کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره 16
[1396/05/29]

جلسه: 151 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه هفتم خرداد ماه 1330  

فهرست مطالب:

1ـ تصویب صورت مجلس.

2ـ بیانات قبل از دستور ـ آقایان: صدری و ابریشم‌کار و فرامرزی

3ـ بقیه مذاکره در لایحه اجازه تمدید حکومت نظامی در قسمت منطقه خوزستان و تصویب آن

4ـ بیانات آقایان: دکتر بقایی و غلام‌رضا فولادوند طبق ماده 90 آیین‌نامه.

5ـ اخذ رأی و تصویب اجازه استخدام 15 نفر اتباع خارجی جهت دانشکده‌های پزشکی شهرستان‌ها

6ـ بقیه مذاکره در گزارش راجع به لوله‌کشی شهر تهران

7ـ معرفی آقای دکتر کیا به معاونت وزارت بهداری به وسیله آقای وزیر بهداری

8ـ بقیه مذاکره در گزارش راجع به لوله‌کشی شهر تهران و تصویب آن

9ـ تعیین موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره 16

 

 

جلسه: 151

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه هفتم خرداد ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1ـ تصویب صورت مجلس.

2ـ بیانات قبل از دستور ـ آقایان: صدری و ابریشم‌کار و فرامرزی

3ـ بقیه مذاکره در لایحه اجازه تمدید حکومت نظامی در قسمت منطقه خوزستان و تصویب آن

4ـ بیانات آقایان: دکتر بقایی و غلام‌رضا فولادوند طبق ماده 90 آیین‌نامه.

5ـ اخذ رأی و تصویب اجازه استخدام 15 نفر اتباع خارجی جهت دانشکده‌های پزشکی شهرستان‌ها

6ـ بقیه مذاکره در گزارش راجع به لوله‌کشی شهر تهران

7ـ معرفی آقای دکتر کیا به معاونت وزارت بهداری به وسیله آقای وزیر بهداری

8ـ بقیه مذاکره در گزارش راجع به لوله‌کشی شهر تهران و تصویب آن

9ـ تعیین موقع و دستور جلسه بعد ـ ختم جلسه

 

مجلس 2 ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقای رضا حکمت تشکیل گردید.

1ـ تصویب صورت جلسه

رئیس ـ صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه ـ آقایان: یوسف شکرایی ـ شکرالله صفوی ـ هدایت‌الله پالیزی ـ احمد بهادری ـ دکتر عبدالله معظمی ـ ناصرقلی اردلان ـ دکتر عبدالحسین طبا ـ شهاب خسروانی ـ عباس اسلامی ـ عماد تربتی ـ ابوالفضل حاذقی ـ ناصر صدری- اللهیار صالح ـ حسین مکی ـ دکتر شایگان ـ خزیمه علم

غائبین بی‌اجازه ـ آقایان: حسین خاکباز ـ محمود محمودی ـ دکتر مصباح‌زاده ـ عباس قبادیان ـ مرتضی حکمت ـ محمدعلی منصف ـ محمدعلی نصرتیان ـ ابوالفتح قهرمان ـ سید محمدعلی شوشتری ـ ابوالفضل تولیت ـ غلام‌حسین ابتهاج ـ عبدالوهاب اقبال ـ ابوالحسن رضوی ـ سیدمهدی پیراسته ـ طباطبایی ـ جواد مسعودی

دیرآمدگان با اجازه ـ آقایان: عبدالقدیر آزاد یک ساعت ـ دکتر بقایی 30 دقیقه ـ عرب‌شیبانی یک ساعت ـ علی بزرگ‌نیا یک ساعت

دیرآمدگان بی‌اجازه ـ آقایان: محمد هراتی ـ حسین اکبر ـ محمدعلی مسعودی هر یک یک ساعت

رئیس ـ نسبت به صورت مجلس جلسه قبل نظری هست؟ آقای جمال امامی

جمال امامی ـ جناب رئیس اولاً در این صورت جلسات حسب‌المعمول اغلاط زیادی هست اجازه بفرمایید آن قدری که یادم بوده تصحیح کنم بدهم به تندنویسی چون مفهوم را عوض می‌کند هست را نیست می‌کند (فرامرزی ـ آنچه در جامعه منتشر می‌شود روزنامه است) آن که پرغلط است چه بکنیم آنجا به میل خود اشخاص تحریف می‌شود جناب آقای رئیس جنابعالی در جلسه گذشته تشریف نداشتید یک پیش‌آمدی شد که لازم بوده توجه داشته باشید چون خیلی برای مجلس مهم است در موقعی که آقای غلام‌رضا فولادوند صحبت می‌فرمودند یکی از تماشاچی‌ها گمان می‌کنم در لژ مطبوعات بوده به آواز بلند هتاکی کرد (صحیح است) بعد هم در موقعی که پیشنهاد ایشان رد شد برای تصویب اعلام حکومت نظامی چند نفر از تماشاچی‌ها دست زدند حالا چرا دست زدند نمی‌دانم (دکتر راجی ـ حکومت نظامی می‌خواهند) نمی‌دانم، دیروز نمی‌خواستند امروز می‌خواهند فردا نمی‌خواهند (فرامرزی ـ روزش فرق می‌کند) به نظر ما فرق می‌کند عرض کنم اگر بنا بشود در مجلس شورای ملی به نماینده‌ای علناً هتاکی شود بهتر است ما اینجا نباشیم (صحیح است) این عملیات آزادی قانون‌گذاری را از دست شما می‌گیرد (صحیح است) پس از دو کار یک کار باید کرد یا باید از فردا ما با عده‌ای بیاییم اینجا و اینجا را گود زورخانه بکنیم و یا این که اصلاً نیاییم شق سوم ندارد باید یکی از این دو تصمیم را بگیرید و عملی بکنید (صحیح است)

رئیس ـ آیین‌نامه در این خصوص و این مورد مخصوصاً دو ماده دارد می‌بایستی از آیین‌نامه استفاده می‌شد و به وظایفی که داشتند عمل می‌کردند و حالا هم اگر نظایری پیدا کند عمل خواهد شد هر وقت من بودم این کار را کرده‌ام و خواهم کرد (صحیح است) آقای فرهودی

فرهودی ـ چون در عرایض بنده مختصر اشتباهی شده است تصحیح می‌کنم و می‌دهم به اداره تندنویسی

رئیس ـ بسیار خوب آقای فقیه‌زاده

فقیه‌زاده ـ پریروز بنده عرایضی کردم در یکی دو جمله اشتباهی شده مثلاً می‌گویند، بگویند نوشته شده اصلاح می‌کنم و می‌دهم به اداره تندنویسی

رئیس ـ بدهید اصلاح می‌شود آقای مهدوی

مهدوی ـ اشتباه مختصری هست تصحیح می‌کنیم و می‌دهیم به تندنویسی

رئیس ـ بسیار خوب آقای غلام‌رضا فولادوند

غلام‌رضا فولادوند ـ در عرایض جلسه قبل بنده مختصر اشتباهی شده که عرض می‌کنم و از اداره تندنویسی خواهش می‌کنم که تصحیح بفرمایند در صفحه 9 سطر آخر بعد از جمله در خوزستان عرض کردم که بنده در کابینه آقای علاء نیز با تشکیل حکومت نظامی در خوزستان مخالفت کردم این را تصحیح بفرمایند در صفحه دهم سطر 32 بنده عرض کردم (از هیچ گونه توهینی) نوشته شده (از هیچ گونه توهمی) این را اصلاح بفرمایند و دو سطر در زیر آن بنده عرض کردم (این اقدام) نوشته شده است که (این قوانین) و چندتا (واو) و (از) اضافه و کم هست که اینها از سیاق عبارت معلوم است که اشتباه شده در همین صفحه دهم 5 سطر به آخر مانده بنده بعد از جمله (و مجلس از چند ماه قبل از هیچ گونه کمکی در این راه

+++

دریغ نداشته است و پیش‌قدم دولت‌ها بوده است) بنده این طور گفتم ولی باز می‌بینم دولت برای استیفای حقوق حقه ایران این میتینگ‌ها و اعتصاب‌هایی که مردم می‌دهند و می‌کنند به نفع مملکت عملاً استفاده می‌کنند اینجا هم اشتباه نوشته شده (دکتر بقایی ـ تصحیح می‌کنند) منظور بنده هم این بود از این جمله و این نتیجه را می‌خواستم بگیرم که با آن که دولت و مجلس به اتفاق آرا به نفع این ملت بی‌چیز قانون ملی شدن صنعت نفت را گذرانده باز ما برای ایستادن در جلوی ممالک قوی از قدرت ملی خودمان که مردم تهران و خوزستان و سایر استان‌ها است استفاده می‌نماییم به این جهت نباید برای خوزستان حکومت نظامی تعیین کرد منظورم هم این است و نکته دیگری هم که در خاتمه عرایضم می‌خواستم عرض کنم این بود که من هیچ گاه به آقای دکتر بقایی تا ایشان به من حمله نکرده‌اند جسارتی ننموده‌ام در این دو دوره که با ایشان بودم همیشه متأسفانه ایشان در توهین به بنده مقدم شده‌اند با این که بنده و فامیل ما با ایشان سوابق خوب و حسن‌نیت هم داشتیم ولی این عمل را ایشان انجام می‌دهند و دیروز هم آقایان شهادت می‌دهند که ایشان به من اهانت کردند حالا عرض می‌کنم اگر ایشان بخواهند بعد از این بین من و ایشان حرفی نشود و مردم مغرض سوءاستفاده نکنند به ضرر این مملکت من حرفی دیگر نخواهم زد ولی اگر خدای‌نخواسته مثل سابق اگر بخواهند به بنده اهانت کنند من جواب خواهم داد و ناچارم دفاع کنم (دکتر بقایی ـ اهانت را هم تعریف بفرمایید) دیگر عرضی نمی‌کنم.

رئیس ـ دیگر نظری به صورت مجلس نیست؟ (گفته شد ـ خیر) صورت مجلس قبل تصویب شد.

2ـ بیانات قبل از دستور آقایان صدری و ابریشم‌کار و فرامرزی

رئیس ـ چند نفر از آقایان تقاضای نطق قبل از دستور کرده‌اند. آقای صدری.

صدری ـ به طوری که آقایان نمایندگان محترم استحضار دارند در اوایل هفته گذشته درست در همان موقعی که تذکاریه دولت پادشاهی انگلستان در جراید منتشر شد اعلامیه دولت آمریکا هم انتشار پیدا کرد که مورد تفسیرات گوناگونی قرار گرفته و هر دسته و جمعیتی روی آن اظهارنظرهای مختلفی کرده‌اند آنچه بنده را واداشته امروز به عنوان قبل از دستور عرایضی عرض نمایم مصاحبه مطبوعاتی مستر آچسن وزیر امور خارجه آمریکا است که در اواخر هفته پس از این که آمریکایی‌ها از تأثیر نامطلوب اعلامیه خود در ایران آگاه شدند به عمل آمده و تذکاریه دوم دولت آمریکا که مؤید مصاحبه است می‌باشد ـ وزیر امور خارجه آمریکا در مصاحبه مطبوعاتی خود گفته است (امیدوارم که دولت ایران درک کند که آمریکا یکی از دوستان صمیمی آن کشور بوده که تاکنون به آن کمک کرده و در آینده نیز کمک خواهد کرد استقلال و خودمختاری ایران و رفاه و سعادت مردم آن کشور یکی از اصول مهم سیاست خارجی آمریکا می‌باشد) و در جای دیگر گفته‌اند که (آمریکا هیچ گونه قصد و منظوری علیه حاکمیت ایران و حق آن دولت برای کنترل منابع نفت‌خیز خویش ندارد منتهی در پایان مصاحبه و همچنین در آخر تذکاریه دوم اشاره شده دولت آمریکا امیدوار است که دولت ایران مبادرت به اقدام یکجانبه به منظور مصادره اموال شرکت نفت انگلیس در آن کشور نخواهد کرد.

بنده لازم است بدواً در تأیید بیانات آقای وزیر امور خارجه امریکا عرض نمایم که دولت و ملت ایران همواره خواهان دوستی و برقراری روابط حسنه با دولت‌های متحده آمریکا بوده و هستند و پیوسته به طوری که تاریخ روابط سیاسی دو کشور نشان می‌دهد در پیشرفت و توسعه این امر از طرف دولت و ملت ایران این اقدامات لازم به عمل آمده و خواهد آمد ـ ملت ایران علاقه‌مند است که با دولت دموکرات آمریکا پیوسته روابط حسنه سیاسی و اقتصادی داشته باشد و انتظار دارد در مواردی هم که از طرف دولت قوی و نیرومندی مورد تهدید و خشونت قرار می‌گیرد طرف حمایت و پشتیبانی دوستان خود واقع شود.

بنده خیلی خوش‌وقتم که ریاست محترم هیئت مختلط در اجرای ملی شدن صنعت نفت در مصاحبه مطبوعاتی خود قویاً نسبت‌هایی که دستگاه‌های تبلیغات خارجی برای به وجود آوردن افکار مخالف جهانی به ملت و دولت ایران داده و می‌دهند رد کرده‌اند بیانات ایشان بهترین پاسخ برای وزیر امور خارجه امریکا است که از عمل مصادره اموال شرکت نگران می‌باشد. رئیس هیئت مختلط در پاسخ سؤال یکی از خبرنگاران صریحاً اظهار داشته‌اند که مقصود از خلع ید ابداً مصادره با تصرف غیرقانونی اموال دیگران نیست. حقوق خصوصی و عمومی کلیه افراد و شرکت‌های داخلی و خارجی در کشور ما از هر گونه تعرض مصون خواهد بود. در اینجا لازم است صراحتاً گفته شود که آنچه راجع به دولت و ملت ایران از طرف دیگران انتشار و نسبت داده می‌شود همه برای گمراه کردن اذهان مردم جهان می‌باشد چه دولت و ملت ایران به جز حق مشروع خود که وزیر امور خارجه امریکا هم صراحتاً آن را متذکر شده‌اند تقاضا و درخواستی ندارد و انتظار دارد که دولت امریکا به پیروی از افکار آزادیخواهانه ملت آمریکا دولت ایران را کاملاً پشتیبانی نموده و راه را برای موفقیت آن هموار سازد ضمناً دولت کارگری انگلستان هم بایستی موازین عدالت بین‌المللی را رعایت نموده و متوجه باشد مشکل است با تبلیغات غلط بتوان افکار جهانی را بر علیه ملتی که برای حیات خود مبارزه می‌نماید برانگیخت.

