کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/24]

جلسه: 150 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیست و دوم مهر ماه 1324  

فهرست مطالب:

1- مذاکره راجع به صورت مجلس‌ و تصویب آن

2- تقدیم پنج فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

3- مذاکره و اخطار نظامنامه راجع به جریان تصویب طرح مربوط به تأخیر انتخابات

4- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 150

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه بیست و دوم مهر ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1- مذاکره راجع به صورت مجلس‌ و تصویب آن

2- تقدیم پنج فقره لایحه از طرف آقای وزیر دارایی

3- مذاکره و اخطار نظامنامه راجع به جریان تصویب طرح مربوط به تأخیر انتخابات

4- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس مقارن ظهر به ریاست آقای ملک‌مدنی (نایب رئیس) تشکیل گردید

1 - مذاکره راجع به صورت مجلس و تصویب آن 

صورت مجلس روز پنج‌‌شنبه 19 مهرماه را آقای‌هاشمی‌به شرح زیر قرائت کردند

نیم ساعت قبل از ظهر مجلس به ریاست آقای ملک‌مدنی نایب رئیس تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت و تصویب گردید.

غایب با اجازه -  آقای :  تهرانچی

غایبین بی اجازه - آقایان : فرمند - مظفر‌زاده - مؤید قوامی‌- عامری - کاظمی‌- امیر ابراهیمی‌- صمصام - منصف - تولیت - دکتر زنگنه - دکتر رادمنش - معدل - رفیعی - ایرج اسکندری - دکتر آقایان

دیرآمدگان با اجازه - آقایان :‌ هاشمی‌- لنکرانی

دیرآمدگان بی اجازه - آقایان: جلیلی - بیات - تیمور‌تاش - حسن اکبر - نمازی - دهقان - دکتر کیان - مراد اریه.

بدواً با نظارت آقایان مرآت اسفندیاری و صدریه و قبادیان به انتخاب سه نفر کارپرداز شروع شد از 106 نفر عده حاضر آقای افخمی‌با 66 رأی و آقای حشمتی با 55 رأی انتخاب شدند و بعد برای سومین کارپرداز اخذ رأی به عمل آمد و آقای مرآت اسفندیاری با اکثریت 60 رأی انتخاب گردیدند.

آقای اردلان راجع به برق شهر تهران سؤالی از وزارت کشور تقدیم داشتند و آقای بهبهانی اظهار نمود که نظر به اوضاع و احوال فعلی مملکت و نزدیکی انتخابات دوره پانزدهم عده هشتاد نفری از آقایان نمایندگان طرحی امضاء و پیشنهاد نموده‌اند که تا قوای بیگانه در مملکت است انتخابات دوره آینده به تأخیر افتد این طرح به قید دو فوریت تقدیم شد و به شرح ذیل قرائت گردید:

ماده واحده - انتخابات پانزدهمین دوره تقنینیه مجلس شورای ملی یک ماه بعد از تخلیه خاک ایران از کلیه قوای بیگانه به عمل خواهد آمد.

آقای شهاب فردوسی اظهار نمودند که اگر یک ماه پس از تخلیه قوای بیگانه انتخابات شروع شود ممکن است فترتی پیش آید این پیشنهاد باید مورد مطالعه بیش‌تر ی قرار گیرد.

آقای طباطبایی بیان داشتند که این پیشنهاد به امضای هشتاد نفر از آقایان رسیده و چنین تصمیم قاطعی تا کنون سابقه نداشته و از شش ماه پیش نیز مطالعات کافی به عمل آمده و برای حفظ مصالح عمومی‌مملکت لازم است که هرچه زودتر به تصویب رسد و رأی به فوریت اول گرفته تصویب شد فوریت دوم نیز به تصویب رسید.

آقای رحیمیان اظهار نمودند با این که هیچ ایرانی موافق نیست که قشون بیگانه باشد و انتخابات شروع شود معهذا برای قضاوت تاریخ نظر خود را می‌گویم از این پیشنهاد چنین مفهوم می‌شود که در انتخابات دوره چهاردهم قشون بیگانه دخالت داشته است در حالی که قطعاً کسانی که در تحت تأثیر رفته بودند دخالت می‌کردند و جمعی از دوره سیزدهم توسط دولت در دوره چهاردهم استفاده کردند و این رویه به صلاح ملت ایران نیست و اعمال نفوذ به وسیله مأمورین دولت در حوزه انتخابیه موجب سلب حق مردم می‌شود و اگر مقصود خدمت به مملکت است پیشنهاد می‌کنم که وکلای دوره چهاردهم از انتخاب در دوره پانزدهم محروم باشند زیرا قدرت مملکت امروز دست ایشان است و همه به نفع خودکار می‌کنند بهتر است فداکاری کنیم در دوره آتیه انتخاب نشویم.

آقای‌هاشمی‌در اطراف بیانات ایشان توضیحاتی دادند و در تعقیب آن آقای دشتی بیان نمودند که تظاهراتی بر ضد مجلس سیزدهم بود ولی راه قانونی برای لغو انتخاب آن دوره به دست نیامد و در دوره پانزدهم نیز بیم مداخله نمایندگان در بین نیست زیرا به موجب همین پیشنهاد وکلا از مداخله محروم خواهند شد.

+++

بنابراین نظر آقایان به طور اتم و اکمل تأمین می‌شود و فراموش نکنیم که هر کسی مداخله کند بهتر از آن است که اجنبی مداخله کند بهتر از آن است که اجنبی مداخله کند و بنابراین هر ایرانی شریف وطن پرست راضی نخواهد بود. که با قشون بیکرانه انتخابات شروع شود در عین حال لازم است که قانون انتخابات نیز اصلاح بشود و نیز ممکن است جمعی از مردمان صالح را تعیین کنیم که در امر انتخابات نظارت کند  همان طور که لایحه نفت را تصویب کرده‌ایم این لایحه نیز تصویب شد.

آقای دکتر کشاورز اظهار نمودند که هیچ ایرانی با شرفی قبول نمی‌کند در مملکتش قوای اجنبی حتی متفقین وجود داشته باشد و هر کس که برخلاف مصالح ملت و تمامیت مملکت سر و سری داشته باشد مزدور است و چون این پیشنهاد به صلاح مشروطیت نیست و باز پس از بیست سال دیگر ملت قضاوت خواهد کرد اجازه دهید دلایل مخالفت خود را بیان کنم سپس اظهار داشتند که ملت آمریکا پشتیبان آزادی و دموکراسی است و نسبت به ملت ایران هم کمک‌های بسیار کرده است بهترین مثال کنفرانس صلح است که نمایندگان ایران را قبول نمی‌کردند و ملت آمریکا از ایران پشتیبانی کرد و نسبت به انگلستان روابط ما از چهل سال پیش شروع می‌شود و همه می‌دانند که این دولت در صدر مشروطیت هواخواه استقرار آن بود و در 1906 با مداخلات علنی مشروطه خواهان ایران کمک کرد امروز هم دولت کارگری انگلیس بر سر کار است و انتظار داریم که سیاستش غیر از سیاست محافظه کاران باشد دولت انگلیسی در مشروطیت ایران کمک موثری کرد و حتی آقای تقی زاده را برای فرار از قشار مستدین ضمانت کرد که از ایران خارج شود و به همین دلیل نمی‌شود که بعضی روابط را اجنبی‌‌پرستی نامید دوستی بر آلایش با یک دولت خارجی باید در کادر ملت ایران منافع عمومی‌مملکت را ملحوظ و محفوظ بدارد سپس به معاهده 1907 اشاره و اضافه کردند که معاهده 1919 نیز وقتی با تنفر و جنجال ملت ایران روبرو شد و همسایه دیگر ما از تمام حقوق خود در ایران صرف‌نظر کرد و سیاست بین‌المللی عوض شد راه حل دیگری به دست آمد که تا وقایع شهریور کشید و نسبت به روابط با دولت شوروی صحبت نمی‌کنم که چگونه بود و اکنون هست. سپس راجع به سیاست یک جانبی اشار کردند و اظهار داشتند طرحی که به مجلس تقدیم شده و انتخابات دوره آینده را موکول به تخلیه ایران از قشون متفقین می‌کند این قوا در دوره چهاردهم نیز وجود داشت و اگر مقصود اعمال نفوذ است پس از رفتن هم به وسایل دیگر خواهد شد و با تصویب این لایحه پایه دوره چهاردهم متزلزل می‌شود.

در این موقع آقای نایب رئیس ماده 127 نظامنامه را قرائت کردند و به ختم مذاکرات ایشان رأی گرفتند و تصویب شد.

آقای سید ضیاء‌الدین طباطبایی با اظهار تأسف از این که آقای دکتر کشاورز نتوانستند بیانات خود را ادامه دهند و اکثریت نیز نظر دارد در این پیشنهاد زودتر تصمیم بگیرد جواب بیانات ایشان را به جلسه آینده موکول داشتند آقای دکتر عبده نسبت به اظهارات آقای دکتر کشاورز و توضیحاتی که در سیاست خارجی ایران دادند اشاره کردند که رابطه مستقیمی ‌با پیشنهاد مطروحه ندارد و در عین حال هر ایرانی با‌شرفی از قرارداد 1919 متنفر است و نیز از نغمه‌های شومی‌ که در آذربایجان بلند شده نفرت دارد و معتقدم اگر ژاندارم ما را راه ندهند باید برود و کشته بشود در این موقع صدای خودمان را به گوش عالمیان برسانیم و هنگام ملاحظه نیست اگر در دوره چهاردهم هم قوای بیگانه در ایران بوده آن موقع به خودشان مشغول بودند و امروز به امور کسانی که تمام قوای خود را به کمک آنها دادند مداحله می‌کنند و ما با تصویب این پیشنهاد نخست به دنیا اعلام می‌کنیم که از اقامت قوای بیگانه در کشور خود راضی نیستیم و سپس به دست یک حکومت ملی و همت مردان وطن‌پرست سعی می‌کنیم در محیط آرامی‌انتخابات را انجام دهیم این طرح مظهر اراده ملت ایران است و آقای دکتر مصدق نیز که مظهر افکار عمومی‌ملت هستند در این پیشنهاد شرکت کرده‌اند و این عمل از اقداماتی است که ملت ایران را نجات می‌دهد در این موقع کفایت مذاکرات تصویب شد. آقای لنکرانی پیشنهاد نمودند که طرح از دستور خارج شود و در اطراف پیشنهاد خود توضیحات مفصلی دادند و اشاره کردند که در این طرح عنوان قشون متفقین قید شده و هر ایرانی با شرف نمی‌خواهد قشون اجنبی را در خانه خود ببیند و نسبت به اوضاع آذربایجان هم همه متأثر هستند و بیان داشتند که روی حریق نفت نباید پاشید و به جای این که میدان برای سایرین باز کنیم باید با احساسات ناراضی‌ها توجه کنیم و به علاج آن بپردازیم و سپس با اهمیت آذربایجان و خدمات آن در راه مشروطیت اشاره کرده اظهار نمودند باید کوشش کرد فواصل و شکاف‌ها را از بین برداشت و فردای امروز را هم در نظر داشت و لازم است دولتی روی کار باشد که وقتی دید اجنبی مداخله می‌کند انتخابات را فاقد شرایط قانونی بداند و آن را از جریان بیندازد زیرا ایرانی بزرگتر از آن است که افکار طفیلی و تبعی داشته باشد. نخست باید حکومت ملی تشکیل دهیم و قوانینی از گذشته لغو کنیم و قدرت را از بعضی مقامات سلب نماییم و اگر مداخل کردند انتخابات را موقوف بداریم در این موقع رأی به پیشنهاد آقای لنکرانی گرفتند و تصویب نشد.

