کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 156 صورت مشروحه مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 خرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات آقاى رئیس راجع به اظهار جلسه قبل آقاى دکتر بقایى‏

3 - بیانات قبل از دستور - آقایان: صدرى - دکتر مجتهدى - کشاورزصدر

4 - طرح سه فقره سؤال آقایان حاذقى و شوشترى و جواب آنها

5 - تقاضاى وزیر راه دایر به طرح لایحه برنامه راه سازى‏

6 - طرح هفت فقره سؤال آقایان صفایى و مسعودى و امینى و حاذقى و حائرى‌زاده و جواب آنها

7 - تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 156

صورت مشروحه مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 خرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - بیانات آقاى رئیس راجع به اظهار جلسه قبل آقاى دکتر بقایى‏

3 - بیانات قبل از دستور - آقایان: صدرى - دکتر مجتهدى - کشاورزصدر

4 - طرح سه فقره سؤال آقایان حاذقى و شوشترى و جواب آنها

5 - تقاضاى وزیر راه دایر به طرح لایحه برنامه راه سازى‏

6 - طرح هفت فقره سؤال آقایان صفایى و مسعودى و امینى و حاذقى و حائرى‌زاده و جواب آنها

7 - تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه‏

 

مجلس ساعت 9 و چهل و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

1 - تصویب صورت مجلس.

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: یوسف شکرایى - شکرالله صفوى - پالیزى – صاحب‌جمع - اردلان - امیرقاسم فولادوند – سلطان‌العلما - حسین مکى - دکتر شایگان - خزیمه علم - شادلو.

غایبین بى‌اجازه - آقایان: حسین خاکباز. محمود محمودى. عباس قبادیان. محمدعلى منصف. ابوالفتح قهرمان. دکتر طبا. تولیت. تیمورتاش. آشتیانى‌زاده. شهاب خسروانى. ابتهاج. رضوى. سودآور. طباطبایى. جواد مسعودى.

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: دکتر نبوى آخر وقت 30 دقیقه. بهادرى 45 دقیقه. دولت‌آبادى 45 دقیقه. برومند 45 دقیقه. دکتر امامى 30 دقیقه. ثقه‌الاسلامى 30 دقیقه. دکتر جلالى 30 دقیقه. نبوى 45 دقیقه. دکتر بقایى 30 دقیقه. معین‌زاده یک ساعت و 30 دقیقه.

دیر آمدگان بى‌اجازه - آقایان: حسن مکرم 30 دقیقه. محمدعلى مسعودى یک ساعت. حسن اکبر یک ساعت. بوداغیان 30 دقیقه. دکتر کیان 30 دقیقه. سلطانى یک ساعت.

رئیس - نسبت به صورت مجلس جلسه قبل نظرى نیست؟ (گفته شد - خیر) صورت جلسه تصویب شد.

2 - بیانات آقاى رئیس راجع به اظهار جلسه قبل آقاى دکتر بقایى.

رئیس - در جلسه پیش که به علت کسالت غایب بودم در بین نطق قبل از دستور که آقاى آزاد مى‌کردند آقاى دکتر بقایى گفته‌اند که این حرف‌ها در منزل من تهیه شده است هر چند موضوع بى‌اهمیت‌تر از آن است که لازم به اظهارى باشم (صحیح است) ولى چون در این موقع که کشور ما به واسطه امر مهم اجرا قانون مربوط به نفت که با حیات و منافع و مصالح ملت ایران مستقیماً ارتباط دارد نیازمند اتحاد و اتفاق است (صحیح است - صحیح است) من نمی‌دانم از این قبیل اظهارات بى‌اساس و خلاف حقیقت چه منظورى دارند و چه نتیجه مى‌خواهند بگیرند من آقاى آزاد را در منزل خود از عید نوروز که تشریف آوردند دیگر ملاقات نکردم و ملاقات منحصر به مجلس مانند سایر نمایندگان بوده است به طور صریح و قطعى مى‌گویم نه تنها این حرف‌ها در منزل من زده نشده کوچکترین اطلاعى هم از این بیانات نداشته‌ام آقایان محترم به روحیه بنده آشنا هستند که اهل این کارهایى که از فکرهاى کوچک سرچشمه مى‌گیرد هیچ وقت نبوده و نیستم (احسنت) هر گونه عملى را به مصلحت کشور بدانم بدون ملاحظه اظهار و اقدام مى‌کنم من در تمام فراکسیون‌هاى مجلس و در بین منفردین دوستان صمیمى دارم که به آنها معتقدم و آنها نیز حسن ظن به بنده دارند همه وقت با آنها مذاکره شده که براى انجام این امر حیاتى از اختلال امور داخلى چشم‌پوشى و از آقاى دکتر مصدق پشتیبانى به عمل ‌آید (صحیح است) دلیل آن مساعدتى است که همیشه در تصویب لوایح دولت فعلى به عمل آمده است.

همین طور که در موضوع ملى شدن نفت مجلس شوراى ملى به اتفاق و وحدت‌نظر اقدام نمود حالا هم همه نمایندگان علاقمند هستند که این کار به نتیجه که سعادت و رفاه و آسایش ملت و استقلال سیاسى کشور را حاوى باشد منتهى گردد (صحیح است - احسنت)

صدرزاده - جنابعالى مورد اعتماد همه نمایندگان و ملت هستید.

شوشترى - این حرف‌ها علت دیگرى دارد.

3 - بیانات قبل از دستور - آقایان صدرى. دکتر مجتهدى. و کشاورزصدر

رئیس - آقاى صدرى بفرمایید

صدرى - در لایحه مربوط به تغییر دو ماده از قانون انتخابات انجمن شهر که مطرح است بنده به عنوان موافق مشروط ثبت نام کرده بودم تا مطالبى را در این مورد به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم ولى چون چهارمین نفر مى‌باشم که در ستون موافقین اسم نویسى کرده‌ام و بر طبق معمول پس از صحبت یک موافق و یک مخالف پیشنهاد کفایت مذاکرات خواهد شد و در نتیجه شاید مجالى به بنده نمی‌رسد تا مطالب خود را عرض کنم لذا امروز به عنوان قبل از دستور ثبت نام نمودم تا آنچه به نظر می‌رسد در این مورد در معرض قضاوت افکار آقایان

+++

نمایندگان محترم بگذارم.

موضوع انتخابات و این که دادن رأى به طبقه باسواد تفویض شود چه در مورد انتخابات انجمن شهر و چه در مورد انتخابات نمایندگان مجلس شورای ملى مدتى است مورد بحث مى‌باشد و در نتیجه بحث‌هاى مختلف دو نظر در این مورد اکنون وجود دارد که اجمالاً متذکر مى‌گردد.

1 - طرفداران تفویض رأى به طبقه باسواد اظهار مى‌نمایند که چون اشخاص ذی‌نفوذ مردم بى‌سواد را فریب می‌دهند و بدون اجازه اظهارنظر از طرف آنها آراى نوشته شده آن طور که خود مى‌خواهند به دست اشخاص مى‌دهند و آنها هم ندانسته به صندوق می‌ریزند و در نتیجه نظر و فکر خود شخص در انتخاب نماینده ملاک عمل نیست پس بهتر است اجازه دادن رأى به آن کسى داده شود که خارج از نفوذ این و آن بتواند طبق عقیده خود در یک مکان خلوتى رأى خود را بنویسد و به صندوق بیندازد.

البته این فکر کاملاً صحیح است و بنده هم معتقدم بایستى طورى انتخابات جریان یابد که مردم بدون اعمال نظر این و آن رأى خود را به کسى که مورد اعتمادشان است بدهند و اما دسته دیگر استدلال مى‌کند که اکثر مردم ایران بى‌سوادند و انتخاب نماینده اولین حقى است که قانون اساسى به توده مردم تفویض کرده و نمى‌شود این حق را از مردم به نام این که سواد نوشتن ندارى گرفتن و در انحصار یک عده معدودى قرار داد. چه در این صورت اصل حکومت مردم بر مردم از بین رفته و حکومت در اختیار عده معدودى قرار خواهد گرفت که اقلیت مى‌باشد و این بر خلاف اصول مشروطیت است و البته این استدلال هم منطقى و صحیح بوده و بایستى مورد توجه قرار گیرد چه آن مردمى که ما مى‌گوییم به واسطه نداشتن سواد در انتخاب نماینده دخالت نکند فقط یک گناه دارد و آن این است که نمى‌تواند نام شخص مورد نظر خود را بنویسد ولى فهم این را دارد که چه کسى را بایستى به نام نماینده براى خود برگزیند.

پس به عقیده بنده بایستى راهى در پیش گرفت که جمع بین این دو نظر باشد به این لحاظ در این مورد فکر هست که بنده در معرض قضاوت آقایان نمایندگان محترم و افکار عمومى قرار می‌دهم تا روى آن اظهارنظر شود و در صورت صحت و قابل قبول بودن مورد توجه قرار گیرد.

بنده عرض مى‌کنم که انجمن نظار یک ماه قبل از شروع اخذ آرا اعلام نماید که کاندیداى انتخاباتى هر منطقه خود را به انجمن طبق همان نظر پیش‌بینى شده (کاندیدا محل را صد نفر با امضا معرفى مى‌کنند و یا این که با پرداخت مبلغى به صندوق انجمن شخصاً خود را معرفى بنماید) معرفى مى‌نماید.

منتها انجمن اعلام مى‌نماید که کاندیداى هر محل در موقع معرفى باید علامت مشخصه براى خود انتخاب نماید یا یک علامت مشخصه براى خود انتخاب نماید یا یک قطعه عکس خود را بدهد پس از پایان روز مهلت انجمن نظار به وسیله آگهى و جراید و رادیو کاندیداى هر محل را در ظرف ده روز در تمام حوزه مرتب اعلام می‌دارد.

روز اخذ رأى شخص رأى‌دهنده که صلاحیت آن براى رأى دادن تشخیص داده شده وارد اطاق انجمن مى‌شود و یک ورقه که در روى آن صورت کلیه کاندیداى محل با تصویر کوچک یا علامت مشخصه آنها ثبت شده است گرفته وارد اطاقى که براى نوشتن رأى آماده شده است مى‌شود در آنجا آن که سواد دارد در مقابل شخص مورد نظر که عکس یا علامت مشخصه او را مشاهده مى‌کند نامش را مى‌نویسد و آن که سواد ندارد ولى فهم و قدرت تشخیص دارد جلوى کاندیداى مورد نظر خود علامت می‌گذارد و سپس ورقه را به صندوق می‌اندازد. با این عمل کلیه اهالى مملکت در انتخابات که حق مسلم آنها است شرکت خواهند کرد و هر فردى هم خارج از منطقه نفوذ این و آن رأى خود را به آن که مورد اعتمادش مى‌باشد خواهد داد.

این بود نظریه‌اى که بنده فکر کردم مى‌تواند جانشین طرز عمل فعلى شود و همه مردم را هم راضى نگاهدارد و حالا انتخاب راهى که مصلحت مملکت و مردم باشد بسته به نظر آقایان نمایندگان محترم مى‌باشد.

موضوع دیگر که خواستم به عرض برسانم این است که در جلسه گذشته طرحى به امضاى 10 نفر از آقایان نمایندگان محترم تقدیم مقام ریاست گردیده که لایحه دولت مربوط به کمک به خانواده افسران و درجه‌داران شهید که در کمیسیون نظام هم تصوب شده است به صورت یک فوریت مطرح و مورد تصویب قرار گیرد استدعا دارم آقایان نمایندگان محترم توجه مخصوص نسبت به این نمایندگان محترم توجه مخصوص نسبت به این مورد مبذول فرمایند چه ماه‌ها است خانواده‌هاى بى‌سرپرست و داغ‌دیده شهداى ارتش انتظار مى‌کشند تا ببینند این قدم کوچکى که دولت براى مساعدت و قدردانى از فداکارى و جانبازى بستگان آنها برداشته است چه موقع از تصویب مجلس شورای ملى خواهد گذشت.

چون جانبازى و فداکارى سربازان رشید ایرانى که در گوشه و کنار این مملکت پیوسته براى امنیت عمومى جانبازى مى‌نماید مورد تصدیق کلیه آقایان نمایندگان محترم مى‌باشد استدعا دارم موافقت فرمایند همین امروز لایحه مزبور مطرح و مورد تصویب قرار گیرد. در جلسه گذشته در خصوص نواقص دانشگاه تبریز و مستدعیات دانشجویان و اولیاى دانشگاه تذکراتى داده شد اینک بنده اجازه مى‌خواهم چند کلمه از نامه استاندار آذربایجان که دیروز رسیده و مؤید بیانات اظهار شده و خطاب به جناب آقاى وزیر فرهنگ است براى اطلاع آقایان نمایندگان محترم و این که از طرز کار دستگاه‌هاى دولتى تا حدى اطلاع حاصل فرمایند قرائت می‌نمایم.

به طورى که طى هشت ماه اخیر مرتباً گزارش شده دانشکده پزشکى تبریز داراى نواقصى است که انجام آن منحصراً در دست ادارات مرکزى وزارت فرهنگ مى‌باشد منجمله موضوع استخدام استادان خارجى است که مراتب طى شماره‌هاى (25 شماره نامه‌هاى یادآورى شده) و هنوز هم دو محل خالى جهت استخدام استادان خارجى در بودجه دانشکده موجود مى‌باشد که از مدت‌ها قبل بلا استفاده مانده است براى تدریس موادى که اعزام استاد مربوطه از دانشگاه تهران امکان داشت طى شماره (هشت شماره) به وزارت فرهنگ و دانشگاه و دانشکده پزشکى تهران نوشته شده ولى تاکنون نتیجه حاصل نگردیده.

