کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 155 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 24 دی ماه 1336  

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور- آقایان: خلعتبری- پردلی- مهران- ارباب- دکتر رضایی

3- بیانات آقای رئیس راجع به منع قانونی وضع عوارض به وسیله انجمن‌های شهر و وزارت کشور

4- اخطار نظامنامة آقایان دکتر حسن افشار و مهندس فروهر طبق ماده 28 آیین‌نامه‏

5- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى دکتر بینا

6- قرائت اسامى اعضا منتخبه از کمیسیون‌ها جهت کمیسیون رسیدگى به لایحه سازمان وزارتخانه‌ها

7- طرح گزارش کمیسیون بودجه دایر به تقاضاى اعتبار جهت اضافات 1335 کارمندان و مخارج ضرورى بعضى از وزارتخانه‌ها

8- بیانات آقاى وزیر گمرکات و انحصارات راجع به نان ماشینى‏

9- مذاکراه در گزارش کمیسیون بودجه راجع به تقاضای اعتبار جهت اضافات کارمندان و مخارج ضروری بعضی از وزارتخانه‌ها

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19

 

 

جلسه: 155

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 24 دی ماه 1336

 

فهرست مطالب

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور- آقایان: خلعتبری- پردلی- مهران- ارباب- دکتر رضایی

3- بیانات آقای رئیس راجع به منع قانونی وضع عوارض به وسیله انجمن‌های شهر و وزارت کشور

4- اخطار نظامنامة آقایان دکتر حسن افشار و مهندس فروهر طبق ماده 28 آیین‌نامه‏

5- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى دکتر بینا

6- قرائت اسامى اعضا منتخبه از کمیسیون‌ها جهت کمیسیون رسیدگى به لایحه سازمان وزارتخانه‌ها

7- طرح گزارش کمیسیون بودجه دایر به تقاضاى اعتبار جهت اضافات 1335 کارمندان و مخارج ضرورى بعضى از وزارتخانه‌ها

8- بیانات آقاى وزیر گمرکات و انحصارات راجع به نان ماشینى‏

9- مذاکراه در گزارش کمیسیون بودجه راجع به تقاضای اعتبار جهت اضافات کارمندان و مخارج ضروری بعضی از وزارتخانه‌ها

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

 

مجلس دو ساعت و پانزده دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس- اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه- آقایان: اخوان. سنندجى. دکتر اصلان افشار. جلیلوند. عامرى. یارافشار. دیهیم. دکتر ضیایى. معین‌زاده. امیر بختیار. امیدسالار. اورنگ. امامى‌خویى. رامبد. کاظم شیبانى. دکتر سعید حکمت. کیکاوسى. قراگزلو.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: اریه. دکتر طاهرى. مشار. قرشى.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه- آقایان: صادق بوشهرى. شادلو. مهدوى. عبدالحمید بختیار. دکتر حسن افشار.

رئیس- نسبت به صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: خلعتبرى- پردلى- مهران- ارباب- دکتر رضایى

رئیس- امروز نطق‌هاى قبل از دستور است، آقاى ارسلان خلعتبرى

ارسلان خلعتبرى- از لحاظ اقتصادى و اجتماعى به مسائل ذیل معتقدم:

1- درآمد افراد مملکت باید زیادتر شود.

2- درآمد افراد از آنچه که دارند کمتر نشود.

3- مردمى که کار دارند بیکار نشوند زیرا در مملکت بى‌کارى زیاد است.

4- در مخارج مملکت صرفه‌جویى شود و هر چه ممکن است خرج کمتر شود.

5- خرج‌هایى که دولت و سازمان برنامه دارند حتى‌المقدور به وسیله افراد و مؤسسات ایرانى صورت گیرد و حق تقدم با ایرانى‌ها باشد.

6- دستگاه‌ها و تأسیسات فنى افراد ایرانى در مقابل تأسیسات و دستگاه‌های خارجى نباید تعطیل شود و باید حمایب شود (صحیح است)

خرج‌ها و عملیات فنى و غیره دو نوع است یک نوع امورى است سنگین و عظیم از قبیل هیدروالکتریک و تأسیسات مربوط به بندرسازى یا شبکه‌هاى بزرگ و سنگین برق این گونه امور را باید به دستگاه‌هاى مجهز و صلاحیتدار فنى خارجى واگذار نمود. اما نوع دیگر امورى است که از عهده مهندسین و اشخاص فنى و افراد ایرانى برمی‌آید و واگذارى این قبیل امور به خارجى‌ها برخلاف مصلحت است و مخالف با مطالبى است که قبلاً عرض کردم. این خلاف صرفه‌جویى است و خرج بیشتر دارد باعث مى‌شود درآمد مملکت که باید به ایرانى‌ها برسد به خارجى‌ها می‌رسد و بالاخره ارز مملکت خارج می‌شود و باعث تعطیل تأسیسات فنى موجود مملکت مى‌شود و برخلاف عملى است که در ممالک دیگر مى‌شود یعنى حقیقتاً تقدم ایرانى‌ها رعایت نمى‌شود و باعث بیکارى یا کم شدن درآمد افراد مملکت مى‌شود این قبیل کارها مثلاً راه‌سازى است احداث راه‌آهن است یک وقتى گفته مى‌شد ایرانى‌ها نمى‌توانند از عهده برآیند قضیه جان مولم ثابت کرد ایرانى‌ها بهتر از خارجى‌ها مى‌توانند این کارها را انجام دهند و لااقل احتیاجى به مهندسین مشاور خارجى براى این قبیل کارها نیست چون آن 130 میلیون تومان گرفت و 10 کیلومتر راه نساخت و وزارت راه با نصف کمتر از این مبلغ و آنچه گرفت یک راه‌آهن شاهرود به مشهد را وصل کرد و راه‌آهن تبریز را هم با مهندسین ایرانى تا چند ماه دیگر متصل خواهد کرد. چند جاده اساسى دیگر هم ساخته و یا مى‌سازد این دلیل قاطعى است بنابراین راه‌سازى، نقشه‌کشى و کارهاى مربوط به شهرها چه مهندسین مشاور خارجى هم که این کارها را در دست دارند آن را به وسیله مهندسین ایرانى انجام مى‌دهند (صحیح است) النهایه به مهندسین ایرانى مبلغ کمى مى‌دهند و فایده عمده نصیب خود مهندسین مشاور خارجى مى‌شود (صحیح است) مسئله دیگر قابل توجه این است که شرکت و مؤسسات خارجى که به ایران براى گرفتن کارها مى‌آیند دولت‌هاى

+++

آنها از آنها به انواع و اقسام حمایت می‌کند. ما هم باید از دستگاه‌ها و اشخاص فنى موجود در مملکت در مقابل خارجى‌ها حمایت کنیم (صحیح است) اما متأسفانه من حمایتى در این چند سال نمى‌بینم و بلکه شرکت‌هاى خارجى به تدریج دارند کار مؤسسات فنى داخلى ما را مى‌گیرند و آنها را تابع و مستهلک در خود مى‌سازند (صحیح است) و اهمیت امر در اینجا است که اگر به همین نحو پیش برویم ما داراى مؤسسات فنى مجهز در مملکت نخواهیم شد و براى کارهاى فنى خود محتاج به خارجى‌ها خواهیم بود در صورتی که باید با حمایت از مؤسسات و اشخاص فنى داخلى و تشویق آنها براى آینده احتیاج مملکت را از این حیث برطرف سازیم و دستگاه‌ها و افراد فنى ملى را براى آینده مجهز سازیم.

مؤسسات خارجى خرج بیشترى براى ما دارند که در هر مورد رعایت مصلحت ما را از نظر مالى نمی‌کنند.

سلطان‌مراد بختیار- امان از دست مشاورین خارجى.

ارسلان خلعتبرى- تا کى ما باید پول بدهیم براى این قبیل کارها که مهندسین مشاور بروند مطالعه کنند براى شهردارى‌ها پول‌هاى گزاف به عنوان حق‌الزحمه مى‌گیرند و کارى هم نمى‌شود (صحیح است) مثلاً چند مورد شنیده‌ام که قابل توجه است در بوشهر براى لوله‌کشى مهندسین مشاور سازمان برنامه مطالعه کرده‌اند خود شهردارى با 8 میلیون ریال لوله‌کشى را مقدور و ممکن مى‌دانسته ولى مهندسین مشاور چند میلیون تومان برآورد کرد و چند هزار تومان لابد حق‌المشاوره مى‌گیرد (صحیح است) در مازندران ساختن آسایشگاه مسلولین را مهندس مشاور خارجى یکصد و پنجاه ریال برآورد کرد و لابد چندین هزار تومان حق‌المشاوره خواهد گرفت در صورتی که مازندران احتیاج به چنین آسایشگاهى ندارد و از قدرت مالى ما این گونه مخارج خارج است (صحیح است) حال اگر چنین مخارجى حتمى است من مى‌گویم چرا به ایرانى‌ها داده نشود زیرا مطالعه ساختن آسایشگاه و ابنیه و بیمارستان و مدارس و آسفالت جاده‌ها از دست ایرانى‌ها برمى‌آید (صحیح است) و ما بدون علت آن چیزى را که درآمد افراد مردم ایران و مخصوصاً طبقه تحصیل‌کرده فنى را زیاد مى‌کند به خارجى‌ها می‌دهیم مهندس ایرانى که در امریکا است 500 دلار حقوق ماهیانه مى‌گیرد از کمپانى‌هاى امریکایى یعنى قریب چهار هزار تومان مگر مغزش را داغ کرده‌اند که بیاید اینجا براى کار ادارى 600 تومان التماس کند و ببیند که کارهایى که او باید انجام دهد و می‌تواند انجام بدهد خارجى‌ها انجام می‌دهند بنابراین نخواهد آمد و حق دارد (قنات‌آبادى- انجام که نمى‌دهند یک چیزى دستى هم مى‌خواهند) مثال دیگر: شنیدم یک شرکت خارجى به واسطه مجهز بودن توانسته قراردادهاى برق شهرستان‌ها را به دست آورد در صورتى که سابقه هست که بعضى از شهرستان‌ها از آن جمله رشت امور برق را خود دفترهاى فنى ایرانى از عهده برآمده‌اند و اگر هم افتضا کند شرکت خارجى مجهزى این قبیل امور را به دست بگیرد باید شرایطى گذارد که تأسیات دفاتر فنى موجود ایرانی‌ها در کارها سهیم باشند. بانک ساختمانى شبکه برقى خود را به دست یک مهندس ایرانى ساخته ولى حق‌الزحمه آن را مهندس مشاور خارجى گرفته است (صحیح است)

عده زیادى از ایرانى‌ها شاید چندین هزار نفر در خارجه مشغول تحصیل امور فنى هستند و به این اشخاص ایراد نشود که چرا به ایران برنمی‌گردند برای این که اگر آنها به ایران برگردند باید نشان داد که در ایران کار و فعالیت و درآمد و انتفاع براى آنها هست غفلتى که ما در این مورد مى‌کنیم سبب یأس آنها می‌شود. شنیده می‌شود که براى راه‌سازى ایران باز با سه شرکت خارجى مذاکره شده من این عمل را غیرلازم و برخلاف مصلحت و منفعت مملکت می‌دانم و پولى که از این بابت به خارجى‌ها داده شود در حکم تفریط سرمایه مملکت است زیرا ایرانى‌ها از جهت این کار برمى‌آیند و وزارت راه می‌تواند اگر احتیاج به مهندس خارجى دارد چند نفر را استخدام کند نه این که بر اساس پورسانتاژ خارجى‌ها قرارداد ببندد. آقایان مهندسین مجلس شما را به خدا آیا حرف من صحیح است یا نه؟ (مهندس جفرودى- کاملاً صحیح است) متأسفانه دولت هم دارد اشتباه مى‌کند که براى راه‌سازى که از عهده مهندسین ایرانى برمی‌آید با مهندسین مشاور خارجى قرارداد مى‌بندد. براى ساختن جاده سوم بین تهران و شمیران که همه کارهاى آن را مهندسین ایرانى کرده‌اند و مى‌توانند بکنند عقیده دارم این گونه امور را دولت نباید به خارجى واگذار کند (مهندس هدایت - گرفته‌اند داده‌اند به خارجى‌ها) از کنسرسیوم شنیده‌ام تمام راه‌سازی‌هاى خود را به شرکت‌ها و مقاطعه‌کارهاى خارجى واگذار کرده است (صحیح است) چون این قبیل امور از عهده مقاطعه‌کارهاى ایرانى برمى‌آید این عمل کنسرسیوم خلاف قرارداد است و دولت باید جلوى آن را بگیرد و هیئت مدیره شرکت نفت اگر نمى‌توانند وظایف خود را انجام دهند توصیه می‌کنم که کنار بروند و یا آنکه کنسرسیوم را مؤظف به رعایت شرایط قرارداد بکنند. صرف‌نظر از قرارداد دولت باید از نظر مصلحت کلى در این مورد کنسرسیوم را مکلف سازد که کارهاى مقاطعه‌کارى از قبیل راه‌سازى را به ایرانى‌ها واگذار کند آقایان کارهایى که ایرانى‌ها باید بکنند شرکت خارجى مقاطعه می‌گیرد از کنسرسیوم با 5 میلیون تومان و 500 هزار تومان می‌دهد به ایرانی‌ها و ایرانى‌ها کار را انجام می‌دهند بقیه را می‌ریزند به جیب، در کجاى دنیا به ایرانى‌ها چنین اجازه‌اى را می‌دهند؟ (صحیح است) این کنسرسیوم از قرارداد اولش تخلف می‌کند چرا صرف‌نظر کنیم؟ چرا جلویش را نمى‌گیرند؟ (مهندس جفرودى- مدیران ایرانى ترسو هستند) چرا ترسو هستند؟

(پرفسور اعلم- ضرر جان مولم را کى جبران می‌کند؟) بنده سؤال کرده‌ام پس فردا مطرح می‌شود امروز عرض نمى‌کنم، نهم به عقیده من دولت باید این مسئله را که امروز در مجلس طرح کرده‌ام با حضور نمایندگان مهندسین ایرانى و شرکت‌ها و دفاتر فنى که در ایران براى امور فنى و مقاطعه موجود است رسیدگى کند و اگر مهندسین ایرانى صحت مطالب من را ثابت کردند و تأیید کردند اقداماتى کند که رویه عوض شود و از نظر مسئولیتى که در امر سازمان برنامه دارد با سازمان برنامه هم مذاکره کند که سازمان برنامه هم رویه خود را تغییر دهد (صحیح است)

در مورد مشاغل هم به طور خلاصه عرض مى‌کنم دولت باید سعى کند مردم ایران بیکار نشوند و به خارجى‌ها اجازه ندهد کارهایى را که افراد مردم در دست دارند از دست آنها بگیرند افسوس وقت براى ادامه بحث باقى نیست همین قدر می‌گویم براى دادن کار به خارجى‌ها در مقابل افراد ایرانى باید عیناً همان رویه را در پیش گرفت که در ممالک خارجى نسبت به اتباع خارجى دارند و الا رقابت خارجى‌ها که مجهز هستند و از ما جلو هستند باعث بیکارى بسیارى از مردم خواهد شد. (صحیح است) و این تأسیساتى که افراد ایرانى به زحمت به وجود آورده‌اند از بین خواهد رفت آقایان یک مسئله‌اى را عرض کنم و با کمال تأسف در این مملکت اگر اشخاصى ایرانى متصدى یک کارى بشوند یک شرکت مقاطعه‌کارى درست کنند راهى بسازند، عرض کنم فایده‌اى هم ببرند چند هزار نفر را در مقابل مشغول می‌کنند کار می‌دهند، مملکت را بى‌نیاز می‌کنند از این که دست به سوى جان مولم و کامپساکس و غیره دراز کند هر چه دارند در این مملکت می‌ماند و این کارها را اگر ما به خارجى دادیم خارجى برمی‌دارد می‌برد چیزى براى ما باقى نمى‌گذارد و ما همیشه محتاج خواهیم بود حال اگر یک مقاطعه‌کار ایرانى در یک عمل مقاطعه‌اى یک استفاده‌اى بکند ده هزار جور فحش بهش می‌دهند حملات می‌کنند اعتراض می‌کنند اما شرکت‌هاى خارجى میلیون میلیون مى‌برند و من نمی‌دانم مالیات هم می‌دهند یا نه؟ (مهندس هدایت- معاف هستند) این را سؤال کرده‌ام که ببینم مالیات می‌دهند یا نمی‌دهند این است که من می‌خواهم این مسئله مورد توجه دولت و آقایان نمایندگان محترم مجلس قرار بگیرد و طریقه‌اى اتخاذ کنیم که منافع مملکت ما، درآمد کار و مشاغل به ایرانی‌ها برسد هفته گذشته ما کمیسیون کشاورزى رفتیم به بانک ساختمانى دیدیم تأسیسات برق دارد ساختمان دارد کارخانه دارد همه چیز دارد پرسیدیم که اینجا مسیو شاپور پسرى هم دارید یا نه؟ دیدیم نه همه کارها را خودشان انجام می‌دهند و البته ما وسایل داریم مقصود بنده این است که یک وقتى توى مملکت ده تا مهندس در زمان اعلیحضرت فقید بود و تمام کارها در دست ایرانی‌ها بود فقط یک راه‌آهن را کامپساکس داشت تمام راه‌ها را ایرانى ساخته تمام کارها را ایرانی‌ها داشتند حالا چندین برابر تحصیل‌کرده و مهندس داریم چرا توجه نمی‌کنید آن وقت اگر لازم داشتند مستخدم می‌آوردند و مستخدم فنى و پورسانتاژ بهشان نمی‌دادند حالا یک لشگر تحصیل‌کرده داریم در اروپا و امریکا داریم چه حق داریم کارهاى اینها را بدهیم به خارجی‌ها؟ (صحیح است) بنده این را من باب انتقاد مى‌گویم من باب جلب توجه آقایان مى‌گویم چون انتقاد که شد جلب توجه می‌کند قضیه جان مولم را بنده سه‌شنبه پیش اینجا اعتراض کردم راجع به این که قرارداد نباید با خارجی‌ها پایه‌گذارى شود بالاخره بعد از سه سال معلوم شد آقایان نمایندگان صحبت کردند سناتورها صحبت کردند و بالاخره نتیجه داد اولیاى مملکت اگر دچار اشتباه شدند پس کى به این بگوید این وظیفه ما است که بگوییم این عین خدمت و صداقت است بنده دیگر عرضى ندارم (احسنت)

رئیس- آقاى پردلى‏

پردلى- هرگز نمی‌رود آنکه دلش زنده شد به عشق ثبت است در جریدة عالم دوام ما نمایندگان محترم دیروز و پریروز اخبار مسرت‌بخشى را که حاکى از قلع و قمع اشرار در بلوچستان بود در جراید ملاحظه فرموده‌اند. بنده یقین دارم تمام نمایندگان محترم و قاطبه ملت ایران از این خبر خوش غرق در شادى و مسرت هستند مخصوصاً بعد از آنکه عمل ناجوانمردانه یک جانى بالفطره به اسم دادشاه که مدت‌ها در صفحات بلوچستان دست به چپاول و غارت زده بود حس مهمان‌نوازى و بزرگوارى ملت ایران را بر اثر قتل چند نفر امریکایى که مهمان ما بودند و به مملکت ما آمده بودند جریحه‌دار ساخت (صحیح است) به راستى هنوز از تجدید این خاطره غم‌انگیز بر خود می‌لرزد. آیا ممکن است ایرانى دست به خون مهمان خود آن هم مهمانى که از یک کشور

+++

دوست و متحد و به خاطر کمک ما به ایران آمده است بیالاید؟ العیاذبالله.