آقای حکمت پیشنهاد نمودند به محض خروج قشون بیگانه از ایران فرمان انتخابات صادر شود پیشنهاد ایشان با اکثریت تصویب شد. در این موقع آقای دکتر مصدق پیشنهادی دادند که برای تجدید نظر و اصلاح قانون انتخابات در صدور فرمان انتخابات دوره آینده سه ماه تاخیر شود و اظهار نمودند هیچ کس در این مجلس موافق نیست که تا قشون خارجی هست انتخابات شروع شود این پیشنهاد هم در جلسه که از اکثریت و اقلیت تشکیل شده بود تنظیم شده است و سپس به صمدیه شیخ بهایی اشاره کردند که الناس مجزیون باعمالهم ان خیر افخیر و ان شرافشر و بیان داشتند که مجلس ما هم بر چهار وجه می‌تواند باشد و برای چه وجه چهارم آن که نمایندگان مجلس به هیچ یک از متفقین متمایل نباشند شرایطی لازم است که تا قانون انتخابات اصلاح نشود و دولتی به وجود نیاید که به تمام معنی ملی باشد همچو مجلسی نمی‌توان داشت ما باید اول قانون انتخاباتی را اصلاح کنیم که اشخاص با سواد رأی بدهند و در یک روز هم انجام شود و به کلی از هر دستبردی مصون بماند و الا مقصود حاصل نمی‌شود و چون قانون برای مملکت است نه مملکت برای قانون بنابراین نمی‌شود برخلاف قانون اساسی قانونی تصویب نمود و این قانون چون محدود نیست نمی‌شود به این وسیله مشروطیت را تعطیل کرد باید این مجلس فداکاری کند و پیشنهاد تأخیر سه ماه را تصویب نماید اگر باز قشون اجنبی باقی بود به تصویب این طرح بپردازد.

آقای طباطبایی توضیح دادند که اکثریت با پیشنهاد ایشان توافق نکرده بود و چون پیشنهاد آقای حکمت نیز تصویب شده است دیگر مجالی برای تصویب پیشنهاد آقای دکتر مصدق نیست آقای نایب رئیس اظهار داشتند بنابراین اکنون پیشنهادات دیگر قرائت می‌شود.

پیشنهاد آقای آصف این بود که دوازده نفر از نمایندگان صالح انتخاب شوند که در انتخابات دوره پانزده نظارت کنند و در اطراف پیشنهاد خود نیز توضیحاتی دادند.

آقای مهندس فرپور پیشنهاد نمودند که دولت با مراجعه به آرا عمومی‌20 نفر از تهران 160 نفر از از شهرستآنها به نسبتی که کمیسیون کشور تعیین می‌کند برای نظارت در انتخابات انتخاب کندد که این همه به عنوان هیئت مشاوره در تمام کارهای دولت مخصوصاً انتخابات نظارت کنند و چون ممکن است فترئی پیش آید و نمی‌توان وضع آن روز را پیش‌بینی کرد لازم است این هیئت ولو کم‌تر هم باشند قبل از اختنام دوره فعلی انتخاب شود و مقصود اصلی را از جریان انتخابات آینده تأمین نماید.

آقای دشتی راجع به بیانات آقای دکتر مصدق و طرح پیشنهادی و انتخاب هیئتی که در غیاب مجلس نظارت بر دولت داشته باشد و اصلاح قانون انتخابات و جلوگیری از مداخلات اشخاص توضیاتی داده ابراز موافقت کردند و گفتند که هیچ کس در این مجلس با دیکتاتور موافق نیست و اکثریت قاطع مجلس اعم از اقلیت و اکثریت معتقد به این اصول هستند و باید موضوع را به شکل صحیحی در نظر گرفت و پس از پیشنهاد آقای حکمت ممکن است دراطراف همین طرح هم گفتگو و توافق حاصل شود.

آقای اردلان با پیشنهاد آقای مهندس فریور مخالف بوده اظهار داشتند با طرحی که پیشنهاد کرده ایم فترتی به وجود نمی‌آید قانون انتخابات قبل اصلاح خواهد شد و به پیشنهاد آقای مهندس فرپور رأی گرفتند و تصویب نشد. آقای دکتر معظمی‌پیشنهاد کردند در صورتی که در نتیجه اجرای ماده واحده فترتی پیش آید دولت مکلف است از آقایان حکیم الملک. دکتر مصدق به حکیم‌الملک رئیس دیوان کشور و رئیس مجلس برای مشورت در کارهای دولتی نظارت در انتخابات دوره پانزدهم دعوت کند و نظریات ایشان را اجرا نماید و توضیحاتی در اطراف پیشنهاد خود دادند و اشاره کردند که اهالی حوزه انتخابیه ایشان 12 سال از حق انتخاب محروم مانده بودند و این پیشنهاد برای حفظ حقوق ایشان و سایر نقاط کشور است که در صورت فترت مقدرات مردم به دست اشخاص غیر صالح نیفتد زیرا نمی‌توان مملکت را در زمان فترت تسلیم حوادث نمود و در خاتمه اضافه کردند که آقای موتمن الملک نیز جزو این هیئت دعوت شود.

آقای سید ضیاءالدین طباطبایی اظهار نمودند که تمام بدبختی‌های بشر از ترس است و ترس هم از سوء‌تفاهم و عدم اعتماد پیش می‌آید و اگر حسن تفاهم و حسن

+++

نظر بین اقلیت و اکثریت باشد فترتی پیش نمی‌آید و اگر هم پیش آید کسی نمی‌تواند سوء‌استفاده کند و الا نظار هر چند نفر هم باشند در مقابل قوه قهریه و نبودن تشکیلات ملی منظم تأثیری نخواهند داشت و چون نمی‌خواهم از اظهاراتم تشنجی در مجلس ایجاد کند توضیح بیش‌تر ی در اطراف مذاکراتی که شده نمی‌دهم و پس از تصویب پیشنهاد آقای حکمت بهتر است هر راه حل دیگری به نظر می‌رسد در جلسه آینده طرح و مورد توافق و تصویب واقع شود.

آقای دکتر معظمی‌پیشنهاد خود را پس گرفتند به شرطی که اکثریت به طریق دیگری که لازم باشد با پیشنهاد ایشان موافقت کند. آقای نایب رئیس اظهار داشتند در اطراف پیشنهادات و تبصره‌ها در جلسه آینده مذاکره می‌شود.

جلسه سه ساعت و نیم بعد از ظهر ختم و مجلس آینده به روز یکشنبه 3 ساعت به ظهر موکول گردید.

نایب رئیس - در صورت جلسه آقایان نظری دارند؟

بعضی از نمایندگان - بلی آقا

نایب رئیس - آقای تیمورتاش بفرمایید

تیمور تاش - گرچه موضوع خیلی قابل اهمیت نیست لکن جلساتی که ساعت یازده تشکیل می‌شود دیگر دیرآمده یک قدری زاید است چون معمولاً از ساعت 10 اینجا هستیم.

نایب رئیس - اینجا صورت حضور و غیاب هست و این صورت حاضر و غیاب را یک نفر مأمور هست که تعیین می‌کند اگر در تشکیل مجلس تاخیری شود والی در ساعتی که تعیین شده آقایان نمایندگان باید حاضر شوند. (کام‌بخش - ساعت را یازده معلوم بفرمایید)

نایب رئیس - این قسمت اختیارش با مجلس است ممکن است آقایان ساعت تشکیل جلسه را ساعت یازده قرار بدهند ولی هر وقت که تعیین شد و اعلام شد اگر آقایان دیر بیایند از حقوقشان کسر می‌شود و جریمه می‌شوند. آقای فرخ در صورت جلسه نظری دارید؟

فرخ - خیر

نایب رئیس - آقای دکتر کشاورز در صورت جلسه نظری دارید؟

دکتر کشاورز- در خلاصه صورت جلسه نیز یک اشتباه عبارتی وجود دارد که تذکر می‌دهم و خواهش می‌کنم که اصلاح بفرمایید. در موقعی که آقای ملک‌مدنی نایب رئیس مجلس شورای ملی رأی گرفتند در مجلس برای این که درآن جلسه من از صحبت کردن ممنوع باشم فرمودند که رأی می‌گیریم به این که آقای دکتر کشاورز در این جلسه حق صحبت نداشته باشند به این عبارت تقریباً و در خلاصه صورت جلسه این را خیلی با تردستی به این ترتیب نوشته‌اند که رأی گرفته شد به ختم مذاکرات دکتر کشاورز و این صحیح نیست مجلس شورای ملی دو جلسه قبل با اکثریت 48 نفر به من اجازه صحبت نداد و من را از پشت ترریبون پایین کشید این به مناسبت این که بنده خیال می‌کنم یک افتخاری است باید در خلاصه صورت جلسه درست تذکر داده شود

نایب رئیس - اصلاح می‌شود برای این که اظهارات جنابعالی صحیح است و صورت مجلس به این مفصلی هیچ وقت معمول نبوده است چون جلسه گذشته حایز اهمیت بوده به این جهت مفصل شده و حالا این قسمت اصلاح می‌شود آقای امینی در صورت جلسه نظری دارید؟

امینی - بنده می‌خواستم قبلاً تذکری بدهم که آقای مظفر‌زاده به وسیله بنده اجازه خواسته‌اند و ایشان را غایب بی‌اجازه نوشته‌اند دیگر این که واقعاً صورت جلسه طوری است که وقت مجلس را می‌گیرد و واقعاً طولانی است و به علاوه بعضی از مطالب زیادی است و بعضی مذاکرات هست که ذکرش در صورت جلسه زیاد ضروری نیست یکی را که بنده توجه کردم این بود که آقای طباطبایی در مذاکراتی که فرمودند اینجا ذکر شده است که ایشان حق خودشان را برای جوابیه به این جلسه محول فرمودند من می‌خواستم به آقای طباطبایی عرض کنم که دیگر موضوع ندارد که ایشان حق‌شان را به جلسه آتیه موکول کنند چون ما به صورت جلسه رأی می‌دهیم می‌خواستم استدعا کنم که دیگر آقای طباطبایی لطفاً این حق را برای خودشان قائل نشوند که در این زمینه صحبت بفرمایند چون این صحبت‌ها وقت دولت و وقت ملت را می‌گیرد و من در این صورت استدعا می‌کنم ایشان از حق خودشان صرف نظر بفرمایند و دراین زمینه مجدداً صحبت نفرمایند و صحبت ایشان اگر لازم باشد مستلزم رأی بعدی مجلس است.

