کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/28]

جلسه: 150 صورت مشروح مذاکرات مجلس روزیکشنبه پانزدهم اسفند ماه 1327  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- تصویب شهریه ورثه مرحوم علی‌اکبر قاضی‌زاده

3- قرائت کمیسیون اصلاح آئین نامه داخلی مجلس

4- تصویب قانون اصلاح قانون نظام وظیفه

5-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 150

صورت مشروح مذاکرات مجلس روزیکشنبه پانزدهم اسفند ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- تصویب شهریه ورثه مرحوم علی‌اکبر قاضی‌زاده

3- قرائت کمیسیون اصلاح آئین نامه داخلی مجلس

4- تصویب قانون اصلاح قانون نظام وظیفه

5-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

[1- تصویب صورت مجلس‏]

صورت مجلس جلسه قبل را آقاى فولادوند منشى به شرح زیر قرائت نمودند

مجلس یک ساعت و نیم به ظهر روز پنجشنبه دوازدهم اسفند به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید

اسامى غائبین جلسه‌‌ى گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است‏

غائبین با اجازه آقایان: بیات- گنابادى- دکتر بقائى- مهندس رضوى- اردشیر شادلو- حسن اکبر- غضنفرى- معین‌زاده- اورنگ- منصف- علی اقبال- حسین وکیل- بهار- عباس اسکندرى- صاحب‌دیوانى- حبیب‌الله امین- احمد فرامرزى‏

غائبین بى‌اجازه آقایان: دادور- تولیت- ابوالقاسم بهبهانى- آصف- مسعودى- ناصر‌ى- یمین اسفندیارى- سالار بهزادى‏

دیرآمدگان بى‌اجازه آقایان: محمد‌حسین قشقایى- مهدى ارباب- دکتر اعتبار- زنگنه- آقاخان- نراقى- ثابتى- دهقان- شهاب خسروانى- مصباح‌زاده- گلبادى- صفا امامى- فرامرزى‏

آقا‌ى ضیاء ابراهیمى به عنوا‌ن نطق قبل از دستور شرحى از خساراتى که در رفسنجان بر اثر باد و طوفان به اهالى وارد آمده بیان و تلگرافى از آقاى معین‌زاده در همین خصوص قرائت نمودند در خاتمه تقاضاى ارسال غله به نام مساعدت به اهالى و کمک کشاورزى به کشاورزان آنجا از طرف دولت نمودند

در این موقع مجلس وارد دستور شد‌ه و دنباله مذاکره در مطبوعات و گزارش کمیسیون فرهنگ مبتنى بر پیشنهاد آقاى فرامرزى راجع به حذف قید امتیاز به عنوان بند ه قرائت گردید

آقاى وزیر دارایى لایحه‌اى مربوط اصلاح لایحه قبلى اعتبار انتخابات دوره 16 تقدیم داشتند که به کمیسیون بودجه ارجاع گردید

آقاى فرامرزى پیشنهاد خروج لایحه مطبوعات را از دستور نموده و توضیح دادند در موقعى که ما مواجه با مسائل نفت و برنامه و مجلس مؤسسان و سنا هستیم این لایحه را که مردم همه تجدید مطبوعات آن را تعبیر می‌کنند می‌آورند و ضمناً شرحى از تأثیر مطبوعات بر ضد تبلیغات سوء رادیوهاى خارجى و کمکى که جراید جهت آموختن سواد و افکار عمومى مردم می‌کنند بیان نمودند

آقاى اردلان مخالف و اظهار داشتند چون گزارش کمیسیون فرهنگ قرائت شده باید در دستور باقى باشد پیشنهاد مزبور اخذ رأى شده و تصویب نگردید

پیشنهاى از طرف آقاى کشاورز صدر و چند نفر دیگر از نمایندگان دایر به این که به گزارش کمیسیون دادگسترى و فرهنگ و پیشنهادهایى که قرائت شده اخذ رأى شود و باقى پیشنهاد‌ها به کمیسیون اعاده شود

آقاى کشاورز صدر ضمن توضیح و این که چون آقایان به حد کافى نظر‌یاتشان را داده و متجاوز از چهل پیشنهاد

+++

نظیر همان‌ها هست درخواست نمودند که تکلیف این کار در همین جلسه معلوم بشود

آقاى دکتر طبا با اشاره به این که مطبوعات در کم کردن دزدى در ادارت مؤثر هستند با پیشنهاد مزبور مخالف و عقیده داشتند بقیه پیشنهاد نامبرده اخذ و تصویب شد چون پیشنهاد تجزیه شده بود به قسمت‌هاى الف و ب ماه واحده اخذ رأى به عمل آمده و تصویب گردید و نظر به این که در بند ج شانزده نفر از آقایان نمایندگان تقاضاى رأى مخفى نموده بودند اخذ رأى با مهره شده از 89 نفر عده حاضر به اکثریت 61 رأى تصویب شد بندهاى د ه و ز نیز هر یک جداگانه قرائت و اخذ رأى شده و تصویب گردید سپس به مجموع قسمت‌‌هاى ماده واحده رأى گرفته و تصویب شد آن دقیقه بعد از ظهر جلسه به واسطه کافى نبودن عده براى مذاکره به تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید

رئیس- نسبت به صورت مجلس نظرى نیست آقاى معتمد دماوندى‏

معتمد دماوندى- در قانون مطبوعاتى که گذشت در ماده واحده یک تعارض مختصر عبارتى پیدا ‌شده وآن در بند ه و بند ز است بند ه کلمه امتیاز را که سابقاً از اختصاصات شورای عالى فرهنگ بود و برخلاف قانون اساسى هم بود برداشت و تذکر داد که هرکس می‌تواند با شرایطى که در قانون اساسى و این قانون اساسى هم بود برداشت و تذکر داد که هرکس می‌تواند با شرایطى که در قانون اساسى و این قانون هست هر روزنامه و نشریه‌اى که می‌خواهد منتشر کند ولى در بند ز که یک منعى را برا‌ى بعضى از اشخاص که حقوق می‌گیرند از خزانه دولت اعم از این که مستخدم رسمى دولت یا مستخدم بنگاه‌هاى ملى یا بنگاه‌هاى دولتى هستند قرار داد در اینجا مجدداً کلمه امتیاز قید شده و مجدداً می‌گوید نمی‌توانند داراى امتیاز یا مدیر یا سردبیر باشند این کلمه امتیاز در بند ز زاید به نظر می‌رسد و اجازه بفرمایید که این موضوع اصلاح بشود

رئیس- همان طور که فرمودید این کلمه امتیاز به نظر زاید می‌رسد وبهتر است که برداشته شود (صحیح است) آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده- این لایحه مطبوعات که چند جلسه وقت ما را گرفت یک عده از آقایان و از رفقا تقاضاى رأى با ورقه براى آن کرده بودند که این لایحه اساسى و اصولى مملکت مسئولینش در مقابل تاریخ معلوم باشند ولى رأى با ورقه گرفته نشد و مسکوت ماند به این جهت خواستم این موضوع را تذکر بدهم یکى دیگر هم یک استیضاحى که من داده بودم جناب نخست وزیر فرمودند بعد از خاتمه‏

رئیس- این استیضاح را اینجا داده‌اید و من روزش را معین می‌کنم‏

حائرى‌زاده- بلى منظور بنده این است که می‌خواهم تبدیل کنم این استیضاح را چون خودش قبول کردند من خیال می‌کردم که مسئول این کارها جناب وزیر جنگ است و از ایشان استیضاح کرده بودم ولى بیانى را که آقاى ساعد فرمودند به استناد آن من دولت را طرف استیضاح قرار دادم و آن استیضاح سابق را تبدیل کردم به استیضاح دولت و مطالبش هم همان مطالبى بوده است که سؤال کردیم و جواب قانع‌کننده‌اى ندادند به اضافه مسائلى که اخیراً اتفاق است راجع به سیاست داخلى که تقدیم مقام ریاست کردم‏

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- بند ه عرضى ندارم‏

رئیس- صورت مجلس بعداً تصویب می‌شود یک طرحى اینجا هست (کشاورز صدر- پیشنهاد من مقدم است) آقاى حائرى‌زاده هم به من نوشته‌اند راجع به این که روز استیضاح تعیین شود آقایان در نظر دارند که آقاى نخست وزیر گفتند که بعد از لایحه مطبوعات براى جواب حاضرند حالا ممکن است که به ایشان تلفن کردم تشریف بیاورند و روز استیضاح تعیین شود پیشنهادات زیادى هم راجع به دستور رسیده است (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) چرا گوش نمی‌دهید آقایان توجه بفرمایید در جلسه قبل آقاى دکتر شفق یک پیشنهادى دادند (کشاورز صدر- پیشنهاد من مقدم است آقاى رئیس)... من مجبور بودم اول آقایان را ساکت کنم تا بعد بتوانم بگویم چه می‌خواهم بگویم در جلسه قبل پیشنهادى آقاى دکتر شفق دادند که مجلس رأى داد در این پیشنهاد اول لایحه مطبوعات بود بعد بخشودگى بود و بعد نظام وظیفه حالا هم پیشنهادات زیادى رسیده است که قرائت می‌شود و هر کدام را آقایان موافقت کردند طرح شود

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى تقاضا دار‌م بعداز لایحه مطبوعات در درجه اول چون سه دقیقه بیشتر وقت لازم ندارد لایحه دولت و گزارش کمیسیون بودجه راجع به حقوق ورثه قاضى‌زاده طرح و تصویب شود

پیشنهاد می‌کنم که لایحه نظام وظیفه بر سایر لوایحى که در دستور است مقدم باشد

پیشنهاد می‌کنم لوایح زیر به ترتیبى که ذیلاً نوشته شده است مطرح گردد

1- لایحه نظام وظیفه 2- گزارش کمیسیون کشور راجع به نظامنامه مجلس سنا

دهقان- آقا این طور پست سرهم پیشنهاد خواندن که فایده ندارد یکى را رأى بگیرید اگر موافقت نشد آن یکى را قرائت کنید

رئیس- بند ه خیال می‌کنم آقایان موافقند که نظام وظیفه مطرح شود (صحیح است)‏

بهادر‌ى- مخالفم‏

امامى اهرى- بانک کشاورزى مطرح بشود

[2- تصویب شهریه ورثه مرحوم على‌اکبر قاضى‌زاده‏]

رئیس- ولى پیش از طرح لایحه نظام وظیفه یک گزارشى از کمیسیون بودجه است راجع به ورثه قاضى‌زاده که به قتل رسیده یک ماده واحده است گمان نمى‌کنم هیچ کس هم مخالف باشد که این به تصویب برسد در این شب عید اجازه بدهید این گزارش قرائت شود گزارش کمیسیون بودجه به شرح زیر قرائت شد

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى کمیسیون بودجه لایحه شماره 3258 دولت راجع به برقرارى شهریه درباره ورثه مرحوم على‌اکبر قاضى‌زاده را با حضور آقاى معاون وزارت دارایى مطرح نموده با توضیحاتی که در مقدمه لایحه ذکر شده بود کمیسیون ماده واحده پیشنهادى را تصویب و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شورای ملى می‌نماید

ماده واحده- به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود یک ثلث دیگر آخرین حقوق ثابت مرحوم على‌اکبر قاضى‌زاده رئیس اداره امار و ثبت احوال مهاباد را که در تاریخ 22 مهر ماه 1322 در راه انجام وظیفه و خدمت دولت به قتل رسیده است طبق قانون مصوب 23 دى ماه 1324 از تاریخ قتل به طور تساوى وراث قانونى مشارالیه علاوه بر دو ثلث حقوق او که فعلاً طبق قانون استخدام کشورى به ورثه پرداخت می‌شود از محل درآمد عمومى کل کشور اعتبار شهریه و وظیفه برقرار و پرداخت نماید

جمعى از نمایندگان- کسى مخالف نیست رأى بگیرید

رئیس- مخالفى نیست اظهار‌ى نشد چون مخالفى نیست بنابراین رأى گرفته می‌شود با ورقه به این لایحه قانونى که موافقند ورقه سفید می‌دهند عده حاضر 86 نفر است‏

اخذ و شماره آراء به عمل امده و نتیجه به قرار زیر از طرف مقام ریاست اعلام شد

رئیس- از 86 نفر عده حضار به اکثریت 74 راى تصویب شد

اسامى موافقین آقایان: وکیل- دکتر فلسفى- لاهوتى- شریف‌زاده- نبوى- کهبد- فولادوند- صدر‌زاده- افشار- ضیاء ابراهیمى- معتمد دماوندى- صادقى- باتمانقلیج- لیقوانى- کامل ماکویى- پالیزى- کشاورز- صدر- نورالدین امامى- نیک‌پى- بوداغیان- عباسى- دکتر ملکى- اسلامى- امامى اهرى- دکتر مجتهدى- شریعت‌زاده- اقبال- امیر‌نصرت اسکندرى- مکرم- کفایى- دکتر طبا- دکتر معظمى- وثوق- بهادرى- نیکپور- عامرى- دکتر آشتیانى- محمد ذوالفقارى- شهاب خسروانى- افخمى- گرگان- عدل اسفندیارى- امین- رضوى- دولتشاهى- ملک‌مدنى- قبادیان- امیر‌حسین ظفر- بختیارى- ارباب- صفا امامى- ناصر ذوالفقارى- نواب- دکتر عبده- ملکى- سلطانى- ظفرى- عرب شیبانى- قوامى- ارباب گیو- ملک‌پور- صاحب‌دیوانى- فاضلى- احمد فرامرزى- على وکیلى- برزین- دکتر شفق- دکتر امینى- خسرو هدایت- دهقان- اردلان- اخوان- نراقى- مامقانى- قهرمان‏

[3- قرائت گزارش کمیسیون اصلاح آئین نامه داخلى مجلس]‏

رئیس- آقاى رضوى می‌خواهند یک خبرى به مجلس بدهند بفرمایید آقاى رضوى‏

رضوى- البته نظر مبارک آقایان هست که در چندى قبل از طرف بعضى از آقایان نمایندگان راجع به تجدید نظر و اصلاح آئین‌نامه یک پیشنهادى تقدیم مقام ریاست شد و دنبال آن یک کمیسیونى براى نظر در آئین‌نامه تشکیل یافت و مدت زمانى این کمیسیون مشغول نظر در آئین‌نامه بود (کشاورز صدر- حالا دارید قبل از دستور صحبت می‌کنید؟) نخیر دارم خبرى می‌دهم به مجلس الان می‌خواهم خبر کمیسیون را به عرض مجلس برسانم

+++

گزارش از کمیسیون تجدید‌نظر در آئین‌نامه داخلى مجلس شورای ملى‏

آئین‌نامه داخلى مجلس شوراى ملى که فعلاً مورد عمل است در دوره دوم تقنینیه به مقتضاى زمان و با مقایسه با سایر نظامنامه‌هاى داخله مجالس ملى خارجه تنظیم و تصویب گردیده ولى از یکى دو دوره بعد در ضمن عمل نمایندگان مجلس به تدریج توجه به نواقص آن نموده و در موارد مقتضى پیشنهادهایى براى اصلاح بعضى از مواد آ‌ن می‌نمودند که بعضى از آن پیشنهادها به تصویب رسیده و ماده مربوطه اصلاح شده است از دوره پنج به بعد پیشنهاده‌هاى اصلاحى توسعه یافته و کمیسیون‌هایى براى تنظیم آئین‌نامه جدید از طرف مجلس انتخاب گردیده است مخصوصاً در دوره‌‌هاى پنجم و هفتم کمیسیو‌هاى مربوطه پس از شور و مداقه در آئین‌نامه و توجه به پیشنهادها طرح‌هایى تهیه و براى تصویب به مجلس شوراى ملى تقدیم کرده‌اند که گویا فرصتى براى تصویب آن پیدا نشده است در ادوار اخیر مجلس از دوره 13 به بعد ابهامات و نواقص آئین‌نامه مزبور هر روز به طرزى و در مواد خاصى اشکار و موجب بطوء جریان امور مجلس می‌گردید و در نتیجه در اواخر دوره 14 قضیه اصلاح آئین‌نامه یکى از مسائل دیگر این موضوع را تحت‌الشعاع خود قرار داده بود مجلس چهاردهم بدون این که وارد اصلاح نظامنامه شود خاتمه یافت‏

همان طور که در مقدمه طرح نظامنامه جدید اشاره شده در مدت فترت بین ادوار 14 و 15 بنا به دستور جناب آقاى سید محمد‌صادق طباطبایی کمیسیونى به عضویت آقایان ذیل تشکیل گردید

آقاى سید یعقوب انوار، مجد ضیایى، حسن نبوى، محمد هاشمى نمایندگان سابق مجلس آقایان دکتر معظمى، مرحوم مرآت اسفندیارى، شهاب فردوسى، طوسى از اعضاء هیئت مدیره و نمایندگان سابق آقایان: عنقا، رضایى، نقیب، لاهوتى، محمد تاج، صفا‌کیش، حمیدى رؤساى ادارت قانونگذارى که هر کدام سوابق خدمت ممتد در مجلس شوراى ملى داشتند این کمیسیون بامراجع به سوابق امر وطرحهاى تهیه شده در ادوار سابق و توجه به اشکالات و ابهاماتى که در جریان جلسات مجالس قبل پیش آمده طرحى شامل 260 ماده تنظیم که پس از افتتاح مجلس پانزدهم آن طرح چاپ و بین آقایان نمایندگان توزیع گردید در تاریخ اسفند 1326 طرحى به امضاى عده‌اى از آقایان نمایندگان به شرح زیر

صدر‌زاده- دکتر فلسفى- محمود محمود- دکتر معظمى- حاذقى- دادور- دکتر ملکى- عزیز اعظم زنگنه- اردلان- مامقانى- سید هاشم وکیل- نصرت‌الله اسکندرى- دکتر طبا- اقبال- منوچهر گلبادى- کشاورز صدر- نراقى- ملک‌پور- لیقوانى- فتحعلى افشار- بوداغیان- مسعودى- دهقان- حسین وکیل- نبوى- دکتر متین دفترى- دکتر مجتهدى- گنجه‌اى- امامى اهرى- ابوالحسن رضوى به وسیله آقاى ابوالحسن رضوى تقدیم ریاست گردید که کمیسیون مخصوصى مرکب از 12 نفر از هر شعبه دو نفر تشکیل و کمیسیون مزبور آئین‌نامه جدید را مطالعه و رسیدگى نموده و در ظرف یک ماه گزارش خود را به مجلس تقدیم نماید لذا آقایان مفصله ذیل در تاریخ 30 فروردین 1327 از شعب ششگانه به عضویت این کمیسیون انتخاب شدند عامرى- نبوى- هاشم وکیلى- کفایى- حبیب‌الله امین- دکتر عبده - دکتر معظمى- دکتر متین دفترى- شریعت‌زاده- دکتر شفق- تقى‌زاده- ابوالحسن رضوى کمیسیون فوق بلافاصله هیئت رئیسه خود را انتخاب و شروع به کار نموده و با دعوت از آقاى انوار که سابقه ممتدى در مجلس داشتند و به علاوه رئیس کمیسیون تهیه کننده این نظامنامه بودند تحت ریاست جناب آقاى تقى‌زاده بیش از 40 جلسه طرح تهیه شده را مورد شور و دقت قرار داده با مراجعه به سوابق و پروند‌ه‌هاى متشکله در بایگانى راکد و مطالعه نظامنامه‌هاى داخلى پارلمان‌هاى خارجه و طرحى که در خارج از مجلس تهیه شده بود و همچنین توجه به اشکالات موجوده و نظریات آقایان نمایندگان اصلاحاتى که به نظر کمیسیون رسید در طرح پیشنهادى به عمل آورده و گزارش آن را براى جلب نظر‌ به آقایان نمایندگان طبع و توزیع نمود

عده‌ از آقایان نمایندگان چه در جلسه علنى و چه در خارج از جلسه ملاحظاتى نسبت به بعضى از مواد تنظیم شده اظهار نمودند و عده‌اى هم نظیرات اصلاحى خودشان را براى کمیسیون فرستادند کمیسیون در موقع مقرر شروع به رسیدگى مجدد و شور ثانى آن نموده و با توجه به نظریات و اعتراضات آقایان آنچه را که قابل اصلاح و توجه تشخیص داد اصلاح و آنچه را هم که غیر قابل توجه دانست با توضیحاتى که در صورت لزوم به عرض مجلس خواهد رسید ابقاء نموده است و البته آقایان ملاحظه خواهند فرمود شک نیست که طرح تهیه شده در دوره فترت و همچنین اصلاحاتى که کمیسیون فعلى در آن طرح نموده با مطالعه و دقت‌هاى لازم به عمل آمده و وضعیت ناگوار فعلى مجلس ایجاب می‌نماید که این تغییرات در نظامنامه داده شود و البته هر یک از آقایان نمایندگان چنانچه اشکالى به نظرشان بیاید ممکن است توضیح بخواهند تا جواب عرض شود و بنابراین موادى را که کمیسیون پس از شور ثانى و توجه به نظریات آقایان نمایندگان محترم تنظیم نموده وشامل 19 فصل و 221 ماده است براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد و کمیسیون تصور می‌کند در صورت اجرا‌ى این آئین‌نامه اکثر مواردى که مقررات نظامنامه فعلى موجب بطوء جریان امور مجلس می‌باشد مرتفع نماید و شاید در همین چند ماهه آخر دوره 15 این نظامنامه تأثیر عمده‌اى را در حصول اکثریت مجلس و تصویب قوانین مفید براى کشور داشته باشد

در خاتمه بى‌مورد نیست که ضمن مقدمه این گزارش از زحمات آقاى انوار در تنظیم آئین‌نامه و تشریک مساعى که با کمیسیون نمودند اظهار امتنان نموده و آقایان طوسى معاون ادارى و دبیر حضو‌ر رئیس اداره مطبوعات و نقیب رئیس اداره قوانین و حمیدى رئیس اداره دفتر ریاست که در تهیه و تدارک آئین‌نامه داخلى و تنظیم لایحه مساعدت به سزایى نموده‌اند و همچنین آقاى تاج رئیس اداره کمیسیون‌ها که علاوه بر مساعدت فوق در تنظیم و تطبیق مواد این آئین‌نامه متحمل زحمات بسیار شده‌اند شایسته کمال امتنان می‌باشند

رئیس- طبع و نشر می‌شود و به اطلاع آقایان می‌رسد

[4- تصویب قانون اصلاح قانون نظام وظیفه‏]

رئیس- آقاى وزیر جنگ در جلسه 21 بهمن تقاضاى دو فوریت راجع به لایحه نظام وظیفه فرمودند که فوریت اول آن مطرح است اجازه بفرمایید لایحه قرائت شود لایحه اصلاح بعضى مواد قانون نظام وظیفه به شرح زیر قرائت شد

مجلس شوراى ملى‏

نظر به این که در احضار و معافیت طبقات سالیانه مشمولین نظام وظیفه عمومى و همچنین در مورد افراد مشمول که به عنوان تکفل عیال و اولاد باید از خدمت معاف شوند در اجراى مواد 26 و 64 قانون نظام وظیفه عمومى مصوب خرداد 1317 و اسفند 1321 عملاً اشکالاتى پیش آمده و مى‌آید که باعث بلا‌تکلیفى و مزاحمت عده زیادى از مشمولین می‌گردد علیهذا براى روشن شدن وضعیت مشمولین نامبرده و رفع هرگونه مزاحمتى نسبت به آنان ماده واحده زیر تنظیم و تقدیم مجلس شوراى ملى می‌گردد و تقاضاى تصویب آن را دارد

ماده واحده- الف مواد 26 مصوب خرداد ماه 1317 و 64 مصوب اسفند 1321 قانون نظام وظیفه ملغى و به شرح زیر اصلاح می‌شود

ماده 26- ترتیب احضار افراد در ادوار مختلفه خدمتى و همچنین معافیت موقت و دائم یک یا چند طبقه و یا قسمت از طبقات بنا بر پیشنهاد وزارت جنگ و صدور فرمان همایونى انجام می‌گیرد

ماده 64- هیچ کس تا قبل از دخول به سن 23 سالگى حق معافیت از خدمت زیر پرچم را به عنوان داشتن عیال و یا اولاد ندارد ولى پس از دخول به سن مزبور اشخاصی که داراى عیال یا اولاد باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود به استثناء کسانی که در این تاریخ مشغول انجام خدمت زیر پرچم می‌باشند که بایستى در صورت احتیا‌ج وزارت جنگ خدمت مقرره را به اتمام رسانند

مشمولین محصل از مقررات این ماده مستثنى بوده و پس از فراغت از تحصیل و یا ترک تحصیل فقط در صورت استفاده از معافیت نخستین قرعه مقرر‌ه در ماده واحده آبان ماه 1324 قانون اصلاحى نظام وظیفه که هرگاه داراى عیال و اولاد باشند از مزایاى فوق‌الذکر استفاده خواهند نمود

ب- مشمولین نظام وظیفه که پنجسال متوالى طبق مقررات قانون نظام وظیفه عمومى متکفل و یا معاف موقت پزشکى گردیده و یا در آتیه تشخیص داده شوند در پایان این خدمت به کلى از خدمت زیر پرچم معاف و جزء طبقات مربوطه در احتیاط و ذخیره منظور خواهند گردید

ج- حد نصاب سنى معافیت متکفل موضوع ماده 63 از بیست و نه سالگى به بیست و پنج سالگى تقلیل میابد

د- مشمولینى که براى انجام خدمت زیر پرچم احضار شده و در موقع معینه بدون عذر موجه حاضر نشوند از مقررات تکفل بهره‌مند نخواهند شد این قانون از تاریخ تصویب به مورد اجرا گذارده خواهد شد

+++

رئیس- فوریت اول مطرح است آقاى دکتر فلسفى موافقید

دکتر فلسفى- موافقم‏

رئیس- مخالفى نیست‏

بعضى از نمایندگان- همه موافقند

رئیس- عده کافى نیست براى رأى الان آقایان می‌آیند و رأى می‌گیریم (دکتر معظمى- یک اشتباه چاپی در این لایحه هست در این موقع عده براى رأى کفاى شد رأى گرفته می‌شود به فوریت اول این لایحه آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقاى امیر‌تیمور مخالفید

امیر‌تیمور- بلى‏

رئیس- بفرمایید

کشاور‌ز صدر- بنده هم موافقم‏

امیر‌تیمور- بنده عبارت این ماده را قرائت می‌کنم به نظر من یک قدرى خالى از اشکال نیست‏

رئیس- آن را وقتى خود لایحه طرح می‌شود بفرمایید الان فوریت دوم مطرح است‏

امیر‌تیمور- بسیار خوب بنده راجع به فوریت عرضى ندارم در موقع طرح لایحه خواهش می‌کنم حق بنده را محفوظ بفرمایید

رئیس- نسبت به فوریت دوم رأى گرفته می‌شود آقایانی که موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد ماده واحده مطرح است دکتر معظمى یک اشتباهى درچاپ لایحه هست آقاى دکتر فلسفى موافقید دکتر فلسفى موافقم آقاى ملک‌مدنى موافقید

ملک‌مدنى- موافقم آقاى امیر‌تیمور

امیر‌تیمور- بنده تصور می‌کنم این ماده 64 که نوشته شده است اینجا اگر به آن توجه بفرمایید یک قدرى مثل این که مطلب مبهم است می‌گوید هیچ کس تا قبل از دخول به سن 23 سالگى حق معافیت از خدمت زیر پرچم را به عنوان داشتن عیال یا اولاد ندارد در صورتی که ما طبق قوانین جوانان را موظف می‌کنیم که کلیه افرادى که به سن 21 می‌رسند باید خود را براى خدمت زیر پرچم معرفى کنند و باید احضار بشوند پس با توجه به این اصل جوانان به سن 21 سال که برسند خود به خود زیر پرچم می‌روند و براى خدمت باید آماده بشوند اینها دیگر نمی‌رسند به سن 23 سالگى که بگوییم در سن 23 سالگى این به یک کیفیت خاصى معاف بشود براى او مفرصت نیست فرصت معافى پیدا نمی‌شود براى این که در سن 21 سالگى مکلف است خودش را برا‌ى خدمت زیر پرچم معرفى کند و دولت هم باید او را به خدمت احضار کند پس فرصتى براى او باقى نیست که به سن 23 سالگى برسد خواهش می‌‌کنم آقاى وزیر جنگ به این قسمت توجه بفرمایند و این موضوع را موافقت بفرمایند که اصلاح بشود و الّا در عمل خیال می‌کنم که مشکلاتى ایجاد خواهد کرد

