه مستقل یعنى چه یعنى از حیث وظایفش مستقل است یعنى از حیث این که کجا را آبیارى بکند یا نکند مستقل است معناى مستقل این نیست که چهل و پنج میلیون پولى که بهش داده‌اید حسابش را پس ندهد معناى استقلال این نیست مستقل از حیث این است که کارهایى را که می‌خواهد بکند جلوش گرفته نشود و بتواند کارهاى عام‌المنفعه‌اى که لازم دارد انجام بکند. می‌فرمایند بنگاه راه آهن اولاً بنگاه راه آهن در آن موقعى که به آن صورت تصویب شد موقع خاص بود و بایستى حتماً در بودجه آنجا نظر کرد و آنجا به این صورت قابل دوام نیست، این بنگاه راه آهن از حیث درآمدش از حیث رشا و ارتشا بدترین و فاسدترین مؤسسات است (صحیح است) و ما نمى‌توانیم قیاس کنیم که چون بودجه راه آهن به مجلس نیامده است دلیل بشود که هر جایى که چهل و پنج میلیون تومان پول بود آن هم نیاید به مجلس پیشنهاد بنده و آقاى انوار مجموعاً این است که بودجه این بنگاه هر سال ضمن بودجه وزارت کشاورزى بیاید به مجلس و کمیسیون بودجه تصویب شود هیچ دخالتى هم نداریم که کجا را آب بدهد کجا را آب ندهد کجا را اضافه بکند و این یک حق قانونى است.

وزیر کشاورزى- وقتى که گفتیم بنگاه بنگاه تشکیل می‌شود، از یک هیئت مدیره که آنجا رئیس اداره ندارد هیئت مدیره هم تشکیل می‌شود از شرکا و وقتى که ما اصول را قبول کردیم و گفتیم اینجا یک بنگاهى خواهد بود و به صورت تجارى عمل خواهد شد آن وقت دیگر تصویب کمیسیون بودجه مورد پیدا نمی‌کند بنده این را ناچارم عرض کنم و آقایان خودشان می‌دانند که اگر بخواهیم ما از سرمایه مردم استفاده کنیم آن مردم میل ندارند که بودجه آن را بفرستند به کمیسیون بودجه یا این که مورد توجه و پس و پیش کردن دیگران واقع بشود آنها می‌خواهند بگویند باید در یک شرکتى مداخله کنیم که طبق اساسنامه وقتى که هیئت مدیره جمع و خرج او را دید و عمل کرد (نقابت- آقا به این شرکت نیست) اگر ماده چهارده این قانون را بخوانید تصدیق می‌فرمایید که شرکت است پس اگر ما بخواهیم با همین سرمایه که خودمان داریم که پس از ده سال می‌فرمایید چهل و پنج میلیون تومان خواهد شد شروع به کار کنیم سرمایه ما کافى نیست یعنى در هر سال ما می‌گیریم چهار میلیون نیم تومان این سرمایه کافى نیست منظور ما این بود که از سرمایه اشخاص هم بتوانیم استفاده بکنیم از این جهت بود که خواستیم که از این هم استفاده کنیم این اساس هنوز در مملکت ما ریخته نشده که یک ادارات و بنگاه‌هایى که به صورت شرکت درش عمل می‌شود کمیسیون بودجه در او نظر داشته باشد آقاى نقابت فرمودند چون بودجه راه آهن به مجلس نمى‌آید وضعیتش بد است بنده عرض می‌کنم بودجه راه آهن به مجلس نمی‌آید بودجه بانک کشاورزى مگر می‌آید خدمت شما؟ آن موقعى که شرکت مرکزى داشتیم بودجه‌اش مگر می‌آمد؟ شرکت بیمه مگر بودجه‌اش می‌آمد این در حالى که سرمایه زیادى از آن مال دولت است. اینجا پیشنهادى فرمودند آقاى فرمانفرماییان و بنده هم قبول می‌کنم که بنگاه کل آبیارى مکلف بشود براى اطلاع بفرستد نه براى تصویب این با هم تفاوت می‌کند بنده موافقت می‌کنم که بنگاه کل آبیارى در هر سال ییلاق خودش را و عمل خودش را براى اطلاع به مجلس شوراى ملى بفرستد ولى چون اساساً ما می‌خواهیم این کار را با شرکت مردم بکنیم براى مردم تکلیف نمی‌توانیم قائل بشویم و این که گفتیم بنگاه آبیارى با شرکت مردم اقدامى خواهد کرد آن وقت دیگر بودجه موضوع ندارد.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- عرض کنم این مطلب یک قدرى مخلوط