نایب رئیس - آقای مجد ضیایی در صورت جلسه نظری دارید؟

مجد ضیایی - بنده هم می‌خواستم عرض کنم که بنده درست به ساعت نگاه کردم دیدم سی و پنج دقیقه از وقت مجلس صرف خواندن صورت مجلس شد و این را خواهش می‌کنم که آقایان توجه بفرمایند که خیلی خلاصه باشد این بهتر است چرا؟ برای این که بنده عرض می‌کنم که علاوه بر این صورت خلاصه مذاکرات را تماماً می‌نویسند و بنده از مذاکرات مجلس ازآقای‌هاشمی‌خواهش می‌کنم و از آقای مخبرین جراید هم استدعا می‌کنم که این الفاظی که از روی احساسات در اینجا گفته می‌شود ننویسند چون ماده 112 می‌گوید:

کلیتاً قطع کلام و استعمال الفاظ زشت و تعرضات شخصی و هرگونه حرکات و نمایشاتی که موجب بی نظمی‌مجلس باشد ممنوع است. در صورتی که گفتن این الفاظ را ممنوع کرده‌اند به طریق اولی نوشتن آن هم موضوع است بنابراین استدعا می‌کنم این قسم الفاظ نوشته نشود.

نایب رئیس - آقای مهندس فریور در صورت مجلس نظری دارید؟

مهندس فریور - صورت مجلس این طور خوانده شد که پیشنهاد بنده این بوده است که 20 نفر از تهران و 16 نفر از ولایات انتخاب شوند در صورتی که پیشنهاد بنده این بود که 20 نفر از ولایات باشند. این را استدعا می‌کنم اصلاح بفرمایید و بعد هم قرار شد که آن 12 نفر را هم حذف کنیم و فقط 20 نفر از تهران باشند. خواهش می‌کنم این موضوع در صورت جلسه قید بشود

نایب رئیس - آقای آصف در صورت جلسه فرمایشی بود؟

آصف - عرض کنم البته این صورت مجلس که در جلسه قرائت می‌شود بایستی خلاصه نوشته شود اما نه این که یک قسمت را بنویسند و یک قسمت را حذف بکنند بایستی مطالب همه اش نوشته شود و مطالبی که آقایان نمایندگان دراینجا تذکر می‌دهند به تمام آنها به طور اختصار اشاره شود. پیشنهاد بنده را قسمت اولش را نوشته‌اند ولی بعدش را ننوشته‌اند که بعد از آن که آقای دشتی در اطراف پیشنهادات صحبت‌هایی کردند و بعد در نظر گرفته شد که یک همچو لایحه‌ای تهیه شود و مجلس بیاید راجع به تعیین عده ای برای نظارت درانتخابات بنده هم عرض کردم در صورتی که آقایان اطمینان می‌دهند و نظر بنده تأمین می‌شود در این صورت پیشنهاد خودم را مسترد می‌دارم و قسمت عمده‌ای از آقایان هم اظهارات بنده را تأیید کردند و بنده اتخاذ سند کردم و بعد پیشنهاد خودم را پس گرفتم این را خواستم اصلاح بفرمایید.

نایب رئیس - اصلاح می‌شود. آقای طوسی در صورت جلسه نظری دارید؟

طوسی  - اینجا اعتراض شد و مذاکره شد که صورت مجلس خیلی مفصل است البته مشروح هم هست تا قدری ولی باید خاطر آقایان را مستحضر نمایم که از اول دوره چهاردهم تا کنون و بسا هست که در دوره سیزدهم هم جلسه چهار ساعتی و پنج ساعتی نداشتیم بنابراین اگر درست حساب بکنیم صورت جلسه خیلی مفصل نبوده است و طبعاً صورت خلاصه این مذاکرات هم قدری مفصل می‌شود و البته در آینده رعایت این قسمت خواهد شد.

نایب رئیس - آقای شهاب فردوسی در صورت مجلس نظری دارید؟

شهاب فردوسی - اینجا در صورت جلسه نوشته شد که پیشنهاد آقای حکمت تصویب شد اصلاحاتی که در نظامنامه است چند جور است یک وقت پیشنهادی مورد توجه واقع می‌شود یا مورد قبول و یا تصویب می‌شود. تصویب مرحله نهایی یک پیشنهاد یا یک لایحه است و بنابراین نمی‌شود گفت که پیشنهاد آقای حکمت تصویب شد چون در صورت جلسه نوشته شده است پیشنهاد آقای حکمت تصویب شد (یک نفر از نمایندگان - تصویب شد جای طرح اول) اجازه بفرمایید بنده زیاد شهوت حرف زدن ندارم تصویب وقتی است که مذاکره در یک لایحه‌ای ختم می‌شود و رأی قطعی به یک لایحه‌ای گرفته می‌شود این مرحله قطعی به یک لایحه‌ای گرفته می‌شود این مرحله قطعی است وقتی یک لایحه‌ای مود مذاکره است پیشنهادات اصلاحی و یا پیشنهاداتی به عنوان تبصره تقدیم می‌شود این پیشنهادات اگر قبول شد اصطلاح نظامنامه‌ای این است که مورد توجه واقع شد بنده آن روز دیدم وقتی که پیشنهاد آقای حکمت که پیشنهاد اصلاحی است به جای آن ماده واحده رأی گرفته شد یک مرتبه آقایان گفتند که لایحه تصویب شد و دیگر پیشنهادات خوانده نمی‌شود و نباید خوانده شود این ابداً مطابق نظامنامه درست نیست برای این که یک لایحه‌ای تصویب بشود باید مذاکرات کافی بشود پیشنهادات تقدیم شود تمام مورد تصویب یا رد مجلس واقع ششود وقتی تمام شد همه مذاکرات اعم از پیشنهادات یا مذاکرات کلی آن وقت رأی کلی گرفته شود به آن لایحه در نظامنامه هم در سه مورد دارد که وقتی مذاکرات تمام شد باید به طور کلی به ان لایحه رأی گرفته شود و آن روز آقایان مجلس را به این عنوان ختم کردند که این پیشنهاد به جای ماده واحده تصویب شده و مذاکرات دراین باب ختم شده و دیگر پیشنهادات خوانده نمی‌شود ولی این ابداً درست نیست و اگر بنا باشد

+++

به این عنوان وارد مذاکره شوند به عقیده بنده هنوز این لایحه تمام نشده و تصویب نشده و هیئت دولت که مأمور اجرای قوانین است نباید اصلاً این لایحه را اجرا کند ودیگر این که آن روز که بنده با فوریت لایحه مخالفت کردم عده ای از روزنامه‌ها نوشتند که علت مخالفت من با این لایحه طرفداری از بودن قشون اجنبی در ایران است بنده اصراری ندارم درباره این که هر کسی چه تعبیری می‌خواهد نسبت به بنده و رفقای فراکسیون بنده بکنند برای این که عقیده دارم باید افراد مردم را به اعمال‌شان شناخت و هرگز هم تظاهر نکرده‌ام در مجلس که بنده آدم وطن‌پرستی هستم یا خائن هستم و حالا هم اصرار نمی‌کنم بنده عقیده‌ام این است که وکیل باید آزاد باشد و به هیچ‌وجه نباید عقیده یک وکیلی را تخطئه کرد...

نایب رئیس - این مطالبی که می‌فرمایید راجع به صورت مجلس نیست رعایت این قسمت را بفرمایید.

شهاب فردوسی - این تذکر کوچکی است بنده نمی‌خواهم وقت مجلس را بگیرم عقیده یک نفر نماینده را نباید تخطئه کرد به عنوان این که این خائن است یا طرفدار اجنبی است باید وکیل آزاد باشد چه در خارج و چه در مجلس و این عقیده باید از طرف مطبوعات هم رعایت بشود و نباید وکیل را محدود کرد که نتواند عقیده خودش را بیان کند بنده الآن مخالفم با این لایحه یعنی با دو فوریت نه این که با اصلا لایحه ما مخالفیم با دو فوریت لایحه نه با لایحه برای این که الآن اشکالاتی پیش آمده است که آقایان پیش بینی نمی‌کردند و الآن می‌بینند که اشکال پیش آمده است و نمی‌دانند که چطور این اشکالات را مرتفع کنند بنابراین آقایان باید موافقت کنند پیشنهادات خوانده شود و تکلیف این لایحه به طور صریح و روشن معلوم بشود.