حالا بر این پیشامد ناگوار چه پیرایه‌ها بسته شد بنده مى‌گذرم همین قدر به اختصار عرض مى‌کنم قتل چند دوست امریکایى ما که بنده با اجازه مجلس مى‌خواهم آن درگذشتگان سعید را به نام دوستان فناناپذیر ایران بنامم و صرفاً در اثر یک پیشامد ناگوار اتفاق افتاده به هزار جور بازى سیاسى تعبیر و تأویل کردند که خوشبختانه با قتل دادشاه و همدستانش تمام این خیالبافى‌ها و حکایت پردازى‌ها نقش برآب شد (صحیح است) و براى هزارمین دفعه ثابت گردید که این خیالبافی‌ها مولود افکار پوسیده یا غرض‌آلود یا بى‌خبر است (صحیح است) ایران امروز در پوتو هدایت شاهنشاه به هیچ کس و هیچ مقام اعم از داخلى مغرض یا خارجى اجازه هرزه‌درایى و فضولى و تحریک نمی‌دهد. (صحیح است)

آقایان محترم

غرض از ذکر این مقدمه این بود که غرض مجلس برسانم که موفقیت امروز از فداکارى چند نفر از برادران بلوچ شما و افسر و ژاندارم و همکارى غیرقابل توصیفى که بین قواى انتظامى اعم از ارتش و ژاندارمرى و مردم برقرار است به دست آمده است.

من به خود اجازه می‌دهم امروز این عرض را بکنم که تفنگ این افراد رشید کشورى وسیله ارتش داده شده کمک و آذوقه آنها وسیله ژاندارمرى تأمین گردیده و از همه مهم‌تر عملیات مشترک آنها چه در زمینه جاسوسى و کشف محل جانى مزبور و چه در زد و خوردى که بسیار سهمگین و جدى بوده است باعث این موفقیت گردیده من به عنوان یک نماینده مجلس (صحیح است) و به علاوه یک نماینده فراکسیون حزب مردم که خوشبختانه سعادت کسب کرده است که اعضا آن در راه اعتلا وطن و اجرا امر شاهنشاه شربت شهادت بنوشند و همچنین به عنوان نماینده‌اى که افتخار قرابت و دوستى و هم‌پیمان با این افراد شجاع و وطن‌پرست دارد لازم دانستم از پشت تریبون مجلس و این مکان مقدس از فداکارى این برادران غیور اعم از کشورى و لشگرى تجلیل کنم و ضمن این که از خدمات آقاى سردار عیسى خان که نقش مهمى در این ماجرا بازى کرده و معجزه‌آسا از مرگ نجات یافته است سروان خداداد ریگى درود بى‌پایان به روان شهیدانى که خون خود را در راه وطن و شاهنشاه خود نثار کرده‌اند اعلام می‌دارم که آنها نمرده‌اند و تا ابد زنده و پایدار خواهند بود (صحیح است) و ضمناً به پیشگاه شاهنشاه می‌رسانم خانواده این افراد که مسلماً همیشه سربازان غیور و سترک خواهند بود انتظار دارند که این خدمت کوچک و جانبازى پدران آنها که صرفاً در اثر امر شاهنشاه انجام گردیده مورد قبول پیشگاه پدر تاجدار آنها واقع گردد (صحیح است)

در خاتمه اسامى مجروحین و شهداى حزب مردم را عرض می‌کنم:

سردار عیسى خان مبارکى رئیس ایل مبارکى بود سردار مهیم خان لاشارى رئیس ایل لاشارى و عموزاده سردار عیسى خان شهید، علم خان و کریم خان عموزاده‌هاى سردار عیسى خان بوده‌اند اینها جوان بودند و پیر نبودند که بگویم آخر عمرشان بوده است دنبال مرگ رفته‌اند سن اینها بین بیست و سى بوده است و با حداقل معیشت زندگى مى‌کردند اینها ژاندارم نبودند آرزوى من این بود که اینها به این زودى‌ها نمرده بودند که بیشتر خدمت به مملکت و شاهنشاه مى‌کردند و بعد مرگ را استقبال مى‌کردند (احسنت احسنت)

رئیس- آقاى احمد مهران‏

مهران- چون این تریبون محل بحث و انتقاد است این است که بنده وظیفه خود می‌دانم از اقدام سازمان برنامه راجع به آغاز کار لوله‌کشى بروجرد در اینجا تشکر کنم (قنات‌آبادى- انجامش هم با خدا است) طبق تلگرافات واصله در هفته گذشته مته‌هاى حفارى وارد و براى حفر چاه عمیق مشغول کار شدند بنده روزى از پشت این تریبون عرض کردم که هیچ چیز مردم بروجرد را به اندازه تأمین آب مشروب خشنود نمی‌کند و اینک که این مهم شروع شده باید مراتب خرسندى و تشکر اهالى بروجرد را در اینجا ابراز دارم بنده بعد از بازگشت از بروجرد که افتخار شرفیابى حاصل کردم مستدعیات اهالى بروجرد مخصوصاً موضوع آب را عرض کردم و از طرف ذات شاهانه به سازمان برنامه دستور انجام امر صادر شد جا دارد حال که این صحبت پیش آمد بنده این مطلب را عرض کنم که شاید در لابه‌لاى این مطلب نکاتى روشن شود طبق قرارداد لوله‌کشى باید پنجاه درصد مخارج که عبارت است از 29 میلیون و هفتصد هزار ریال در عرض پنج سال در شصت قسط از طرف شهردارى بروجرد پرداخت شود و این مبلغ می‌شود ماهیانه 495 هزار ریال یعنى تا پنج سال شهردارى بروجرد باید ماهى 495 هزار ریال به سازمان برنامه بپردازد این تعهد یک تعهد سنگینى است براى شهردارى بروجرد و بنده بحثم اینجا حضور همکاران محترم این است که این پنجاه درصد مذکور در قانون برنامه هفت ساله دوم آیا با بنیه مالى شهرهاى این مملکت منطبق است یا نیست‏ (عده‌اى از نمایندگان- نیست) احسنت، بنده تصور مى‌کنم براى شهرهاى درجه اول این مملکت هم این قدرت نیست که بتوانند صدى پنجاه وجوهى که بر ترقیات این شهرها مترتب است بپردازند (مهندس اردبیلى- یکى از مشکلات است) معنى عملى این، این مى‌شود که از ترقیات صرف‌نظر کنند چنانکه در بسیارى از شهرهاى ایران شده است که از قانون برنامه 7 ساله دوم نتوانستند استفاده کنند بنده در اینجا اتفاقاً جا دارد از اقدامات شهردار جدید بروجرد آقاى على سلیمانى تشکر کنم، طبق صورتى که به من دادند شهردارى بروجرد را با 5/ 8 ریال موجودى، عرض کردم با 5/ 8 ریال موجودى و هفت میلیون ریال قرض به شهردار جدید تحویل داده‌اند جناب آقاى ذوالفقارى از آقا معذرت می‌خواهم بنده ناگزیرم وارد بحثى بشوم چون این ارقام و اعداد همان طورى که همکار محترم آقاى خلعتبرى فرمودند باید مورد بحث و تدفیق قرار بگیرد. اگر این مملکت مملکت رقم و عدد نباشد ما نمى‌توانیم پیشرفت کنیم اصولاً مردم بروجرد مثل همه جاى ایران به مأمورین دلسوز و درستکار احترام می‌گذارند و از مأمورینى که واجد این صفات نباشند بیزار و متنفر هستند کلیه شکایت‌هایى که در عرض این یک سال و نیم به بنده رسیده است اعم از نامه و تلگراف و اشخاصى که آمده‌اند و رفته‌اند از این حقیقت حکایت مى‌کند بنابراین مردم بروجرد مایل هستند بدانند از طرف دولت و کلیه دستگاه‌هاى مربوطه این تنزل و انحطاطى که موجودى شهردارى به 5/ 8 ریال تنزل مى‌کند و هفت میلیون ریال مقروض می‌شود به چه دلیل است. طبیعى است که خواهان مؤاخذه از متصدیانى هستند که اسباب این تنزل را فراهم آورده‌اند مردم آنجا مایل هستند از طرف کلیه دستگاه‌هاى مربوطه مأمورین ترقیخواه و درستکار که منویات ملوکانه را اجرا کنند اعزام شود آقاى ذوالفقارى اشخاصى که دنبال کار به این طرف و آن طرف می‌روند اینها براى مردم شهرستان‌ها نمی‌شود مفید واقع شوند بنده عقیده دارم مأمورین وزارت کشور و حسن انتخاب آنها نقش مهمى در حسن اداره و ترقى شهرها و خوش‌بینى مردم امروز بازى مى‌کند و وزارت کشور از توجه به این نکته نباید غافل باشد. مشى سیاسى هر فردى در این مملکت باید از روش ملت دوستانه شخص شخیص شاهنشاه سرمشق بگیرد و براساس تربیت و شفقت باشد نه براساس لجاجت و کشمکش‌هاى ادارى (صحیح است) حق را باید تشخیص داد و پرستید ولو این که بیان حق به زبان بی‌مقدارى مثل بنده جارى شود. آرزو داشتم در این موقع که با این عرایض آقایان را تصدیع دادم مى‌توانستم از وزارت کشور هم براى حسن انجام وظایف وجدانى و ادارى که در شهر بروجرد به عهده داشته تشکر کنم ولى با کمال تأسف باید به امید آینده باشم و این تشکر را احیاناً به بعد موکول نمایم. از بانک ملى ایران که تصمیم گرفته‌اند بانک کارگشایى در بروجرد تأسیس کنند و ساختمان جدید بانک را از سال آینده شروع نمایند تشکر می‌کنم. بانک کارگشایى براى بروجرد خیلى لازم است. یک مشت مردم سودپرست افتاده‌اند به جان مردم بروجرد و کشاورز بروجردى و پول را با رنج تومانى یک قران به اینها تنزیل می‌دهند و واقعاً تأسیس بانک کشاورزى از ضرورات بسیار مفید در شهر بروجرد است از آقاى وزیر راه که مصمم هستند در سال 1337 راه مستقیم توره به بروجرد را شروع کنند که بدون دور زدن از ملایر بتوان مستقیماً از اراک به بروجرد رفت بسیار تشکر می‌کنم و امیدوارم قولى که داده‌اند فراموش نکنند، زیرا آقایان شریان جنوب به تهران و شمال ایران از این راه چهل کیلومتر نزدیک‌تر می‌شود و از نظر اقتصادى حایز کمال اهمیت است براى این که آقایان توجه بفرمایند عرض می‌کنم روزى هزار کامیون از جنوب به شمال و از مرکز به جنوب می‌رود و تمام کامیون‌ها روزى چهل کیلومتر بیشتر راه مى‌پیمایند، یعنى به اندازه چهل کیلومتر بیشتر لاستیک بیشتر مصرف مى‌کنند به اندازه چهل کیلومتر بنزین بیشتر مصرف مى‌کنند به اندازه چهل کیلومتر ماشین‌شان فرسوده‌تر می‌شود و به اندازه چهل کیلومتر وقت بیشتر صرف می‌کنند، هزار کامیون در روز ضرب بفرمایید در 350 روز ملاحظه فرمایید که چه مقدار انرژى اضافى و بیهوده در این راه مصرف می‌شود و من امیدوارم که وزارت راه این اقدام بسیار لازم را بکند، شاهنشاه فقید در اوایل سلطنت‌شان که به بروجرد مسافرت فرمودند، آقاى سراج حجازى جنابعالى مستحضر هستید، از همین راه کوره بروجرد مسافرت فرمودند و این راهى است که سال‌ها در طى قرون و اعصار دایر بوده است ولى نمى‌دانم به چه علت مدت زیادى است که متروک مانده و مخارج زیادی هم ندارد بنده به عرایضم خاتمه می‌دهم و از توجه شخص اعلیحضرت همایون شاهنشاه که واقعاً بهداشت و سلامتى اهالى بروجرد را با تأمین این آب مشروب مورد توجه خاص خودشان قرار دادند صمیمانه تشکر می‌کنم و امیدوارم که سازمان برنامه همان طورى که اول صحبت من تذکرش از طرف یکى از نمایندگان محترم داده شد به این کار هر چه زودتر پایان ببخشد و مناقصه خرید لوله و سایر کارها را سریعاً انجام بدهند و از همکاران محترم هم که به طرح سه فوریتى سابق رأى دادند و عیوب آن طرح سابق را رفع کردند نهایت تشکر را می‌کنم، آقاى ارباب به من امر فرمودند که اگر از وقتم باقى مانده به ایشان بدهم.

رئیس- یک دقیقه و نیم باقى مانده که البته قابل نیست اینجا بیایند همانجا ممکن است بفرمایند (ارباب- باشد از همین جا عرض می‌کنم) حالا یک دقیقه هم من اضافه می‌کنم، بفرمایید.

ارباب- اینجا صحبت از رفع غائله بلوچستان و شهادت سه نفر از اصیل‌ترین

+++

مردم بلوچستان شد (صحیح است) بنده خواستم براى مزید استحضار خاطر آقایان عرض کنم فداکارى طایفه مبارکى و لاشارى در بلوچستان به این اندازه بود که یک وقتى داماد خودشان متمرد شد و علیه داماد خودشان جانبازى کردند (احسنت) در قضیه اخیر هم اینها از محبس بیرون آمدند و به عشق شاه‌دوستى و وطن‌پرستى رفتند جانبازى کردند و چند نفر از رشیدترین افراد بلوچستان در این ره شهید شدند بنده در اینجا تقاضا می‌کنم جناب آقاى ناصر ذوالفقارى در هیئت دولت مطرح کنند براى تشویق و تقدیر از این جانبازان، براى عائله‌شان یک فکرى بکنند و یک تقدیرى بکنند که دیگران هم تأسى بکنند (احسنت)

معاون نخست‌وزیر (ذوالفقارى)- اقدام شد.