+++

شده به هم و توضیحاتى هم که داده شد مطلب را روشن نکرد ما در کارهاى مملکتى خودمان دو قسم کار داریم یک قسم کارهایى است که مربوط به ادارات و وزارتخانه‌ها است که اینها بودجه دارند و همه ساله بودجه اینها از تصویب مجلس می‌گذرد و بودجه تفصیل‌شان را می‌دهند قسمت دیگر کارهاى دیگرى است مثل بانک ملى بانک کشاورزى شرکت بیمه و امثال اینها که شخصیت حقوقى مجلس براى آنها قائل شده شخصیت حقوقى یعنى یک شرکت سهامى است که آن شرکت داراى یک سهامى است که به ثبت هم رسیده و در مجمع عمومى آن صاحبان سهم حکومت دارند و جمع و خرجش تحت نظر هیئت مدیره است حالا باید طبق ماده چهارده به نظر بنده همان طور که آقاى اعتبار اظهار کردند که این بنگاه آبیارى یک شرکتى باید اسمش را گذاشت که شرکت سهامى آبیارى بشود به نظر بنده آن کلمه بنگاه مستقل را باید مبدل به شرکت سهامى کرد و همان طورى که فرمودند اگر ملاکین یا سایر اشخاص بخواهند سهام را بخرند و صاحب سهم بفروشد حق داشته باشد در موقع مجمع عمومى و تهیه بیلان و جمع و خرج حضور داشته باشد وقتى که ما این عمل را بکنیم دیگر براى آقاى نقابت و آقاى طباطبایى توهم پیدا نمى‌شود یکى از این دو عمل را باید بکنیم یا باید بودجه‌اش را همان طورى که گفته شد به مجلس بیاورند یا باید شرکت سهامى باشد که ثبت هم بشود و جمع و خرج و بیلانش را همان هیئت مدیره رسیدگى بکند و آن وقت رئیس کل مالیه هم نظارت می‌کند و رئیس کل مالیه با آن که شرکت سهامى آبیارى می‌شود باز هم نظارت دارد چنانچه الآن در بانک کشاورزى و بانک ملى و شرکت بیمه نظارت دارد براى این که اکثریت سهام متعلق به دولت است و رئیس کل مالیه هم حق دارد در هر جا نظارت به درآمد دولت و ما یملک دولت بکند به نظر بنده این را باید یک قدرى روشن کرد که در طى عمل براى خود وزارت کشاورزى هم اشکالى پیدا نشود و بنده عقیده‌ام این است که شرکت سهامى آبیارى بشود و اگر موافقت می‌فرمایید معطل نکنید آقاى نقابت هم همین را گفتند بانک ملى سرمایه‌اش مال دولت است ولى عنوانش شرکت سهامى است هیئت مدیره دارد جمع و خرجش را می‌بیند و همه ساله تصویب می‌کند اینجا را هم اسمش را بگذارید شرکت ولو این که سرمایه‌اش مال مردم باشد. اداره دولتى باشد بنگاه دولتى باشد جمع و خرجش باید به مجلس بیاید معنى ندارد که می‌فرمایید به مجلس نیاید این است که بنده هم پیشنهاد آقاى نقابت را قبول می‌کنم که در آنجا شرکت سهامى بنویسید که مطابق مقررات شرکت اداره شود ولى وقتی که می‌نویسید بنگاه بنگاه مثل اداره است و اداره باید بودجه‌اش بیاید به مجلس منتها شما نوشته‌اید بنگاه و می‌گویید بنگاه یعنى شرکت خیر این طور نیست.

وزیر کشاورزى (آقاى اعتبار)- آقاى ملک استدعا می‌کنم توجه بفرمایید الآن می‌خواهم نبینم نسبت به آبیارى ما همین وضعیت که ما داریم چگونه عمل می‌شود؟ در قانون متمم بودجه براى او یک اعتبارى گذاشته شده که الآن سرمایه بنگاه است و الآن هم عملش روى بنگاه است ما پیش از این که این قانون را تصویب بکنیم مجلس شوراى ملى در قانون متمم بودجه یک سرمایه براى آبیارى قائل شده است روى این سرمایه دارد عمل می‌کند بودجه‌اش هم به مجلس نمی‌آید وزارت کشاورزى هم بودجه‌اش را عمل می‌کند و اقدام می‌کند وزارت دارایى هم آنجا حساب‌دار مخصوصى دارد و در تحت نظارت رئیس کل مالیه حساب او بسته می‌شود و مخارج او را اجازه می‌دهد این عملى است که الآن می‌شود و فردا هم همین عمل خواهد شد اجازه بفرمایید در ماده اول و ماده دوم همه جا آقایان موافقت فرمودید کلمه بنگاه نوشته شود این کلمه در ماده اول نوشته شده براى توسعه و اصلاح امور آبیارى کشور بنگاه مستقلى تحت نظارت وزارت کشاورزى به نام بنگاه مستقل آبیارى تأسیس می‌شود (نقابت- مستقل یعنى چه؟) یعنى این که یک وزیرى نمی‌تواند رئیس او را عوض کنند یک هیئت مدیره خواهد داشت که هیئت مدیره نسبت به تصمیمات خودشان یک عملى را اجرا بکنند حالا جنابعالى هم می‌دانید این قضیه را و نمی‌دانم چرا این موضوع