آقایان نمایندگان محترم ملاحظه مى‌فرمایند که عالى‌ترین مأمور دولت در یک استان قریب 50 نامه و تلگراف و تقاضا به وزارت فرهنگ براى استخدام و اعزام استاد و همچنین تکمیل لابراتور ارسال مى‌نماید و همه این نامه‌ها در چاه‌هاى عمیق وزارتخانه فرو می‌رود آن وقت در آخر سال وقتى که دانشجویان سال چهارم دانشکده پزشکى تبریز امتحان نمى‌دهند و اظهار نارضایتى مى‌نمایند وزارت فرهنگ مأمور مى‌فرستد تا نواقص آنجا را گزارش نماید وزارت فرهنگ بایستى متوجه باشد دانشجوى پزشکى براى تحصیل وسائل لازم دارد و بنده در چند جلسه قبل به عنوان قبل از دستور عرض کردم که شاید بدون استاد مى‌توان موادى را تحصیل کرد ولى بدون شک بدون استاد نمی‌شود طبیب گشت و این جوانانى که امروز فریاد مى‌کشند آقایان وقت ما را چرا بیهوده تلف می‌کنید و چرا اگر دانشگاه باز کرده‌اید وسائل آن را تهیه نمی‌کنید براى این است که مى‌خواهند از فرصت امروز خود استفاده کنند تا فردا مورد شماتت قرار نگیرند لذا بنده هم عرض مى‌نمایم که وزرات فرهنگ بایستى توجه مخصوص براى رفع نواقص کلیه دانشکده‌هاى پزشکى عملاً مبذول دارد نه این که با اعزام مأمور رسیدگى براى مدتى جلوى شکایات را بگیرند چه گزارش مأمور اعزامى کاملتر از آن که متصدیان مربوط گزارش داده‌اند نخواهد بود بدبختانه وزراتخانه‌هاى ما عوض انجام کار و رفع نواقص پیوسته به نقل و انتقالات مأمورین اشتغال مى‌ورزند چون انتصابات اخیر وزارت فرهنگ هم گویا در میان جامعه فرهنگیان با حسن استقبال رو به رو نشده باشد لذا بنده انتظار دارم جناب آقاى وزیر فرهنگ قبل از همه چیز در سرلوحه برنامه خود بهبود اوضاع فرهنگى و رفع نواقص تربیتى را یادداشت فرمایند و همچنین تقاضا دارم همان طور که جناب آقاى استاندار آذربایجان در پایان نامه خود متذکر شده‌اند مفاد نامه ایشان را در هیئت دولت مطرح و هر چه زودتر نسبت به آن اتخاذ تصمیم فرمایند و دیگر منتظر دریافت گزارش تازه‌اى از مأمور نشوند چه آنچه ما طالبیم گزارش تنها نیست بلکه رفع نکات مورد اشاره در گزارشات است که این در اختیار وزارت فرهنگ می‌باشد.

رئیس - آقاى دکتر مجتهدى‏

دکتر مجتهدى - قبلاً از این که بر خلاف نظامنامه مجلس رفتار کرده و وسط صحبت آقاى گنجه‌اى عصبانى شده و جملاتى ما بین ما رد و بدل شد بى‌اندازه متأثر و متأسفم (احسنت) و علت عصبانیت اینجانب این بود که علاوه بر اینجانب پنج نفر دیگر از نمایندگان محترم آذربایجان نیز همان روز از تبریز مراجعت کرده بودند و بهتر این بود که نماینده محترم قبل از شروع به صحبت با آقایان تماس و مذاکره مى‌کردند و حقایق براى ایشان کشف می‌شد و این رفتار عدم همکارى علت عصبانیت اینجانب شد.

در مسافرت اخیر خود با همکاران عزیزم آقایان دکتر سیدامامى و پناهى و ثقه‌الاسلامى به تبریز کاملاً از نزدیک اوضاع آذربایجان را مطالعه کرده‌ایم و این عرایض من تقربباً نتیجه مطالعات چند روزه است که به حضور آقایان نمایندگان محترم عرضه مى‌دارم.

صرف‌نظر از این که اصلاً اوضاع تام کشور خراب است و بى‌کارى و کساد بازار تجارت، خرابى اوضاع اقتصادى عدم بهداشت و فرهنگ و پایین بودن سطح زندگى نود درصد اهالى ایران و کندى چرخ‌هاى دولتى و وجود مقررات پیچ در پیچ و زاید که اسباب دلتنگى تمام افراد ایرانیان را فراهم آورده است چیز فوق‌العاده که اسباب ناراحتى و نگرانى اهالى آذربایجان باشد مشاهده نشد.

امنیت آرامش و دلبستگى مردم به شاه و دولت آنچه به نظر ما آمد در این اواخر بى‌سابقه است و همچنین حسن انتخاب مأمورین دولت و هماهنگى آنان با هم قابل تقدیر است ولى چنانکه چندى قبل نیز در همین جا عرض کرده‌ام متأسفانه سکون و آرامش آذربایجان و رفاه و آسایش آذربایجان

+++

مخالف مصلحت بعضى از طبقات مى‌باشد و بنابراین این دسته همواره در تلاش هستند و براى مشوب ساختن اذهان عمومى متشبث به هر گونه تحریکات و جعل اخبار می‌شوند.

اما موضوع دانشگاه باید قبلاً عرض کنم که من بر خلاف کسانی که تأسیس دانشگاه را با فقدان وسایل مالى و معنوى فعلى کشور صلاح نمى‌دانند یکى از طرفداران متعصب این تأسیسات مى‌باشم (صحیح است) خصوصاً براى دانشگاه تبریز که زحمت‌ها کشیده‌ام و دانشجویان را مثل برادر و یک عضو مفید جامعه و امید آتیه مملکت مى‌دانم (صحیح است) و هیچ وقت نمی‌توانم قبول کنم که دانشجویان عزیزمان ملعبه مبارزات سیاسى باشند (صحیح است)

ولى براى تأسیس دانشگاه‌ها دو شرط را لازم می‌دانم اولاً تأسیس دانشگاه‌هاى کوچک مطابق وضع هر استان مثل دانشگاه‌ها سوییس ثانیاً تأسیس دانشگاه یک استان باید پس از رفع نواقص دانشگاه دیگر باشد مثلاً همین دانشگاه تبریز که چهار سال از عمر آن می‌گذرد هنوز نواقص آن رفع نشده سیل تقاضاهاى تأسیس دانشگاه‌هاى دیگر در سایر ولایات شروع شده است و این نه به صرفه مملکت است و نه به صرفه ملت. دانشگاه تبریز که مشتمل است بر قسمت ادبیات که وضعیت آن نسبت آبرومند و زحمات و خدمات کارکنان آن قابل تمجید است (صحیح است) یکى دیگر دانشکده پزشکى و توابع که نواقص زیاد دارد و تقاضاى دانشجویان دانشکده سه قسمت است استخدام استادان خارجى و تأسیس و یا تکمیل آزمایشگاه‌ها و بیمارستان‌ها براى مطالعات بالینى که هر سه قسمت آن کاملاً با مورد است.

در دوره پانزدهم قانونى از مجلس گذشت که پنج نفر از استادان خارجى براى دانشگاه تبریز استخدام شود در صورتى که اعتبار آن از صرفه‌جویى خود دانشگاه تأمین شده بود و تا حال بیش از سه نفر استخدام نشده و بعضى از دروس بلا متصدى مانده و همچنین براى ساختمان دانشگاه تبریز و تکمیل بیمارستان اعطایى اعلیحضرت همایونى اقدام مؤثرى نمى‌کنند و مقامات مسئول دانشگاه نیز به نوبه خود از هیچ اقدامى براى رفع نواقص فروگذارى نکرده‌اند من خواستم که به عرض آقایان برسانم و آقایان وزرا مخصوصاً یادداشت فرمایند که در عرض یک سال واقعاً من خجالت می‌کشم براى تعقیب یک موضوع و تکمیل نواقص 15 فقره مکابته شده و از خواندن شماره و تاریخ آنها خوددارى می‌کنم و من نمى‌خواهم اینجا تمام نواقص دانشگاه تبریز را عرض کنم هفته گذشته که در معیت عده از آقایان نمایندگان محترم آذربایجان در تبریز بودم تمام نواقص دانشگاه و مستدعیات استادان و دانشجویان را یادداشت کرده و روز شنبه خدمت جناب آقاى وزیر فرهنگ ارائه دادیم و معظم له دستورات لازم صادر فرمودند و براى این مقصود آقاى دکتر على‌آبادى رئیس تعلیمات عالیه را به تبریز اعزام داشتند امیدوارم که این دفعه وزیر محترم فرهنگ بذل توجه فرموده و نشان دهند که دولت فعلى طرفدار عمل است نه حرف و همچنین دانشجویان را مخاطب قرار داده عرض مى‌کنم که دانشگاه به منزله خانه شما است همه شماها اعضاى یک خانواده هستید و باید از هر عملى که به ضرر دانشگاه باشد پرهیز نمایید و هیچ وقت اشخاص غیر صلاحیت‌دار را میان خود راه ندهند (صحیح است) و یقین داشته باشید که مجلس پشتیبان در خواست‌هاى مشروع و قانونى شما می‌باشد اما در خصوص این که چرا در شهرهاى آذربایجان آن طورى که باید ابراز احساسات راجع به ملى شد صنعت نفت نمى‌شود تصور مى‌نمایم در این قسمت سوء تفاهماتى حاصل شد عده‌اى تصور کرده‌اند در آذربایجان از تظاهرات و میتینگ جلوگیرى به عمل مى‌آید یا خداى نکرده آذربایجانی‌ها نسبت به اصل ملى شدن صنعت نفت که یگانه آرزو و آمال ملت ایران است علاقه شدید نشان نمى‌دهند بنده و پنج نفر از نمایندگان محترم آذربایجان که در تبریز بودیم از نزدیک مشاهده کردیم که عموم آذربایجانیان یک دل و یک زبان طرفدار دولت فعلى و با ملى شدن صنعت نفت در تمام کشور صد درصد موافق مى‌باشند (صحیح است) ولى آقایان مى‌دانند که آذربایجانى اهل تظاهر و حرف نیست مرد عمل و پیکار است آذربایجانى از میتینگ و تظاهرات و این قبیل اعمال وحشت دارد که مبادا بعضى از عناصر مشکوک از این تجمعات سوء استفاده نمایند و موقعیت زمانى و مکانى هم اجازه این نوع تظاهرات را نمى‌دهد و در طى تاریخ آذربایجان امتحان خود را داد و بیشتر از هر استان ایران صدمه اعمال نفوذ و قدرت خارجى‌ها را دیده بنابراین تمام جوانان آذربایجانى حاضرند در صورت لزوم تحت فرمان شاهانه براى ریشه‌کن ساختن اساس استعمار و قدرت خارجیان قدم به میدان عمل گذاشته و جان خود را در این راه فدا کند (صحیح است) همان طوری که همکار عزیزم آقاى نورالدین امامى در یکى از جلسات مجلس فرمودند چندین هزار تلگراف از جوانان و عشایر آذربایجانى رسیده (صحیح است) که همگى حاکى از آمادگى آنها در برانداختن سلطه و نفوذ بیگانگان و اعتلاى پرچم سه رنگ ایران مى‌باشد (صحیح است – آفرین)

ضمناً عین بیانیه دانشجویان را که مستدعیات خود را نوشته‌اند تقدیم مقام ریاست مى‌نمایم و همچنین شکایتى از کارخانه کبریت سازى توکلى تبریز که بیش از هفتصد و پنجاه نفر کارگر دارد و دخانیات براى فروش برچسب تحمیلاتى قائل شده این کارخانه هیچ گونه توقع مالى از دولت ندارد جا دارد که وزارت دارایى دستوراتى براى اداره دخانیات بدهد و همچنین مستدعیات کارگران کارخانه بافندگى ظفر را که کاملاً مشروع است تقدیم مى‌نمایم دیروز نامه‌ای از پدر آقاى دکتر محمد یزدى که بیمارستانى در نیاوران دارند رسید از قرار معلوم عده‌اى به بیمارستان ایشان ریخته و غارت کرده‌اند این عمل علاوه بر این که از نقطه‌نظر امنیت عمومى مستحجن است از نظر اخلاق نیز مذموم است ضمناً نامه‌ای از زندانیان تبریز رسیده و از آقایان نمایندگان محترم تقاضاى تصویب لایحه تعلیق مجازات زندانیان را خواهانند در خاتمه بیانیه جمعیت فداکاران آذربایجان را و همچنین نامه جمعیت مسلمانان مبارز را مبنى بر جلوگیرى از فعل و انفعالات که راجع به زمین‌هاى سیلو مى‌نمایند تقدیم مقام ریاست مى‌نمایم و استدعاى بذل توجه را مى‌نماید.

رئیس - آقاى کشاورزصدر

کشاورزصدر - حضرت آیت‌الله کاشانى یک بیانیه‌اى به مناسبت آمدن نمایندگان شرکت سابق نفت مرقوم فرموده‌اند و فرستاده‌اند اینجا و به بنده امر فرموده‌اند که در مجلس با اجازه آقایان قرائت نمایم.

بسم الله الرحمن الرحیم و صلى الله على محمد و آله الطاهرین.