کلیه ملل آزادی‌خواه جهان بایستی بدانند که ملت و دولت ایران به جز اعمال حق حاکمیت ملی و استفاده کامل از آنچه خداوند برای استفاده و رفاه مردم ستمدیده این کشور به ودیعه گذارده خواهان چیز دیگری نبوده و نیستند و برای به دست آوردن این حق که حیات ملت ایران بدان بستگی دارد از هیچ نوع فداکاری هم دریغ نخواهد کرد. ضمناً ملت ایران انتظار دارد همان طوری که قانون معین کرده دولت تحت نظر کمیسیون مختلط وظیفه خودش را هر چه زودتر انجام و نتیجه آن را هر چه زودتر به مجلس گزارش نماید و اما درخصوص ارجاع موضوع از طرف دولت انگلستان به دیوان بین‌المللی دادگستری فعلی لاهه که خبرگزاری‌های خارجی با آب و تاب مخصوصی آن را پخش کرده‌اند برای اطلاع عموم نکاتی را متذکر می‌گردد دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه به موجب تصویب‌نامه آخرین اجلاسیه مجمع عمومی جامعه ملل سابق در سال 1946 منحل شده و دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه دیوان جدیدی است که طبق ماده 92 منشور ملل متحد تشکیل شده و جزو ارکان اصلی شش‌گانه سازمان ملل متحد بوده و اساسنامه آن نیز جزو لاینفک منشور می‌باشد دیوان جدید ارتباطی با دیوان سابق ندارد و به این جهت آن مواد از قراردادهایی که صلاحیت مخصوصی برای دیوان سابق شناخته بودند (من‌جمله ماده 22 قرارداد تحمیلی 1933) دیگر درباره دیوان جدید معتبر نیستند مگر این که بین طرفین امضاکننده قرارداد قبلاً توافقی شده باشد و تا آنجا که بنده اطلاع دارم چنین توافقی بین شرکت سابق نفت و دولت ایران قبلاً حاصل نشده است صحیح است که ماده 137 اساسنامه دیوان جدید می‌گوید (هرگاه به موجب یک عهدنامه یا قراردادی که هنوز معتبر است ارجاع اختلاف به هیئت قضاتی پیش‌بینی شده باشد که بایستی از طرف جامعه ملل یا دیوان دائمی بین‌المللی دادگستری (که منظورشان همان دیوان سابق است) تشکیل گردد نسبت به امضاکننده این اساسنامه آن هیئت قضات عبارت خواهند بود از دیوان بین‌المللی دادگستری (که منظورش دیوان جدید می‌باشد) ولی بایستی متوجه بود که پیش‌بینی ماده 37 درباره عهودی معتبر است که بین اعضای ملل متحد فعلی که امضاکننده منشور (و اساسنامه دیوان) نیز می‌باشند تنظیم شده باشد نه بین یک دولت امضاکننده منشور که دولت ایران است و یک شرکت خصوصی که حق امضا کردن منشور را ندارد پس با این وصف بایستی متوجه بود که شاید طرف از یک چنین اقداماتی فقط می‌خواهد استفاده تبلیغاتی نماید که در این صورت لازم است دولت مراقبت کامل نماید تا افکار عمومی جهان نسبت به موضوع کاملاً روشن باشد تا ملت ایران این باره بتواند در راه به دست آوردن حق خود توفیق کامل حاصل نماید موضوع دیگری که لازم بود به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم موضوع لوله‌کشی شهر تهران است همه آقایان مسبوق می‌باشند که قریب چند ماه است لایحه لوله‌کشی در دستور مجلس قرار گرفته ولی تاکنون اظهارنظر مستقیمی روی آن نشده است در خارج این طور انتشار داده‌اند که چون عده‌ای از متنفذین اراضی شمال شهر تهران را خریده‌اند که به قیمت گزاف برای این منظور به فروش برسانند و در قانون لوله‌کشی ذکر شده که خرید اراضی زیر نظر کمیسیونی مرکب از وزیر کشور و رئیس بانک و شهردار تهران طبق قانون توسعه معابر انجام خواهد گرفت برای لغو این ماده آقایان نمایندگان محترم می‌باشد تکلیف این قانون را معین کنند تا وسیله برای این انتشار اکاذیب در اختیار کسی نباشد آنچه محقق است یا بایستی یا همین شرکت این کار انجام شود یا عده مهندس از خارج استخدام شده به طور امانی این کار را انجام دهند یا یک سال صبر کرد و باز مناقصه را تجدید کرد در هر صورت هر طور مجلس شورای ملی نظر دارد به عقیده بنده بایستی تکلیف این لایحه را زودتر معین نمایند.

مطلب دیگر در اطراف شکایات آقایان ـ آذربایجانی‌ها می‌باشد که از ترتیب حرکت قطار راه‌آهن شکایت دارند آقایان می‌گویند قطار مسافربری تهران ـ میانه اواخر شب به میانه می‌رسد و چون در آنجا وسایل استراحت نیست و ایستگاه هم تا شهر خیلی فاصله دارد و شب بلاتکلیف می‌مانیم نمی‌توانیم از این وسیله استفاده کرده و مجبوریم با اتوبوس مسافرت نماییم در صورتی که اگر برنامه حرکت قطار طوری تنظیم شود که قبل از ظهر به میانه برسد علاوه بر این که مردم می‌توانند از وسیله‌ای برای رفاه آنها به وجود آمده

+++

است استفاده برند دولت هم عواید بیشتری خواهد برد به این جهت از وزیر محترم راه استدعا دارم نسبت به مستدعیات مردم آذربایجان در این باره توجه مخصوص مبذول و برای تغییر ساعت حرکت قطار تهران میانه اقدام لازم بنمایند.

در خاتمه رونوشت یک تلگراف و نامه‌ای هم که به امضای قریب چند صد نفر از تولید کنندگان و بافندگان و صنعت گران فرش اراک رسیده که تقاضا نموده‌اند وزارت اقتصاد ملی برای بر پا نگاهداشتن دستگاه‌های بافندگی آنان که تنها راه ممر معاش قریب دو هزار خانواده در شهرستان مزبور می‌باشد ترتیبی اتخاذ نمایند که بنده عیناً تقدیم مقام ریاست می‌نمایم که به وزارت مربوطه برای اتخاذ تصمیم ارسال گردد.

رئیس - آقای ابریشم‌کار

ابریشم‌کار - در جلسه روز یکشنبه راجع به لایحه دولت مربوط به حکومت نظامی‌در خوزستان مذاکراتی شد و البته موافقت و مخالفت‌هایی هم شد بنده در این جا لازم دانستم که قبل از دستور توضیحی بدهم که شاید احتیاجی به این مخالفت و موافقت دیگر نداشته باشد البته مورد تصدیق است که بنده خودم اهل خوزستان هستم و اخیراً هم آمده‌ام و در این وقایع اخیر اعتصاب آن‌ها ناظر تمام این پیش آمدها در این دو سه شهرستان بوده‌ام البته به طور این که باسران کارگران و اغلب کارگران ملاقات شد و هم نوشته‌اند و به بنده پیغام داده‌اند متاسفانه در ظرف این چند روز نوبه نطق قبل از دستور بنده نرسیده است که آن مطالب را عرض کنم کارگران خوزستانی مخصوصاً کارگران اهواز و مسجد سلیمان به وسیله بنده عرض سلام تهنیت به همه آقایان نمایندگان مجلس دولت رسانیده‌اند و می‌گویند ما حاضریم با نان خالی زندگی بکنیم و بدانیم برای خودمان کار می‌کنیم و به هیچ وجه من الوجوه از طرف آن‌ها کوچک‌ترین نظر سویی نیست و اما البته نباید از نظر دورداشت در دو سه تا شهرستان خوزستان که حکومت نظامی هست در آبادان و مسجد سلیمان و بندر معشور این‌ها شهرهای صنعتی و کارگری است موافقت بنده با حکومت نظامی از این نظر است که آن  جا به رأی‌العین می‌دیدم که افراد نظامی و افراد پاسبان بیشتر کمک می‌کنم برای امنیت شهر و مسلماً می‌دانم مردمان خائن و مردمان وطن‌فروش در آن جاها هستند که دائماً مراقب هستند که از موقعیت استفاده کنند و بنده قسم می‌خورم که هیچ کارگری نیست که در پیرامون عمل نامشروعی بگردد مگر این که آنها را وادار کنند حکومت نظامی تا مادامی که این قضیه نفت تمام نشده بنده صراحتاً عرض می‌کنم برای مردمان خوزستان مزاحمتی ندارد که شهرهای بازرگانی و مسافری اهواز و خرمشهر و دزفول است و به آقایان اطمینان می‌دهم که وجود حکومت نظامی در شهرهایی که موضوع نفت و کارگر است ضرری ندارد (صحیح است) در این خصوص جناب آقای فرهودی هم اگر مخالفتی فرمودند تقریباً مخالفتشان در لفافه موافقت بود این است که بنده با علم و اطلاع عرض می‌کنم که با لایحه دولت لازم است موافقت بکنیم و وجود حکومت نظامی در این مناطق نفت خیز لازم است (صحیح است) ما فعلاً اختلافی داریم مثل اختلاف باقی بین مالک و باغبانان صاحب ملک باید پای هر درختی یک پاسبان داشته باشد تا این اختلاف تمام بشود در این قسمت بنده خیال می‌کنم که حکومت نظامی کافی باشد اما در مورد تغییر مأمورین که از طرف دولت دستور داده شده است مأمورین خوزستان تغییر پیدا کنند مأمورینی که اهل تهران هستند یا اهل جایی دیگر هستند از هوای گرم می‌آیند به محل خودشان البته اعتراضی نیست ولی مأمورینی که اهل محل می‌باشند و دارای خانه و زندگی در آن جا هستند بنده اطمینان دارم که این‌ها مردمان درستی هستند بنده که وکیل مرکز استان خوزستان هستم فریاد می‌زنم و داد می‌زنم که این توهین است به آن مأمورین به طوری که آقای فرهودی فرمودند یک بدبختی‌ها و محرومیت‌هایی مردم خوزستان دارند انتظار داشتند که در این موقع نسبت به آن‌ها اظهار لطف و مرحمتی بشود اولین لطف مرحمت این بود که خلع ید از کار و زندگی این‌ها می‌شود و بنده با این مخالفم و استدعا می‌کنم از دولت که نسبت به مأمورین محلی تجدید نظر بفرماند که داد و فریاد و شکایت مردم بلند نشود و ما در مقابل موکلینمان اسباب دردسر و خجالت و شرمساری نداشته باشیم بنده در یکی دو روزنامه دیدم که نوشته بودند اهالی آبادان یا خوزستان خانواده‌های خودشان را زن و بچه خودشان را آن جا نقل و انقتال داده‌اند من تعجب می‌کنم که جراید چرا این جور چیزها را می‌نویسند بنده از خوزستان اطلاع دارم اهل خوزستان هستم خانه و زندگیم در اهواز است من نشنیدم و ندیدم یک نفر خوزستانی از ترس این که گفته شده چترباز از کره مریخ به کره عطارد می‌خواهد به رودخانه و زندگی خودش را تغییر بدهد.

بنده عرض می‌کنم و قول می‌دهم که اهالی خوزستان گوششان از این چیزها پر است و به هیچ وجه من الوجوه ترس و بیمی هم ندادند و به کار خودشان هم مشغولند عرض دیگر بنده راجع به دو سه قسمت از راه‌های خوزستان است بنده متاسفم که وزیر راه یا از کابینه کسی این جا تشریف ندارند این جانب یک سال تمام است نسبت به راه خرمشهر و اهواز صحبت می‌کنم این راه متعلق به تمام ایران است و همه آقایان هم می‌دانند و مسافرت هم به خوزستان فرموده‌اند و دیده‌اند بنده التماس می‌کنم استدعا می‌کنم از دولت سوال کنید آخر سبب این که این راه مانده در صورتی که پیمان هم بسته شده چیست (موقر- حاجی آقا پول گرفته‌اند) من نمی‌دانم پول گرفته‌اند یا نگرفته‌اند راهی است مانده راه اهواز به خرمشهر خراب، راه دشت میشان به اهواز خراب راه شوشتر خراب ما نمی‌دانیم وقتی که اهالی از ما سوال می‌کنند چه جواب بدهیم و کوچک‌ترین اعتراض را هم امروز ما برای دولت روا نمی‌دانیم ولی از دولت هم استدعا می‌کنم توجه بفرمایند آن دولت‌های گذشته را می‌گفتند بد بودند کاری نمی‌کردند بسیار خوب ولی از این دولت ما انتظار داریم و مردم وقتی خوشحال می‌شوند که اقلاً عکس العمل از دولت به بینند بنده مطلب دیگری ندارم آقای فرامرزی از باقی وقت بنده می‌توانند استفاده کنند

رئیس - آقای ناظرزاده

ناظرزاده - وقتم را بنده تقدیم آقای فرامرزی می‌کنم چون آقای فرامرزی صحبت لازمتری دارند.

رئیس - آقای فرامرزی

فرامرزی - بنده از آقای ناظرزاده تشکر می‌کنم با این که احتیاج داشتند خودشان حرف بزنند وقتشان را به بنده دادند.

عرض کنم آنچه که باعث شد بنده بیایم این جا و از آقای ناظرزاده خواهش کنم وقتشان را به من بدهند این است به طوری که آقایان  می‌دانند بنده کمتر می‌آیم و نطق قبل از دستور می‌کنم یک قضیه‌ای بود که لازم دیدم تذکر بدهم و آن این است که آقایان می‌دانند امروز تمام دنیا متوجه ما است و این قضیه نفت ما به طوری که آدم هر روزنامه خارجی می‌خواند و به هر رادیوی خارجی گوش می‌دهد می‌بیند که راجه به این موضوع ددارد صحبت می‌کند و این فقط برای اهمیت موضوع است که این قضیه در حیات تمام دنیا اثر دارد ما هم یک رویه‌ای پیش گرفتیم رسیدیم به یک جایی که دیگر برگشتن برای ما ممکن نیست اگر ما این وحدتی که الان بین دو مجلس و بین دولت و بین مردم هست ما این وحدت را حفظ بکنیم محققاً به مقصد می‌رسیم (صحیح است) و اگر نکنیم معلوم نیست چی از آب در می‌آید.

فعلاً وطن پرستی حکم می‌کند که ما هر فرضی نسبت به یکدیگر داشته باشیم یا هر نظری نسبت به دولت داشته باشیم فعلاً صرف نظر نسبت به دولت داشته باشیم فعلاً صرف نظر بکنیم (صحیح است) برای این که اگر این دولت موفق نشد و مجبور شد کار را به آخر نرسانده از میدان در برود من عاقبت خوبی در این کار نمی‌بینم (صحیح است) یا شکست است و عقب نشستن با تلاشی است و از هم پاشیدن (صحیح است).