+++

را این قدر پیچ می‌دهید حالا با این که ماده اول و دوم این لایحه تصویب شده و این را بنگاه مستقل تشخیص دادید حالا می‌خواهید او را عوض کنید بنده تمنا دارم اگر نظر این است که این بنگاه به صورت اداره بشود قطع دارم که استفاده ازش نخواهد شد اگر شما بخواهید به نام یک اداره عمل بشود یک بودجه بنویسیم بعد حساب‌دار و کتاب‌دار و کوفت و زهر مار این براى شما کار آبیارى نخواهد کرد اگر نظرتان این است که این اداره آبیارى بشود باید حتماً راه را باز کنید که مردم هم شرکت کنند و سرمایه اشخاص هم به این اضافه شود و الا اگر بخواهید هر بند و بستى هست اینجا بزنید از مقصود منحرف می‌شوید و نتیجه حاصل نمی‌شود.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى انوار و نقابت که در یک زمینه است موافقین برخیزند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

پیشنهاد آقاى فرمانفرماییان‏

بنگاه آبیارى صورت مصارف که حاکى از عملیات سالیانه باشد در موقع خود همه ساله تقدیم کمیسیون بودجه خواهد بود.

وزیر کشاورزى- این را بنویسید براى اطلاع کمیسیون بنده موافق هستم براى اطلاع به مجلس شوراى ملى بفرستیم.

فرمانفرماییان- اجازه می‌فرمایید بنده یک توضیحى دارم.‏

رئیس- بفرمایید.

فرمانفرماییان- ملاحظه بفرمایید بعد از مدت‌ها کوچک‌ترین توجهى که به امور کشاورزى شده است با این که در تمام مرامنامه‌ها و تمام نطق‌هاى بلیغى که در همه جا بیان می‌شده است و همیشه عنوان کشاورزى بوده است نسبت به کشاورزى و معارف این اولین لایحه‌ای است و اولین قدمى است که در این سال برداشته شده آقایان اذعان بفرمایند که تاکنون یک سطر هم به عنوان کشاورزى به عنوان قانون به مجلس نیامده است و این است که در اینجا اگر ما بخواهیم واقعاً به وسیله یک تحت‌اللفظى آن نظریاتى که داشتیم همه را مضمحل بکنیم که بگوییم یک اداره‌ای است به اسم اداره آبیارى و این مخارج و مصارفى که شده است واقعاً مصارف مفیدى نبوده است این که نمی‌شود در اینجا حق این بود که در ظرف این مدت و این سنوات کاملاً جلوگیرى می‌کردند براى این که از این اداره آبیارى که یک صورت مستقلى هم در وزارت کشاورزى داشته کوچک‌ترین اثرى آقایان تا به حال احساس نفرموده‌اند اگر ملاحظه فرموده باشند آقایان با آن همه جدیتى که تا به حال راجع به آب کوهرنگ شده است در صورتی که بنده نظرم می‌آید از دوره پنجم بلکه از دوره چهارم این موضوع مورد مذاکره بود ولى تا به حال به هیچ نتیجه‌ای منتج نشده است براى آن که اداره آبیارى یک بودجه‌ای داشته است در سال و خرج آن اداره شده و قطعاً اگر یک وضع مستقلى داشت به یک جایى می‌رسید این است که بنده استدعا می‌کنم از آقایان که در این مورد نزاع لفظ نفرمایند اگر لفظ بنگاه را نمى‌پسندید اسم آن را بگذارید شرکت سهامى در صورتی که تصور نمی‌کنم اگر اسمش را شرکت سهامى هم بگذارید و این مؤسسه خوب درش عمل نشود مقصود آقایان حاصل شود الآن بانک کشاورزى یک اداره‌ای است اسمش را فقط گذارده‌اند شرکت سهامى ولى تمام سهامش دست دولت است و وزارت دارایى هر دو ماه یک مرتبه رئیس آنجا را عوض می‌کند هیئت مدیره را عوض می‌کند هر عملى که می‌کند شما کوچک‌ترین اطلاعى هم از آن ندارید چندین صد هزار تومان خرج می‌کنند اساسنامه بانک را عوض می‌کنند و آقایان به هیچ وجه وارد نیستید این است که بنده استدعا می‌کنم آقایان با اصل عمل این بنگاه یا شرکت موافقت بفرمایند بلکه بتواند کارى انجام دهد و اسم آن را هر چه می‌خواهید بگذارید بالاخره اسم تأثیرى در طرز عمل ندارد.