در این موقع که به فضل الهى کار نفت در شرف انجام است و نمایندگان شرکت سابق نفت براى فیصله دادن به این امر به ایران آمده‌اند لازم دانستم به ادران دینى و ملى خود را به وضع خطیر مملکت و عظمت کارى که در پیش است متوجه نموده همگى آنها را بار دیگر به اتفاق و اتحاد دعوت کنم. اتفاق کلمه و وحدت نظر شما کار به این عظمت را به عون‌الله به اینجا رسانیده که اگر چند صباح دیگر همین صراط مستقیم را دنبال کنید و در احقاق حقوق از دست رفته خود استقامت و پافشارى نمایید دشمن دیرینه شما مقهور و ملت ایران انشا الله مظفر و منصور خواهد شد. این حقیقت را مخالفین شما می‌دانند و به همین مناسبت تمام قواى خود را براى تفرقه انداختن بین شما به کار می‌برند برادران ایمانى و ایرانى من هوشیار باشید فریب نخورید و در اعتماد خود به آنها که در این جهاد ملى پیشقدم بوده‌اند تزلزل راه ندهید آنچه ممکن است خداى نخواسته مانع پیشرفت منظور ملت ایران شود قواى مسلح خارجى و سرباز و سلاح جنگى نیست بلکه ایادى خبیثه شرکت سابق نفت یعنى مارهایى است که در آستین خود ما خفته و منتظر فرصت هستند که نیش زهر آلود خود را به موقع فرو کنند و قبل از وصول به آمال ملى ما را از پاى درآورند قاطبه ملت ایران و خصوصاً نمایندگان مجلس شوراى ملى و سنا باید به این نکته توجه داشته باشند مبادا دشمن از تشتت فکر آنها استفاده کند و اسباب تأخیر کار فراهم شود و آفات تأخیر دامنگیر ما شده خداى نخواسته این امر حیاتى به موانعى برخورد نماید.

ملیون ایران و جبهه ملى و دولت دکتر مصدق از آمال ملت ایران به خوبى مطلع هستند و قدمى از آنچه ملت ایران می‌خواهد فراتر نگذاشته و نخواهد گذاشت چنان که در تمام اقداماتى که تاکنون به عمل آمده صریحاً به شرکت سابق نفت گفته و نوشته‌اند که هیچ گونه سازش و حتى مذاکره‌اى جز در حدود قوانین راجع به ملى شدن صنعت نفت و اجراى آن صورت پذیر نیست و تنها با این شرایط است که دولت ایران نمایندگان شرکت سابق نفت را مى‌پذیرد و با آنها وارد مذاکره مى‌شود و بالجمله جز با قطع ید شرکت سابق و ملى شدن صنعت نفت بدون هیچ قید و شرطى منظور ملت و دولت ایران تأمین نخواهد شد رجا واثق دارم که ملت مسلمان ما تا وصول به هدف منظور فتورى به خود راه نخواهد داد و مخصوصاً از هر گونه تفرقه و اختلاف اجتناب خواهد کرد و در ایمان و اعتمادى که تاکنون نسبت به خدمتگزاران خود و مجاهدین راه حق ابراز داشته پایدارى خواهد نمود و آمال ملت ایران عنقریب برآورده خواهد شد، خیر دیانت و ملت و مملکت را از خلاق علام عزاسمه مسألت دارم والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته. سید ابوالقاسم کاشانى‏

همین طور که حضرت آیت‌الله کاشانى که مورد احترام ملت ایران و محلسین ایران و تمام مردم ایران دولت و ملت‌هاى مسلمان است فرموده‌اند بنده هم قطع و یقین دارم که در این راه هیچ کس اختلاف و لو اختلافات خصوصى داشته باشند پیش نخواهند آورد هیچ کس منکر نیست که کشور ما اکنون بیش از هر دوره محتاج به اتفاق و اتحاد است و بروز و ظهور این اتحاد و هماهنگى در سیاست خارجى و در مقابل مدعیان بیگانه ما برنده‌ترین حربه فتح و فیروزى ملت ایران خواهد بود شاهد بارز و برجسته آن نهضت ملى سرتاسرى همه طبقات مردم در تمام کشور بود که براى استیفاى حقوق غصب شده مردم ایران

+++

و خلع ید شرکت سابق نفت به وجود آمد و مجلسین شوراى ملى و سنا به اتفاق تمایل ملت ایران را به صورت قانون تصویب کردند و آقاى دکتر مصدق را که برجسته‌ترین رجال ملى ما است مأمور اجرا این امر نمودند و اکنون انجام آرزوى مردم دارد آخرین لحظات خود را طى می‌کند.

در این موقع که از طرفى هیئت مدیره موقت و نمایندگان کمیسیون مختلط براى اجرای قانون به جنوب رفته‌اند و مورد استقبال بى‌نظیر تمام افراد مردم و برادران کارگر ما قرار گرفته‌اند و از طرف دیگر نمایندگان شرکت سابق نفت را سیل خروشان احساسات ملت ایران و نداى حق و حقیقت براى تمکین از حقوق حقه ملت مظلوم ایران به سوى تهران کشانیده بار دیگر باید با وحدت کلمه و اتفاق قول حربه کمیسیون مختلط و دولت را براى قطع ید غاصب حقوق ملت ایران تیزتر و برنده‌تر ساخت هیچ کس منکر نیست که ما باید با دولت انگلستان مانند سایر دول دوستى متقابله داشته باشیم بلکه کمال علاقه را به این امر داریم اما دولت و ملت انگلستان هم باید اگر طالب این دوستى است موجبات کدورت و اسباب اختلاف ملت ایران و دولت انگلستان را که عبارت از وجود شرکت سابق نفت است از میان بردارد و به این وسیله احساسات محبت آمیز ملت کهنسال ایران را به انگلستان جلب نماید.

ملت و دولت انگلستان که معروف به هوش و ذکاوت است در دنیاى امروز که همه چشم‌ها نگران آن است باید منکر این حقیقت نشود که دیگر نمى‌توان خون ملتى که قافله سالار تمدن بشر بوده و اکنون با سخت‌ترین شرایط زندگانى مى‌کند گرفت و به صاحبان سهام شرکت نفت که از کثرت و فربه‌اى مبتلا به فشار خون شده‌اند تزریق نمود.

ما براى اثبات حسن نیت از ذکر مظالم شرکت سابق نفت به ملت ایران و تشریح سیاست خانمان برانداز آن فعلاً خوددارى مى‌کنیم و همین قدر سربسته به نمایندگان آن شرکت که به تهران آمده‌اند مى‌گوییم یا ملت ایران باید زنده بماند یا شرکت سابق نفت و الّا جمع این دو با هر شرایطى که باشد محال است. بنده عرایضم خاتمه پیدا کرد و یک نکته‌اى است که به عرض آقایان محترم مى‌رسانم اولاً یک تلگرافى از روزنامه باختر براى بنده فرستاده بودند که شخصى تلگراف کرده است که من حاضرم خانه‌ام را بفروشم و به دولت براى کارگشایى این امر مهم ملى بدهم عین تلگراف را تقدیم جناب آقاى رئیس مى‌کنم مطلب دیگر که خود بنده توجه داشتم و البته حضرت آقاى قائم مقام‌الملک یادآورى کردند و امر فرمودند بنده یادآور شوم این بود که در مجلس سنا مشاهده شد که در موقع مذاکره در طرحى که راجع به مشروبات الکلى مطرح است در آنجا یک عنواناتى شده بود مبنى بر این که منع پیاله فروشى بشود بنده خواستم به عرض آقایان برسانم که این قبیل طرح‌ها با این عنوان صحیح نیست زیرا این امر خلاف شرع است و حرام است و نبایستى که جزیى از آن را منع کرد (شوشترى - اصلاً ممنوع است) به طور کلى ساختن و فروختن و خوردن آن ممنوع است (صحیح است) و باید دولت هر اقدام اجرایى که مى‌خواهد بکند راجع به اصل موضوع بکند مربوط به پیاله فروشى و غیر پیاله فروشى نیست (صحیح است) یک نکته دیگرى عرض کرده و به عرایض خود خاتمه مى‌دهم و آن این است که با این فقر و بدبختى که ما و خزانه مملکت داریم مصلحت نیست که به عنوان کنفرانس یونسکو اشخاصى را بفرستند و روزى چندین لیره به آنها بدهند که این یک نوع تفننى است این را بنده به دولت یادآور مى‌شوم و متذکر مى‌گردم که از این قبیل امور اگر حتى‌المقدور جلوگیرى بشود بهتر است یک نامه سرگشاده‌اى است که آقاى مکرم داده‌اند راجع به کارگران جلب توجه دولت را در این زمینه مى‌کنم و تلگرافى هم جناب آقاى مخبرفرهمند داده‌اند این را هم که راجع به تقویت دولت و دعوت به اتحاد خصوصاً اعضاى جبهه ملى که از طرف مردم و ملیون همدان شده است تقدیم مقام ریاست مى‌کنم (شوشترى - ولى آقاى کشاورزصدر این اتحاد دو سر دارد) اعوذبالله من الشیطان الرحیم.

4 - طرح سه فقره سؤال آقایان: حاذقى و شوشترى و جواب آنها.

رئیس - به طوری که آقایان استحضار دارند امروز براى سؤالات آقایان معین شده بنابراین سؤالات به ترتیب مطرح مى‌شود، آقاى حاذقى بفرمایید.

حاذقى - سؤالى که اینک مطرح است از دوره 14 مجلس شورای ملى همواره از رؤساى دولت‌هاى وقت شده و من اینک تشکر مى‌کنم که براى اولین بار دولت جناب آقاى دکتر مصدق که در عین حال وارث جواب دادن و پاسخ گویى به سؤال‌هاى دولت‌هاى دیگر هم بوده‌اند براى پاسخ حاضر شده‌اند درست به خاطر آقایان محترم هست که در دوره 14 این موضوع مطرح شد که عطف به تصویب قانونى از طرف مجلس شوارى ملى وزارت فرهنگ و دانشگاه تهران مکلف شدند به تقاضاى حق فارغ‌التحصیل‌هاى دوره دانشکده حقوق قسمت تکمیلى و دوره اجتهادى حقوق ایران را هم در دانشگاه تشکیل بدهند این تقاضا مبتنى بر این اصل بود که به تدریح در دستگاه فرهنگى ایران و دانشگاه ایران تکامل دست داده بود و ما توانسته بودیم که دوره اجتهادى رشته‌هاى پزشکى ... (در این موقع ساعت 10 و پنج دقیقه صبح آقاى رئیس صندلى ریاست را ترک و آقاى نورالدین امامى (نایب رئیس) جلسه را اداره نمودند)

نایب رئیس - آقاى حاذقى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند دقیقه اکثریت حاصل شد) بفرمایید.

حاذقى - ما توانسته بودیم دوره تخصص و دکتراى دانشکده پزشکى و همچنین دانشکده ادبیات و پاره‌اى از رشته‌هاى دیگر را در دانشگاه تهران تأسیس بکنیم قانون مصوب مجلس شورای ملى دو سه سال در دانشگاه تهران و وزارت فرهنگ معوق ماند و اجرا نشد دلایلى که اقامه مى‌کردند آماده نبودن وسائل کار از قبیل استاد و کتاب و سایر موارد و لوازم ضرورى تأسیس این دوره بود به مرور ایام این وسائل همه جمع و جور شد و آماده گردید و توانستیم از خارج به مقدار کافى کتاب وارد کنیم و نیز اساتیدى براى این دوره انتخاب شدند و مقدمات کار همه جمع و جور شد بالاخره در آغاز دوره پانزدهم مجلس شوراى ملى یعنى چهار سال قبل این دوره افتتاح یافت و در نتیجه در حدود چند صد نفر از جوانان فارغ‌التحصیل‌هاى دانشکده حقوق ایران در دوره اجتهادى و تکمیلى اسم نوشتند و شروع به استفاده کردند و از این راه فواید مهمى براى فرهنگ کشور تأمین شد یکى از فواید این بود که همه ساله عده زیادى ...

نایب رئیس - آقاى حاذقى تأمل فرمایید اکثریت نیست این عمل آقایان تأسف آور است مجلس هر سه دقیقه از اکثریت می‌افتد.

رفیع - براى این که سؤال مفصل است. (پس از حصول اکثریت)

نایب رئیس - آقاى حاذقى بفرمایید.