رئیس- آقاى دکتر رضایى‏

دکتر رضایى- بنده از این که همکار گرامى جناب آقاى مهران قبل از بنده در اینجا فرمایشاتى فرمودند خیلى خرسندم زیرا در حقیقت فرمایشات ایشان یک مقدمه بسیار متناسب و مفیدى براى عرایض بنده بود، آقایان مسلماً مذاکرات روز چهارشنبه مجلس سنا را در جراید قرائت فرموده‌اند در آن جلسه هنگام بحث لایحه شهردارى‌ها جناب آقاى نیکپور فرمایشاتى فرموده‌اند و در جواب ایشان جناب آقاى وزیر کشور راجع به موضوع عوارض بیاناتى فرمودند که بنده لازم می‌دانم در اینجا عین فرمایشات ایشان را از روى صورت مشروح مذاکرات مجلس سنا قرائت کنم، چون موضوعى است که مورد بحث بنده در این عرایض خواهد بود، جناب آقاى وزیر کشور ضمن تأیید فرمایشات جناب آقاى نیکپور و ضمن اشاره به سازمان اتحادیه شهردارى‌ها و این که آن سازمان مشغول رسیدگى به امر عوارض شهرداری‌ها است فرمودند که «آنچه که الان به طور اجمال به بنده گزارش داده‌اند (گزارش را سازمان اتحادیه شهردارى داده است) در نظر است که تمام عوارش ملغى شود و فقط دو نوع عوارض گرفته شود یکى عوارض از املاک و مستغلات و یکى از پروانه کسب‌ها» ملاحظه بفرمایید گفته‌اند در نظر است تمام عوارض ملغى شود فقط دو نوع عوارض گرفته شود یکى از املاک و مستغلات و یکى از پروانه کسب‌ها (مهندس اردبیلى- یعنى در شهرداری‌ها بسته شود) در همان جلسه، جناب آقاى فضایلى مطلب دیگرى که مطرح شد این بود که اصولاً وضع عوارض از طرف انجمن‌هاى شهر مخالف و مغایر با قانون اساسى است و استناد آقایان سناتورهاى محترمى که به این مطلب اشاره فرمودند ناظر اصل هیجدهم قانون اساسى بود و اگر آقایان محترم به خاطر داشته باشد همین مطلب در مجلس شورای ملى نیز عنوان شد و حتى طرحى که خوشتبختانه فعلاً دنبالش گرفته نشده است در اینجا تقدیم مجلس شوراى ملى شد بنده با اجازه سروران گرامیم می‌خواهم راجع به این دو مطلب مطابق یا مخالف قانون اساسى بودن عوارض شهرداری‌ها و نوع عوارض شهردارى‌ها در اینجا بحث کنم مطلب اول راجع به تطابق و یا مخالفت با قانون اساسى بودن عوارض شهرداری‌ها است. به عقیده بنده این مطلب رابطه پیدا می‌کند با یک امر کلى‌تر و آن امر کلى‌تر این است که آیا اصولاً قوه مقننه حق دارد اختیاراتى را که طبق قانون اساسى به این قوه داده شده است به مرجع و دستگاه دیگرى تفویض کند یا خیر، این امر کلى است که آیا قوه مقننه حق دارد حق خودش را به وسیله قانون به دستگاه دیگرى تقویض کند یا خیر و اگر ما به این سؤال جواب مثبت بدهیم طبیعى است که وضع عوارض از طرف انجمن‌هاى شهر جنبه قانونى پیدا می‌کند چون طبق قانون شهردارى‌ها مصوب سال 1334 مجلس شوراى ملى قوه مقننه به انجمن‌هاى شهر اجازه داده است که عوارض را وضع کند و وصول کند، اما اگر به سؤالى که بنده در اینجا مطرح کردم جواب منفى بدهیم و بگوییم که قوه مقننه حق ندارد قسمتى از اختیارات خودش را به دستگاه دیگرى تفویض کند در این صورت ناگزیر هستیم اذعان کنیم که وضع و وصول عوارض از طرف انجمن‌هاى شهر و شهردارى‌ها مخالف و مغایر با قانون اساسى است، البته در این مطلب اخذ تصمیم با آقایان نمایندگان محترم و قوه مقننه است و بنده امیدوار هستم که در آتیه نزدیکى انشاءالله آقایان نمایندگان محترم تصمیم لازم را در این باره اتخاذ بفرمایند تا انشاءالله این مسئله که تا به حال چندین بار مطرح شده است براى همیشه حل شود و ما هیچ وقت دچار این اشکال نباشیم، ولى بنده فقط قبل از گذشتن از این مطلب مى‌خواهم یادآور شوم که هر آینه ما بخواهیم به این سؤالى که بنده مطرح کرده‌ام جواب منفى بدهیم در این صورت ناگزیر هستیم قانون شهردارى‌ها مصوب سال 1334 را یک قانون مغایر با قانون اساسى تلقى کنیم (و من امیدوارم این موضوع مورد توجه جنابان آقایان سناتورها قرار بگیرد) در آن صورت ناگزیر هستم بگویم آیین‌نامه و نظامنامه مجلس سنا مخالف و مغایر با قانون اساسى است چون قانون اساسى مى‌گوید که نظامنامه مجلس سنا بایستى به تصویب مجلس شوراى ملى برسد ولى مجلس شوراى ملى در قانون انتخابات سال 1328 به مجلس سنا اجازه داده است که نظامنامه داخلى خودش را تصویب کند بدون این که مجلس شوراى ملى در آن دخالت کند اگر بخواهیم به آن سؤال جواب منفى بدهیم در این صورت تصویب نظامنامه مجلس سنا از طرف آن مجلس محترم مغایر قانون اساسى خواهد بود و همچنین ناگزیر هستیم اذعان بکنیم که در آن صورت قوانینى که به تصویب کمیسیون مشترک دادگسترى رسیده است و به عنوان قانون به مرحله عمل در آمده است مغایرتى با قانون اساسى دارد همان طورى که عرض کردم این مطلبى است که بایستى آقایان نمایندگان محترم رویش تصمیم لازم را اتخاذ بفرمایند اما موضوع اصلى عرایض بنده نوع عوارضى است که مورد توجه جناب آقاى وزیر کشور قرار گرفته بود و فرموده بودند که در نظر است‏ تمام عوارض ملغى شود و فقط دو نوع عوارض یکى عوارض بر املاک و مستغلات و دیگرى ایشان فرموده بودند پروانه کسب و من فکر مى‌کنم که ایشان لفظ را اشتباه فرموده‌اند و منظورشان عوارضى بر کسب و فروش است و آنچه که مشاورینشان توصیه کرده‌اند همان بیزنس Busines و سیل تاکس Sale Tax هست ایشان نظرشان این بوده است که فقط این دو عوارض وصول شود. بنده از آن اشخاصى هستم که به عوارض املاک و مستغلات کاملاً معتقدم و فکر می‌کنم از عوارض بسیار خوب است ثانیاً از نقطه‌نظر اجتماعى و اقتصادى داراى منافعى است که شاید در حال حاضر بر جنبه مالیش رجحان داشته باشد و یکى از این فواید موضوع مبارزه با زمین ‌بازى و جلوگیرى از تخصص سرمایه به زمین بازى است که بنده فکر می‌کنم اگر انشاءالله موفق بشویم عوارض بر املاک و مستغلات را در شهردارى برقرار کنیم و بتوانیم وصول کنیم از این امر تا حدى جلوگیرى شود و همچنین بنده معتقدم که عوارض بر کسب و فروش یکى از عوارض بسیار مناسب و مفید است و براى شهردارى تحصیل درآمد خواهد شد اما، در اینجا اماست که موضوع صحبت بنده است اما به عقیده بنده عواید حاصله از این دو منبعى که مورد توجه جناب آقاى وزیر کشور قرار گرفته است به هیچ‌وجه من‌الوجوه نمی‌تواند هزینه‌هاى شهردارى را تأمین کند (صحیح است) خاصه که در این کشور شهردارى‌هاى ما متأسفانه هنوز از نقطه‌نظر ادارى و کارمندان فنى آن طور که باید و شاید مجهز نیستند که بتوانند این عوارض را به نحو مطلوب وصول کنند ملاحظه بفرمایید امر ارزیابى املاک و مستغلات یک امر فنى است این تردید ندارد و اگر ما بخواهیم این عوارض یک عوارض عادلانه‌اى باشد باید یک سیستم و روش فنى و دقیق ایجاد کنیم که آن اشخاصى که مثلاً در کنار بلوار نهر کرج ده هزار متر زمین دارد عوارضش، عوارضى که می‌پردازد متناسب با قیمت باشد و عوارض پرداختى توسط او مساوى عوارضى که آن قواره پشت که مسلماً قیمتش نصف آن است نباشد در این امر باید دقت شود لذا من فکر می‌کنم که شهردارى‌هاى ما به هیچ‌وجه من‌الوجوه در حال حاضر مجهز نیستند که بتوانند این عوارض را به نحو عادلانه‌اى وصول کنند و همان طورى که عرض کردم ولو این که بتوانند وصول کنند عوارضى که از این دو منبع وصول خواهد شد تکافوى هزینه‌هاى شهرداری‌ها را نخواهد کرد چنانکه در امریکا ملاحظه می‌فرمایید آقایان قطعاً مسبوق هستید شهرداری‌ها یکى از در آمدهاى مهم‌شان همین عوارض بر املاک و مستغلات است از نقطه‌نظر فنى و ادارى هم بسیار مجهز هستند ولى مجموع عواید از عوارضى که مورد توجه آقاى وزیر کشور قرار گرفته است بیش از پنجاه درصد از این طریق تأمین نمی‌شود (مهندس اردبیلى- در شهردارى‌هاى کوچک کمتر از این می‌شود) بنده حد متوسطش را عرض کردم لذا بنده معتقدم که در این امر به‌خصوصى جناب آقاى وزیر کشور بایستى توجه خاص بفرمایند چه شهرداری‌هاى امروزه یکى از مهم‌ترین عوامل پیشرفت کشور می‌توانند باشند و بنده وقتى اینجا صحبت از شهردارى‌ها می‌کنم البته منظورم انجمن‌هاى شهر و شهرداران انتخابى است یعنى شهردارى به عنوان حکومت مردم به مردم و آن حکومتى است که انجمن انتخابى شهر داشته باشد و شهردار را خود انجمن شهر انتخاب کند نه این که از طرف وزارت کشور اعزام شود و امیدوار هستم و می‌دانم جناب آقاى وزیر کشور در این امر دقت فرموده‌اند و جدیت می‌فرمایند که هر چه زودتر انجمن شهر تشکیل شود و تمام شهرهاى ما صاحب انجمن شهر و شهردار انتخابى شوند (صدرزاده- به‌خصوص تهران) تجربه چند ساله اخیر که بعضى از شهرهاى ما صاحب انجمن‌هاى شهر انتخابى بوده‌اند و شهرداران انتخابى نشان داده است که شهرداری‌ها یکى از مؤثرترین و مهم‌ترین وسایل سپردن کار مردم به مردم است که خوشبختانه مورد توجه خاص شخص اعلیحضرت همایون شاهنشاه می‌باشد و می‌تواند باشد و می‌خواهند اقدامات بسیار مفیدى به نفع مردم انجام بدهد چرا؟ براى این که در حقیقت اینها یک حکومت نزدیک به مردم هستند و مى‌توانند احتیاجات مردم را کاملاً حس کنند و از نزدیک بدون این که کاغذبازى رد کار باشد و اشکالات ادارى زیاد داشته باشد درصدد رفع احتیاجات مردم بربیایند (مهران- به شرط این که مردم خودشان انتخاب کنند) بنده خوشبختانه افتخار نمایندگى یک حوزه‌اى را دارم که در این چند سال اخیر انجمن شهر انتخابى داشته‌ایم و سابقه نشان داده است که ما توانسته‌ایم با درآمدى که از محل‌هاى مختلف وصول کرده‌ایم اقدامات مفیدى انجام بدهیم در سبزوار تا چند سال قبل ناگزیر بودیم از آب کثیفى که در جوى‌ها روان بود براى آب خوردن استفاده کنیم در صورتی که امروز ما از آب لوله‌کشى بهره‌مند هستیم، در سبزوار شهردارى موفق

+++

شده است یک مهمانخانه مدرن و تمیزى بسازد و زائرین را از شر مسافرخانه کثیف و تازه واردین شهر را از شر بی‌مسکنى راحت کند (صدرزاده- و اگر شهردارى اقدام نکرده بود شاید سال‌ها موفق نمی‌شدند) اگر شهردارى نبود به هیچ‌وجه من‌الوجوه ما نمی‌توانستیم داشته باشیم. در سبزوار ما موفق شده‌ایم با کمک سازمان همکارى بهداشت یک حمام بسیار مدرنى بسازیم که همان طوری که جناب آقاى صدرزاده فرمودند اگر شهردارى اقدام نکرده بود تا چند سال دیگر ما محققاً صاحب یک همچو حمام بهداشتى نمی‌توانستیم باشیم، با کمک سازمان برنامه ما موفق شدیم تمام خیابان‌هاى این شهر را آسفالت کنیم.

رئیس- آقاى دکتر رضایى وقت شما تمام شده.

دکتر رضایى- بنده ممکن است تقاضاى پنج دقیقه تمدید وقت کنم.

رئیس- نمی‌شود تمدید کرد.

دکتر رضایى- پس یک دقیقه دیگر اجازه بفرمایید به عرایضم خاتمه بدهم‏.

رئیس- یک دقیقه اشکال ندارد، بفرمایید.

دکتر رضایى- همچنین اقدامات دیگر شده می‌خواهم عرض کنم این اقدامات منحصر به سزوار نیست، چند روز قبل که بنده با آقاى خزیمه‌علم راجع به بیرجند صحبت می‌کردم همین اقدامات از طرف شهردارى با کمک سازمان برنامه انجام شده است و این اقدامات شهردارى محققاً در شهرهاى دیگر همان طوری که جناب آقاى مهران فرمودند انجام شده است و بنده لازم می‌دانم که در اینجا از سازمان برنامه و دولت که هنگامى که ملاحظه کرد و دید که مردم علاقمند هستند که پیشرفت بکنند و پول بدهند، خرج کنند آب‌شان را تأمین کنند آمدند کمک کردند و ما هم از این کمک بهرمند شدیم، سازمان برنامه کمک کرد، دولت کمک کرد مؤسسات دیگر هم کمک مى‌کنند و این سبب امیدوارى ما است، بنده از آنجایى که وقت ضیق است و تمام شده است از عرایضم این نتیجه را می‌گیرم که اولاً به شهردارى‌ها اجازه داده شود که عوارض را جمع کنند چون بدون آن وضع شهردارى‌ها به طور عجیبى مختل خواهد شد خاصه که قرارداد‌هایى دارند، تضمین‌هایى دارند، تعهداتى دارند که باید عوارض را وصول کنند و پرداخت کنند، نتیجه دوم بنده از عرایضم این است که این دو عوارضى که مورد توجه جناب آقاى وزیر کشور قرار گرفته است بسیار عوارض خوبى است ولى به هیچ‌وجه من‌الوجوه کافى نیست و جناب آقاى وزیر کشور بایستى در این قسمت توجه بفرمایند که به شهردارى‌ها اجازه داده شود که عوارض دیگرى وصول کنند.

3- بیانات آقاى رئیس راجع به منع قانونى وضع عوارض به وسیله انجمن‌هاى شهر و وزارت کشور

رئیس- نسبت به بیاناتى که آقاى دکتر رضایى راجع به وضع عوارض از طرف انجمن‌هاى شهر و در غیاب انجمن قائم‌مقامش وزارت کشور کردند باید خاطر آقایان را مستحضر کنم که این یکى از قوانینى است که با آن اختیارات غیرقانونى مصدق تهیه کرد (صحیح است) و من مکرر عقیده خودم را راجع به آن قوانین گفته‌ام و در صورت مجلس‌ها هم ضبط است که تمام قوانین او ملغى است و نمی‌شود قبول کرد ولى دولت به عنوان این که کارهای‌شان معطل می‌ماند تقاضا کرد کمیسیون مشترکى تشکیل شد و اینها به طور آزمایش انجام شد و بعد هم باید به مجلس بیاید، قانون شهردارى‌ها هم یکى از همان قوانینى است که تا به حال نیامده است الان گویا در مجلس سنا مطرح است، البته وقتى به مجلس شورای ملى آمد بسته به نظر آقایان است هر تصمیمى که بر طبق قوانین موضوعه و بالاخص قانون اساسى باشد اتخاذ خواهند کرد (مهندس هدایت- یک طرحى هم تقدیم کردیم) آقاى بهبهانى.

بهبهانى- بنده سه فقره شکایت است تقدیم می‌کنم.

4- اخطار نظامنامة آقایان دکتر حسن افشار و مهندس فروهر طبق ماده 28 آیین‌نامه‏

رئیس- وارد دستور مى‌شویم آقاى دکتر حسن افشار.

دکتر حسن افشار- بنده یک اخطار قانونى دارم.

رئیس- طبق چه ماده‌اى؟

دکتر حسن افشار- طبق ماده 28

رئیس- راجع به طرح است؟

دکتر حسن افشار- بلى‏

رئیس- بفرمایید.

دکتر حسن افشار- اخطار من راجع به طرحى است که در سه ماه قبل از طرف فراکسیون پارلمانى حزب مردم راجع به جلوگیرى و رسیدگى به وضع اخراج کارگران کارگاه‌ها تقدیم مجلس شوراى ملى شد و به کمیسیون کار و کمیسیون دادگسترى ارجاع گردید، در کمیسیون کار بحث این طرح تمام شد و گزارش آن تهیه شد و یک جلسه هم در کمیسیون دادگسترى رسیدگى شد و نماینده دولت چون وعده داد که فورى این طرح را به مجلس تقدیم خواهد کرد کمیسیون دادگسترى از رسیدگى به این طرح خوددارى کرد که دولت لایحه‌اش را تقدیم کند ولى همان طورى که بنده در جلسه اول هم عرض کردم‏ ...

رئیس- این بیانات مربوط به اخطار نیست، شما فقط باید بگودید که اخطار این است، دیگر توضیح ندارد.

دکتر حسن افشار- همین را مى‌خواهم عرض کنم که بیش از سه ماه این قضیه طول کشیده است و استدعایم این است که در مجلس مطرح بشود.

رئیس- طرحى که تقدیم شده است به کمیسیون کار رفته و حالا در کمیسیون دادگسترى است من از اعضا کمیسیون دادگسترى خواهش دارم که زودتر به این موضوع رسیدگى کنند، آقاى مهندس فروهر.

مهندس فروهر- بنده طبق ماده 28 اخطار قانونى دارم.

رئیس- همین بود که گفتند، ماده 28 براى طرح‌ها است‏.

مهندس فروهر- مطلب بنده غیر از آن است اگر اجازه بفرمایید از همین جا عرض مى‌کنم.

رئیس- نه بیایید اینجا.