وزیر کشاورزى- عرض کنم مطلب همان بود که اینجا مکرر صحبت شد بنده نمی‌خواهم عرض کنم با آن نظرى که آقایان دارند که اسم اینجا را شرکت سهامى بگذاریم مخالف هستم فقط چیزى که هست ماده اول و دوم این لایحه را مجلس تصویب کرده است و در آنجا این محل به اسم بنگاه مستقل از طرف مجلس شناخته شده ممکن است براى این که جلب نظر آقایان هم بشود در ماده 14 در پرانتز بنویسیم

+++

شرکت سهامى بعد از بنگاه آبیارى و ضمناً خواستم از آقایان تمنا کنم آن قدر هم در اطراف یک موضوع صحیح و روشنى مذاکره بفرمایند که کار تمام شود.

رئیس- شما موافق هستید با این پیشنهاد؟

وزیر کشاورزى- خیر. عرض کردم در ماده 14 این نظریات گنجانده می‌شود.

رئیس- پیشنهاد آقاى طباطبایى

پیشنهاد می‌کنم در ماده 7 بعد از جمله (علاوه بر اعتبار مصوب در این قانون) جمله (با موافقت وزارت دارایى اضافه شود)

رئیس- آقاى طباطبایى

طباطبایى- اصل 18 و 20 قانون اساسى (که براى این که وقت گذشته است عین دو اصل را نمی‌خوانم) خلاصه تمام مفادش این است که مجلس شوراى ملى نظارت عالیه دارد در تمام ادارات و وزارتخانه‌ها و این کلمه بنگاه را نمی‌دانم تازه از کدام گور پیدا کرده‌اند و هر جا می‌خواهند بگذارند اولاً بنگاه یک کلمه مبتذل و مستهجنى است و واقعاً من نمی‌دانم بنگاه یعنى چه (هاشمى- فارسى است یعنى جاى بنه) من نمی‌دانم فارسى است یا چیز دیگرى است در هر حال وزارتخانه‌ها و ادارات بودجه دارند یعنى جمع و خرج دارند و این جمع و خرج باید بیاید به مجلس در این مطلب که کسى گفتگو ندارد و محل تردید نیست فرار از این مطلب و رفتن در پناه کلمه بنگاه که ما اینجا نوشته‌ایم معنى ندارد همین بنگاه را هم که ما اینجا بنویسیم باید بودجه‌اش بیاید به مجلس‏...

رئیس- در پیشنهاد خودتان صحبت کنید.

طباطبایى- بعد می‌خواهم برسم به آن نتیجه بالاخره آقا باید مجلس در جمع و خرج مملکت نظارت داشته باشد به علاوه یک خبط‌ها و خطاهایى را دلیل براى خبط و خطاهاى دیگر آوردن این یک چیز تازه‌ای است و این از ضعف دلیل است که این را هم تصدیق بفرمایید براى این که اداره راه آهن هم همین طور است اداره راه آهنى هم جز وزارت راه باید بودجه‌اش بیاید به مجلس شوراى ملى و مجلس شوراى ملى تصویب کند بالاخره آقا سریش مالى که نباید کرد تمام اینها مؤسساتى هستند که از دولت پول می‌گیرند بودجه‌شان هم باید بیاید به مجلس عایدات دارند مخارج دارند باید در مجلس صحبت شود و مذاکراه شود و درش و تصویب شود. سابق بر این و در ادوار سابق مجلس یک وضعیتى داشته است که نمی‌توانسته است به وظایف خودش عمل کند آن که براى عمل فعلى مجلس دلیل نیست عرض کنم حالا که موافقت می‌کند مجلس که این اداره به این طرز عمل کند اسمش اگر همان اداره باشد چه اشکالى دارد که بودجه‌اش را هم بیاورد به مجلس خواهش می‌کنم آقاى وزیر کشاورزى وقتى که تشریف بردید منزل این لایحه را از اول تا آخر بخوانید ببینید تو را به خدا این شرکت سهامى است شرکت شخصیت حقوقى می‌خواهد شرکت باید به ثبت برسد خوب اگر بخواهید شرکت درست کنید ممکن است سهامى هم به اشخاص بفروشید و سهام بیشتر را دولت داشته باشد و این بناى یک شرکت می‌شود ولى با وضع فعلى وجداناً از شما می‌‌پرسم این شرکت است؟ یک اداره‌ای تشکیل می‌دهید منتها با یک اسم دور و دراز از این ور و آن ور می‌گردید کلمه بنگاه را پیدا می‌کنید و می‌خواهید روى این اداره بگذارید این اداره از دولت سالى چهل و پنج میلیون ریال می‌گیرد باید مخارجش به تصویب مجلس برسد و عوایدش هم باید جز عواید عمومى بشود در هر سال یک مبلغى براى مخارج آن در نظر می‌گیرید از این مبلغ هم اگر بیشتر خواستید به مجلس پیشنهاد می‌کنید و اگر مجلس صلاح دید به شما اجازه می‌دهد بنده ماده نهم را من باب مثل می‌خوانم.