حاذقى - فایده اولى این بود که همه ساله عده زیادى از جوانان کشور براى فرا گرفتن این رشته به اروپا می‌رفتند و مبالغ زیادى ارز مملکت براى این کار خارج می‌شد در صورتی که هیچ ضرورتى نداشت ما که می‌توانستیم در کشور خودمان وسایل فنى براى دانشکده پزشکى و غیره فراهم بکنیم و دوره دکتراى طب داشته باشیم به طریق اولى مى‌توانستیم براى دوره اجتهادى حقوق که عبارت است از فرا گرفتن مواد و مطالب لازمى که با فقه ایران و حقوق مدنى ایران و فقه اسلامى و سایر مسائل حقوقى سر و کار داشت داشته باشیم مضافاً به این که مرتب از طرف وابسته‌هاى فرهنگى ایران در اروپا گزارش می‌رسید که عده زیادى همه ساله به اروپا می‌آیند و در یک مؤسسات فرهنگى به نام دوره دکترا اسم نویسى مى‌کنند و بعد از مدت کم و کوتاهى یک گواهینامه‌اى هم تحصیل می‌کنند و به ایران می‌آیند و به تدریج سطح علم و دانش و فرهنگ در ایران تنزل مى‌کند و براى ایران و ایرانى ننگ است که مجتهد حقوق او در دانشگاه‌هاى پاریس و لندن تهیه شود در جایی که ما داراى علماى عالى مقامى در رشته حقوق و مسائل مختلف متعلق به دوره دکتراى حقوق هستیم. بعد از تأسیس این دوره به طور کلى رضایت مردم علاقمند به این قسمت تأمین شد ولى طولى نکشید بعد از چهار پنج ماه یک باره این کلاس و این دوره را تعطیل کردند در حالى که عده‌اى براى طى تحصیل هر کدام هزار ریال به عنوان حق ورودى به دانشکده حقوق تسلیم کرده بودند و وسایل کار خودشان را از قبیل کتاب و غیره تهیه کرده بودند وقتى به دانشگاه مراجعه شد، علت پرسیده شد گفتند که بعضى از این داوطلبین رعایت نظم و ترتیب دانشگاهى را نمی‌کنند و این موجب کمال تأسف شد دستگاه دولت به جاى این که ایجاد نظم و ترتیب بکند یک مؤسسه علمى و دینى را تعطیل کرد و چنانکه فى‌المثل همین دیروز بود شنیده شد که شاگرد‌هاى یک قسمت از سال ششم اعتصاب کرده‌اند و دست از تحصیل برداشته‌اند و امتحان نداده‌اند بنابراین مثل این که وزرات فرهنگ به جاى این که رفع مانع بکنند بیاید کلاس را تعطیل بکند تعطیل این امر برخلاف قانون مصوب مجلس بود و برخلاف مصلحت مملکت بود و برخلاف منافع مادى و سیاسى مملکت بود این است که من از جناب آقاى نخست‌وزیر و جناب آقاى وزیر فرهنگ خواهش کردم که جواب با توضیح بفرمایند که آقا چه اقدامى براى تشکیل مجدد این دوره در دانشگاه تهران و رفع هر گونه نگرانى از علاقمندان فرموده‌اند.

اسلامى - پول زیادى هم گرفته‌اند از هر نفر صد تومان.

+++

نایب رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر

معاون نخست‌وزیر - این سؤال را جناب آقاى حاذقى در 14 آبان از دولت رزم‌آرا کردند که بعد هم در دولت آقاى دکتر مصدق ابلاغ شده است به طوری که خود ایشان اطلاع دارند قانونى از مجلس گذشته است براى تأسیس دوره دکتراى حقوق. دانشگاه هم طبق قانون عمل کرده و دوره دکترا حقوق را تأسیس کرد ولى دانشجویانی که اسم نویسى کرده بودند همان طوری که آقاى اسلامى فرمودند پولى هم پرداخته بودند مسابقه را قبول نکردند و جلسات را به هم زدند و می‌گفتند مسابقه باید حذف شود آقایان و مخصوصاً آقایان اساتید دانشگاه که تشریف دارند می‌دانند که این مسابقه و کنکور در تمام مدارس اروپا هم رایج است یعنى هر کسى که می‌خواهد وارد شود باید به ترتیب مسابقه باشد.

ناصر ذوالفقارى - در دانشکده حقوق پاریس وجود ندارد.

معاون نخست‌وزیر - الان کنکور در دانشکده حقوق پاریس هم وجود دارد در اغلب کشور‌ها هم وجود دارد و مخصوصاً آقایانی که در این چند سال اخیر تشریف داشتند این مطلب را کاملاً می‌دانند براى این که داوطلب زیاد می‌آید و باید معلوم بشود که داراى استعداد بیشتر هستند به همین مناسبت بدون مسابقه قبول نمی‌شوند در اینجا هم هزار و سیصد نفر اسم نوشته بودند این هزار و سیصد نفر را آقایان می‌دانند وسیله‌اى نیست الان براى یک دوره‌ای که باز می‌شود یک مرتبه 1300 نفر را قبول بکند (دکتر جلالى- در حقوق صدق نمی‌کند در پزشکى و سایر علوم صدق می‌کند) بالاخره در روز اولى که این کلاس باز می‌شود باید طبق کنکورى به عمل بیاید و اگر این مقررات انجام نشود همان معایبى که آقایان گفتند پیش می‌آید و هر روز دوباره خواهید دید که سر امتحان اعتصاب می‌شود براى این که شاگردهایى را که داراى استعداد کافى نبوده‌اند قبول کرده‌اند چون مسابقه وجود نداشته است بنابراین در موضوع امتحان وقتى سؤال به ایشان می‌دهند اعتصاب می‌کنند (امامى‌اهرى - این طور نیست جناب آقاى دکتر همیشه علماى ایران کتاب‌ها را مشکل می‌نوشتند براى این که کسى نفهمد حالا هم آقایان دکترهاى حقوق براى حفظ تیتر خودشان این حرف‌ها را می‌زنند) عرض کنم در این موضوع آقا یک سؤالى فرمودید (اسلامى - نفرى صد تومان گرفته‌اند) اجازه بفرمایید آقاى عباس اسلامى یک سؤالى آقاى حاذفى فرموده‌اند بنده جوابى عرض می‌کنم آقایان توضیحاتى اگر دارند تشریف بیاورند بفرمایند بنده هم با کمال دقت یادداشت می‌کنم به عرض آقاى نخست‌وزیر و آقاى وزیر فرهنگ می‌رسانم (امامى‌اهرى - مربوط به دولت شما نیست شما باید عمل کنید باید اصلاح کنید) به هر صورت سابقه امر همین است که به عرض رسید مع‌الوصف براى سال تحصیلى آینده دولت اقدام خواهد کرد و الآن هم آقاى حاذفى می‌دانند که آخر سال تحصیلى است از سال تحصیلى آینده دولت اقدام کرده و نتیجه‌اش را به عرض مجلس شوراى ملى می‌رساند.

نایب رئیس - آقاى حاذقى.

حاذقى - اگر همان طور که آقاى معاون پارلمانى نخست‌وزیر فرمودند از سال آینده اقدام خواهد شد نظر بنده تأمین می‌شود و رفع اشکال می‌شود ولى این را عرض کنم که فارغ‌التحصیل‌هاى دانشکده حقوق غیر از شاگردهاى متوسط هستند براى این که اینها دوره عالى خوانده‌اند و داراى لیسانس هستند و در هر حال بایستى تسلیم مقررات دانشگاه باشند منتهى وزارت فرهنگ باید آن قدر قدرت داشته باشد که قانون را اجرا کند نه این که به استناد این که کسى اعتصاب کرد دانشگاه و مدرسه را تعطیل کند.

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم الله الرحمن الرحیم‏

نایب رئیس - توجه دارید مربوط به کدام سؤال شما است؟

شوشترى بله راجع به مالیات اتباع و تجار ایرانى است توجه بفرمایید بنده تقریباً قریب 24 و 25 سؤال از دولت‌هاى وقت کرده بودم که تا دولت آقاى دکتر مصدق به طول انجامید مثل سایر سؤالات نمایندگان مجلس شوراى ملى. شاید به مفهوم مزاح تصور کردند که چون سؤال حرام است از این جهت نباید جوابى بدهند. یکى از سؤالات بنده این بود که اطلاع یافتم عده زیادى از تجار و متمکنین ایران در خارج از ایران در آلمان و فرانسه و انگلستان و شهرهاى تجارى آنها از قبیل ‌هامبورگ و غیره تجارت‌هایى دارند و صادرات ایران به دست آنها می‌رسد ولى نحوه پرداخت مالیات بر درآمد که متمتعند و بهره‌مندند از ملیت ایران و دین اسلام و از حمایت دولت نمى‌دانم چه جور است و چه جور مالیات می‌پردازند (اسلامى - باید تاجر صادرکننده را تشویق کرد) اعم از این که من موافق با دولتى باشم یا مخالف باشم باید مملکت را اعضاى مملکت مثل یک خانه که اعضاى خانه باید اداره کند متمکنین و سرمایه‌داران و اشخاصى که استفاده از حیثیت مملکت می‌برند باید نسبت به آن میزانى که استفاده برده‌اند مالیات بدهند تا چرخ مملکت مثل حالا حالت تزلزل پیدا نکند و دست دولت تهى از سرمایه نشود (صحیح است) آنچه را که تحقیق کردم یک طریق ثابت و یک اصل مسلمى براى این تجارى که نمی‌خواهم اسم ببرم که خداى نخواسته تصور برود که من غرض مخصوصى دارم نه خدا شاهد است از آن وقت براى این که این سؤالم را تاریخش را بخوانید معلوم می‌شود نظرم این بوده است که تمام افراد ایرانى که غیر از مملکت ایران از مال این مملکت از حیثیت این مملکت از تذکره این مملکت استفاده می‌کنند الزام دارند نسبت به تجارت خودشان مالیات بر درآمد بدهند همان طوری که خارجى‌ها در مملکت کار مى‌کنند به مملکت خودشان مالیات می‌دهند (صحیح است) دولت باید مجلس شوارى ملى و بنده را روشن سازد که نحوه پرداخت مالیات بر درآمد تجارى که در خارج از ایران به تجارت و تحصیل سرمایه می‌پردازند و سرمایه پیدا کرده‌اند چطور است و بنده را روشن سازند (صحیح است) این سؤال بنده بود.

نایب رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر

معاون نخست‌وزیر – همین طور که آقاى شوشترى فرمودند این سوال را ایشان از دولت سابق فرموده‌اند و متأسفانه تا حالا جوابش به تأخیر افتاده است از نظر اطلاع عرض مى‌کنم که بعد از این جنگ وضع اتباع ما در خارج به کلى عوض شده است یعنى آنهایى که تجارتخانه‌هاى مهمى داشتند مثلاً در آلمان یا در نقاط اشغالى که بعد از چندین سال در حال جنگ بود به کلى اینها یا تجارتخانه‌های‌شان بسته شد یا این که بعد از جنگ دوباره شروع کردند به تجارت و دولت ایران با بعضى از این ممالک هنوز ارتباط سیاسى برقرار نکرده و قرارداد تجارتى هم بسته نشده است اگر در یک محل‌هایى عمل می‌کنند به جز تجاری که خودشان در تهران شعبه دارند که البته اینها مشمول قانون مالیات بر درآمد می‌شوند و مطابق مقرراتى که از تجار داخلى مالیات بر درآمد می‌گیرند از اینها هم می‌گیرند اما از کسانی که در اینجا شعبه ندارند در کشورى که تجارت مى‌کنند مالیات‌شان را در آنجا می‌پردازند برای این که درآمد را در آنجا تحصیل می‌کند ولى در عین حال وزارت دارایى این موضوع را مورد مطالعه قرار داده است و آیین نامه‌اى هم تنظیم خواهد کرد و به کمیسیون دارایى تقدیم می‌کند.

نایب رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - به طور کلى بیان جنابعالى شاید صحیح باشد ولى از نظر مملکت باید وزارت دارایى و دولت این معنى را روشن کنند که کدام تاجر در کدام محل وضعش چه جور است ما روابط تجارتى‌مان با آن دولتى که آن تاجر آنجا مشغول کسب و کار است چه صورتى دارد این باید روشن بشود براى این که شما و همه مى‌دانیم که یک عده سرمایه‌دار محترم ما، چون من طرفدار سرمایه‌داریم این را عرض کنم یک وقتى نظرم هست مرحوم رضا شاه پهلوى از بنده این را سؤال کردند گفتم وقتى قربان مملکت مملکت می‌شود که دو میلیون آدم مثل معین بوشهر و امین‌الضرب تویش باشد و الّا همه امثال بنده و مشهدى حسن حلاج و سد انارى لات باشد مملکت درست نمی‌شود ولى آن کسى که از این مملکت استفاده کرده است و حیثیت دارد باید با صورت روشن میزان درآمدش معلوم باشد تکلیفش روشن بشود مالیات به مملکت بدهد مى‌دانید که الان مالیات از فقرا گرفته مى‌شود ثروتمندان ما به انحا مختلف از پرداخت مالیات فرار می‌کنند مأمورین ناپاک‌ دست رشوه‌شان دراز است اما در عین حال ثروتمند را باید تقویت کرد تاجر را باید تقویت کرد سرمایه حلال باید پیدا شود آنها هم باید مالیات بدهند این حرف بنده بود من از این جواب روشن نشدم.

رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر

معاون نخست‌وزیر – یک تذکرى آقاى اسلامى فرمودند که البته مورد توجه است و جنابعالى مى‌دانید در بسیارى از ممالک قانون تجار صادرکننده را تشویق مى‌کند و تقدیر مى‌کند و به آنها جایزه مى‌دهند ما از کسانى که در اینجا شعبه دارند و مؤسسه‌شان در تهران باز است مسلماً از اینها طبق قانون مالیات بر درآمد مالیات گرفته مى‌شود اما جناب آقاى شوشترى مطلبى را که عرض کردم گویا توجه نفرمودند ما با بسیارى از ممالک هنوز روابط سیاسی‌مان برقرار نشده است و قراردادهاى تجارتى بسته نشده باشد اساساً و قانوناً اینها در آن مملکت حق تجارت ندارند همین قدر که این قراردادها بسته شد که حتى یکى دوتاش با مشکلاتى مواجه شده است مثل قرارداد تجارتى ایران و آلمان و ایران و فرانسه البته اینها هر وقت گذشت همان طور که عرض کردم باید یک آیین‌نامه دولت بگذراند که در عین حال براى تجارى که

+++

در خارج زحمت مى‌کشند وسایل تشویق فراهم باشد به مملکتى هم که از حیثیت و تمدن آنجا استفاده مى‌کنند از این استفاده‌اى که مى‌کنند و عایداتى که مى‌برند بدهند گمان مى‌کنم که اشکال آقا رفع شد و امیدوارم قانع شده باشید.