چون من حس می‌کنم در خارج مجلس یک تحریکاتی هست که این تحریکات متأسفانه گاهی هم به مجلس می‌کشد لازم دانستم این تذکر را بدهم این خوشبختی است برای ما خوشوقتی برای ما باید باشد که آن کسی که موجب این قضیه شده و تا این جا رسانیده خودش مسئولیت را قبول کرده است (صحیح است) که مجلس هم به اتفاق آراء یا به اکثریت آراء به او رای داده و از هر دوی اینها مهمتر این است که احساسات ملت پشت سرش هست آن سوء‌ظنی که ممکن است و شاید نسبت به یک دولت دیگری باشد دو توده ملت نسبت به این دولت نسبت این خودش نسبت به حل قضیه خیلی کمک می‌کند (صحیح است) از احساسات مردم می‌خواهم یک نمونه بگویم یک کسی می‌گفت من رفته بودم خراسان برای زیارت دیدم دو نفر پیرمرد آن جا هستند زیارت می‌کنند یکی ضریح را گرفته نشسته و گریه می‌کند و می‌گوید که خدایا به حق صاحب این قبر دکتر مصدق را توفیق بدهد و کمک بکند که ما را از ذلت و اسارت تجارت بدهد این احساسات که در قلب مردم بیغرض هست نسبت به ایین دولت نسبت به دولت دیگری مشکل موجود بشود از این ما باید استفاده بکنیم تا این مبارزه‌ای که پیش گرفته‌ایم به پایان برسانیم مطلب دیگر در یادداشتی که در روزنامه خود ما هم منتشر شده بود یادداشت سفارت انگلیس یک قضیه را تکرار کرده بود که من تعجب کردم چطور دولت‌های ما قبلاً متوجه این نکته نشده‌اند و آن این است که می‌گوید چون صاحب اکثریت سهام شرکت نفت دولت انگلیس پس دولت انگلیس می‌تواند در قضیه وارد بشود و به داوری لاهه برود و در قضیه دخالت بکند به نظر من و به نظر هر قاضی دیگری خود این که دولت انگلیس صاحب این سهام است مبطل امتیاز است دولت ایران آن روزی که به دادرسی امتیاز داد امتیاز به یک آدم جلمبری داد که هر وقت خواست بازی در بیاورد بتواند از مملکت بیرونش بکند اگر می‌دانست که یک دولت مقتدری این سهام در امور داخلی مملکت ما دخالت می‌کند هیچ پادشاه جاهلی و هیچ وزیر خائنی این امتیاز را نمی‌داد (صحیح است) همین قدر که

+++

(+)در اینجا صفحه 4 به شماره اسکن 003 – 151 – 16  نیاز به تایپ دارد.

+++

تعقیب کرد و راجع به خارجى‌ها ممکن بود ولى به طور کلى موردى ندارد و این پیشنهاد وارد نبود و بنده رأى نمى‌گرفتم پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

(پیشنهاد آقاى دکتر کیان به شرح زیر قرائت شد)

اینجانب پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود جز در مناطقى که حکومت نظامى برقرار شده یا در مواردى که صریحاً قانون اجازه داده باشد افسران و افراد ارتش نباید در امور انتظامى دخالت نمایند.

رئیس - آقاى دکترکیان‏

دکتر کیان - مقصود از این پیشنهاد بنده این است که موارد مداخله افراد ارتش و نظامى در مناطقى که ایجاب مى‌شود برقرار شود براى منافع مملکت است و بایستى این حکومت نظامى برقرار شود و افراد ارتش هم در امور انتظامى در این مناطق مداخله کنند براى حفظ منافع کشور و حفظ انتظامات (جمال امامى - تعیین کرده‌اند در لایحه) بنده عرض می‌کنم که در این لایحه تعیین کرده‌اند که در مناطق معینه حکومت نظامى برقرار باشد پیشنهاد بنده این است در مناطقى که حکومت نظامى برقرار نیست و در موادی که حکومت نظامى برقرار نیست به افراد ارتش حق مداخله در امور انتظامى داده نشده است به هیچ‌وجه افراد و افسران اتش حق مداخله در امور انتظامى ندارند (فقیه‌زاده - حق ندارند مداخله کنند) بنده هم با جنابعالى کاملاً هم‌عقیده هستم ولى الان موارد متعددى را ما جلوى چشم خودمان داریم که بدون این که افراد ارتش حق داشته باشند مداخله کنند دخالت مى‌کنند بنده یک مودرش را براى توجه خاطر آقایان به عنوان نمونه عرض مى‌کنم در موضوع انتخابات مجلس مؤسسان همه آقایان کم و بیش دیدند و کم و بیش هم گفتند و همه مى‌دانند که به وسیله افراد مسلح نظامى در امور انتخابات مؤسسان مداخلاتى شد در حالى که همه می‌دانید خلاف نص صریح قانون بود ولى معذلک آنچه بنده پیشنهاد کردم در مقابل افراد نظامى و ارتش مثل یک سدى است که از این مداخلات جلوگیرى می‌شود یعنى ابهام را به عقیده بنده باید برطرف کنیم در این مورد همه آقایان توجه بفرمایند و مخصوصاً دولت جناب آقاى دکتر مصدق چون تا به حال در ایران یک فاصله‌اى بین دولت و ملت احساس می‌شد بایستى مخصوصاً دولت آقاى دکتر مصدق سعى بکنند این فاصله را از بین ببرند بایستى کارى کرد که افراد ارتش و نظامى مملکت مورد علاقه تمام طبقات باشد ( امینى - چون در موقع انتخابات اعلام حکومت نظامى ممنوع است از این جهت نظر جنابعالى تأمین است و این اتفاق پیش نمى‌آید) نه قربان در تمام ادوار در موقع انتخابات اعلام حکومت نظامى ممنوع بوده است و تنها با اعلام حکومت نظامى افراد ارتش در انتخابات مداخله نمی‌کردند بلکه با دستور ستاد ارتش دخالت مى‌کردند حکومت نظامى اعلان نشده بود بلکه بدون اعلام حکومت نظامى افراد ارتش دخالت مى‌کردند جناب آقاى لشگر زاهدى خودشان قطعاً این قضیه را بهتر از همه می‌دانند که افراد نظامى در شهرستان‌ها در ولایات مخصوصاً مداخلات‌شان در امور انتظامى یا غیر انتطامى و به بهانه امور انتظامى از چه قرار است حالا اگر منحصراً براى امور انتظامى بود عیب نداشت بدون توجه به این که ممکن است زمامداران امور هم خوب یا بد باشند این طور می‌شود الان جناب آقاى دکتر مصدق نخست وزیرند شخص ایشان را هم همه می‌شناسند آقاى سپهبد نقدى را هم بنده خوب می‌شناسم یکى از شریف‌ترین افراد این مملکت است ولى معذلک مانعى ندارد که فلان سرگرد در بم و جیرفت مداخله در امر انتخابات بکند بدون میل دولت (سالار بهزادى - در آنجاها هم نمی‌کنند) در مواردى هم که پیش آمده دولت دستور داده است جلوگیرى هم کرده است خود بنده که با یکى از این موارد مواجه بودم دستور داده شد و جلویش را هم گرفتند و بنده ایرادى از کار این دولت ندارم و مسبب این کار را هم دولت نمی‌دانم بلکه می‌دانم که به واسطه نبودن یک وضعیت صحیحى این قبیل قضایا پیش مى‌آید آقاى ملک‌مدنى خود جنابعالى شهادت بدهید وکلایى که محلى هستند شهادت بدهند آیا در موقع انتخابات در حوزه انتخاباتى آقایان محل انتخابى تحت اشغال نظامى بدون هیج مجوزى قرار نمى‌گرفته این را هم بهانه قرار می‌دادند سربازگیرى یا عناوین دیگر یا فلان بنده می‌خواهم از این موقع استفاده کنم بنده یقین دارم اگر آقاى وزیر جنگ اینجا بودند این پیشنهاد را قبول مى‌کردند خواهش مى‌کنم از آقایان از موقع استفاده کنند و یک نص صریحى در این مورد بگذارید که جز در مواردی که قانون صراحتاً اجازه داده باشد و موارد حکومت نظامى‌که قانون اجازه داده باشد افراد ارتش حق مداخله در امور انتظامى و بهانه‌جویى را نداشته باشند و استدعا دارم این پیشنهاد را تصویب بفرمایید گمان می‌کنم یک ارفاقى به آتیه مملکت باشد.

رئیس - آقاى کشاورز ‌صدر

کشاورز ‌صدر - من استدعا می‌کنم از آقایان که چون بنده مریضم و برحسب تجویز طبیب مى‌بایست نیایم اما رفقا و دوستانم گفتند که در این موقع باید بیایم اگر عصبانى شوم به مزاجم لطمه می‌زند و اوره خونم زیاد می‌شود بنده می‌خواستم از آقاى دکتر کیان استدعا کنم توجهى به عرایض بنده بکنند اصولاً وبه طور کلى مطابق قوانین در جایى که حکومت نظامى برقرار نشده مطلقاً افراد ارتش و نظامى حق مداخله ندارند (دکتر کیان - بنده هم همین را مى‌گویم) این یک اصل مسلم و محققى است و این پیشنهاد جنابعالى شبیه به این است که ما بگوییم یک پیشنهاد بدهیم که مأمورین نظامى حق مداخله در وظایف دادگسترى ندارند این را قاعدتاً ندارند نباید هم داشته باشند (دکتر کیان - ولى می‌کنند) آن را باید اعلام جرم کرد و مجازات کرد (دکتر کیان - این نامه وزارت جنگ است مداخله کرده بودند جلویش را گرفتند) من بین فرمایش جنابعالى هیچ عرضى نکردم بنده عرضم را مى‌کنم اگر نقصى داشت آقا بفرمایید رفع می‌شود مراد بنده این است ماده 129 و ماده 130 قانون مجازات عمومى مى‌گوید که اگر افراد ارتش یا انتظامى در وظایف دادگسترى مداخله کنند انفصال از خدمات دولت و مجازات از یک ماه تا چند ماه نظرم نیست دارند (صحیح است) ما قانون داریم اگر قانون در مملکت اجرا نشود آقاى دکتر آن وقت این قانون راهم که الان تصویب می‌کنیم اجرا نخواهد شد بنابراین ما بایستى قوانین خودمان را محترم بشماریم در هر مورد که مداخله کردند تعقیب کنیم و به این وسیله جلوگیرى از مداخلات غیر قانونى بکنیم یک نکته‌اى را باید اینجا عرض کنم بنده وکیل یک منطقه‌اى هستم که در آنجا لشگر هست به جنابعالى اطمینان می‌دهم که این عرض بنده از روى کمال حقیقت است و آن این است که مدتى است افراد ارتش آنچه که بنده در آنجا دیدم دخالت در کار مردم نمى‌کنند یعنى از موقعى که آقاى سرلشگر فعلى رئیس ستاد ارتش سر کار هست اگر یک مداخله‌اى از طرف مأمورى بنا بر سابقه قبلى شده است تا به ایشان مراجعه کردند شدیداً تنبیه کرده‌اند و جلوگیرى کرده‌اند این است که راجع به این مطلبى که آقا فرمودید که در انتخابات دخالت مى‌کردند بنده ناچارم عرض کنم که قانون به همین منظور گذراندیم به طورى که آقاى امینى فرمودند که حکومت نظامى براى ایجاد بهانه در موقع انتخابات به هیچ ترتیبى نمى‌شود برقرار کرد بنابراین بنده از حضور جنابعالى استدعا مى‌کنم با این توضیحاتى که دادم و راجع به سرلشگر گرزن عرض کردم که مراقبت دارند در وزرات جنگ و خود ما هم مراقبیم جنابعالى این پشنهاد را پس بگیرید چون ممکن است که تصویب نشود و مفهوم مخالفش یک مجوزى باشد براى مأمورین نظامى.

دکتر کیان - بنده از جنابعالى تقاضا مى‌کنم رأى بدهید بگذارید مجلس شورای ملى تصویب نکند.

چند نفر از نمایندگان - پس گرفتند.

رئیس - من دارم رأى مى‌گیرم آقایان مى‌گویند پس گرفتند این چه وضعى است باید این عادت بد از بین برود رأى مى‌گیریم پیشنهاد آقاى دکتر کیان آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود.

( پیشنهاد آقاى محمد‌على مسعودى به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده به این طرز اصلاح شود

ماده واحده - به دولت اجازه داده مى‌شود که مقررات قانون حکومت نظامى هفت محل در منطقه خوزستان مصوبه در جلسه شب یکشنبه 25 فروردین ماه 1330 را حداکثر براى مدت یک ماه تا صبح 5 تیر ماه 1330 تمدید نماید. (آقاى ابریشم‌کار هم همین پیشنهاد را براى 45 روز و آقاى ملک‌مدنى براى 50 روز کرده‌اند)

رئیس - آقاى مسعودى (تشریف ندارند) آقاى ابریشم‌کار

ابریشم‌کار - این پیشنهاد بنده براى این بود که راهى براى صحبت کردن مى‌خواستم به دست بیاورم و حالا پیشنهادم را پس مى‌گیرم چون آن چیزى که لازم بود در نطق قبل از دستور عرض کردم. (احسنت)

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - بنده یک نظرى داشتم متأسفانه هر چه در این پیشنهادات اجازه خواستم صحبت کنم نوبت نرسید و چون یک مطلب مؤثر و حساس بود بنده خواستم اینجا نظر خودم را توضیح بدهم در جلسه گذشته مذاکراتى که شد راجع به حکومت نظامى اگر چه توضیحاتى جناب آقاى دکتر فاطمى معاون نخست وزیر و سایر آقایان دادند ولى چون بنده جزو اشخاصى بودم که موافقت کردم و تأیید کردم خواستم عرض کنم با وقتى که براى یک امر حیاتى و مؤثرى ضرورت دارد حکومت نظامى راباید اعلام کنیم و بر ما پوشیده نیست که در این منطقه نفت‌خیز خوزستان و براى ملى شدن صنعت نفت یک تحریکاتى هست هر روز هم در روزنامه مى‌خوانیم دیروز هم بنده در روزنامه خواندم که در بیست روز یک ماه پیش اشخاص خارجى آنجا تحریکاتى کردند گزارشى هم که سپهبد شاه‌بختى داده در کشو میز نخست وزیر مانده این را بنده اینجا عرض می‌کنم که اگر دولت مى‌گوید همچو چیزى نیست باید تکذیب بکند در صورتی که هست ببینید تأثیر

+++

نفوذ اینها به قدرى است که وقتى گزارش مى‌آید در کشو میز می‌ماند نه در زمان این دولت در گذشته بنابراین وقتی که ما احساس کردیم که حکومت نظامى لازم است و منافع ملى مملکت ایجاب می‌کند که در آنجا این باشد باید دست اشخاص مفسد و فتنه‌جو کوتاه شود ما باید این کار را بکنیم ولى ما هیچ وقت طرفدار این نیستیم که حکومت نظامى براى آزار و زجر و زحمت مردم درست شود اگر در گذشته می‌شده کار خلافى بوده آقاى دکتر کیان یک پیشنهادى دادند و مطلبشان به نظر بنده از یک جهت صحیح بود و جهتش را هم خودشان بیان کردند فرمودند ستاد ارتش دخالت در امور می‌کرد در صورتی که نظامی‌ها نباید دخالت کنند بنده هم از اشخاصى هستم که طرفدار این هستم که نظامیان نباید در مسائلى که غیر از وظیفه خودشان است دخالت بکنند نظامیان تقصیرى نداشتند آن ستاد ارتش رئیس ستادى که بالاخره آمد و کوبید و حکومت را هم در دست گرفت آن ماجرا را راه می‌انداخت او تقصیر نداشت توجه بفرمایید بدبختانه در کشور ما هر کس هر کارى کرد هر خیانتى کرد این را در مقام تعریف بر می‌آیند در صورتی که این طور نیست مارشال پتن با این که از روى حسن‌نیت یک قراردادى با آلمان‌ها بست با این که بزرگ‌ تریت مارشال بود فاتح وردن بود معذلک محکوم شد الان هم در حبس مانده براى چه براى خاطر این که هیچ کس در مقام وطن‌پرستى از جان خودش هم هراس نداشته باشد ما هم باید این رویه را اجرا کنیم ما یک مطلب را نباید فراموش کنیم ارتش ما از زمانی که تاریخ مملکت ما نشان می‌دهد خدمتگزار بوده تا الان همیشه ارتش وجودش براى کشور لازم بوده مفید بوده ‏

خدمتگزار بوده الان هم تمام ما طرفدار او هستیم زیرا افراد ارتش از ما هستند یا پسر ما هستند یا برادر ما هستند یا قوم و خویش ما هستند ارتش هم یعنى همین منتها ما می‌خواهیم در رأس ارتش کسى ‌باشد که منافع مملکت ما را حفظ کند همان طوری که فرمودند تخلف از قانون نکند بنده این پیشنهادى که دادم براى این بود که این توضیحاتم را عرض کنم و الّا دو ماه با 50 روز که زیاد فرقى نمی‌کند و بنده پشنهادم را مسترد می‌دارم‏.