نایب رئیس - بیاناتی که آقای شهاب فردوسی فرمودند چون یک قسمتی از آن وظیفه بنده است که بایستی جواب بدهم بنابرایم بنده جواب می‌دهم جنابعالی به صورت تندنویسی که خوشبختانه در روزنامه رسمی‌کشور هم هست و منتشر می‌شود اگر مراجعه می‌فرمودید رفع اشتباهتان می‌شد ما وقتی که خواستیم به پینهاد آقای حکمت رأی بگیریم بنده تذکر دادم که به پیشنهاد آقای حکمت رأی می‌گیریم که به جای آن ماده واحده پیشنهادی آقایان نمایندگان است و این ماده را دولت نداده بود و نمایندگان دادند که طرح شود. به دو فوریتش رأی گرفته شد و چون ماده واحده بود کلیات نداشت همان رأی که گرفته شد به جای همان تصویبی بود که خود جنابعالی تذکر دادید و آن ماده از مجرای خودش تصویب شده است و نظر مجلس همان است (یکی از نمایندگان - پیشنهادات باید خوانده شود) و اما راجع به پیشنهادات به طوری که در جلسه قبل مذاکره شد و پیشنهاد آقای مهندس فرپور و دکتر معظمی‌چون تقریباً طرف توجه مجلس و اکثریت مجلس بود قرار شد که در حارج یک کمیسیونی آقایان تشکیل بدهند و یک فرمول جامعی را تهیه بکنند و به مجلس بیاورند که آقایان تصویب کنند برای این که رفع نگرانی در ایام فترت شده باشد (صحیح است) امروز هم این کمیسیون تشکیل شد از آقایان مهندس فریور و دکتر معظمی‌و فاطمی‌و دکتر طاهری و یک عده دیگر از آقایان  مذاکراتی شد و موکول شد به جلسه فردای دوشنبه که با حضور آقای فریدونی که سوابق زیادی دارند چون یک نظری برای آقای شریعت‌زاده آمده بود که نمایندگان تهران ممکن است باشند و نظارت کنند چون این سوابق گفته شده بود و این مطلب مورد توجه است خوب است که آقای فریدونی هم باشند و سوابق را از دول مشروطه ببینیم این دوباری که قانون اساسی و متمم آن به تصویب رسیده است آیا این سوابق محفوظ هست یا نیست و تصور می‌کنم فردا این جلسه تشکیل شود و تصمیم صحیحی اتخاذ شود آقایان نظری دارند که اگر فترتی پیدا شد یک هیئت مورد اطمینان باشد که در انتخابات نظارت بکند (تبمور‌تاش نه فقط در انتخابات در کلیه امور مملکت) و این نظریه را امیدوارم آقایانی که نمایندگان اقلیت و اکثریت هستند لایحه اش را تهیه کنند و در جلسه آینده جزو دستور بگذاریم و تصویب بشود و رفع نگرانی آقایان بشود بنابراین آن موضوع خاتمه پیدا کرد آقای فداکار جنابعالی نظری دارید؟ (فداکار - خیر) آقای سید ضیاءالدین (سید ضیاءالدین - بنده عرضی ندارم حق خودم را محفوظ می‌دارم)

آقای خاذقی

حاذقی - در پایان صورت مجلس قید شده بود که جلسه به امروز 3 ساعت پیش از ظهر موکول شد در صورتی که جلسه این روزها ساعت 12 تشکیل می‌شود من خواستم نظر مقام ریاست را جلب کنم که به مجرد این که اکثریت در مجلس جمع شدند امر بفرمایید زنگ جلسه را بزنند تا این لوایح مفیدی که در مجلس جمع شده است مطرح بشود و مخصوصاً لایحه بودجه و نظام وظیفه و بهداری و غیره زود تر بگذرد .

نایب رئیس - یک تصمیمی‌می‌گیریم ساعت جلسه را یک قدری دیرتر معین کنیم (حاذقی آن وقت بعدازظهر تشکیل می‌شود)

آقای مجد ضیایی  

مجد ضیایی - بنده هم می‌خواستم عرض کنم که اگر بخواهیم جلسه را برای ساعت 11 معین کنیم آن وقت تشکیل جلسه می‌افتد به ساعت یک بعد از ظهر از این نظر همان ساعت نه بهتر است .

نایب رئیس - آقای صفوی نظر ندارید؟ (صفوی - نه خیر) آقای فرخ در صورت جلسه نظری دارید؟

فرخ - بعد از صورت مجلس

نایب رئیس - آقای طباطبایی در صورت جلسه نظری ندارید؟

محمدطباطبایی - بنده در صورت مجلس عرضی ندارم .

نایب رئیس - آقای دکتر کشاورز .

دکترکشاورز - بنده در صورت مجلس عرضی ندارم اخطار نظامنامه‌ای دارم .

نایب رئیس - آقای دکتر مصدق فرمایشی دارید؟

دکتر مصدق - بنده در طور جریان ماده واحده می‌خواستم عرض کنم.

نایب رئیس - بفرمایید .

لنکرانی - بنده قبلاً می‌خواستم استدعا کرده باشم که اگر در ضمن مذاکرات عرضی که مخالف نظر آقایان باشد یا اشتباهی از من احساس بفرمایند آن را بعد بفرمایند گویا آقایان راه قانونیش را بهتر بلد باشند ممکن است بعد تذکر بدهند یعنی تذکرات آقایان در ضمن بیانات بنده طوری است که خط سیر بیان بنده را تغییر می‌دهد به این مناسبت شاید گاهی به ضرر من تمام می‌شود ولی به ضرر دیگران هم تمام می‌شود روی این نظر استدعا می‌کنم وجداناً آزدای مرا احترام کنند زیرا آقایان می‌دانند من هیچ وقت تجاوز از حدودی که کوچک‌ترین صدمه به مصلحنت مملکت بزند مسلماً نمی‌کنم خیلی مراقبت می‌کنم ولی خوب راجع به اوضاع نظریاتی دارم که عرض می‌کنم. دیگر این که چون من می‌خواهم الآن نظریاتی عرض کنم و قبلاً هم مطالبی عرض کرده‌ام باید عرض بکنم که بنده متمردم ولی وفاداری خودم را نسبت به اقلیت حفظ کرده‌ام و می‌کنم و خواهم کرد و هم‌فکرها و هم‌عقیده‌ها و دوستان من در اقلیت بیش‌تر  از دوستان من در اکثریت هستند.

نایب رئیس - راجع به صورت مجلس بفرمایید .

لنکرانی - نه خیر چون خواستم مطلبی بگویم بسیار خوب عرضی ندارم (خنده نمایندگان) ملاحظه بفرمایید آقای دیگری هم همین را گفتند ولی اطاعت می‌کنم و ضمناً هم عرض می‌کنم چون یک نظر اساسی هم خود بنده داشتم برای این که موفق بشوم چاره جز موافقت با اقلیت ندارم و نداشتم و الا ضامن اشتباهاتی هم که شده باشد من نیستم و یکی هم این که آقای ملک‌مدنی در جواب یکی از آقایان فرمودند روزنامه رسمی‌کشور حاضر است و در ضمن مذاکرات به آن استناد کردند بنابراین بنده به خودم حق می‌دهم که بگویم کجا است این روزنامه ای که فرمودند حاضر است با این بودم عریض و طویلی که بتواند این مذاکرات را بیرون بدهد آن وقت یک مرتبه مذاکرات مرا او خراب بکند یک مرتبه هم روزنامه اطلاعات (خنده نمایندگان) شما را به خدا به وجدانتان قسم می‌دهم ممکن است خودتان همدر مقابل همین مشکل قرار بگیرید شما را به شرافتتان قسم می‌دهم. به شما التماس می‌کنم بیایید یک قدری نظر اصولی و اساسی بگیرید این چه زندگی و چه وضعی است؟ تکه تکه یادداشت کرده‌ام حالا حضورتان عرض می‌کنم که اگر اذیتم نکنند یادم نرود تذکر که می‌خواستم راجع به صورت جلسه داده باشم که اینها مقدمه‌اش بود و مربوط به صورت جلسه هم هست (به همه هم احترام می‌گذارم) مطلبی بود که خیلی لازم می‌دانستم به عرض برسانیم و آن موضوعی بود که خیلی طبیعی در مجلس اجرا شد و احساسات ملت ایران نسبت به گذشته‌های خیلی طبیع مجسم شد ولی این قسمتش یادداشت نشد و نظرم نیست که بین کی و چی بود این مذاکره بین دو نفر واقع شد. نسبت طرفداری از قرارداد از طرف یکی به یکی دیگر داده شد و این نسبت دادن طرفداری از قرارداد وثوق‌الدوله را آقای رئیس مجلس اهانت به آن شخص تلقی کردند و حتی به جای فحش و توهین حساب شد خواستم عرض کرده باشم و اتخاذ سند کرده باشم و آن روز هم عرض کردم که سند مهمی‌است و اتخاذ سند می‌کنم و من نمی‌دانم کی به کی این نسبت را داد کاری به اشخاص ندارم (خنده نمایندگان) نکنید آقا خواهش می‌کنم اجازه بدهید صحبت بکنم من استفاده می‌کنم به نفع مملکتم دارم استفاده می‌کنم خانه

+++

شما است اولاد دارید زندگانی دارید رئیس مجلس این را توهین تلقی کرد و به جای فحش یعنی بزرگترین خیانت شناخت و تحت عنوان اهانت یک وکیل به یک وکیل آن وکیل را از حق صحبت محروم کرد و مجلس هم رأی داد برای ضبط  در تاریخ این را خواستم گفته باشم (دکتر کشاورز - صحیح است) پس از آن مقدمه این نتیجه را گرفتم که یک بار دیگر مجلس ایران افکار عمومی‌حالا و گذشته و گذشته تر و بعد از اینها را تصویب کرد و حاضر نشد نسبت این و هم برای یک ایرانی قبول کند خواستم این را عرض کرده باشم و کاری ندارم به این که کی بوده است برای این که ضبط بشود در صورت جلسه دیگر این که حق خودم را به استناد فرمایش آقای ملک‌مدنی برای جلسه دیگر محفوظ می‌دارم که باقی بماند برای ابراز نظر نسبت به این صورت جلسه سابقه هم دارد که این حق را برای اشخاص محفوظ می‌دارند من هم یکی از آحاد ناس. برای این که ایشان مذاکرات را استناد به روزنامه رسمی‌ فرمودند عرض می‌کنم که این مطبعه مجلس معلوم می‌شود یک تجارتخانه‌ای است که همه کار می‌کند غیر از چاپ روزنامه رسمی‌

نایب رئیس - آقا راجع به صورت مجلس بفرمایید.

لنکرانی - بله بله راجع به صورت مجلس است.

نایب رئیس - آقا صحبت خودتان را بکنید.

لنکرانی - پس بنده از کجا صحبت بکنم بنده لوح محفوظ که نیستم باید از روی روزنامه رسمی ببینم...

نایب رئیس - آقا شما خودتان نمی‌دانید در جلسه پیش چه گفته‌اید؟ هر جا صحبت‌تان تحریف شده است بفرمایید.