نایب رئیس - آقاى حاذقى‏

حاذقى - این سؤال اخیر بنده یک موضوع قابل توجهى است و استدعا مى‌کنم از همکاران محترم براى توجه یک مسأله معایبى که در مملکت هست و مى‌توان به سهولت آنها را رفع کرد و چون همیشه موجب شکایت آحاد و افراد ملت فراهم مى‌شود یک توجه جدى مبذول بفرمایند موضوع سؤال حل یک دعوى است که بین یک عده از مردم تهران با شهردارى تهران است این موضوع در حدود 18 سال است که در شهردارى تهران و اداره حقوقى بین افراد مطرح است و مکرر در مکرر این موضوع مورد رسیدگى و بررسى و اتخاذ تصمیم قرار گرفته ولى افراد و اعضایى که در دستگاه‌هاى ادارات هستند و بدون استفاده منافع مادى حاضر نیستند کار هیچ فردى را انجام بدهند و مانع از خاتمه یک همچو کارى شده‌اند خلاصه قضیه این است که شیخ مهدى نجم‌آبادى پسر مرحوم حاج شیخ هادی نجم‌آبادی که از اعاظم علماى دانشمند و آزادی خواه ایران بوده است در هیجده سال پیش مطابق یک سند عادى که داشته است مقدارى از اراضى کنار خندق تهران در نواحى راه آهن را هفتاد هشتاد نفر افراد به قطعات کوچک و دست سوم فروخته است که اینها تقسیم شده است به مساحات صد متر و هشتاد متر و پنجاه متر و در آن لانه‌اى کوچک کوچکى ساخته‌اند و آنجا‌ها سکونت کرده‌اند شهردارى تهران تجسس می‌کرده است که براى مدارکى مالکیت خندق و حریم خندق پیدا بکند شیخ مهدى نجم‌آبادى از ثبتى که داشته است می‌رود به شهردارى مدرکى مى‌دهد که مطابق آن مدرک شهردارى تهران مالک تمام اراضى خندق است این یک کارخیرى کرده است که بناى مالکیت شهردارى را در اراضى خندق مسجل کرده است (شوشترى - مالک بوده شهردارى) بلى مدرکى که در ثبت بپذیرند در شهردارى نبوده است و این مدرک را شیخ مهدى داده و این خدمت را به شهردارى کرده است و خود شهردارى برداشته یک تقدیرنامه نوشته است به آقا شیخ مهدى که شهردارى تهران از شما ممنون است که یک مدرک رسمى دادید بلافاصله گریبان خود این آقا شیخ مهدى را می‌گیرند که این اراضى کنار خندق را هم بگیرند و می‌گویند که مال شهردارى است این بیچاره می‌رود می‌گوید که من غلط کردم این کار را کردم و این خدمت را کردم و این یک تکه زمین که من مطابق این سند از اراضى فرح آباد خریده‌ام و بعد فروخته‌ام به 80 نفر و آنها رفته‌اند تویش خانه ساخته‌اند ولى شهردارى گفته است که نمی‌شود و شهردارى دستور مى‌دهد که بروند بیرون و این که این تصرف غیر قانونى بوده است و اراضى مال شهردارى است حال مدرک اصلیش همان است که آقا شیخ مهدى نجم‌آبادى داده است به شهردارى خلاصه این که این آقا شیخ مهدى نجم‌آبادى مدتى است که با من سابقه آشنایى دارد آمد گفت یک چنین گرفتارى است و به من کمک کنید من رفتم به شهردارى مراجعه کردم که به شکایت این پیرمرد رسیدگى بشود اگر حق دارد رفع مزاحمت بکند و اگر حق ندارد تمام بشود الآن هشت سال تمام است بلکه 9 سال است و در حدود شاید بیست شهردار عوض شده است و هر شهردارى که عوض شده است من خودم چندین نوبت ملاقات کرده‌ام و مذاکره کردم که آقا رفع مزاحمت از هشتاد نفر بکند این قضیه را روشن بکند آقاى عمادالسلطنه مشیرفاطمى که در شش سال پیش شهردار تهران بودند ایشان محبت کردند صمیمیت کردند و رسیدگى کردند پیشنهاد کردند تصویب‌نامه‌اى از هیئت وزرا صادر شد که رسیدگى کنند و هر نظرى حکم‌ها دادند قاطع باشد و هفت سال پیش این موضوع رسیدگى شد و حکم‌ها نظر دادند و تا به حال اداره حقوقى شهردارى تهران موافقت با اجراى آن نظر نکرده است حالا لابد خواهند گفت که مسأله مهمى است، تاحالا وکیل مدافع شهردارى مستشار حقوقى شهردارى براى این پرونده حساب کردیم صد و پنجاه هزار تومان از شهردارى پول گرفته‌اند در صورتى که اصل مبلغ این پرونده که هشتاد خانه کوچک است و شهردارى خودش مترى سه تومان قیمت کرده کمتر از این مبلغ مى‌شود یک روز آقاى شیخ مهدى نجم‌آبادى آمد پهلوى من گفت شما وکیل مجلس هستید و متنفذ هستید ولى من می‌روم آنجا مى‌گویند فایده ندارد آن رئیس وقت اداره حقوقى می‌گوید سه هزار تومان باید بدهى به من تا من این کار پرونده را فیصله بدهم من عصبانى شدم گفتم آقاى محترم اگر تو مى‌خواهى رشوه بدهى پس چرا پیش من آمدى زیرا کارهایى که من قبول مى‌کنم مفت و رایگان براى اشخاص انجام می‌دهم و الان کارم هم زیاد است و خسته هم هستم مقصود این است که نمی‌خواهم داوطلب‏ تازه‌اى پیدا کنم آقا شیخ مهدى گفت چه بکنم گفتم پول نده و تظلم بکن و من‌ هم پشتیبان تو هستم باز هم اقدام کردم دو مرتبه از دولت اسبق تصویب‌نامه‌اى صادر کردند که آن تصویب‌نامه اول صحیح است و نظر حکم را اجرا کنند یعنى یک اختلاف و مابه‌التفاوت کوچکى که بین شهردارى و آقاى نجم‌آبادى هست با گرفتن یک مبلغى از آن اشخاص کار خاتمه پیدا بکند پرونده رفت براى امضا شهردار وقت شهردار عوض شد و شهردار بعدى گفت که نمی‌شود باید کار از سر گرفته شود و الان که خدمت آقایان هستم هیجده سال از تاریخ رسیدگى این پرونده مى‌گذرد و مثل روز اول است یعنى اگر رئیس اداره حقوقى دلش بخواهد تصویب‌نامه هیئت وزیران را اجرا بکند آسایش هشتاد نفر مردم فراهم مى‌شود و الّا باز هم هیجده سال دیگر این هشتاد نفر مدام به شهردارى مراجعه کنند و این پیرمرد شیخ مهدى هم باید مدام در زحمت باشد (صدر‌زاده - این رئیس اداره حقوقى اسمش چیست؟) ده بار عوض شده من حالا هم نمى‌دانم کیست؟ خواستم از آقاى وزیر کشور که این پرونده را که تمام رسیدگى‌هایش شده است و حتى آقاى فریدونى هم که یک وقت کفیل وزارت کشور بودند خودشان رسیدگى کرده‌اند و تمام کارهایش شده است این را به شهردارى تهران بنویسند چرا این را تمام نمی‌کنند و اسباب زحمت یک عده‌اى را فراهم کردند.

نایب رئیس - یک موضوع را خواستم آقایان توجه کنند که اگر هر سؤالى که طرح می‌شود این قدر طول بکشد سه چهار سؤال بیشتر نمی‌شود طرح کرد و باید سؤال دو 3 دقیقه طول نکشد و الّا 3 و 4 ماه وقت هم براى این سؤالات کافى نیست آقایان باید خیلى مختصر بفرمایند. آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - شرحى که جناب آقاى حاذقى فرمودند البته نسبت به دو موضوعش رسیدگى خواهم کرد یکى موضوع این که از آقاى نجم‌آبادى پول خواستند و یکى این که بیش از 150 هزار تومان براى این کار خرج شده است گر چه باور نمی‌کنم ولى معذلک رسیدگى می‌کنم حالا اجازه می‌خواهم که عین گزارش شهردارى را بخوانم و خودم دستور دادم که کمیسیونى تحت‌نظر آقاى فریدونى تشکیل بشود و به این کار رسیدگى بشود.

شهردارى تهران گزارش می‌دهد

پاسخ سؤال مورخ 25 و 8 و 29 جناب آقاى حاذقى نماینده محترم مجلس شوراى ملى طبق گزارش شهردارى تهران از سال‌هاى قبل تاکنون آقاى شیخ مهدى نجم‌آبادى مقدارى در حدود 7000 متر از اراضى شوش ملکى شهردارى را تصرف و در قسمتى از آنها ایجاد بنا نموده و مقدارى نیز از اراضى مزبور را به 53 نفر اشخاص مختلف فروخته و موضوع در دادگسترى مطرح و با صدور حکم قطعى کوچکترین اقدام به نفع شاکى مقدور نمی‌باشد و آقاى نجم‌آبادم با تظاهر به مظلومیت همه روزه مستقیم و غیر مستقیم شکایت نموده و در هر موقع پاسخ کافى داده شده است و با این که براى حل قضیه طبق تصویب‌نامه هیئت وزیران موضوع به هیئت داورى ارجاع و داوران مزبور رأى خود را اعلام داشته‌اند ولى چون شهردارى به رأى صادره تمکین ننموده و آقاى نجم‌آبادى هم به محاکم صالحه مراجعه و شکایت نموده پرونده براى رسیدگى و صدور رأى به دفتر دادگاه شهرستان تهران فرستاده شده و اخیراً شهردارى بطلان رأى داوران را اعلام داشته است ولى چون آقاى نجم‌آبادى با تجدید داورى موافقت دارد و آقاى نجم‌آبادى هم طبق نامه‌ای که به شهردارى نوشته اختیار داورى را مطلقاً به شهردارى واگذار نموده شهردارى در صدد است وسیله تشکیل کمیسیونى طرح اصلاحى مناسبى با آقاى نجم‌آبادى تهیه نماید چنانچه شهردارى طرح مورد نظر را تهیه و به وزارت کشور ارسال دارد با در نظر گرفتن صرفه و صلاح شهردارى موضوع مجدداً به هیئت داورى با حق سازش ارجاع خواهد گردید

امیدوارم که تا آخر این هفته تکلیف این کار داده شود.

نایب رئیس - آقاى وزیر راه فرمایشى دارید بفرمایید؟

عباس اسلامى – از همه مهم‌تر موضوع حریق شیراز است که دولت باید بیاید جواب بدهد.

5 - تقاضاى آقاى وزیر راه دایر به طرح لایحه برنامه راه سازى.

وزیر راه - لایحه برنامه ساختمان راه‌هاى ایران که در کمیسیون‌هاى مربوطه مجلس شورای ملى به تصویب رسیده و گزارش آن به مجلس شورای ملى تقدیم شده خواستم استدعا کنم که آقایان موافقت بفرمایند که جزء دستور قرار بگیرد (صحیح است)

6 - طرح هفت فقره سؤال آقایان صفایى و مسعودى و امینى و حاذقى و حائرى‌زاده و جواب آنها

نایب رئیس - آقاى صفایى‏

صفایى - سؤالى که بنده از یک ماه و نیم قبل کرده‌ام خیال مى‌کنم از دولت جناب آقاى علا بود راجع به معدن انارک سؤال از آقاى وزیر دارایى و آقاى وزیر جنگ و آقاى وزیر اقتصاد به عمل آمده است و الساعه هیچ یک از آقایان وزرایى که مورد

+++

سؤال بنده بوده‌اند در این جلسه حضور ندارند، عرض کردم این سؤال در دولت آقاى علا شده است و متأسفانه به واسطه این که مجال نبوده به این سؤالات پاسخى داده بشود این موقع مطرح می‌شود و چون وزراى مسئولى که باید جواب بدهند اینجا حضور ندارند این را بنده از آقاى رئیس تقاضا مى‌کنم سؤال بنده بماند تا وقتى که وزراى مسئول باشند و بیایند جواب بدهند زیرا اگر وزراى مسئول نباشند طبیعى است آن طورى که شاید و باید موضوع مطرح نمی‌شود نه آقاى وزیر جنگ تشریف دارند و نه آقاى وزیر دارایى و نه آقاى وزیر پیشه و هنر از آقاى دکتر فاطمى استدعا مى‌کنم (دکتر فاطمى - چون مطلب مربوط به این موضوع است اجازه بفرمایید توضیح کوچکى بدهم) بسیار خوب شما حق دارید که به عنوان معاون نخست‌وزیر در هر مورد به سؤال جواب بدهید ولى اجازه بدهید چون وزراى مسئول نیستند این بماند تا موقعى که وزرا بیایند.

صدرزاده - اختیار سؤال با خود شما است،

معاون نخست‌وزیر - راجع به این موضوع همان طور که آقاى صفایى فرمودند آقایان وزراى مسئول می‌آیند توضیح می‌دهند فقط خواستم که یک موضوع را به عرض برسانم این موضوع در هیئت دولت صحبت شد و جناب آقاى وزیر کار که اینجا تشریف دارند در این باب و حتى در باب اعتصابى که کارگران کرده بودند توضیحاتى فرمودند و بالاخره از طرف دولت بنده مأمور شدم که پرونده را رسیدگى بکنم و بنده پس از رسیدگى نظر دادم که به هیچ یک از آنهایى که در محل هستند و آن کسى که دعوى بردن مزایده را مى‌کند نباید معدن واگذار بشود و باید خود دولت رأساً اداره بکند به این معنى که اصلاً یک عمل مضحکى انجام شده فرض بفرمایید مقدار سربى که اختصاص مى‌شود کیلویى شش ریال تمام می‌شود و به وزارت جنگ مى‌فروختند کیلویى دوازده ریال و تنها مشترى آن وزارت جنگ است و مقدار مصرفش در خارج خیلى کم است و دولت الآن با این دستگاه عرض و طویل که عده زیادى مستخدم دارد می‌تواند که بهره بردارى از معادن را به سازمان برنامه یا وزارت اقتصاد ملى محول بکند و این تشنجى را که در محل به وجود آمده است از بین ببرد براى آن که الان دو دسته در آنجا افتاده‌اند به جان یکدیگر و هر روز براى دولت اسباب زحمت فراهم مى‌کنند و گمان مى‌کنم که این پشنهاد هم مورد توجه قرار بگیرد و در حقیقت ما بتوانیم معادن سرب را هم ملى بکنیم (صفایى - معادن ملى هست) یعنى بهره‌بردارى آن را خود دولت بکند.