رئیس - پیشنهاد دیگر قرائت مى‌شود.

( پیشنهاد آقاى قاسم فولادوند به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم در تمام مدت حکومت نظامى در هر حوزه دو نفر از معتمدین محل به انتخاب انجمن شهر و در صورت نبودن انجمن به تعیین وزیر کشور در توقیف و تبعید اشخاص که طبق ماده 5 و 8

می‌شود مشورت و نظارت نمایند.

رئیس - آقاى فولادوند

قاسم فولادوند - موضوع ملى شدن نفت مورد علاقه فرد فرد اهالى این مملکت است (صحیح است) و ملت ایران حاضر است در این قسمت و در این راه حتى از بذل خون و جان خودش خوددارى نکند معلوم می‌شود وقتى تا این پایه حاضر هستند حکومت نظامى چیز مشکلى نیست ولى چون بنده شخصاً صدمه این حکومت نظامى را کشیده‌ام و قوانین همیشه با حسن‌نیت وضع می‌شود ولى در اجرایش به اشکال بر می‌خورد بنابراین بنده پیشنهاد کردم با تصویب وزیر کشور دو نفر از اشخاص صحیح‌العمل و درستکار محلى در این کار نظارت کرده باشند نه این که دخالت چون خوشبختانه آقایان گیر بند 5 و 8 ماده حکومت نظامى ما نیفتاده‌اند ولى بنده گیر این مواد افتاده‌ام و آن روز هم که ما گذراندیم حکومت نظامى را در همین مجلس همین حرف‌ها را به ما می‌زدند که آقا این براى این است که خارجى‌ها نتوانند تحریکاتى بکنند تحریکاتى بر علیه استقلال مملکت بکنند الان هم به این رأى می‌دهیم ولى براى این که حب و بغض به خرج داده نشود به تصویب وزیر کشور در آنجا دو نفر باشند از اهالى محل و نظارت کنند حالا آقایان می‌خواهند رأى بدهند می‌خواهند ندهند.

رئیس - آقاى دکتر فاطمى‏

دکتر فاطمى (معاون نخست وزیر) - عرض کنم که اگر این پیشنهاد آقاى فولادوند مانع قانونى نداشت دولت با کمال حسن نیت مى‌پذیرفت براى این که قبل از این که ایشان این مطلب را بفرمایند دو روز پیش یک هیئتى از بهترین قضات دادگسترى رفته است به آبادان و سایر مناطق نفت‌خیز براى این که کسانى که از روز اول تا کنون بر طبق ماده بازداشت شده‌اند به پرونده همه آنها رسیدگى کند و هر یک نفرى را که برخلاف مقررات قانون توقیف کرده‌اند بلافاصله موجبات آزادی‌شان را فراهم بکند و بنده یک مرتبه دیگر هم به آقایان اطمینان می‌دهم که دولت کمال سعى و مراقبت را خواهد کرد که کوچکترین سوء‌استفاده از اختیارات حکومت نظامى‌نشود و مخصوصاً از آن وکلاى خوزستان و سایر نمایندگان محترم تمنا می‌کنم اگر کوچک‌ترین اطلاعى از سوء‌استفاده از اختیار حکومت نظامى پیدا کردند به دولت اطلاع بدهند که در اولین فرصت اقدام خواهد کرد و صریحاً عرض می‌کنم که متخلف را هم شدیداً تعقیب خواهد کرد.

رئیس - آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین ‌امامی - جناب آقاى فولادوند باید توجه بفرمایند که قانون حکومت نظامى امروز در مجلس مطرح نیست دولت تقاضا کرده دو ماه حکومت نظامى در خوزستان تمدید بشود یعنى حداکثر براى مدت دو ماه، و پیشنهاد ایشان برخلاف آیین‌نامه است. مفاد قانون اینجا طرح نشده که ما بتوانیم در خود قانون یا در اطراف قانون بحث کنیم. فقط دولت اجازه می‌خواهد که حداکثر براى دو ماه این قانون را در خوزستان اجرا بکند و این پیشنهاد برخلاف آیین‌نامه است و استدعا می‌کنم سایر آقایان هم اگر پیشنهاداتى دارند آنها را پس بگیرند چون این یک چیز پیش پا افتاده است که ما این را بگذرانیم و زودتر بتوانیم وارد کار بشویم چون دو سه تا لایحه مهم داریم یکى لایحه لوله‌کشى است یکى لایحه استخدام استاد خارجى براى دانشگاه‌هاى شهرستان‌ها و یکى دو تا لوایح مفید دیگر داریم این است که استدعا می‌کنم موافقت بکنید این امروز از مجلس بگذرد.

رئیس - این آخرین پیشنهاد بود و بر‌خلاف آیین‌نامه هم نیست و با هر پیشنهادى که در این موقع بدبختى به نفع مردم باشد و بارى از دوش مردم بردارد و فشار مردم را کم‌تر بکند بنده موافقم و برعکسش را مخالفم آقاى قاسم فولادوند.

قاسم فولادوند - با توضیحى که آقاى معاون نخست وزیر دادند و با نظارت آن هیئت قضات بنده پس مى‌گیرم.

رئیس - بنابراین دیگر پیشنهادى نیست رأى مى‌گیریم به تمدید حکومت نظامى براى مدت دو ماه از وقتى که منقضى شده است آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

4 - بیانات آقایان: دکتر بقایى و غلامرضا فولادوند طبق ماده 90 آیین‌نامه

دکتر بقایى - اجازه بفرمایید که بنده عرایضم را بکنم.

رئیس - بعد از این که کارمان تمام شد.

دکتر بقایى - آن وقت دیگر وقت نمی‌ماند جناب آقاى رئیس.

رئیس - بفرمایید.

جمال امامى - آقاى دکتر بقایى بهتر بود صرف‌نظر می‌کردید.

دکتر بقایى - بنده فقط دو کلمه خدمت آقایان عرض مى‌کنم یک ماده نود هم امروز اضافه شد چون آقاى فولادوند نماینده محترم شاهرود اینجا فرمودند که اهانت از طرف بنده شروع شد در صورتى که به شهادت این صورت جلسه اولین جمله‌اى که بنده به ایشان گفتم که مستوجب تمام آن حرف‌هایى که فرمودند شد این بودکه در آن استدلال خوب و منطقى که راجع به آزادى‌خواهى و عدم لزوم حکومت نظامى مى‌گردند بنده به ایشان عرض کردم استدلال به این خوبى را خوب بود در حکومت رزم‌آرا می‌فرمودید ایشان این جمله را توهین تلقى فرمودند و با قید به این که عصبانى نیستند بنده را منتسب به خارجى و داخلى و ترور و همه این چیزها کردند ولى بنده از دو نظر از جوابگویى و توضیح راجع به آنها خوددارى مى‌کنم یکى از نظر این که مجلس شوراى ملى حتى یک رأى موافق هم به پیشنهاد ایشان نداد (چند نفر از نمایندگان - مربوط به اصل موضوع بود که مجلس رأى نداد) و بنده از این لطف مجلس که نسبت به خودم می‌دانم کمال تشکر را دارم چون علت این که یک نفر هم پا نشد بنده عکس‌العمل صحبت ایشان می‌دانم و موضوع دوم این که متن کامل نطق ایشان به اضافه یک جملاتى که ایشان در نطق‌شان نفرمودند همان شب به توسط سر نیکلسن مخبر رویتر به انگلستان مخابره شد و تا حالا سابقه نداشت که یک نطقى راجع به یک موضوع داخلى این طور مخابره بشود اینها مدرک دارد آقاى فولادوند هم اینها مدرک دارد و هم خیلى چیزهاى دیگر منتها به حضرتعالى نمى‌خواهم چیزى گفته باشم و تمام اینها مدرک دارد. بنده می‌خواستم از دولت خواهش کنم که یک فکرى براى این مخبرین خارجى بکنند که وقتى که از این تلگرف براى جراید خارجى استفاده مى‌کنند یک جملاتى اضافه نکنند که ایشان نگفته‌اند و بعداً هم دیشب در لندن آقایانى که به رادیو گوش می‌دهند شنیده‌اند که به تفصیل از نطق آقاى فولادوند صحبت کردند و از این که در تحت ارعاب هستند از ترور نمى‌ترسند و از تمام اینها گفتگو شد و اینها البته براى تهیه جنبه‌هاى بین‌المللى قضیه است و چون موضوع به اینجا رسیده بنده از سهم خودم صرف‌نظر مى‌کنم و چیزى نمى‌گویم ولى در آخر فرمایش‌شان فرموده بودند که فردا که بر من و تو وزد باد مهرگان آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست بنده فقط در جواب ایشان عرض می‌کنم که باد مهرگان بر من و شما سه سال است که وزیده است.

رئیس - آقاى غلامرضا فولادوند

فولادوند - نمایندگان محترم دو دوره است ملاحظه کرده‌اند که هر کس خواسته به من حمله کند هیچ چیز نداشته در اینجا بگوید. حالا من سؤال مى‌کنم این میزان نطق آقاى دکتر بقایى را اهانت تلقى فرمودند که جواب بدهم یا خیر؟ (بعضى از نمایندگان - خیر) (خنده نمایندگان) عرض کردم هر زمان من با ایشان صحبت کردم مقدم ایشان بوده‌اند این را در صورت

+++

جلسات گذشته نگاه بکنید و ملاحظه می‌کنید که هیچ گاه من به هیچ کس اهانت نمى‌کنم مگر به من حمله بشود البته به قاعده کلى هر ذیروحى از حمله‌هایى که به او می‌شود حق دفاع دارد (صحیح است) خوب، باز براى این که مجلس متشنج نشود به احترام آقاى دکتر مصدق‌السلطنه فقط و فقط بنده جوابى به ایشان عرض نمی‌کنم (احسنت) براى این که باز پرونده‌سازى نکنند که فولادوند در این موقعى که نفت مطرح بود خواست حرفى بزند که بین ملت ایران، مجلس ایران، دولت ایران اختلاف و تشتت است من به هیچ یک از فرمایشات‌شان جواب نمى‌دهم فقط راجع به این موضوع که فرمودند متن نطق را همان شب خبرگزاری‌هاى خارجى مخابره کردند.

من به حقیقت و راستى و به همان قرآنى که اینجا قسم خوردم و با اطلاع آقایان نه با روس، نه با انگلیس، نه با آمریکا و نه با هیچ خارجى حتى یک دفعه هم ملاقات نکرده‌ام (صحیح است) (دکتر بقایى - گفتم مخابره کردند) خوب، کى می‌تواند اطلاع داشته باشد از مخابره؟ کسى که ملاقات می‌کند، کسى که همان شب ملاقات می‌کند و بعد از چهار ساعت می‌فهمد، من به همان قرآن اگر تا امروز هم خبر داشتم که مخابره‌اى شده یا نشده، در لندن چه گفته‌اند، در آمریکا چه گفته‌اند؟ بنده باز به احترام مجلس، به احترام آقایان، به احترام رئیس دولت عرضى نمی‌کنم ولى عرض می‌کنم که تا به من اهانت نشود من به دفاع مبادرت نمی‌کنم.

ولى شما اگر مرا بکشید محال است اگر یک روز از این آقاى سرلشگر زاهدى تعریف کردم اگر ایشان عزل شد یا مرد یا حامى نداشت من آن وقت هم بر علیه ایشان حرفى بزنم.

من کسانى را مى‌شناسم که حضور من قرآن قسم خوردند براى رزم‌آرا و حالا مى‌آیند اینجا فحش مى‌دهند. من از آنها نمی‌خواهم صحبتى کنم، حالا می‌آیند پشت سر او فحش مى‌دهند، می‌خواهید آنها را معرفى کنم؟

من یک وکیلى هستم که جز این حقوقى که دولت به من می‌دهد یعنى آن چیزى که مى‌گیرم از اینجا، دیگر استفاده‌اى نمى‌کنم و مال خودم را می‌فروشم و اینجا خدمت می‌کنم و مى‌نشینم و ترس هم ندارم شجاعت هم دارم حرفم را هم می‌زنم این عرض من است.

باز براى این که شما اوقاتتان تلخ نشود و باز فردا باد مهرگان به من تصادف نکند ..... دیگر عرضى نمى‌کنم. (نورالدین امامى - کى قسم خورد؟) تو حضور داشتى آن صفایى، آن کشاورز‌صدر

5 - اخذ رأى و تصویب اجازه استخدام پانزده نفر اتباع خارجى جهت دانشکده‌هاى پزشکى شهرستان‌ها

رئیس - نامه‌اى از مجلس سنا رسیده که قرائت می‌شود

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

عطف به نامه شماره 6727- 1329/ 9/ 22 راجع به اجازه استخدام پانزده نفر اتباع خارجى براى دانشکده‌هاى پزشکى شهرستان‌ها که اشعار داشته بودید « در مدت مقرر اعاده فرمایند تا رأى نهایى گرفته شود » تصدیع می‌دهد:

از عبارت مذکور در فوق این طور بر مى‌آید که باز لایحه مزبور را لایحه مالى تلقى فرموده‌اند در صورتى که پرداخت مخارج مستخدمین خارجى جزء غیر مستقیم لایحه است و مطلب عمده و اصلى لایحه استخدام اتباع خارجى براى خدمت در مملکت ایران است که اجاره آن به موجب قوانین اساسى با مجلسین است و تصویب هر دو مجلس را لازم دارد.