ماده نهم- بنگاه آبیارى مکلف است براى انجام عملیات آبیارى یا زه‌کشى شرکت‌‌هایى تشکیل دهد که سرمایه آنها را یا تماماً بنگاه پرداخته یا با شرکت مالکین و یا آن که کلیه سهام آنها از طرف مالکین تأمین گردد این که اینجا می‌گویند خودشان شرکت تشکیل بدهند به سرمایه خودشان این را می‌شود به اسم شرکت پذیرفت؟ این استدلال صحیح است؟ آقا اینجا اداره است و اداره هم باید بودجه‌اش بیاید به مجلس، فعلاً وقت تنگ است آقایان هم

+++

می‌فرمایند مذاکرات کافى است ولى لازم است این مطلب را بنده اینجا تکرار کنم که این نظرى که در این لایحه هست برخلاف تمام اصول است و برخلاف تمام اصول اینجا ما داریم عمل می‌کنیم این است که استدعا می‌کنم اگر آقایان با آن پیشنهاد اول که حذف این ماده را پیشنهاد کردم موافقت می‌فرمایند که خیلى ممنون می‌شوم و چون موافقت نفرمودند بنده دست پایین را گرفتم و پیشنهاد کردم که وزارت مالیه هم در این جمع و خرج دخالت کند.

وزیر کشاورزى- عرض کنم اولاً بنده همچو حرفى نزدم من گفتم عواید اینجا را عایداتى را که از بهره‌بردارى بنگاه آبیارى یا شرکت آبیارى به دست می‌آید باید ترتیبى باشد که وزارت دارایى درش مداخله نکند حالا هم اگر بنا باشد عوایدى را که بنگاه آبیارى به دست می‌آورد بخواهیم بدهیم به دست خزانه و بعد بگیریم آن نتیجه که می‌خواهیم به دست ما نخواهد آمد ما گفتیم عوایدى که در نتیجه عملیات بنگاه آبیارى به دست می‌آید آبى را که تهیه می‌کند و یک آب بهایى به دست او خواهد رسید پس از وضع مخارج نگاه دارى وضعیت آن ساختمانى را که می‌کند به مصرف عملیات خودش می‌رساند و وزارت دارایى در آن عواید دخالت نمی‌کند اما راجع به نظارت وزارت دارایى آن اصلی را که آقا خوانده‌اید همه‌مان خوانده‌ایم در کلیه شرکت‌ها چه بانک چه راه آهن که آقا فرمودند عمل آن غلط یا صحیح است در همه جا وزارت دارایى آن اصل را رعایت می‌کند و نظارت خودش را اعمال می‌کند و در اینجا هم خواهد کرد. اینجا آقاى طباطبایى ماده نهم را خواندند در صورتی که در ماده نهم نوشته‌ایم که شرکت‌هایى تشکیل می‌دهیم و مقصود از این شرکت‌ها شرکت‌هاى فرعى است که شرکت آبیارى یا بنگاه آبیارى هم سهامى در آن خواهد داشت مثلاً براى آب کوهرنگ یک شرکت مخصوصى تشکیل می‌دهیم از مالکین و از سرمایه‌داران اصفهان و کسانى که به آن علاقه‌مند هستند این یک شرکت کوچکى خواهد بود و منافات با آن منظور ندارند و عرض کردم که در آخر این لایحه هم ما تفسیر می‌کنیم که مقصود از این بنگاه شرکت است و چون کلمه بنگاه در مواد اول و دوم تصویب شده است در ماده 14 می‌نویسیم مقصود از این بنگاه شرکت است و به صورت شرکت عمل خواهد شد. (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر ملک‌زاده

دکتر ملک‌زاده- بنده خواستم یک اصل مسلمى را عرض کنم و معتقدم که مؤسساتى که صد در صد مربوط به دولت است و سرمایه‌شان از طرف دولت داده می‌شود باید بودجه‌اش به تصویب مجلس برسد حالا اسمش را هر چه می‌خواهید بگذارید.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- عرض کنم موضوع دو طرفى است و یک طرفه نیست شما می‌خواهید یک شرکتی تشکیل بدهید که پنجاه و یک درصد از سرمایه‌اش را دولت بپردازد و چهل و نه درصدش را دیگران شما حق ندارید یک طرفى حق رسیدگى و تصویب بودجه آن را داشته باشید توجه بفرمایید اشکال کار در اینجا است اگر شما رأى بدهید که کلیه سرمایه این شرکت‌ها را دولت بپردازد و دیگران درش شرکت نکنند حق با آقایان است و اسمش را هر چه هم می‌خواهید بگذارید شرکت سهامى یا بنگاه یا اداره هر چه باشد تمام اینها مباحثه ادبى است و به عقیده بنده باید بودجه‌اش بیاید اینجا و مجلس تصویب کند ولى مادام که اشخاص دیگرى در این شرکت‌ها سهیم و شریک هستند البته نظر آنها هم باید محترم شمرده شود و نمی‌شود که قضیه یک طرفى باشد.