صفایى - سؤال استقلال قضات را مطرح بفرمایید استقلال قضات خیلى قابل توجه است.

نایب رئیس - آقاى مسعودى‏

محمدعلى مسعودى - سؤال بنده راجع به حریق مهمات شیراز است، چون آقاى وزیر جنگ تشریف ندارندنمی‌دانم آقاى معاون نخست‌وزیر حاضرند به سؤال بنده جواب بدهند یا خیر؟ (دکتر فاطمى - چون مطلب در جریان محاکمه و رسیدگى است خود آقاى وزیر جنگ جواب می‌دهند.) در حال بنده می‌خواستم یک تذکرى بدهم که آقایان اینجا متوجه باشند در زمان اعلیحضرت فقید یک موقعى یادم مى‌آید یک آشپزخانه هنگ نادرى آتش گرفت و قیمت این آشپزخانه آن وقت در حدود صد تومان بود براى این کار ده نفر سرهنگ و نایب سرهنگ و سرگرد و سروان خلع درجه شدند حالا شانزده میلیون دلار از خزانه ملت ایران، ملت بدبخت و فقیر ایران آتش گرفته اصلاً معلوم نیست که دولت چه عملى کرده این را می‌خواستم من باب تذکر عرض کنم و تقاضا کنم که زودتر آقاى وزیر جنگ خودشان تشریف بیاورند اینجا و جواب بفرمایند.

نایب رئیس - آقاى دکتر فاطمى‏

معاون نخست‌وزیر - آقاى وزیر جنگ در این مورد خودشان توضیحات خواهند داد فقط خواستم به آقاى مسعودى عرض کنم که این موضوع الان در محکمه است و خود جنابعالى که وکیل دادگسترى هم هستید می‌دانید تا محکمه به نتیجه نهایى نرسد و نتواند رأیش را بدهد آقاى وزیر جنگ هم نمى‌توانند توضیحاتى بدهند آقاى وزیر جنگ توضیحات مقدماتى را در این باب در مجلس سنا دادند براى این که آنجا هشت نفر از آقایان سناتورها سؤال کرده بودند ولى مع‌الوصف از ایشان مجدداً خواهیم خواست که آنچه اطلاعات هست در اختیار مجلس شورای ملى بگذارند (اسلامى - در دادرسى ارتش است؟) بلى چون موضوع نظامى است باید در آنجا رسیدگى بشود، بنده عرض می‌کنم به ایشان که پرونده تا هر کجا رسیده است بیایند و به عرض مجلس شورای ملى برسانند.

ملک‌مدنى - سؤالى از آقاى وزیر کشاورزى راجع به آفت سن کرده‌ام و مدتى است که به مقام ریاست تقدیم کرده‌ام استدعا مى‌کنم که مقام ریاست اطلاع بدهید به ایشان که تشریف بیاورند.

نایب رئیس - عرض مى‌کنم متأسفانه با تذکرى که پریروز داده شده که آقایان وزرا تشریف بیاورند، تشریف نیاورده‌اند و سؤال آقاى ملک‌مدنى هم از حیث نمره خیلى مؤخر است. آقاى دکتر بقایى.

دکتر بقایى - سؤال بنده باشد تا آقاى وزیر جنگ تشریف بیاورند.

نایب رئیس - پس گرفتید؟

دکتر بقایى - خیر باشد تا آقاى وزیر جنگ بیایند.

نایب رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر جواب می‌دهند.

دکتر بقایى - این موضوع گمان مى‌کنم در اختیار خود من باشد

پیراسته - بنده اخطار دارم.

نایب رئیس - بفرمایید.

پیراسته - طبق ماده 169 نظامنامه سؤالات باید به ترتیب طرح بشود بنده مدت‌ها است که از دولت‌ها سؤالاتى کرده‌ام و از اوایل افتتاح مجلس این چند سؤال شده است، استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید طرح بشود و این سؤالات بنده کمال اهمیت را هم دارد بنابراین دستور بفرمایید که روى تقدم و تأخر سؤالات مطرح بشود.

نایب رئیس - بدبختانه با این که آیین‌نامه در دست شما است مطالعه نفرموده‌اید اگر توجه بفرمایید سؤال آقا در دولت قبل بوده، مطابق همان آیین‌نامه در دست آقا هست هر نماینده‌اى سؤالى را که از دولت وقت کرده اگر در دولت بعد هم بخواهد آن سؤال مطرح شود باید به دارالانشا اطلاع بدهد که در دولت بعد هم تأیید شود (پیراسته - اطلاع دادم) نه خیر ندادید (صدر‌زاده - در مسافرت بودند) آقاى امینى‏

امینى - کدام سؤال است - بنده سؤال زیادى کرده‌ام چون مدتى است از سؤالات گذشته است بنده فراموش کردم که مربوط به چه سؤالى است (نایب رئیس - مربوط به دخانیات است) بلى مربوط به دخانیات است مى‌خواستم به آقایان عرض کنم که موضوع دخانیات را در این مملکت باید دولت نسبت به آن اهمیتى قائل شود و در حدود اهمیت نفت باشد، یعنى دخانیات نفت دوم است، به این معنى که با وضع فعلى که بسیار بد اداره می‌شود در سال قریب 180 میلیون تومان از عواید بودجه دولت مربوط به دخانیات است و اگر خوب اداره شود تا 500 میلیون محل دارد بنابراین یکى از امورى است که باید دولت توجه بکند. و اگر این قسمت را خوب اداره کنند باور بفرمایید نفت دوم است براى این مملکت بنده خاطرم مى‌آید در زمانى که دکتر فرید لیپ اینجا را تأسیس کرد (یک نفر از نمایندگان - حالا هم آنجا است) نمى‌دانم کجا است در گیلان در قسمت توتون کارى متخصصینى از یونان داشتیم، به موقع قرارداد با زارعین بسته می‌شد، و به موقع پول آنها پرداخت می‌شد و کشت آن فوق‌العاده وسعت پیدا کرده بود اخیراً طورى شده است که دولت قریب 5 میلیون تومان به زارع توتونکار قریب یک سال است بدهکار است واقعاً این اسباب تأثر است توتون کارى که باید پول این توتونش را بگیرد باید یک سال تمام معطل بشود و این در و آن در اثاثه‌اش را گرو بگذارد تا بتواند معاش زندگانى خود را تأمین کند. در صورتی که شما ماهیانه چهارده میلیون تومان سیگار مى‌فروشید، امروز آقا افغانستان طالب سیگار شما است، کویت طالب سیگار شما است ممالک همجوار شما طالب سیگار شما هستند ولى سیگار ندارید که صادر کنید من نفهمیدم که اصلاً چطور شده است که نفرین کرده شده است این دستگاه و به این روز افتاده است من استدعا دارم شما که مى‌خواهید توجه بکنید به صادرات به این قسمت که خیلى مهم است توجه کنید الان واقعاً سیگار ما بد شده است این اشخاص توتون‌کار اعم از این که در گرگان باشند در گیلان باشند در رضاییه باشند اینها باید زندگانی‌شان تأمین بشود بنده نمى‌دانم آقاى معاون نخست‌وزیر اطلاعى دارند که چه میزان پرداخت شده است چه میزان مدیون هستند لطفاً بفرمایید: (معاون نخست‌وزیر - به کمیسیونى که دعوت شده‌اید بفرمایید حل می‌شود) کمیسیونى که بنده تقاضا کرده بودم مربوط به چاى گیلان بود در سازمان برنامه با حضور نماینده گیلان و استاندار گیلان و این موضوع توتون است آقاى معاون نخست‌وزیر باید توجه بکنید موضوع دیگر هم مربوط به انحصار پیاه بود بنده تصور مى‌کنم که آقاى معاون نخست‌وزیر در این موضوع هم اطلاعى نداشته باشند که زحمت‌شان بدهم همین قدر عرض مى‌کنم که وضع گیلان چه از نظر دخانیات و چه از نظر چاى و چه از لحاظ پیله وضع بدى دارد و بنده به سر خودتان هر قدر کردم در رودبار که تمام زیتون مردم از بین رفته است این آقاى رئیس بانک کشاورزى لااقل بگوید که این دین مردم تمدید بشود بنده کمکى نخواستم آقاى معاون نخست‌وزیر محض رضاى خدا به این آقاى رئیس بانک کشاورزى حالى کنید مثل این که این آقا فارسى بلد نیست هر قدر بنده به ایشان خواستم حالى کنم که این قرضه‌اى که آقایان دارند یک سال دو سال لااقل تمدید کنید چون زیتون این اشخاص از بین رفته فارسى حالیش نشد خیال مى‌کنم که اگر واقعاً دولت به این قضیه توجه نکند سر و صداى مردم در مى‌آید تنها

+++

موضوع نفت نیست که همه کار خودمان را بگذاریم کنار هر دستگاهى معاون و مدیر کل دارد بودجه دارد و شما اینها را توجه نمی‌کنید به عنوان این که چون موضوع نفت مطرح است بنده استدعا می‌کنم این قضایا را سرسرى نگیرید و حتى که یک استان وضعیتش معلوم نبود و مردم نگران بودند بنده نمى‌دانم که اهمیت موضوع تا چه حد مى‌باشد و این قسمت مهم‌تر است یا نفت.

نایب رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر بفرمایید.

معاون نخست‌وزیر - همان طور که خود آقاى امینى فرمودند 130 سؤال الان در روى میز آقاى رئیس در مجلس هست که از اول دوره 16 تاکنون جمع آورى شده و این مطالبى هم که فرمودید راجع به توتون‌کار و چای‌کار در این مطالب خود آقا مى‌دانید که دولت حاضر کوچک‌ترین مسئولیتى ندارد مطالبى را که تذکر فرمودید تمام اینها یادداشت خواهد شد البته تمام اینها را دولت در اولین فرصت اقدام خواهد کرد و آن قسمت‌هایی که فرمودید راجع به چاى و سیگار و فرمودید که بنده هم تشخیص جای و سیگار را نمی‌دهم عرض می‌کنم که جناب آقاى وزیر دارایى تشریف مى‌آوردند و توضیحات مقتضى را به عرض آقایان می‌رسانند فقط خواستم به آقاى امینى عرض کنم این که فرمودید دولت تمام وقت خود را صرف نفت کرده است مثل این که جنابعالى تصور فرمودید که این یک کار کوچکى است که دولت وقتش را صرف کرده است باور بفمایید که صدى 90 وقت جلسات دولت صرف این موضوع و تمام اشکالات و گرفتاری‌هایى که ما داریم مى‌شود که خود جناب آقاى امینى هم به یک قسمت آن اشاره فرمودند راجع به شکایات چای‌کاران و توتون‌کاران جنابعالى الآن از وضعیت مالى دولت اطلاع دارید و بنده یقین دارم اگر آن قسمتى را که آقا فرمودید که تمام وقت دولت صرف نفت است که انشا الله به خوبى و خوشى خاتمه پیدا خواهد کرد و سؤالى که فرموده‌اید و این که الان آقاى وزیر دارایى اینجا تشریف ندارند آقاى وزیر دارایى سه روز است تمام وقت‌شان صرف تهیه مقدماتى است که کمیسیون باید تعیین کند که آن عده‌اى که از انگلستان که یک قسمتى آمده‌اند به تهران و عده دیگرى امروز خواهند آمد مقدمات این کار را فراهم کنند و آقا تصدیق بفرمایید که اگر خداى نکرده سؤال آقا که 10 و 12 ماه مانده است چند روز دیگر هم بماند آقاى وزیر دارایى تشریف مى‌آورند و توضیحات لازم را به عرض مى‌رسانند (امینى - لااقل رئیس بانک کشاورزى را تأکید بفرمایید به این قسمت توجه کند)

نایب رئیس - آقاى مخبرفرهمند

مخبرفرهمند - بنده سؤالى داشتم که باید آقاى وزیر کشاورزى بیایند.

نایب رئیس - آقاى صفایى بفرمایید.