بنابراین متمنى است مقرر دارند قسمت استخدامى آن به شکل لایحه قانونى مستقل مورد تصویب قطعى مجلس شوراى ملى واقع شده و تبصره که مالى صرف است براى اظهار نظر به مجلس سنا ارجاع شود.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاه‏

رئیس - آقایان اطلاع دارند که دانشکده‌ها به واسطه همین لایحه کارشان معوق است (فرهودى - دیگر تابستان شد و تعطیل شد) بالاخره کارش معوق است (صحیح است) قسمت مالى این لایحه البته با مجلس شوراى ملى است و الآن رأى گرفته می‌شود به این لایحه و براى قسمت غیر مالیش به مجلس سنا فرستاده می‌شود. چون مالى است با ورقه رأى گرفته می‌شود به لایحه و تبصره‌ها

( آقایان منشی‌ها در محل نطق حاضر شده اسامى آقایان رأى دهندگان را به این ترتیب قرائت کردند) آقایان: آشتیانى‌زاده- فرهودى، اردلان، پناهى- دکتر مجتهدى- صدرى- کشاورز ‌صدر- بوداغیان- محمد ذوالفقارى، خسرو قشقایى. آزاد. حکیمى. کهبد. عامرى. امینى. محمد‌على مسعودى- نبوى. قاسم فولادوند. نصرتیان. افشار. سرتیپ‌زاده. وهاب‌زاده. دکتر بقایى. عزیز‌اعظم زنگنه. ناصر ذوالفقارى. حائرى‌زاده. معدل. قراگوزلو. مخبر فرهمند. دکتر نبوى. مکرم. عماد تربتى. ثقة‌الاسلامى. گنابادى. سلطان‌العلما. سعید مهدوى. بزرگ‌نیا. بهبهانى. گودرزى. دکتر جلالى. دکتر مصباح‌زاده. ملک‌مدنى. افشار صادقى. صدر‌زاده. ابریشم‌کار. حمیدیه. سلطانى. عرب شیبانى. گرگانى. غضنفرى. ظفرى. دکتر کاسمى. صفایى. قرشى. فقیه‌زاده. ارباب. آصف. طاهرى. آبکار. شادلو. اسکندرى. رفیع. دکتر طاهرى. دکتر کیان. دولت‌آبادى. برومند. معین‌زاده. سالار بهزادى. ارباب گیو. کوراوغلى. هراتى. امیر افشارى. دهقان. دکتر برال. ناظر‌زاده. دکتر سید‌امامى. نریمان.

( شماره آرا به عمل آمد 68 ورقه سفید و دو ورقه کبود و 5 ورقه سفید بى‌اسم بود)

رئیس - لایحه استخدام پزشکان خارجى براى دانشکده‌هاى شهرستان‌ها به اکثریت 68 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین - آقایان: دکتر مجتهدى، آرام بوداغیان، مخبر فرهمند، سرتیب‌زاده، صدرزاده، حبیب پناهى، نبوى، خسرو قشقایى، امینى، نصرتیان، صدرى، محمد ذوالفقارى، معدل، حائری‌زاده، جواد عامرى، کهبد اردلان، احد وهاب‌زاده، مکرم، فتحعلى افشار، سلطانى، ابریشم‌کار، سعید مهدوى، مهدى ارباب، غضنفرى، افشار، صادقى، محمدعلى مسعودى، صمد سودآور، دکتر مصباح‌زاده، زنگنه، ناصر ذوالفقارى، امیر قراگوزلو، دکتر جلالى، دکتر نبوى، گودرزى، ملک‌مدنى، بزرگ‌نیا، طاهرى، عماد تربتى، فقیه‌زاده، عرب شیبانى، ظفرى، حمیدیه، فرهودى، دکتر بقایى، دکتر کاسمى، قرشى، گرگانى، نصرت‌الله شادلو، دولت‌آبادى، دکتر کیان، آبکار، برومند، هراتى، گنابادى، امیر‌نصرت اسکندرى، ارباب گیو، نریمان، حسین کوراوغلى، علی‌محمد دهقان، دکتر برال، ناظرزاده، دکتر سید ‌امامى، معین‌زاده، سالار بهزادى، کشاورز‌صدر، ثقة‌الاسلامى، امیر افشارى.

اسامى مخالفین- آقایان: عبدالقدیر آزاده، ابوالحسن حکیمى.

ورقه سفید بى‌اسم علامت امتناع- 5 ورقه‏

6 - بقیه مذاکره در گزارش راجع به لوله‌کشى شهر تهران

رئیس - در جلسه قبل لایحه لوله‌کشى مطرح بود به فوریتش رأى گرفته شد و حالا آقاى ارباب در اصل موضوع باید صحبت کنند.

اردلان - آقاى رئیس بنده پیشنهاد کردم این لایحه از دستور خارج شود و این پیشنهاد بنده مطابق ماده 147 مقدم است.

رئیس - پیشنهاد آقاى اردلان و آقاى صفایى قرائت می‌شود آقایان پیشنهاد نموده‌اند که این لایحه از دستور خارج شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى طبق ماده 147 نظامنامه درخواست می‌نمایم لایحه لوله‌کشى فعلاً مسکوت بماند.

اردلان.

رئیس - آقاى اردلان‏

اردلان - عرض کنم که بنده طبق ماده 147 نظامنامه درخواست کردم لایحه لوله‌کشى که فعلاً جزو دستور است مسکوت بماند و از آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى تقاضا می‌کنم که به دلایلى که عرض می‌کنم توجه بفرمایند اگر صحیح بود قبول بفرمایند. اولاً مقدمه باید عرض بکنم که این لایحه‌اى نیست که دولت حاضر به مجلس داده باشد چون من خودم از موافقین دولت هستم این یک طرحى است که نمایندگان محترم مجلس سنا تنظیم فرمودند و به مجلس شورای ملى آمده است و لایحه دولت نیست این عرض بنده اول لازم بود، بعد هم در درجه دوم بنده خواستم عرض بکنم که امیدوارم که هر طرحى مجلس سنا بدهد مورد موافقت مجلس شورای ملى هم واقع بشود ولى علت مسکوت ماندن این یک لایحه این است که آقایان نمایندگان محترم مسبوق هستند گزارش راجع به اصلاح انتخابات انجمن شهر داده شده است که در مجلس سنا هم تصویب شده است و در دستور مجلس شورای ملى است یعنى کمسیون کشور هم گزارشش را داده و جزو دستور مجلس هم هست شما در تمام دنیاى متمدن امروز اگر یک مملکتى را پیدا کردید که راجع به لوله‌کشى شهر خودش غیر از انجمن شهر کسى دیگر دخالت کرده باشد ما هم حاضریم از مجلس شورای ملى بیاییم یک قانونى راجع به لوله‌کشى شهر بگذرانیم در تمام دنیا لوله‌کشى جزء کارهاى شهرى است و از وظایف مصرحه انجمن‌هاى شهر است الان یک قانونى جزء دستور مجلس ما هست که بلافاصله بعد از آن قانون باید مطرح بشود این قانون انتخاب انجمن شهر است که حق انحصارى داده شده به اشخاص با‌سواد من از آقایان استدعا مى‌کنم آن را مقدم بشمارند وقتى که شما این قانون را تصویب کردید یک انجمن قانونى در شهر تهران به وجود آمد بلافاصله این موضوع لوله‌کشى از وظایف خاص انجمن شهر می‌شود و این به هیچ‌وجه یک کارى نیست که مربوط به امور کل مملکت باشد که مجلس شورای ملى باید به آن رأى بدهد در شهر بیرجند لوله‌کشى کردند به هیچ‌وجه قانونى وضع نشده اهالى محترم شیراز براى شهر خودشان لوله‌کشى کردند و به هیچ‌وجه محتاج به قانون خاصى نبوده براى شهر تهران هم همین طور این یک امری است که اختصاصاً مربوط به شهر است و

+++

از وظایف مخصوص اهالى آن شهر است و کارهاى شهرى را هم خود انجمن باید بکند دخالت مجلس شورای ملى در این خصوص برخلاف اصول است این است که بنده استدعا می‌کنم این لایحه مسکوت بماند و لایحه مربوط به انجمن شهر که بلافاصله بعد از این است آن را ما مطرح بکنیم انتخابات شهر تهران که تکلیفش معلوم شد این کار را هم باید انجمن تکلیفش را معلوم کند علت اصرار من در این است که این طرحى که آقایان نمایندگان محترم مجلس سنا داده‌اند گفته است که یک اختیارات خیلى وسیعى به یک نفر مدیر کل لوله‌کشى داده بشود بدون این که بگویند که این در مقابل کى مسئول است اگر یک کار دولتى بود و یک وزارتخانه‌اى این کار را می‌کرد وزیر مسئولش در مجلس شوراى ملى بود و هر وکیلى می‌توانست راجع به آن از آن وزیر توضیحات بخواهد به علاوه قوانین ایران محاسبات و محاسبات عمومى بوده هر یک قران خرجى که می‌شد آن وزارتخانه می‌توانست در مجلس شوراى ملى توضیح بدهد ولى یک خرج لوله‌کشى را در این طرحى که پیش‌بینى شده به هیچ‌وجه نگفته است که مدیر لوله‌کشى بعد از یک مدتى اگر این کار را انجام نداد و یا خداى نخواسته این وجوه حیف و میل شد کى مسئول است در صورتی که اگر ما بیاییم مقدم بگذاریم قانون انجمن شهر را و انجمن قانونى شهر را به وجود بیاوریم آن وقت اتوماتیکمان ...حالا آقاى شوشترى ایراد نگیرند (جمعى از نمایندگان - نیستند) اتوماتیکمان این هیئت مدیره لوله‌کشى در مقابل انجمن شهر مسئول هستند و انجمن شهر دانه دانه حساب این را رسیدگى می‌کند بنده نمی‌خواهم بیش از این وقت آقایان را بگیرم و اگر دلایلى دارند که من را قانع بکند استدعا می‌کنم تشریف بیاورند بفرمایند و الّا این موضوع لوله‌کشى شهر از وظایف خاص انجمن شهر است و در این طرح هم که پیشنهاد شده به هیچ‌وجه مدیر لوله‌کشى را مسئول یک کسى قرار نداده در صورتی که اگر انجمن شهر تشکیل بشود مسئولیت مستقیم در مقابل انجمن شهر دارد این است که بنده استدعا می‌کنم و نظرم این است که این گزارش مسکوت بماند و لایحه انتخابات انجمن شهر مطرح شود آن که مطرح شد و تصویب شد بلافاصله این موضع حل خواهد شد.

رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - به نظر بنده جناب آقاى اردلان توجهى به این طرحى که به مجلس داده شده بود نفرمودید در صورتی که همان طور که فرمودند فعلاً وزارت کشور و وزیر کشور قائم مقام انجمن شهر است و مسئولیت هم قبول می‌کند قانون انتخابات انجمن شهر هنوز معلوم نیست که کى تمام می‌شود در صورتى که ما عجالتاً 58 هزارتن لوله در اراضى اطراف راه‌آهن و توى شهر نصب کرده‌ایم و قضیه لوله‌کشى یک مسئله‌ای است که از نقطه نظر من مسئله حیاتى براى شهر تهران است و آقایان توجه بفرمایند در دهات لبنان مثلاً لوله‌کشى‌اش تمام شده در بعضى نقاط دیگر مثل بندرعباس در شرف تمام شدن است و ما در پایتخت خودمان که روزى صدها هزار نفر از آب جارى در کوچه‌ها می‌خورند براى این که انجمن کى تشکیل بشود و چه کار بکند نباید این کار بکند نباید این کار لازم را به تعویق بیندازیم و به نظر من این صلاح نیست بنده تصور می‌کنم که هیچ اختیارى هم به کسى داده نشده در اینجا و این مدیرش با وزیر کشور که قائم مقام انجمن شهر است رئیس شهردارى مدیر لوله‌کشى و رئیس بانک هر چهار مسئول هستند و من امیدوار هستم که هیچ جور نگرانى براى آقایان نمایندگان محترم نباشد و تقاضا می‌کنم که این قسمت را تصویب بفرمایند براى این که جان یک عده‌اى درخطر است (صحیح است)

رئیس - آقاى دکتر سید امامى‏

دکتر سید امامى - عرض کنم بنده نمی‌خواهم با پیشنهاد جناب آقاى اردلان مخالفت بکنم ولى امر لوله‌کشى یک امر مهمى است و باید مورد توجه همه آقایان باشد ما که طبیب هستیم و با مردم در تماس هستیم می‌دانیم که چه امراضى در تهران به واسطه کثرت جمعیت اشاعه دارد و تلفات این امراض به قدرى زیاد است که فوق‌العاده این موضوع قابل توجه است و این لوله‌کشى آب خیلى خیلى قبل از اینها بایستى می‌شد و حالا که به اینجا آمده آقایان بایستى موافقت بکنند که به اسرع اوقات این لوله‌کشى تمام شود همین لوله‌کشى که اخیراً در تبریز شده با وجودی که خیلى ناقص است مطابق اطلاعى که ما داریم از امراض فوق‌العاده کم کرده است مرض حصبه در تبریز خیلى خیلى شدت داشت عده زیادى تلف می‌شدند از موقعى که لوله‌کشى شده خیلى مرض کم شده فوق‌العاده مشهود است بنده می‌خواهم عرض کنم در این مملکت هیچ جنگى یا هیچ اتفاقى به اندازه این امراض لطمه به نفوس نرسانیده (صحیح است) و این لوله‌کشى حتماً باید زودتر تمام بشود فقط موضوعى که می‌خواستم به جناب آقاى وزیر کشور تذکر بدهم موضوع فاضلاب است. این فاضلاب یکى از عوامل مهم لوله‌کشى است و تعجب می‌کنم که چرا تا حال مورد توجه نشده اینها باید توأم با هم اقدام بشود در همان موقعى که این لوله آب را می‌کشند باید فاضلاب را هم توجه کنند و بایستی که الان درباره او هم اقدام بشود که بعد اسباب زحمت نشود. این موضوع را می‌خواستم عرض کنم.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى اردلان که این طرح ساکت بماند آقایانی که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. آقاى ارباب.

ارباب - تابلو ثبت‌نام اطلاع دارید که از مدتى پیش نصب شده و عده‌اى هم اسم‌نویسى کرده‌اند امروز معلوم شد بنده به نام مخالف مشروطه اسم نوشته‌ام. شکى نیست که با امر لوله‌کشى هیچ کس مخالف نیست (دکتر کاسمى - جز حضرتعالى) و امر لوله‌کشى امری است که در اکثر ممالک دنیا امروز یک کاری است که عملى و هر کس سوابق زیادى دارد گذشته از این که صحت و سلامت مردم را تضمین و تأمین می‌کند باعث ازیاد ارتباط ما با مردم ممالک شرقى دنیا است به خاطر دارم براى یک امر مفیدى یک موقع رئیس یک کمپانى را دعوت کردم که بیاید به ایران و او تحقیق کرد که وضع آب شهر تهران چطور است گفتم آب لوله ندارد آن مرد حاضر نشد به تهران بیاید براى این که از آب تهران مشکوک بود آنها هم مثل ما نیستند که براى جان‌شان قیمت قائل نباشند. البته براى جان خود و سلامت خود بسیار ارزش قائلند. بنابراین نبودن لوله‌کشى و آب لوله و تمیز در تهران ما را از خیلى از مزایاى حیاتى باز داشته است. عرض بنده در طرز عمل است. البته آقایان توجه فرموده‌اند بدبخت‌ترین طبقات مردم در مرکز سکنه جنوب شهر هستند. این سکنه جنوب شهر حتى آب قنات‌هاى عادى را هم کمتر مى‌آشامند و آب‌هایى مى‌آشامند که انسان تعجب می‌کند چطور اینها زنده باقى می‌مانند. تقاضاى بنده این بود و تذکر بنده این بود که این مورد هم نصیب اهالى شمال شهر نباشد یعنى در بدو امر و در مقدمه که از ابتدا تا انتها چند سال طول می‌کشد این چند سال را منحصراً مردم شمال شهر از آب تمیز و سالم استفاده نکنند یک رشته لوله هم به تناسب قسمت‌هاى شهر و برزن‌هاى شهر اول به پایین شهر امتداد داده بشود تا این مردم بدبخت جنوب شهر که از هر چیز محروم هستند اقلاً شروع بکنند به آب تمیز خوردن و کمتر تلف بشوند.