مهندس فروهر- آقایان نمایندگان محترم مستحضر هستند که بنده سه مرتبه در تاریخ سه‌شنبه 30 مهر ماه، پنجشنبه 30 آبان و یکشنبه اول دی ماه راجع به لایحه دولت براى ازدیاد سرمایه‌هاى بانک‌هاى کشاورزى و ساختمانى و رهنى اخطار نظامنامه‌اى کردم، متأسفانه با وجود دستوراتى که رؤساى محترم در غیاب ریاست مجلس، آقایان نواب محترم دادند هنوز این موضوع در دستور مجلس قرار نگرفته، بنده لازم به توضیح نمی‌دانم که مهم‌ترین کار این مملکت امور کشاورزى است (صحیح است) کشاورزان تمام شهرستان‌ها چشم به راه مرکز هستند که این اضافه سرمایه بیاید و صندوق‌هاى روستایى پول به دست‌شان برسد و بانک‌هاى ساختمانى و رهنى هم پول به دست‌شان بیاید که فکر مسکن براى مردم بى‌خانمان بکنند این تقاضاى همه است و این هم هفتاد و پنج درصد باید در شهرستان‌ها مصرف بشود بنده تعجب مى‌کنم با وجود سه اخطارى که شده است، سه ماه می‌گذرد این قانون مهم افتاده به کمیسیون‌بازى، بنده از مقام ریاست معظم مجلس استدعا می‌کنم امر بفرمایند این کمیسیون‌بازى خاتمه پیدا بکند خود قانون خیلى مهم است گزارش آن بیاید به مجلس این ازدیاد سرمایه صورت عملى به خودش بگیرد مردم محروم و کشاورز و مالک اقلاً از مزایاى این قانون بهره‌مند شوند.

رئیس- این در کمیسیون است، گفتگو ندارد که باید زودتر گزارش آن را بدهد خود آقایان هم عضو کمیسیون هستند رئیس کمیسیون مربوطه زودتر کمیسیون را تشکیل بدهد در هر دو قسمت، زودتر تمام بشود آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار- بنده خواستم عرض کنم که کمیسیون دادگسترى به این موضوع که آقاى دکتر افشار فرمودند رسیدگى کرد همان طوری که آقاى دکتر افشار تذکر دادند دولت گفت که من هفته آتیه این لایحه را خواهم داد، این بود که اعضا کمیسیون دادگسترى گفتند که حالا که لایحه جدیدى دولت خواهد آورد بنابراین ادامه کار ما معنى ندارد، تذکر آقاى دکتر افشار بسیار صحیح بود ولى تقصیر کمیسیون دادگسترى نیست، دولت قولى داد و انجام نداد.

رئیس- دولت اگر اقدام نکرد شما به وظیفه خودتان عمل کنید و به مجلس تقدیم کنید، آقاى دکتر بینا

5- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى دکتر بینا

دکتر بینا- سؤالى است از وزارت راه راجع به راه‌هاى آذربایجان‏

رئیس- آقاى مشایخى.

مشایخى- همان طوری که فرمودید لایحه ازدیاد سرمایه بانک‌ها در کمیسیون بودجه و کمیسیون دارایى کارش تمام شده راپرتش آماده تقدیم به مجلس شوراى ملى است.

6- قرائت اسامى اعضا منتخبه از کمیسیون‌ها جهت کمیسیون رسیدگى به لایحه سازمان وزارتخانه‌ها

رئیس- صورت نمایندگانى که از کمیسیونها انتخاب شده‌اند براى سازمان وزارتخانه‌ها قرائت مى‌شود و خواهش می‌کنم فوراً، یعنى بعد از جلسه اگر موفق بشوند تشکیل جلسه بدهند و رئیس و نایب رئیس و مخبر و منشى خودشان را انتخاب کنند،

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست محترم مجلس شوراى ملى، بنا به دستور آن مقام محترم شانزده کمیسیون دایمى مجلس شورای ملى در تاریخ 23 و 24 دی ماه 36 تشکیل گردیده و از هر کمیسیون سه نفر براى عضویت کمیسیون خاص مربوط به لایحه سازمان وزارتخانه‌ها به شرح ذیل انتخاب شدند.

کمیسیون بودجه آقایان: جلیلى. بوربور. دکتر رضایى

کمیسیون دادگسترى- آقایان: طباطبایى‌قمى. صدرزاده. امیر بختیار

کمیسیون دارایى- آقایان: صفارى. باقر بوشهرى. مشایخى.

کمیسیون انحصارات و گمرکات- آقایان: صارمى. دادگر. معین‌زاده

کمیسیون کشور- آقایان: سراج. حجازى مهندس سلطانى. مهندس دهستانى‏

کمیسیون فرهنگ- آقایان: دکتر بینا. دولت‌آبادى. سعیدى.

کمیسیون بهدارى- آقایان: دکتر سعید حکمت. دکتر اسدى. دکتر شفیع امین.

+++

کمیسیون راه- آقایان: مهندس فروهر. مهندس بهبودى. دشتى‏

کمیسیون کشاورزى- آقایان: خزیمه‌علم، بیات ماکو. شادلو.

کمیسیون بازرگانى- آقایان: خرازى. بزرگ‌نیا. عمیدى‌نورى.

کمیسیون صنایع و معادن- آقایان: شادمان. مسعودى. دکتر فریدون افشار.

کمیسیون پست و تلگراف- آقایان: صراف‌زاده. مهندس شیبانى. برومند

کمیسیون نظام- آقایان: اعظم زنگنه. قوام. عباسى‏

کمیسیون امور خارجه- آقایان: ابتهاج. دکتر امیر حکمت. دکتر ضیایى.

کمیسیون امور استخدام- آقایان: دکتر جهانشاهى. فضایلى. فولادوند

کمیسیون امور اجتماعى و کار- آقایان: دکتر حسن افشار. سلطان‌مراد بختیار. مهندس هدایت‏

7- طرح گزارش کمیسیون بودجه دایر به تقاضاى اعتبار جهت اضافات 1335 کارمندان و مخارج ضرورى بعضى از وزارتخانه‌ها

رئیس- گزارش کمیسیون بودجه راجع به پرداخت اضافات کارمندان دولت در سال 35 مطرح است، قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون بودجه

به مجلس شوراى ملى

کمیسیون بودجه در جلسه 15 دی ماه 1336 با حضور آقاى وزیر دارایى و آقایان معاونین وزارتخانه‌هاى مربوطه لایحه اجازه پرداخت تفاوت اضافات سال 35 کارمندان دون‌پایه و خدمتگزاران جزء و اضافه اعتبار بعضى از دستگاه‌هاى دولتى را مورد شور و رسیدگى قرار داده و به شرح زیر اصلاح و گزارش آن را جهت تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

ماده 1- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود تفاوت اضافات استحقاقى سال 1335 کارمندان دون‌پایه و خدمتگزاران جزء وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى را که احکام آنان در سال مزبور صادر شده یا می‌شود و به علت فقدان اعتبار در بودجه‌هاى تفصیلى سال 1335 تاکنون پرداخت نشده از تاریخ استحقاق از درآمد عمومى سال جارى کشور به حساب صرفه‌جویى‌هاى بودجه سال 1336 کل کشور پرداخت نمایند ضمناً وزارت دارایى مجاز است چنانچه بعضی از وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى نتوانند اعتبار تفاوت ترفیعات و اضافات تا آخر سال 1334 موضوع قانون مصوب 18 اسفند 1335 را از محل بودجه خودشان ولو با صدور اصلاح بودجه تأمین نمایند کمبود حاصله را نیز از محل صرفه‌جویى‌هاى بودجه سال 1336 کل کشور پرداخت کنند.

ماده 2- به وزارت دارایى اجازه داده مى‌شود مبلغ شصت و سه میلیون و چهار صد هزار ریال اضافه اعتبارات مورد نیاز بعضى از دستگاه‌هاى دولتى را به شرح زیر:

الف) وزارت کشور:

بابت کمبود مخارج ادارى و استرداد وام‌هاى دریافتى از اداره امور شهرداری‌ها 13000000 ریال‏

ب) اداره کل هواپیمایى کشورى:

1- بابت کمک به باشگاه هواپیمایى کشورى جهت خرید طیاره‌هاى مشقى 25000000 ریال‏

2- بابت هزینه پذیرایى از مهمانان عالی‌مقام خارجى به وسیله اداره کل هواپیمایى کشورى 1000000 ریال‏

ج) مؤسسه یونسکو:

براى مطالعه در مناطق خشک و لم یزرع و تهیه مقدمات اجراى کار در سال جارى 5000000 ریال‏

د) ضرابخانه شاهنشاهى

خرید ماشین‌آلات و لوازم مربوط به ضرب مسکوک زر و عوارض گمرکى و هزینه اعزام مأمور به خارج از کشور جهت خرید و حمل آنها 4400000 ریال‏

هـ) اعتبار دولت:

براى مخارج احتمالى دولت تا آخر سال 1336 پیش‌بینى می‌شود 15000000 ریال

جمع کل 63400000 ریال

از محل درآمد عمومى کشور به حساب صرفه‌جویى‌هاى بودجه سال جارى پرداخت نماید.

مخبر کمیسیون بودجه- مشایخى‏

رئیس- کلیات مطرح است. آقاى دکتر شاهکار.

دکتر محمد شاهکار- همکاران محترم لایحه‌اى که در پیشگاه آقایان مطرح است مقدمه یک تحولى ممکن است تلقى بشود و من چون در ظرف مدت و وقت کمى که دارم براى آقایان یک مقدارى اعداد خواهم گفت این است که معمولاً حرف یک قدرى خسته‌کننده خواهد بود ولى مى‌توانم از این اعدادى که خواهم گفت یک نتیجه‌اى بگیرم که یکى از وظایف اصلى قوه مقننه و مخصوصاً مجلس شوراى ملى است من عقیده‌ام این است که وظیفه هر فرد اجتماعى و آن کسى که علاقمند است به اجراى عدالت منصف بودن است انصاف سبب بقا جامعه و پیشرفت جامعه است و به قول رفیق عزیزمان آقاى علامه پایه داد و عدل جهانی است خیلى کارهاى مفید و خیلى قدم‌هاى مؤثر در زمان سلطنت اعلیحضرت محمد رضاشاه پهلوى برداشته شده است (صحیح است) که اگر این مطالب مورد توجه قرار نگیرد شرط بى‌انصافی است (صحیح است) اگر به طور فهرست ما بخواهیم به بعضى از آن‌ها اشاره کنیم در رأس همه باید این مطلب را بگذاریم که مقاومت در مقابل حزب خائن منحله توده و سرکوبى اینها یکى از بزرگ‌ترین قدم‌هایى بود که براى بقا این مملکت شد (صحیح است) مطلب دوم عبارت از کمک به بهداشت عمومى و کمک به بهداشت کشورى است که شخص شاه از جیب خودش میلیون‌ها تومان داد که من حالا عدد صحیحش را در نظر ندارم. مطلب سوم توجه مخصوصى است که شاه به فرهنگ و وضعیت محصلین فرمودند و می‌کنند (صحیح است) و در این مملکت که دارد فرهنگ جلو می‌رود وضعیت تحصیل پیشرفت می‌کند این یک نورافکنى است از براى ترقى مردم و این واقعاً مرهون توجه و علاقه صمیمانه شخص شاهنشاه است (صحیح است) سرکشى به ولایات و رسیدگى به امور مردم دورافتاده این هم یکى از قدم‌هاى مؤثر است توجه به امور خیریه که دو خواهر شاه و علیاحضرت ملکه هم در رأس اینها هستند این قسمت هم از اموری است که ما نمى‌توانیم نادیده بگیریم و بگوییم در زمان اعلیحضرت کارهاى زیادى نشده است نخیر شده است. ولى انتظار ما این است که باز هم بشود و ادامه پیدا کند (بوربور- خودمان هم باید بکنیم) البته خودمان هم باید بکنیم، لایحه‌اى که امروز مطرح است در ماده یک این لایحه یک اعتبارى در حدود چهار و نیم میلیون تومان از آقایان می‌خواهند یعنى عدد تحقیقیش 4555320 تومان است اگر این قانونی که در اسفند 35 گذشت که نفرى ده تومان به کارمندان جزء اضافه بشود اگر داده نشده باشد به هیچ کدام‌شان، و قرار بشود به کلیه آنها بپردازیم یک عددى می‌شود در حدود چهار و نیم میلیون تومان یعنى عده کارمندان جزئی که حالا به طور تقصیل به عرض‌تان می‌رسانم وقتی که ما ضرب در 120 تومان بکنیم می‌شود چهار میلیون و پانصد و پنجاه و پنج هزار تومان، من استدعا می‌کنم که آقایان به وضعیت عددى کارمندان دولت توجه بفرمایند تا با بودجه کل کشور و خدماتى که انجام می‌شود ببینیم از این حیث در چه موقعیتى هستیم، مملکت ما هنوز متأسفانه عادت به استاتیستیک وعدد نکرده است این را من بارها گفته‌ام و مادامى که براى اخذ تصمیم ما در مقابل اعداد نباشیم که اعداد با ما صحبت کنند عوض سفسطه و حتى منطق (چون هیچ منطقى بالاتر از عدد خشک نیست) ما مى‌آییم یک تصمیماتى می‌گیریم امروز آقایان شما با بودجه‌ای که تصویب می‌کنید به 135533 نفر کارمندی که از بودجه دولت پول می‌گیرند حقوق مى‌دهید از این اشخاص 37220 نفر پایه ادارى دارند 5735 نفر پیمانى هستند 1682 نفر دانشیار هستند 40019 نفر دبیر داریم 16398 نفر آموزگار داریم 5929 کمک آموزگار داریم 1942 نفر پزشک یکم 952 تا پزشک دوم 1796 پزشک‌یار 17214 آموزگار پیمانى 486 دبیر پیمانى 2580 نفر کارمندان دون‌پایه و 37961 نفر خدمت گذار جزء 1181 نفر هم راننده و تلفنچى البته وقت به من اجازه نخواهد داد که مقایسه‌اى بکنم بین این اعداد و نسبت اینها را تعیین کنم که ما چند نفر استاد داریم چند نفر قاضى داریم و چند نفر کارمند جزء داریم این شیفر را گفتم براى این که آقایان اگر مطالعه فرمودند یک تابلو گرافیکى بکشند و بعد مقایسه بکنند و بعد نتیجه را با آن بسنجند البته این عدد 135533 نفر این عدد غیر از کارمندان وزارت جنگ یعنى دستگاه انتظامى و ژاندارمرى و کمیسیون‌هاى سرحدى و سازمان امنیت و پاسبان‌ها که از بودجه دولت حقوق مى‌گیرند در این عدد نیامده است (تیمورتاش- بانک‌ها هم جزء اینها است؟) البته این شیفر را من به شما نمى‌توانم بدهم به دو دلیل، دلیل اولش این است که من خودم نمى‌دانم و دلیل دومش هم این است که آقاى مهدى ارباب نباید بدهند این آن مقدارى است که می‌دانیم ولى قطعاً بیش از مقدارى است که عرض کردم اعضا سازمان برنامه شرکت‌ها بانک‌ها هم محسوب نشده است پس اگر عدد کارکنان سازمان برنامه و شرکت‌ها و بانک‌ها را هم بگیریم 60 هزار نفر که مطمئناً بیشتر هستند با آن 140 هزار نفر می‌شود البته من نمایندگان مجلس را هم حساب نکردم که بایستى به حساب بیاید به علت این که آقایان محترم هم از بودجه کل کشور پول می‌گیرند، مجموع این اعداد می‌شود دویست هزار نفر در مقابل وزارت جنگ ژاندارمرى و شهربانى و پلیس و کمیسیون سرحدى و قواى انتظامى دیگر هم داریم اگر جمعیت ایران را ما بیست میلیون نفر بدانیم به طور قطع در حدود 16 میلیون نفر براى حفظ آبرو خواهیم گفت که این 16 میلیون نفر زارع و کشاورز هستند بنابراین مى‌ماند چهار میلیون نفر از این چهار میلیون نفر (شیفر مبالغه نیست) حداقل ده درصد کارمند حقوق‌بگیر از بودجه دولت داریم از من خواهید پرسید که این زیاد است یا کم است این مطلب را من نمى‌توانم جواب بدهم مگر این که بگویم راندمان کارى که اینها انجام می‌دهند مقدار کارى که اینها پس می‌دهند کم است یا زیاد است در اصل ماده اول این گزارش کدام بى‌انصافى مى‌تواند بگوید ده تومان