رئیس- آقاى دکتر فلسفى‏

دکتر فلسفى- غرض از این لایحه دولت ارفاقى است چون در قانون نظام وظیفه 1321 اشخاصى که تا سال 1321 متأهل شده بودند معاف بودند و از آن به بعد سرباز شناخته می‌شدند مقصود دولت در اینجا هم یک ارفاقى بوده است نسبت به طبقاتى که متأهل هستند یعنى امروز ما افرادى داریم که زن دارند بچه دارند و سرپرست عائله هستند و اگر آنها را احضار کنند آن وقت عائله‌شان بى‌سر‌پرست می‌ماند در این لایحه دولت یک ارفاقى کرده است و بنابراین اشکالى به عقیده بنده ندارد (صحیح است)‏

رئیس- آقاى کشاورز صدر موافقند

کشاورز صدر- بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم‏

رئیس- اگر آقایان موافقند پیشنهادات قرائت شود که اصلا‌ح بشود

پیشنهاد آقاى دکتر فلسفى به شرح زیر قرائت شد اینجاب پیشنهاد می‌کنم که مشمولینى که قبل از اسفند 1327 متأهل شده‌‌اند متکفل شناخته شوند

رئیس- آقاى دکتر فلسفى‏

دکتر فلسفى- عرض کنم که بنده این نظر دولت را بیشتر تأیید کرده‌‌ام و بنده مى‌بینم که در اغلب حوزه‌هاى نظام وظیفه سرباز بیشتر رزرو است تا آن مقدارى که احضار می‌کنند بنابراین چه عیبى دارد که تمام افراد مشمول را احضار بکنند و آن وقت افرادى که متأهل هستند مطابق این پیشنهاد آنها را معاف کنند زیرا یک سرباز باید هم قواى جسمانیش را در نظر گرفت و هم قواى روحیش را سربازى که عیال داشته باشد اولا‌‌د داشته باشد قهراً فکرش براى خدمت سربازى حاضر نیست و به عقیده بنده اگر دولت بخواهد تمام افراد مشمول سنوات گذشته را احضار بکند هم نظر دولت از نظر تأمین احتیاجاتش تأمین شده و هم یک عده‌اى که سرپرست عائله باشند آنها هم راحت می‌شوند (صحیح است‏)

وزیر جنگ- ما هم منظورمان تأمین همین نظر ایشان بوده‏

رئیس- آقاى مخبر

عده‌اى از نمایندگان- مخبر ندارد آقا دو فوریت دارد

وزیر جنگ- بنده قبول کردم‏

رئیس- قبول کردند پیشنهاد دیگرى قرائت شود

پیشنهاد آقاى اردلان به شرح زیر قرائت شد

تبصره زیر را به لایحه نظام وظیفه پیشنهاد می‌نمایم

تبصره- مشمولین نظام وظیفه که خدمت سربازى خود را انجا‌م داده‌اند چنانچه قبل از ورود به خدمت نظام در یکى از دوایر دولتى یا بنگاه‌هاى ملى و یا هر مؤسسه غیر‌دولتى مشغول کار بوده‌اند پس از پایان خدمت نظام وظیفه بلا‌درنگ به محل سابق خود گماشته خواهند شد

یکى از نمایندگان- در قانون هست‏

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- نظام وظیفه یک خدمت مقدسى است که تمام افراد کشور ایران با کمال علاقمندى این وظیفه مقدس را انجا‌م می‌دهند چیزى که هست نباید نظام وظیفه موجب بدبختى اشخاص شود یعنى یک کسى که در یک بنگاهى در یک مؤسسه‌اى مشغول کار اس وقتى که دو سال خدمت نظامش را طى کرد باید برگردد ‌به سر کار اولش آقاى وزیر جنگ هم توجه فرمودند یک فردى با کمال علاقمندى به مملکت می‌رود دو سال خدمت وظیفه‌اش را انجام می‌دهد وقتى که در نظام وظیفه خدمتش تمام شد بنده عرض می‌کنم که باید آن مؤسسه آن ادا‌ره آن وزارتخانه در آنجا که مشغول کار بوده قبولش کنند که دو مرتبه مشغول کار بشود بنده خودم اغلب اشخاصى را مى‌بینم که رفته‌‌اند خدمتشان را انجام داده‌اند ولى دو مرتبه که خواسته برگردد به سرکارش گفته‌اند محل نداریم این صحیح نیست آقا اشخاصى که خدمتشان را انجام می‌دهند ادارات باید آنها را بپذیرند به همان خدمت سابق به همین جهت بنده این پیشنهاد را کردم‏

وزیر جنگ- قبول می‌کنم‏

رضوى- شیرازى توضیحى دارم‏

رئیس- وقتى قبول کردند دیگر فایده‌‌اى ندارد صحبت ندارد

امیر‌تیمور- بنده مخالفم اجازه بفرمایید یک توضحى بدهم‏

رضوى شیرازى- اجازه می‌فرمایید

یکى از نمایندگان -دولت قبول کرده است آقا

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى شیرازى- آقا در وقتی که قانون در حضور جمعیتى مطرح می‌شود براى این است که اگر اتفاقاً به یک نقطه‌اش التفات نبوده التفاتى پیدا بکنند هم دولت و هم وکلا  با بصیرت کامل رأى بدهند این گرفتن جلو این که هیچ بحثى نشود بنده تصور می‌کنم که برخلاف اصول دمکراسى باشد حالا اجازه بفرمایید توضیحش را عرض کنم (عده‌اى از نمایندگان- بفرمایید) عرض کنم از هر اداره مختلفى از ادارات دولتى یک کسى مشمول نظام وظیفه می‌شود و می‌رود براى خدمت حال مدت دو سال جاى این را خالى بگذارند (اردلان- نه اینطور نیست) اجازه بدهید خالى بگذارند یا این است که کسى دیگر جایش باشد پس خالى که نمی‌شود گذاشت باید کسى دیگر را بیاورند خدمتش را انجام بدهد و بعداً حتى در مجلس شوراى ملى تصویب شده به این که خدمت نظام وظیفه را جزء سابقه خدمت گرفته‌اند بعد از این که از خدمت نظام خلاص شد آن مدت را هم که در نظام بوده جزء سابقه خدمتش حساب شده است الان جزء مقررات عمومى دولت هست می‌تواند بگذدد و در هر محل خالى که پیدا کند مستخدم شود ولى اگر دولت مکلف باشد که او را سرپرست خودش ببرد این یک تکلیف مالا‌یطاقى است که اگر احیاناً دولت احتیاج نداشته باشد به نظر بنده این پیشنهاد قابل عمل نیست و در طى عمل ملاحظه مشکلاتش را خواهند کرد و خواهند دید

رئیس- علاوه بر این که سابقه هم هست از طرف دولت هم قبول شده است‏

وزیر جنگ- مقصود این است که در کاریر دولتى اگر محلى باشد کاریرش محفوظ بماند (صحیح است‏)

مشایخى- در وزارتخانه مربوطه خودش‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت شود پیشنهاد آقاى اردلان به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شوراى ملى تبصره زیر را به لایحه نظام وظیفه پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره- یگانه پسر هر بانو پنجاه ساله به طور دائم از خدمت نظام وظیفه معاف خواهد بود

اردلان- بنده از جناب آقاى وزیر جنگ تشکر می‌کنم که آن پیشنهاد اولیه بنده را قبول فرمودند (یکى از نمایندگان- با اصلاح )و تشویق فرمودند اما

+++

در پیشنهاد دومى یک مختصر توضیحى عرض می‌کنم که چرا این پیشنهاد را بنده کردم جناب آقاى وزیر جنگ توجه بفرمایند که این لایحه تقریباً مدتى است در جزء دستور است آن روزی که آقاى وزیر جنگ لایحه را به مجلس تقدیم کردند در کردستان هم این قضیه منعکس شد و در دو روز بعد‌ش بانوان کردستان به وسیله بنده تلگرافى به مقام ریاست مجلس شورایملى عرض کردند که بنده آن تلگراف را بایک نامه اى تقدیم مقام ریاست کردم چون اولین دفعه‌اى است که بانوان کردستان یک چنین تلگرافى توسط بنده به مجلس عرض کرده‌اند و چنین تقاضایى کرده‌اند این بود که این پیشنهاد را بنده روى تقاضاى آنها عرض کردم و شاید در تمام کشور ایران 50 نفر هم این طور معاف نشوند ولى چون اهالى کردستان یک مردم خدمتگزارى هستند و همه بانوان فرزندانشان را با کمال میل براى نظام وظیفه می‌دهند این تلگراف را تمام بانوان کردستان کرده بودند که من هم برحسب وظیفه نمایندگى که داشتم این تلگراف را تقدیم کردم و حالا هم تقاضا می‌کنم جناب آقاى وزیر جنگ توجه بفرمایند به نظر بنده مجلس شوراى ملى هم یک عنایتى بفرمایند و یک تقاضایى را که یک دفعه در تمام دوره مجلس بانوانى از مجلس کرده‌اند قبول بفرمایند خیلى خوب است‏

رئیس- آقاى امیر‌تیمور

امیر‌تیمور- به نظر بنده مهمترین قانونى که در مشروطیت ایران گذشته همین قانون نظام وظیفه است (صحیح است) خدمت مقدس وظیفه است (صحیح است) که حقیقت پایه‌هاى ملیت این کشور را محکم کرده است و خدمت وظیفه به اعتقاد بنده یک خدمت بسیار مقدسى است که باید عموم افراد این کشور متساویاً در موقع مقرر خودشان را آماده بدانند و استثناء‌پذیر نباشد (صحیح است) و به علاوه تمام ما باید سعى داشته باشیم که روح سلحشورى در نهاد تمام افراد محفوظ باشد و به هیچ قیمتى رضایت ندهیم که این روح در آنها خاموش شود (صحیح است) بنابراین با نهایت احترامى که همیشه من به کلیه آراء و نظریات نماینده محترم آقاى اردلان داشته و دارم و ایشان طرف علاقه بنده هستند از ایشان تمنى می‌کنم که خودشان هم موافقت بفرمایند و این پیشنهاد پس گرفته شود (صحیح است)

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- بنده می‌خواستم عرض کنم آنچه را که باید و شاید از نقطه‌نظر طبقات مختلفه مطالعات دقیقى در این لایحه شده است در هر حال تأمین نظر کلیه آقایان در این باب شده این که آقاى اردلان پیشنهاد فرمودند عملى نیست و بنده نمى‌توانم قبول کنم و از نظر دستگاه نظام وظیفه یک اشکال مهمى پدید خواهد آورد بنابراین تقاضا می‌کنم پس بگیرند

عده‌اى از نمایندگان- پس گرفتند

اردلان- خیر آقا رأى بگیرید

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى اردلان آقایانى که موافقند قیام کنند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد (پیشنهاد دیگرى قرائت شود پیشنهاد آقایان ضیاء ابراهیمى و فولادوند و صدرزاده به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم که قسمت زیر به عنوان بند ه به قانون اصلاح نظام وظیفه افزوده شود یگانه پسر هر مرد یا زنى مطلقاً از خدمت زیر پرچم معاف و مقرراتى که برخلاف این قسمت است ملغى مى‌باشد

رئیس- نظیر این الان در مورد زن پنجاه ساله رد شد یکى دیگر قرائت شود پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى به شرح زیر قرائت شد

تبصره زیر را به لایحه نظام وظیفه پیشنهاد مى‌نماید

تبصره- هر مشمول نظام وظیفه که داراى زن و دو فرزند باشد از خدمت نظام وظیفه براى همیشه معا‌ف خواهد بود

رئیس- آقاى معتمد دماوندى‏

معتمد دماوندى- اجاز‌ه بفرمایید یک مختصر عرضى بیشتر ندارم بنده خودم خدمتم را کرده‌ام و مضافاً بر این که اسیر هم شده‌ام و در دفاع شهریور هم در جبهه بوده‌ام جناب آقاى وزیر جناب اجازه بفرمایید عرایض بنده خیلى مختصر است ملت ایران باید خودش را تجهیز بکند براى آینده و تجهیز ملت هم متناسب به اکثریت جمعیت است با امراض مختلفه‌اى که هست و اوضاع و احوالى که مى‌بینیم اگر بخواهیم در آینده در دنیا سرفرازى داشته باشیم باید در درجه اول براى کثرت جمعیت ایران بکوشیم بنده در برنامه 7 ساله که اینجا مطرح بود می‌خواستم یک پیشنهادى بکنم اگر مطرح می‌شد که قانون ازدواج اجبارى را دولت بیاورد (صحیح است) مادامى که ما جمعیت نداشته باشیم بر فرض که مبالغ هنگفتى هم پول بیاوریم در این مملکت بریزیم نمی‌توانیم از آن آن طوری که باید و شاید استفاده کنیم در شرع مقدس اسلام هم مثل سایر ادیان یک محدودیتى براى ما قائل نشده‌اند و اگر نظر آقایان باشد آیه مبارکه مثنى و ثلاث و رباع اجازه داده است که تا 4 زن هم بگیرند و حتى بنده می‌خواستم در برنامه 7 ساله پیشنهاد بکنم که اشخاصى که وسعت دارند و یک زن هم دارند دولت به آنها تحمیل بکند که زن دیگرى هم بگیرند (خنده نمایندگان) تقاضا می‌کنم جناب آقاى وزیر جنگ موافقت بفرمایند با این تبصره بنده تا جوان‌هایى که شایق براى زن گرفتن و ازدواج نمودن نیستند لااقل تشویق شوند و این منظور و نتیجه عالى یعنى کثرت جمعیت تحصیل شود به این جهت موافقت بفرمایید هر کسى که داراى یک زن و دو فرزند باشد از خدمت مقدس نظام وظیفه معاف باشد که دیگران هم تشویق بشوند

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى آقایانی‌ که موافقند قیام نمایند عده کمى برخاستند تصویب نشد

پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى حائرى‌زاده به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌نمایم در قسمت ب عوض پنج سال سه سال نوشته شود

رئیس- آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده- من خیلى از آقاى وزیر جنگ ممنون هستم که تقاضاهایى شد که لایحه‌اى براى ارفاق طبقات زحمتکش این مملکت بیاورند آوردند و مجلس هم حقیقت با کمال علاقمندى این موضوع را مورد توجه قرار داده است این ماده 64 فقرایى دارد در قسمت ب مى‌نویسد مشمولین نظام وظیفه عمومى متکفل و یا معاف موقت پزشکى گردیده و یا در آتیه تشخیص داده شوند در پایان این مدت به کلى از خدمت زیر پرچم معاف و جزء طبقات مربوطه در احتیاط و ذخیره منظور خواهند گردید این مدت پنجسال که نوشته شده است من پیشنهاد کردم سه سال باشد کسى را که سه سال متوالى مریض تشخیص دادند این لازم نیست که پنج سال متوالى او را احضار بکنند و اسباب زحمت براى او فراهم بشود و همچنین متکفلى که در ظرف سه سال همه ساله احضارش کردند و تشخیص شد که متکفل است دیگر احضار یک نفر سرباز که مشغول کسب وکارش هست تا تکلیفش معلوم شود از زندگانیش باز مى‌ماند وضعیتش مختل می‌شود این پنج سال را اگر جناب آقاى وزیر جنگ موافقت کنند سه سال بشود یک ارفاقى شده است نسبت به طبقات زحمتکش مملکت و این به موقع است (صحیح است‏)

رئیس- آقاى وزیر جنگ نظرى دارید بفرمایید

وزیر جنگ- با چهار سال موافقم‏

حائرى‌زاده- بنده هم موافقم چهار سال باشد

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت شود به شرح زیر قرائت گردید

ریاست محترم مجلس شورای ملى تبصره زیر را به لایحه نظام وظیفه پیشنهاد می‌نماید

تبصره- هر مشمول نظام وظیفه که داراى زن باشد متکفل شناخته می‌شود مادام که استطاعت مالى شخص متکفل کافى براى اداره امور شخص خود باشد مشمول تبصره مزبور خواهد بود معتمد دماوندى‏

رئیس- آقاى معتمد دماوندى‏

معتمد دماوندى- چون تبصره آقاى دکتر فلسفى تا اندازه‌اى این نظر را تأمین کرده مسترد مى‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت شود به شرح زیر قرائت گردید

پیشنهاد می‌کنم مدت نظام وظیفه براى افراد عادى به هیجده ماه تقلیل داده شود دکتر معظمى‏

رئیس- آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى‌- قبل از این که در اطراف پیشنهاد خودم توضیح بدهم خواستم عرض کنم که وضع گرفتن نظام وظیفه با سابق خیلى فرق کرده و مخصوصاً وزیر جنگ و اداره نظام وظیفه در این قسمت خیلى دقت می‌کنند که با مردم به طور خوبى رفتار شود (صحیح است) و لازم است که از وزارت جنگ و اداره نظام وظیفه در این مورد تشکر بکنم که بدانند اگر با مردم خوش رفتارى بکنند از آنها قدر‌دانى می‌شود اما این پیشنهادی که بنده کردم یک مرتبه دیگر هم در دوره چهارده بنده این پیشنهاد را کردم براى این است که معتقدم اگر در تعلیمات

+++

افراد دقت شود با مدت هیجده ماه ما به خوبى می‌توانیم به این نتیجه برسیم و از طرفى هم کشاورزان را این طور از مرکز کارشان دور نکنیم و بعد هم وقتى مدت کمتر باشد مرد‌م با عشق و علاقه بیشترى می‌آیند و کشاورزان هم می‌آیند و آن طور دیگر اتفاق نمى‌افتد که اشخاصى که از مزارع خودشان می‌آیند به نظام وظیفه یا در تهران متوقف می‌شوند یا برنمى‌گردند به محل خودشان به طوری که اکنون اکثر دهات و ولایات ما کاملاً تخلیه شده است و این قسمت تفاوتى هم که با تحصیل کرده‌ها دارد مدت یک سال به عقیده بنده یک مدت خیلى زیادى است ما می‌توانستیم موقعى این استثناء را قائل شویم که تمام وسایل را براى افراد فراهم کرده باشیم بعد بگوییم براى اشخاصى که تحصیل کرده‌اند یک سال و براى دیگران دو سال ولى این استثناء به عقیده بنده یک تخفیفى است فقط براى اشخاصى که وسیله دارند و باید به آن کسانى که در سر مزارع هستند تخفیف داده بشود که در مزارع و کار خود باقى بمانند این است که بنده این پیشنهاد را کردم حالا اگر فوراً نمی‌توانید اجرا‌ بکنید ممکن است مدتى تعیین کنید که اجرا‌ بکنید و الّا به عقیده من هم به منفعت نظام وظیفه است و هم افراد شما

امیر‌تیمور- بنده مخالفم‏

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- بنده اعتراف می‌کنم به این که سایر ملل هستند که نظام وظیفه‌شان حتى ازهیجده ماه هم کمتر است ولى یک تفاوت هست و آن این است که در سایر ملل یک وسایل مقدماتى فراهم می‌شود از قبییل ورزش‌ها و پیش آهنگى‌ها یا سایر چیزهایی‌ که مقدمه کار است در کشور ما این وجود ندارد ما مطالعه بسیار دقیق کردیم یک روز هم پیشنهادى آقا کردند یا دیگران ولى برایمان مقدور نیست وبایک زحمات فوق‌العاده بزرگى مواجه می‌شویم اما وعده می‌دهم به آقاى دکتر معظمى که در اطراف این موضوع مطالعه بکنیم و اگر به نتیجه رسیدیم در یکى دو ماه دیگر مجدداً ما اگر به نتیجه رسیدیم و مقدور شد نتیجه را به عرض مجلس برسانم‏

دکتر معظمى- چون آقاى وزیر جنگ فرمودند محتاج به مطالعه است و وعده فرمودند که دو ماه دیگر نتیجه‌اش را به عرض مجلس می‌رسانند بنده پس می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت شود به شرح زیر قرائت شد

تبصره- کلیه مشمولینى که در تاریخ تصویب این قانون بسن 26 رسیده و تاکنون به خدمت نرفته از خدمت معاف می‌باشند نورالدین امامى‏

رئیس- آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى- استدعا می‌کنم توجه بفرمایید این لایحه‌ای که وزارت جنگ به مجلس شوراى ملى تقدیم کرده برا‌ى ارفاق به مشمولین است (صحیح است) یک عده مشمولینى هستند که به سن 26 و بالاتر رسیده‌اند و هنوز به خدمت به هر عنوانى نرفته‌اند وزارت جنگ هم اینها را دعوت نخواهد کرد بنده پیشنهاد کردم حالا به شکل قانون یک ارفاقى بشود که آنها معاف شوند و راحت بروند دنبال خدمت و کارشان استدعا می‌کنم از بندگان تیمسار که موافقت بفرمایند در این قسمت در هر صورت آنها به خدمت احضار نخواهند شد ولى یک ارفاقى است نسبت به آنها که آزادانه بروند دنبال کارشان و مشغول کارشان بشوند

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- بنده عرض کردم مطالعات خیلى دقیق شده و براى این که به افارد ارفاق شده باشد تا آنجا که ممکن است در این لایحه ارفاق شده ولى این پیشنهاد یک امر فنى است که باید روى آن مطالعات دقیق بشود قبل از وقت نمی‌توانیم موافقت بکنیم اگر موافقت بکنیم به زحمت دچار می‌شویم و ناچاریم مجدداً دوباره یک لایحه بیاوریم‏

رئیس- آقاى امامى استرداد می‌کنید

نورالدین امامى- پس گرفتم آقا

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت گردید

قسمت اول ماده 64 ماده واحده به ترتیب زیر اصلاح شود

ماده 64- اشخاصى که به سن 21 سالگى می‌رسند در صورتی که داراى عیال یا اولاد باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود دکتر جلال عبده‏

کشاورز صدر- رد شد آقا نظیر این پیشنهاد رد شد

رئیس- آقاى دکتر عبده‏

دکتر عبده- اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم عرض می‌کنم بنده این پیشنهاد را کردم براى این که اینجا یک موضوعى است جناب آقاى وزیر جنگ من نمى‌فهمم همین موضوعى است که آقاى امیر‌تیمور هم متذکر شدند این در ماده 64 که جزء ماده واحده پیشنهاد شده اصلاح بشود پیش‌بینى شده که هیچ کس قبل از دخول بسن 23 سالگى حق معافیت از خدمت زیر پرچم را به عنوان داشتن عیال و اولاد ندارد معمولاً اشخاص وقتی که به سن 21 می‌رسند مشمول می‌شوند حالا یک کسی که به سن 21 رسیده باشد و داراى عیال و اولاد باشد این می‌بایستى برود مطابق این ماده خدمتش را انجام بدهد و اساساً به سن 23 نمی‌رسد تا از این ماده بتواند استفاده کند منظور بنده این است که این مشکل را حل بفرمایید یک جوانى است رسیده به سن 21 سالگى عیال و اولاد هم دارد شما در اینجا می‌گویید که قبل از رسیدن به سن 23 سالگى هیچ کس نمی‌تواند معاف بشود به عنوان این که عیال و اولاد دارد پس چه ارفاق مى‌کنید چون به هر صورت نتیجه این است که هر کس به سن 21 رسید به موجب این ماده ممکن است عیال و اولاد داشته باشد ولى چون به سن 23 نرسیده باید برود و خدمت کند دو سال هم خدمت می‌کند می‌رسد به سن 23 من نمى‌فهمم خوب به سن 23 هم که رسید خدمتش را انجام داده است بنابراین من نمی‌دانم نظر آقایان این بوده است که من عرض می کنم اگر چنین چیزى بوده است که مسلماً ارفاق نشده است اگر منظورتان این بوده که ارفاقى بکنید آن وقت می‌باید این ماده را یک طور دیگرى تنظیم می‌فرمودید بنده به نظرم رسید که قسمت اول این ماده به این ترتیب اصلاح شود پیشنهاد کردم که قسمت اول ماده 64 ماده واحده به این ترتیب اصلاح شود اشخاصی که به سن 21 سالگى می‌رسند در صورتى که داراى عیال و اولاد باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود موقتاً این لازم است و بعد هم اگر 5 سال داراى این وضعیت باشند مطابق ماده‌ای که پیشنهاد فرمودید این معافیت موقت می‌تواند دائمى بشود در هر حال این مشکل بنده به حال خودش باقی است‏

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

دهقان- بنده جواب می‌دهم بنده عضو کمیسیون نظام وظیفه هستم نوبتشان را به بنده دادند

رئیس- نوبت را که به دیگرى نمی‌شود داد بفرمایید آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- عرض می‌کنم آقایان در نظر دارند که قانونى دو سال پیش ما گذراندیم در اینجا و اشخاصى که متأهل بودند معاف کردیم و بعد به آنها گفتیم که از این به بعد و بعد از این قانون اشخاصی‌ که نظام وظیفه سربازیشان را انجام ندادند اگر متأهل شوند اثرى در نظام وظیفه آنها ندارد مقصود این است که همین مجلس در دوره چهاردهم این کار را کرده حالا دو سال هم گذشته تا سن 23 را براى این قائل شده که دو سال پیش گفتند 21 ساله اگر متأهل باشد معاف است و بعد از 5 سال معاف دائم می‌شود 23 سال به نظر بنده منافاتى ندارد با نظرى که آقاى دکتر عبده فرمودند مقصودشان این است که 23 سال معاف است در صورتی که عیال و اولاد داشته باشد این خیلى واضح است‏

دکتر عبده- مطلب حل نشده است اجازه فرمایید توضیح عرض کنم‏

رئیس- توضیح دیگر لازم ندارد در حقیقت قصد شما این است که به جاى 23 سال 21 سال باشد

وزیر جنگ- ما نمی‌توانیم قبول کنیم راه تقلب باز می‌شود

دکتر عبده-جناب آقاى وزیر جنگ اگر این 21 سال داشت و عیال و اولاد داشت تکلیفش چه می‌شود

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر عبده آقایانی که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد

بعضى از نمایندگان- اکثریت نیست‏

رئیس- این تشخیص با هیئت رئیسه است پیشنهاد د‌یگرى قرائت شود به شرح زیر قرائت شد ریاست محترم مجلس شوراى ملى تبصره زیر را به لایحه نظام وظیفه پیشنهاد می‌نمایم مشمولینى که شغل آنها کشاورزى می‌باشد سه ماه از دو سال را وزارت جنگ مخصوص آموزش کشاورزى جدید و راندن تراکتور و کار با ماشین‌هاى کشاورزى اختصاص دهند و وزارت جنگ وسایل آموزش را فراهم نماید تا پس از مراجعت کشاورزان به محل خود عواید بیشترى داشته باشند و کمک به اقتصادیات کشور هم بشود باتمانقلیج‏

رئیس- آقاى باتمانقلیج‏

باتمانقلیج- بنده نظرم این است که کمکى

+++

 به اقتصادیات مملکت بشود در ضمن هم یک نفر زارع که می‌آید به تهران یا به شهر و وضعیت زندگیش عوض می‌شود خیلى مشکل است که باز برگردد به قریه خودش و با آن عوایدى که قبلاً برایش حاصل می‌شده که دیگر حاضر نیست برگردد در نتیجه املاک مزروعى ویران می‌شود اگر در این مدت سه ماه با کمک وزارت کشاورزى به مشمولینى که زارع هستند آموزش کشاورزى جدید را بیاموزند اینها بعد از خاتمه مدت نظام وظیفه برمی‌گردند به مراکز خودشان در نتیجه قراء و دهات ما ویران نخواهد و یک عواید زیادترى هم پیدا می‌کنند و کمک به اقتصاد‌یات مملکت هم خواهد شد این پیشنهاد بنده را اگر قبول بفرمایید کمک به اقتصادیان مملکت می‌شود

رئیس- آقاى دهقان‏

دهقان- پیشنهاد نماینده محترم پیشنهاد خرج است و قابل قبول نیست (فولادوند- پیشنهاد خر‌ج نیست) براى این که اجراى این پیشنهاد نماینده محترم مستلزم خرید لوازم و تراکتور است( باتمانقلیج- خرجش را بنده می‌دهم) (دکتر اعتبار- خوب آقا قبول کنید) به علاوه این از طرز کار و اطلاعات وزارت جنگ خارج است (باتمانقلیج- خرج معملین و متخصصین خارجى را هم بنده می‌دهم) وزارت جنگ اصلاً نمی‌تواند وقتش را صرف تراکتور و زراعت و غیره کند این پیشنهاد اصلاً قابل عمل نیست مگر این که یک برنامه‌اى معین کنید که اشخاصى که نظام وظیفه را دیده‌اند ببرند در وزارت کشاورزى و به آنها آموزش کشاورزى جدید بدهند