طباطبایى- بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم.

رئیس- پیشنهاد آقاى نقابت

پیشنهاد می‌کنم عبارت ماده سطر سوم چنین اصلاح شود: در بودجه سالیانه وزارت کشاورزى منظور خواهد شد.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- پیشنهاد این است تمنا می‌کنم آقایان توجه بفرمایید در این عبارت ذکر شده است: درآمد حاصل از تأسیسات آبیارى براى توسعه آبیارى کشور اختصاص داده شده از حیث جمع و خرج علاوه بر اعتبار مصوب در این قانون در بودجه هر سال منظور خواهد گردید. بنده قید کردم که در

+++

بودجه سالیانه وزارت کشاورزى منظور خواهد شد عبارت را این طور اصلاح و پیشنهاد کردم اما علت این که این کار را کردم این است که وقتى این چهل و پنج میلیون تومان را به این بنگاه دادید (وزیر کشاورزى- کجا 45 میلیون تومان به این بنگاه داده شده؟) چرا آقا در ده سال سالى چهل و پنج میلیون ریال در ده سال چهل و پنج میلیون تومان می‌شود. و در این لایحه هم قید شده است که در تحت نظارت وزارت کشاورزى عمل کند بنابراین اینجا یکى از ادارات تابعه وزارت کشاورزى است که وزیر کشاورزى هم درش نظارت دارد و جمع و خرج آن را نظارت می‌کند حالا این بنگاه تشکیل شد به نحو مستقل که بنده تفسیر می‌کنم که از کلمه استقلال استقلال عمل است نه استقلال خرج که پول بدهد و پس نگیرد و خرجش استقلال داشته باشد مقصود استقلال در عمل است این بنگاه که تشکیل شد براى طرز عملش یک استقلالى را در نظر می‌گیرید یک شرکتى در اینجا تشکیل می‌شود آن شرکت با سه میلیون تومان تشکیل می‌شود دو میلیون تومان را این بنگاه می‌دهد یک میلیون تومان را هم اشخاص ذی‌علاقه سهم می‌خرند و همچنین یک شرکت دیگرى تشکیل می‌دهید در خوزستان یک شرکت دیگرى هم به همین ترتیب در جاى دیگر و براى انجام یک کار دیگرى پس هر چه از این کارهاى کوچک کوچک که می‌کنند سرمایه این شرکت داخل سرمایه‌هاى دیگر می‌شود و فعالیت پیدا می‌کند ولى نتیجه به کار انداختن این سرمایه اعم از نفع و ضرر و اصل سرمایه بالاخره برمی‌گردد به جیب این بنگاه آن وقت این بنگاه صورت جمع و خرج خودش را می‌دهد آنچه عایدات از این محل‌ها داشته است صورت می‌دهد و آنچه هم مخارج کرده است صورت می‌دهد و بالاخره به کمیسیون بودجه می‌گوید که آقا این صورت چهار میلیون و نیم تومانى است که به ما داده‌اید و وحشتى نباید از این عمل داشت و مزاحمتى براى این دستگاه از این عمل پیدا نخواهد شد وقتى شما می‌خواهید با این سرمایه خودتان ده تا شرکت تشکیل بدهید صد تا شرکت تشکیل بدهید بالاخره این سرمایه شما می‌رود فعالیت می‌کند و باید برگردد حساب کلش به اصل اداره آبیارى و همان جمع و خرج را بدهید به کمیسیون بودجه حالا از این نظر اگر برگشتید به شرکت اگر شرکت تشکیل دادید نقض غرض می‌شود و شما در این کار مستأصل می‌شوید اگر بخواهید در این کار وارد می‌شوید و به طور شرکت عمل خودتان را انجام بدهید وقتى می‌توانید که لااقل اکثریت سهام دست‌تان باشد تا بتوانید حکومت داشته باشید در اینجا اگر مردم شرکت نداشته باشند...

رئیس- آقاى نقابت نظامنامه را رعایت کنید.

نقابت- بنده نظامنامه را رعایت می‌کنم پیشنهاد کرده‌ام ماده به این ترتیب اصلاح شود و می‌خواهم توضیح بدهم...

رئیس- ماده 63 اجازه نمی‌دهد شما فقط حق دارید در پیشنهاد خودتان مختصر توضیح بدهید.

نقابت- ماده 63 چیست؟ شما ماده قانون اساسى را نقض می‌کنید من حرفى ندارم و می‌روم.