+++

که عبارت از این است که ده تومان در ماه به یک کارمند جزئى که خودش هست و زنش هست و چند سر عائله ما به این اجازه پرداخت ندهیم، قانون را در اسفند 35 گذراندیم و حتى مشمول 34 هم کردیم متأسفانه دستگاه خالى خزانه نتوانسته بدهد حالا حتماً آقاى انوارى محلش را پیدا کرده که آمده و می‌خواهد بپردازد و ما هم باید کمک کنیم و تصویب کنیم که هر چه زودتر پرداخته بشود و اگر تا به حال نپرداخته‌اند علتش این بوده که نتوانسته‌اند، بنابراین در اصل این مطلب که ده تومان یک کارمند جزء طبق قانونى که تصویب شده پرداخت بشود حداقل حرف این آقایان این خواهد بود که هر چه زودتر بپردازند اگر بفرمایند که کم است علت این است که بیش از این نمى‌توانیم اشکال در این نیست آقایان، اشکال کار ما در یک مطلب اساسى دیگرى است و آن این است که ما فرد را براى کار در نظر نمى‌گیریم، یعنى اگر جناب آقاى خلعتبرى یک پیشخدمت بخواهد، آن وقت‌هایى که کار وکالتى داشت حالا که ندارد در دفتر وکالت خودش به آن پیشخدمت بگوید از ساعت 4 بعد از ظهر تا هشت بایست و کار کن و من به تو ده تومان در روز حقوق می‌دهم این زیاد نیست ولى اگر مستخدمى را گرفت و در دفتر وکالت برد و نگه داشت و آن آقا هم آنجا تسبیح گرداند اگر دو تومان هم به او حقوق بدهد باز آن دو تومان زیاد است این تقصیر از کیست؟ تقصیر از آن کارمند جزء بیچاره نیست تقصیر از آن کسى است که به او مراجعه نمى‌کند که کار بکند سازمان امروزى ما غلط است، هى صحبت مى‌کنیم که آقا کارمند اضافى داریم صحبت می‌کنیم که کارمند زیادى داریم و بعضى از اوقات می‌گوییم آقا چرا کارمندان‌مان منحرف می‌شوند در ممالک دیگر کار شرف است کار غیرت است کار سبب افتخار است ولو این که کار عبارت باشد از روزنامه‌فروشى توى کوچه که پسر دو نفر از بزرگان مملکت ما که در امریکا درس می‌خوانند در همین کریسمس گذشته می‌آمدند به مادرشان هدیه دادند، این هدیه عبارت از این بود این کارت پستال‌ها را مى‌چسباندند و در مقابل هر ساعتى یک دلار مى‌گرفته‌اند و در روز 12 دلار می‌گرفته‌اند و یک هدیه خریده‌اند براى مادرشان فرستاده‌اند ما عقیده‌مان این است که نباید بچه‌های‌مان وارد خدمت بشوند و یا کار بکنند بهشان برمی‌خورند این فکر آقایان فقط از خرابى برنامه فرهنگ ما است من با وجودی که حرفه‌ام وکالت عدلیه است ولى عاشق عددم و سعى می‌کنم یک عدد غلط ندهم آمار فرهنگ در دست من است الان روى میز من است به نظرم امسال آقایان در حدود 16 هزار دیپلمه خواهید داشت موقعی که ما از دارالفنون آمدیم بیرون 43 نفر بودیم 20 نفر هم در مدرسه دیگرى بود که دیپلمه می‌داد بیرون مجموع صد نفر امسال شما 16 هزار نفر دیپلمه بیرون خواهید داد یک دانه از این دیپلمه‌ها حاضر نیست که برود در کارخانه بلورسازى برود در یک کارخانه نجارى برود در یک کارخانه حریربافى شروع بکند به کار کردن چرا؟ براى این که دسکریپتیو جبر و تاریخ جنگ‌هاى رم و چگونگى رودخانه‌هاى ممالک مختلفه را به او یاد داده‌اید و دماغش را پر کرده‌اید خودش را بحرالعلوم می‌داند اقلاً این است که می‌خواهد رئیس یک اداره‌اى بشود (صحیح است) اما اگر در مدرسه بگویند اره و تیشه وسایل کار وسیله نقاشى غیره یا با ماشین و برق آشنایش کرده بودند امروز می‌دانست که باید برود دنبال کار کارى که به نتیجه برسد آن مقدمه‌ای که عرض کردم براى این بود و همان طوری که آقاى پرفسور جمشید اعلم رفیق عزیزم گفت همه‌مان باید کار کنیم درست هم گفت من امروز از پشت تریبون یک زنگ خطرى می‌کشم براى آقایان شما با این سیل محصلین دیپلمه چه خواهید کرد؟ نه در دانشگاه جا دارید که سه هزار نفر را جا بدهید نه بیرون مى‌توانید بفرستید نه در مشاغلى که به درد اینها بخورد قانون هم گذرانده‌اید که مستخدم قبول نکنید پس اینها را در کجا جا می‌دهید؟ اینها مستقیماً مشتری‌هاى سرلشگر آموزده نیستند این مطلب را دقت بکنید فرزندان این مملکت خائن نیستند به خداى متعال نیستند آقا گرسنگى بیچارگى ندانم کارى اینها را منحرف خواهد کرد شما آقایان مریض را معالجه کنید نه مجازات براى این کار حالا که طرز استخدام مطرح است حالا که این کمیسیون تشکیل شد حالا که ما مى‌آییم مقدارى از وقت مجلس شورای ملى را می‌گیریم از براى این که ده تومان به یک کارمند جزء دون‌پایه بپردازیم بیایید فکر اساسى بکنید بیایید منحرف بکنید این سیل خراب‌کننده‌اى که این مملکت را تهدید خواهد کرد چندى پیش من شنیدم یک نفرى از این آقایان گفته بود باید در دانشکده حقوق را بست یا عبارتى از این قبیل یا در دانشکده ادبیات را باید بست (پرفسور اعلم- چنین چیزى نگفت) شنیدم آقاى دکتر من که دکتر حقوق هستم در نتیجه با حرف او موافق هستم چى می‌خواهم بگویم؟ می‌خواهم بگویم که از فرهنگ ما مستخدم مى‌آید بیرون بعد مى‌آییم دست رئیس مجلس را مى‌بوسیم مى‌گوییم که آقا لایحه‌اى مى‌آید که ده تومان اضافه حقوق بدهیم آن را تصویب کنید از اول اگر یکاره بار نیاوریم احتیاجى به این کار نخواهیم داشت بچه‌هاى ما باید آماده به کار شوند در این مملکتى که در وسط ترقى است یعنى هر روز دارد پیشرفت می‌کند به خدا امکان کار در هیچ کشورى الان بیش از ایران نیست جاده مى‌سازند سد می‌سازند همه کس هم در فعالیت است امکان همه جور فعالیت هم هست در اروپا الان همه چیز پر شده است دیگر جایى براى دایر کردن کارخانه بطرى‌سازى نیست در اینجا هنوز بکر است چه خوش‌ شانسى است چه سعادتى است که ما در یک مملکتى هستیم که تمام شئون و ابواب و فعالیت براى ما باز است اما ما چى بیرون مى‌دهیم؟ هى آقاى فسفه آقاى حقوق آقاى ادارى و این اشخاصى که بیکارشان مى‌کنیم بعد یک نفر مقاطعه‌کار که مى‌خواهد یک مهندس استخدام بکند باید برود خارج این نتیجه این برنامه‌ها است که این طور جوان‌های‌مان را عاطل و باطل مى‌کنیم. آقایان نمایندگان چند تا کاغذ براى شما مى‌آید از براى این که عاجزانه استدعا داریم در تبصره 4 قانون استخدام مقرر بفرمایید از سال 1320 این قانون مشمول بشود از براى این که ماهى 10 تا 15 قانون به حقوقش اضافه بشود و البته او حق دارد، به او ایراد نیست اما طرز کار کردن طرز فعالیت طرز نان در آوردن مشروع یعنى علت غایى خلقت‏ که ترقى و پیشرفت بشر است در این کشور از نظر فرهنگ رعایت نمی‌شود خواهید گفت که تقصیر وزیر فرهنگ است؟ به هیچ‌وجه من‌الوجوه، تقصیر اولیا وزارت فرهنگ است،؟ به هیچ‌وجه من‌الوجوه باید این تکامل نزدیک بشود بگویم انقلاب باید این تکامل در این مملکت درست بشود برنامه فرهنگى ما هنوز مال 1904 است آقایان و حال آنکه ما سدسازى می‌کنیم، جاده‌سازى می‌کنیم، کارخانه وارد می‌کنیم دستگاه تلویزیون مى‌خواهیم وارد کنیم باید تمام را از خارج وارد کنیم من استدعا می‌کنم در موقعى که آقایان قرائت فرمودند این اعدادى که من دادم این اعداد را مطالعه بکنند و بعد مقایسه بفرمایند با کارهایى که انجام مى‌شود هر وقت هر وزیرى که آمد پشت تریبون و یا هر نماینده‌اى آمد شرافتمندانه این مطلب را در نظر بگیرد پریروز ناصر وزیر دارایى گفت باید سعى کنیم تماس مردم با کارمندان دولت و با مأمورین وزارت دارایى کم بشود شما قدرى فکر کنید اینها مگر جذام دارند؟ اینها مرض مرى دارند؟ اینها خداى نکرده بد هستند؟ اینها بد نیستند اینها هم مثل ما هستند، برادران ما هستند، سیستم غلط است شما وقتى دست‌تان را بگذارید روى یک ولتاژ 220 یا بالاتر برق وارد بدن‌تان مى‌شود و مى‌سوزاند پس او تقصیرى ندارد آقا سیستم کار غلط است وقتى سیستم کار غلط شد آن وقت خود رئیس خانه مى‌آید مى‌گوید با اعضا خانه من سر و کار نداشته باشید به هر وزیرى آقاى نخست‌وزیر در جلسه خصوصى این مطالب را راجع به گمرکات تذکر دادند هر جا که شما دست بگذارید همین است، از ابتدایش صحبت کنید تا بعد به این نتیجه برسید، بنده مصراً تقاضا می‌کنم دولت هر چه زودتر بودجه سال آتیه را تقدیم مجلس شورای ملى بکند که روى این باز مطالعه بشود مطالبى که پارسال به ما قول دادید که ما بودجه برنامه‌اى داشته باشیم ببینیم امسال عمل کرده‌اید یا نه؟ 135533 نفر کارمند دولت برای‌مان زیاد نیست اگر به آنها کار مفید بدهند اگر آنها براى اجراى برنامه‌هایى باشند که به درد مردم بخورد زیاد نیست اما اگر کار مفید به آنها ندهیم، اگر اینها را عنصر باطل کردیم اینها را اشخاص ناراضى کردیم هم عده‌شان زیاد است و هم پول زیادى داده‌ایم بنابراین مقایسه‌اى که مى‌شود این است نسبت کارمند به تمام افرادى که هستند از براى خدمت این نسبت یک نسبتى است مثل خودش نسبى یعنى اگر کارى انجام بدهند خوب است و اگر کارى انجام ندهند خوب نیست و همان طوری که عرض کردم مربوط به کارمند نیست، دستگاه قضایى ما آمدند آقایان نمایندگان مجلسین کمک کردند حقوق قضات را اضافه کردند مصونیت آنها را تأمین کردند بعضى از عناصر بد را از ایشان تصفیه کردند امیدمان این بود که به حداکثر سرعت کارها پیشرفت کند من نمى‌دانم البته این ده تومان اضافه که استدعا می‌کنم هر چه زودتر تصویب شود و آقاى معاون وزارت دارایى هم حتماً بپردازند این یک مطلبى نیست که مورد بحث من باشد، مورد بحث من شیفرهاى بعدى خواهد بود، یعنى اگر به عنوان مخالف آمدم صحبت کنم نه در مورد این چهار میلیون و نیم تومانى است که با کمال حق و انصاف می‌خواهد به این آقایان بدهد با این مقدارى که در این قانون نوشته‌اند من صد درصد موافق هستم که شما به این اشخاص بدهید آنها آبروى ما هستند حیثت ما هستند همان طور که آقایان شاه سیستم وزرا را عوض کرد یعنى امروز اشخاصى را آورد وزارت کنند که حداقل با کمال هستند و جوان هستند واقعاً هم جوان هستند یعنى آقاى ناصر ذوالفقارى آمده است جاى آن آقاى کامل‌الوزارت که 72 سالش بود تمام آقایان معاونین و وزرا جوان هستند و آقاى نخست‌وزیر هم اینجا فرمودند که همه هم‌سن من هستند و من چون جوانم آنها همه از جوانان هستند بنابراین هم باید با فکر جوان‌ترى کار کنند و با آن توجهى که شخص شاه به پیشرفت مملکت دارند خوب شما آقایان سیستم‌تان را عوض کنید اگر همان بود که سابقاً آقایان بودند اگر شما تشریف آوردید براى این است که تحولى از نظر کار ادارى و راندمان کار ایجاد کنید به خدا قسم است می‌توانید قابل هستید به خودتان تلقین بکنید که قابل هستید شما آقاى سرتیپ ضرغام در دارایى که بودید لیاقت‌تان

+++

را نشان دادید، نشان دادید که می‌توانید کار انجام بدهید از این کارکاس خودتان خارج بشوید این حرف را بگویید که من به کسى پول می‌دهم که کار مفید براى مملکت بکند من به فرهنگى کمک می‌کنم که براى این مملکت بار نباشد یار باشد و کمک بکند بپیشرفت برنامه‌هاى اقتصادى مملکت کمک کند در این مملکت کسى حق حیات دارد که به هم نوع خودش خدمت می‌کند با مارگیر و فالگیر این بساط‌ها نباید دستگاه دولت و بودجه مردم را اجرا کرد یعنى به آن کسى باید پول بدهید که می‌رود عمران و کشاورزى و تولید کار کند و به نام مالک زمین در بهبودش کار کند این کار را انجام دهد من امیدوارم که دولت هر چه زودتر بودجه‌اش را به مجلس بیاورد این دفعه بودجه‌اى بیاورد که برخلاف دفعه سابق که ظاهرش متعادل بود ظاهر و باطنش یکى باشد و مخصوصاً توجه داشته باشد به قسمت عمرانى و این مطلب را که کارمندان دولت آپاندیس و عضو زائد نیستند به آنها کار بدهد که کار مفید بکنند بعد هم حقوق‌شان را تأمین بفرمایید که این همه کاغذپرانى و نارضایى‌ها که براى ما درست مى‌شود از بین برود امیدواریم در این قرن تلویزیون ما وزراى تلویزیونى داشته باشیم یعنى سریع کار کنند و تحولاتى هم بدهند چون دیدم چند روز است امیدوارى مى‌دهند که تلویزیون خواهیم داشت‏.