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- عرض کنم که مشمولیت وظیفه از ساعتى که به خدمت احضار می‌شوند تا آخرین دقیقه‌ى که مرخص می‌شوند داراى یک برنامه منظمى هستند همان طور که عرض کردم آقاى دکتر معظمى پیشنهاد کردند اگر ما بخواهیم یک مدتى از خدمت مشمولین نظام وظیفه کم کنیم براى این عمل ما باید داراى یک مقدماتى باشیم تا جبران آن را بکنیم بنابراین آنچه که تا این ساعت بررسى شده است در کشور ایران افرادی که به خدمت احضار می‌شوند روى یک برنامه معینى است اگر دو سه ماه از خدمت افراد کم کنیم یعنى از برنامه کم کرده‌ایم در این صورت اصلاً نمى‌توانیم کار کنیم و آموزش کشاورزى و این قبیل چیزها هم مربوط به وزارت جنگ نیست ولى آن پیشنهاى که آقاى دکتر معظمى فرمودند مامطالعه مى‌کنیم اگر ما به آن درجه رسیدیم که در آن مدت از افراد توانستیم استفاده کنیم براى یکى دو ماه دیگر لایحه آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌کنیم‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى باتمانقلیج آقایانى که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

هر مشمول نظام وظیفه‌ای که داراى پدر و مادرى باشد که از چهل سال کمتر نداشته و از کار افتاده باشد ویا فقر و عدم تمکن و استطاعت مالى آنها محرز و ادامه زندگى آنها منوط به وجود مشمول مزبور باشد متکفل شناخته می‌شود

رئیس- آقاى معتمد دماوندى‏

معتمد دماوندى- عرض کنم که آقاى دکتر فلسفى می‌فرمایند پس بگیرید پس گرفتم احسنت‏

رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر معظمى قرائت می‌شود

به شرح ذیل قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم در سطر سوم قسمت ب کلمه مدت به جاى خدمت نوشته شود

رئیس- آقاى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- در قسمت ب کلمه خدمت به جاى مدت نوشته شده است اصلاح بفرمایید

وزیر جنگ- در لایحه اشتباه چاپ شده است قبول می‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى نبوى قرائت می‌شود

به شرح ذیل قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل بر ماده واحده مربوط به نظام وظیفه اضافه شود

تبصره- وزارت جنگ مکلف است در مدت دو سال خدمت سربازى موجبات با سواد شدن سربازان را فراهم نمایند به طورى که خواندن و نوشتن را بیاموزند

رئیس- آقاى نبوى‏

نبوى- عرض کنم بنده پیشنهاد کردم که در ظرف این مدت دو سالى که خدمات نظام وظیفه را می‌آموزند وزارت جنگ کارى بکند که آنها خواندن و نوشتن را یاد بگیرند (صحیح است) براى انجام این کار بنده خیال می‌کنم که وقت زیادى لازم نداشته باشد و آن طورى که راجع به پیشنهاد آقاى باتمانقلیج فرمودند وقت افراد گرفته می‌شود نیست در عمل این قسمت مسلم است که سرباز باسواد بیشتر به درد وزارت جنگ و کارهاى نظامى می‌خورد تا سربازى که خواندن و نوشتن را نداند (نمایندگان- صحیح است) ما چون بودجه و اعتبارات فرهنگیمان کم است ناچار هستیم در هر مؤسسه‌اى اقدام کنیم که آن مؤسسه کارمندان خود را باسواد کند تا شاید از این طریق ما به تعلمیات اجبارى موفق بشویم و خدمتى به فرهنگ عمومى بکنیم عده کثیرى از جوان‌ها همه ساله به خدمت سربازى دعوت می‌شوند اگر این زمینه را وزارت جنگ پیش بگیرد در ظرف مدت بسیار کمى ما خواهیم دید که تمام افراد خواندن و نوشتن را یاد خواهند گرفت و خدمت بسیار مهمى به مملکت و به مردم و به خود وزارت جنگ می‌شود بنابراین من استدعا می‌کنم که جناب آقاى وزیر جنگ این پیشنهاد را قبول بفرمایند خر‌ج زیادى هم برنمی‌دارد

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- بنده چندین مرتبه در ضمن عرایضم تمنى کردم از نمایندگان محترم که هر وقت فرصت پیدا می‌کنند لطفاً به سربازخانه‌هاى ما و دستگاه‌هاى ما یک سرى بزنند این خیلى خوب است و الا‌ن وضعیت و جریانى که در ارتش هست ما یک مردمى هستیم که به کار خودمان مشغولیم یعنى رگلام نمی‌کنیم که چه می‌کنیم آنچه که وظیفه‌ى ما است عمل می‌کنیم و این پیشنهاد آقاى نبوى خیلى پیشنهاد خوبى است و ارتش از سه سال پیش به این فکر افتاد و الان در دستگاه ما با یک اصولى که اگر تشریف بیاورید ملاحظه خواهید فرمود که این کار عملى شده تمام افراد در تحت تعلیم هستند و این عمل می‌شود و یک مخارجى هم از بودجه‌ى ارتش می‌کنى و الان همه سربازانى که از خدمت مرخصى می‌شوند با‌سواد خواهند بود و این کار آنجا می‌شده است و افراد می‌توانند چیز بنویسند و بخوانند بنا‌براین این فرممایش جنابعالى انجام شده است‏

رئیس- پس دیگر این پیشنهاد رأى لزوم ندارد قبول کردند

وزیر جنگ- الان عمل می‌کنیم و انجام شده است بنابراین بنده قبول می‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى خسرو هدایت قرائت می‌شود

به شرح ذیل قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم تبصره‌ى زیر اضافه شود

تبصره - کارگرانى که خدمت سر‌بازى خود را انجام می‌دهند می‌باید به کار اولیه‌ى خود مشغول شوند و کار‌فرما هم اعم از دولتى و غیر دولتى موظفند آنها را به کار قبول نمایند

رئیس- نظیر این پیشنهاد قبول شده است پیشنهاد آقاى اردلان بود

خسرو هدایت- پس یک کلمه کارگر اضافه شود چون آنجا مأمورین نوشته شده بود

رئیس- پیشنهاد آقاى مکى قرائت می‌شود به شرح ذیل قرائت شد

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل اضافه شود

تبصره- کسانی که سه دوره متوالى معاف شده‌اند معاف دائم شناخته می‌شوند

رئیس- آقاى مکى بفرمایید

مکى- بنده پیشنهادى تقدیم کردم که کسانى که سه دوره متوالى پشت سر هم معاف شده‌اند معاف دائم شناخته شوند علت این پیشنهاد این است که کسانى معاف می‌شوند در هر دوره‌ى از ادوار نظام وظیفه در اداره نظام وظیفه و اداره‌ى بهدارى ارتش معاینه می‌شوند اگر معلول تشخیص داده شدند به آنها معافى یک ساله داده می‌شود سال دوم مجدداً در ادارات نظام وظیفه و بهدارى ارتش آنها معاینه می‌شوند و مجدداً به آنها یک سال دیگر معافى داده می‌شود سال سوم هم اگر معاف شدند و یا به نحوى از انحاء نظام وظیفه آنها را معاف یک سال تشخیص داده است آنها دیگر معاف دائم شناخته بشوند و بنده خیال می‌کنم که هیچ مجوزى بهتر از این نباشد که سه سال متوالى آنها حاضر به خدمت بوده‌اند ولى یک معاذیرى داشته‌اند که آن معاذیر مجبور کرده است اداره نظام وظیفه را که به آنها معافیت یک ساله بدهد پس کسى که با این ترتیب سه سال متوالى معاف شده است قطعاً دیگر استعداد نظام وظیفه را ندارد بنده می‌خواستم استدعا کنم از آقاى وزیر جنگ نمایندگان چهار سال قبول شده است که موافقت بفرمایند با این مدت سه سال یک سال دیگر را هم قبول کنند

وزیر جنگ- همان طور که عرض کردم با این که اشکال داشت در کار ارتش و ما نهایت دقت را کرده‌ایم باز در پیشنهاد آقاى حائرى‌زاده بنده قبول کردم که چهار‌سال باشد و حالا هم با چهار سال موافقم و با کمتر از آن نمی‌توانم موافقت کنم‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مکى آقایانى که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند

+++

تصویب نشد پیشنهاد آقاى امامى اهرى قرائت می‌شود

به شرح ذیل قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم کلمه موقتاً از ماده 64 ماده واحده حذف شود

رئیس- آقاى امامى اهرى بفرمایید

امامى اهرى- آقایان توجه بفرمایید بنده حتى‌الامکان از دادن پیشنهاد و صحبت زیاد خوددارى می‌کنم ولى در این مورد لازم می‌دانم این نکته را به عرض مجلس برسانم در ماده 64 این طور نوشته شده هیچ کس تا قبل از دخول به سن 23 سالگى حق معافیت در خدمت زیر پرچم را به عنوان داشتن عیال و اولاد ندارد ولى پس از دخول به سن مزبور اشخاصی که داراى عیال و یا اولا‌د باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود موقتاً توقیت است یعنى وقت معین می‌کند منظور بنده این بود که کلمه موقتاً به طور کلى حذف شود موقتاً باید معلوم باشد یعنى از فلان تاریخ تا فلان تاریخ دهقان تا چهار‌سال پس لااقل باید تکمیل بکنید که موقتاً تا چه موقع‏

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- این ماده واحده پیشنهادى وزارت جنگ البته بر طبق تمایل و واقعاً رضایت همه آقایان نمایندگان است و کمال امتنان و شکر‌گزارى را از دولت و وزارت جنگ در آوردن این ماده واحده و اصلاحات دارند زیرا قانون نظام وظیفه‌اى که ما داشتیم یک قدرى نسبت به احتیاجات کشور ما سد بود و از این جهت آن مختصر نواقصى که داشت ترمیم و اصلاح شد و ضمناً باید کمال امتنان را از آقاى وزیر جنگ داشت اما باید توجه داشت به این که قبل از این ماده 64 و بعد از این ماده 64 یک قوانین و مقررات دیگرى هست که به موجب آنها باید تکلیف مشمولین روشن بشود و اگر بنا بر این شد که تمام آنچه را که یک نفر مشمول به طور کلى می‌خواهد ازش استفاده بکند در ماده واحده بگذاریم گنجایش این را نخواهد داشت البته این کلمه موقتاً که اینجا گذاشته شده براى این است که وقتى که او می‌آید با نداشتن عیال‌ و اولاد معافیت می‌دهند فرض کنید در سال آینده به یک جهتى از جهات آن موضوع مرتفع شد فرض کنید عیالش را طلاق داد و آن وقت فرزندش هم خداى نخواسته خداى نخواسته تلف شد این شخص در سال 1324 دیگر معاف دائم نمی‌شود و نمی‌شود گفت که به طور کلى و بن بست هر کسى که عیال گرفت به نظام وظیفه نیاید آن وقت ممکن است افراد شبیه به یک مدتى که بود چند روز قبل از موعد نظام وظیفه عیالى می‌گرفتند معافیت هم مب‌گرفتند 7 8 روز بعد او را رها می‌کردند و یالقوز در کنار خیابان‌ها عبور می‌کردند پس بنابراین نظام وظیفه باید با یک ترتیبى که مفیدتر به حال ممکلت باشد اجرا بشود از طرف دیگر براى جوانانى مفید براى جنگ و دلاورى بیشتر باشد دوم این است که تشکیل عائله داده شود به این جهت اگر ما زود به اصطلاح وضعیت توجه آنها را به نظام وظیفه قطع کردیم این منظور قانون به طور کلى عملى نخواهد شد بنابراین بنده معتقدم که از این پیشنهاد صرف نظر بفرمایید

امامى اهرى- این جمله مفهومى ندارد پس تکمیل کنید

وزیر جنگ- اگر هر آینه معاف موقت را برداریم در همان سال اول معاف دائم می‌شود سال اولى که معاف موقت می‌شود در سال دوم ممکن است آن معافیت مرتفع شود اگر در سال دوم هم مانع داشت سال سوم و سال چهارم به این ترتیب ما کلمه موقتاً را می‌گذاریم که اگر مانع مرتفع شد احضار بشود و بتواند به خدمت برود

امامى اهرى- پس ممکن است این طور اصلاح کنید که تا موقعی که زن و فرزند دار‌د معاف است‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى امامى اهرى آقایانی که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى امیر‌تیمور به شرح زیر قرائت شد

قسمت اول ماده 64 را به طریق ذیل پیشنهاد و اصلاح می‌کند

ماده 64- کلیه افرادی که به سن 21 می‌رسند باید بعد از دعوت دولت خدمت مقدس سربازى را انجام و آنهایى که کفالت آنها تا سن 23 باقى می‌ماند و داراى عیال و اولاد باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود الى اخر

رئیس- آقاى امیر‌تیمور

امیر‌تیمور- بنده فکر می‌کنم التفاتى که لازم بود در عبارت این ماده آقاى وزیر جنگ نفرموده‌اند و بى‌اندازه نگران هستم از این که در عمل براى وزارت جنگ و براى موضوع سربازگیرى ما ایجا‌د مشکل بکند از این جهة بنده این پیشنهاد را تقدیم کردم همان طوری که آقاى دکتر عبده هم توضیح دادند و در مجلس بیان فرمودند اینجا مرقوم فرموده‌اند که هیچ کس تا قبل از دخول به سن 23 سالگى حق معافیت از خدمت زیر پرچم را به عنوان داشتن عیال و اولاد ندارد ولى پس از دخول به سن مزبور اشخاصى که داراى اعیال و اولاد باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود در صورتی که طبق قانون و طبق یک اصلى که ما قبول کردیم و آن اصل عبارت از این است که هر یک از افراد این کشور وقتى که به سن 21 سالگى رسید باید خودش را براى خدمت زیر پرچم آماده بدارد و این خدمت مقدس را انجام بدهد این وظیفه افراد مملکت است از آن طرف دولت و مؤسسه سرباز‌‌گیرى هم مکلف شده که مشمولینى که به سن 21 سال می‌رسند در رأس مؤعد اینها را دعوت بکنند بنابراین مجالى به حال او باقى نمى‌‌ماند که به سن 21 سالگى برسد و بعد از خدمت معاف بشود مجال براى او نیست به محض رسیدن به سن 21 سال باید براى خدمت آماده شود و برود به خدمت زیر پرچم از این جهت بنده این اصلاح را پیشنهاد کردم اصرار هم ندارم که پیشنهاد بنده قبول بشود بنده فقط پیشنهاد کردم که آقاى وزیر جنگ توجه توجه بفرمایند مطلب حل بشود پیشنهاد بنده این است‏

قسمت اول ماده 64 را به طریق ذیل پیشنهاد و اصلاح می‌کند

ماده 64- کلیه افرادى که به سن 21 می‌رسند باید بعد از دعوت دولت خدمت مقدس سربازى را انجام و آنهایى که کفالت آنها تا سن 23 باقى می‌ماند و داراى عیال و اولا‌د باشند موقتاً از خدمت زیر پرچم معاف خواهند بود الى آخر این یک چیزى است که بسیار صراحت دارد زیر اینجا تعیین می‌کند که هر کسى به سن 21 سال رسید باید بعد از دعوت دولت براى خدمت آماده شود و کسى معاف خواهد بود که کفالت او تا 23 طول بکشد و بتواند موقت معاف باشد از این جهت بنده این پیشنهاد را دادم چون نگران هستم در عمل ایجاد اشکال خواهد کرد

رئیس- آقاى دهقان‏

دهقان- آقاى امیر‌‌تیمور یکى از نمایندگانى هستند که جداً طرفدار قانون نظام وظیفه هستند (صحیح است) و همیشه نظر خودشان را اینجا صریحاً بیان فرمودند اگر موافقت شود به این که کسانى که داراى عیال و اولاد هستند از خدمت سربازى معاف بشوند به طور قطع عده زیادى قبل از رسیدن به سن مشمولیت عیال می‌گیرند براى این که خدمت نظام وظیفه را انجام ندهند (امیر‌تیمور- من نگفتم معاف باشند) و به این ترتبیب وزارت جنگ و کشور دچار اشکال خواهد شد و براى این کادرى معین کرده‌اند نمی‌توانند آن را تکمیل کنند اما اگر نظرتان این است که مشمولیت بعد از سال 23 معاف شوند مشمولین داراى عیال و اولاد که اینجا مصرح است اگر منظورتان این است که از 21 سالگى معاف شوند منظور وزارت جنگ را تأمین نمی‌کند و همان طور که آقاى وزیر جنگ فرمودند موجب یک اخلال و گیرهایى در این کار می‌شود تقلب می‌شود یعنى فرمودند متأهل می‌شوند براى معافیت این است به نظر بنده همان طور که آقاى وزیر جنگ فرمودند این پیشنهاد مورد قبول نمی‌تواند واقع بشود

امیر‌تیمور- اجازه می‌فرمایید بنده به طور اختصار توضیح بدهم برخلاف منظور بنده مطلب بیان شده بنده ابداً منظور‌م این نبوده است که از خدمت معاف بشوند بلکه این پیشنهاد را هم دادم براى این که به هیچ وسیله نتوانند در موقع مقرر از خدمت معاف بشوند و تصور می‌کنم آقاى دهقان در موقعی که به عرایض بنده جواب می‌دادند توجه نفرمودند

رئیس- رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى امیر‌‌تیمور آقایانی که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگر پیشنهاد آقاى شهاب خسروانى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم افرادى که به نظام وظیفه دعوت می‌شوند و اهل هنر و حرفه هستند سازمانى به وجود آید که در همان حرفه ایا‌م بیکارى عملاً کار آزموده‌تر شوند

رئیس- آقاى شهاب خسروانى‏

شهاب خسروانى- این پیشنهاد بنده قبل از موقعى بود که جناب آقاى وزیر جنگ توضیح فرمودند که برنامه بیکارى زیاد نداریم ولى چون اطلاع هم بنده دارم که یک سازمانى الان در ارتش هست که حتى‌المقدور این کار را می‌کند براى توجه دولت بود که این را عرض کردم لذا پیشنهاد را پس می‌گیرم‏

نمایندگان- رأى رأى‏

فولادوند- یک پیشنهاد مال آقاى دکتر عبده است که حالا دولت استخدام را قبول نمی‌کند

دکتر عبده- نه گفتم مقدم باشد دولت تنها نیست کارخانه‌جات هم هست خود آقاى وزیر جنگ

+++

هم قبول کردند با مشورت خود ایشان این تهیه شده است‏

وزیر جنگ- این بسیار مفید است براى کار افراد وظیفه زیرا به کرات دیده شده نفرات وقتى که می‌آیند به نظام وظیفه و برمی‌گردند محل ندارند این بسیار موجب خوشوقتى وزارت جنگ است و استقبال می‌کند ولى یک چییز هست و آن این است که در کار‌یر دولتى ممکن است عملى شود ولى در کارخانه‌جات خصوصى این پیشنهاد به این صورت عملى نمی‌باشد

دکتر عبده- اجازه بفرمایید پیشنهاد بنده قرائت شود

پیشنهاد آقاى دکتر عبده به شرح زیر قرائت شد

ریاست مجلس شورای ملى‏

پیشنهاد می‌کنم به تبصره زیر اضافه شود

کسانی که خدمت وظیفه خود را انجام داده‌اند از لحاظ استخدام در دستگاه‌هاى دولتى یا کارخانه‌جات خصوصى در صورت تساوى شرایط بر سایرین مقدم خواهند بود

دکتر عبده- یا بنگاه‌هاى خصوصى‏

فولادوند- بنگاه‌هاى خصوصى را بنده مخالف هستم‏

رئیس- آقاى دکتر عبده‏

دکتر عبده- عرض می‌کنم همان طور که جناب آقاى وزیر جناب متذکر شدند اغلب کسانی که می‌روند خدمتشان در کمال حسن نیت انجام می‌دهند و وقتى برمی‌گردند اغلب کار خودشان را از دست می‌دهند و گاهى هم اساساً کارى ندارند و کارى به آنها مراجعه نمی‌شود بنده فکر کرم که شاید با این پیشنهاد ما بتوانیم تشویق بکنیم از کسانی  که خدمت وظیفه را انجام می‌دهند پیشنهاد کردم در صورتی ‌که کارى نداشته باشند از لحاظ استخدام در دستگاه دولت و در بنگاه‌هاى ملى با سایر‌ین حق تقدم داشته باشند بنده تصور می‌کنم که این کار به نفع نظام وظیفه است و از لحاظ تشویق مردم به انجام خدمت ملى وظیفه کمال تأثیر را خواهدداشت (صحیح است) و همان طوری که آقاى وزیر فرهنگ فرمودند به نفع ارتش و مردم است‏

دهقان- بنگاهها نمی‌شود

رئیس- آقاى فولادوند

فولادوند- بنده مخالفم برای این که ما حق نداریم براى مردمی که دارند از دسترنج خودشان زندگى می‌کنند تکلیف معین کنیم بعلاوه شرط است که هر وقت دولت مستخدم جدید بخواهد بپذیرد بایستى نظام وظیفه‌اش را انجا‌م داده باشد و این در قانون هست ولى براى مردم حق نداریم تکلیفى معین بکنیم تا این که یک دفعه پانصد نفر بریزند سر او که ما چون نظام وظیفه‌مان را انجام داده‌ایم به ما کار بدهید

دکتر عبده- به نظر بنده بنگاه‌هاى خصوصى از این جهات می‌بایستى تابع نظامات دولت و جامعه باشد

دهقان- نمی‌شود آقا سلب حق از بنگاه‌ها کرد

دکتر عبده- بنگاه‌هاى خصوصى را ممکن است بنده حذف کنم‏

فولادوند- آن قسمت هم که اصلاً هست‏

دکتر عبده- نیست آقا و اگر هم هست که تکرار شده آقاى وزیر جنگ قبول می‌کنید آقا با حذف بنگاه‌هاى خصوصى‏

وزیر جنگ- در کاریر دولتى اگر هر آینه یک محل باشد براى دو نفر البته حق تقدم براى کسى است که خدمت زیر پرچم خودش را انجا‌م داده است ولى در نگاه‌هاى خصوصى مردم نمی‌شود این کار را کرد

رئیس- رأى گرفته می‌‌شود به این ماده واحده در اصلاح قانون مشمولین نظام وظیفه با اصلاحاتی که به عمل آمده است آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد چندین پیشنهاد رسیده بعضى از نمایندگان لایحه بازنشستگى بعضى دیگر لایحه بانک کشاورزى بنده از موقع استفاده می‌کنم صورت مجلس قبل با برداشتن کلمه امتیاز از قسمت (‌ز‌) چون مغایر است قسمت ه است تصویب شد

نمایندگان- صحیح است‏

وزیر جنگ- بنده عرضى دارم راجع به استیضاحى که آقاى حائرى‌زاده فرمودند دولت براى جواب حاضر است‏

رئیس- براى جلسه آتیه‏

وزیر جنگ- بلى‏

رئیس- اگر آقایان موافقند لایحه بخشودگى مطرح شود

قبادیان- لایحه مجلس سنا که عده‌اى در حدود 25 نفر امضاء کرده‌اند

رئیس- آن جلسه بعد است پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می کنم لایحه بخشودگى مالیات بلافاصله قرائت شود

دکتر طبا- لایحه بازنشستگى مطر‌ح شود

رئیس- آقاى معتمد دماوندى‏

معتمد دماوندى- استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند افراد طبقات پایین این مملکت بخصوص طبقات اصناف که در هر شهرستانى هستند گفته شد اکثریت نیست‏

آزاد- اجازه بفرمایید جلسه ختم شود

[5- موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه‏]

رئیس- جلسه به عنوان تنفس ختم می‌شود جلسه آینده روز سه‌شنبه در دستور استیضا‌ح مقدم است‏

مجلس 25 دقیقه بعد از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شورای ملى رضا حکمت

+++

شماره 51583 مقررات 10/ 12/ 27

نظر به ماده 9 قانون ثبت شرکت‌ها مصوب 2 خرداد 1310 و ماده 45 قانون ثبت علائم و اختراعات مصوب اول تیرماه 310 وزارت دادگسترى مقرر می‌دارد

ماده 1- براى ثبت شرکت‌هاى تجارتى و علائم و اختراعات در تهران اداره‌ى به نام اداره ثبت شرکت‌ها و علائم تجارتى و اختراعا‌ت که جزء تشکیلات اداره کل ثبت است تشکیل می‌شود و داراى وظایف زیر خواهد بود

1- ثبت شرکت‌هاى داخلى و تشکیلات مؤسساتی که براى مقاصد غیر تجارتى در حوزه تهران تشکیل و تأسیس می‌شود

2- ثبت کلیه شرکت‌هاى خارجى‏

3- ثبت علائم تجارتى و صنعتى‏

4- ثبت اختراعات‏

5- ثبت تجارتى و ثبت اسم تجارتى‏

6- پلمپ دفاتر تجارتى حوزه تهران‏

تبصره- اداره ثبت شرکت و علائم تجارى و اختراعات عنوان شعبه مخصوص دفتر دادگاه شهرستان تهران را براى اجراء مفاد مواد 6 و 7 قانون ثبت علائم و اختراعات مصوب اول تیر ماه 1310 خواهد داشت‏

ماده 2- اداره مزبور داراى تشکیلات زیر می‌باشد

1- دایره ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیر تجارتى و ثبت تجارتى و ثبت اسم تجارتى و پلمپ دفاتر تجارتى که به نام دایره ثبت شرکت‌ها نامیده می‌شود

2- دایره ثبت علائم تجارتى و صنعتى و اختراعات‏

3- دفتر و بایگانى‏

ماه 3- در هر محلى که اداره یا دایر‌ه یا شعب ثبت موجود است براى ثبت شرکت‌هاى داخلى و پلمپ دفاتر و ثبت نام تجارتى و مؤسسات غیر تجارتى متصدى مخصوصى از طرف اداره کل ثبت تعیین خواهد شد

ماده 4- دوایر ثبت شرکت‌ها در تهران و شهرستان‌ها در ثبت شرکت نامه مجاز هستند

م 7534 وزیر دادگسترى‏

شماره 16143- 32586     15/ 12/ 27

آقاى على حسن رزاقى خمسى‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم صومعه‌سرا منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 16135- 33430     15/ 12/ 27

آقاى حسن مشحون سردفتر اسناد رسمى شماره 84 تهران‏

نظر به این که تحت تعقیب جنایى واقع شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفتر اسناد رسمى و گواهى صحت امضاء معلق می‌نماید

وزیر دادگسترى‏

شماره 16134- 33428     15/ 12/ 27

آقاى سید عبدالله درودیان سردفتر اسناد رسمى شماره 48 تهران‏

نظر به اینکه تحت تعقیب جنایى واقع شده‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 39 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفاتر اسناد رسمى و گواهى صحت امضاء معلق می‌نماید

وزیر دادگسترى‏

شماره 15900- 33650          16/ 12/ 27

آقاى کشیش خاتم شاهینان سردفتر ازدواج سابق همدان‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در مشهد براى ثبت ازدواج و طلاق طایفه ارامنه گریگوریان و پیروان ارتودوکس رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 16138- 33604        15/ 12/ 27

آقاى محمد‌جواد محضرى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق فیروز‌آباد فارس‏

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به قصبه میمند شیراز تیدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 15833- 33578       15/ 12/ 27

آقاى محمد‌حسین حبیب‌اللهى فرگوش‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در ده اردهاى سراب براى ثب ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 15961- 33596       15/ 12/ 27

آقاى عبدالوهاب داورى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق سرایان و بسطان فردوس‏

نظر به این که بر اثر گزارش واصله تحت تعقیب کیفرى قرار گرفته‌اید وزارت دادگسترى طبق ماده 29 قانون دفتر اسناد رسمى شما را از تصدى دفاتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق معلق می‌نماید وزیر دادگسترى‏

شماره 15972- 33608       15/ 12/ 27

آقا‌ى محمد‌حسین شیخ‌الطائفه سردفتر ازدواج و طلاق شهمیرزاد

به موجب این ابلاغ به علت کناره‌گیرى و ترک محل کار از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق معاف می‌شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 16139- 33606      15 / 12/ 27

آقاى سید فضل‌الله میرزادى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق میمند شیراز

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به قصبه فیروزآباد فارس تبدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 16145- 33602        15/ 12/ 27

آقاى یقیازار کشیشیان سردفتر ازدواج و طلاق طایفه ارامنه مشهد

به موجب این ابلاغ استعفاء شما از تصدى دفتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود

وزیر دادگسترى

+++

 