وزیر کشاورزى- عرض کنم این چهل و پنج میلیون ریال که هر ساله براى عملیات این بنگاه داده می‌شود و در حقیقت سرمایه این بنگاه است بنده موافقت می‌کنم که در بودجه کشاورزى هر ساله منظور شود این را بنده قبول دارم که رفع اشکال آقایان بشود صحبت سر بودجه تفصیلى است آن بودجه تفصیلى را نمی‌توانیم قبول کنیم براى این که آن وقت جلوى عملیات این دستگاه گرفته می‌شود شما وقتى اجازه می‌دهید که از این سرمایه بنگاه شرکت‌هاى کوچک با مشارکت اشخاص تشکیل بدهد آن بودجه‌اش نمی‌تواند به مجلس بیاید و باید هیئت مدیره شرکت‌ها در بودجه‌اش رأى بدهند و تصویب کنند ولى چهار میلیون و نیم تومان را بنده قبول می‌کنم که جز بودجه منظور شود و با این اصلاح بنده موافق هستم.

مخبر- بنده هم قبول می‌کنم.

رئیس- پیشنهاد آقاى مؤید احمدى

علاوه بر کلیه اعتبارات ادارى و آبیارى منظور در بودجه کشاورزى و قانون متمم بودجه بنگاه آبیارى می‌تواند تا صدى پنج از اعتبار در ماده دوم براى مصارف ادارى و پرسنلى استفاده کند.

+++

رئیس- آقاى مؤید احمدى

مؤید احمدى- عرض کنم چون واقعاً بنده از اداره بازی‌هایى که تقریباً از دو سه سال قبل از این در این کشور شروع شده وحشت دارم البته همه آقایان ملاحظه کرده‌اند که چه پول‌هایى صرف اجاره محل‌هاى خیلى عالى در خیابان شاه رضا و قالی‌هاى ذرعى دویست تومان و صد و پنجاه تومان می‌شود و اتومبیل‌هاى خیلى عالى هم دم آن ادارات می‌ایستد و به قول بنده یک چکمه برقى هم دم در مى‌ایستد چون از اینها خیلى دیده‌ام واقعاً وحشت دارم. در جلسه پیش بنده پیشنهاد کردم که بیش از صدى پنج این اعتبار خرج ادارى و پرسنلى نشود و آقاى وزیر کشاورزى گفتند بگذارید در این قسمت یک مطالعاتى بکنم حالا اگر مطالعه کرده‌اند بنده باز پیشنهاد خودم را تجدید کرده‌ام آقاى مخبر موافقت بفرمایند.

وزیر کشاورزى- بنده براى این که نظر آقایان در این قسمت تأمین شود این پیشنهاد را قبول می‌کنم ولى به عقیده بنده جایش اینجا نیست حالا اگر آقایان اصرار دارند که در اینجا باشد بنده هم اصرارى ندارم چون اصولاً با این پیشنهاد موافقت دارم ولى بهتر است که یا بگذارید در آخر قانون به عنوان ماده الحاقیه یا در ماده 14 که بیشتر در آنجا مورد دارد.

مؤید احمدى- مانعى ندارد در ماده 14 اضافه شود.

رئیس- آقاى ملک مدنى

ملک مدنى- عرض کنم پیشنهاد آقاى مؤید احمدى جایش در ماده 14 است و به همین ترتیب هم که خودشان قبول فرمودند و بنده فعلاً می‌خواهم یک توضیحى عرض کنم و تمنا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند ما این مؤسسه را دایر می‌کنیم و یک صورت قانونى باید داشته باشد که بشود ازش استفاده کرد یا باید به صورت یک مؤسسه مستقلى باشد یا یک شرکت سهامى باشد که خودش شخصیت حقوقى داشته باشد و بنده هم ترجیح می‌دهم شرکت سهامى شدنش را براى این که همان طور که آقاى وزیر کشاورزى توضیح دادند یک اشخاص دیگرى هم بتوانند در آن شرکت کنند و سهامش را خریدارى کنند و تدریجاً سهام این شرکت توسعه پیدا کند و در ماده 14 باید تکلیف آن معلوم شود و راجع به مخارج ادارى آن هم پیشنهاد آقاى مؤید احمدى بهتر است در ماده 14 باشد.

مؤید احمدى- وقتى اصل منظور را قبول کردند بنده در جایش حرفى ندارم. در ماده 14 باشد.

رئیس- پیشنهاد آقاى سزاوار

پیشنهاد می‌کنم عبارت از کلمه (علاوه) به ترتیب زیر نوشته شود.

علاوه بر اعتبار مصوب در این قانون در بودجه سالیانه کشور منظور خواهد گردید.