8- بیانات آقاى وزیر گمرکات و انحصارات راجع به نان ماشینى‏

رئیس- آقاى وزیر گمرکات

وزیر گمرکات- (سرتیپ ضرغام) در جلسه گذشته سؤالى از وزارت گمرکات راجع به نان ماشینى شده بود که چون جناب آقاى بهبهانى نماینده محترم این سؤال را فرموده بودند و به‌خصوص یادآور شده بودند که بنده حضور نداشتم جناب آقاى رئیس مطلع بودند که بنده در آن روز در خرمشهر بودم و فرموده بودند که ایشان نیستند لازم دانستم که بنده عرایضى در حضور نمایندگان محترم در اطراف سؤال ایشان عرض بکنم (پرفسور اعلم- چه لزومى دارد این کار را بکنید؟) سیاست دولت حاضر در مورد غله به طوری که یک مرتبه دیگر بنده پشت این تریبون براى نمایندگان محترم توضیح دادم این بود که برخلاف سال‌هاى گذشته براى جمع‌آورى غله هیچ وقت به چوب گذاشتن و مأمور فرستادن در سرگردنه‌ها و راه‌ها متشبث نشویم بلکه نرخ غله را یک نرخ متعادل بین‌المللى تعیین بکنیم که بتوانیم جمع‌آورى بکنیم و مردم را آزاد بگذاریم در حمل و نقل غله‌شان هر کس که غله‌اى دارد غله‌اش را به هر نقطه کشور ببرد اگر برایش صرف دارد آزاد باشد بفروشد ما هم یک نرخى معین کردیم براى این که نرخ غله کشور چون ارتباط مستقیم دارد با کشت اقلاً اگر خودشان نتوانستند بفرستند به آنجایى که تمایل داشته باشند و یا وسیله داشته باشند بفروشند و براى خرید ما نرخ غله را در تمام کشور به طور متوسط تنى پانصد تومان تعیین کردیم (نمایندگان- بسیار خوب) در مقابل هم اعلان کردیم هر جا کمبود و کسرى داشت ما تنى ششصد تومان فروشنده هستیم این عمل را کردیم و بسیار نتیجه مطلوبى به دست آوردیم الان بنده به آقایان عرض می‌کنم که در سیلوهاى کشور 140 هزار تن موجودى داریم و گندم هم در دست مردم هست آن کسانى که کمتر پول دارند زودتر گندم‌شان را فروختند و یک عده‌اى هم به امید این که بلکه این حرف‌هایى که ما مى‌زنیم بلوف باشد و شاید تا آخر سال تا موقع سرخرمن نرخ گندم باز برود بالا غله‌شان را انبار کردند که بتوانند گران‌تر بفروشند بنابراین ما الان هم داریم می‌خریم (خلعتبرى- گندم خارجى چقدر وارد شده؟) گندم خارجى امسال هیچ وارد نشده (خلعتبرى- موجودى چقدر دارید؟) موجود از سال گذشته 62 هزار تن بوده است اما در خریدى که امسال کرده‌ایم در یک جا مخصوصاً در تهران که نان ایران را نرخش را تثبیت مى‌کند به طور اجبار ما هر روز به هر نانوا یک خروار غله فروختیم و از اول مرداد همان روزى که آمدم اینجا عرض کردم که اجازه بدهید نان دولتى باز هم موجود باشد و موافقت نفرمودید از فرداى آن روز اعلان کردیم که هر کسى می‌تواند ارزان‌تر از خارج بخرد از خارج بخرد و اگر نمی‌تواند ما تنى ششصد تومان فروشنده هستیم اما قسمت دوم که راجع به نان تهران بود نان تهران که مورد اعتراض واقع شده است البته آقایان استحضار دارند که نانى که ما داریم در تمام دنیا بهترین نان است هم از لحاظ خوردن و مأکول بودن و هم از لحاظ هضم بهترین نان است (صحیح است) و ما هیچ وقت نمی‌خواهیم که این نان از بین برود بلکه تعداد دکان‌هایى که در تهران است با رقم صحیح چون جناب آقاى دکتر شاهکار فرمودند که با رقم صحبت بکنیم 1616 دکان نانوایى امروز در شهر تهران وجود دارد و با این تعداد براى یک میلیون و پانصد هزار نفر جمعیت شهر به هر نانوا پانصد کیلو سهمیه می‌رسد که 310 یا 320 کیلو گندم براى این کار لازم هست به طوری که آقایان استحضار دارند هر کیلو گندم یا آرد که تبدیل بشود به نان اگر آرد خوب و مرغوب باشد یک کیلو و نیم نان می‌دهد اگر خیلى خوب نباشد و عادى باشد صدى چهل ربع دارد و همیشه دکان‌هاى نانوایى با این مقدار آردى که مصرف می‌کنند از این ربع اجرت خودشان را خرج خودشان را در می‌آوردند اگر این دکان‌ها دو خروار و نیم یا سه خروار و در حدود یک تن پخت داشته باشند با خرجى که امروز کارگران دکان نانوایى دارند و خرجى که خود صاحب دکان دارد و کرایه دکان و پول آب و نفت و برق و تمام اینها می‌تواند با آن ربع این پول را در بیاورد و آن صاحب دکان می‌تواند آن را به طرز عادلانه بفروشد (مهندس بهبودى- این مخارج چقدر است؟) این مخارج براى یک دکان نانوایى سنگکى امروز در حدود 132 تومان است و براى یک دکان تافتونى در حدود صد تومان است اگر نباشد یک دکان بین دو خروار و پنجاه من تا سه خروار آرد بپزد آن ربع صدى چهل تا صدى پنجاه می‌تواند خرج دکان و خرج صاحب دکان را در بیاورد ولى اگر تعداد دکان زیاد شد بالنتیجه پخت دکان‌ها کم مى‌شود پخت که کم شد آن‏ ربع هم به تناسب کم می‌شود در نتیجه آن ربع تکافوى خرج دکان را نمی‌کند ناگزیر هستند که نرخ نان را نسبت به نرخ آرد بالا ببرند الان مردم تهران که ما نوکر آنها هستیم و قطعاً نمایندگان محترم نسبت به آنها بیشتر نظر دارند تا نسبت به نانوا هر کس و هر نفرى کیلویى سى شاهى دارد جریمه تعداد هشتصد دکان نانوایى اضافه را مى‌دهد (صحیح است) ولى با تمام این تفاصیل دولت که خودش متوجه آن نظریات خیلى خیلى صحیح جناب آقاى بهبهانى هست هیچ وقت توجه نکرده است و این راه را انتخاب نکرده است که تعداد دکان‌ها را کم بکند حتى یک دکان را هم کم نکرده است و فقط چیزی که بنده رعایت کرده‌ام در مدت این یک سال عمل کرده‌ام متوجه شده‌ام که به این تعداد دیگر نمی‌شود اضافه کرد براى این که هر متنفذ همان متنفذینى که این هشتصد دکان را زیاد کردند و حالا هم هى ملک می‌سازند و یک دکان نانوایى هم در ملک خودشان می‌سازند و توصیه می‌کنند که جمعیت این منطقه نان ندارند آنها براى جمعیت آن منطقه دل‌شان نمى‌سوزد براى این که اگر یک دکان نانوایى توى بیست تا دکان و مستغلات دیگرى که ساخته‌اند باشد سایر دکان‌هایشان هم با نرخ بهتر کرایه مى‌آورد ولى آنها فشار مى‌آورند که مردم این منطقه نان ندارند در صورتی که ما می‌رویم و قدم مى‌کنیم مى‌بینیم دکانی که تازه ساخته شده با این دکان نانوایى که به مردم این منطقه نان می‌دهد بیش از دویست قدم فاصله نیست و براى یک دفعه یا دو دفعه که نان می‌گیرند می‌توانند دویست قدم راه بروند ولى متأسفانه بعضى از آقایان قانع نمی‌شوند و وقتى که ما حرف‌های‌مان را می‌گوییم آن قدر جوانمردى ندارند که بگویند دلیل تقاضای‌شان براى چیست می‌گویند نان بد است و اداره غله نان را خراب کرده است (دکتر بینا- منتفذین را اسم ببرید) جمعیت این مملکت ده درصد مردمش منتفذ هستند و نود درصدى نفوذ هستند (احسنت- خنده نمایندگان) اجازه بفرمایید بنابر آنچه که بنده توضیح دادم یک عده از مردم هستند که این کیلویى سى شاهى را که می‌دهند واقعاً برای‌شان زحمت دارد بنده قطع دارم جناب آقاى بهبهانى بیشتر از زبان آنها صحبت می‌کنند که این کیلویى سى شاهى برای‌شان زحمت دارد و براى این است که بدون این که بخواهیم کارگرى را بیکار کنیم بدون این که بخواهیم دکان زیاد بکنیم بدون این که بخواهیم واقعاً نان سنگک که یکى از افتخارات ما است از بین برود بنده در صورت مجلس خواندم که جناب آقاى رئیس فرموده‌اند که نان سنگک بهترین نان‌ها است‏ (رئیس- من گفتم حالا خوب شده است) ما منتهاى جدیت را می‌کنیم از صبح تا شام نهایت قدرت را به کار مى‌بریم که حتماً بهتر هم بشود و یک موضوعى را که بنده از بین بردم موضوع دو آتشه و خشک بود که ما شبانه‌روز نهایت سعى را می‌کنیم که نان را خوب درست بکنند و کیلویى 5/ 7 ریال بفروشند اما یک عده مردم هستند که آن کیلویى سى شاهى دادنش واقعاً برای‌شان زحمت دارد ما گفتیم یک نان ماشینى درست کنیم یک ماشین هم وارد شده که روزى ده تن نان می‌دهد این ماشین نانش براى اواسط ماه اسفند درمى آید (یک نفر از نمایندگان کى خریده؟) این را پارسال در اداره غله خریدیم (پرفسور اعلم- سیلو هم که قبلاً خریده بود) این نان اسمش نان ماشینى است نان سیلو مثل شرکت واحد لغتش اصلاً بد است هر کس بخورد بدش مى‌آید (خنده نمایندگان) و ما اسم آن را نان سیلو نگذاشتیم اسمش را نان ماشینى گذاشتیم این نان الان نیست انشاءالله 15 اسفند نانش را در مى‌آورند و نمونه‌اش را هم براى آقایان تقدیم مى‌کنیم و کیلویى شش ریال بیشتر قیمتش نخواهد بود اگر مردم استقبال کردند و خوردند ماشین را خود نانواها و خود کارگران نانواخانه‌ها تهیه مى‌کنند و به جریان مى‌اندازند اگر نخوردند که هیچ نوع جلوگیرى از نان سنگکى نخواهد شد دکان‌هاى سنگکى دایر خواهد بود و نان سنکگ و تافتون که بسیار نان مطلوبى است و بنده رسماً اعلام مى‌کنم که بهترین نان است در دنیا اگر هر چیز ما در دنیا ممکن است اختلاف داشته باشد و خداى نکرده ممکن است یک چیز ما هم بدتر باشد ولى نان‌مان به طور قطع از همه دنیا بهتر است این است که این نان را حفظ مى‌کنیم و خاطر آقایان جمع باشد و اگر هم قرار شد نان ماشینى درست بشود یک کارگر و یا چند کارگر هر چه بخواهند آنجا کار بکنند از کارگران فنى نانوایى خواهند بود و یک کارگر دیگر نه خارجى و نه داخلى از هیچ کجا نخواهیم آورد (احسنت)

بهبهانى- بنده عرایضى دارم‏

رئیس- اگر راجع به این موضوع

+++

است چون بعضى آقایان دیگر هم اجازه خواسته‌اند این موضوع مطرح نیست که آقایان بخواهند صحبت بکنند مگر این که مجلس رأى بدهد که بحث بشود.

صدرزاده- آن لایحه در دستور را بفرمایید دنبال بشود.

بهبهانى- استدعا مى‌کنم اجازه بفرمایید در اطراف توضیحاتى که فرمودند بحث بشود.

رئیس- عرض کردم که موضوع نان مطرح نیست مگر این که مجلس رأى بدهد آن روز جوابى که آقاى معاون وزارت گمرکات دادند از عهده برنیامدند وزیر گمرکات خواستند توضیحات بیشترى بدهند بهبهانى یک مصاحبه‌اى بعد از سؤال بنده در روزنامه کیهان شد اینجا نوشته‌اند 4 تا ماشین دولت خریدارى کرده است (وزیر گمرکات- دولت نخریده است و ما هم چنین مصاحبه‌اى نکرده‌ایم)

رئیس- اگر مجلس موافق باشد ممکن است آقایان رأى بدهند این موضوع مورد بحث قرار بگیرد ولى حالا نمی‌تواند مورد بحث واقع شود مگر به رأى مجلس‏

بهبهانى- اگر اجازه بفرمایید بنده بعد از دستور عرض مى‌کنم‏.

رئیس- دنباله لایحه اضافات مطرح است آقاى خلعتبرى بفرمایید.

خلعتبرى- بنده براى این که لایحه زودتر به تصویب برسد فقط دو سه رقم می‌خواستم عرض کنم این لایحه بسیار لایحه مفیدى است مستخدمین دون‌پایه ما وضع زندگی‌شان خیلى خراب است و ما متأسفیم که بیشتر از این نمى‌توانیم کمک کنیم و اگر می‌توانستیم بیشتر از این کمک بکنیم مى‌کردیم ولى بنده متأسفم که در مسائل اساسى ما فکر اساسى نمى‌کنیم یعنى توجه نمى‌کنم که مستخدمین به چه احتیاج دارند و تصور مى‌کنیم با یک مبلغ قلیل پول دادن و اضافه کردن کمک به مستخدمین می‌شود بنده مى‌خواهم توجه دولت را به این مسئله جلب بکنم که این مستخدمین دون‌پایه حقوق اینها فقط براى کرایه خانه و نان آبگوشت شاید کفایت نکند بنابراین فوق‌العاده در مضیقه هستند دولت باید حساب بکند ببیند احتیاجات اساسی‌شان چیست؟ احتیاجات اساسى این مستخدمین دون پایه سه چیز است در درجه اول خانه است به اینها زمین داده‌اند ولى چون نفشه و فکر اساسى در بین نبوده این مستخدمین زمین‌هایى که دولت گرفته‌اند مترى یک تومان و دو تومان فروخته‌اند حالا اشخاصى که زمین‌هاى آنها را خریده‌اند مترى سیصد تومان و چهارصد تومان همین زمین‌ها را دارند معامله می‌کنند این دلیلش این است که دولت‌ها یک نقشه‌اى براى تهیه خانه براى مستخدمین دون‌پایه نداشتند دوم مسئله بهداشت و دارو و دوا است دارو و دوایى که دولت براى آنها تهیه می‌کند جزو هیچ چیز نیست (صحیح است) یعنى دقت در معاینه و معالجه و مداواى اینها نمی‌شود مخارجى می‌شود ولى بدون اخذ نتیجه (حمید بختیار- راجع به مسلولین هم بفرمایید که دوا به آنها نمى‌دهند) مستخدمین دولت بعضى‌های‌شان آن قدر بیچاره می‌شوند که لازم است به اروپا بروند و وزارتخانه‌هایى که چندین میلیون تومان در سال مخارج متفرقه مى‌کنند حاضر نیستند که یک مستخدمى که ستون فقراتش محتاج به عمل است بفرستند به اروپا این یک نقصى است براى تشکیلات دولت مستخدمى که تمام عمر خدمت مى‌کند اگر در هر وزارتخانه‌اى دو نفر سه نفر پیدا شد که محتاج است براى معالجه به اروپا برود باید مخارجش را دولت مجاناً بدهد امروز این مسائل را در تمام دنیا مورد توجه قرار داده‌اند دوم مسئله ارزاق است و ملبوس، اگر ارزاق و ملبوس و لوازم زندگى مردم را از دست اول تهیه بکنید و با قیمت ارزان به مستخدمین بدهید ممکن است مفید به حال آنها باشد و الا به نظر بنده با این حقوق‌ها و با این اضافه حقوق و حقوق کم نمى‌توانند زندگى بکنند این است که من به وسیله جناب آقاى ذوالفقارى توجه دولت را به این نکته جلب مى‌کنم که این ده تومانى که اضافه مى‌کنید ما تصویب مى‌کنیم ولى براى سال آینده که می‌خواهد ده تومان و بیست تومان اضافه کنید که جمعش دوازده الى بیست میلیون تومان می‌شود یک فکر اساسى بکنید که با 12 میلیون تومان وسایل تأسیس یک شرکت‌هایى مؤسساتى را فراهم کنید که لوازم اولیه مستخدمین را بدهد خانه برای‌شان تهیه بکنید و بهداشت‌شان را هم تأمین بکنید من می‌خواستم این تذکر را بدهم که براى سال آینده از این قبیل کمک‌ها در نظر نگیرید و به این ترتیب که عرض کردم کمک کنید.

رئیس- آقاى عمیدى‌نورى مخالف هستید بفرمایید.

عمیدى‌نورى- جناب آقاى دکتر شاهکار با استفاده از طرح یک لایحه‌اى که جنبه بودجه‌اى دارد در کلیات آن نظریاتى که داشتند به عرض نمایندگان محترم مجلس رساندند ولى بنده از نظر خود لایحه با نظر اجمالى که در لایحه کردم خواستم یک قدرى این مطلب را تشریح کرده باشم و تمنا دارم که نمایندگان محترم توجه بفرمایند این لایحه شامل دو قسمت است ولى طورى این دو قسمت درست شده است که اسمش لایحه‌اى است که می‌خواهند تفاوت حقوق خدمتگزاران و کارمندان جزء را بدهند و به همین جهت هم در تابلو این اسم نوشته شده بود بنده هیچ تصور این را نمی‌کردم که کسى ممکن است به عنوان مخالف اسم‌نویسى بکند خود من هم اسم ننوشتم براى این که عنوان این لایحه یک مطلبى است که مورد علاقه تمام نمایندگان محترم است و ما از سال 34 و 35 که این تفاوت حقوق ده تومان و 15 تومان هر کارمند دولت را قبول کرده بودیم یکى از نظرهاى ما این بود که زودتر به این بدبخت‌ها این اضافات‌شان داده بشود و به همین جهت تحت عنوان لایحه مربوط به پرداخت تفاوت حقوق کارمندان دولت تصور نمی‌شد که جاى بحث باشد و خیال مى‌کردم همین طور بدون مباحثه هم تصویب بشود ولى بنده وقتى مطالعه در این لایحه کردم دیدم تحت عنوان یک چنین موضوعى موضوعات دیگرى هم گذاشتند و آن ماده دوم است و بنده نفهمیدم که اساساً این چه طرز لایحه نویسى است که تحت عنوان پرداخت تفاوت حقوق کارمندان بدبختى که ده تومان و 15 تومان به موجب ماده 1 این لایحه از سال 34 و 35 طلب دارند و احکام‌شان صادر شده ولى به عنوان خالى بودن خزانه مملکت نپرداخته‌اند می‌خواهند یک مخارج دیگری را هم از تصویب مجلس بگذرانند چنانکه بعد از اضافات کارمندان دون‌پایه وقتى به ماده دوم رسیدم بک مرتبه 63 میلیون و چهارصد هزار ریال اجازه مى‌دهیم به دستگاه‌هاى دولت پرداخت بشود خوب آقا این عیبى نداشت که این دو قسمت از هم تفکیک مى‌شد لایحه مربوط به خودش را که تفاوت حقوق کارمندان بود علیحده مى‌دادند و فوراً هم تصویب می‌شد جدا هم بود دولت اگر یک خرج‌هاى جدایى دارد و مى‌خواهد این مخارج را اضافه بر بودجه مملکتى که تصویب کردیم خرج کند موضوعش موضوع جداگانه‌اى بود و به عقیده بنده که از ابتدا می‌خواستم به عنوان اخطار قانونى عرض کرده باشم و البته نمی‌خواستم از این اخطار قانونى استفاده بشود و حقوق این بدبخت‌ها که می‌خواهند ده تومان اضافه بگیرند به تعویق بیفتد به عنوان مخالف اجازه خواستم به عرض برسانم.

آقایان نمایندگان محترم خودتان در بودجه سال 1336 یک تبصره‌اى تصویب کردید که بنده آن تبصره را خدمت آقایان می‌خوانم آن تبصره پنج است و عبارت از این است که «پیشنهاد اعتبار اضافى براى حقوق کارمندان و مخارج ادارى کلیه وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها و مؤسسات دولتى علاوه از مبالغ مصرحه در قانون بودجه سال 1336 در تمام سال مذکور به کلى ممنوع است» خوب این یک تبصره‌اى است قانون است که تصویب شد به صحه ملوکانه موشح شده و اجرا شد دولت حاضر هم همیشه گفته است که ما تابع قانون هستیم و مجرى قانون و قانون را رعایت می‌کنیم چطور شد با وجود یک همچو تبصره قانونى یک لایحه این جورى در قسمت ماده 2 آورده چون ماده یکش اضافه نیست و مربوط به پرداخت حقوق کارمندان است که مال سال 34 و 35 است یعنى امری است که دولت تعهد کرده در سال 35 بپردازد و نپرداخته و حالا در آخر سال 36 می‌خواهیم تصویب بکنیم بحث در این موضوع نیست اما در موضوع ماده دوم که 63 میلیون ریال از آقایان اجازه خرج می‌خواهند براى دستگاه‌هاى دولتى این مخالف با تبصره پنج است چون جناب آقاى صدرزاده فرمودند که یک مرتبه دیگر بخوانم باز مى‌خوانم.