بقیه جلسه 150

صورت مشروح مذاکرا‌ت مجلس روى سه‌شنبه هفدهم اسفند ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1-طرح و مذاکره در لایحه بخشودگی مالیات و استرداد آن

2- تعطیل جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید

[1- طرح و مذاکره در لایحه بخشودگى مالیات و استرداد آن‏]

رئیس- جلسه پیش به عنوان تنفس تعطیل شد و صورت جلسه نداریم پیشنهاداتى رسیده راجع به دستور امروز و زیادهم هست که قرائت می‌شود تا هر کدام که مورد موافقت قرار گرفت مطرح شود به شرح زیر قرائت شد مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى بنده پیشنهاد می‌کنم در جلسه امروز لایحه بخشودگى مالیات و بازنشستگى و قانون دانشگاه مطرح شود رضوى‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى بیانى دارید بفرمایید

وزیر دارایى- بنده می‌خواستم استدعا کنم که لایحه بخشودگى و بازنشستگى مقدم قرار گیرد

اردلان- بنده مخالف با طرح لایحه بخشودگى مالیات هستم

رئیس- چون مخالف دارد آقاى رضوى بفرمایید توضیح در اطراف پیشنهاد خودتان بدهید

رضوى شیرازى- عرض کنم آقا قوانینى را که کمیسیون‌ها رسیدگى کرده‌اند و براى تصویب مجلس فرستاده‌اند هم اغلب قوانین مفیدى است (صحیح است) و هم باعث راحت مردم است مثل این لایحه بخشودگى و بازنشستگى و همین قانون کمک خرج مستخدمین و امثال اینها که بخصوص در این فصل سال هم موجب این است که مردم یک آرامش خاطرى پیداکنند (صحیح است) و هم این که براى مجلس شوراى ملى که می‌خواهد کار کند اینها را باید مقدم بدارد از این جهت بنده به ترتبیب پیشنهاد کردم که اول بخشودگى باشد چون این فکر طبقات پایین را راحت می‌کند و این از نظر من و به عقیده من باید از طرف مجلس اصرار در این کار بشود و بعد هم البته به ترتیب اگر آقایان موافقت می‌فرمایند این چند قانون زحمت بسیارى هم ندارد و در عین حال اثرش هم خیلى زیاد است و باعث خوش نامى مجلس هم هست (صحیح است) بنده براى این که وقت مجلس را تلف نکنم مرجحات و مقدمات این لایحه را نمی‌خواهم عرض کنم و از آقایان تقاضا دارم که موافقت بفرمایند به ترتیب این لوایح مطرح شود

اردلان- این صحیح نیست و بنده مخالف هستم‏

رئیس- آقاى ملک‌مدنى مخالفید بفرمایید

ملک‌مدنى- عرض کنم ما باید یک اصولى را اتخاذ کنیم در لوایحى که همه مورد توجه مجلس هست به اشکال برنخوریم این دو سه لایحه هم مفید است آقاى وزیر دارایى هم موافقت دارند که اینها هر کدام به نوبه خودش از تصویب مجلس بگذرد (صحیح است) موضوع اعتبار اضافى براى بانک کشاورزى که پیشنهاد شده الان سه ماه است که در دستور مجلس است (صحیح است) و آقایان هم می‌دانند که الان فصل کشاورزى است مقصود ما این است که در این موقعى که باید به زارعین و خورده مالکین یک کمک‌هایى داده شود که براى احتیاجات فلاحتى خودشان مبادرت به خرید بکنند ما این را در مجلس بگذرانیم من از آقایان خواهش می‌کنم که این لایحه را زودتر تصویب بکنیم و طولى ندارد بحثى هم روش نیست و فعلاً هم سه ماه است که در دستور مجلس است بنده خیال مى‌کنم اگر آقایان موافقت بفرمایند اول این لایحه اضافه اعتبار بانک کشاورزى مطرح شود بعد هم لایحه بخشودگى من خواهش می‌کنم که آقایان

+++

موافقت بفرمایند

کشاورز صدر- اول لایحه بخشودگى بعد لایحه اضافه اعتبارى کشاورزى موسوى این لایحه اضافه اعتبا‌ر کشاورزى بعد لایحه بخشودگى‏

رئیس- محتاج به رأى است و عده براى رأى کافى نیست‏

مکى- جناب آقاى رئیس بخشودگى را مطرح بفرمایید وقتى آمدند رأى بگیرید

ملک‌مدنى- چون عده براى رأى گرفته کافى نیست بنده تقاضا می‌کنم چون آقایان نظر دارند اول لایحه بخشودگى مطرح شود بعد لایحه اضافه اعتبار بانک کشاورزى (صحیح است)‏

رئیس- بسیار خوب لایحه قرائت می‌شود لایحه بخشودگى مالیات به شرح ذیل قرائت شد ریاست محترم مجلس شوراى ملى به طوری که خاطر آقایان نمایندگان مستحضر است قسمت مهمى از شکایات مردم مرکز و شهرستان‌ها که مشکلات فراوانى براى مأمورین دولت ایجاد نموده موضوع مطالبه مالیات بر درآمد سال‌هاى گذشته می‌باشدکه تاکنون قسمتى لاوصول مانده و متصدیان مسئو‌ل از نظر اجراى مقررات معموله ناچار به مطالبه و وصول آن می‌باشند بر اثر بررسی‌هایى که به عمل آمده معلوم شده است که قسمت اعظم این قبیل مطالبات مربوط به پرونده‌هایى می‌باشد که رقم مالیاتى سالیان مؤ‌دیان آنها از پانصد ریال متجاوز نبوده و جمع کل وصولى پس از طى تشریفات طولانى که در موقع تشخیص مالیات بر درآمد معمول می‌باشد با هزینه وصول و صرف اوقاتى که براى آن به عمل می‌آید تناسبى نداشته و ارزش این همه گفتگو و کشمکش دستگاه‌هاى وصول را با مردم ندارد براى رفع این قبیل اشکالات دولت این طور مصلحت می‌داند که اساساً از وصول بقایاى مالیاتى تا پانصد ریال که مربوط به طبقه پیشه‌وران بى‌بضاعت کشور می‌باشد صرف نظر نموده و ضمناً کلیه مؤدیان مالیاتى را که بدهى خود را تا آخر سال جارى بپردازند از تأدیه جریمه تخلف و زیان دیر کرد معاف نماید و در اجرای منظور نامبرده لایحه متضمن یک ماده به شرح زیر به قید دو فوریت تقدیم می‌شو‌د که مورد تصویب قرار‌ دهنده ماده واحده وزارت دارایى مکلف است از مطالبه و وصول مالیات بر درآمد سال‌هاى قبل از 1327 مؤ‌دیانى که مالیات آنها زاید بر 500 ریال نباشد و تاکنون وصول نشده صرف نظر نماید چنانچه مقدارى از بدهى این قبیل مؤ‌دیان قبلاً وصول شده باشد حساب مالیاتى آنها واریخت شده محسوب و از وصول بقیه صرف نظر خواهد شد

تبصره- مؤدیان مالیان بر درآمد و مالیات مستغلات و مالیات املاک مزروعى و سایر مالیات‌هاى دیگر که کلیه بدهى مالیاتى لغایت سال 1327 خود را تا آخر اسفند 27 نقداً بپردازند از تأدیه جریمه تخلف و زیان دیر کرد معاف می‌باشند نخست وزیر محمد ساعد وزیر دارائى گلشائیان

رئیس- این لایحه با دو فوریت داده شده باید فوریت مطرح شود و محتاج به رأى است عده کافى نیست حالا چه جور می‌فرمایید

اردلان- بنده مخالف هستم

کشاورز صدر- اگر مخالفى نباشد رأى نمى‌خواهد

رئیس- اگر مخالف هم نداشته باشد باز احتیا‌ج به رأى دارد

اردلان- اجاز‌ه بفرمایید بنده مخالفت خود را بگویم

رئیس- با فوریت اول مخالف هستید بفرمایید

اردلان- بنده از این لحاظ که این لایحه فوریت لازم ندارد مخالف هستم متأسفانه جناب آقاى وزیر دارایى توجه نمى‌فرمایند آقاى وزیر دارایى تمنى می‌کنم توجه بفرمایید اگر عرض بنده صحیح نبود آن وقت بنده عرض می‌کنم این لایحه فوریت ندارد علت این که فوریت ندارد این است که دولت به موجب تصویبنامه مالیات می‌گیرد به موجب قانون می‌خواهد معافیت براى آن قائل شود این چه ضررى دارد آقا همان تصویب‌نامه‌اى که خود دولت وضع کرد که مالیات املاک مزروعى بگیرد

به موجب همان تصویب‌نامه می‌تواند بگوید که 150 کیلو جنس را معاف می‌کنم دلیلى ندارد که ما بیاییم یک قانونى بگذرانیم که یک تصویب‌نامه غیر‌قانونى دولت را ما تثبیت بکنیم و صورت قانونى بدهیم (صحیح است) این به هیچ‌وجه درست نیست و مطابق اصول و موازین قانونى نیست در زمان فترت یک تصویب‌نامه‌اى در هئیت وزیران گذشته است که مالیات املا‌ک مزروعى بگیرند در صورتی که مجلس شوراى ملى مالیات املاک مزروعى را خودش لغو کرده حالا به موجب یک قانونى می‌خواهند بگویند که آن مالیات املاک مزروعى را 150 کیلو جنسش را تخفیف می‌دهیم من نمی‌دانم کجاى این با قانون تطبیق می‌کند شما آقایان نمایندگان بفرمایید فوریت این کار چیست همان تصویب‌نامه‌اى که در زمان فترت گفته است مالیات املاک مزروعى را بگیرند همان تصویب‌نامه بگوید نگیرید قانون می‌خواهد چه کند بنابراین هیچ موجبى ندارد که ما وقت مجلس شوراى ملى را صرف کارى کنیم که یک تصویب‌نامه غیر‌قانونى و خلاف قانونى را تثبیت کرده باشیم آقایان محترم می‌دانند لوایح دیگر‌ى از قبیل لایحه اضافه اعتبار بانک کشاورزى در دستور هست لایحه بازنشستگى هست‏

باید چیزى مطرح شود که موازین قانونى آن درست باشد چیزى که برخلاف قانون و به موجب تصویب‌نامه گرفته می‌شود چطور به موجب قانون ممکن می‌شود نگیریم این است که بنده تقاضا می‌کنم آقایان نمایندگان محترم به فوریتش رأى ندهند و اصل قانون مالیات را ما وضع بکنیم اگر قانون مالیات درست شد البته این کار هم درست می‌شود

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- فرمایشات آقاى اردلان دو قسمت بود که فرمودند یکى راجع به فوریت قضیه و دیگرى در اصل قضیه ولى چون اول فوریت لایحه مطرح می‌شود بنده راجع به موضوع اول عرض می‌کنم تا بعد که اصل مطرح شود ممکن است یک توضیح خدمت آقایان عرض کنم اگر آقایان فراموش نکرده باشند این لایحه در 25/ 9/ 27 به مجلس داده شد و همان روز هم بنده با دو فوریت تقدیم کردم و استدعا کردم که توجه بفرمایید که یک مؤدیان بیچاره‌اى هستند که میزان مالیاتشان کم است (صحیح است) و اگر در این موقع زمستان مجلس شورای ملى به آنها کمک بکند و این لایحه را تصویب بفرمایند کمک مؤثرى به حال آنها خواهد شد خود من هم ایراد کردم به مأمورین جزء دارایى که ممکن است براى این مالیات‌هاى کم مزاحم اشخاص بشوند خیلى متأسفم که در آن موقع با فوریت تقدیم شد و توجهى نفرمودند و تاکنون مورد بحث واقع نشده و ما بار دیگر ناچار شدیم که استدعا کنیم این لایحه مطرح شود و بنده اینجا بایستى عرض کنم تعجب من از آقاى اردلان این بود که اگر یک لایحه مالیاتى ما می‌آوردیم براى گرفتن مالیات و اشکال می‌کردند شاید جا داشت ولى خیلى متأسفم که ما لایحه بخشودگى را بیاوریم و باز ایراد می‌کنند (صحیح است) اگر واقعاً نظر آقاى اردلان این است که مالیات به این ناچیزى را نبخشیم و جریمه هم ازش بگیریم بنده عرضى ندارم‏

براى این که هر وزیر مالیه‌اى دلش می‌خواهد عایداتش زیاد شود ولى وقتى از طرف دولت یک ژستى می‌آید براى این که یک عده‌اى را معاف بکند از یک مالیات بنده انتظار داشتم که اقلاً به اتفاق آراء در مجلس شورای ملى تصویب بشود نه حالا بلکه دو ماه قبل (صحیح است) اما این که فرمودند که این قانونى هست یا نیست چرا مى‌بخشیم آقایان فراموش نفرمایند که در جریان امسال یک قانونى راجع به مالیات املاک مزروعى تصویب شد همین خود مؤید نظرى بود به این که تصویب‌نامه‌اى که در زمان فترت گذشته بود و دولت عمل کرده بود مجلس تأیید کرد (اردلان- ابداً تایید نکرده مجلس آقا ) منتهى در نحوه‌ى وصول و میزان وصول چون دولت نظر خاصى داشت پیشنهاد کرد و از کمیسیون هم گذشت اما یک نکته‌اى که از نقطه‌نظر قانون می‌خواستم عرض کرده باشم وقتی که مجلس شورای ملى اجازه داد یک دوازدهم طرح بشود مطابق سال‌هاى پیش این حکایت از تصویب کلیه مواد درآمدهایى بود که در متن بودجه بود منتهى عرض کردم‏

در موضوع این که مالیات بر درآمد را صدى چند بگیرد یا چقدر نگیرد که یک فورمالیته‌اى دارد که آن فرمالیته هم بعد به کمیسیون قوانین دارایى داده شده است و کمیسیون هم تصویب کرده است و بعد از مجلس خواهد گذشت به این مناسبت در اساس موضوع و فوریت موضوع تصور می‌کنم جاى تردید نباشد می‌خواستم استدعا کنم که در این شب عیدى این لایحه تصویب بشود و نسبت به یک اشخاصى که یک بدهى‌هایى دارند و این بدهى‌ها هم بعداً جریمه دیر کرد و تأخیرش بهش علاوه خواهد شد این را موافقت بفرمایید که بخشیده شود (صحیح است)

رئیس- عده براى اخذ رأى کافى نیست

رحیمیان- بفرمایید که تشریف بیاورند

رئیس- در خارج بیش از دو سه نفر نیستند

دهقان- اجازه بفرمایید که یک نفر موافق هم صحبت کند

رئیس- نیست چنین چیزى یک نفر مخاف صحبت کرده باید رأى گرفت‏

امیر‌تیمور- بنده یک تذکرى داشتم از نظر قانون اساسى اجازه بفرمایید که توضیح عرض کنم+

+++

رئیس- مطابق نظامنامه نیست

امیر‌تیمور- بنده مخالف نظامنامه تقاضایى نمی‌کنم پس براى فوریت دوم اجازه بنده را محفوظ بفرمایید رئیس- بسیار خوب رحیمیان تکلیف چیست آقاى رئیس‏

رئیس- چند دقیقه تأمل بفرمایید شاید چند نفر بیایند

رحیمیان- قبل از دستور اجازه بفرمایید صحبت شود

رئیس- وارد دستور شده‌ایم دو سه نفر از آقایان در تلگرافخانه هستند الان تشریف می‌آورند در این موقع عده کافى براى اخذ رأى شد توجه بفرمایند آقایان رأى گرفته می‌شود به فوریت اول لایحه بخشودگى مالیات دهقان یک فوریت دارد دو فوریت دارد قانون است چرا مداخله می‌کنید آقایانى که موافقند با فوریت اول قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد فوریت دوم مطرح است آقاى امیر‌تیمور بفرمایید

کشاورز صدر- بنده با فوریت دوم موافق هستم‏

امیر‌تیمور- بنده فکر می‌کنم که آقاى وزیر دارایى شاید توجه دقیقى بفرمایشات و بیانات نماینده محترم آقاى اردلان نفرمودند به اعتقاد بنده یک مرتبه دیگر در این مجلس عرض کردم الان هم عرض می‌کنم در مسائل مالیاتى و مسائل قانونى اگر اتفاق مجلس شوراى ملى شما را تأیید بکند که یک مالیاتى را بگیرید یا نگیرید تا هنگامى که قانون نگذرد تأیید مجلس شوراى ملى براى شما مجوز قانونى نمی‌تواند قرار بگیرد و این جرم است (صحیح است) طبق قانون اساسى هیچ مالیاتى برقرار نمی‌شود مگر به حکم قانون اصل 94 قانون اساسى قانون محاسبات عمومى و قانون مجازات عمومى که وزرا‌ و مأمورینى که برخلاف قانون شروع به اخذ مالیات بکنند آنها را مورد تعقیب قرار می‌دهد و براى آنها مجازات تعیین می‌کند بنده کمال موافقت دارم که بار مردم سبک بشود ولى عرض می‌کنم این مالیاتى که می‌گیرد قانونى نیست و برخلاف قانون است اگر تمام مجلس شوراى ملى هم شما را تأیید بکنند مادام که قانونى نگذشته مجوزى براى شما نیست و قابل تعقیب قانونى هستید و این جرم است (صحیح است) فقط خواستم این را عرض کنم رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- چون موضوع خیلى مورد علاقه اکثریت آقایان است بنده زیاد مزاحمت نمی‌دهم فقط چند کلمه براى این که رفع سوء‌تفاهم نماینده محترم آقاى امیر‌تیمور بشود جواب عرض می‌کنم از تاریخ‏

1296 یا 1297 تاکنون تمام بودجه‌هایى که از مجلس شوراى ملى گذشته است و درآمد رسومات سالى ده دوازده میلیون تومان وصول شده بدون این که یک قانون بخصوصى از مجلس شوراى ملى بگذرد فقط در متن بودجه جزء درآمد گذشته است اما در قانون مالیات املاک مزوعى و مالیات بر درآمد عرض کنم قانونى که از مجلس شوراى ملى بگذرد

فقط در متن بودجه جزء درآمد گذشته است اما در قانون مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد عرض کنم قانونى که از مجلس شوراى ملى در زمان دکتر میلیسیو گذشت در مورد این قانون هنوز قانون ناسخى از مجلس شوراى ملى نگذشته (احسنت) و در آن قانون تصریح دارد که وقتى جنگ تمام شد دولت باید قانونى به مجلس بیاورد تصدیق می‌فرمایید مادامى که قانونى نقض نشده آن قانون اساسش مورد نظر است منتهى همان طو‌ر که عرض کردم‏ نسبت به مالیات املاک مزروعى نسبت به مالیات بر درآمد نسبت به مستغلات در آن قانون پیش‌بینى شده است در میزان نرخ مالیاتیش دولت بعد از تمام شدن جنگ چون مجلس نبود نظرى گرفت و آن نظر را به مجلس شوراى ملى پیشنهاد کرد خواستم عرض کنم خدمت آقاى امیر‌تیمور که این عمل جرم نیست و آن هم روى مجوز قانونى گرفته شده است و جزء بودجه مملکتى منظور شده و جزء درآمدها هم منظور شده است و هر تصویب که مجلس شوراى ملى کرده است تلویحاً و تصریحاً آن را تأیید کرده است (صحیح است)‏

نمایندگان- رأى رأى‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده واحده مطرح است آقاى مشایخى موافقید یا مخالف

مشایخى -مخالف هستم

رئیس- بفرمایید

مشایخى‌- بنده اصولاً با بخشودگى مالیات یا لااقل تخفیف مالیات مؤدیانى که درآمد خیلى ناچیز دارند موافقم زیرا معتقدم که بایستى بنیه مالى مؤدیان و بنیه مالى کلیه افراد این مملکت مورد تقویت قرار بگیرد و بدیهى است اشخاصی که درآمدهاى خیلى ناچیز دارند درآمدهاى آنها صرفاً صرف تأمین هزینه آنها خواهد شد و عدالت هم ا‌قتضا می‌کند که نسبت به این طبقه از مؤدیان ارفاق بشود بناء علیهذا با تخفیف یا بخشودگى یا ‌لااقل با تخفیف مالیات مؤدیان موافقم و تنها مخالفتى که با این لایحه دارم از دو نقطه نظر است اولاً از نقطه‌‌نظر این که 500 تومان بخشودگى که قائل شده‌اند این را وافى به مقصود نمی‌دانم و با مقدمه‌ای که در لایحه منظور شده و توضیحاتى که جناب آقاى وزیر دارایى دادند دایر بر این که می‌خواهند کمى به مؤدیان شده باشد اگر منظور ما این باشد به کسانى که درآمدهاى ناچیز دارند کمک بکنیم بایستى حداقل بخشودگى را زیادتر بکنیم‏

در اینجا بایستى به نحو اختصار توضیحاً عرض کنم که اصولاً مؤدیانى که بدهى آنها در حدود 500 یا 1000 ریال است و به طور کلى کسانى که درآمد آنها در سال از 120 هزار ریال تجاوز نمی‌کند طبق طبقه‌بندى که در مالیات بر درآمد وزارت دارایى شده است یک عده از صاحبان حرف و مشاغل که تقریباً 60 یا 70 حرفه می‌شود اینها به عرف مالیات بر درآمد پیشه‌ور جزء شناخته می‌شوند لازم است توضیح داده شود که چرا قانون مالیات بر درآمد عملاً معتقد پیشه‌ور جزء شده و براى پیشه‌ور جزء اساساً مقررات خاصى از نقطه‌نظر وصول مالیات بر درآمدى که در دست عمل بوده و فعلاً در دست عمل است اصل کلى این است که مالیات مؤدیان از روزى قرائت و امارات قانونى تشخیص می‌شود یعنى اصل تشخیص دارایى است و مؤدى باید خلاف آن را ثابت کند به طوری که در قانون توصیف شده به روى قرائن قانونى براى بازرگانان و تمام مؤدیان مالیاتى مالیات تشخیص می‌شود

همین تشخیص مالیات از روى قرائن قانونى و تشریفاتى که گاهى مورد اعتراض از طرف مؤدیان هست و مراجعه به کمیسیون تشخیص می‌شود قسمت مهم وقت مؤدیان مالیاتى را تلف می‌کرد و حق این بود که پیشه‌‌ور جزئى که صحب تا غروب کار می‌کند و در نتیجه کار و دستمزد بایستى تحصیل بکند براى اعاشه زندگانى خود و عائله خودش لااقل این تشریفات براى آنها کم شده باشد به این جهت بوده است که روى عرف قانون مالیات بر درآمد این قبیل مؤدیان را پیشه‌ور و جزء شناخته‌اند و آن تشریفاتى ‌که در مورد سایر مؤدیان یعنى بازرگانان و کسانى که درآمدهاى سرشار دارند در مورد انها قائل نشده‌اند و براى این طبقه از مؤدیان مالیات مقطوع در نظر گرفته شده (صحیح است) مالیات مقطوع از سال 1321 تا حال حاضر و فقط در سال 1323 و 1324 استثناء شده چرا در 23 و 24 مالیات مقطوع نگرفته‌اند براى این بوده است که در اجراى قانون پیشنهادى دکتر میلیسپو از مجموع درآمد مؤدیان مالیاتى مالیات گرفته می‌شد و یک بخشودگى در آنجا قائل شده بودند که به عقیده بنده با تمام نواقصى که قانون مالیات دکتر میلیسیو از نظر سنگینى نرخ و از نظر طرز تشخیص و از نظر جمع کردن درآمدهاى مؤدیان داشت از نظر این قبیل مؤدیان مالیاتى بسیار قانون خوبى بود زیرا مطابق ان قانون مؤدیان که داراى عیال و اولاد بودند اساساً آن کسانى که امروز 500 ریال ازشان مالیات بخواند آن روز مطابق آن قانون مؤدى شناخته نمی‌شدند

زیر‌ا هر فردى 600 تومان معافیت داشت بنابراین این یک عائله مرکب از 5 نفر سه هزار تومان درآمدش مطابق قانون از مالیات بخشوده بود و حال این که امروز که ما آمده‌ایم و می‌خواهیم مالیات را تخفیف بدهیم و طبق بیانى که آقاى وزیر دارایى فرمودند بعد از جنگ خواستند نرخ مالیات‌ها را تنزل بدهند امروز به نام قانون و به نام عدالت این طبقه از اشخاصی که سابقاً بخشوده بودند و مؤدى مالیاتى شناخته نمی‌شدند در حال حاضر مؤدى مالیاتى شناخته می‌شوند و من عقیده دارم که اصولاً آن قانون مالیات بر درآمد زما‌ن دکتر میلیسپو که براى هر مؤدى حداقل بخشودگى قائل شده بودند و به نسبت تعداد اولا‌د بخشودگى پیدا می‌کرد عادلانه‌تر بود از نظر پیشه‌ور جزء (صحیح است)‏

و اما از نظر مؤدیان مالیاتى دیگر اعتراضات بیشترى دارم که باید مورد بحث قرار گیرد بناء علیهذا بایستى توجه داشته باشیم که که در موقع وضع قوانین و در موقعى که می‌خواهیم روى بخشودگى صحبت کنیم حتماً معایب و نواقصى که در گذشته بوده و منافعى که مؤدیان مالیاتى از قانون درگذشته می‌بردند مورد توجه قرار گیرد براساس این مقدمه بنده می‌خواهم عرض کنم کسانى که 500 ریال مؤدى مالیاتى شناخته می‌شوند در گذشته اصلاً مؤدى نبودند و حق این است که الان هم مؤدى شناخته نشوند نه تنها 500 ریال بلکه می‌خواهم عرض کنم کسانی که لااقل 1000 ریال هم مالیات می‌دهند باید مؤدى شناخته نشوند وبخشوده باشند (برزین- پیشنهاد هم شده ) بله پیشنهاد می‌کنم که هزار ریال باشد اینجا لازم است توضیح داده شود که این هزار ریال مالیات نماینده چقدر درآمد است هزار ریال مالیات نماینده 3300 تومان درآمد است یعنى ماهى 250 تومان درآمد تصدیق می‌فرمایید

+++

که در این گرانى زندگانى با این ترقى سرسام‌آور قیمت‌ها با این کرایه خانه سنگینى که امروز ناچار این پیشه‌وران جزء باید پرداخت بکنند یک عائله پنج شش نفرى حداقل احتیاجش در ماه بیش از 250 تومان است (صحیح است) اگر جناب آقاى وزیر دارایى با این توضیح مختصرى که عرض کردم و این پیشنهادى که داده شده حداقل بخشودگى صد تومان باشد موافق باشند من توضیحات بیشترى نمی‌دهم و اگر لازم می‌دانند توضیحات بیشترى داده شود و دلایل بیشترى اقامه شود به هر حال من می‌خواستم در کلیات این لایحه بگویم بهتر است در این موقع که می‌خواهم این قبیل مؤدیان را مورد بخشودگى قرار بدهیم و به آنها کمک کنیم حداقل بخشودگى را صد تومان قرار بدهیم تا این که تا چند سال این طبقه از مؤدیان از دفاتر جزء جمع اسمشان حذف بشود و مالیات هم برایشان تشخیص نشود براى این که کمکى هم به وضع مالى آنها کرده باشیم اما راجع به قسمت دوم در قسمت دوم پیش‌بینى شده است مؤدیان مالیات بر درآمد و املاک مزروعى و مؤدیان مالیات مستغلات که مالیات لغایت 27 خودشان را تا آخر سال 1327 واریخت بکنند این قبیل مؤدیان از پرداخت جریمه تخلف و زبان دیر‌کرد بخشوده باشند گر چه این لایحه را در موقعی که جناب آقاى وزیر دارایى داده بودند سه ماه به آخر سال باقى مانده بود و منظورشان این بود که در ظرف مدت سه ماه مؤدیان پرداخت بکنند ولى با فرض این که سه ماه به آخر سال باقى مانده باشد و با فرض این که جناب آقاى وزیر دارایى مدت را بخواهند ترقى بدهند و بگویند تا آخر خرداد 1328 مؤدیان مالیاتى مالیات خودشان را واریخت بکنند که جریمه تخلف و زیان دیر‌کرد ندهند من این ماده را غیر‌عملى  و غیر‌قابل اجرا می‌دانم و زمان تعیین کردن براى بخشودگى را با توضیحاتى که عرض خواهم کرد بی فایده می‌دانم لازم است آقایان توجه بفرمایند براى واریخت مالیات و تشخیص مالیات چقدر زمان لازم است و آیا ممکن است که در ظرف مدت سه ماه در یک شهرستانى مثل تهران یا در یکى از نقاطى که پرجمعیت است و مراکز استانها آیا می‌توانند تمام مؤدیان مالیاتى بروند واریخت بکنند و آیا ادارات دارایى توانایى رسیدگى به حساب اینها را خواهند داشت یا خیر بنده معتقدم که این زمان را اگر بخواهیم برایش قائل بشویم سه ماه یا چهار ماه یا پنج ماه بازهم کافى نیست چرا ملاحظه کنید آقا در تهران آن عده مؤدیانى که مالیات مقطوع می‌پردازند کنار بگذاریم که عبارت از مقاطعه‌کاران ساختمان و این قبیل باشد