لنکرانی - کجا می‌توانم صورت مذاکراتم را بخوانم که ببینم این خلاصه مذاکرات با مذاکرات مفصل موفق هست یا نیست این را کجا بخوانم (یک نفر از نمایندگان - در اداره تندنویسی) بنده بروم توی اداره تندنویسی بخوانم؟ عوض این خواهش می‌کنم بفرمایید روزنامه رسمی‌ مجلس را عصری منتشر بکنند نکنید این کارها را خودتان اصلاح کنیم برای خدا نکنید این قدر شوخی نکنید این قدر مسموم نکنید افکار را این قدر مقاومت نکنید اگر آقایان مدیران جراید یک هیئتی برای این کار تشکیل می‌دادند و این کار را تشکیل می‌دادند و این کار را درست می‌کردند چه عیب داشت بیایند بگویند ما از آینده درس نگرفتیم؟ این زندگی نیست من چطور ضبط کنم الآن چند شبانه روز است که می‌گذرد و من نمی‌دانم که چه حرفی اینجا زده شده و آیا این صورت خلاسه با آن مطابقه می‌کنند یا نمی‌کند نمی‌دانم چه کنم این روزنامه اطلاعات حاضر است ببیند چه کرده است (مسعودی - از تند نویسی گرفته شده) و ضمناً موقعی هم که پیشنهاد بنده... (فیروز‌آبادی - حرف‌های دیگر نزنید  در صورت مجلس حرف بزنید)...

نایب رئیس - آقای لنکرانی کار دیگر هم داریم در صورت مجلس صحبت کنید.

لنکرانی - همه صحبت کردند به بنده که رسید می‌فرمایید کار دیگر داریم یکی هم وقتی پیشنهاد شد راجع به این که هیئتی معین بشود برای نظارت در انتخابات ضمن اسامی‌که مذاکره شد بنده چون احساس نکردم نمی‌دانم شنیدم یا چه جور شده بعد از اسم آقای موتمن‌الملک بنده اسم آقای مستشار‌الدوله را خم جزو آنها آوردم نمی‌دانم چه شده که ذکر نشده و دیگر این که  آقای ملک‌مدنی در همان روزنامه رسمی‌که فرمودند به من وعده فرمودند که برای این جلسه حق صحبت بنده را محفوظ بدارند و به من اجازه صحبت داده شود و الآن به موجب نظامنامه چون حق من محفوظ است استفاده می‌کنم تلگرافاتی است که می‌خواهم اینها را بخوانم.

نایب رئیس - بسیار خوب می‌توانید استفاده کنید ولی بعد از تصویب صورت مجلس بفرمایید

لنکرانی - مطابق نظامنامه اول مجلس بنده حق دارم و محتاج برای نیست چند سؤال است و یک تلگراف که می‌خواهم عرض کنم راجع به همان آقای اردلان

نایب رئیس - آقای‌هاشمی‌

هاشمی‌- آنچه آقای لنکرانی و سایر آقایان نمایندگان محترم راجع به تسریع در چاپ و انتشار صورت مذاکرات مجلس و اصلاح نواقص آن تذکر بدهند بنده به نوبه خودم کمال تشکر را دارم و از فردفرد آقایان کمک می‌طلبم برای رفع نواقص آن و نقیصه بزرگ این کار در درجه اول آقای لنکرانی وضع این دو ماهه اخیر مجلس بوده که چون مجلس این صورت را به خود گرفت متأسفانه اخلال به همه نواحی مجلس و همه نواحی کشور سرایت کرده آنرا بعد خدمت تان عرض می‌کنم اما راجع به صورت مجلس اداره که مسئول رساندن صورت مذاکرات مشروح مجلس بوده عبارت است از اداره تند‌نویسی بر حسب پیشنهاد آقای طوسی معاون اداری تغییر رئیس داد چند نفر از آقایان نقل و انتقال به جای دیگر پیدا کردند و از حیثیت عضو هم کمال نقیصه را دارد که باید رفع شود و نظر آقایان امیدوارم تأمین بشود یکی هم این که جلسه پریروز از جلسات فوق‌العاده بود که بعد از پنج ساعت کار آقایان سه و نیم بعد از ظهر از مجلس خارج شدند دیروز هم آمدند مشغول شدند به استخراج صورت مجلس و چند نفر از آقایان محترم هم که خودشان علاقمند به صحبت خودشان بودند به اداره تندنویسی مراجعه کردند و بالأخره واسطه مراجعت آقایان به تندنویسی و مراجعه در نطق خودشان طول کشید و تا ظهر اداره تندنویسی بیش از 90 صفحه موفق نشد به ما بدهند و آن چه که رسید چاپ کردیم دادیم اما راجع به استناد به صورت مذاکرات آن چه از ناحیه اداره تندنویسی داده شود همان سند و مدرک وکلا خواهد بود. استدعای آخر بنده هم که از ناحیه آقایان تندنویس‌ها گفته شد. این است که اگر ممکن است لطفاً در هنگام نطق آقایان پشت تریبون تشریف بیاوند و مخصوصاً بلندتر و شمرده‌تر صحبت بفرمایند که با این وضع مجلس کوچک‌ترین اشتباهی حاصل نشود.

نایب رئیس - آقای طوسی در صورت مجلس فرمایشی دارید؟

طوسی - بنده خیلی مختصر برای این که خاطر آقایان را مستحضر کرده باشم عرض می‌کنم اینجا آقای لنکرانی همکار محترم بنده از روزنامه اطلاعات و مذاکرات مجلس فرمودند باید عرض کنم عمل مجلس و روزنامه رسمی البته مربوط به روزنامه اطلاعات نیست و مسئولیت روزنامه اطلاعات را هم اداره مجلس قبول نکرده است (دکتر اعتبار - امروز گویا کار دیگری نداریم) (قبادیان - راجع به صورت مجلس بفرمایید)

نایب رئیس - این موضوع راجع به صورت مجلس است (محمد طباطبایی - هیجده ماه است که این مباحث در اینجا هست) آقای طوسی بفرمایید.

طوسی - یک نکته که خیلی لازم است به عرض آقایان برسانم این بود که در سوابق ایام و ادوار گذشته مجلس مرسوم و معمول نبود که یک نفر نماینده وقتی فرمایشی در مجلس فرمودند در جلسه بعد عین نطق خودش را بخواهد و این کار خیلی مشکلی بود و از عهده اداره هم ساخته نبود ملاحظه بفرمایید بنده صورت گرفته ام در جلسه قبل آقایان محترم لنکرانی دکتر کشاورز - دکتر مصدق - رحیمیان - دکتر معظمی‌ که تمام مدت جلسه را که پنج ساعت طول کشیده نطق همین آقایان بوده به اداره تندنویسی مراجعه کرده‌اند برای نطق خودشان حالا ملاحظه بفرمایید تندنویسی بیچاره چطور می‌تواند این فرمایشات آقایان را بلافاصله استخراج کند و بدهد به روزنامه و آن وقت اگر هم نداد مورد گله واقع شود بنابراین از نظر دفاع از حیثیت و از نظر دفاع از اداره که منظم کار کرده و کار می‌کند ناچارم که به عرض آقایان برسانم که این صورت مجلس که به این طریق تنظیم می‌شود غیر ممکن است که تندنویسی هر قدر ولو ده نفر هم بهش اضافه شود بتواند تمام بیانات آقایان را حاضر کند که آقایان بدانند کی ممکن است توزیع شود این را بنده خواستم از نظر دفاع از اداره که با کمال صحت خدمت می‌کند عرض کرده باشم و به آقایان محترم تذکر بدهم که آنها نظری ندارند کارشان را کرده و می‌کنند (بعضی از نمایندگان - دستور دستور)

نایب رئیس - نظری در صورت جلسه نیست؟

فداکار - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم.

نایب رئیس - آقای دکتر مصدق نظری در صورت مجلس نیست؟

دکتر مصدق - نخیر

نایب رئیس - اعتراض دیگری بر صورت مجلس نیست؟ (گفته شد - خیر) صورت مجلس تصویب شد.

هاشمی‌- در آن موقع عده کافی نبود برای تصویب صورت مجلس در موقع اعلام رأی

وزیر دارایی - اجازه می‌فرمایید؟ (در این موقع عده کافی شد)

نایب رئیس - عده کافی شده اعتراضی بر صورت مجلس نیست؟ (گفته شد - خیر) صورت مجلس تصویب شد. آقای دکتر مصدق

فداکار - بنده اخطار نظامنامه ای دارم و اخطار نظامنامه‌ای مقدم است.

دکترکشاورز- اخطار نظامنامه‌ای مقدم است.

نایب رئیس - نمی‌شود آقا بعد.

فداکار - اخطار نظامنامه ای مقدم است چرا نمی‌شود بنده یک ورقه استیضاح هم دارد که می‌خواهم تقدیم کنم و حالا تقدیم می‌کنم .

2 - تقدیم 5 فقره از طرف

آقای وزیر دارایی

نایب رئیس - آقای وزیر دارایی بفرمایید

وزیر دارایی - چند فقره لایحه است که بنده تقدیم مجلس می‌کنم یک فقره مربوط به اعتباری است که