بنده اینجا متذکر مى‌شوم نکته‌اى را که جناب آقاى اردلان فرمودند که این طرحى است که از مجلس سنا آمده و قانونى نیست که دولت آورده باشد این طرح متکى به قانونى است که طبق تبصره 22 قانون بودجه 1328 مجلس سنا براى تمدید فرستاده است یک چیزى نیست که سابقه نداشته باشد چون در این قسمتى که شرط موافقت بنده بود پیشنهادى تقدیم کرده‌ام براى این که این کار زودتر به جریان بیفتد بیش از این عرضى نمی‌کنم (احسنت)

رئیس - آقاى وزیر کشور.

وزیر کشور - اولاً راجع به جنوب شهر دقت بیش‌ترى شده و مخصوصاً اداره شهردارى در نظر گرفته همین قدر که این لوله‌ها کشیده شد از چاه‌هاى اخیرى که آبش قابل شرب است تا موقعى که لوله‌کشى تمام بشود از آنها استفاده شود (نمایندگان - بسیار خوب است) پس فکر فقط براى شمال شهر نشده بلکه جنوب شهر را جلو انداخته‌ایم.‏

دکتر جلالى - راجع به فاضلاب هم اقدام بفرمایید چون که تا حالا نشده جاهایی که کنده‌اند فقط براى آب‌هاى آشامیدنى بوده.

وزیر کشور راجع به فاضلاب فرمودند آن هم در نظر است اقدام شود اقدام فورى راجع به این عمل خواهد شد.

رئیس - آقاى کهبد.

کهبد - موجب کمال خوش‌وقتى است که این لایحه مهم در دستور جلسه امروز مجلس شوراى ملى قرار گرفته و بنده بسیار مفتخرم که به عنوان موافق در این لایحه صحبت می‌کنم. حقیقتاً یکى از آمال و آرزوهاى بنده انجام عمل لوله‌کشى تهیه آب گوارا و مطمئن براى اهالى است بنده در سال 1323 که افتخار عضویت انجمن شهر تهران را داشتم باکمک و مساعدت سایر اعضای محترم انجمن شهر نهایت جدیت و کوشش رابراى انجام این عمل مهم مبذول و شالوده این کار در همان موقع ریخته شد متأسفانه به واسطه جنگ جهانى گرفتاری‌هایى که دولت‌هاى وقت داشتند این امر مهم حیاتى به تأخیر افتاد. بنده همیشه معتقد بوده و هستم که به جاى ساختمان‌هاى رفیع از قبیل کاخ دادگسترى و وزارت دارایى وغیره می‌بایستى عمل لوله‌کشى تهیه آب خوردنى براى اهالى دردرجه اول اهمیت قرار گیرد. آقایان محترم در دنیاى امروز کمتر شهر و قصبه و حتى دهاتى یافت می‌شود که فاقد لوله‌کشى و آب مطمئن باشد بنده از اروپا و آمریکا صحبت نمی‌کنم و به جاى دور نمی‌روم آقایانی که به عراق عرب و مصر و پاکستان تشریف برده‌اند ملاحظه فرموده‌اند که قسمت اعظم شهر و قصبات ممالک مزبور داراى آب لوله است بنده مهتقد هستم ما باید تمام سعى خود را براى

+++

ایجاد لوله‌کشى و تهیه آب آشامیدنى خوب جهت تمام شهرها و قصبات و حتى دهات ایران بنماییم و از بذل هر قسم کمک و مساعدت و تصویب اعتبار کافى دریغ نکنیم امر لوله‌کشى و تهیه آب آشامیدنى مطمئن بر طبق اصول بهداشتى یک امر بسیار مهم حیاتى و قابل توجه است به اعتقاد بنده براى تسریع در انجام و عملى شدن این منظور مهم که بستگى کاملى به صحت و تندرستى افراد دارد هر کسى به نوبت خود و به هر عنوان نباید از هر قسم کمک و معاضدت خوددارى کند البته فواید ومنافع این کار را خود آقایان محترم بهتر می‌دانند و بنده خود را محتاج نمی‌دانم که در این خصوص توضیحات بیشترى به عرض برسانم همین قدر به طور خلاصه عرض می‌کنم اگر توجهى به احصائیه فرمایید 80 درصد امراض که منجر به فوت اشخاص بی‌گناه اعم از زن و مرد و بچه می‌شود به واسطه استعمال آب‌هاى آلوده می‌باشد بنده براى اطلاع از جریان امر لوله‌کشى چند روز قبل به اداره سازمان لوله‌کشى رفتم و شاید دفعه اولى بود که خدمت آقاى مهندس میکده رسیدم حقیقتاً امیدوار شدم و بر من یقین حاصل شد که این امر مهم انشاء‌الله انجام و عملى خواهد شد زیرا مشاهده کردم که از موقع تصدى و اختیارى که به ایشان داده شده تا کنون با نهایت مراقبت قریب 600 نقشه صحیح اجرایى تهیه شده است و در حدود 26 هزار تن لوله موجود است که بین 17 و 18 میلیون تومان خریدارى شده است که به قیمت امروز 36 میلیون تومان یعنى دو برابر ارزش دارد البته خرید و تهیه این مصالح با رعایت و اصول کامل تشریفات مزایده و با نهایت دقت و صرفه صورت گرفته است اینک به طور خلاصه مشاهدات خود را به عرض می‌رسانم.

اجرای امر لوله‌کشى بدواً چهار مرحله دارد اول نصب لوله شبکه‌هاى شهر دوم ساختمان 6 مخزن آب که در شمال شهر تعیین شده که این دو قسمت شروع و در شرف اتمام است و در حدود 20 کیلومتر شاه لوله دقیق و با اصول فنى و مراعات تمام جهات لوله‌گذارى شده است.

سوم لوله‌گذارى فلزى از رودخانه کرج به کن‏

چهارم ساختمان مجراى آجرى از کن به تهران تا تصفیه‌خانه که تمام تشریفات دو قسمت اخیر هم انجام و قریباً عمل خواهند کرد موضوع بسیار مهم که فوق‌العاده اهمیت دارد راجع به تصفیه است که آن هم سه مرحله دارد اول در نزدیکى رودخانه کرج در بیلقان مخزنى احداث و قسمتى از مواد خارجى آب گرفته می‌شود یعنى گل و لاى را از آب جدا می‌کند دوم سیله لوله‌هاى چدنى و مجراى آجرى آب به تصفیه‌خانه‌ها که در جلالیه واقع است ریخته شده و مواد رسوبى آن گرفته می‌شود البته با وسایل شیمیایى و روى اصول فیزیکى آب از روى شن و ماسه که مخصوص این کار است عبور و صاف و زلال و تصفیه می‌شود سوم بعد از عملیاتی که فوقاً عرض شد آب صاف و زلالى به دست مى‌آید که باید ضدعفونى شده و میکروب‌هاى مربوط از بین برود و این عملى بسیار دقیق و مهم است که باید اثرى از بو نباشد و طعم آب تغییر نکند اظهارات آقاى مهندس میکده در این قسمت توجه دقیقى و مطالعات کاملى به عمل آمده و خواهد آمد و این نظر تأمین خواهد شد موضوع بسیار مهم که قابل توجه است موضوع تهیه آب است شهردارى تهران 53 سنگ آب دائم و 9 سهم از 84 سهم از آب رودخانه کرج مالک است حال کارى نداریم که این آب به چه کیفیتى به دست شهردارى افتاده است و بقیه آب متعلق به کشاورزان شهریار و ساوجبلاغ غار و دهات اطراف تهران است و متأسفانه بدون هیچ‌گونه مجوز قانونى مأمورین شهردارى چندین برابر سهم خود را به زور و جبر از رودخانه جدا کرده و به تهران می‌آورند ولى متأسفانه این آب به شهر نمی‌رسد و در بین راه حیف و میل و مورد سوء‌استفاده قرار مى‌گیرد اگر تمام این آب به تهران می‌آمد بنده عرضى نداشتم شاید اقلاً به مصرف اهالى می‌رسید بنده در این چند روزه که به کرج رفتم وضع عجیبى مشاهده کردم تمام کشاورزان و زارعین بیچاره که در سرماى سخت زمستان با هزاران خون جگر کشت و زرع نموده‌اند به واسطه اجحافى که مأمورین شهردارى می‌نمایند تمام محصول آنها خشک و در شرف از بین رفتن است و حقیقتاً وضع رقت‌بارى را ایجاد کرده‌اند خدمت جناب شهردار مراتب را عرض و تمنای توجه مخصوص و پیشنهاد کردم خود ایشان به محل تشریف آورده و از نزدیک مشاهده کنید اینک نیز جداً و مصراً از دولت مخصوصاً جناب آقاى وزیر کشور خواهش و تمنا می‌کنم در این خصوص دستورات اکید صادر فرمایید تا حقوق حقه یک عده کشاورز و برزگر پایمال نشود و محصول آنها از بین نرود و ضمناً از سازمان برنامه تقاضا دارم که تسریع در بستن سد کرج فرموده توجه مخصوص نمایند که اقلاً آب و تا حدى برق تهران تأمین شود در خاتمه عرایضم از نمایندگان محترم استدعا دارم هر چه زودتر این لایحه را تصویب فرمایید بلکه انشاء‌الله با خواست خداوند و همت نمایندگان محترم و عشق و علاقه که من در مدیر عامل آن مشاهده کرده‌ام این کار مهم و حیاتى صورت وقوع پیدا کند و مردم از این حیث در رفاه باشند.

7 - معرفى آقاى دکتر کیا به معاونت وزارت بهدارى به وسیله آقاى وزیر بهدارى

رئیس - آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى - آقاى دکتر کیا که یکى از اعضاى قدیمى وزارت بهدارى و از مفاخر وزارت بهدارى هستند به معاونت وزارت بهدارى به پیشگاه مجلس شوراى ملى معرفى می‌کنم (مبارک است.)

آزاد - آقاى دکتر کیا بسیار مرد خوبى است.

8 - بقیه مذاکره در گزارش لوله‌کشى شهر تهران و تصویب آن

رئیس - پیشنهادى براى کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم پس از صحبت یک موافق و یک مخالف به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود.

محمدعلى مسعودى‏

رئیس - آقاى مسعودى‏

محمدعلى مسعودى - عرض کنم که موضوعى است که از چندی قبل مورد توجه مجلس شوراى ملى بوده است و هیچ فکر هم ندارد بحث هم راجع به این موضوع به قدرى زیاد شده که اان متجاوز از یک سال است در مجلس شوراى ملى و مجلس سنا همه‌اش روى این موضوع حرف زده‌ایم از چند ماه پیش هم که مجلس سنا این لایحه را تصویب کرده و به مجلس شوراى ملى فرستاده متأسفانه همین طور معوق مانده بنده هیچ توضیحى در این مورد ندارم بدهم فقط یک تقاضا دارم از جناب آقاى وزیر کشور که خودشان هم به حمدالله متوجه شده‌اند که این چاه‌هایى که اخیراً شهردارى حفر کرده در بعضى نقاط طبق اطلاعاتى که به دست امده آبش بسیار خوب است یعنى آب مشروب بسیار خوبى دارد بنده چون دیدم در قسمت جنوب شهر که لوله‌کشى آنجا سریع‌تر پیش می‌رود و همان طوری که خودشان فرمودند تقاضاى بنده هم همین بود که امر بفرمایند در تمام نقاطى که در جنوب شهر لوله‌کشیش تمام شده از این آب‌ها استفاده کنند براى این که این آب‌ها همین طور در مجراهاى کثیف ریخته می‌شود که آدم اصلاً نمی‌تواند نگاه بکند این تقاضاى بنده است و تمنای دیگرم هم این است که جناب آقاى آشتیانى‌زاده مخالفت خودشان را پس بگیرند و اجازه بدهند که این کار زودتر تمام بشود.

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

آشتیانى‌زاده - بنده جلوتر از ایشان اجازه خواستم‏.

رئیس - آقاى ملک مقدم هستند منشى‌ها صورت داده‌اند.

آشتیانى‌زاده – منشى‌ها همیشه آن طرف را نگاه مى‌کنند.

ملک‌مدنى - بنده اصولاً با این لایحه که در جلسه قبل هم که طرح شد جزو موافقین بودم و عرض کردم که این کار کمال ضرورت را دارد همان طورى که آقاى وزیر کشور هم توضیح دادند امروز براى شهر تهران این آب لوله جزء ضروریات است و هیچ جاى دنیا معمول نیست که شهر آب لوله نداشته باشد ولى مى‌خواستم تذکرى به آقاى وزیر کشور بدهم دیروز یک کسى آمد به من یک مطلبى را گفت که دیدم این را باید اینجا عرض کنم گر چه ممکن بود به طور خصوصى هم حضورتان عرض کنم ولى بهتر این بود که اینجا عرض بکنم راجع به این که هر جریانى که پیش می‌آید یک عده‌اى همیشه سوء‌استفاده مى‌کنند و این ثروت‌هاى سرشارى که موجب فاصله بین طبقات شده از همین مجلس‌ها به دست آمده و باز همین‌ها هستند که آمده‌اند نسبت به این اراضى که باید جهت ساختمان منبع آب نهر تهیه بشود یک بلوکى تشکیل داده‌اند و دارند یک سوء‌استفاده‌هایى می‌کنند چون جنابعالى وزیر کشور هستنید و مورد اعتماد هم هستید و همیشه هم رفقایتان شما را به دوستى و خوبى شناخته‌اند انتظار دارم که این کار را رسیدگى بکنید و نگذارید که یک سوء‌استفاده‌اى بشود زیرا به نظر بنده هر کسى تا حالا هر سوء‌استفاده‌اى که کرده است غلط بوده است یک دسته مردم سیر نمى‌شوند قانع نمی‌شوند هر قدر هم زندگانى مرفهى داشته‌اند این پول از مردم فقیر و بیچاره لخت گرفته مى‌شود هر خرجى در این کشور بشود از طبقات ضعیف گرفته مى‌شود زیرا که امروز اکثریت مالیات ما را یا از طریق عوارض شهردارى‌ها یا از طریق مالیات و بودجه دولت طبقه سوم و چهارم به نام مالیات غیر مستقیم می‌دهند پس بنابراین مصلحت نیست که یک اجتماعى باز در این موقع بیایند دسته‌بندى بکنند و اراضى که مى‌گویند مال دولت بوده بنده نمی‌دانم چه حقه‌بازى‌هایى شده ذرعى یک قران قیمتش بوده حالا بیایند ذرعى سه تومان به دولت بفروشند بنده خواستم این مذاکرات را عرض کنم و مخالفتم را پس بگیرم.