سایر مؤدیان ناچار بایستى مالیاتشان همان طو‌ر که عرض کردم از روى قرائن تشخیص بشود وزارت دارایى اداره مالیات بر درآمد از ماه چهارم سال شروع به ممیزى می‌کند ماه چهارم تا ماه هشتم و نهم ممیزى طول می‌کشد و ادامه پیدا می‌کند یک شهرستان تهران که صد هزار صد و پنجاه هزار مؤدى دارد با فرض این که دسته‌هاى مجهز و منظمى هم براى ممیزى تعیین بشود ممیز تمام شد بایستى از ر‌وى اوراق بازدید مالیات تشخیص بشود و پیش آگهى صادر بشود پیش آگهى که صادر شد مؤدى اعتراض می‌کند در ظرف 20 روى میرود به کمیسیون کمیسیون تشخیص در تهران حداکثر در حال حاضر 10 تا است فرض کنید کمیسون تشخیص در روز ده دوسیه رسیدگى بکند یعنى روى صد دوسیه یعنى ماهى سه هزار دوسیه شما صد هزار مؤدى دارید اگر بخواهید اینها حسابشان را واریخت بکنند قسمت مهم اینها باید به کمیسیون تشخیص برود و براى رسیدگى صد هزار نفر مؤدى با داشتن ده تا کمیسیون که ماهى 3000 تا مؤدى را به حسابش رسیدگى بکنند چقدر زمان لازم است تصدیق بفرمایید سه ماه مدت کافى نیست بنابراین باید راه حلى تعیین بفرمایید که منظور دولت ومنظور مجلس شورای ملى تأمین بشود دولت دو منظور دارد نظر اولش این است از این ارفاقى که به مؤدیان مالیاتى می‌کند بتوانند امر وصول را تسریع کرده باشند که مؤدیان بیایند زودتر مالیات خودشان را پرداخت نمایند بالنتیجه درآمد دولت بالا برود این درست است و حرف کاملاً صحیحى است حق دولت هم این است که تدابیرى اتخاذ بکند که مؤدیان زودتر حساب خودشان را واریخت بکنند به موجب این قانون یک دسته از مؤدیان می‌روند و می‌پردازند براى ا‌ین که از پرداخت جریمه تخلف و زیان دیر کرد بخشوده شوند به نظر من بهتر این است که یک راه حل دیگرى پیدا بکنیم که بگوییم‏ اگر مؤدى مالیاتى پس از تصویب مجلس شورای ملى تقاضاى واریز حسابش را از ادارات دارایى کرد چطور باید حسابش را تصفیه کرد و اگر وزرات دارایى بتواند تا آخر خرداد حسابش را تصفیه بکند که حسابش واریخت می‌‌شود اما اگر نتوانست تا آن وقت تصفیه بکند مؤدى که حاضر براى واریخت شده او چه تقصیرى دارد دولت و دستگاه وصول و کمیسیون‌هاى تشخیص اگر مجهز نیست مؤدى که وظیفه خودش را انجام داده بنابراین به نظر بنده بهتر این است که اگر آقایان پیشنهادى دارند این مو‌ضوع را مورد توجه قرار بدهند که اگر مؤدى تقاضاى و‌اریخت حسابش را کرد و در ظرف مدت مقرر دولت نتوانست حساب او را واریخت بکند پس از مدتى که دولت موفق شد پس از آن اگر در ظرف ده روز بیست روز یک ماه رفت حسابش خودش را واریخت بکند در این صورت از پرداخت جریمه مالیاتى و زیان دیر کرد معاف باشد به این جهت خیال می‌کنم که منظور مجلس شورای ملى و منظور مؤدیان مالیاتى و منظور وزارت دارایى از کمک به مؤدیان به این نحو بهتر تأمین شده است و الّا اگر آقایان بخواهند قائل به زمان و مدت نشوند مدت سه ماه چهار ماه و پنج ماه و شش ماه با این حسابى که کردم به نظر من کافى نیست و منظور آقایان تامین نمی‌شود حال بسته به نظر آقایان است

رئیس- آقاى دهقان موافقید؟ بفرمایید.

دهقان- بله گمان می‌کنم اگر آقاى نماینده محترم به عنوان موافق این لایحه صحبت می‌کردند بهتر بود

براى این که تمام صحبتشان روى موافقت با بخشودگى بود و مطالبى را که گفتند مورد توجه آقایان نمایندگان هست و همه پیشنهاد کرده‌اند یکى راجع به میزان بخشودگى و دیگرى هم راجع به مدت اما این موضوع آخریشان راجع به مدت که گفتند باید عرض کنم که این مؤدیان مالیاتى در خرداد ماه پارسال باید حسابشان را واریز می‌کردند الان تا حالا که طول کشیده 9 ماه به تأخیر افتاده است (بهادرى- کدام قانون؟ مطابق چه قانونى؟) این را آقاى وزیر دارایى توضیح کافى داده‌اند بنده عرض می‌کنم باید توجه داشته باشید

رئیس- بین‌الاثنین صحبت نکنید

دهقان- عرض کنم حضورتان باید توجه داشته باشید که این یک دوازدهم‌هایی که تصویب می‌کنید براى هزینه مملکت پول هم باید در برابر‌ش باشد که این هزینه‌ها را بپردازند یا نه با این تاخیر‌هایى که در تصویب می‌شود باعث می‌شود که خزانه مملکت پول کافى نداشته باشد که بتواند هزینه‌هاى مملکت را بپردازد و اما راجع به قانونى بودن یا غیر‌قانونى بودن اصل مالیات این نظرى است که مورد توجه همه آقایان هست آقاى وزیر دارایى هم توضیح کافى دادند توضیحشان هم قانع کننده بود به علاوه فعلاً که مجلس شورای ملى هست و هیچ عملى نباید بدون تصویب مجلس شورای ملى واقع شود بنابراین بخشودگى هم نباید بدون اجازه مجلس باشد این عرض بنده است

امیرتیمور- مالیات غیر‌قانونى بوده و هر عملى هم که بشود برخلاف قانون است‏

توضیح آقاى وزیر دارایى هم قانع کنند‌ه نیست

رئیس- پیشنهادى راجع به کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم دکتر عبده

عده‌اى از نمایندگان- مخالفى نیست

رئیس- آقاى دکترعبده‏

دکتر عبده- عرض می‌کنم در اساس بخشودگى خیال می‌کنم آقایان یا لااقل اکثریت آقایان موافقت دارند می‌ماند راجع به جزئیات لایحه از جمله مبلغ حداقل میزان بخشودگى که خود بنده هم پیشنهادى دادم که از پنجاه تومان به صد تومان بالغ بشود همین طور در قسمت تبصره ماده واحده هم نظری داشتم که لغایت سال 27 تیدیل شود به سه ماه از تصویب این قانون بنده خیال می‌کنم این بهتر است اختلافات جزیى را هم ممکن است ضمن بحث در اطراف پیشنهادها رفع کرد بنابراین آقایان موافقت کنند که کفایت مذاکرات تصویب شود وارد در اصل ماده بشویم‏

رئیس- آقاى رضوى مخالفید

رضوى شیرازى- بله در اساس بخشودگى و مزیت اصلى این پیشنهاد از طرف وزارت دارایى علاوه بر این که همه آقایان نمایندگان موافق هستند و بنده هم موافقم وپیشنهادى هم داده‌ام تردیدى نیست و همیشه بنده متشکرم از دولت هر وقتى که یک قانون ارفاقى در بین تمام قوانینى که عبارت از اخذ و دریافت است بردارد و بیاورد بنده سعى دارم که حتى‌الامکان طورى بشود که آقایان موفق بشوند و یک قدرى براى این طبقه ضعیف و متوسط کار بکنند و در‌صدد وسیله راحت فراهم کردن و سایر انواع کارهایى که موجب استراحت و آسایش حال آنها می‌شود و مبادرت کنند اقدام نمایند و لوایحى بیاورند در مورد این لایحه البته بنده از اول فکر می‌کردم که مزیتش به طورى است که محتاج به بحث زیادى نیست و اگر هم پیشنهادى باشد صرفاً همین طورى که می‌فرمایید براى این است که حد بخشودگى بالا برو‌د و یا این که بهتر بشود ولى یک قدرى بحث شد در پیرامون اصل لایحه و اصل مالیات و اصل این با مطالبى که یک قدرى ممکن

+++

است افکار را در خارج مشوش بکند و بحث در این موضوع به عقیده بنده کافى نشد و ‌لازم است که توضیح وافى داده شود زیرا که آقاى امیر‌تیمور الان هم که تکرار فرمودند چندین دفعه دیگر راجع به موضوع خلاف قانون بودن مالیات املاک مزروعى و مالیات بر درآمد بحث کرده‌اند و این یک دستاویزى شده از براى این که اگر یک عده از آقایان هم در محال مختلف مملکت درصدد دادن مالیات نبودند و نمی‌شد و از آنها مالیات گرفت باین دستاویز‌ى شده از براى این که اگر یک عده از آقایان هم در محال مختلف مملکت درصدد دادن مالیات نبودند و نمی‌شد از آنها مالیات گرفت‏

به این دستاویز خودشا‌ن را عقب می‌کشند و مالیاتى نمی‌پردازند پس آن افرادى که باید مالیات بدهند از این حیث دچار این وضعیت و اضطراب شده‌اند و یک عده‌اى می‌دهند و عده‌اى نمی‌دهند علاوه بر این که اساساً طبقه مالیات بده مملکت ما روی هم رفته به اندازه‌اى که باید مالیات بدهند تا به امروز به عقیده بنده نداده‌اند اگر بنا بود آن طبقه‌ى مالیات بده مالیات می‌دادند بنده معتقد بودم که وزارت دارایى اساساً از مالیات این طبقه بخصوصى که اسمشان در این لایحه برده شده بالمره صرف‌نظر می‌کرد زیرا تمام این نوع مؤدیان مالیاتشان در سال می‌شود 5 میلیون تومان و آن وقت این مالیاتى نیست که براى دولت در ضمن هفتصد و هشتصد میلیون تومان چیزى باشد که قابل توجه حساب شو‌د ولى عمده بدبختى در اینجاست که در مرکز بیشتر و در شهرستان‌ها هم به متابعت از اینجا غالباً آقایان رؤساى دارایى و بازرسى بدون رودربایستى یا زورشان نمی‌رسد یا جریان مساعد فراهم می‌کنند که افرادی که باید مالیات‌هاى حسابى بدهند آنها تصادفاً مالیاتشان پایین مى‌آید مثلاً از پانصد هزار تومان یک مرتبه می‌رسد به 15 هزار تومان پس مالیات می‌افتد به عهده یک طبقه ضعیف کاسب بیچاره بى‌درآمدى که مجبور است روزانه برود چند ذرع پارچه از تاجر بخرد و یک کمى زیاد و کم کند و بفروشد این بیچاره‌ها واقعاً در موقع مالیات دچار یک وضعیتى می‌شوند و تزلزل و اضطرابى در آنها پیدا می‌شود که قابل رفت است و در مقابل این مقدماتى که عرض شد بنده معتقدم که آقایان موافقت بفرمایند که بیشتر این لایحه حلاجى بشود و راه حلى برایش پیدا شود اگر مملکت مملکت است و مالیات می‌خواهند بگیرند

رئیس- آقاى رضوى در پیشنهاد کفایت مذاکرات است‏

رضوى شیرازى- بله توضیحاتش را عرض می‌کنم بنابراین عرض می‌کنم اجازه بفرمایید که توجه بیشترى بشود تا دستاویز آنهایى که می‌خواهند مالیات ندهند نشود

رئیس- رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهادات قرائت می شود پیشنهاد آقاى نبوى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم در ماده واحده مربوط به بخشودگى مالیات‌ها به جاى 500 ریال هزار ریال نوشته شود

وزیر دارایى- قبول می‌کنم‏

رئیس- دولت قبول کرد پیشنهاد دیگرى خوانده می‌شود پیشنهاد دیگر آقاى نبوى به شرح زیر قرائت شد تبصره ذیل را در ماده واحده مربوط ببخشودگى مالیات‌ها پیشنهاد می‌کنم تبصره دولت مجاز است قانون مالیات‌ها را که اخیراً در کمیسیون دارایى تصویب موقت به موقع اجرا گذارده پس از آزمایش براى تصویب قطعى به مجلس شوراى ملى پیشنهاد نماید

رئیس- این مربوط به بخشودگى نیست و محتاج به طرح جداگانه‌اى است

نبوى- اجازه بدهید توضیحى عرض کنم

رئیس- این مربوط به بخشودگى نیست لایحه خاصى است که دولت آورده و گزارشش هم هنوز از کمیسیون نرسیده است بفرمایید

نبوى- عرض می‌کنم که بنده خواستم رفع اشکال بکنم در اینجا اشکال شد که قانون مالیات املاک مزروعى تصویب نشده اینجا هم هست و رأى دادن به چنین قانونى ممکن بود براى عده‌اى از آقایان ایجاد زحمت بکند پیشنهاد بنده کاملاً مربوط است‏

زیرا این صحبت از بخشودگى از مالیات‌ها است و آن لایحه مالیات‌ها هم مفصل است یک طرحى هم آقایان تنظیم کردند و قریب 60 نفر امضاء کردند که آن لایحه مطرح بشود به طو‌ر آزمایش و چون خیلى مفصل است بهتر است فعلاً گزارش کمیسیون به طور آزمایش به موقع اجرا گذارده شود تا در ضمن عمل عمل توجهى به نواقصش بشود و ضمناً هم لایحه مالیاتى تصویب شده و هم بخشودگی‌ها بنده این پیشنهاد را دادم حالا اگر آقاى وزیر دارایى موافقند که بنده پیشنهاد کرده‌ام و اگر هم موافق نیستند آن طرحى را که تنظیم کرده‌ایم در موقع خود تقدیم خواهیم کرد و فعلاً این پیشنهاد را مسترد می‌دارم‏

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

پیشنهاد آقاى ابوالقاسم امینى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم قسمت دوم ماده واحده بدین طریق اصلاح شود بعد از جمله وصول شده باشد به آنها مسترد خواهد شد نوشته شود

رئیس- آقاى امینى

امینى- بنده اینجا یک ایراد اصولى و اخلاقى دارم در تنظیم این لایحه به این معنى که در اینجا قید شده که اشخاصى که خوش حسابى کرده و به موقع پولشان را پرداختند آن قسمت را دولت ضبط کند و قسمت دیگر را حساب بکند در صورتی که قاعده کسانى که به موقع پرداختند باید آنچه که پرداختند مسترد شود

بنده استدعا می‌کنم که جناب آقاى وزیر دارایى توجه بفرمایند اینجا این طو‌ر است که چنانچه از این قبیل مؤدی‌ها مبلغى وصول شده باشد حساب آنها واریخت شده محسوب و از بقیه صرف‌نظر خواهد شد در صورتی که باید بنویسد که اگر وصول شده باشد باید به آنها مسترد شود (وزیر دارایى- از کجا؟) از صندوق دولت چون وصول کرده‌اند باید پس بدهند و الّا بدحسابى رواج خواهد شد

رئیس- نظر آقاى وزیر دارایى چیست

وزیر دارایى- این عملى نخواهد بود و بنده از آقاى امینى خواهش می‌کنم که پس بگیرند زیرا اگر ما بخواهیم به این قسمت رسیدگى بکنیم ماه‌ها طول خواهد کشید و اسباب زحمت ما خواهد شد بنده از ایشان خواهش می‌کنم که پیشنهادشان را پس بگیرند و الّا لطمه‌‌اى به درآمد ما خواهد زد

امینى- این که عادلانه نیست خیر بنده پس نمی‌گیرم

رئیس- رأى گرفته می‌شود

کشاورز صدر- مجدداً قرائت شود یک مرتبه خوانده شد آقایان باید دقت بفرمایید وقتى که خوانده می‌شود گوش بدهند اولاً هر دفعه که می‌خواهیم رأى بگیریم باید بفرستیم خدمت آقایان که بیایند توى جلسه آقایان اگر علاقه دارند که لایحه زودتر بگذرد این طور نمی‌شود در هر حال یک مرتبه دیگر هم قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى امینى به شرح سابق مجدداً قرائت شد

رئیس- آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم در تبصره ماده واحده بعد از جمله کلیه بدهى مالیاتى جمله لغایت اسفند 27 حذف و جمله 30 خرداد 1328 اضافه شود نورالدین امامى‏

رئیس- آقاى نورالدین امامى (همهمه نمایندگان) آقایان این چه ترتیبى است اجازه بدهید توضیح بدهند اگر وزیر قبول کرد که قبول کرده است و اگر نکرد با رأى تکلیفش معلوم می‌شود

نورالدین امامى- خواهش می‌کنم آقایان توجه بفرمایند این لایحه را که جناب آقاى وزیر دارایى تقدیم مجلس کردند مال چند ماه قبل است اگر آن وقت این لایحه تصویب شده بود یک ارفاقى بود ولى حالا اخر اسفند است و تا این لایحه تصویب بشود و ابلاغ بشود و به جریان قانونى بیفتد اسفند تمام شده و یک عده زیادى در این چند روزه از آذربایجان تلگراف به بنده رسیده است و تقاضا می‌کنم که این ارفاق را به آنها بکنید و آقاى وزیر دارایى منتى به ما بگذارند و این ارفاق را بفرمایند

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- استدلال آقاى امامى ظاهر‌اً صحیح به نظر می‌رسد

اردلان- تکلیف پیشنهاد آقاى امینى چه شد

رئیس- تصویب شد

اردلان- می‌رود به کمیسیون وزیر دارایى‏

استدلال آقاى امامى ظاهر‌اً صحیح به نظر می‌رسد ولى در واقع این طور نیست ملاحظه بفرمایید این ماده واحده‌اى که دولت داده است دو قسمت است یک ماده واحده دارد یک تبصره و این پیشنهادى که آقا کردند راجع به تبصره است ما نظرمان این بود که یک اشخاصى که مالیات کمترى می‌دهند بخشودگى داشته باشند و ضمناً گفتیم که اگر یک اشخاصى تا آخر سال مالى یعنى تا آخر امسال مالیات‌هایشان را بپردازند از جریمه تخلف و زیان دیر کرد معاف باشند و اگر مقدمه را ملاحظه بفرمایید بالنتیجه اگر ما بخواهیم این مدت را تمدید بکنیم این نقض غرض است براى این که اشخاصى که مؤدى مالیاتى هستند تمام کسانى نیستند که صد تومان مالیات می‌دهند اشخاصى هم هستند که صد هزار تومان و دویست هزار توما‌ن باید مالیات بدهند و مالیاتشان را هم مطابق قانون تا آخر خرداد یا تیر ماه باید مى‌پرداختند حالا اگر کسى

+++

تا آخر امسال هم مجال داشت که حسابش را تصفیه بکند معذلک نپر‌داخته بنده خیال می‌کنم نهایت بى‌انصافى خواهد بود که ما برایش باز یک ارفاق‌هاى دیگرى قائل بشویم این قسمت را که دولت پیشنهاد کرده بود تا آخر اسفند دو منظور داشت نظر اول او بخشودگى بود و نظر دوم تسریع در وصول مالیات از نقطه‌نظر احتیاجات مالى بود و اگر ما بخواهیم این نظر را هى ادامه بدهیم تا آخر خرداد امسال این به درآمد ما لطمه می‌زند و متأسفانه نمی‌توانیم تا آخر خرداد پیشنهاد ایشان را قبول بکنیم چون اینها نه ماه 8 ماه مجال پرداخت مالیات را داشته‌اند و تا امروز هم نپرداخته‌اند و بدحسابى کرده‌اند به علاوه اینها هم اشخاص کوچکى نیستند که به آنها ارفاق بکنیم اینها قابل ارفاق نیستند و اگر با این نظرى که دولت دارد و آقایان دارند که مالیات را باید اشخاص متمکن بدهند اگر بخواهیم این ارفاق را براى آنها قائل شویم این نقض غرض است به این جهت می‌خواستم خدمت آقاى نورالدین امامى غرض کنم که بنده نمی‌توانم تا خرداد قبول کنم و حداکثر مدتى را که می‌توانم موافقت کنم تا آخر فروردین است

نورالدین امامى- بنده تا آخر فروردین را که موافقت فرمودند

پیشنهادم را اصلاح مى‌کنم که تا آخر فروردین باشد چون آقاى وزیر دارایی هم تا آخر فروردین موافقت فرموده‌اند

رئیس- پیشنهاد آقاى اردلان قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

اینجانب پیشنهاد می‌کنم به جاى معافیت پیشنهادى دولت نوشته شود مجموع عایدى نقدى و جنسى به تسعیر رسمى که از سالى بیست و چهار هزار ریال کمتر است بخشوده خواهد بود

رئیس- آقاى اردلان

اردلان- مطابق نظامنامه چون پیشنهاد نماینده محترم آقاى امینى قبول شد این پیشنهاد ایشان به کمیسیون می‌رود و چنانچه در پیشنهاد لایحه مطبوعات که به قید دوفوریت هم بود چون پیشنهاد نماینده محترم آقاى فرامرزى قبول شد رفت به کمیسیون بنابراین بنده عقیده‌ام این است که براى تسهیل کار آقایان موافقت بفرمایند که سایر پیشنهادات هم برود به کمیسیون و اما این که بنده این پیشنهاد را کردم براى این بود که در کمیسیون قوانین دارایى نسبت به تمام مالیات‌دهندگان در سراسر ایران مأخذ ر‌ا ماهى دویست تومان عایدى قرار داده‌اند یعنى سالى بیست و چهار هزار ریال عایدى در تمام ایران و این اختصاص به یک طبقه ندارد تمام سرتاسر ایران گفتند هر کس ماهى دویست تومان عایدى دارد باید بخشوده بشود اعم از این که کشاورز باشد ملاک باشد

هر چه باشد و آقاى وزیر دارایى هم نماینده‌شان در کمیسون تشریف داشتند و در کمیسیون قوانین دارایى تصدیق کردند این موضوع را این است که براى متحد‌الشکل شدن مالیات باید این نظر را قبول کنیم یعنى تمام مؤدیان مالیاتى در سراسر ایران که از ماهى دویست تومان عایدى کمتر داشته باشند معاف باشند و این نظرى بود که در کمیسیون قوانین دارایى تصویب شده و نماینده وزارت دارایى هم در آنجا قبول کرده حالا بنده نظرم این بود که یک نظرى که دولت خودش قبول کرده و در کمیسیون قبول شده حالا که می‌خواهم راجع به بخشودگى یک نظرى اتخاذ بکنیم باید همان سالى بیست و چهار هزار ریال عادى را معاف کنم‏

رئیس- چو‌ن لایحه با دو فوریت مطرح است به کمیسیون نمی‌رود و هر پیشنهادى در مجلس تکلیفش معلوم می‌شود (صحیح است) (بعضى از نمایندگان- مجدداً قرائت شود) پیشنهاد آقاى اردلان مجدداً قرائت می‌شود دو مرتبه به شرح سابق قرائت شد آقاى وزیر دارایى نظرتان چیست‏

وزیر دارایى- موافق نیستم آقایانى که با پیشنهاد آقاى اردلان موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد آقاى دکتر معظمى قرائت می‌شود به شر‌ح زیر قرائت شد در صورتى هیئت دولت یا وزیر‌ى به وسیله‌ى تصویب‌نامه یا هر عنوانى وضع مالیات نماید یا قوانین استخدامى را تغییر دهد مشمول مقررات ماده 154 قانون مجازات عمومى بوده و تعقیب آنها در دیوان کشور محتاج به اجازه مجلس شوراى ملى نخواهد بود

امامى اهرى- این قانون را داریم

رئیس- آقاى دکتر معظمى

دکتر معظمى- تمنى می‌کنم به این موضوع توجه داشته باشید تمام بى‌نظمى مملکت و بودجه ما براى این است که دولت‌هاى ما بدون توجه به قوانین آمدند وضع استخدام را به کلى دگر‌گون کردند و همین طور یک مالیاتى‌هایى وضع کردند که به هیچ‌وجه قانوناً حق نداشته‌اند قانون اساسى ما وضع مالیات را از مختصات مجلس می‌داند و واقعاً هم تنها محرک تشکیل مجلس‌ها همین وضع مالیات است یعنى اگر این اختیار از مجلس سلب شود اصلاً وجود مجلس‌ها ضرورى نیست چرا براى این که دولت وقتى می‌خواهد اعتبار داشته باشد احتیاج به مجلس دارد و تنها عاملى که دولت‌ها را مجبور می‌کند به این که مجلس را تشکیل بدهند و فترت پیش آمد نکند همین احتیاج به وضع عواید و اجازه مالیات است و متأسفانه در نتیجه غفلت این دو حق از مجلس شورای ملى گرفته شده است چطور مخارج را همین طور پرداخت کردند بدون اجازه عواید را هم وصول کردند بدون اجازه مجلس علت این کار چیست علت این کار این است که ما قانون داریم ولى اجراء نمی‌شود چرا اجرا‌ نمی‌شود براى این که هر وزیر‌ى یا هیئتى دولتى که قوانین را برخلافش رفتار می‌کند و یا اجرا‌ نمی‌کند به استناد این که در مقابل مجلس مسئولیت دارد و براى این که محاکمه شود مجلس باید رأى دهد از محاکمه خلاص می‌شود مجلس باید رأى دهد از محاکمه خلاص می‌شود این است که به این استناد می‌آیند این کار را مى‌کنند

بنده براى این که اقلاً در آتیه پیش آمد نکند چو‌ن همیشه ما واقعاً یک کارى باید بکنیم که کار بد اقلاً در آتیه پیش آمد نکند باز برد است بنابراین من پیشنهاد کردم که اگر کسى در آتیه این کار را مرتکب شد هم حق مجلس را من تأیید کرد‌م و هم این که اگر این کار شد وزرا‌ را دادستان دیوان کشور در نتیجه اعلام جرم متصدیان امور می‌تواند احضار کند و تعقیب کند این است که قانون محاکمه وزرا‌ در سایر موادش به جاى خودش هست ولى در مورد وضع مالیات الان ملاحظه بفرمایید این قانون محاسبات عمومى است که در این موضوع تصریح دارد( امیر‌تیمور- ماده را بخوانند) بسیار خوب ماده سوم هیچ گونه مالیات مملکتى و عایدات دولتى دریافت نمی‌شود مگر به وسیله‌ى (امیر‌تیمور- آقاى گلشائیان گوش کنید) مباشرین و تحصیلداران و سایر اشخاص که صول عواید از طرف وزارت مالیه به آنها واگذار شده باشد ماده چهار جزء عوارض و مالیات‌هاى مقرر به موجب قانون اخذ هر گونه عوارض و مالیات دیگر به هر اسم و رسم که باشد ممنوع است (صحیح است)‏

ا‌عمالى که امر به اخذ مالیات‌هاى غیر‌قانونى بدهند و اشخاصی که فهرست و تعرف و اسناد آن را تهیه نمایند و کسانی که متصدى وصول آن بشوند مشمول مقررات ماده 154 قانوان مجازات عمومى خواهند بود ماده 154 را هم بنده اینجا قرائت می‌کنم که آقایان دانسته رأى بدهند

ماده 154- هر یک از مستخدمین دولتى که مأمور اخذ مالى به نفع دولت است برخلاف قانون یا زیاده بر مقررات قانون اخذ کند یا امر به اخذ آن نماید به اختلاف مراتب به حبس تأدیبى از هشت روز الا سه سال و به تأدیه غرامتى معادل ضعف آنچه که گرفته است محکوم خواهدشد و به علاوه باید آنچه را که بدون حق گرفته است به صاحب آن رد نماید و این را هم که بنده گفتم که استخدام هم مشمول این ماده باشد براى این مجازاتى است که در اینجا معین شده است و بایستى آن قسمت هم باشد از این جهت می‌خواستم تمنى بکنم براى این که این موضوع روشن بشود آقایان به پیشنهاد من رأى بدهند که اقلاً براى اتیه این موضوع را روشن بفرمایند (صحیح است) (آزاد- دولت قبول دارد)