صفایى - متأسفانه سؤال دوم بنده هم مربوط به وزارت دادگسترى است که جناب آقاى وزیر دادگسترى تشریف ندارند پس از دو سه ماه وقت و انتظار و صحبت و وعده که یک جلسه براى پاسخ به سؤال‌ها تهیه بشود معین شد متأسفانه آقایان وزرا تشریف نیاوردند البته بنده منکر این نیستم که آقایان کار دارند و شاید کارشان لازم‌تر از این باشد که پاسخ به سؤالات ما بدهند ولى تصدیق بفرمایید که اگر این طور بشود می‌بایست اعلام مى‌کردید که سؤالات آقایان نمایندگان براى جلسه دیگرى معین بشود در حالى که یک جلسه معین شده است براى پاسخ سؤال‌ها و متأسفانه امکان ندارد که پاسخ تمام سؤال آقایان را جناب آقاى دکتر فاطمى بدهید لوح محفوظ از تمام وزارتخانه‌ها که نیستند و این عمل مثل این است که ما سؤال کردیم و جواب داده نشده است سؤال بنده از آقاى وزیر دادگسترى راجع به استقلال قضات بود همه صحبت مى‌کنیم راجع به استقلال قضات و راجع به امنیت اجتماعى که متوقف به استقلال قضات است، متوقف است با تثبیت آزادى قضات ولى هر یک از آقایان وزرا که متصدى پست وزارتخانه هستند دم از استقلال قضات مى‌زنند و وقتى که خودشان تشریف مى‌برند به وزارت دادگسترى اول کار که مى‌کنند قضات را متزلزل مى‌کنند (صحیح است) ملاحظه بفرمایید آن عده قضاتى که منتظر خدمت شده‌اند و یا تغییر و تبدیل پیدا کرده‌اند به دست وزاریى شده که بیش از همه سنگ استقلال قضات را به سینه مى‌زدند سنگ امنیت اجتماعى را به سینه مى‌زدند البته این سؤالات من مربوط به دوره دولت آقاى علا است و آقاى هیئت این کار را انجام ندادند زیرا آقاى هیئت مسلماً از قضاتى هستند که طبعاً رعایت احترام و شئون قضات را بیشتر مى‌کنند ولى متأسفانه یک قضیه‌اى اتفاق افتاده که بنده ناعلاج باید در اینجا عرض کنم و از جناب آقاى فاطمى استدعا کنم که این قسمت را یادداشت کنند صحبت از استقلال قضات مى‌کنند ولى در عین حال مى‌بینم که یک شخصى شکایت مى‌کند نمى‌خواهم اسم ببرم و نمی‌خواهم این موضوع را بازتر از این در اینجا عرض کنم یک قاضى را از مازندران احضار مى‌کنند براى این که یک زیدى شکایت کرده است، اگر قاضى را می‌خواهند به صرف شکایت احضار بکنند قبول بکنید که هیج قاضى استقلال نخواهد داشت و نمی‌تواند کار کند قاضى اگر تخلف کرده است باید او را محاکمه کرد و به محکمه انتظامى فرستاد و او را تعقیب کرد از کار بر کنار نمود (صحیح است) و الّا به صرف این که زیدى مربوط به فلان جبهه‌اى شکایت بکند و آقاى وزیر دادگسترى او را احضار کنند سنگ روى سنگ بند نمى‌شود پس بفرمایید استقلال قضات شوخى است این کار واقعاً یک کار عجیبى است که ما حقوق قضات را از یک طرف بخواهیم اضافه کنیم و طرح استقلال قضات بیاوریم طرح استقلال قضات امضا کنیم ولى عملاً این کارها بشود، عرض کردم من نسبت به آقاى هیئت حسن ظن دارم و ایشان را از قضاتى می‌دانم که حقیقت نمی‌خواهند تخلفى بشود ولى اوضاع و احوال و جریان طورى شده که به عقیده من در دولت جناب آقاى دکتر مصدق وزرا اختیارى ندارند و کار به دست افراد غیر مسئولى است که ابداً وزرا از جریانش اطلاع ندارند و من حاضرم اینجا عرض کنم، حالا آقاى دکتر فاطمى تکذیب خواهند فرمود که اشخاص غیر مسئول خارج از کابینه کارى نمی‌کنند بنده مدرک دارم که اشخاص غیر مسئول خارج از کابینه اعمال نفوذ کرده‌اند قضات را از کار بر کنار کردند که وزرا ابداً خبر نداشتند و ابداً از آن جریان راضى نبودند بنابراین بنده از آقاى دکتر فاطمى خواهش مى‌کنم که این موضوع را صرفاً تکذیب نفرمایند مطالعه بفرمایند لااقل من لیست و صورت را به ایشان می‌دهم چون نمى‌خواهم بحث از جریان عادى خارج بشود ولى قبول بفرمایید که این طور است که الان کار در دست وزرا نیست و از جریان عادى خارج است و در خارج عمل می‌شود و این کار صحیح نیست ما می‌خواهیم حرف بزنیم موضوع نفت در میان مى‌آید و موضوع تشنج و وحدت از جناب آقاى دکتر معظمى استدعا مى‌کنم توجه بفرمایند آن روز بیانى فرمودید راجع به وحدت نمایندگان این حرف بسیار صحیح است ولى این نصیحت را به دو طرف بفرمایید یک طرفى که وحدت نمى‌شود وزرا که این طور جریان خارج که این طور تا حرف هم بزنیم می‌گویند نفت‏، نفت این که زندگى نشد نفت در دست هیئت مختلطى است که قدرت در دست هیئت مختلطى است که قدرت دارد مجلس هم دنبال آنها هست مجلسین بالاتفاق به اجراى ملى شدن و اجراى 9 ماده رأى دادند و تا آخرین دقیقه هم دنبال اجراى این جریان هستند و ایراداتى که ما به دولت می‌کنیم مربوط به آن حساب نیست نسبت به قضیه نفت تمام ملت ایران تمام نمایندگان مجلسین دنبال این کار هستند ولى این دلیل نمی‌شود که معاون فلان وزارتخانه یک عملى کرد حرف نزنیم این چه ربطى به موضوع دارد مثل ضریح حضرت عباس تا بخواهیم یک حرفى بزنیم می‌گویند تو آقا گفتى ضریح نجس است این که نشد هر اعمالى انجام می‌دهند ما بخواهیم بگوییم بگویند دولت آقاى دکتر مصدق است نفت متزلزل می‌شود نفت خراب مى‌شود آقا این طور نیست ما قسم می‌خوریم که آقاى دکتر مصدق مرد شریفى است و دنبال نفت هستیم و وحدت را از دست نمی‌دهیم، ملت ایران دنبال اجراى این قضیه است ولى صحیح نیست که از این اصل کلى که مورد اتفاق است سوء استفاده بشود هزار کار می‌شود و باید حرف نزد باز هم سکوت می‌کنیم باز هم حرف نمی‌زنیم.

دکتر بقایى - باید بگویید ما هم تعقیب می‌کنیم.

صفایى - چه بکنیم؟

دکتر بقایى - باید بگویید

نایب رئیس - آقاى معاون نخست‌وزیر بفرمایید.

معاون نخست‌وزیر - هنوز آقاى صفایى صورتش را به بنده مرحمت نفرموده‌اند که ببینم آن صورت چیست و در چه مورد است ولى می‌خواستم به آقاى صفایى عرض کنم الآن 3 نفر از آقایان تشریف دارند و آقایان حاضر و شاهدند که نه تنها از طرف کسى حتى از طرف شخص آقاى نخست‌وزیر کوچک‌ترین دخالتى در وزارتخانه نمی‌شود (صفایى - بنده هم گفتم که آقاى نخست‌وزیر مداخله ندارند اگر آقاى نخست‌وزیر مداخله کنند اوضاع بهتر می‌شود) و هر یک از آقایان وزرا در وزارتخانه‌هاى خودشان کمال استقلال را دارند و همیشه از آقایان استدعا کرده‌ام و درخواست کرده‌ایم که هر موقعى ایرادى می‌خواهند بفرمایند و توضیح مطلبى را مى‌خواهند به ما بفرمایند با کمال میل آن مشورتى را که مى‌فرمایند و نصیحتى را که می‌کنید دولت مى‌پذیرد اگر چنانچه آقاى صفایى اطلاع دارند که یک شخص غیر مسئولى در یک موردى دخالت کرد بنده از آقایان استدعا می‌کنم اینجا تشریف بیاورید و بفرمایید و دولت جداً مطلب را تعقیب می‌کند براى این که دولت جناب آقاى دکتر مصدق به هیچ وجه به اصول هرج و مرج و آنارشیسم معتقد نیست و براى بقاى یک مملکت باید دولت قوت داشته باشد و قوتش را در راه بقاى مردم و مملکت و رفاه مردم صرف می‌کند و هر شخص غیر مسئولى که بخواهد در امور دولت مداخله کند به هر عنوان و به هر طریق که باشد البته دولت تعقیب خواهد کرد و بنده از آقا استدعا می‌کنم این صورت را به بنده لطف بفرمایید و اگر چنانچه عمل نکردم خواهش مى‌کنم در جلسه آینده بفرمایید.

صفایى - چندین یادداشت آمده است که در هر یک نوشته‌اند چند تخلف شده است.

+++

نایب رئیس - آقاى موقر

موقر - سؤال بنده را به بعد موکول بفرمایید.

نایب رئیس - آقاى حاذقى بفرمایید (در این موقع عده‌اى از نمایندگان از مجلس خارج مى‌شدند)، خواهش مى‌کنم آقایان مجلس را از اکثریت نیندازید این طور که نمی‌شود.

حاذقى - عرض کنم این سؤال سوم من خیلى مختصر است تظلمى از ابرقو رسیده بود که شبانه ریخته‌اند یک زن و دو بچه را کشته‌اند (صحیح است) (حائرى‌زاده - 5 نفر را کشته‌اند) و با این که مراجعه کرده‌اند به دادگسترى که قاتل را تعقیب بکنند هیچ گونه توجهى به تظلم این شخص نشده است و چون اساساً دستگاه دادگسترى فلسفه‌اش در کشور این است که جلوگیرى از تکرار مظالم به وسلیه مجازات سریع و فورى بکنند.

خواستم ببینم که وزارت دادگسترى چه اقدامى براى تعقیب قضیه و کشف قضیه و تعقیب قاتل کرده است.

(در این موقع مجلس از اکثریت افتاد)

نایب رئیس - آقایان بیرون تشریف می‌برند و جلسه از اکثریت مى‌افتد دستور داده شد آقایانی که بیرون هستند و تشریف نمى‌آورند اسامى آنها نوشته شود و در مجلس قرائت شود (صحیح است)

(در این موقع عده براى مذاکره کافى شد) آقاى دکتر فاطمى جواب آقاى حاذقى را حاضرید بدهید؟

دکتر فاطمى (معاون نخست‌وزیر) - بنده از جریان این پرونده مطلع نیستم خود آقاى وزیر دادگسترى جواب خواهند فرمود.

نایب رئیس - آقاى امینى.

ابوالقاسم امینى - بنده سؤالى کرده بودم از دولت راجع به گرد د. د. ت مخصوصاً اینجا در سوال قید کردم که اگر آقاى نخست‌وزیر از نظر این که وکیل اول تهران هستند دستور دادند که 20 تن موجودى را در تهران بپاشند از این باب اگر باشد مایه تأسف است و اگر خودشان نکرده باشند و سایرین کردند باز هم مایه تأسف است براى این که آقاى نخست‌وزیر تهران و ولایات را باید در یک عرض بدانند (صحیح است) و مخصوصاً استدعا کرده بودم که در مجلس در این مورد توضیح بدهند و اگر موجودى د. د. ت هست در نقاطى که مالاریا خیز هست اعم از جنوب و شمال در آنجا مقدم باشد و تجدید بکنیم عمل پاشیدن گرد د. د. ت را و تصور می‌کنم که دستور حمل فرموده‌اند خیلى خوشوقت می‌شوم که اگر آقاى معاون نخست‌وزیر در این مورد توضیحاتى بفرمایند.

دکتر فاطمى (معاون نخست‌وزیر) - بنده خیلى خوشوقتم که آقاى امینى این سؤال را مطرح فرمودند براى این که قضیه خرید 600 تن گرد د. د. ت که دولت خواسته بود و بایستى الآن در تهران و در سازمان برنامه حاضر می‌بود که مبارزه با مالاریا ادامه پیدا بکند واقعاً باید بنده اعتراف بکنم که سازمان برنامه و مقامات مسئول دیگر در این کار کمال قصور را به خرج داده‌اند (صحیح است) دولت بایستى دو سه ماه قبل 600 تن گرد د. د. ت خریدارى می‌کرد که ادامه مبارزه مالاریا در نقاط مختلف بتواند پیشرفت کند با کمال تأسف این کار را نکردند تا وقتى که آقاى امینى این سؤالات را کردند بلافاصله پرونده این امر را خواستیم دیدیم از 600 تن گرد د. د. ت که مورد احتیاج بوده است 20 تن فقط موجودى بوده است (دانش بزرگ‌نیا - فروشنده نبوده) و در این قسمت فروشنده فرمودید از همان فروشنده‌اى که همین الآن خریدارى کرده‌اند اگر سه ماه پیش خریدارى می‌کردند وضع به این صورت در نمی‌آمد و کمال تأسف است که موقعى گرد د. د. ت به تهران خواهد رسید ماه سرما پشه‌ها را کشته و موقع این کار گذشته است بنابراین امروز تلگرافى جناب آقاى نخست‌وزیر به جناب آقاى انتظام کردند که اگر این کارخانه‌اى که حاضر باشد که 200 تن را به ما زودتر بدهد شما به وسیله هواپیما حمل کنید و اگر چنانچه آن کارخانه حاضر نباشد از بازار آزاد خریدارى بکنید و با اولین فرصت به ما برسانید براى این که اگر به موقع نرسد به مبارزاتى که در این چند سال شده است به کلى از بین خواهد رفت در قسمت دیگر دستور داده شد که موضوع تعقیب شود براى آن که با این عمل تأخیر خرید در هر تن هفتصد دلار به ما ضرر زده‌اند یعنى اگر به موقع خریدارى کرده بودند در بازار تنى ششصد دلار بوده است و امروز یک هزار و سیصد دلار شده است و فروشنده‌اش هم همان فروشنده امروز است و همان طور که فرمودید به هیچ وجه پیش‌بینى این کار را نکرده بودند و بنده به جناب آقاى امینى قول می‌دهم که مسئولین در هر قسمت باشند با کمال شدت تعقیب خواهند شد و اگر ملاحظه فرمودید که این بیست تن را به مصرف اطراف ساوجبلاغ رساندند براى این بود که دولت به هیچ وجه انتظار نداشت که اولیا مسئولى که قریب 250 میلیون تومان پول این مملکت را مصرف کرده‌اند چطور براى خرید ششصد تن گرد د. د. ت به موقع عمل نکرده‌اند و خریدارى نکرده‌اند (پناهى - مقصر کى بوده است) چندین سازمان است آقا می‌دانید که وضع عجیبى بوده است براى این کار چندین اداره مسئول هستند بعضى از ادارات و مؤسسات مالى بوده است بنگاه دارویى بوده است سازمان برنامه، ادارات معینى که در وزارت بهدارى براى این کار بوده است (فرهودى - بانک ملى هم بوده است) بله تمام مسئولین از هر کجا باشد مسلماً آقاى پناهى تعقیب مى‌شوند براى این که اگر این باشد در موقع سرما گرد د. د. ت به تهران خواهد رسید که به هیچ وجه فایده‌ای ندارد در هر صورت خواستم به آقایان عرض کنم که تلگرافى به آقاى انتظام و همچنین به آقاى محمد نمازى شده که بلافاصله در آنجا بهخ هر صورتى هست اقلاً دویست تن گرد د. د. ت به ما برساند براى این که ماهیانه 80 تن مصرف دارند با این اکیپى که داردند مى‌تواند هشتاد تن صرف کنند از طرف دیگر دولت امریکا هم قول داده است که 100 تن موقتاً برساند تا حدود 250 تن به ایران کمک بکنند و مقدارى از این را به وسیله هواپیما برسانند و من امیدوارم که با این ترتیب رفع نگرانى از نماینده محترم بشود.