رئیس - پس گرفتن ندارد در هر حال باید رأى گرفته شود.

آشتیانى‌زاده - بنده مخالفت ایشان را قبول مى‌کنم.

رئیس- یک نفر به نام مخالف بیش‌تر نمی‌تواند صحبت کند ایشان توضیحى دادند

+++

و باید رأى گرفته شود...

آشتیانى‌زاده - اجازه بفرمایید بنده تذکرى بدهم.

رئیس - در پیشنهادات بدهید باز هم پیشنهادات خوانده می‌شود اینجا تذکر بدهید این راجع به کفایت مذاکرات است.

آشتیانى‌زاده - راجع به کرمان است.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام فرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می‌شود.

( به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد مى‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه و تصویب شود: اداره کل لوله‌کشى موظف است حومه شهر تا شعاع 6 کیلومتر با استفاده از اعتبار منظور در تبصره 22 قانون بودجه 1328 با استفاده از وام طویل‌المدت کمپانی‌هاى ذى‌فن خارجى یا داخلى به وسیله حفر چاه‌هاى عمیق لوله‌کشى نماید و مصارف و هزینه آن را با اخذ وثیقه ملکى از صاحبان اماکن حومه شهر در مدت ده سال به اقساط ده‌گانه دریافت نماید.

مهدى ارباب‏

رئیس - آقاى ارباب این مربوط به کار لوله‌کشى نمی‌شود.

یکى از نمایندگان - هم پیشنهاد خرج است و هم مالیات.

ارباب - در نظر اول ممکن است پیشنهاد وارد تلقى نشود اما اگر توضیح بدهم روشن مى‌شود (جمال امامى - به وسیله چاه عمیقى لوله‌کشى بشود یعنى چه؟)

مهدى ارباب - یعنى از چاه عمیق آب می‌آورند بیرون لوله می‌کشند مردم می‌خورند.

رئیس - مهدى ارباب بفرمایید.

مهدى ارباب - عرض کنم فلسفه لوله‌کشى و استفاده از لوله براى حفظ سلامتى مردم است البته اگر در خارج شهر و حدود شهری که انجمن شهر یا دولت حدود شهر را معین کرده است اگر یک عده‌اى مریض بشوند شک نیست که این مرض سرایت به مردم داخل شهر هم می‌کند مضافاً به این که عوارض شهردارى که مورد وثیقه این عمل است مردمى می‌پردازند که در حدود شهر هم ساکن هستند پیشنهادى که بنده کردم این بود که از همان اعتبار به وسیله شرکت‌هاى خارجى یا داخلى امر لوله‌کشى با استفاده از چاه‌هاى آبى که حفر مى‌شود در اطراف شهر به خرج مالکین اراضى و اماکن اطراف شهر این عمل را هم اداره لوله‌کشى انجام بدهد و مخارج آن را در مدت ده سال به اقساط از سکنه آنجا وصول کنند این عمل باعث مى‌شود که همه جاى شهر آباد و همگى از سلامتى برخوردار باشند نه این که یک عده در یک حدودى سلامت بمانند حالا اگر مجلس موافق است رأى بدهد و اگر موافق نیست پس مى‌گیرم.

رئیس - آقاى ارباب پیشنهاد شما وارد نیست.

مهدى ارباب - پس گرفتم.

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم این جمله به قانون لوله‌کشى افزده شود: پس از تشکیل انجمن شهر تهران نظارت در امر لوله‌کشى تهران طبق قسمت 13 از ماده 35 قانون شهرداری‌ها در عهده انجمن شهر خواهد بود - صدر‌زاده‏

رئیس - بفرمایید ولى این توضیح واضحات است.

وزیر کشور - همین طور است.

صدر‌زاده - قسمت 13 از قانون شهردارى‌ها این است نظارت در حفر مجرا براى فاضلاب شهر یا لوله آب یا برق و تصویب قراردادهاى مربوط به آنها در ماده 35 چندین فقره هست که از وظایف شهردارى قرار داده شده و قسمت سیزدهمش راجع به همین قسمت لوله‌کشى است متأسفانه شهر تهران الان متجاوز از هفت هشت سال است که به هیچ‌وجه انجمن شهر ندارد و مثل این است که دولت‌ها مایل نبودند که مردم پایتخت در امور شهر خودشان دخالت کنند مدتى متعذر می‌شدند به نقص قانون قانون شهرداری‌ها هم تصویب شد در 70 و 80 نقطه از نقاط مملکت هم انجمن‌ها تشکیل شد ولى در خود شهر تهران انجمن شهر تشکیل نشد من نمی‌دانم اگر این قانون خوب بود و به وسیله او باید انجمن شهر را تشکیل داد چرا در تهران تشکیل ندادند و اگر بد بود مردم ولایات چه گناهى کرده‌اند به هر حال حالا متعذر هستند به این که دو ماده اصلاحى هست براى انتخابات انجمن شهر که یک ماده آن این است باسوادها رأى بدهند و منتظر این هستند که از تصویب مجلس بگذرد و لابد انجمن شهر تهران را تشکیل خواهند داد من هم در این موضوع چندى پیش سؤال از دولت کرده‌ام حالا به هر صورت در این گزارش مى‌نویسد از آن قسمت از ماده 35 قانون تشکیل انجمن‌هاى شهر مصوب 4 مرداد 1328 که با قانون مزبور مغایرت پیدا مى‌کند در این مورد تا پایان لوله‌کشى آب و فاضلاب بلااثر خواهد بود « یعنى اگر در این اثنا انجمن شهر تهران هم تشکیل شد و امر لوله به پایان نرسیده باشد باز آن نظارت ملغى مى‌شد این است که بنده پیشنهاد کردم به مجرد این که انجمن شهر تهران تشکیل شد آن وظیفه نظارت خودش را طبق قسمت سیزدهم از ماده 34 اجرا کند (صحیح است)

رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیرکشور - تا مدتی که انجمن شهر تشکیل نشده است وزیر کشور قائم مقام انجمن شهر است به مجردی که انجمن تشکیل شد خود او عهده‌دار این مسئله خواهد بود.

رئیس - آشتیانى‌زاده‏

آشتیانى‌زاده - بنده مخالفتم را قبلاً پس مى‌گیرم عرض می‌شود که یک تذکراتى را می‌خواستم به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و استفاده مى‌کنم از مخالفت با پیشنهاد جناب آقاى صدر‌زاده و به طور اختصار عرض می‌کنم تلگرافى از کرمان بنده دریافت کردم که انجمن هواداران صلح ‏

رئیس - آقا این موضوع هیچ مربوط به کار لوله‌کشى نیست.

آشتیانى‌زاده - روز پنجشنبه قبل از دستور بنده راجع به این موضوع صحبت مى‌کنم چند نفر را در اینجا کشته‌اند.

رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - در این قسمت براى بنده مشکل است در مقابل پیشنهاد صحیح جناب آقاى صدر‌زاده و توضیحات منطقى و قانونى ایشان مخالفت بکنم (نمایندگان - پس مخالفت نفرمایید) اما با توضیحى که جناب آقاى وزیر کشور دادند و از طرف دولت تعهد کردند که هر وقت انجمن شهر تشکیل شد نظارت در کار لوله‌کشى به عهده انجمن شهر واگذار شود با این تعهد که دولت داده تصور مى‌کنم دیگر لزومى ندارد که این پیشنهاد یا نظیر آن مطرح بشود اما دلیل عملى در مخالفت با این پیشنهاد یا هر پیشنهاد دیگرى این است که این لایحه بعد از مدت‌ها شور و بحث در مجلس سنا تصویب شده و به اینجا آمده البته مطالب صحیح بسیار است پیشنهادات منطقى هم زیاد است اگر هر کدام از آنها را یا به دلیل صحیح بودنشان یا به دلیل منطقى بودنش قبول بکنیم و رأى بدهیم باعث این مى‌شود که این لایحه مجدداً برود به مجلس سنا براى این که آن چیزى قانون است و قابل اجرا خواهد بود که مجلسین هر دو به اتفاق به آن رأى بدهند هر تغییرى که ما در این بدهیم موجب برگشت این لایحه به مجلس سنا مى‌شود باز اینجا هم احتمال تغییر تازه‌اى می‌شود دارد با آن تغییر تازه به اینجا مى‌فرستند در نتیجه موجب مى‌شود امرى را چند سال است ما گرفتارش هستیم یعنى لوله‌کشى شهر تهران و پایتخت انجام نشود و به قول آن آمریکایى این ننگ بین‌المللى از شهر تهران برداشته نشود پس به نظر بنده با این پیشنهادات این لایحه دچار تأخیر و تعویق خواهد شد این است که بنده به طور کلى خواستم نظر آقایان محترم را جلب کنم که پیشنهادات منطقى زیاد است اما توجه بفرمایید که هر تغییرى در این قانون موجب رفتنش به سنا و بازگشتنش به اینجا و یا دو مرتبه رفتنش به سنا و بازگشتنش به اینجا موجب تعویق کار خواهد بود این است که می‌خواهم استدعا کنم آقایان لطف بفرمایند آنچه که الان مطرح است رأى بدهند و بعد هم هر اصلاحى را که آقایان لازم دانستند به صورت طرح جداگانه‌اى بدهند البته ما تصویب می‌کنیم آن هم جریان خودش را طى مى‌کند.

رئیس - باید رأى گرفته شود.

صدر‌زاده - چون آقاى وزیر کشور تقبل فرمودند که بعد از تشکیل انجمن شهر نظارت با انجمن خواهد بود بنده هم براى این که تعویقى در جریان کار نشود پس مى‌گیرم (احسنت)

رئیس - پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر خوانده شد)

ریاست محترم مجلس شورای ملى- تبصره زیر را پیشنهاد مى‌نمایم:

انجام امر لوله‌کشى تحت نظر مستقیم انجمن قانونى شهر صورت خواهد گرفت و مدیر کل لوله‌کشى مکلف است کلیه هزینه‌هاى لازم را پس از تصویب انجمن قانونى شهر نموده و اسناد هزینه را باید به انجمن قانونى شهر تسلیم نماید.

اردلان‏

رئیس - آقاى اردلان‏

اردلان - بنده خواستم باز نظر خودم را تکرار کنم که این امر لوله‌کشى از وظایف خاص انجمن شهراست این از وظایف مجلس شورای ملى نیست یک مملکتى در روى زمین شما پیدا بکنید که براى کار لوله‌کشیش قانون بیاورد به مجلس ولى در اینجا به انجمن قانونى شهر به هیچ‌وجه دخالتى ندادند و نظارتى در این باره براى او قائل نشدند و هر خرجى بخواهند این آقایان بکنند بدون این که انجمن قانونى شهر حق دخالت داشته باشد مى‌توانند بکنند همان طورى که الان جناب آقاى ملک‌مدنى توضیح فرمودند و به بنده هم از خارج آمدند و گفتند یک اشخاصى آمده‌اند یک اراضى دارند و یک کمیسیونى معین شده است و این همه هیاهو و اصرارى که براى این قانون قبل از این که انجمن قانونى شهر معین شود مى‌کنند براى این است که این کمیسیون یک اختیارات وسیعى دارد و بتواند قیمت اراضى دو تومانى را مترى 50 تومان بدهد این پولى است که اهالى شهر تهران باید بدهند اهالى شهر تهران حق قانونی‌شان انجمن شهر است

+++

باید او نظارت بکند در صورتى که در این قانون هیچ حق براى نظارت او قائل نشده‌اند پیشنهاد بنده این است که انجمن شهر نظارت داشته باشد و وقتى که یک خرجى را تصویب کرد اداره لوله‌کشى عمل کند و بعد هم هر خرجى که کرده اسناد هزینه آن را به انجمن بدهد به طورى که دیوان محاسبات راجع به هزینه‌هاى دولتى رسیدگى می‌کند انجمن شهر هم هزینه‌هاى این کار را رسیدگى بکند این که معنى ندارد که ما یک پول معین را بدهیم به دست یک اشخاصى و هیچ کنترلى هم نشود در هیچ جاى دنیا این ترتیب معمول نیست این است که بنده عرض مى‌کنم که اگر ما علاقه به صحت عمل و کار داشته باشیم باید اداره امور لوله‌کشى را در مقابل انجمن شهر مسئول قرار بدهیم هر خرجى مى‌خواهد بکند باید با تصویب انجمن شهر باشد و هر خرجى که کرد باید اسناد آن را براى تفریغ حساب به انجمن شهر بدهد این پیشنهاد بنده است.

رئیس - آقاى کشاورز ‌صدر

کشاورز‌ صدر - بنده تصور مى‌کنم پیشنهاد جناب آقاى اردلان شبیه پیشنهاد جناب آقاى صدرزاده باشد که در اینجا آقاى وزیر کشور پذیرفتند و توضیح دادند که در قانون همین طور ذکر شده و مراد ما همین است و غیر از این هم نخواهیم کرد البته وقتى که انجمن شهر تشکیل بشود جزئیات تمام امور می‌بایستى به تصویب انجمن و نظارت انجمن باشد و مسلماً آقاى اردلان وقتى که این هیئت لوله‌کشى کار خودش را انجام داد اسناد آن را محققاً به انجمن شهر که تا آن موقع هم حتماً تشکیل خواهد شد ارائه خواهد داد و او هم نظارت می‌کند و از جنابعالى به دلیلى که عرض می‌کنم خواهش می‌کنم که پیشنهادتان را پس بگیرید و آن این است که موضوع لوله‌کشى مورد اتفاق است یعنى تأمین سلامت مردم آن هم در پایتخت هیچ کس تردیدى ندارد و ما در این کار هر چه تسریع بکنیم باز تأخیر کرده‌ایم و البته بنده قبول دارم که آن پیشنهاد دهنده اولى الکساندر گیپ یا اسکندر گیو به قول آقاى شوشترى این شخص یک پیشنهادى داده بود و بعد با این که دستگاهش خیلى خوب بوده گفته است من اشتباه کردم و در واحدها قیمت‌ها را کم داده‌ام و بعد آمدند یک تصمیمى‌گرفتند در دولت سابق و اسبق و بعد هم مجلس سنا ملاحظات دقیق و لازم در این کار کرده است و این لایحه آمده اینجا بنده از آقا استدعا می‌کنم که اجازه بفرمایید که تصویب بشود و از این پیشنهاد هم به دلیل این که خود به خود انجمن مطابق قوانین اصولى نظارت خواهد داشت صرف‌نظر بفرمایید و راجع به حیف و میل یا تقلبات یا مسائلى هم اگر شده از جناب آقاى وزیر کشور بنده خواهش دارم که مسئولین امر را تعقیب بکنید تعقیب با اجراى لوله‌کشى جدا نشود و آن اشخاص هم که تخلف یا تقلب کرده‌اند تعقیب بشوند و از آقا هم خواهش می‌کنم پیشنهادتان را پس بگیرید.

رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - مورد تقاضاى آقایان محترم دو موضوع بود یکى موضوع اسنادى بود که بایستى به انجمن شهر داده شود این مسلما این طور است تا وقتى که انجمن نیست بنده شخصاً مسئولیت قبول می‌کنم و قائم مقام انجمن هم هستم و این کار را خواهم کرد ( اردلان - اگر جنابعالى وقت این کار را دارید استدعا می‌کنم بفرمایید) بلى دارم یکى دیگر موضوع این بود که یک دسته‌بندى شده است و ممکن است یک استفاده‌هاى سوئى بکنند البته در تمام کارها ممکن است استفاده سوء بشود ما که آنجا هستیم براى این است که جلوگیرى بشود و آقایان نمایندگان محترم هم هر تخلفى ببینند در هر امر یا مستقیماً یا به وسیله تلفن یا خودشان مراجعه می‌کنند و البته از این امر هم جلوگیرى می‌کنند تا اندازه‌اى که ممکن است ولى تمام اینها دلیل این نمی‌شود که ما از لوله‌کشى جلوگیرى بکنیم و یا مسکوت بگذاریم این است که استدعا می‌کنم آقایان با این لایحه موافقت بفرمایند چون الان هم جلسه از اکثریت می‌افتد و این کار زودتر تمام بشود تمام جزئیات که می‌فرمایید هر وقت که باشد بنده حاضرم این کار ا بکنم.

( نمایندگان - پس بگیرید)

اردلان - خواهش می‌کنم یک مرتبه دیگر پیشنهاد بنده قرائت شود،

( مجدداً به شرح سابق قرائت شد)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى اردلان آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت مى‌شود .

(به شرح زیر خوانده شد)

پیشنهاد می‌کنم اداره لوله‌کشى موظف است از این لحظه کوچکترین قدمى در لوله‌کشى بر ندارد مگر آن که مجارى فاضلاب هم تعبیه و ساخته شود.

دکتر جلالى‏

رئیس - آقاى دکتر جلالى‏

دکتر جلالى - بنده این پیشنهاد را بعد پس مى‌گیرم ولى از چند جهت این پیشنهاد را تقدیم کردم و جهات آن را می‌خواهم ذکر بکنم و هم یک تذکرى بدهم فراکسیون ما تصمیم گرفت (یک نفر از نمایندگان - کدام فراکسیون؟) فراکسیون جوان تصمیم گرفت تمام موجباتى که براى موفقیت دولت در امر نفت لازم باشد فراهم و تمام لوایح مفیدى که می‌آید به مجلس سعى کنیم که تصویب شود موضوع دوم را جناب آقاى فرهودى فرمودند که اگر کوچک‌ترین جمله‌اى در این لایحه اضافه یا کم بشود دو مرتبه می‌رود به مجلس سنا و این امر براى بسیار لازم که لوله‌کشى است به عهده تعویق می‌افتد ولى بنده می‌خواستم از آقاى وزیر کشور تقاضا کنم که تا آنجایی که ممکن است سعى بفرمایند که امر تهیه مجراى فاضلاب یا آب آشامیدنى با هم همراه باشد براى این که ممکن است در آتیه نشود اجرا نمود و پیشنهاد را هم پس مى‌گیرم.

رئیس - این آخرین پیشنهاد است وارد هم نیست قرائت می‌شود.

( به شرح زیر خواند شد)

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده اضافه شود. مدیر کل لوله‌کشى ساختمان فاضلاب (اگو) را باید قسمى بدهد که مورد استفاده عبور لوله‌هاى آب مشروب و کابل‌هاى تلفن و برق باشد و مؤسسات برق و تلفن هم در این امر به سهم خود شرکت مالى نمایند.

معدل‏

رئیس - آقاى معدل این هم وارد نیست پس بگیرید.

معدل - اجازه بدهید توضیح بدهم بنده اصرارى ندارم همان طوری که ایشان فرمودند چون در اثر تصویب این پیشنهاد این لایحه برمى‌گردد به سنا و تأخیر در اجرایش حاصل مى‌شود ولى تذکراتى که ما در اینجا می‌دهیم موجب خواهد بود که متصدیان امر موجبات اجراى این نظریات را فراهم کنند اولاً کمال اهمیت را دارد که در شهرى که لوله‌کشى آب مى‌شود فاضلاب و اگو داشته باشد این می‌بایستى همراه هم باشد و الّا مشکلات بزرگى حادث مى‌شود می‌بایستى که این لوله‌هاى آب و همچنین کابل‌هاى برق و همچنین سیم‌هاى تلفن در آن مجارى تحت‌الارضى که به صورت فاضلاب و به صورت اگو هست آنجا گذاشته بشود که هر ساعت تمام این شهر را به یک عنوانى نکنند و دو مرتبه آسفالت کنند و هر دفعه مصادف بشوند با یک مشکلى خرج این کار چندین دفعه براى مملکت تمام مى‌شود حالا این تذکر موجب می‌شود که وزرات کشور که قائم‌مقام انجمن شهردارى است و خود اداره لوله‌کشى یک نقشه جامع‌ترى و یک نظر وسیع‌ترى برا ى این کار داشته باشد که بعد از این نظریاتى که اینجا گفته مى‌شود تأمین بکنند بنده پیشنهادم را مسترد می‌دارم ولى توجه جناب آقاى وزیر کشور را به این موضوع جلب مى‌کنم که به اداره لوله‌کشى دستور بدهند که همراه کار لوله‌کشى کار فاضلاب و اگو را هم انجام بدهد.

رئیس - دیگر پیشنهادى نیست رأى گرفته می‌شود به ماده واحده آقایانی که موافقند قیام فرمایند (عده زیادى برخاستند) تصویب شد.

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز پنجشنبه خواهد بود و دستور هم طبع و توزیع شده نزد آقایان هم هست.

( یک ربع بعد از ظهر جلسه ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت

+++

قوانین‏

وزارت داریى‏

فرمان همایونى راجع به اجراى لایحه قانونى برقرارى (24) فقره شهریه و قانون مزبور که به تصویب مجلسین شوراى ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ‏ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک ملوکانه‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم.

ماده اول - قانون برقرارى بیست و چهار فقره شهریه که در جلسه بیست و چهارم اردیبهشت ماه 1330 به تصویب مجلس شورای ملى رسیده و منضم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ 28 اردیبهشت ماه 1330

قانون برقرارى 24 فقره شهریه‏

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود وظیفه اشخاص ذیل را از محل اعتبارى که در هر یک از موارد زیر قید شده برقرار و طبق مقررات پرداخت نماید:

1 - ماهى پنج هزار ریال وظیفه درباره بانو اختر‌الملوک دولتشاهى عیال مرحوم محمد‌على‌میرزا دولتشاهى که حین انجام وظیفه فوت نموده از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار وظیفه و شهریه منظور در بودجه کل کشور.

2 - ماهى یک هزار و پانصد و پنجاه ریال وظیفه درباره بانو امینه ظهیر عیال مرحوم ظهیر علاوه بر 1350 ریال که طبق قانون استخدام کشور از صندوق بازنشستگى دریافت مى‌کند از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار بودجه وزارت کشور.

3 - ماهى پنج هزار ریال به عنوان وظیفه درباره وراث مرحوم ابوالحسن صدر ثقة‌الاسلامى طبق قانون وظایف و از محل اعتبار شهریه و وظایف از تاریخ تصویب این قانون دو هزار ریال از مبلغ فوق تا خاتمه تحصیل به آقاى احمد ثقة‌الاسلامى پسر آن مرحوم تحت نظر وزارت فرهنگ پرداخته خواهد شد و بعد از خاتمه تحصیل مبلغ فوق عیناً به وارث آن مرحوم طبق مقررات پرداخت می‌شود.

4 - ماهى سه هزار ریال وظیفه درباره دو نفر اولاد و مادر مرحوم عباس‌قلى شاملو کارمند پیشین وزارت پست و تلگراف از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار بودجه وزرات پست و تلگراف.

5 - ماهى دو هزار و ششصد و شصت ریال وظیفه درباره مرحوم على حسام‌پور کارمند وزارت اقتصاد ملى از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار بودجه وزارت اقتصاد ملى.

6 - ماهى دو هزار و پانصد ریال درباره ورثه مرحوم عباس ورنوس مدیر کل سابق راه‌آهن از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار بودجه بنگاه راه‌آهن.

7 - ماهى هزار و دویست ریال وظیفه درباره ورثه مرحوم ابراهیم لطف‌زند کارمند سابق وزارت کشاورزى از محل اعتبارى که در بودجه وزارت کشاورزى به همین عنوان منظور خواهند نمود و از تاریخ تصویب این قانون.

8 - ماهى دو هزار و پانصد ریال درباره ورثه قانونى مرحوم نصرالله اردلان کارمند ثبت کل که مسلول بوده از تاریخ تصویب این قانون و از محل بودجه ثبت کل.

9 - ماهى سه هزار و چهارصد و شصت و دو ریال وظیفه درباره وراث قانونى مرحوم دکتر حسین مرزبان فرماندار سابق کردستان علاوه بر ماهى دو هزار و چهارصد و پنجاه ریال که از صندوق بازنشتگى دریافت می‌دارد از تاریخ تصویب این قانون و از محل بودجه وزارت کشور.

10 - کارمند سابق وزارت بهدارى که در حین انجام خدمت در نقاط بد آب و هوا فوت نموده از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار شهریه و وظایف.

11 - ماهى چهار هزار ریال به عنوان وظیفه درباره وراث قانونى مرحوم دکتر سید احمد معینى ماهى سه هزار و چهارصد و شصت ریال درباره ورثه مرحوم سیدابوالقاسم حسابى کارمند وزارت دارایى علاوه بر مبلغ سه هزار و چهار صد و شصت ریال که از صندوق بازنشتگى دریافت می‌دارند از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار شهریه و وظایف.

12 - ماهى یک هزار و پانصد ریال به عنوان وظیفه درباره بانو بلقیس مغرورى و شاهرخ مغرورى عیال و فرزند آقاى اکبر مغرورى کارمند مفقودالاثر اداره کل گمرک بالمناصفه مادام که عیال نامبرده شوهر اختیار نکرده و فرزند مشارالیه مشغول تحصیل می‌باشد از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار بودجه کل گمرک.

13 - ماهى سه هزار و چهارصد و شصت ریال وظیفه درباره وراث قانونى مرحوم على‌اصغر مقدم رئیس سابق حسابدارى وزارت امور خارجه علاوه بر مبلغ سه هزار و چهارصد و شصت ریال که از صندوق بازنشتگى دریافت می‌دارند از اعتبار شهریه وظیفه از تاریخ تصویب این قانون.

14 - ماهى یک هزار و نهصد و سى و دو ریال وظیفه درباره وراث قانونى مرحوم سرگرد على‌اکبر شاهوار افسر شهربانى علاوه بر ماهى 70 و 427 ریال که از صندوق بازنشتگى دریافت می‌دارند از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار بودجه شهربانى کل کشور.

15 - ماهى شش هزار ریال وظیفه درباره ورثه مرحوم دکتر غلام‌رضا جرجانى از تاریخ 24 فروردین 1329 که بین عیال و دو نفر دختر و یک نفر پسر آن مرحوم به تساوى تقسیم شود از اعتبار ماده 48 بودجه وزارت فرهنگ.

16 - ماهى پنج هزار ریال به عنوان وظیفه درباره بانو تاج مادر مرحوم داور از محل اعتبار شهریه و وظیفه منظور در بوجه کل کشور از تاریخ تصویب این قانون.

17 - ماهى یک هزار و یکصد ریال به عنوان وظیفه درباره وراث قانونى مرحوم محمود وفایى کارمند پیشین بنگاه مستقل آبیارى که در حین انجام وظیفه در سیستان فوت نموده و از تاریخ تصویب این قانون و از محل اعتبار شهریه و وظایف.

18 - ماهى چهار هزار و نهصد ریال وظیفه درباره عیال و دو نفر اولاد مرحوم مهندس هاشم دیبا کارمند سابق وزارت کشاورزى از تاریخ فوت (18 اردیبهشت 1329) از محل بودجه وزارت کشاورزى‏

19 - ماهى یک هزار و پانصد ریال درباره هوشنگ جمشیدى فرزند مرحوم جمشیدى به عنوان هزینه تحصیل از اول سال 1320 تا مدت 3 سال و از محل بودجه وزارت داد گسترى.

20 - ماهى سه هزار و چهارصد و بیست و پنج ریال وظیفه درباره وراث مرحوم محمد حسابى کارمند سابق اداره چاى از تاریخ تصویب و از محل اعتبار شهریه و وظایف.

21 - ماهى چهار هزار و دویست و بیست و پنج ریال به عنوان کمک هزینه تحصیل به هر یک از سه نفر فرزندان مرحوم مرآت تا زمانى که مشغول تحصیل می‌باشند از تاریخ تصویب و از محل اعتبار بودجه وزارت فرهنگ.

22 - ماهى یک هزار و هفتصد ریال وظیفه درباره وراث مرحوم مهدی‌قلى شاهرخى که در وقایع 1324 به دست متجاسرین تیر‌باران شده علاوه بر دو هزار و سیصد ریال که فعلاً دریافت مى‌نمایند از تاریخ تصویب این قانون و از محل بودجه وزارت دادگسترى.

23 - ماهى سه هزار و چهارصد و نود ریال وظیفه درباره ورثه مرحوم حسن‌پور سعید علاوه بر سه هزار و چهارصد و سى ریال که از صندوق بازنشستگى دریافت می‌دارند از تاریخ تصویب این قانون از محل اعتبار شهریه و وظیفه.

24 - ماهى سه هزار و ششصد و پنجاه و نه ریال درباره عیال و فرزندان مرحوم مهندس حسام ضیاء رئیس سابق اداره کل آسفالت وزرات راه علاوه بر مبلغ سه هزار و دویست و شصت و شش ریال که از صندوق بازنشستگى به ورثه آن مرحوم داده می‌شود از تاریخ روز بعد از فوت آن مرحوم (13 شهریور 1327) از محل بودجه وزارت راه.

تبصره - وظیفه و مستمریات وراث فوق‌الذکر در مواردى که خلاف آن صریحاً ذکر نشده است به اناث تا زمانى که شوهر اختیار نکرده و در مورد ذکور تا سن بلوغ (بیست سالگى) قابل پرداخت خواهد بود.

این قانون که مشتمل بر ماده واحده است در جلسه 24 اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلس شورای ملى رسید.

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است. م 3854 نخست وزیر

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294670!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)