رئیس- آقاى شریعت‌زاده

شریعت‌زاده- بنده هیچ شکى ندارم که آقاى دکتر معظمى در هر موردى که پیشنهاد می‌دهند

با نهایت حسن نیت است ولى این معنى به هیچ‌وجه مانع از این نیست که اگر از نظر جنبه حقوقى و منطقى ایشان یک مطلبى پیشنهاد بکنند که قابل انتقاد باشد با آن مخالفت نشود از این نظر است که می‌خواهم عرض کنم که این پیشنهاد هم ضرورتى ندارد (برزین- ضروت که دارد) اجازه بفرمایید ضرورت ندارد براى این که ماده‌اى را که خود آقاى دکتر خواندند نشان می‌دهد که خود مقنن براى اخذ مالیات زیاده از آنچه قانون معین کرده است یا بدون مجوز قانونى مجازات معین کرده پس از این نظر پیشنهاداتی که اگر کسى مالیاتى بگیرد بدون مجوز قانونى مشمول فلان ماده است لزومى ندارد براى این که خود آن قانون صریح است در این قسمت که هر کس که مأمور وصول چیزى و مبلغى است اگر زیاده از آن چه که قانون مقرر داشته وصول بکند این صحیح نیست (آزاد- مؤدیان مالیاتى را به سیخ کشید‌ه‌اند) (خنده نمایندگان) حالا در مورد وزرا‌ البته آقایان می‌دانند که طبق قانون اساسى محاکمه وزرا‌ باید با اجازه مجلس باشد

(دکتر معظمى- اجازه ندارد نوشته دیوان کشور) باید از طرف مجلس شوراى ملى (کشاورز صدر- آن قانون بعد از این تصویب شده است) (زنگ رئیس)‏

آقا قانون اساسى صریح در این معنى است (مکى- ماده‌اش را بخوانید تا روشن شود باید

+++

برود به دیوان کشور یک قدرى تأمل بفرمایید بعد از این که استماع فرمودید ممکن است جواب بفرمایید طبق قانون اساسى مجلس شوراى ملى باید تقصیر وزرا‌ را در دیوان کشور عنوان بکند این یک معنى دارد معنایش این است که هیئت اتهامیه نسبت به تقصیر وزرا‌ باید مجلس شوراى ملى باشد زیر ا که آنها اداره امور سیاست مملکت را تنظیم می‌کنند بنابراین این پیشنهاد مخالف قانون اساسى است (دکتر معظمى- نیست آقا قانون اساسى را قرائت بفرمایید) اجازه بفرمایید بنده که ندارم خودتان قرائت بفرمایید اجازه بفرمایید

آقاى دکتر طبق ماده 280 قانون مجازات عمومى هر یک از وزرا‌ یا مأمورین دولت در هر رتبه و مقامى که باشند اگر به وسیله تصویب‌نامه یا متحدالمالیا اوامر کتبى مفاد قوانین راتغییر بدهند و امور غیر مجازى را تجویز بکنند اینها مجازات دارد (صحیح است) بنابراین این پیشنهاد به هیچ‌وجه مناسبتى ندار‌د بخصوص این که منافى است با مفاد قانون اساسى یک ماده صریح است اصل 65 متمم قانون اساسى که تعقیب وزرا‌ را بسته به تصویب مجلس شوراى ملى و مجلس سنا می‌داند و پیشنهاد آقاى دکتر برخلاف این است جناب آقاى رئیس مقرر بفرمایند اصل 65 متمم قانون اساسى را قرائت کنند به شرح زیر قرائت شد اصل شصت و پنجم مجلس شوراى ملى یا سنا می‌توانند و وزرا‌ را تحت مؤاخذه و محاکمه درآورند

یک نفر از نمایندگان- البته مجلس می‌تواند

رئیس- این جا مجلس مباحثه نیست پیشنهادى شده مخالفت کرده‌اند باید رأى گرفت

دکتر معظمى- آقا اجازه بفرمایید بنده توضیح عرض کنم

رئیس- دیگر توضیح ندارد برخلاف نظامنامه است یک مرتبه توضیح دادید

دکتر معظمى- این که فرمودند برخلاف قانون اساسى است در رأى آقایان تأثیر دارد اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم

رئیس- خود آقایان وکلا هم لابد این را می‌دانند می‌خواهید بفرمایید

اطلاع از قانو‌ن اساسى ندارند شما بفرمایید می‌گویم بخوانند به شرح زیر قرائت شد اصل 75 در تمام مملکت فقط یک دیوانخانه تمیز براى امور عرفیه دایر خواهد بود آن هم در شهر پایتخت و این دیوانخانه تمیز در هیچ محاکمه ابتدایى رسیدگى نمی‌کند مگر در محاکماتى که راجع به وزرا‌ باشد

رئیس- رأى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى دکتر معظمى آقایانی که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد یک پیشنهاد دیگر را قرائت کنید

پیشنهاد آقاى بهادرى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم تا تصویب قانون جدید مالیات وزارت دارایى حق مطالبه جرایم نخواهد داشت‏

رئیس- آقاى بهادرى

بهادرى- عرض کنم که این پیشنهادى که بنده تقدیم کرم الان در ولایات علاوه بر اصل مالیاتى که از مردم می‌گیرند از مردم مطالبه جرایم می‌کنند و مکرر تلگراف‌هایى رسیده به آقاى وزیر دارایى توسط بنده بهتر است که اول تکلیف قانون مالیات روشن بشود بعد از آن جرایم را وصول کنند نه این که حالا که تکلیف قانون روشن نیست جریمه‌اش را بدهند

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- من تصور می‌کردم توضیحى که دادم راجع به وصول جرایم خدمت آقایان روشن شده باشد که قضیه وصول جرایم یا بخشودگى جرایم را نباید ما قاطى بکنیم با بخشودگى صد تومان این قسمتى که آقاى بهادرى فرمودند که از جرایم صر‌ف نظر بکنیم عرض کردم ما یک مدتى براى این کار قائل شده‌ایم وقتى که ما گفتیم تا اول اردیبهشت ماه هرکس مالیاتش را پرداخت مشمول جریمه نمی‌شود نظر آقایان تأمین شده براى این که شما می‌فرمایید الان نگیریم‏

بنده عرض می‌کنم که تا چهل روز هم اگر بیایند بدهند ما نمى‌گیریم و روشن نشد براى من زیرا عرض کردم از این نظرى که فرمودید پیشنهاد دولت بهتر است ما پیشنهاد می‌کنیم که تا آخر فروردین هر کس مالیاتش را پرداخت جریمه ازش نگیرند

نورالدین امامى- حالا تا آخر اردیبهشت موافقت بفرمایید

بهادر‌ى- من پیشنهادم را پس می‌گیرم

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد دیگر قرائت می‌‌شود به شرح زیر قرائت شد اینجانب پیشنهاد می‌کنم که مدت مرقوم در تبصره که تا آخر اسفند 27 تعیین شده نوشته شود تا آخر خرداد 1328 دکتر فلسفى‏

رئیس- آقاى دکتر فلسفى‏

دکتر فلسفى- عرض کنم نظیر این پیشنهاد را آقاى وزیر دارایى وعده فرمودند که تا آخر فروردین باشد اساساً قصد دولت از تقدیم این لایحه براى ارفاق به مردم بوده ما در وضع قوانین باید ترتیب اجرا را هم در نظر بگیریم اینجا به قصد ارفاق می‌آییم یک قانونى وضع می‌کنیم آن وقت مالیات را کى باید بدهد مالیات را در قراء و قصبات بایستى مردم بدهند و اینها از قانون استحضار پیدا نمی‌کنند و در نیتجه نظرى که از تصویب این قانون ما داریم نمى‌توانیم تأمین کنیم این است که بنده پیشنهاد کردم تا آخر خرداد براى این که آن طبقه از مردم که اغلب در شهرها نیستند و در قراء و قصبات و سرکوه‌ها هستند مستحضر بشوند و بیایند مالیات خودشان را بدهند

رئیس- آقاى وزیر دارایى چه نظرى دارید

وزیر دارایى- تا آخر اردیبهشت ممکن است قبول کنم

دکتر فلسفى- در صورتی که تا آخر اردیبهشت قبول کنند

بنده پیشنهادم را اصلاح می کنم وزیر دارایى تا آخر اردیبهشت موافقم اما به شرطی که پیشنهاد دیگرى در این خصوص نشود

رئیس- بسیار خوب پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می کنم دولت در مراتع دولتى حق تعلیف از اشخاص نگیرد کشاورز صدر

رئیس- آقاى کشاورز صدر

کشاورز صدر‌- خاطر آقایان محترم مسبوق است که از مراتع دولتى به نام دولتى از اشخاصی که حشم دارند یک حق تعلیقى گرفته می‌شود در مملکت ما که یک کشورى است که می‌بایستى مردم را به حشم‌دارى و نگاهدارى گوسفند تشویق کنیم (صحیح است) این معنى موجب شده است که در هر جا یک مأمور دولتى به نام این که اینجا هنوز ثبت شده است و مال دولت است مانع می‌شود نتیجه این می‌شود که کسی که گوسفندش را نتواند آنجا ببرد این هم نوعاً براى طبقه بدبخت و بیچاره و فلک‌زده و بخصوص براى رعایاى خالصه اسباب زحمت شده است از پشتکوه به بنده مکرر تلگراف کردند که از رعیتى که خودش در آنجا کشت و زرع می‌کند از او حق مرتع مطالبه می‌کنند این به عقیده بنده اگر چنانچه آقاى وزیر دارایى که همه به حسن نیست ایشان اعتقاد داریم و همیشه هم می‌فرمایند که این فکر از براى مردم است قبول بکنند این در تشویق مردم به قدرى تأثیر دارد و به قدر حشم زیاد خواهد شد که از مالیات روغن و عوارض او بیشتر این قسمت تأمین می‌شود و این پیشنهادى بود که بنده به خاطر مردم بدبخت فلکزده می‌کنم‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- پیشنهادات مختلفى که از طرف آقایان می‌رسد و همه با حسن نیت است وادار می‌کند که دولت دیگر هیچ پیشنهاد تخفیف و کسر مالیاتى نیاورد براى این که آقایان باید توجه بفرمایند بودجه مملکت ما که مکرر عرض کردم از سال 1320 تا این تاریخ کسر دارد همیشه کسر بودجه داشته‌ایم براى این که از صدى 20 درآمد مملکت که صرف حقوق می‌شود متأسفانه  5/191 درصد بودجه مملکت را باید حقوق بدهیم وقتی که راجع به اضافات و ترفیعات تمام آقایان اصرار دارند که یک روز هم از اضافات و ترفیعات نگذرد تصویب‌نامه‌هاى خلاف قانونى که آقایان می‌فرمایند تا این تاریخ لوایح آن تقدیم شده و هنوز مجلس شوراى ملى تکلیف یکى از آنها را تعیین نکرده و دولت وقت مجبور است به وصول آن که شاید تا چهار سال پیش از این قانونى هم نداشته است آن وقت از این طرف آقایان هى می‌فرمایند که این مالیات گرفته نشود آن مالیات کسر شود آن نباشد بنده می‌خواستم استدعا کنم که آقایان یک قدرى توجه بفرمایند و در کمیسیون بودجه تشریف بیاورند و ملاحظه بفرمایند که چه مخارج ضرورى مملکت دارد این چند سال نتیجه این شده است که تمام عایدات مملکت صرف حقوق شده است و مخارج ضرورى عمرانى مملکت به کلى از بین رفته اگر ما بیاییم بایک تبصره‌ای که ظاهر خوبى دارد و با حسن نیت تمام تهیه شده است یک مرتبه ستون عایدات مملت را به هم بریزیم معلوم نیست که از کجا درخواهد آمد عایدات حق‌المرتع بنده عرض کنم خدمت آقاى کشاورز صدر در حدود 700 هزار تومان است کرایه را نگیریم چه بکنیم قانون مالیات بر درآمد مى اوریم که صدى پنجاه از متمکنین مالیا‌ت بگیریم بعضى از آقایان می‌فرمایند که نمی‌شود پس خرج مملکت را از کجا باید تأمین نمود من استدعا می‌کنم که آقاى کشاورز صدر پیشنهادشان را پس بگیرند

فولادوند- پس می‌گیرید

کشاورز صدر- خیر قربان اینها مردمان بدبختى هستند

+++

دهقان- همین بدبخت‌ها که می‌گویید می‌آیند روغن را یک من چهل تومان می‌فروشند کجا بدبخت هستند (زنگ رئیس‏)

رئیس- آقاى دهقان چرا نظم مجلس را رعایت نمی‌کنند آقاى وکیلى شما هم ده صندلى فاصله دارید و صحبت مى‌کنید اینجا که جاى مباحثه نیست اگر مى‌خواهید صحبت کنید تشریف بیاورید جلو مجلس خصوصى هم که باشد این طور نمی‌شود آقاى امیر‌حسین خان تمنى مى‌کنم تشریف بیاورید اینجا بنده حال ندارم می‌خواهم بروم من می‌روم و می‌گویم آقایان بیایند تو در این موقع پنج دقیقه قبل از ظهر آقاى امیر‌حسین ایلخان بر صندلى ریاست قرار گرفتند

نایب رئیس- آقاى کشاورز صدر وعده دادند که پیشنهادشان را پس بگیرند و من هم وعده می‌کنم که اگر لایحه مالیات بردرآمد‌ى که به مجلس پیشنهاد کردم از تصویب کمیسیون قوانین دارایى گذشت بنده هم مالیات حق‌المرتع را نگیرم

کشاورز صدر- بنده هم پیشنهاد خودم را به این شرط پس می‌گیرم (احسنت)‏

نایب رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم این تبصره به ماده واحده اضافه شود

گنجه‌اى- تبصره مؤدیان مالیات بردرآمد و مالیات مستغلات و مالیات املاک مزروعى و سایر مالیات‌ها در صورتی که حاضر شوند با تسلیم سند ثبتى کلیه بدهى‌هاى مالیاتى خود را تقسیطاً تا آخر شهریور 28 بپردازند از تأدیه جریمه‌ى تخلف و زمان دیر‌کرد معاف خواهند بود

نایب رئیس- آقاى گنجه‌اى‏

گنجه‌اى- اولاً خواستم نظر آقاى وزیردارایى را به این نکته جلب کنم که موضوع مراتع و حق مرتع این طو‌ر سهل و ساده نیست اگر به ما بشود که حق مرتع را نگیرند موضوع مالکیت مرتع در بین است و آقا‌ى وزیر دارایى نمی‌توانند ببخشند مراتع مال دولت است و این اشتباه نشود (صحیح است‏)

این لایحه را اگر درست آقایان توجه بفرمایند در ماه بهمن امسال دولت براى ارفاق به یک عده مؤدیان مالیاتى که غالب آنها هم ساکن شهرستان‌ها هستند به مجلس شوراى ملى تقدیم کرده‌اند و آنجا براى تصفیه حسابهاى مالیاتى چهار ماه ضرب‌‌الاجل گذاشته بودند این براى چه بود براى این بود که اگر این لایحه هم در مجلس تصویب می‌شد براى اجرا و ابلاغ به محل و تشریفات و فرمالیته‌هاى ادارى مدتى وقت لازم داشت که تا این مثلاً برسد به ما کو توجه بفرمایید بنابراین ضرب‌الاجل حتمى است و این را نمى‌شود گفت تا آخر فروردین به محل ابلاغ می‌شود (صحیح است) بنابراین بنده پیشنهاد کردم که تا آخر شهریور بشود و به اقساط بشود و هیچ گونه ضررى هم نه به وزارت دارایى و نه به خزانه دولت وارد نشده است‏

زیرا یک پولى را که باید بعداً بگیرند به اقساط گرفته است و این را استدعا می‌کنم آقاى وزیر دارایى قبول بفرمایند که تا آخر شهریور به طور اقساط باشد

نایب رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارابى- بنده متأسفم که آقاى گنجه‌اى توجه به عرایض بنده نکردند عرض کردم که این لایحه روى دو سیاست تنظیم شده یکى بخشودگى اشخاص که مؤدى مالیات هستند و مبلغ مالیاتشان کم است و هم براى تشویق کلیه مؤدیان مالیات براى پرداختن مالیات خودشان دولت در مضیفه نباشد از حیث وصول مالیات آقاى گنجه‌اى خودشان در وزارت دارایى تشریف داشتند و می‌دانند که این مؤدیان مالیات بایستى مالیات خودشان را درخرداد و تیر پرداخته باشند و اگر تا امروز نپرداخته‌اند و غفلت کرده‌اند تقصیر از خودشان بوده این یک ارفاقى هست که دولت مى‌کند و ضمناً در نظر داشته باشید که اگر آقایان وظیفه‌شان را انجام بدهند و مالیاتشان را بدهند دولت هم از جریمه‌‌اش صرف‌نظر مى‌کند می‌فرمایید که حالا نگیریم و به قرار اقساطى بگیریم تا شهریور سال آینده این پیشنهاد آقا وقتى قابل قبول بود که وقتى بودجه را می‌آوریم و از روزى که این طرح را آوردم به مجلس حقوق مستخدمین و مخارج مملکت را هم اقساطاً بنده مى‌پرداختم تا شهریور سال آینده که بنده چون مسئول پرداخت هزینه مملکت تا آخر سال و در آخر هر ماه هستم موظفم که حساب بکنم درآمد هر ما هم را شما آقاى گنجه‌اى تصور می‌فرمایید که اگر ما عایداتمان را آخر شهریور بگیریم ولى خرج شب عید را امسال از کجا بکنیم آقا ممکن است بکنند چون متمکن هستند ولى بنده متمکن نیستم که بتوانم این طور خر‌ج بکنم 56 میلیون تومان باید آخر ماه پول حقوق بدهند این 56 میلیون تومان راباید ازاین مردم دربیاورم وازاین اشخاصى که بایدمالیات بدهند بگیریم این اشخاصى را که می‌فرمایید مالیاتشان را نداده‌اند و غفلت کرده‌اند جریمه را ندهند بنده انتظار دارم که آقایان پیشنهاد بفرمایند این تبصره حذف شود و آنهایی که بایستى جریمه بدهند دو برابر بدهند برا‌ى این که مؤدیان مالیاتى سعى کنند که مالیاتشان را زودتر بدهند (صحیح است‏)

حالا که ما یک ارفاقى آوردیم اینجا می‌فرمایند بماند براى آخر شهریور از طرف دیگر وقتى صحبت مدت شد باز آقایان پیشنهاد دادند که تا آخر خرداد این مهلت تمدید شود بنده موافقت کردم که تا آخر اردیبهشت باشد مشروط بر این که آقایان هم از سایر پیشنهاداتشان راجع به مدت صرف نظر بفرمایند معلوم شد که این قرار‌ى که بنده گذاشتم آقایان موافقت نکردند و فقط بنده موافقت کردم و همان طور که بنده مدت را تا آخر اردیبهشت رساندم آقایان هم موافقت کنند که تا آخر اردیبهشت باشد

نمایندگان- رأى‏

نایب رئیس- رأى مى‌گیریم به پیشنهاد آقاى گنجه‌اى

بعضى از نمایندگان- یک مرتبه دیگر قرائت شود

نایب رئیس- آقایان توجه بفرمایند باز قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى گنجه‌اى به شرح فوق مجدداً قرائت شد

نایب رئیس- رأى مى‌گیریم به این پیشنهاد آقایان موافقین قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد

وزیر دارایى- بنده می‌خواستم عرض کنم که دولت این لایحه را پس می‌گیرد و تقاضاى رأى اعتماد مى‌کند براى این که دولت نمى‌تواند مسئولیت مالیه مملکتى را به این ترتیب قبول کند و اگر آقایان موافقت بفرمایند یا تقاضاى استرداد لایحه را می‌کنم و یا تقاضاى راى اعتماد می‌کنم (همهمه نمایندگان)‏

[2- ختم جلسه به عنوان تنفس‏]

نایب رئیس- اگر آقایان اجازه می‌فرمایند 5 دقیقه تنفس بدهیم‏

5 دقیقه تنفس داده می‌شود ده دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید

رئیس مجلس شوراى ملى رضا حکمت

+++

 

بقیه جلسه 150

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه نوزدهم اسفند ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1-تصویب اعتبار انتخابات مجلس‌ها

2- تقدیم لایحه بودجه 1328 مجلس شورای ملی

3- طرح و تصویب افزایش اعتبار بانک کشاورزی

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و چهل دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

[1- تصویب اعتبار انتخابات مجلس‌ها]

رئیس- چون جلسه قبل به عنوان تنفس ختم شده بود صورت مجلس نیست تقاضا ‌شده است که گزارش کمیسیون بودجه نسبت به لایحه اعتبار مجلس شورای ملى جز دستور باشد و آقاى برزین پیشنهاد‌ى کرده‌اند همچنین آقاى معتمد دماوندى‏

نمایندگان- مخالفى نیست‏

گزارش قرائت می‌شود پیشنهادى هم رسیده است که لایحه مربوط به بانک کشاورزى جزء دستور قرار گیرد اول گزارش راجع به انتخابات مطرح می‌شود بعد لایحه بانک کشاورزى

مکى- مخالفم‏

رئیس- گزارش از کمیسیون بودجه جدید قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد گزارش از کمیسیون بودجه جدید به مجلس شوراى ملى کمیسیون بودجه لایحه شماره 64708 دولت راجع به هزینه انتخابات دوره شانزدهم مجلس شوراى ملى و همچنین لایحه شماره 69862 راجع به اصلاح لایحه مزبور مربوط به انتخابات مجلس مؤسسان و مجلس سنا را با حضور آقایان دکتر اقبال و فریدونى و معاون وزارت دارایى مطرح نموده پس از مذاکراتى قرار شد هزینه انتخابات مجلس دوره 16 از هزینه انتخابات مجلسین مؤسسان و سنا تفکیک شود و با این نظر ماده واحده پیشنهادى به شرح زیر اصلاح و به اکثریت آرا‌ تصویب شد

ماده واحده- مبلغ یازده میلیون ریال اعتبار هزینه انتخابات دوره شانزدهم و تعهدات مربوطه آن و مبلغ هشت میلیون ریال براى هزینه انتخابات مجلس مؤسسان و مجلس سنا تصویب و به وزارت دارایى اجازه داد‌ه می‌شود مبلغ مذکور از محل درآمد عمومى سال 1328 کشور پرداخت و جزء بودجه سال مزبور منظور نماید از اعتبارات بالا آنچه را که فعلاً براى تهیه مقدمان کار مورد نیاز باشد از تنخواه گردان خزانه‌دارى به عنوان وام در اختیار وزارت کشور گذاشته خواهد شد و در سال 1328 وجوه پرداختى را به حساب و بودجه سال مذکور منظور و تصفیه خواهد نمود

رئیس- آقاى مکى بفرمایید

مکى- بنده پیشنهادى داده بودم که لایحه بانک کشاورزى جزء دستور قرار گیرد و با طرح این لایحه بنده متأسفانه مخالف هستم این لایحه می‌بایستى به عقیده بنده قسمت انتخابات مجلس شورای ملیش جداً به عرض مجلس برسد و قسمت دومش که مربوط به مجلس مؤسسان است بنده با تعهدى که در پشت تریبون کردم و به قران مجید سوگند یاد کردم که در حفظ قانون اساسى موجود بکوشم معتقدم رأى دادن به چنین لایحه‌اى و تصویبش حقیقت مخالف مواد قانون اساسى است و مخالف با قسمى است که در مجلس خورده‌ام (امامى اهرى- پس شما اطلاعى ندارید که مردم چه نظرى دارند) بلى این نظر خودم است روى این اصل است که بنده باطرح این لایحه مخالف هستم وآنگهى موقعى انتخابات شروع میشود که بیش از صد روزنامه در توقیف است و حکومت نظامى هم برقرار است و هیچ گونه آزادى براى انتخابات به نظر نمی‌رسد و ما که اینجا نشسته‌ایم نبایستى فقط همین محیط خودمان را نگاه کنیم صبح کاغذى از رئیس جامعه 21 کشور دموکرات مسیو کامن به من رسیده بود که در سازمان ملل متفق با آقاى دکتر شفق و آقاى دکتر عبده همکارى می‌کرده است

+++

و نماینده دولت فرانسه است در سازمان ملل متفق و همچنین نایب رئیس شوراى دولتى فرانسه می‌باشد این رونوشت نامه‌اى است که تلگراف به آقاى ساعد کرده است رونوشت تلگرافى است که به آقاى انتظام کرده است رونوشت نامه‌‌اى است که به سازمان ملل متفق نوشته است که راجع به عدم آزادى در تهران یک تذکراتى می‌دهد بنده با وضعیت موجود آزادى انتخابات را آن طورى که قانون اساسى هست و حقوق دموکراسى ملت ایران تقاضا می‌کند تأمین نمى‌بینم و روى این اصل است که با این لایحه مخالف هستم پیش از این هم توضیحى ندارم

رئیس- آقاى کشاورز صدر موافقید؟ بفرمایید

کشاورز صدر- علاوه بر این که موافقم به جاى مخبر هم صحبت می‌کنم اولاً راجع به مطلبى که ایشان فرمودند که خوب بود این دو قسمت از هم تفکیک بشود این تفکیک شده است یعنى لایحه اعتبار انتخابات مجلس شوراى ملى اجراى انتخابات جدا‌ شده است و اعتبار مجلس مؤسسات و سنا هم جدا شده است اما مطلبى که ایشان فرمدند که ما به قران کلام الله مجید قسم خورده‌ایم بنده عرض می‌کنم علاوه بر این که خلاف قسمى نیست که یا‌د کرده‌‌ایم همان قسم ما را وادار کرده است که ما این لایحه مجلس مؤسسان را بیاوریم‏

چرا براى این که ملت می‌خواهد و ملت ایران بیچاره است بدبخت است و اوضاع ما به جایى رسیده است که دیگر ما نمى‌توانیم تاب تحمل داشته باشیم و از حیث اصول و قواعد تمام این قانون اساسى قوانین عادى قوانین بین‌المللى براى آسایش و جلب رضایت ملت‌ها است آقاى مکى و بنده در اینجا تصور نمی‌کنم که حتى یک نفر هم غیر از جنابعالى این حرف را بزند از تمام ولایات از تمام ایالات از طبقات مختلف تجار ملاکین رعایا کشاورزان کارگران از دانشگاه مکى را‌دیو لندن از همه جا تلگراف شده است فقط یک عده‌‌اى ناراضى هستند از این که ما وضعمان تغییر بکند و آن اشخاصى هستند که میل دارند هرج و مرج باشد و میل دارند ما وضعمان درست نشود و میل دارند که وضع کشور ایران از این هم بدتر بشود تا بتوانند با افکار خائنانه مسلط بر اوضاع ما باشند این که فرمودند قسم خورده‌ایم ما قسم خورده‌ایم که خلاف قانون اساسى رفتار نکنیم من می‌پرسم از آقایان آیا قانون اساسى که در چهل و چند سال پیش نوشته‌اند با اوضاع امروز دنیا و ما وفق می‌دهد در آن روز که قانون اساسى را نوشته‌اند تمام آقایان حتى آقاى مستشارالدوله رجل صدر مشروطیت متذکر شدند به این که در آن موقع در مقابل محمد‌على شده مستبد قرار داشتیم و نمى‌توانستیم در آن روز آن طور که باید و شاید آن طورى که دنیا مشروطیت دارد قانون اساسى مملکت خودمان را بنویسیم ما در یک وضعى قرار داشتیم که تمام مستبدین مهیا و آماده براى حمله به آنها بودند با شتاب زدگى با مشکلات و با بودن محظورات این قانون را نوشتند حالا هم آقاى مکى عرض می‌کنم که ما اگر بخواهیم‏ قانون اساسیمان را اصلاح کنیم موافق اصول دموکراتیک و اصول مشروطیتى که در دنیا معمول است هیچ کس تجاوز به حقوق ملت ایرا‌ن نمی‌کند و بدانید تنها راه اصلاح کار و تعمیم و تعدیل معنوى و مادى در این کشور به جز با اصلاح بعضى مواد قانون اساسى ممکن نیست (نورالدین‌امامى- آقاى کشاورز در قسم‌نامه اسمى از قانون اسامى نیست عرض کردم در قسم‌نامه می‌نویسد که ما مطابق قوانین جارى رفتار کنیم ملت ایران قانون اساسى را وضع کرده است ملت ایران دیگر تاب و تحمل ندارد که بعضى از مواد آن را آن طور که در زمان استبداد وضع شده است زیر بار برود حالا باید تغییر بدهد تا یک تعدیلى در وضع مردم از حیث مادى و حیث معنوى بشود آقاى مکى من به حسن نیت جنابعالى عقیده دارم من شما را آدمى علاقمند به ایران می‌دانم از شما پسندیده نیست که بگویید ناراضى هستند از کجا به ما نوشته‌اند کى تلگراف کرده است که قانون اساسى را مصلحت نیست تغییر بدهند ما خودمان حاکم بر سرنوشت خودمان هستیم و هیچ دولتى حق ندارد دخالت در کار ما بکند و الان اوضاع دنیا ملل دیگر را هم ملزم کرده است بند ه دیروز در روزنامه خواندم که ملت عراق هم با این که قانون اساسى آنها هم بعد از قانون اساسى ما نوشته شده است و شاید تازه‌تر و جدیدتر است آنها هم دارند اصلاح می‌کنند و تجدید‌نظر درش می‌کنند حالا که ما این کار را مى‌خواهیم بکنیم فقط براى ملت ایران است و آقا اطمینان داشته باشید که هیچ گونه نگرانى نخواهد بود