پیشنهاد اعتبار اضافى براى حقوق کارمندان و مخارج ادارى کلیه وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها و مؤسسات دولتى علاوه از مبالغ مصرحه در قانون بودجه سال 36 در تمام مدت سال به کلى ممنوع است. این خیلى صریح است و تأکید هم هست که به کلى ممنوع است وقتى که این لایحه بودجه مطرح بود بنده شش هفت ساعت در پشت این تریبون به عنوان موافق بودجه مملکتى بحث کردم بعد که دولت جدید آمد جناب آقاى دکتر اقبال عرایض بنده را تأیید فرمودند و فرمودند که شش میلیارد کسر بودجه داریم و با وجود شش میلیارد کسر بودجه دیگر ما در تمام سال نمى‌آییم از مجلس شوراى ملى پولى بخواهیم در این صورت بنده معتقد هستم که قسمت دوم این ماده برخلاف قانون است و ما هم در آیین‌نامه یک ماده‌اى داریم که اگر مذاکرات و اقدامات برخلاف قانون بود باید طبق نظامنامه احضار کرد و آن مطلب را تذکرداد که عملى نشود به این جهت بود که این مطلب را به این صراحت خواستم عرض کنم اما این که چطور این اضافه اعتبار ماده 2 منطبق به این تبصره است حتى یک قلمش صراحت دارد که بابت کمبود مخارج ادارى است مى‌نویسد:

الف) وزارت کشور بابت کمبود مخارج ادارى صریح ادارى است و استرداد وام‌هاى دریافتى از اداره امور شهردارى‌ها یک میلیون و سیصد هزار تومان 13 میلیون ریال قسمت‌هاى دیگر مال ادارات مختلف اداره هواپیمایى بابت کمک به باشگاه مؤسسه یونسکو بابت ماشین‌هاى ضرابخانه شاهنشاهى براى اعتبار دولت علاوه بر همین تذکر قانونى که به عقیده بنده اشکال دارد طرح ماده 2 این لایحه در مجلس شوراى ملى به صراحت این تبصره قانونى بنده یک قدرى گیجم در کار مالى مملکت به دلیل این که از طرفى ما معتقد هستیم که شش میلیارد کسر بودجه داریم حالا هم بعد از رسیدگى‌هایى که شد سه میلیارد و دو میلیاردش از نظر آقایان محقق است خوب وقتى که ما دو یا سه میلیارد در آخر سال 36 معتقدیم کسر بودجه داریم صرفه‌جویى از کجا پیدا می‌شود کسر بودجه با صرفه‌جویى آقایان متناقض نیست؟ (فضایلى- اصلاً بودجه نداریم) معنى ندارد اگر ما به کسر بودجه معتقدیم دیگر صرفه

+++

جویى نیست اگر صرفه‌جویى هست پس معلوم می‌شود که ما پول داریم و تمام اقلام خرج‌ها را مى‌توانیم بپردازیم یک مقدار هم صرفه‌جویى بکنیم (مهندس هدایت- و بودجه‌مان هم متعادل است) و بودجه‌مان هم متعادل است اگر این بودجه هست و وزارت دارایى مى‌خواهد هم ماده اول و هم ماده دوم را از صرفه‌جویى بدهد بنده نمى‌دانم که چرا شش هفت میلیارد در بودجه کسر تحویل دادند و حالا هم مى‌گویند که سه میلیارد کسر داریم با این که در قانون بودجه یک همچو تبصره‌اى هم گذاشته شد یعنى خود دولت خودش را متعهد کرد که اضافه اعتبار نخواهد پس اگر این حرف‌ها درست است پس صرفه‌جویى نداریم و نمى‌توانیم از آن محل بپردازیم اگر صرفه‌جویى به طور محقق داریم این را به ما صریح بگویید و حقوق یک افرادی که ماهى ده تومان اضافه مى‌دهید دو سال عقب نماند و این مستخدمین و خدمتگزاران جزء در گوشه مملکت براى این مختصر چشم به راه نباشند خدا شاهد است بنده یک نامه داشتم یک طومارى فرستاده بودند یک صورت ریزى با تقسیم خرج زندگى و تطبیق با این حقوق که آدم گریه‌اش می‌گرفت با این حساب آن وقت ما ده تومان که می‌خواهیم به آنها بدهیم از دو سال پیش نمی‌دهیم و می‌گوییم خزانه خالى است از دو سال پیش به مردم بگوییم خزانه خالى است حالا بیاییم از صرفه‌جویى برداریم بدهیم و به اسم تفاوت حقوق کارمندان دولت بیاییم یک همچو ارقامى به مجلس پیشنهاد کنیم که خود این ارقام قابل توجه است ملاحظه می‌فرمایید ما یک پول زیادى، یک اعتبار بزرگى به نام سازمان برنامه برنامه هفت ساله داریم و در کمیسیون برنامه مهترین بحثى که هست و اختلافى که اغلب اتفاق می‌افتد بین بعضى از آقایان اعضاى کمیسیون با مدیرعامل سازمان برنامه راجع به موضوع مطالعه بود که بحث می‌شد مى‌گفتند این همه پول براى مطالعه نمى‌شود داد و باید طرح‌ها برود و به مرحله اجرا برسد اما آنها معتقد بودند که کار غلط و بدون مطالعه نمى‌شود کرد گفتیم بسیار خوب حالا که این است که بنده مى‌گویم ما اگر مطالعه امور عمرانى را متمرکز و متوقف در همان سازمان برنامه کنیم دیگر پول براى مطالعه در قانون بودجه مملکتى و در یک دستگاه دیگر یعنى چه؟ اینجا نوشته‌اند یونسکو، بسیار مؤسسه خوبى است کمال علاقه را هم به آن داریم و کارهاى خوبی هم کرده اما چى از شما می‌خواهد؟ براى مطالعه در مناطق خشک و لم یزرع و تهیه مقدمات اجراى کار در سال جارى پنج میلیون ریال، اگر شما مطالعه براى مناطق خشک می‌خواهید بکنید خوب شما یک رقمى در بودجه سازمان برنامه دارید در یک فصلى که آقایان می‌دانید مربوط به مطالعات امور کشاورزى است از آن فصل بگیرید و بدهید بسیار هم کار خوبى است همکارى هم بکنید باید هم بکنید یک مؤسسه بین‌المللى است اعتباراتى هم دارد از اعتباراتش هم به نفع مملکت استفاده می‌کنیم اما محل اعتبارات ریالیش را قبلاً مجلس طبق قانون معلوم کرده محلش از قانون سازمان برنامه، از اعتبارات مربوط به فصل کشاورزى است براى یک همچو کارى که بنده هم معتقدم لازم و مفید است و براى احتیاجات خودشان اگر رقمى ذکر کنند تصور می‌کنم برخلاف تبصره پنج قانون است و نباید یک چنین چیزى را به این شکل بیاورند اینجا تا آنجا که بنده اطلاع دارم راجع به اعتبار دولت من خوشوقتم جناب آقاى دکتر اقبال در پشت این تریبون راجع به اعتبارات توضیح دادند که این دولت اعتبارات دولتی‌اش را خرج کارهاى دیگرى نمی‌کند و خرج‌هاى مصرحى است در قانون بودجه و این صراحت را دارد که صورت ریزش را می‌دهند به مجلس و این پیداست که یک دولتى که آمده و می‌گوید من صرفه‌جویى در اعتبارات دستگاه‌هاى دولتى و دستگاه خودم می‌کنم و آن خرج‌هایى که می‌کنم به قدرى به آنها معتقدم و مسلم است که صورتش را می‌دهم به مجلس شوراى ملى و تا حالا اعتبارات دولتى یک امر سرى بوده که در اختیار نخست‌وزیر و رئیس دولت قرار داشته و با تصویب هیئت دولت خرج می‌شده البته طبق توافق و نظریات که وزرا داشتند خرج می‌کردند از آن طرف هم بنده اطلاع دارم که خرج دستگاه نخست‌وزیرى در دولت جناب آقاى دکتر اقبال بسیار کم شده بنده اطلاع دارم از یک شخصى که در حسابدارى آنجا است شنیدم حالا نخست‌وزیرى بیش از هزار و دویست، هزار و سیصد تومان در ماه بیشتر خرج ندارد در حالی که در یک دولتى دوازده هزار تومان و در یک دستگاه دولتى سى هزار تومان مخارج نخست‌وزیرى بود پس موقعی که در دولت ما این اندازه دقت شده و صرفه‌جویى شده بسیار خوشوقتیم و با یک چنین وضعى انتظار داریم که از اعتبار دولت صرفه‌جویى پیدا بکنیم به زخم جاهاى دیگر بزنیم اما نباید انتظار داشته باشیم بنده اعتبار دولت براى مخارج احتمالى تا آخر سال سى و شش 36 پانزده میلیون ریال، این تناقض است دولتى که این صرفه‌جویى را دارد بنده هم واقعاً خوشوقت هستم از این جریان و معتقدم که باید از صرفه‌جویى‌هاى خودش و از اعتبارات مربوطه به خودش طورى عمل کند که ما بر بخوریم به یک موانعى که برخلاف تبصره پنج قانون است که در آنجا هم البته خرج احتمالى قید شده است و سال هم آخرش است و بیشتر از دو ماه به آخر سال نداریم به این جهات بود که بنده خواستم در کلیات این نکاتى که به نظر بنده رسیده است چون عضو کمیسیون بودجه و دارایى نبودم و این را در کمیسیون مطالعه نکرده‌ام علل و جهاتى که چنین لایحه‌اى به این کیفیت تنظیم شده نمی‌دانم، البته اگر توضیحات و دلایلى بود در لایحه که قانع‌کننده بود که این مخارج ضرورى است و انحراف از تبصره پنج هم ندارد دست خود مجلس شوراى ملى است که تبصره‌اش را لغو کند در یک مورد استثنایى خاصى روى ضرورت آن هم بسته است به نظر مجلس شوراى ملى و الا در حال حاضر با توجه به قانون بودجه کل مملکت و توجه به این لایحه‌ای که داده شده است به نظر بنده این اشکالات هست.

رئیس- آقاى انوارى بفرمایید.

معاون وزارت دارایى‏ (انوارى)- جناب آقاى عمیدى‌نورى اساساً این اشکالى که فرمودند راجع به لایحه، این اشکال نه برخلاف مقررات است و نه برخلاف قانون یک لایحه‌اى دولت به مجلس تقدیم کرده که مربوط به بودجه است و یک اضافه اعتبارى هم لازم دارد یک قسمت از صرفه‌جویى براى پرداخت حقوق حقه مستخدمین جزء و یک قسمت هم براى مخارج ضرورى که از درآمد کشور پیشنهاد شده است و این هم سابقه داشته است، اشکالى ندارد ولى چیزى که بود لایحه دولت تحت یک ماده بود ولى در کمیسیون بودجه پس از رسیدگى‌ها این طور مقتضى دانستند که این لایحه تحت دو ماده عنوان شود ماده اول براى اضافات مستخدمین و ماده دوم راجع به احتیاجات دولت و اما راجع به تبصره‌اى که فرمودید این تبصره عیناً در بودجه 35 هم بود جناب آقاى عمیدى‌نورى، این روى احتیاجات مملکت است و نمى‌شود با قانون یا آن تبصره اگر احتیاجى بود آن را تقاضا نکرد در حالى که اصل مجوز هم دست مجلس شورای ملى است اگر در آن قانون ملغى هست مجلس شورای ملى که می‌تواند آن منع را بردارد و مجاز کند در سال 35 هم با بودن آن تبصره روى احتیاجات و ضروریات اضافه‌هایى خواسته شد و مورد تصویب هم واقع شد ولى اضافه‌هایى هست دولت چه بکند با این مخارج ضرورى و اضافى الزام دارد که بپردازد باید هم بپردازد و این مخارج را هم اگر توجه بفرمایید اساساً از مخارج ضرورى و لازم است یک قسمت راجع به وزارت کشور است که توضیح خواهند داد طبق قانون بودجه براى پرداخت قیمت اتومبیل‌هایى است که براى فرمانداران و استانداران گرفته‌اند طبق آن مجوز پرداخت شده است تفاوتى پیدا کرده است کم آمده است و براى این کمى خواستیم مجوزى تحصیل کنیم یکى هم براى هزینه سفره فرمانداران است که آقاى معاون وزارت کشور تشریف دارند به عرض آقایان می‌رسانند براى چیست و یکى هم قسمت یونسکو است که او هم با سوابقى که آقایان می‌دانید باز به عرض می‌رسانند براى مطالعه در قسمت‌هایى است که مقدمات کار فراهم شده است یونسکو کمک می‌کند وزارت فرهنگ هم مطابق این اعتبار باید کمک کند هیئتى است که مخارجى دارد از جهت این که وظایفى را انجام می‌دهد قسمت دیگر که لازم و ضرورى است براى خرید 30 طیاره پرواز است براى آموزشگاه و ضرورت هم دارد بایستى که خرید (یک نفر از نمایندگان- فورى است؟) بلى فورى است و خیلى هم اهمیت دارد طیاره وسیله‌اى است براى تربیت آویاتور و حاضر کردن افراد براى اعزام به خارج و اگر اینها این کار را قبلاً در ایران نکنند نمی‌توان آنها را فرستاد به امریکا براى تکمیل تحصیلات مجبور هستند این کارها را بکنند و یک قسمت خرید ماشین است براى ضرابخانه و این خوب مسکوک طلا که ما تا به حال یک ماشین‌هایى براى یک پهلوى نیم پهلوى و ربع پهلوى داشتم حالا می‌خواهیم مسکوکات بالاتر ضرب کنیم یک قسمت از ماشین‌ها هم تعمیر لازم دارد و یدکى می‌خواهد مجبور هستیم ماشین‌هاى ضرابخانه را راه بیندازیم قسمت دیگر مربوط به اعتبار دولت است همان طور که ملاحظه فرموده‌اند اگر در اعتبارات دولت صرفه‌جویى نشده بود که ما یک اعتبار هنگفتى لازم داشتیم امسال براى پذیرایى‌هایى که براى دولت پیش آمده و اشخاص برجسته‌اى که به مملکت ما آمدند اگر صرفه‌جویى که در اعتبار دولت شده است این تفاوت را هم استدعا می‌کنم تصویب بفرمایید تا این مخارجى که شده است و یا کم آمده است بتوانیم جبران کنیم‏.

رئیس- آقاى مهندس هدایت مخالف هستید بفرمایید. تأمل کنید آقاى عمیدى‌نورى مخالف بودند.

مهندس هدایت- بنده در ماده 2 مخالف هستم‏.

رئیس- آقاى فضایلى

فضایلى- بنده در ماده دوم عرض دارم‏.

رئیس- آقاى دکتر مشیر فاطمى موافق هستید یا مخالف؟

دکتر مشیر فاطمى- موافق هستم‏.

رئیس- در کلیات موافق هستید بفرمایید.

دکتر مشیر فاطمى- این لایحه در کمیسیون بودجه دقیقاً مورد رسیدگى واقع شده است بنده با اقلام مختلفى که اینجا دارد کاملاً موافق هستم فعلاً مخارج احتمالى دولت یک چیزى است که اصلاً نمى‌شود با آن مخالفت کرد براى این که اوضاع و احوال را خودمان دیده‌ایم مهمان‌هایى آمده‌اند و یک هزینه‌هایى دولت دارد از قبیل خرید

+++

ماشین‌آلات ضرابخانه که منافعش برمی‌گردد به خود دولت. این هم در حقیقت یک هزینه‌اى است که انتفاعى است بعد خودش ضررش را پر مى‌کند ولى بنده در ضمن موافقتى که داشتم می‌خواستم ببینم که آیا تمام این مبلغ در سال جارى که فقط دو ماه به آخر سال است مورد خرج پیدا مى‌کند یا خیر براى این که مسلم این است الان جناب آقاى انوارى که فرمودند بنده خیال نمی‌کنم اصلاً در سال جارى جز یکى دو مورد پیدا نمى‌کند با شما بیایید مقدماتش را تهیه کنید می‌رود به سال آینده و بنده می‌خواستم این قسمت را هم که جناب آقاى انوارى توضیح بدهند که آیا این قسمت‌ها تمامش را در سال جارى تعهد خواهد شد و مورد خرج پیدا مى‌کند یا خیر؟ اگر پیدا نمى‌کند اینها را بگذارید در بودجه‌هاى سال آتى وقتى بودجه مملکت به تصویب رسید ولى در هر حال آن اقلامى که اینجا مى‌بینیم اقلامى هست ولى فقط امسال مورد خرج پیدا نمى‌کند یک اجازه‌اى است که فعلاً می‌گیرند ولى قطعاً مورد خرج پیدا نمى‌کند.

رئیس- آقاى انوارى بفرمایید.

معاون وزارت دارایى (انوارى)- براى استحضار جناب آقاى دکتر به عرض می‌رسانم که اصلاً مقدمات یک قسمت از اینها فراهم شده است خرید ماشین دستور داده شده است براى این که ضرورت داشته، این کار شده یونسکو همین طور، براى خرید ماشین‌آلات ضرابخانه هم مقدمات فراهم شده دستور خرید داده شده است و مشغول مطالعه هستیم که قبل از اتمام سال بتوانیم وسایل را تهیه بکنیم که بتوانیم خوب مسکوک بکنیم و در دسترس مردم بگذاریم اعتبار دولت هم یک قسمت مهمش روى تعهداتى است که شده چون تعهد شده است ناچار هستیم که آن تعهدات را نپردازیم مطمئن باشید که اگر احتیاج نبود نمى‌خواستیم در این لایحه حداقل اعتبار اضافى را خواسته‌ایم‏.