+++

برای تعمیر راه‌های شوسه آذربایجان و همچنین تهیه مقدمات امتداد راه‌آهن از میانه به تبریز ولی برای استحضار آقایان عر ض می‌کنم که این اعتباری که خواسته شده است برای امتداد راه‌آهن پنج میلیون ریال فقط برای تهیه مقدمات کار است و الا یک لایحه در دست تهیه است که آن برای امتداد تمام راه‌آهن‌هایی است که تمام نشده است و آن را هم در موقع خودش تقدیم می‌دارم و اعتبار اصلی در آن لایحه پیش‌بینی می‌شود (رحیمیان - راجع به خراسان چطور؟) آنجا هم همان طور است در آن لایحه ای که تقدیم می‌شود راجع به خراسان و یزد و جاهایی که باقی مانده اعتبار گرفته می‌شود که تمام شود و یک لایحه دیگر هم هست راجع به اصلاح قسمتی از مقررات قانونی تعرفه گمرکی و مالیات راه مصوب 23 تیر ماه 1320 عرض کنم فعلاً اجناسی که وارد مملکت می‌شود چه در موقع ورود و چه در موقع خروج مالیات راه از آنها گرفته می‌شود و این کار تقریباً حمل جنس را به طور ترانزیت از ایران ممنوع می‌کند و یک کالاهایی است که در وقت ورود مالیات را می‌دهند و همچنین در وقت خروج کالاهایی که خارج می‌شود مالیات راه می‌دهند و با این ترتیب دیگر تقریباً مال ترانزیتی در ایران وارد نمی‌شود و حالا که به تدریج راه‌آهن تمام می‌شود با این وضعیت راه‌آهن ما که نسبتاً مرتب است و امیدواریم که یک مقداری هم محمولات ترانزیتی داشته باشیم بنابراین که یک مقداری هم محمولات ترانزیتی داشته باشیم بنابراین به موجب این اصلاحیه از حمل اجناس ترانزیتی در موقع عبور از ایران فقط یک مرتبه مالیات راه گرفته می‌شود و اگر هم به وسیله راه‌آهن وسایل حمل اجناس متعلق به دولت و یا محمولاتی که تحت نظر دولت است حمل شود چیزی گرفته نمی‌شود و آن انتفاعی را هم که ما می‌خواهیم از راه‌آهن می‌بریم به از راه مالیات دیگر یک فقره لایحه دیگر مربوط به تعبیر یک جمله داد و ستد است که در ماده دو قانون متمم بودجه سال 1320 است که آن هم برای ما یک اشکالی تولید کرده که آن هم تقدیم می‌شود لایحه دیگری هم که مهم تر از همه است لایحه تقاضای وامی‌ برای راه‌آهن است (یمین اسفندیاری - چه آقا) لایحه وام قرضه. البته آقایان استحضار دارند که یک قسمت از اموال ارتش آمریکا در ایران که مربوط به راه‌آهن بوده در کمیسیون‌هایی که تشکیل شده مخصوصاً کمیسیون هجده نفری که در مجلس تشکیل شد و آقایان دیگر هم بودند در نظر گرفته شده است که آنها را ما خریداری بکنیم و الا وقت فوت می‌شد و این هم از دست ما می‌رفت  و به این جهت البته در وزارت راه و اداره راه‌آهن یک مبلغ منابعی که در حدود 3409 میلیون ریال باید بدهند نبود و در نظر گرفته شد که این مبلغ را بانک ملی به طور وام به راه‌آهن بدهد و بعد این را از وصول مطالبات و غیره بعد از این که وصول شد مسترد بدارند و این را هم به عض آقایان می‌رسانم که ما این کار را کردیم برای این که نتیجه گرفته شود و اجناسی که فوق‌العاده مورد نیاز است از بین برود ولی البته مذاکرات ادامه دارد و با خوشی ادامه دارد و امیدوارم که این مذاکرات با موفقیت انجام شود و فوق‌العاده علاقه از طرف اولیای دولت آمریکا نشان داده می‌شود که این مبلغ و مبالغ دیگری یعنی احتیاجات دیگری هم که ما از اموال آمریکا داریم از قبیل دوا یا مریضخانه‌ها یا یک چیزهایی که شاید لازم باشد آنها را مجموعاً هر قدر شد به آن ترتیب قسط بندی که مطابق آن قرار داد می‌خواستیم به بدهیم به همان ترتیب قسط بندی بدهیم و این را بنده امیدوار هستم که البته این مذاکرات ادامه داده می‌شود که به نتیجه قطعی منجر شود (اردلان - چک را پس می‌دهند) بله پس می‌دهند در هر حال به طوری که عرض کرده اعم از این که دلارها به طور اقساط داده شود یا یک جا نقداً بدهیم ریال آن باید داده شود بایستی راه‌آهن بپردازد و تنها راجع به دولار است که باید قسط بدهیم و یا یکجا بدهیم در هر صورت این لایحه ای که الآن تقدیم می‌شود تقاضای فوریت کرده بودم ولی چون می‌بینیم که وقت مجلس تنگ است که به کمیسیون نرود این فوریت را بنده مسترد می‌کنیم که به کمیسیون برود و استدعا می‌کنم که فردا کمیسیون تشکیل بشود که ما بتوانیم در جلسه سه‌شنبه موفق شویم (یمین اسفندیاری - کمیسیون که نیست) کمیسیون بودجه است عرض کنم لایحه پنجم بنده مربوطه به دو دوازدهم است این را هم آقایان استحضار دارند چیزی به آخر ماده نمانده و مخصوصاً یک تبصره‌هایی است که در دو دوازدهم سابق و وقت نشد اینجا موکول شد به کمیسیون و بعضی چیزهای دیگر که مزید شد این را هم بنده تقاضای فوریت نمی‌کنم که مراجعه شود به کمیسیون و استدعا می‌کنم که کمیسیون بودجه زودتر تشکیل شود شاید در ظرف فردا پس فردا آقایان توجهی بفرمایند و بعد داده شود.

ثقت‌الاسلامی‌- برای 5 میلیون راه‌آهن آذربایجان فوریت بخواهید) آن هم فوریت دارد می‌رود به کمیسیون مربوطه

نایب رئیس - آقای‌هاشمی‌ماده 143 و 1444 نظامنامه را قرائت بفرمایید.

(آقای‌هاشمی‌منشی به شرح ذیل قرائت نمودند)

ماده 143 - مخبرین جراید و تماشاچیان باید ساکت بنشینند و اگر از طرف یکی از آنها علامت تکذیب یا تصدیق مشاهده شود فوراً اخراج خواهد شد.

ماده 144 - هر تماشاچی که باعث اغتشاش مذاکره یا اختلال نظم شود فوراً به محاکم مرجع جلب می‌شود.

نایب رئیس - این مواد را برای این خواندند که اینجا مجلس شورای ملی است اینجا باید شئونش محفوظ باشد اینجا مجلس تئاتر نیست که مطلبی که طرح می‌شود آقایان نمایندگان یا آقایان تماشاچیان خنده کنند اینجا باید شئونش محفوظ باشد اینجا را باید خیلی جدی فرض کنید و طوری باشد مثل ادوار گذشته که خوشبختانه در دوره ششم و پنجم و چهارم سوابق هست هیچ وقت این جریانات نبوده است بنده استدعا می‌کنم که آقایان رعایت این نکته را بفرمایند زیرا هر قدر مجلس جریاناتش منظم باشد مربوط به خود آقایان است. (صحیح است)

وزیر امور خارجه - بنده وقت را مغتنم شمردم چون موضوع عرض بنده راجع به پول است که عض می‌کنم آقایان وقتی که مذاکره می‌کردند راجع به یک دوازدهم (اردلان دو وازدهم) به دو دوازدهم می‌خواستم موضوعی را عرض کنم که در جلسات پیش مطرح شده و آن اعتباری بود که برای تاسیس سفارت خودمان در واشنگتن بود. نخست این که در نظر آقایان عظام هست که ما تاسیس سفارت گیری کرده‌ایم و با تأسیس سفارت یک احتیاجی داشتیم که نمی‌توانستیم با آن بودجه جاری که  امسال هم خیلی قلیل و کوچک بود آن را تأمین کنیم و تقاضای اعتباری به مبلغ پنجاه هزار دلار کردیم که متأسفانه به واسطه پیش آمدهای جلسه پیش تصویب نشد و من هم اصراری نکردم که در آن جلسه تصویب شود و حالا استدعا دارم در موقعی که این نظر تصویب هست زودتر بخواهند به مجلس و تصویب بکنند مورد (صحیح است) یک امر دیگری هم هست که الآن می‌خواستم حضور آقایان عرض کنم آن قسمت تشکیل جامعه ملل است که در دوم دسامبر جلسه اول جامعه ملل متفق در لندن تشکیل خواهد شد و از ما هم دعوت کرده‌اند که نمایندگان خودمان را در آنجا بفرستم ملاحظه بفرمایید که برقدر ملت ایران به این که در آنجا نماینده داشته باشد در آن جلسه اول مخصوصاً علاقه دارد و باید هم علاقه داشته باشد متأسفانه یک دانه یک شاهی هم ما اگر بخواهیم از بودجه وزارت امور خارجه خرج بکنیم نداریم و در بودجه هم نیست (یک نفر از نمایندگان - پیشنهاد کنید) این را قبلاً آمدم به حضور آقایان عرض کنم که این پیشنهادی را که بنده به حضورتان می‌آورم راجع به آن اعتبار لطف  بفرمایید و زودتر تصویب کنید (صحیح است بسیار خوب) (سیدضیاء الدین طباطبایی - راجع به احتیاج هم اگر توضیحاتی می‌دادید به جا بود) بنده حاضرم عرض کنم.

 

 

3 - مذاکره و احظار نظامنامه راجع به جریان تصویب و طرح مربوط به تأخیر انتخابات

مهندس فرپور - اجازه داده‌اید به آقای دکتر مصدق این بر خلاف نظامنامه است.

نایب رئیس - آقایان در وظایف من نباید دخالت کنید آن وقت می‌فرمایید که خوب اداره نمی‌کند مجلس را اگر مرا نشانده‌اید اینجا کار مجلس را اداره کنم دیگر نباید که در کار من دخالت کنید می‌فرمایید نه بنشینند پا شوند اینها مربوط به شما نیست مربوط به من است اگر هم میل دارید بنده از جلسه دیگر نمی‌آیم اینجا شماها خودتان در کار مجلس دخالت می‌کنید بعد می‌گویید چرا مجلس بی نظم است باعث این بی‌نظمی‌ها خودتان هستید اگر آقای وزیر خارجه اجازه می‌خواهد من باید بدهم می‌فرمایید آقای دکتر مصدق باید بیایند صحبت بکنند و شما به ایشان می‌گویید بفرمایید آقاین خودشان باید یک قدری رعایت بکنند و آن وقت اگر بنده تخلف کردم به بنده تذکر بدهند (صحیح است) آقای دکتر مصدق بفرمایید.