رئیس- آقاى حائرى‌زاده مخالفید

حائرى‌زاده- بلى مخالفم

نورالدین امامى- چند نفر جزء مخالف و موافق صحبت می‌کنند

رئیس- تا وقتی که پیشنهاد کفایت مذاکرات نشده باشد آقاى حائرى‌‌زاده بفرمایید حائرى زاده گزارشى که از کمیسیون امده است سه قسمت است یکى مربوط باعتبار انتخابات مجلس شوراى ملى است یک قسمت هم مربوط بانتخابات مجلس مؤسسان است دیگرى هم مربوط به انتخابات مجلس سنا است در موضوع انتخابات مجلس شو‌راى ملى مخالفى نیست در مجلس کسى مخالف این قسمت نیست در قسمت مجلس سنا هنوز قانونى از مجلس نگذشته است که تشکیل بشود هر وقت گذشت آن وقت باید لایحه اعتبار آن را بیاورند ما کارهاى واجب و فورى و فوتى داریم که همه آنها را تحت‌الشعاع قرار داده‌ایم ولى لایحه مجلس سنا که هنوز مساعده بیاوریم و بگذرانیم هیچ موردى ندارد اما یک قسمت راجع به مجلس مؤسسان است‏

در نقایصى که این قانون اساسى ما دارد

به نظر هر کس تردیدى نیست به دیده هر کس یک نقایص و مشکلاتى در قانون اساسى ما موجود هست ممکن است نظر‌ها مختلف باشد یک قسمتى را من مخالف باشم یک قسمتى را آقاى کشاورز صدر مخالف باشند ولى باید دید که این قانون اساسى چه جور ایجاد شده و چه جور آن را می‌توان تغییر داد قانون اساسى یک دستور‌العملى است که از طرف ملت ایران براى نسل‌هاى آتیه و مأمورینى که از طرف این ملت حقوق می‌گیرند که خدمت این ملت را بکنند داده شده است و در ایران یک انقلابى این دستور‌العمل را صادر کرده که انقلاب صد‌ر مشروطیت باشد علماى اعلام و حجج اسلام روشنفکرهاى آن روز و ارباب قلم در اینجا زحماتى کشیدند تلفاتى دادند تا موفق شدند یک همچو دستور‌العملى براى مملکت بنویسند دو دفعه انقلاب آمد و بعضى از اصول این قانون را تغییر داد یک دفعه انقلابى در دوره مبارزه محمد‌على میرزا شد که او قسمى که خورده بود که براى ما و محافظت قانون اساسى ما کوشش بکند نقض کرد برخلافش عمل کرد مردم شوریدند سهم مهمى آذربایجان دارد در این قسمت طوایف بختیارى در اصفهان با علماى اعلام آنجا قیام کردند گیلان و سایر شهرستان‌هاى دیگر کوشش کردند و محمد‌على میرزا را بیرون کردند و چهار اصل قانون اساسى در آن موقع با نظر آن هیئت مدیره انقلابى و رؤساى انقلاب انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى همه اختیار دادند به انجمن ایالتى آذربایجان و او تغییرى داد و آن هم مربوط به انتخابات بود که انتخابات صنفى و طبقه‌اى را تبدیل کردند به انتخاب دو درجه‌ى و در همان موقع اختیار دادند به مجلس دوم و این قانون انتخابى که فعلاً ما داریم البته از تصمیمات مجلس دوم است و برطبق اختیارى است که مجلس دوم از طرف آن هیئت انقلابى داشت که قانون اساسى را راجع به انتخابات عوض کند این یک دفعه دفعه دیگر بعد از حوادث کودتا بود یک دسته‌اى آمدند در این شهر انقلاب کردند شاه هم ضعیف بود تسلیم این کودتا شد این کودتا در طوایف ایران همیشه پیدا می‌شود

مردم در تلگرافخانه‌ها جمع شدند داد و فریاد‌هاى و هوى کردند ناراضى بودند از سلطنت قاجاریه بعضى از ولایات آمدند به تهران یا آوردند به تهران یا بعضى را بردندشان در تلگرافخانه یا رفتند بالاخره متکى به یک انقلابى چهار اصل قانون اساسى را تغییر دادند در همین مجلس بودیم که شکایات از ولایات می‌رسید راجع به دستگاه سلطنتى قاجاریه و یکى از پیشقراولان این کار مرحوم داور بود که در پشت همین تریبون دفاع کرد و گفت ما که نمایندگان ملت هستیم چرا ساکت نشسته‌ایم و این انقلاب را داریم تماشا می‌کنیم و این هیاهو که در مملکت بر پا شده است با خونسردى دارد برگذار می‌شود براى این که مجلس موظف است که در مسائل مهمه مملکتى دخالت کند و نظر بدهد این بود که ان قانون نهم آبان گذشت که برای چهار اصل قانون اساسى که مورد شکایت مردم هست‏

مجلس مؤسسانى تشکیل بشود که بروند در آن چهار اصل تجدید نظر بکنند مجلس مؤسسانى تشکیل شد یک کمیسیونى براى مطالعه در تهیه دستور از شعب انتخاب شد 18 نفر بودند و در آن عمارت تکیه دولت شب خیلى سردى هم بود بنده هم عضو آن کمیسیون بودم از اعضاى کمیسیون کسى که در مجلس حاضر است آقاى حا‌ج آقا رضا رفیع عضو آن کمیسیون بودند اینجا هم تشریف دارند آقاى حاج امین‌التجار اصفهانى هم که در مجلس تشریف دارند عضو آن کمیسیون بودند آقاى شریعت‌زاده هم تشریف داشتند 18 نفر بودند آنجا همین چیزى را که امروز اعلام کردند که یک مفتاحى براى قانون اساسى پیدا کند مطرح شد و آن 4 اصل را نوشتند گفتند که خوب یک مفتاحى براى این که بخواهیم قانون اساسى را تغییر بدهیم باید باشد

اگر آقایان نظرشان باشد من فراموش نکردم

+++

مرحوم تیمور‌تاش خیلى با اصرار پاشد و گفت باید یک مفتاحى براى این کار معلوم کنید و مخالف جدى این کار هم بنده بودم و گفتم که ما همچو صلاحیتى را نداریم ما مأموریتمان براى رسیدگى به چهار اصل از قانون اساسى است ملتى که دستور‌العملى راداده است هر وقت خواست باید خودش تغییر بدهد قانون اساسیش را من بى‌منطق این اظهار را نمی‌کردم من معتقدم که مملکت باید یک دستگاه ثابت دائمى داشته باشد تا رو به ترقى و جلو برود اگر متزلزل باشد تمام دستگاه‌ها با این حوادثات دنیا و موقعیت سیاسى ایران یک آتیه خطر‌ناکى برای ما خواهد داشت ما باید یک مرکز ثابتى داشته باشیم من به همین دلیل است که می گویم باید مقام سلطنت در ایران محترم و ثابت باشد (صحیح است) براى این که مقام سلطنت در ایران محترم و محفوظ باشد یک مقام ثابت باید باشد که مردم به او احترام بکنند قانون اساسى هم یک مقامى باید باشد که هر روز نشود آن را به هم زد باید یک مرکز قانونى محکمى باشد تکیه‌گاه مردم طرف اعتماد مردم و اگر باب تغییر قانون اساسى مفتوح شد

یک مفتاحى یک کلیدى ما برای این کار درست کردیم در ظرف این چهل و چند سال دیدیم طوفان‌هاى زیادى این مملکت را گرفته گاهى دستگاه مجلس خیلى ضعیف شده گاهى دستگاه قلم ضعیف شده است گاهى دستگاه سلطنت ضعیف شده است گاهى دستگاه اقتصادى ضعیف شده است و اگر مفتاحى داشته باشد این قانون اساس بدون اراده ملت بدون این که مجلس خواسته باشد آنها خواسته باشند یک نفر خواسته باشد آنهایى که مزدور این مملکت هستند حقوق‌بگیر این مملکت هستند آنها هوس نکنند که تغییراتى بدهند در غیر این صورت هیچ مقامى ثابتى براى مملکت باقى نخواهد ماند و این جمله‌اى را که عرض می‌کنم نود درصد خطر این کار به ضرر مقام سلطنت است و این که قانون اساسى را هر روز بشود تغییر داد من مخالفم‏

خصوصاً مفتاحى براى تغییر قانون اسامى پیدا کردن این است که من بااین مجلس مخالف هستم و با اعتبار و همه چیزى مخالف هستم

رئیس- پیشنهاد آقاى نبوى قرائت می‌شود به شرح ذیل قرائت شد پیشنهاد می‌کنیم بعد از بیان آقاى حائرى‌زاده رأى به کفایت مذاکرات گرفته شود

رئیس- آقاى نبوى نبوى گمان می‌کنم توضیح زیادى لازم نداشته باشد یک ماده‌اى بیشتر نیست تکلیفش هم معلوم است در اطراف آن صحبت هم شده بنابراین هر چه صحبت از این به بعد بشود تکرار همان مکررات خواهد بود این است که پیشنهاد کردم رأى به کفایت مذاکرات گرفته شود

دکتر بقائى- من مخالفم‏

رئیس- بفرمایید

دکتر بقائى- مخالفت بنده در گرفتن رأى به کفایت مذاکرات براى این است که انتظار داشتم حقیقت از مجلس شوراى ملى که در این موضوع خیلى بیشتر مباحثه بکند ولى متأسفانه از وقتى که این صحبت پیش آمد کرد دید‌م که مجلس یک رویه‌اى سکوت و بهت‌زدگى به خودش گرفته است‏(بعضى از نمایندگان- چه بهتر این طور نیست نیست) آقا نیست آقا پس گرفتم نیست‏ قربان به این جهت بنده با وجودى که قصد داشتم تا بعد از عید از مرخصى خودم استفاده کنم و در حوزه انتخابیه خودم بمانم مجبور شدم که خودم را به تهران برسانم و دولت جناب آقاى ساعد را استیضاح کنم راجع به امور جارى (باتمانقلیج- مورد ندارد )موردش را شما نباید تعیین کنید و چون تأمین جانى هم ندارم از حالا که استیضاح را تقدیم می‌کنم در مجلس تحصن اختیار می‌کنم تا این که حرف‌هاى خودم را بزنم و حرف‌هایى که من می‌زنم هیچ کدام احتیاجى به مطالعه ندارد چون من نه عدد می‌خواهم و نه سابقه می‌خواهم یک امورى است که دولت باید جواب بدهد لابد وقتى که این تصمیمات را گرفتند فکر جوابش را هم کرده‌اند به این جهت من خواهش می‌کنم هرچه زودتر بیایند جواب بدهند

یعنى اگر دزد دیگرى در کار نباشد می‌توانند همین وزرا‌ جواب بدهند ولى در هر صورت بنده این استیضاح را تقدیم کردم و منتظر تعیین وقت هستم براى جواب استیضاح و علت مخالفت بنده براى کفایت مذاکرات هم همین بود که براى یک چنین موضوعى همه انتظار دارند از ما که بیشتر راجع به این موضوع صحبت کنیم و این جور تسلیم نشویم شما را ملت فرستاده است صحیح یا غلط یا انتخاب کرده است یا نکرده من وارد آن موضوع نمی‌شوم ولى ملت ما را فرستاده است اینجا که ما تمایل ملت را عمل کنیم آنچه که ملت می‌خواهد

رئیس- رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانی که موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد

پیشنهاد آقاى رحیمیان قرائت می‌شود به شرح ذیل قرائت شد بنده پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود در هر حوزه انتخابى کشور هر شخصى می‌تواند به نمایندگى مجلس انتخاب شود سابقه وکالت مجلس شوراى ملى را داشته یا این که لااقل سه سال سابقه اقامت دائمى را در محل انتخابیه با تصدیق دیوان کشور و وزارت کشور داشته باشد

رئیس- آقاى رحیمیان بفرمایید ولى این پیشنهاد مربوط به این لایحه نیست مربوط به قانون انتخابات است بفرمایید توضیح بدهید ولى مربوط این لایحه نیست‏

رحیمیان- چطور مربوط نیست پول می‌گیرند براى انتخابات بنده پیشنهادى کردم اجازه بفرمایید توضیح بدهم

دهقان- این پیشنهادها وارد نیست

رحیمیان- ممکن است براى جنابعالى وارد نباشد

دهقان- خیر

رحیمیان- انتخابات مجلس شوراى ملى یعنى حالا که مجلس سنا و مؤسسان دارد تشکیل می‌شود انتخابات مجلس شوراى ملى ما بایستى واقع از طرف ملت به طور حقیقى به عمل بیاید و براى همین منظور بود که من این پیشنهاد را داده‌ام و از این پیشنهاد هم دو مقصود داشتم یک مقصود این است که وکیل بایستى محلى باشد یا این که سابقه‌ى وکالت مجلس شوراى ملى را داشته باشد و سابقه وکالت مجلس شوراى ملى براى این که با آقایان برنخورد البته شما می‌توانید در هر حوزه‌اى انتخاب شوید ولى چون در تهران همه چیز را منحصر به خودشان کرده‌اند تقریباً وکالت مجلس شوراى ملى را هم منحصر به خودشان کرده‌اند براى این که پارتى دارند پول دارند و آن وکیل محلى بیچاره در مقابل این قدرت در مقابل این بند و بست در مقابل این پارتى نمی‌تواند مقاومت کند اگر شما می‌خواهید مجلس عوام را در مقابل مجلس سنا و یا مؤسسان (مؤسسان که موقتى است) تثبیت بکنید بایستى مجلس شوراى ملى مربوط به ملت باشد و مربوط به حوزه انتخابیه محل باشد و براى این که هر کسى در آنجا بند و بست نکند و مقامات مؤثر را تحت تأثیر قرار ندهد و برود در مقابل یک وکیل محلى عاجز از آنجا انتخاب بشود بنده اگر فردا انتخاب نشدم جاى بنده یک نفر محلى دیگر انتخاب خواهد شد (صحیح است) این هیچ ایرادى نیست یک کسى که سه سال سابقه وکالت نداشته باشد و اقامت دائمى در یک محلى را نداشته باشد او چطور می‌تواند اشخاص را بشناسد و چطور می‌تواند قضاوت بکند و از حوایج آنها باخبر باشد (صحیح است) و این تثبیت مجلس عوام خواهد شد یعنى مجلس شوراى ملى اگر آقایان میل دارید رأى بدهید اگر هم میل ندارید رأى ندهید

کشاورز صدر- اجازه می‌فرمایید

رئیس- بفرمایید

کشاورز صدر- بنده تصدیق می‌کنم به این که اگر آقایان نمایندگان اظهار می‌کنند که قانون انتخابات ناقص است و لازم است قانون انتخابات اصلاح شود و اعلیحضرت همایونى هم بنده خاطرم هست در آن جلسه تأکید فرمودند که قانون انتخابات را بهتر آن است که اصلاح بکنید تا از آن سوء‌استفاده نکنند بنده به آقاى رحیمیان اطمینان می‌دهم که با بودن این دولت یعنى جناب آقاى ساعد که در با وجدانى و باشرفى ایشان تردید نیست (صحیح است) و آقایان دیگر مخصوصاً آقاى دکتر اقبال که در رأس وزارت کشور هستند شما هیچ نگران نباشد و این هم قانون انتخابات نیست همان طور که آقاى رئیس فرمودند در موقعى که قانون انتخابات را می‌آورند چون آن یک ماده بخصوص نیست البته قانون انتخابات نقص دارد و آن نقص‌ها را در قانون انتخابات که پیش از انتخابات اصلاح قانون انتخابات به مجلس مى‌آید ممکن است هر فرمایشى دارید بفرمایید

رحیمیان- آقا این براى مردم است‏

مجلس شوراى ملى براى تهران که نیست این چه حرفى است اجازه بفرمایید توضیح بدهم

رئیس- شما توضیح دادید و دیگر توضیحى لازم نیست باید رأى گرفت عده کافى نیست

رحیمیان- خواهش می‌کنم یک دفعه دیگر قرائت کنید

رئیس- بسیار خوب بگذارید عده که کافى شد قرائت می‌کنم آقاى دکتر اقبال بفرمایید

وزیر بهدارى- بنده لازم می‌دانم در اطراف بیانات آقاى مکى که اینجا اظهار فرمودند چند کلمه به عرض آقایان برسانم آقاى مکى ضمن اشاراتى که فرمودند اشاره کردند به یک نامه‌اى که این چند روزه رسیده است و اظهار شده است که در

+++

ایران هیچ آزادى وجود ندارد بنده لازم دانستم که در این جا این موضوع را رسماً تکذیب بکنم (صحیح است) و مخصوصاً تذکر بدهم که آن آزادى که آقایان ادعا می‌کنند که معنایش هرج و مرج است و عدم انضباط و نظم البته در ایران وجود ندارد موضوع دیگرى که در اینجا صحبت شد پیشنهاد آقاى رحیمیان بود راجع به انتخاب‌شوندگان این لایحه که از طرف دولت داده شده است لایحه‌ای است که راجع به مخارج انتخابات است و همین طور که یک نفر از آقایان، آقاى کشاورز صدر توضیح دادند قانون انتخابات در هیئت دولت مطرح است و اصلاحاتش خواهد شد و به زودى تقدیم مجلس می‌شود خواهش می‌کنم آقایان از پیشنهاد‌ها صرف‌نظر بفرمایند که این اعتبار تصویب بشود و دولت هم بتواند براى انجا‌م امر انتخابات موفق بشود

رحیمیان- اجازه می‌فرمایید یک توضیحى بنده بدهم‏

رئیس- یک مرتبه دیگر پیشنهاد شما قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى رحیمیان به شرح سابق مجدداً قرائت شد

دکتر عبده- با تصدیق دیوان کشور یعنى چه‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود بپیشنهاد آقاى رحیمیان آقایانی که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند عده کمى برخاسند تصویب نشد

پیشنهاد آقاى کهبد ریاست محترم مجلس شوراى ملى اینجانب پیشنهاد می‌نمایم که تبصره ذیل به این ماده اضافه شود

تبصره- وسایط نقلیه دولت و شهرداری‌ها به هیچ عنوان نباید مورد استفاده امور انتخاباتى قرار گیرد متخلف از شش ماه الى سه سال حبس و انفصال باد از خدمات دولت و شهرداری‌ها محکوم خواهد شد

رئیس- آقاى کهبد

کهبد- عرض کنم غالباً خود آقایان که در این مجلس تشریف دارند شکایت می‌کردند که مأمورین دولت برخلاف قانون در امر انتخابات دخالت می‌کنند و وسایط نقلیه‌ای که باید براى خدمات دولت باشد مورد سوء‌استفاده بعضى از مأمورین دولت قرار می‌گیرد بنابراین بنده این پیشنهاد را دادم و می‌خواستم تمنى بکنم از آقاى وزیر کشور که موافقت بفرمایند این قسمت تأمین بشود این نظر بنده بود على اى حال بسته براى مجلس است بنده مقصودم این بود که از وسایط نقلیه دولتى براى امر انتخاباتى سوء‌استفاده نشود حالا هم بسته به نظر مجلس است‏

بعضى از نمایندگان- آقاى کهبد پیشنهادشان را پس گرفتند

رئیس- آقاى کهبد پیشنهاد را پس گرفتید

کهبد- بلى پس گرفتم

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى مشایخى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم انجمن نظارت مرکزى انتخابات مجلس مؤسسان از ساکنین تمام حوزه انتخابیه دعوت شوند نه از مرکز بخش‏

دهقان- بنده اخطار نظامنامه دارم‏

رئیس- می‌گویید که این مربوط به موضوع نیست

دهقان- بلى این مربوط به این موضوع نیست‏

رئیس- آقاى مشایخى‏

مشایخى- بنده در کلیات اعتبارى که براى مجلس مؤسسان بود جزء موافقین اسم نوشته بودم ولى چون رأى به کفایت مذاکرات داده شده بنابراین مجالى براى توضیحات نداشتم فعلاً فقط می‌خواهم در اطراف این پیشنهاد صحبت کنم در آئین‌نامه‌اى که براى تشکیل مجلس مؤسسان تنظیم شده است شرایط انتخاب‌کنندگان همان شرایطى است که براى انتخابات مجلس شوراى ملى پیش‌بینى شده است با حذف یک قسمت و آن این است که حداکثرش در اینجا ملحوظ نیست بنده در آن قسمت هم صحبتى ندارم ولى چون این در این آئین‌نامه هم پیش‌بینى شده است‏

که فقط در مرکز بخش اخذ آراء خواهد شد لازم است توجه آقااین را به این نکته جلب کنم که اگر بگوییم در مرکز بخش اخذ آراء می‌شو‌د و فقط ساکنین مرکز بخش حق دادن راى خواهند داشت حق این است که هیئت نظارت مرکزى که انتخاب می‌شوند مقیم مرکز بخش باشند ولى در آئین‌نامه این طور در نظر گرفته شده که مرکز اخذ آراء مرکز بخش باشد ولى ساکنین تمام بخش می‌توانند در مرکز بخش رأى بدهند براى مثال عرض می‌کنم تهران حوزه انتخابى آن از نظر مجلس شوراى عبارت است از شهر طهران و بلوکات اطراف تهران یعنى لواسانات و حوزه‌هاى کوهپایه است ساکنین لواسانات حق دارند بیایند در تهران رأى بدهند براى مجلس مؤسسان در حالی که ساکنین لواسانات نماینده در انجمن مرکزى ندارند باز نمو‌نه‌ى در مرکز حوزه ى انتخابیه خودم عرض می‌کنم مرکز اخذ آراء در حوزه غار و فشافویه شهررى خواهد بود طبق قانون انتخابات باید 36 نفر انتخاب شوند از ساکنین شهر‌رى در صورتی که بلوک غار و فشافویه حق دادن رأى در شهر‌رى خواهند داشت اگر انتخابات مجلس مؤسسان با هیئت نظارت مرکزى منتخب از مرکز بخش انتخاب بشوند ممکن است از گرفتن رأى ساکنین بخش خوددارى بکنند به این جهت است که بنده پیشنهاد کردم هیئت نظارت مرکزى انتخابات مجلس مؤسسان از ساکنین تمام حوزه انتخابیه دعوت شوند ولى البته فقط در مرکز بخش دعوت می‌شوند

ر‌ئیس- آقاى رضوى

رضوى- بنده به طور کلى جزء افرادى بودم که معتقد بودم اگر اجازه می‌فرمودند که در اصل مطلب یک قدرى توضیحاتى داده شده بود

در مجلس در پیرامون اقداماتى که الان قانون اینجا دارد یک قدرى توضیح داده می‌شد شاید براى اطلاع مردم و ملت ایران و خود آقایان البته بهتر بود براى خاطر این که مجال می‌شد که مطالب و تذکراتی که در اطراف و اکناف مملکت گفتند اینها طرح بشود و معلوم بشود که یک اقدام بدون مقدمه‌اى مجلس نکرده است یا این که بدون سابقه اقدامى بکند اما در موضوع مطلب آقاى مشایخى می‌خواستم عرض کنم که قانون نظامنامه انتخابات در این مورد تنها یک راهى پیش‌بینى کرده است و آن این است که آن حاکم یا فرماندار محل اختیار دارد هر کسى را که متناسب از براى اجراى قانون می‌داند و از براى انتخابات دعوت بکند اگر ما بخواهیم یک تقلیل و اضافه و کسر و نقصانى براى این موضوع اساسى که در نظامنامه پیش‌بینى شده است بدهیم البته امرو‌ز که جناب عالى پیشنهادات کردید ممکن است دیگرى نیز بخواهد تغییر بدهد آن وقت تغییر و تبدیلى در قانون داده می‌شود که براى نظامنامه‌ى انتخابات کافى نیست البته همان طور که مذاکره شد اگر موردى پیش آمد احتیاج به اصلاح دارد ولى البته آقا این فرمانداران و بخشداران باید همان طور که وظیفه‌شان هست یک افراد صالح بى‌غرض و بى‌نظرى براى انجمن دعوت کنند فرق نمی‌کند چه از بخش باشد

چه از اطراف در حالی که اشخاص ناصالحى باشند باز مرکز بخش و بیرون تفاوت نمی‌کند و از طرفى نکته مهمتر در اینجا است که چون اختیار با فرماندار است او می‌تواند هم از شهر دعوت بکند و هم از اطراف شهر پس به این ترتیب ممکن است این را با فرمانداران اصلاح کرد

رئیس- آقاى کشاورز صدر منشى کمخیسیون بودجه هستند و به عنوان مخبر چون آقاى دکتر معظمى تشریف ندارند توضیح مى‌دهند

کشاورز صدر- در جواب بیانات آقاى مشایخى می‌خواستم عرض کنم این نظامنامه‌اى که ما نوشتیم و این ترتیبى که مقرر‌ شده است البته روى سابقه مجلس مؤسسان قبلى است یعنى از آن حدود ما نمی‌توانیم تجاوز کنیم براى این که به تصویب رسیده است و در مجلس مؤسسان قبلى اجرا کرده‌اند و علاوه بر آن وقتى که مطابق قانون انتخابات ما انجمن اصلى را انتخاب می‌کنیم انجمن اصلى از ساکنین شهر مرکزى انتخاب می‌شوند (مشایخى- چرا آقا؟) زیرا اگر چند بلوک هم نزدیک شهر باشد معتمدین آن بلوک‌ها قهراً جزء شهر هستند و انجمن هم باید از ملاکین و تجار و کسبه و از طبقات محل تشکیل بشود بنابراین انتخاب به این ترتیب در مرکز شهر می‌شود ولى روى سابقه عملى از خارج هم هر کسى می‌آید رأى خودش را می‌دهد به عقیده بنده جنابعالى خواهش می‌کنم پیشنهاد‌تان را پس بگیرید تا زودتر این قانون تصویب بشود

رئیس- رأى گرفته می‌‌‌شود به پیشنهاد آقاى مشایخى آقایانی‌ که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگرى نیست‏

عده حاضر الان 83 نفر رأى گرفته می‌شود به گزارش کمیسیون با ورقه اخذ و استخراج آراء به عمل آمد و 82 ورقه سفید و 3 ورقه کبود شماره شد

رئیس- از 85 نفر عده حضار با 82 رأى تصویب شد اسامى رأى‌دهندگان آقایان: شکرالله صفوى- سلطان‌العلماء- ارباب گیو- برزین- على اقبال- مهدى صدر‌زاده- فاضلى- سید حسن تقى‌زاده- کفایى- احمد فرامرزى- صاحب‌دیوانى- ابوالفتح دولتشاهى- ضیاء ابراهیمى- قبادیان- امامى اهرى- افخمى- گرگانى- وثوق- هراتى- کهبد- شهاب خسروانى- عدل اسفندیارى- کشاورز صدر- ملک‌پور- قوامى- مهدى ارباب- نبوى- دکتر مصباح‌زاده- صادقى- نورالدین امامى- مهندس خسرو هدایت- لاهوتى- ظفرى- حسین وکیل- هاشم وکیل- ناصر

+++

ذوالفقارى- امیر‌حسین ظفر بختیارى- دکتر متین دفترى- نواب یزدى- شریف‌زاده- ملک‌مدنى- موسوى- لیقوانى- امیر‌نصرت اسکندرى- بوداغیان- ابوالحسن رضوى- ملکى- مشایخى- محمد‌على مسعودى- محمد ذوالفقارى- ابوالقاسم امینى- باتمانقلیج- افشار- دکتر ملکى- دهقان- عباسى- عزیز اعظم زنگنه- دکتر عبده- قشقایى- فولادوند- دکتر اعتبار- على وکیلى- اسلامى- دکتر مجتهدى- دکتر فلسفى- نراقى -اردلان- ناصرالدین ناصرى- عرب شیبانى- پالیزى- احمد اخوان- سلطانى- گنجه‌اى- بهادرى- قهرمان- بهادرى- معتمد دماوندى- صفا امامى- نیکپور- اسدى- عامرى- دکتر امینى