رئیس- آقاى مهندس هدایت بفرمایید.

مهندس هدایت- بنده خیال مى‌کنم که فعلاً ما با یک لایحه بسیار جالبى روبه‌رو شده‌ایم و خیال می‌کنم از لحاظ پارلمانى موضوع خیلى جالب توجه باشد (صحیح است) در آخر سال که بودجه سال 36 از طرف دولت سابق تقدیم مجلس شد بنده به عنوان موافق بودجه صحبت کردم در آن وقت دولت مدعى بود که ما کسر بودجه داریم و بودجه ما متعادل است ما هم از این نظر دولت دفاع کردیم یعنى بنده امیدوارى حاصل کردم که دولت با وصول اضافه درآمد کسر بودجه خودش را تأمین مى‌کند بعد هم مواجه شدیم با یک مذاکراتى صحبت‌هایی که کسر هنگفت بودجه داریم و بعد هم باز تأیید شد که حداقل دویست میلیون تومان ما در سال 36 کسر بودجه داریم حالا مواجه می‌شویم با یک لایحه‌اى که دولت داده است و در این لایحه می‌گوید که من یک مخارجى دارم که این مخارج حداقل ده میلیون تومان است و این مخارج را از صرفه‌جویى‌هاى سال 36 خود تأمین می‌کنم (صارمى- بسیار اساسى است.) به این معنى که دولت با این لایحه خوشبختانه تأیید می‌کند که بودجه سال 36 متعادل است و کسر ندارد (صحیح است) این باعث نهایت خوشوقتى بنده است و خیال می‌کنم که باعث خوشوقتى پارلمان است براى این که در این مملکت هى می‌گویند کسر بودجه و ما خیلى خوشوقت هستیم که دولت با تسلیم این لایحه و تأیید او از طرف کمیسیون بودجه مجلس که این مطلب را زیرش خط مى‌کشم و دوباره عرض مى‌کنم و تأیید آن از طرف کمیسیون بودجه یک بار دیگر قبول کردند که دولت در سال 36 کسر بودجه ندارد بلکه صرفه‌جویى هم دارد (دکتر مشیر فاطمى- اشتباه می‌فرمایید) یک مطلب اینجا باقى می‌ماند جناب آقاى عمیدى‌نورى و آن این است که ممکن است این طور استدلال بشود که نه آقا کسر داریم ولى خرج نمى‌کنیم یا آن خرج‌هایى که تصویب شده نمی‌کنیم یا به عبارت آخرى آن خرج‌هایى که تصویب شده نمی‌کنیم جایش این ده میلیون تومان را آن لاها خرج می‌کنیم. این مطلب بسیار اساسى یک خرج‌هایی را که کمیسیون بودجه ما براى مملکت تصویب کرده آن خرج‌ها باید بشود، بنده اطلاع دارم نه این که بى‌اطلاع هستم اطلاع دارم که الان روى میز آقاى خزانه‌دار ما درخواست‌ها همین طور مانده حالا چه جور می‌شود خاصه و خرجى می‌شود و در مملکت هر دفعه راجع به بودجه مملکت صحبت کردیم گفتیم آقا لایحه تفریغ بودجه را بیاورید به مجلس این کار از وظایف حتمى دولت‌ها است و یکى از مواردى است که مجلس شورای ملى باید در آن نظر بدهد و دقت کند اما لایحه تقریغ بودجه دولت را که ما نمى‌بینیم و ظواهر امر نشان می‌دهد که دولت کسر بودجه ندارد ولى باطن امر نشان می‌دهد که کسر بودجه دارد پس فردا آن درخواست‌هایى که روى میز آقاى خزانه‌دار مانده آنکه ایشان می‌خواهد خرج می‌کند و آنکه نمی‌خواهد خرج نمی‌کند آن وقت در کار مملکت یک خاصه و خرجى می‌شود (پرفسور اعلم- همیشه این طور بوده است) و این یک وضعى است که به نظر من بسیار نامطلوب است و باید دولت یک فکرى براى این کار بکند چون اساس کار ما بودجه مملکت است اگر بنا شد که ما ندانیم که چه داریم تصویب می‌کنیم و بعد هم بیایند بگویند صرفه‌جویى داریم نداشته باشند بعد هم فرض بفرمایید مؤسسه یونسکو را مقدم بداریم بر یک کارگرى که در راه آمل مانده (یک نفر از نمایندگان- راه‌ها را بفرمایید) و تعهد دولت همین طور مانده نمى‌دانم این چه صورت پیدا می‌کند بنده تقاضا می‌کنم توجهى بفرمایید که این کار بودجه مملکت بعد از این که سازمان ادارى مملکت به تصویب رسید یک وضع شسته و رفته‌اى پیدا بکند و الا این شیفرهایى که به مجلس داده می‌شود و این مذاکراتى که می‌شود کدام یک از این شیفرها با حقیقت تطبیق می‌کند؟ در مجلس شوراى ملى بزرگ‌ترین وظیفه نماینده ملت رسیدگى به دخل و خرج مملکت است با این وضع ما قادر نیستیم و همین طورى یک چیزى را تصویب می‌کنیم و این کار گتره‌اى می‌شود (احسنت) (بیات ماکو- مخبر کمیسیون باید توضیح بدهد)

رئیس- جناب آقاى انوارى بفرمایید.

معاون وزارت دارایى- جناب آقاى مهندس هدایت تصور فرمودند که وقتى که بودجه کشور به تصویب رسید این دلیل این است که حتماً باید بپردازد وظیفه اولى دولت این است که صرفه‌جویى بکند از مخارج غیرضرورى یک مخارجى است که ضرورى است و سه قسمت است حقوق است که پرداخت می‌شود مخارج ادارى است که باید پرداخت شود یک قسمت مخارج غیر مستمرى است اینها پیش‌بینى می‌شود مثلاً ملاحظه بفرمایند وزارت کشور اتومبیل خریدارى کرده (مهندس هدایت- آن حتماً پرداخت می‌شود) الان چندین فقره در کمیسیون بودجه تصویب شده تا موقعى که خرج غیرضرورى است که پرداخت نمی‌شود اجحاف که نمی‌کند این مبلغى که پیشنهاد کردم از براى مملکت است و اگر تقاضا کردم براى یک مخارجى یک اعتبارى به ما بدهید از این جهت است که نمی‌توانیم به اشخاص تعهداتى که داریم بپردازیم ما چى را تقاضا کردیم؟ یک مخارج ضرورى براى آبروى کشور و پذیرایى‌ها بودجه در مهرآباد و چه در داخل شهر (مهندس هدایت- بنده که عرض نکردم این کار را نکنید بنده عرض کردم که بودجه‌تان متعادل است) دولت فرض بفرمایید یک مقدارش از جهت ضرب مسکوک است که لازم دارد ما چه چیز غیر لازم را آوردیم تمام این کارها لازم است.

رئیس- آقاى مهران‏

مهران- بنده مخالف هستم‏.

رئیس- آقاى صدرزاده‏

صدرزاده- بنده در ماده دوم عرض دارم در کلیات صحبتى ندارم‏.

رئیس- آقاى فضایلى بفرمایید وقتى موافق نباشد مخالف مى‌تواند صحبت کند.

عمیدى‌نورى- آقاى مهران مخالف بودند اول نوبت ایشان است‏.

فضایلى- این لایحه دو ماده دارد و بنده تصور می‌کنم با ماده اول همه آقایان موافق هستند و بنده هم بیشتر صحبت در ماده دوم می‌کنم ولى البته ما در کلیات صحبت می‌کنیم مطالبى را که جناب آقاى مهندس هدایت و جناب آقاى تعمیدى‌نورى اینجا بیان فرمودند در واقع توضیح این مطلب بود که این لایحه نمودار یک تناقضى است و این تناقض این است که از یک طرف مدعى می‌شویم که بودجه مملکت متعادل نیست و کسر فاحش دارد و از طرف دیگر ما صرفه‌جویى داریم و حتى مخارج جدیدى را هم پیشنهاد می‌کنیم مخارجى را که در بودجه کل مملکتى تصویب نشده بود و در نظر گرفته نشده بود به این مناسبت مخصوصاً می‌خواستم توجه اعضاى محترم کمیسیون بودجه را نسبت به یک موضوع بسیار اساسى که راجع به بودجه مملکت در کشور ما هست و مربوط به این دولت نیست جلب کنم بنده با کمال صراحت عرض می‌کنم که در مملکت ما بودجه وجود ندارد، بودجه دروغ است و این موضوع را الان برای‌تان عرض می‌کنم و تشریح می‌کنم این موضوع کسر بودجه‌اى که عنوان می‌شود و تقریباً ما هر سال باید خجالت و انفعال داشتن کسر بودجه را داشته باشیم و هر سال این موضوع تذکر داده بشود یک عنوانى است که دولت‌ها آنچه را که مجلس مى‌خواهد و علاقمند است و طرح می‌کند و وضع مى‌کند امر مجلس را اطاعت نمى‌کنند و آنچه را که خودشان مى‌خواهند آن را خرج مى‌کنند به نام کسر بودجه البته ضرورت ایجاب می‌کند که مأمورین خرج مملکت حتى‌الامکان مراقب بعضى از اقلام باشند و صرفه‌جویى کنند اما صرفه‌جویى راجع به چه قلمى می‌شود؟ حقوق را نمى‌شود صرفه‌جویى کرد مزایایى که به کارمندان دولت از لحاظ اتومبیل خرج سفر دادن رفتن به اروپا و برگشتن داده مى‌شود آنها آدم دنبالش است هیچ وقت صرفه‌جویى نمی‌شود، اشخاص خودشان هم تمایلاتى دارند و آنچه که در واقع صرفه‌جویى مى‌شود آن چیزى است که این مخارج براى خاطر همان خرج‌ها می‌شود یعنى این دستگاه دولت را اداره می‌کنیم و خرج آن را می‌دهیم براى چه براى این که راه ساخته بشود کارهاى فرهنگى بشود کارهاى کشاورزى بشود و بالاخره عمران و آبادى و تولید بشود آنچه مربوط به حقوق مستخدمین است مربوط به مزایاى آنها است مربوط به تجملات است اینها درست انجام می‌شود اما شما یک روز بیایید رسیدگى کنید که این صرفه‌جویى‌ها در چه مورد مى‌شود؟ درست در مواردى است که خرج بر مى‌گردد به نفع مملکت این خرج براى خاطر راه براى خاطر کشاورزى براى خاطر فرهنگ براى خاطر

+++

مردم و سایر مطالب عمومى که این دستگاه‌ها براى خاطر آن می‌گردد باید بشود ولى نمی‌شود همان است که صرفه‌جویى می‌شود مجلس مطابق قانون اساسى فرمانده خرج است یعنى می‌گوید این مخارج باید بشود یک مقدار مخارج را مجلس می‌خواهد براى این است که به نفع مملکت است یک مقدار مخارج را هم مجلس قبول می‌کند تا این که در نتیجه آن کارهایى که به نفع مملکت است انجام بشود آنکه منظور اساسى مجلس است انجام نمی‌شود و به اسم صرفه‌جویى عقب افتاده می‌شود و نگه می‌دارند خیلى معذرت می‌خواهم البته نظر خاصى نسبت به کسى ندارم ولى ناظرین خرج این قدر اشکال‌تراشى مى‌کنند تا نزدیک آخر سال بشود آخر سال هم که شد می‌گویید سال مالى منقضى شد و آن کار انجام نگرفت یعنى راه ساخته نشد مدرسه ساخته نشد فلان کارى که اساسى است انجام نگرفت اما آن چیزى که هرگز صرفه‌جویى نمی‌شود همان جریاناتى است که اشخاصى دنبالش هستند و مجلس هم علاقه خاصى به آنها نداشته است بنده در این مورد می‌خواهم نظر کمیسیون محترم بودجه را مخصوصاً متوجه این موضوع بکنم براى این که این مطلب در مملکت تأثیر دارد اگر دولت‌ها ادعا می‌کنند که کسرى دارند از اول این کسرها را بین وزارتخانه‌ها تقسیم کنند از آن دفعه اول آن وزارتخانه‌ها بدانند که چقدر کسر دارند 30 درصد کسر دارند؟ این وزارتخانه کسر خودش را در موقع خود با کم خرج کردن راجع به هزینه‌ها، راجع به اتومبیل، راجع به مسائل تجملى از آنها صرفه‌جویى کنند و یک مقداری را هم معلوم کنند اگر ضرورت ایجاب کند از قسمت‌هاى عمومى صرفه‌جویى بکنند نه این که تمام صرفی‌جویى‌ها از آن قسمت باشد که به نفع مملکت است و در موردى که به ضرر مملکت است کاملاً خرج بکنند (احسنت)

رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات در کلیات رسیده است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى کفایت مذاکرات را پیشنهاد می‌نمایم

اردلان‏

رئیس- آقاى اردلان بفرمایید.

اردلان- آقایانی که ایرادهایى به این لایحه داشتند فرمایشات‌شان را فرمودند و من که پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم بیشتر براى ماده اول است براى این که همه آقایان موافق هستند که حقوق مستخدمین جزء پرداخت بشود (صحیح است) و ما خیلى حرف‌ها داریم که در خود بودجه خواهیم زد همان تبصره هم در حقیقت پیشنهادی است که بنده از ابتدا در بودجه سال 35 کردم که ما دولت را مکلف بکنیم از بودجه تجاوز نکند و این تبصره اثر خودش را کرده و حالا ماه دهم است که این لایحه را مى‌آورند و الا اگر آن تبصره نبود از ماه اول هر وزارتخانه‌اى یک پیشنهاد اضافى براى خودش می‌کرد بنابراین آن تبصره هم خیلى مؤثر است و این که گفته شد بودجه کسر ندارد و البته آقایانى که مطلع هستند در همین بودجه کل گفته‌ایم این مخارج را دولت در حدود درآمد بپردازد و اگر توجه بفرمایید بودجه مصرح است بر این که تا پول نداشته باشند خرج نمی‌کنند دولت وقتى پولى داشت خرج می‌کند حالا هم نسبت به ماده 2 یک توضیحاتى دادند آقایان موافقت بفرمایید که در ماده اول رأى به کفایت مذاکرات بدهیم که قطعاً به اتفاق آرا تصویب مى‌شود و در ماده دوم هم اگر ایرادى باشد بگوییم اگر نبود که نظر اکثریت قاطع است.

رئیس- آقاى دکتر رضایى مخالف هستید با کفایت مذاکرات؟

دکتر رضایى- بلى‏

رئیس- پنج دقیقه می‌توانید صحبت کنید بفرمایید.

دکتر رضایى- عرض کنم در این مطلب دلیل مخالفت بنده با کفایت مذاکرات از نظر کلى روى یک حقیقت کلى است و نظرى است که اصولاً فکر می‌کنم تا آنجایى که مقدور باشد بهتر است که راجع به این مطالب بحث و شور و مداقه شود ولى در ضمن خواستم از مخالفت استفاده کنم چنانکه در اینجا چندین بار صحبت از کمیسیون بودجه شد و متأسفانه مخبر کمیسیون در اینجا تشریف ندارند و لازم بود که یک توضیح مختصرى داده شود از این مخالفت استفاده می‌کنم که یک توضیحى عرض کرده باشم.

رئیس- شما در مخالفت با کفایت مذاکرات اجازه خواستید صحبت کنید 5 دقیقه در اطراف آن موضوع مى‌توانید صحبت کنید.

دکتر رضایى- چشم اطاعت می‌شود دلیل این که بنده با پیشنهاد کفایت مذاکرات مخالفت می‌کنم این است که مطالبى که مربوط به کمیسیون بودجه بود در اینجا توضیح داده نشد و بنده لازم می‌دانم...

رئیس- وقتى که خود ماده اول مطرح شد اجازه بخواهید صحبت بفرمایید.

دکتر رضایى- چشم اطاعت می‌کنم و بنده لذا از آقایان محترم تقاضا می‌کنم فرصتى بفرمایید که مطالبى که راجع به کمیسیون بودجه مطرح شد و گفته شد در اینجا جواب داده شود و ذهن آقایان نمایندگان محترم راجع به آنچه که در کمیسیون بودجه گذشته است روشن بشود چون اعتراضاتى به کمیسیون بودجه در اینجا وارد شد و گرفته شد ولى متأسفانه فرصت جواب به این اعتراضات در اینجا نشد.

رئیس- فرصت خیلى باقى است به شما گفتم این پیشنهاد کفایت مذاکرات در کلیات است مواد که مطرح شد بفرمایید.

دکتر رضایى- بنده در تأیید فرمایشات شما عرض می‌کنم‏.

رئیس- آقا باز دو مرتبه اسم کمیسیون بودجه را نیاورید آقاى صارمى شما مخالف هستید یاموافق؟

صارمى- مخالف هستم‏.

رئیس- آقاى مهران موافق هستید یا مخالف؟

مهران- مخالف‏

رئیس- پس رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافق هستند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد.

10- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه خواهد بود دستور بقیه این لایحه. آقاى بهبهانى آقا می‌توانید اول وقت جلسه آینده اگر توضیحى دارید بفرمایید.

(مجلس 25 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295219!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)