دکتر مصدق - بنده کاملاً حق را به آقای رئیس می‌دهم و آقایان وزرا هم از نظامنامه اطلاع ندارند و بدون اجازه بلند می‌شوند صحبت می‌کنند اخطار بنده اولش ماده 108 هست که می‌نویسد در مباحثات نا یقین باید متناوباً به ترتیب مخالف و موافق نطق نماینده درباره وزرا یا معاونین آنها و یا مخبرین کمیسیون‌ها که مأمور تأیید و دفاع لوایحی با طرح قانونی هستند لازم به ثبت اسم نیست و هر وقتی که اجازه نطق بخواهند به آنها داده می‌شود. وزرا بی خود نمی‌توانند صحبت کنند (وزیر امور خارجه - بنده اجازه داشتم) و بعد هم ماده 97 راجع به اخطار. اخطار را مقدم می‌دارد و در مورد اخطار اگر کسی بخواهد در وسط نطق کسی حرف بزند حق ندارد

+++

ولی اگر ناطق حرفش تمام شد اخطار کنند حق نطق دارد اما راجع به عرض بنده که اصل مطلب بود بنده هیچ کاری ندارم به این که ماده واحده‌ای که در جلسه گذشته تصویب شد از طرف یکی از آقایان نمایندگان اقلیت پیشنهاد شد ولی ما نمایندگان اقلیت به هیچ‌وجه از این ماده اطلاع نداشتیم و یک مرتبه نقطه در مجلس پیشنهاد شد ورای هم داده شد بنده خودم در لایحه ای که اینجا مطرح شد از نظر فوریتی که داشت به فوریتش رأی دادم ولی من به ماده رأی ندادم زیرا من به ماده مخالف بودم و اگر آقای پیشنهاد کننده یک مشورتی با ما می‌کرد شاید یک راه حلی پیدا می‌کردیم که بهتر از این می‌شد و بنده این ماده را چرا پیشنهاد کردم برای این که یک کار خلاف قانونی نشود اصل مسئله این بود که انتخابات در یک وقتی که ممکن است جریان صحیح و خوب پیدا نکنند اجرا نشود و کاملاً رعایت مقررات قانون بشود ولی اگر خود مجلس در تصویب این ماده رعایت قانون را نکند چه انتظار دارد که قانونش در اقصی بلاد این مملکت اجرا شود این عقیده بنده است اگر یک عده از نمایندگان که مطالبی دارند صحبت نکنند یا خواهند گفت که چیز نفهمیدند یا خواهد گفت که ترسیدند و به حمدالله در من این دو صفت نیست که تا ‌اندازه‌ای می‌فهمم و ترس و باکی هم از کسی نداشته و ندارم عقیده بنده این است که این لایحه جریان قانونی خودش را طی نکرده است زیرا مطابق ماده 58 نظامنامه باید در پیشنهادات مذاکره شود و بعد از تعیین تکلیف پیشنهادات به ماده رأی گرفته شود. ماده 58 را بنده می‌خوانم. ماده 58 وقتی که مباحثات لایحه به طور کلی ختم شد باید مواد آن لایحه یک یک مباحثه شود رئیس در این خصوص از مجلس رأی می‌خواهد اگر در باب مباحثات ماده به ماده رأی داده نشد رئیس در لایحه را اعلام می‌کند و اگر مباحثات ماده و ماده قبول شد شروع به مباحثات شده در باب هر یک از مواد و اصلاحات راجعه مذاکرات به عمل می‌آید پس از آن در خصوص شور ثانوی مجلس رأی می‌دهد. در شور ثانوی در خصوص هر یک از مواد لایحه و اصلاحات راجعه رأی گرفته می‌شود بعد از این ترتیبات یک رأی قطعی در کلیه لایحه داده می‌شود. این قسمت راجع به مواد دو شوری است ماده 80 هم راجع به فوریت دارد.

محمد طباطبایی - این مربوط به لوایح عادی است نه لوایح فوری عرض کنم یک ماده واحده ای است به مجلس پیشنهاد شده است این ماده ملحقات هم دارد ملحقاتش چیست؟ اصلاحات و تبصره‌هایی که پیشنهاد می‌شود همه مربوط به این ماده است اینها جزو لایتجزای این ماده است اگر تبصره‌هایی پیشنهاد شده تبصره که استقلال ندارد مستقل نیست تبصره مربوط به این لایحه و جزو این لایحه است پس بنابراین ماده واحده که در دفعه اول تصویب شده بعد از آن باید تبصره‌ها یک یک خوانده شود. پیشنهادات خوانده شود و مذاکره شود و بعد رأی گرفته شود اگر تصویب شد که جزو قانون می‌شود و اگر تصویب نشد که رد شده است و روی هم رفته این ماده که تصویب شده باید اصلاحاتی که درش پیشنهاد شده و تبصره‌هایی که پیشنهاد شده است مطرح شود و رأی گرفته شود این عقیده بنده است حالا اگر آقایان نمی‌خواهند رعایت نظامنامه را بکنند نکنند تکلیف بنده این است که کاری برخلاف نظامنامه شده تذکر بدهم.

نایب رئیس - ماده نظامنامه‌ای را که آقای دکتر مصدق تذکر دادند مربوط به لوایح عادی است (دکتر مصدق - ماده 80 هم راجع به فوریت است همین طور است) و مربوط به لوایحی است که فوریتش تصویب نشده باشد و مواد هم داشته باشد ولی این طرح با فوریت پیشنهاد شده بود و به دو فوریت هم رأی گرفته شد و تصویب شد و ماده واحده هم بود و عملی که شد مطابق آیین نامه بود معذلک برای خاطر این که جنابعالی احتیاط می‌فرمایید در قوانین (که خیلی هم خوب است) این نظریه را الآن دو مرتبه رأی می‌گیریم (جمعی از نمایندگان - نمی‌شود رأی گرفته شده است) اجازه بدهید ماده واحده را به طور تجزیه‌ای رأی بگیریم و مواد بعد را بعد مطرح کنیم (جمعی از نمایندگان - خیر لازم نیست)

دکتر کشاورز - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم برای این که عملی که در جلسه قبل شد عمل نظامنامه نبود (عده از نمایندگان - بوده است)

نایب رئیس - در جلسه گذشته موقع رأی گرفتن بنده تذکر دادم که این ماده پیشنهادی آقای حکمت به جای طرح پیشنهادی آقایان تلقی می‌شود و رأی می‌گیریم این را تذکر دادم و رأی گرفتیم به جای آن و مجلس هم تصویب کرد و کار خاتمه پیدا کرد الآن هم مجلس حاضر و آماده است و هیچ اشکالی ندارد که نظر مجلس خواسته شود.

دکتر مصدق - این ماده نظامنامه که بنده خواندم این اجازه را نمی‌دهد ماده 80 هم راجع به فوریت است اجازه می‌دهید بخوانم .

دکتر کشاورز - بنده اخطار نظامنامه دارم به خود شما اخطار دارم.

نایب رئیس - بفرمایید اما با نزاکت بفرمایید.

دکتر کشاورز - آقای ملک مدنی من با نزاکت صحبت کنم؟ الآن هم مطابق ماده 109 به خود شما اخطار دارم به من توهین می‌کنید و قبل از این که حرف بزنم می‌گویید با نزاکت حرف بزن من بی نزاکت حرف می‌زنم؟ سوابق من که یک نفر استاد دانشگاه هستم از جنابعالی خیلی بهتر است بنده یک نفر استاد دانشگاه هستم و جنابعالی سواد ندارید و هیچ تحصیلات ندارید و حق ندارید در مقابل من که یک استاد دانشگاه هستم بگویید که با نزاکت حرف بزن (زنگ رئیس)

نایب رئیس - شما چرا این طور حرف می‌زنید و توهین می‌کنید؟!

دکتر کشاورز - شما چرا به من توهین می‌کنید و می‌گویید که بی نزاکت صحبت می‌کنم.

نایب رئیس - شاهد عملیات ما جلسات گذشته شما است حکایت شما آن حکایت سعدی است که می‌گوید وقتی که علم دست یک اشخاصی می‌افتد سوء‌استفاده می‌کنند. من به شما تذکر دادم که با نزاکت صحبت کنید.

دکتر کشاورز - جنابعالی به یک نفر نماینده توهین می‌کنید از مقام ریاست سوء استفاده می‌کند آن جا مقدسی است ماده 140 نظامنامه می‌گوید رئیس از طرف مجلس حافظ و مجری قواعد و نظم مجلس است. (صحیح است) جنابعالی که آنجا نشسته‌اید به موجب این ماده حق ندارید قبل از این که یک نماینده حرف بزند به او توهین کنید (نایب رئیس - اخطاری که شد برای جلوگیری از همین حرف‌ها بود) شما با این ترتیب نظم مجلس را به هم می‌زنید یک نفر نماینده که می‌شود حرف بزند بگذارید حرفش را بزند آن وقت اگر برخلاف نزاکت صحبت کرد بگویید برخلاف نزاکت صحبت نکن (نایب رئیس - آن وقت منجر به مطالب جلسه قبل می‌شود) این یکی یکی دیگر هم منظور از این ماده این است که شما که در آن جا نشسته‌اید بی طرفانه بنشینید و بی‌طرفانه قضاوت کنید شما الآن اظهار نظر کردید و گفتید که پیشنهاد آقای حکمت به جای طرح پیشنهادی آقایان اکثریت قبول شد و تصویب شد (جمعی از نمایندگان - همین طور هم بوده است و صحیح هم بوده است) اجازه بفرمایید. این فرمایش آقای ملک‌مدنی است اما مطابق نظامنامه وقتی که یک طرحی به مجلس آمد یا خود آن طرح تصویب می‌شود یا با اصلاحاتی آن طرح تصویب می‌شود یا این که یک ماده دیگری را به جای آن طرح مجلس شورای ملی می‌پذیرد و تصویب می‌کند پس به هر حال اگر پیشنهاد آقای حکمت هم به عقیده شما به جای طرح پیشنهادی اکثریت قبول شد (عده ای از نمایندگان - مجلس تصویب کرده است و تمام شده است) چرا داد می‌زنید من دارم حرف می‌زننم (کام‌بخش - شما اگر داخل آدم نباشید ما داخل آدم هستیم آقای سنندجی)

(نایب رئیس - آقای کام‌بخش صحبت نفرمایید)

آقایان شما هشتاد نفر هستید من یک نفر هستم اجازه بفرمایید بنده عرضم را بکنم اگر پیشنهاد آقای حکمت به جای آن ماده مطروحه قبول شده باشد آن ماده مطروحه می‌رود کنار و این ماده جای آن را می‌گیرد و پیشنهاداتی هم که نسبت به این طرح داده شده است نسبت به این ماده می‌شود که جای او را گرفته است. بنابراین شما باید تمام این پیشنهادات را مطرح کنید و ببینید کدام طرف توجه می‌شود اگر هیچ کدام قابل توجه نشد که به ماده رأی بگیرید اگر پیشنهادی طرف توجه شد آن ماده را با پیشنهادی که طرف توجه شده است یک جا رأی بگیرید ولی شما این کار را نکردید شما اگر بی‌طرف بودید باید تمام پیشنهادات را مطرح کرده باشید بعد به ماده رأی بگیرید شما از مقامتان سوء‌استفاده کردید و آقایان هم هشتاد نفر اینجا نشسته‌اند و طرفدار شما هستند.