رئیس- آقاى سزاوار

سزاوار- عرض کنم مواد این قانون با توضیحاتى که آقاى وزیر کشاورزى و مخبر دادند مباین است و یک پیچیدگی‌هایى در مواد این قانون دارد و تعجب مى‌کنم که چرا نمی‌خواهند مطلب را روشن کنند اگر شرکت است خوب یک اعتبارى می‌گیرند براى سرمایه شرکت و یک شرکتى تأسیس می‌کنند شرکت وقتى شد یک مقرراتى دارد که طبق آن مقررات باید عمل شود باید به ثبت برسد هیئت مدیره داشته باشد و سایر مقرراتى که در قانون معین شده ولى حالا اسم این را گذاشته‌اید بنگاه مستقل آبیارى آن وقت درآمدش را هم مى‌آیید از مجلس اجازه می‌گیرید که مطابق این قانون این مبلغ می‌توانیم بگیریم آن وقت چرا مخارجش را به مجلس نیاورید؟ در صورتی که این اصل صحیح نیست پس وقتى براى درآمد آن از مجلس اجازه می‌خواهید و حق هم این است که پولى را از کسى نمی‌گیرند مگر با تصویب قانون پس وقتى این قانون را براى این عنوان مى‌آورید که بتوانید به موجب آن قانون از اشخاص پولى که می‌گیرید مطابق قانون باشد همین عواید را در بودجه مملکتى بگذارید هزینه‌اش را هم در بودجه بگذارید و بیاید به مجلس شوراى ملى و تصویب شود بنابراین بنده پیشنهاد کردم که آن عبارت در بودجه مملکتى هم علاوه شود.

+++

مخبر- آقاى سزاوار یا گوش نمی‌دهند یا قانون را نمی‌خوانند (سزاوار- می‌خوانم آقا) ما کدام پول را از مردم می‌گیریم؟ همان درآمدهاى حاصل از مؤسساتى است که تشکیل می‌شود همان آب بهایى است که از مردم می‌گیریم اگر یک زمینى آب ندارد ما یک آبى تهیه مى‌کنیم و مطابق معمول یک پولى از بابت قیمت آبى که می‌دهیم از مردم می‌گیریم و یک اراضى لم یزرعى که آب داده می‌شود پول آن آب گرفته می‌شود و از مؤسسات و دستگاه‌هایى که ساخته می‌شود به این وسیله بهره‌بردارى می‌شود و غیر از اینها پولى از مردم گرفته نمی‌شود و نگرانى آقا هم به نظر بنده هیچ وارد نیست و مورد ندارد.

سزاوار- مسترد کردم.

رئیس- ماده هفتم با اصلاحى که شده خوانده می‌شود.

ماده 7- درآمد حاصل از تأسیسات آبیارى براى توسعه آبیارى کشور اختصاص داده می‌شود از حیث جمع و خرج علاوه بر اعتبار مصوب در این قانون در بودجه سالیانه وزارت کشاورزى منظور خواهد گردید و در خاتمه مدت ده سال آنچه که از این حساب بابت اصل سرمایه یا درآمدهاى سنواتى باقى بماند براى توسعه آبیارى و زه‌کشى به طریق مذکور در ماده 2 به بنگاه مستقل آبیارى پرداخته خواهد شد.

دکتر طاهرى- یک تبصره‌ای هم پیشنهاد شده بود که قبول کردند.

رئیس- آن ماند براى ماده 14. موافقین ماده هفتم برخیزند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد.

5- معرفى آقاى دکتر اقبال به معاونت وزارت بهدارى و تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر بهدارى

وزیر بهدارى (آقاى اردلان)- آقاى دکتر اقبال را که از هر حیث شایسته این مقام هستند به معاونت وزارت بهدارى معرفى می‌کنم (صحیح است- مبارک است) یک لایحه قانون هم تهیه شده راجع به جلوگیرى و مبارزه و معالجه بیماران واگیرى است که تقدیم می‌کنم و تمنا می‌کنم به کمیسیون مراجعه فرمایند.

6- تعیین روز استیضاح از طرف آقاى نخست وزیر

نخست وزیر (آقاى سهیلى)- چند روز قبل آقاى طباطبایى ورقه مبنى بر استیضاح از دولت به مقام ریاست تقدیم فرمودند همان روز بنده در نظر داشتم که تقاضا کنم خوانده شود و دولت جواب بدهد چون بعد اطلاع حاصل کردم که مقررات مجلس این طور است که بنا به تقاضاى خود دهنده استیضاح باید قرائت شود لذا تأمل کردم و حالا امروز چون این ورقه قرائت شد خواستم به استحضار آقایان نمایندگان محترم و مقام ریاست برسانم که در جلسه آینده دولت براى جواب حاضر است.

7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

رئیس- تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است) جلسه آینده روز سه‌شنبه بیستم اردیبهشت چهار ساعت پیش از ظهر دستور استیضاح.

(مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294029!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)