یک نفر از نمایندگان - خیلى متأسفم که وقتش گذشته است.

نایب رئیس - آقاى ناصر ذوالفقارى سؤالى کرده بودند راجع به نمایندگان سیاسى تقاضا کردند که با حضور آقاى وزیر جنگ و آقاى وزیر امور خارجه مطرح بشود آقاى موقر سؤال شما مطرح است.

موقر - عرض کردم که آقایان وزرا نیستند.

نایب رئیس - این سؤال دیگر است.

موقر - آن هم بماند براى بعد.

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - بنده سؤالات متعددى داشتم از دولت‌هاى سابق که اخیراً تقاضا کردم به این دولت جدید هم اطلاع بدهند اگر چه بعضى از آن سؤال‌ها ممکن است موقعش گذشته باشد، یک سؤالى بود که اخیراً در زمان دولت حاضر تقدیم مقام ریاست کردم تصور می‌کنم باید از سؤال آخر شروع کنم این سؤال آخر راجع به این شرارتى است که در ده دوازده روز پیش در قریه نیاوران اتفاق افتاده اینجا یک باغى بوده است مربوط به یک ثلثى وفقى نمى‌دانم مال کى بوده است که مربوط به امور خیریه بود از طرف اعلیحضرت همایونى اجاره داده شده است به دکتر محمد یزدى به مدت 25 سال براى این که آسایشگاهى تهیه کند و مسلولین این مملکت را یک عده‌اى که استطاعت مالى دارند و لازم نیست در آسایشگاه‌ها و بنگاه‌هاى ملى و مجانى پذیرایى بشوند از آنها نگاهدارى بکند با یک تشریفاتى افتتاح شده است ساختمانى شده است یکى دو دفعه هم خود بنده عیادت مریضى رفتم شنیده شد که در جمعه اسبق یک جمعى اشرار البته با یک توطئه قبل موضوع تصادفى نبوده است ریخته‌اند به آن مریضخانه آسایشگاه در صورتى که خود دکتر در ایران نبوده است یک دکتر آلمانى و چند نفر دکتر ایرانى و پرستار‌هایى براى این مریض بوده‌اند یک حرکات وحشیانه‌اى کرده‌اند که من شرم دارم اسم ببرم از طرز رفتار آن اشرار (صحیح است) حتى غذاى ظهر مریض را ریخته‌اند در استخر علاوه بر شکستن در و پنجره و شرارت‌هایى که نسبت به آن مسلولین که براى خودشان در واقع آسایشگاهى درست کرده‌اند شده است این موضوع مسلولین موضوعى است که ملت و مذهب و مملکت و اینها ممیزش نیست در تمام دنیا و بین تمام مملل این طبقه مورد احترام و مورد توجه هستند حتى در موقع جنگ جمعیت‌هاى صلیب سرخ و هلال احمر یا شیر خورشید سرخ وظیفه‌دار هستند بدون این که توجه بکنند که این مجروح و مصدوم کسى که صدمه دیده است از چه طبقه و جزء چه دسته و چه ملتى است آنها را از بدبختى نجات بدهند و از تمام طبقات مختلفه‌اى که وارد مریضخانه می‌شوند بتوان گفت طبقه‌اى قابل ترحم‌تر از طبقه مسلولین نیست که اینها اغلب از جوانانى هستند که به زندگانى و حیات خودشان امید ندارند و حالا اگر علم یک روزنه‌اى کوچکى براى حیات اینها پیدا کرده است باز آنها مجبورند بروند به آسایشگاه آنها در خانه خودشان نمى‌توانند زندگانى کنند مجبورند در یک آسایشگاهى بروند و از طرفى اوضاع مملکت ایران را باید در نظر گرفت با بودن این آسایشگاه نقاط دیگرى که دولت تهیه کرده است مصونیت در این مملکت نیست شما در هر مهمانخانه و گوشه‌اى بروید اشخاص مسلولى که در این نقاط نگاهدارى نشده‌اند هستند در اجتماع. در وسط خیابان اسلامبول یک محلى است براى مسلولین که هر روز مراجعه می‌کنند در اینجا معاینه می‌شوند دستگاهى است که آنها را معاینه می‌کند و دستور می‌دهد: امامیه آن محلى که سابقاً آقاى رئیس مجلس منزل داشت آنجا را محل مسلولین قرار دادند و آسایشگاه مسلولین است که اطرافش بنگاه‌ها و خانه‌هایى است این طبقه باید در بهترین نقاط خوش آب و هوا زندگانى بکنند آنها را از جامعه که نباید طرد بکنند چون که اینها وقتى مریض و مسلول شده‌اند

+++

بایستى در یکى از نقاط ییلاقى وسیله راحتى آنها فراهم شود و این عملى که در این موقع انجام شده یک عمل بسیار وحشیانه بوده و چون موقعى است که دست‌هاى انتریک خارجى هم در این مملکت خیلى مشعول فعالیت است که ایران را در دنیا یک ملت بی‌قانون و بدون رعایت اصول انسانیت معرفى کند من مطمئن هستم که دستگاه‌هاى خارجى هم بوده است که چهار نفر احمق را آلت کرده براى این شرارت موقع نفت است انواع و اقسام بازى می‌کنند یکى هم همین بازى است که ما را در دنیا خواسته باشد بى‌آبرو معرفى کنند که یک عده‌اى نسبت به مسلولین و آسایشگاه آنها این نحو حرکات پر رذالتى را انجام بدهند و این مسئله یک مسئله جنایت و جرم کوچکى نیست این مسأله‌ای است که به عقیده من دولت باید محرکین آنها را تعقیب بکند ریشه اینها را پیدا بکند که چه اشخاصى روز جمعه اسبق موجب و مسبب این واقعه شده‌اند و مباشر این کار و عاملین آن را شدیداًَ مجازات کند

به علاوه آن دستگاه‏ و آن ساختمان را به همان صورتى که بود باید دولت لایحه‌اى تهیه بکند و بیاورد به مجلس و آنجا را بسازد و اگر همسایه‌هاى آنجا کراهت دارند که همسایه مسلول باشد از آنجا بروند ما مسلولین را مقدم‌تر می‌دانیم از این که آنها بخواهند مستغلات ترقى بکند و یا در اثر بودن آسایشگاه قیمت مستغلات یا عایدات کم باشد این است که از جناب وزیر کشور سؤال کردم که چه اقدامى در این موضوع شده است و آیا محرکین و مسببین این کار که مسلماً به دست‌هاى خارجى منتهى خواهد شد کشف کرده و تعقیب کرده‌اند یا نه؟

ناظرزاه - در جنگ هم بیمارستان‌ها را رعایت می‌کنند.

نایب رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور (سر لشگر زاهدى) - بنده متأسفانه گزارشى که در این خصوص تهیه شده بود همراه نیاوردم ولى به طور اجمال براى جواب جناب آقاى حائرى‌زاده موضوع را به عرض می‌رسانم اولاً این عملى که در نیاوران شده منصفانه باید گفت که یک عمل بسیار بدى بوده و برخلاف انصاف و قانون بوده است اما باید گفت که این موضوع سه چهار سال است که سابقه دارد یعنى اهالى نیاوران معترضند که چرا آسایشگاه مسلولین در نزدیک باغ و خانه آنها ساخته شده و شاید تصور مى‌کنند به همین دلیل خانه و ملک آنها قیمتش از دست رفته و نمى‌خرند البته چندین دفعه شکایت کردند حتى به طور اجتماع آمدند و از طرف مقامات مسئول به آنها تذکر داده شد که این معامله‌ای است که اعلیحضرت همایونى کرده‌اند تا وقتى که جاى بهترى براى این کار تهیه نشود نمى‌شود آنها را خارج کرد خصوصاً مسلولین که در آنجا بسترى بوده و استراحت می‌کنند اما آنها را تحریک می‌کرد ولى تا به حال معلوم نشده که دست خارجى یا سیاستى در کار باشد همان طور که فرمودند در جمعه اسبق یک عده‌اى اول آمدند خواستند وارد آسایشگاه شوند البته 7 نفر مأمور در ابتداى امر از طرف شهربانى در آنجا بودند و این 7 نفر مانع شدند و آنها رفتند یک عده زن شاید صد نفر صد و پنجاه نفر زن با خود همراه آورده و حمله کردند آنها با این عده و موفق شدند که وارد شوند و 7 نفر مأمور را مجروح کردند و یک نفر افسر را که در آنجا بود زدند تا وقتى که کلانترى شمیران مطلع شود آنها همه مجسمه‌ها را شکستند و یک مقدارى از دواها را در استخر ریختند و مانع از آسایش و راحتى مسلولین بیچاره شدند و البته همان طور که عرض کردم عمل خلافى بود و در نتیجه این عمل 21 نفر از محرکین را گرفته و تحویل دادسرا دادیم و الان در آنجا مورد تعقیب هستند معذلک چون غفلت و قصورى از طرف مأمورین شده بود رئیس کلانترى شمیران را منفصل کردیم و تحت تعقیب قرار دادیم و رئیس پاسگاه نیاوران که غفلت کرده بود منفصل کرده و تحت تعقیب قرار دادیم و 7 نفر پاسبان آنجا را تحت تعقیب قرار داده‌ایم و بنده هنوز امیدوارم که اشخاص دیگرى هم که محرکین جریان بوده و پیدا نکرده‌ایم آنها را هم پیدا کرده و براى تعقیب به دادسرا بفرستیم من امیدوارم که جناب آقاى حائرى‌زاده از آنچه که تا به حال انجام گرفته راضى بوده که ما هم موفق بشویم آنچه که لازم تعقیب و تنبیه این جور اشخاص است انجام بدهیم. (احسنت)

نایب رئیس - البته آقایان توجه دارند که شماره سؤالاتى که اینجا ثبت شده 136 سؤال است که تعدادى از این سؤال‌ها مطابق آیین‌نامه تقاضا نشده است که براى دولت فعلى فرستاده شود این است آنهایى که تقاضا شده مطرح مى‌شود آقاى ملک‌مدنى و آقاى مخبرفرهمند یک سؤالى راجع به آفت سن در نقاط غرب کردند جناب آقاى ملک یادداشتى مرقوم فرمودند که با حضور آقاى وزیر کشاورزى باید باشد حالا آقاى مخبرفرهمند جنابعالى اگر طرح می‌فرمایید بفرمایید.

مخبرفرهمند - آقاى وزیر کشاورزى باید باشد.

نایب رئیس - بسیار خوب آقاى معاون نخست‌وزیر.

دکتر فاطمى - در جلسه اسبق مجلس شوارى ملى جناب آقاى عبدالقدیر آزاد دو سؤال از دولت کرده بودند که بنده خدمت آقاى رئیس هم عرض کردم که اگر برخلاف نظامنامه نباشد به سؤالات ایشان چون تا حدى قابل اهمیت است دولت حاضر است جواب بدهد و در جلسه گذشته هم عرض کردم حالا هر موقعى که مجلس اجازه بفرمایند دولت راجع به سؤالات ایشان که یکى راجع به خلع ید و یکى هم راجع به استاندار فارس است جواب بدهد.

نایب رئیس - عرض کردم این سؤالات به ترتیب نمره است سؤال آقاى آزاد شماره‌اش 135 است و هنوز نوبت به سؤال ایشان نرسیده.

شوشترى - سه‌شنبه دیگر را براى سؤالات تعیین بفرمایید که آقایان وزرا هم بیایند و جواب بدهند.

7 - تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه.

نایب رئیس - اگر آقایان موافقت بفرمایند جلسه را تعطیل مى‌کنیم جلسه آینده پنجشنبه ساعت 9 و سه‌شنبه هفته آینده هم براى سؤالات خواهد بود.

(مجلس مقارن ظهر تعطیل شد)

رئیس مجلس شورای ملى - رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294675!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)