نایب رئیس - بنده هیچ وقت سوء‌استفاده نمی‌کنم از موقعیت خودم همه آقایان می‌دانند شما از موقعیت خودم همه آقایان می‌دانند شما ا موقعیت خودتان آقای دکتر سوء استفاده می‌کنید این را بدانید من هیچ وقت سوء‌استفاده نکرده‌ام و همیشه هم با نزاکت صحبت کرده‌ام من برای این که جریان جلسه پیش تکرار نشود تذکر دادم که رعایت نزاکت را بفرمایید رعایت نزاکت کردن توهین نیست و شما در این تذکر اشتباه کردید.

دکتر کشاورز - این را به کسی دیگر بگویید که بی نزاکت باشد بنده خیلی با نزاکتم

فیروزآبادی - مجلس همه وقتش صرف گفتگو‌های شخصی می‌شود پس کی برای مملکت کار می‌کنید؟

نایب رئیس - آقای طباطبایی

محمد طباطبایی - عرض کنم که آقای

+++

فیروزآبادی تا قشون بیگانه در این مملکت باشد انتخابات نخواهد شد (صحیح است - صحیح است) در این باب از نظر آشنایی که با هم مذاکره کرده‌ایم به شما توصیه می‌کنیم که آن قدر اصرار نفرمایید که برای خودتان خوب نیست (فیروزآبادی - به کی می‌فرمایید؟) ببخشید مقصودم آقای دکتر کشاورز است (دکتر کشاورز - بنده را مرعوب نفرمایید) خدا شاهد است مرعوب نمی‌کنم یک مطلب قطعی را عرض می‌کنم که تا قشون خارجی در ایران هست انتخابات نخواهد شد (صحیح است) این مطلب هم تمام شده (صحیح است) (کام بخش - سفسطه نفرمایید آقای طباطبایی اگر بنای سفسطه باشد ما بهتر بلد هستیم) باز هم یک مرتبه دیگر تکرار بکنیم که تا قشون خارجی در ایران هست انتخابات نخواهد شد (صحیح است) (کامبخش آن انتخابات فرمایشی هم به کوری چشم شما نخواهد شد) با این فرمایش باز هم با قشون خارجی در ایران هست انتخابات نخواهد شد

کام بخش - بنده اخطار می‌کنم .

نایب رئیس - جناب عالی آقای کام‌بخش توهین می‌کنید چه حقی دارید به یک وکیلی این طور توهین کنید.

کامبخش - بنده اخطار کردم می‌خواهم توضیح بدهم.

محمد طباطبایی - پیشنهادی که آقای حکمت به مجلس تقدیم کردند پیشنهاد در آرشیو هیئت رئیسه ضبط است و برای این که ممکن است در اینجا یک همچو نظری پیش بیاید من گرفتم پیشنهاد را مطالعه کردم و با این که از طرف مقام ریاست مطلب تذکر داده شد احتیاط خود بنده پیشنهاد را گرفتم از اول تا آخر خواندن و به عرض مجلس رساندم که این خود به خود یک پیشنهادی است مستقل پیشنهاد آقای سردار فاخر یک پیشنهادی است مستقل پیشنهاد اصلاحی یعنی یک سطر یا یک کلمه پس و پیش بشود ولی این پیشنهاد را در اینجا خواندند و از طرف مقام ریاست هم تذکر داده شد با این قید که این پیشنهاد به جای آن ماده واحده‌ای است که هشتاد و چند نفر آن را امضا کرده‌اند (دکتر مصدق - این طور نمی‌شود آقا) اجازه بفرمایید همان هشتاد و چند نفر با همان تصویبی که شد به این پیشنها رأی دادند (دکتر کشاورز - پیشنهاد رأی دادند نه به طرح) این پیشنهاد آقای حکمت جای طرح را گرفت و پیشنهاداتی که قبلاً داده شده بود مربوط به طرح بود و پیشنهادات وقتی مطرح می‌شد که مفهوم و منطوق و معنی این پیشنهاد با آن طرحی که داده شده بود مفادش یکی باشد ولی قبلاً پیشنهاد شده بود مطابق آن ماده واحده که یک ماه بعد از تخلیه ایران از قشون خارجی انتخاب شروع خواهد شد و این مطلب پیشنهاد آقای حکمت بود که بعد از تخلیه مملکت ایران فرمان انتخابات داده می‌شود و راجع به این پیشنهاد کسی پیشنهاد نداده بود اینجا مراجعه بفرمایید اگر راجع به این پیشنهاد یک نفر دیگر یک پیشنهادی داده بود آن وقت فرمایش جنابعالی به جا است و حق با شما است و الا این مطلب تمام است.

کام بخش - بنده اخطار دارم.

مهندس فریور - بنده مطابق ماده 80  نظامنامه اخطار دارم .

نایب رئیس - آقای دکتر معظمی‌.

دکتر معظمی‌- بنده خواستم عرض کنم که هنوز مجلس وارد دستورش نشده است تا تکلیف آن پیشنهادات را معلوم کنیم وقتی که مجلس وارد دستور شد اگر معلوم شد که به آن پیشنهاد رأی مجزا داده شده است معنایش این خواهد بود که ماده واحده مجزی تصویب شده و باید تکلیف سایر پیشنهادها را معین کرد و به هر سال مرحله تعیین تکلیف بعد از این است که دستور تعیین شود که آقایان امروز چه خواهند کرد چون پیشنهادات جزو دستور است بعد معلوم خواهد شد آیا نظر مجلس این ست که پیشنهادات مطرح می‌شود یا این که آن پیشنهادات می‌ماند برای کمیسیونی که قرار است تشکیل شود و بعد از آن که در آن کمیسیون مطرح شد یک لوایحی را به مجلس می‌آورند.

کام بخش - بنده مطابق ماده 109 اخطار نظامنامه دارم دو کلمه است.

نایب رئیس - بفرمایید.

کام بخش - این جواب آقای طباطبایی است راجع به انتخاب ایشان فقط تلگرافی است می‌خوانم .

تهران - رمز وظیفه فرموده 1039-10-10-20 اولاً گزارش 15865 طبق رسید ماخوذه در این تاریخ 30/9/22 به تفکر افخانه تسلیم ثانیاً با توجه کامل به مفاد گزارش 16069 مورخه 3/10/22 آمدن ستوان فغانی به مشهد در معیت نماینده وزارت کشور ملاقات اینجانب با استانداری رفتیم قضیه انتخابات طباطبایی به نمایندگی سبزوار ... (نایب رئیس - این حرف‌ها مربوط به اخطار نیست) چرا آقا اجازه بفرمایید مختصر است.

قضیه انتخابات سبزوار برحسب اوامر ریاست پناهی بوده که در مقابل شایعات و انتشارات سوء ستوان فغانی متوسل و جریان امر به نحو معروضه بالا خاتمه پذیرفت سرهنگ پور‌زند.

این است انتخابات فرمایشی یک تلگراف دیگری هم هست اجازه بفرمایید بخوانم...

(زنگ رئیس دعوت به سکوت)‌

عده ای از نمایندگان - (با همهمه) این حرف‌ها مربوط به اخطار نیست.

نایب رئیس - آقا این مطالب اساساً مربوط به اخطار نیست.

محمد طباطبایی - بگذارید بخوانند.

کام بخش - خودشان اجازه دادند (همهمه نمایندگان - زنگ رئیس) یک تلگراف دیگر هم هست در این تلگراف هم می‌گوید که بالأخره در نتیجه ملاقات و مذاکرات اینجانب با استانداری بالأخره قضیه در مورد انتخابات سید محمد طباطبایی بر طبق امریه ریاست پناهی خاتمه یافت.

حاذقی - آقای طباطبایی در انتخابات با آقای پروین گنابادی همراه بوده‌اند هرچه بوده است با یکدیگر بوده‌اند.

کام بخش - خیر این طور نبوده است بنده الآن با شما می‌رویم ... (زنگ رئیس)

نایب رئیس - بنده مجلس را ترک می‌کنم و در همچو مجلسی نمی‌نشینم

(در این موقع یک ساعت و نیم بعد از ظهر)

آقای نایب ریس جلسه را ترک و مجلس تعطیل شده و بلافاصله ده دقیقه مجدداً به ریاست آقای ملک مدنی (نایب رئیس) تشکیل گردید.

نایب رئیس - عرض کنم طبق ماده 127 نظامنامه باید تکلیف مجلس و بنده معلوم شود و بالأخره بر حسب فرموده آقای دکتر مصدق آمدم ولی باید تکلیف این کار برای آتیه معلوم شود برای این که این وضعیتی که بعضی از آقایان نمایندگان دارند برای بنده مقدور نیست که این وضع را ادامه دهم و باید تکلیف از طرف آقایان معلوم شود (صحیح است) و این وضعیت بایستی اصلاح شود.

4 - موقع و دستور جلسه

بعد - ختم جلسه

بعضی از نمایندگان - ختم جلسه

نایب رئیس - فعلاً جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه 24 مهر سه ساعت قبل از ظهر دستور لوایح موجوده .

(مجلس یک ساعت و سه ربع بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شورای ملی - ملک‌مدنی

 

سؤالات نمایندگان

ریاست محترم مجلس شورای ملی

متمنی است سؤال ذیل را به وزارت دارایی ارسال و مقرر فرمایند برای ادای جواب اقدام شود شایع است که دولت اخیراً قسمتی از اموال ارتش آمریکا مقیم ایران را به بهای ده میلیون دلار خریدار نموده و با این ترتیب تمام موجودی دلار کشور را مصرف نموده است متمنی است دلیل انجام این معامله و علت لزوم آن را توضیح دهند.

دکتر اعتبار  

انتصابات و احکام

آقای جلال‌الدین روحانی کارمند اداره حسابداری از تاریخ 22/7/24 به سمت بخشدار رامهرمز منتقل گردیدند.

آقای نبی اردلان بخشدار زراب به سمت معاونت و ریاست دفتر فرمانداری سنندج منتقل گردیدند.

آقای عبدالحسین سالاری یحیی‌پور بازرس اداره کل آمار و ثبت احوال به سمت فرماندار مراغه منتقل شدند.

آقای حسن منشوری بخشدار رامهرمز از تاریخ 22/7/1324 به سمت بخشداری شادگان منتقل شدند.

تبصره الحاقی به ماده 6 آیین‌نامه دفتر اسناد رسمی‌به شرح ذیل اصلاح می‌شود

تبصره - در مواردی که احتیاجات محلی ایجاب نماید جلسات امتحان مندرج در شق 2 از ماده 10 قانون دفتر اسناد رسمی‌ممکن است با اجازه مخصوص وزارتی در مقرر دادگاه استان یا دادگاه شهرستان تشکیل شود.

وزیر دادگستری

+++

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یادداشت ها
Parameter:294265!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)