اسامى مخالفین آقایان: سید ابوالحسن حائرى‌زاده- حسین مکى- دکتر بقائى

رئیس- دو سه پیشنهاد رسیده است که قرائت می‌شود

معتمد دماوندى- لایحه بانک کشاورزى مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى تقاضى دارم گزارش کمیسیون بودجه راجع به اضافه سرمایه بانک کشاورزى در درجه اول جزء دستور قرار گیرد

نورالدین امامى- صحیح است

رئیس- مشابه این پیشنهاد را هم آقاى ملک‌مدنى فرموده اند آقاى عرب شیبانى هم پیشنهاد کرده‌اند(معتمد دماوندى- بنده هم پیشنهاد کرده‌ام ) پیشنهاد آقاى دکتر جلال عبده هم قرائت می‌شود مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم طرح مربوط به شهردارى و انجمن‌هاى شهر در دستور گذاشته شود

اسلامى- پیشنهاد‌هاى بنده را هم اجازه بفرمایید بخوانند

رئیس- تأمل بفرمایید آقایان عده کافى نیست (بعد از لحظه‌اى عده کافى شد )

آقاى نورالدین امامى

نورالدین امامى- بنده تصور نمی‌کنم که جناب آقاى دکتر عبده هم با این لایحه اضافه اعتبار بانک کشاورزى مخالف باشند ضمناً آقایان محترم نمایندگان شهرستان‌ها گرفتاری‌هاى رعایا را می‌دانند (صحیح است) و اگر مایک قدرى پشت کار نشان بدهیم و از پیشنهادات جلوگیرى بشود در هر جلسه لوایح مفیدى به تصویب می‌رسد (صحیح است) این است که چون عده براى رأى کافى نیست ایشان موافقت بفرمایند که وارد این لایحه بشویم تا این کار تمام بشود

دکتر عبده- بنده موافقم به شرط این که طرح انجمن شهر بلافاصله مطرح بشود

دکتر مصباح‌زاده مخبر کمیسیون بودجه- عرض کنم که در کمیسیون بودجه هم نظر به اهمیت این موضوع گزارش آن تهیه شد و چون آقایان نمایندگان شهرستان‌ها تمام علاقمند می‌باشند و بحث زیادى هم لازمندارد موافقت بفرمایید که مطرح بشود و این لایحه زودتر به تصویب برسد

اسلامى- سایر پیشنهادات را هم قرائت بفرمایید

رئیس- آقاى وزیر کشور

وزیر کشور- آقاى دکتر بقایى ضمن استیضاحى که تقدیم مقام ریاست کردند اظهار نمودند که من چون تأمین جانى ندارم در مجلس متحصن مى‌شوم البته اظهار ایشان باعث تأسف دولت است و بنده از طرف دولت مأموریت دارم به آقاى دکتر بقائى عرض کنم که دولت در حفظ جان ایشان و تمام اتباع این مملکت ساعى است و هیچ گونه جاى نگرانى نیست

 [3- تقدیم بودجه سال 1328 مجلس شوراى ملى‏]

رئیس- آقاى امینى‏

ابوالقاسم امینى- بنده می‌خواهم بودجه سال 28 مجلس شورای ملى را تقدیم کنم که مقرر بفرمایند به کمیسیون محاسبات ارجاع شود

رئیس- به کمیسیون محاسبات مجلس ارجاع می‌شود گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى به طوری که آقایان نمایندگان مستحضرند موضوع لایحه چهار دوازدهم آخر سال در مجلس بتصویب رسیده و مقرر شده پیشنهادات آقایان نمایندگان و تبصره‌هاى مربوط به لایحه چهار دوازدهم در کمیسیون بودجه مورد شور و مداقه قرار گیرد کمیسیون به پیشنهادات و تبصره‌‌هاى مربوطه رسیدگى نموده ولى چون تا به حال رسیدگى کلیه آنان پایان نیافته و از طرف دیگر تبصره مربوط به افزایش سرمایه بانک کشاورزى به نظر عده‌اى لازم و ضرورى به نظر می‌رسد کمیسیون لازم دانست از نظر فوریت و اهمیت موضوع فعلاً گزارش آن را جداگانه تقدیم مجلس شوراى ملى بنماید بنابراین تبصره دوازده لایحه چهار دوازدهم که با حضور آقاى وزیر دارایى و توجه پیشنهادات آقایان نمایندگان اصلاح گردیده‏ به عنوان ماده واحده به شرح زیر تقدیم مجلس شوراى ملى می‌گردد

ماده واحده- دولت مجاز است براى تقویبت بنیه‌ى مالى بانک کشاورزى و پیشه و هنر ایران به منظور تأسیس شعب و نمایندگى‌ها مبلغ یکصد و شصت میلیون ریال به سرمایه‌ى فعلى بانک اضافه نماید و این اضافه را از اعتبار عمران در ظرف سال 1327 در حدود موجودى اعتبارات ‌عمرانى و بقیه را در چهار ماهه اول سال 1328 بپردازد این افزایش باید به تناسب شهرستان‌ها و شعب موجوده و جدید‌التاسیس تقسیم شود همچنین دولت می‌تواند براى پیشرفت بانک مزبور از وجوه اختصاصى خود مبلغ سپرده ثابت با حساب جارى در بانک کشاورزى متمرکز سازد بانک کشاورزى موظف خواهد بود در ظرف مدت سه ماه پس از افزایش سرمایه به منظور تقلیل کارمزد در آئین‌نامه‌هاى خود تجدید نظر نموده و معادل یک ثلث از سرمایه اضافى خود را با بهره شش درصد به وام‌هاى هشت هزار ریال به کشاورزان و خورده مالکین که عملاً و شخصاً متصدى زراعت هستند اختصاص دهد

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى نورالدین امامى‏

نورالدین امامى- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى معتمد دماوندى‏

معتمد دماوندى- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى اسلامى‏

اسلامى- بنده موافق مشروط هستم‏

رئیس- چیزهاى جدید اختراع نکنید یا موافقید یا مخالف‏

اسلامى- بنده موافق هستم‏

رئیس- آقاى دکتر عبده‏

دکتر عبده- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى امیر‌تیمور

امیر‌تیمور- بنده موافقم یک اصلاح عبارتى پیشنهاد کرده‌‌ام‏

رئیس- آقاى رضوى‏

رضوى- بنده مخالفم عرض کنم به طور کلى در مخالفت با یک لایحه ضمناً لازم نیست که انسان با ذات موضوع یعنى با کمک به بانک کشاروزى مخالف باشد مخالفت بنده این است که این مبلغ‌ها که اضافه می‌شود بنده می‌خواهم سوال کنم از هر کس که بتواند این توضیح را براى بنده بدهد که آن کمک و مساعدت‌هایى که تا به حال به بانک کشاورزى کرده است و از حالا به بعد راجع به این 16 میلیون تومان می‌خواهیم از براى مساعدت چه طبقه‌اى از افراد کمک کنیم اگر روى اصول سابق باشد که بانک کشاورزى تنها به یک عده‌اى از اشخاصى که بشناسند و نفوذ داشته باشند و محترم باشند و در شهر باشند به آنها کمک می‌کند پس چه فایده دارد که 16 میلیون تومان اضافه شود یا نشود زیرا نظر این است که افراد بیچاره و ضعیفى که در ایالات و ولایات محتاج مساعدتند آن افراد از این قبیل بانک‌‌ها استفاده بکنند و آن وقت اگر بنا باشد که براى مساعدت آنها باشد این 16 میلیون تومان کم است براى خاطر این که همه‌مان می‌گوییم و گفتیم که مملکت ایران یک مملکت کشاورزى است و تنها وسیله‌ای که از براى عمران ممکن است این است که از حیث آب زمین و گاو یک پیشرفت و یک اصلاحى در مملکت بشود پس اگر از این باب هم باشد 16 میلیون تومان کم است ولى در عین حال بنده می‌خواهم از آقایان که مسئول این قبیل مسائل در مجلس هستند سؤال کنم یعنى از آقاى وزیر دارایى و آقاى وزیر کشاورزى که آیا تجدید نظرى در بسط و کیفیت و اجراى این موضوع در آینده به طوری که شامل رعایا و ضعفا و بیچارگان هم بشود کرده‌اید یا خیر اگر این کار را کرده باشید البته این اقدام مستحسن و خوبى است و اگر هم این اقدام نشده باشد بنده جداً مخالفم براى این که 16 میلیون تومان تفریط می‌شود این است نظر بنده اگر ما بخواهیم از این لایحه استفاده بکنیم

مخبر کمیسیون بودجه دکتر مصباح‌زاده- بنده مس‌خواستم جواب آقاى رضوى را عرض بکنم که اگر ماده واحده لایحه را مورد مطالعه قرار بدهند تمام اشکالاتشان رفع می‌شود در این لایحه 160 میلیون ریال که ما پیش‌بینى کردیم فقط براى تأسیس نمایندگى و شعب بانک کشاورزى است در نقاطی که بانک کشاورزى نداریم و این هم به منظور کمک به کشاورزان و خورده مالکین است و کسانی که در حدود هشته زار ریال ده هزار ریال احتیاج دارند و منظور از این لایحه این است که به خورده مالکین کمک شود ثانیاً در قسمت آئین‌نامه بانک کشاورزى هم در اینجا قید کرده‌ایم که بانک در مدت معینى باید تجدید نظر بکند و کار مزد و نفعى که تا به حال می‌گرفته تقلیل بدهد بنابراین این لایحه به منظور رفاه و آسایش خورده مالکین تنظیم شده است بنده یقین دارم با تصویب این لایحه یکى از اصلاحات مفید انجام خواهد شد (صحیح است)

+++

رئیس- آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- تذکر آقاى رضوى نماینده محترم به عقیده بنده خیلى به جا بود براى این که در گذشته این عمل در بانک کشاورزى مجرى بوده و اشخاصى که اعتبارات و تمکن زیادى هم داشته‌اند از بانک به آنها داده شده در صورتی که بانک کشاورزى در درجه اول باید مقصودش کمک و مساعدت به طبقه کشاورز و خرده مالکین باشد و به یک ملاکینى که فرض بفرمایید یک هزینه‌اى زیادى را از نقطه‌نظر کار عمرانى در نظر دارند مثلاً اگر یک مالکى بخواهد یک قناتى احداث بکند و این قنات از نقطه‌نظر آبادى و عمران ضرورت دارد در صورتی که صلاحیت داشت بانک باید به آن مالک بدهد ولى براى آن خرده مالکى که خانه ندارد یا خانه‌اش خراب می‌شود و می‌خواهد آن را تعمیر بکند البته او حق تقدم دارد بنده اعتقادم این است که این تذکر کاملاً به جا بود بنده با این که با این لایحه موافق هستم و از طرفى هم بانک کشاورزى وضعیتش رو به بهودى است البته معتقدم در عمل نظر آقاى ر‌ضوى باید مراعات شود (رضوى- انشاالله) وبنده هم خیال می‌‌کنم مراعات خواهد شد یک پیشنهادى هم در این موضوع بعضى از آقایان در نظر دارند و به بنده هم تذکر دادند که پیشنهاد بشود که مبلغ قرضه از دویست هزار ریال بیشتر نباشد براى چه براى این که آن طبقه‌ای که محتاجند بیشتر بتوانند استفاده بکنند (صحیح است‏)

رئیس- پیشنهاد آقاى بهادرى قرائت می‌شود پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنیم‏

نمایندگان- مخالفى نیست‏

رئیس- مخالفى ندارد اظهارى نشد پیشنهادات قرائت می‌شود

پیشنهاد آقاى قوامى به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم بعد از کلمات با بهره‌ى شش درصد اضافه شود و بدون کار مزد یا هزینه‌هاى دیگر

رئیس- آقاى قوامى‏

قوامى- بنده قربان دوازده سال سابقه خدمت در کشاورزى دارم و از ابتداى بانک کشاورزى در امور آن وارد بوده‌ام و اطلاع دارم به تدریج که هزینه این بانک بالا رفت بانک به خیال افتاد که از طریق کارمزد و حق‌العمل این هزینه را جبران کند در نتیجه به صدى هشت رسید و از این هم اضافه شد این است که بنده پیشنهاد کردم اگر منظور کمک به کشاورزان می‌باشد این پیشنهاد بنده را مورد توجه قرار بدهند و صرف‌نظر از ان جمله‌ای که قید شده بفرمایند

وزیر دارایى- در پیشنهادى که داده شده بود یک قسمت نظیر همان جمله‌ای است که در خبر کمیسیون هست یعنى تا هشت‌هزار ریال البته این اشکالى ندارد ولى اگر نظر بالاتر باشد تأثیر خواهد داشت در وضع درآمد بانک ملاحظه بفرمایید شعبات بانک اگر بنا باشد ایجا بشود با سرمایه فعلى و این 16 میلیون تومان که آبان اضافه می‌شود این 16 میلیون اصلاً خرج می‌شود و چیزى عاید بانک نمی‌شود خواستم عرض کنم که در کمیسیو‌ن بودجه بحث مفصل شد براى کشاورزان موافقت شد که صدى شش زیادتر گرفته نشود حالا اگر نظر آقا این است که تا هشت هزار ریال بدون کارمزد باشد البته موافقت می‌شود

رضوى- بنده هم با نظر آقاى وزیر دارایى موافقم

قوامى- بنده هم قبول می‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى قوامى به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم شورای ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه گردد تبصره بانک کشاورزى می‌تواند همان طوری که بانک ملى ایارن براى بازرگانان اعتبار بدون وثیقه تعیین کرده در مواردی که مالکین و کشاورزان براى راه انداختن امور فورى زراعتى خود تقاضاى وام کوتاه مدت کنند تا حدودى اعتبارات هرکدام وام‌هاى عادی که حداکثر مدت آن سه ماه تجاوز نکند و بیش از یک بار قابل تمدید نباشد بپردازد

صدر‌زاده- ایشان در بانک کشاروزى بوده‌اند اطلاعاتشان خیلى خوب است‏

رئیس- آقاى قوامى‏

قوامى- عرض کنم بانک کشاورزى مقرراتش اجازه نمی‌دهد که بدون وثیقه وام بدهد و بسا اتفاق می‌افتد که مالکین و خر‌ده مالکین براى کارهاى فورى خود دیگر مجال این را ندارند که بروند تقاضاى استعلام از ثبت بکنند بالاخره یک مواقعى کارهاى فورى ایجاب می‌کند که آنها احتیاج پیدا می‌کنند به این وام بنده پیشنهادم اینجا این بود که براى تأمین اعتبار کشاورزان براى کارهاى فورى مثلاً از قبیل خرید گاو و بذر و غیره یک وام‌هاى بدون وثیقه و بدون این تشریفات فعلى داده شود و این هم حداکثر مدتش از سه ماه تجاوز نکند و بیش از یک بار قابل تمدید نباشد بنده خیال می‌کنم اگر این پیشنهاد مورد قبول واقع شود خیلى از مشکلات کشاورزان و رعایا مرتفع خواهد شد

وزیر دارایى- قبول می‌کنم

رئیس- پیشنهاد آقاى نورالدین امامى قرائت می‌شود ریاست محترم مجلس شوراى ملى تبصره ذیل را براى ضمیمه شدن به ماده واحده پیشنهاد می‌نمایم  

تبصره سپرده دولت به بانک نباید کمتر از سیصد میلیون ریال و فرع آن بیش از صدى دو باشد

رئیس- آقاى نورالدین امامى

نورالدین امامى- استدعا می‌کنم آقاى وزیر دارایى در این قسمت مخصوصاً توجه بفرمایند سرمایه فعلى بانک کشاورزى سى میلیون تومان است و اگر این شانزده میلیون تومان هم به آن اضافه شود جمعاً 46 میلیون تومان سرمایه بانک خواهد شد با فرع نه درصد در حدود 4 میلیون تومان و کسرى عایداتش می‌شود با شرط این که تمام این 46 میلیون تومان در جریان باشد هزینه فعلى بانک کشاورزى درسال 5/ 5 میلیون تومان است که در نتیجه اگر این 16 میلیون هم اضافه شود باز هم بانک یک میلیون و چند صد هزار تومان کسر دارد و آقایان نمایندگان هم یک قسمتى اصرار دارند و حق هم این است که یک شعبى که الان در ایران تشکیل نشده در اکثر نقاط لازم تشکیل بشود و اگر حساب بفرمایید بانک در سال 1/ 5 میلیون دو میلیون تومان کسر دارد حالا هم قمار‌بازى و لاطاریک چیزهایى در می‌آورد و جبران دخل و خرجش را می‌کرد که آن هم از بین رفته است و وزارت دارایى قدغن کرده است (نمایندگان- خیلى خوب عملى کرده است) بلى کار بسیار خوبى کرده است (نمایندگان- خیلى خوب کارى کرده )بلى بنده قبول کردم می‌گویم خیلى خوب است و حق هم همین بوده است و الان هم بانک در حدود بین 11 درصد و 12 درصد با کارمزد و اینها فرع می‌گیرد (آزاد- 19 درصد )توجه بفرمایید

پیشنهاد دوم بنده این است که اگر جناب آقاى وزیر دارایى در این قسمت موافقت بفرمایند چون در خود لایحه هم پیش‌بینى شده است که دولت یک مقدارى به عنوان سپرده به آنجا بگذارد اگر موافقت بشود آن وقت ما می‌توانیم کلمه هشت هزار ریال که آقاى قوامى پیشنهاد فرمودند فرع و با تمام کارمزد و اینها بیاوریم به 9 درصد برسانیم که مرد‌م راحت باشند (یکى از نمایندگان- من پیشنهاد سه درصد دادم) با 3 درصد باید درب بانک را ببندند بعد دولت خودش هم حسابش را تصفیه کند اگر می‌خواهید بانکى باشد باید همین 2 درصد باشد

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- پیشنهادات که آقاى امامى فرمودند یک قسمت این بود که علاوه بر سرمایه‌اى که ببانک داده شده است از وجوه سپرده دولت هم در بانک کشاروزى باشد در اساس پیشنهاد بنده موافق هستم که اگر بخواهیم به بانک کشاروزى کمک بکنیم این 16 میلیون تومان کافى نیست و اگر در بودجه دولت اضافه بکنیم یک کمکى به بانک کشاورزى کرده‌ایم ولى در مبلغى که پیشنهاد کرده‌اند یک مطلب هست که باید عرض کنم که ما نباید براى حساب بانک کشاورزى لطمه‌اى به بانک ملى یعنى بانک ناشر اسکناس بانک مرکزى خودمان بزنیم‏

مطابق اساسنامه بانک ملى کلیه وجوه دولت را در بانک ملى می‌گذاریم و اگر ما بخواهیم این وجوه را در بانک‌هاى مختلف بگذاریم نتیجه این است که لطمه به بانک ملى زده‌ایم و ما با این بانک کار داریم ما یک اعتبار متحرک در بانک ملى داریم و اگر ما بخواهیم این وجوه را در بانک ملى نگذاریم نتیجه این خواهد شد که در قسمتى که هزینه و درآمد ماباید در بانک متمرکز شود پول نخواهیم داشت و آن وقت اعتباراتى که ما باید از بانک ملى بگیریم ناچاریم تنزیل بدهیم ولى این جور که در بانک ملى متمرکز باشد همین طور که تنزیل می‌دهیم تنزیل هم خواهیم داشت‏

ولى نتیجه این عمل این می‌شود که هم تشکیلات بانک ملى از نظر اساسى بانک ملى و اسکناسى که دارد متزلزل می‌شود و هم کمکى که ما خواسته‌ایم به بانک کشاروزى بکنیم بیشتر از آن اندازه است که حقاً بایستى کمک بشود

بنابراین بنده می‌خواستم از آقاى امامى خواهش کرده باشم همان طور که در خود ماده واحده نوشته شده است که دولت اجازه دارد از وجوه اختصاصى خود مبلغ سپرده ثابت یا حساب جارى در بانک کشاروزى متمرکز سازد ایشان هم موافقت بفرمایند و با مبلغش مخالفت نکنند براى آن که ممکن است در حساب‌هاى ما اشکال پیدا شود و بنده وعده می‌دهم که تا اندازه‌اى که ممکن است به بانک کشاورزى کمک بکنیم ولى نه به آن اندازه که این کمک باعث بشود که لطمه به بانک بخورد فرع را هم همان طور موافقت بفرمایند زیرا در قسمت فرع هم یک حسابى دارد و اگر ما بخواهیم کم و زیاد بکنیم این تأثیر کلى خواهد داشت در اساس کار اقتصادى ما چون فرع پول را بانک ملى در هر ماه معین می‌کند ضمناً حساب‌هایى که دولت در بانک‌هاى مختلف

+++

دارد فرع ثابتى می‌گیرد یک تنزیل معینى می‌گیرد و اگر ما بخواهیم یک اختلاف فرعى بین بانک ملى و کشاورزى قائل بشویم این باعث خواهد شد که حساب‌هاى ما مختل بشود بنابراین این قسمت را بنده استدعا می‌کنم که آقاى نورالدین امامى موافقت بفرمایند و تا آنجایى که ممکن است به بانک کشاورزى کمک خواهد شد

نورالدین امامى- بنده پس گرفتم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد تبصره کار‌مزد و فرع و کلیه هزینه بانکى در موقع دادن وام به وام‌هاى بیش از هشت‌ هزار ریال نباید از 9 درصد بیشتر باشد نورالدین امامى‏

رئیس- آقاى امامى

نورالدین امامى- این پیشنهاد بنده به نسبت به بیش از هشت هزار ریال است نه کمتر از هشت هزار ریال ممکن است ده هزار ریال پنجاه هزار ریال بانک کشاورزى به کسى قرض بدهد و الان در بانک کشاروزى بین 11 درصد و 12 درصد فرع وکارمزد گرفته می‌شود در صورتی که مقرراتشان 6 درصد بوده و حالا حساب کردیم جناب آقاى آزاد می‌فرمودند 18 درصد می‌شود این است که بنده استدعا می‌کنم که آقاى وزیر دارایى در این قسمت بخصوص قبول بفرمایند

رئیس- آقاى دکتر مصباح‌زاده‏

دکتر مصباح‌زاده- خواستم عرض کنم در همین لایحه پیش‌بینى شده است که بانک کشاروزى در یک مدتى باید تجدید نظر بکند در آئین‌نامه و براى تغییر کار‌مزد یک تصمیمات جدیدى بگیرد و نظر کلیه نمایندگان این است که امروز فرعی که بانک کشاورزى می‌گیرد خیلى گزاف است و باید پایین بیاید بنابراین بنده خواهش می‌کنم پیشنهادشان را مسترد بفرمایند

رئیس- بانک در کمیسیون حاضر شد و قول داد تجدید‌نظر بکند بنابراین تمنى می‌کنم پیشنهادشان را مسترد بفرمایند نورالدین امامى ممکن است یک دوره تسلسل پیدا بکند

دکتر مصباح‌زاده- خیر جنابعالى این را پس بگیرید که این لایحه زودتر تصویب بشود

نورالدین امامى- پس گرفتم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌‌شود پیشنهاد آقاى بهادرى به شرح زیر قرائت شد ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود

تبصره - کلیه وجوه دولتى که مربوط به کشاروزى است مانند غله و توتون در بانک کشاروزى تمرکز باید تا وضع پولى بانک تثبیت یافته در مواقعی که دولت احتیاج باین وجوه ندارد بانک کشاورزى استفاده کند

رئیس- آقاى بهادرى‏

بهادرى- مقصود بنده از این پیشنهاد این است که همه ساله دولت عواید غله و غیره را اختصاص بدهد به بانک کشاورزى و آقاى وزیر دارایى هم مانعى ندارد قبول کنند که تمام این وجوه اضافى و این عواید در اختیار بانک کشاورزى باشد

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- در اساس این پینشهاد بنده عرض کردم که هیچ اشکالى نیست ولى همان طور که عرض کردم چون مطابق اساسنامه بانک ملى باید پول‌هاى دولت در بانک ملى متمرکز شود و ما حساب جارى داریم‌ و همان طو‌ر که پول از بانک می‌گیریم براى پرداخت و هم باید پول بدهیم و اگر مخالف این ترتیب عمل بکنیم به بانک ملى به هر بیشترى باید بدهیم و این به کلى کار ما را فلج خواهد کرد این است که بند‌ه خواهش می‌کنم همان طور که عرض کردم ایشان پیشنهادشان را پس بگیرند

بهادرى- بنده پس گرفتم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت میشود پیشنهاد آقاى بهادرى بشرح زیر قرائت شد ریاست محترم مجلس شوراى ملى بانک کشاورزى مکلف است در ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون در استان‌ها و شهرستان‌ها واجد شرایط تأسیس بانک می‌باشد و اهمیت فلاحتى دارد اقدام به تأسیس بانک نماید

رئیس- آقاى بهادرى‏

بهادرى- عرض کنم که مدتى است در این کار با دولت مذاکره کرده‌ایم اکثر ولایات استفاده نمی‌کنند وشکایت میکنند فرض کنید یک نفر از حوزه انتخابیه بنده سرآب مجبور است براى صد تومان برود و به اردبیل و صد تومان قرض بگیرد و این کار عملى نیست چون که این کار در عرض سه ماه طول می‌کشد بعضى از نمایندگات پیشنهاد ایشان را ‌مجدداً قرائت کنید مجدداً به شرح سابق قرائت شد

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- در اساس اشکالى ندارد ولى خواهش می‌کنم عبارت مکلف است را بردارند براى این که اگر نتوانست در ظرف سه ماه این عمل را بکند تکلیف قانونى دارد ممکن است اشاره شود که بانک مطالعه بکند و آن وقت در حدود امکان این کار را بکند

بعضى از نمایندگان- آقاى بهادرى پس بگیرید

بهادرى- بنده پس نمی‌گیرم آقاى وزیر دارایى قبول کردند

رئیس- آقاى وزیر دارایى به چه ترتیب موافقت کردید

وزیر دارایى- اولاً مدت حذف بشود و ثانیاً مکلف است برداشته شود

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

پیشنهاد آقاى خسرو هدایت به شرح زیر قرائت شد مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى اینجانب تبصره زیر را براى الحاق به ماده پیشنهاد می‌نمایم

تبصره- کارفرمایان اعم از دولتى و غیر‌دولتى که بیش از صد کارگر داشته باشند موظفند براى کارگران خود و عائله آنها خانه بسازند

بعضى از نمایندگان- وارد نیست

رئیس- آقاى مهندس هدایت

مهندس خسرو هدایت- عرض کنم که پیشنهاد مربوط نیست ولى آنچه مسلم است این است که بایستى براى این طبقه خانه ساخته بشود و اینجا سابقه دارد در مجلس وقتی که لایحه‌اى برنج مجانى مطرح بود محدودیت بازرگانى خارجى هم از مجلس گذشت بنابراین بنده از آقاى وزیر دارایى خواهش می‌کنم چون این پیشنهاد در کمیسیون بودجه هم تصویب شده است موافقت بفرمایند و عدم تصویب آن باعث می‌شود که آن ساختمانى که الان شروع شده است به اتمام نرسد و بعد زمستان هم می‌رسد و کارگران خانه نخواهند داشت چون این پیشنهاد همان طور که عرض کردم د‌ر کمیسیون بودجه تصویب شده است تمنى می‌کنم موافقت بفرمایید

رئیس- آقاى دکتر مصباح‌‌زاده

دکتر مصباح‌زاده- این پیشنهادى که فرمودند در کمیسیون بودجه تصویب شده است و گزارشى هم به مجلس داده شده است حالا اگر موافقت میکنند بنده هم عرضى ندارم‏

وزیر دارایی- بنده قبول می‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى دکتر فلسفى قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

اینجانب پیشنهاد می‌کنم که بانک کشاورزى نباید بیش از ده هزار تومان به اشخاص وام دهد

رئیس- آقاى دکتر فلسفى‏

دکتر فلسفى- عرض کنم وقتى که ما یک قانونى تصویب می‌کنیم دو مطلب را باید در نظر بگیریم یکى فایده نهایى این قانونى که داریم تصویب می‌کنیم باید در نظر بگیریم و یکى هم ترتیب اجراى آن این است که ما می‌خواهیم به بانک کشاورزى کمک کنیم اما ترتیب اجرایش چیست فرض بفرمایید که از این اعتبارى که داده شده است صد هزار تومان آن می‌رسد به گرگان حوزه انتخابیه خود بنده و آن هم بین سه چهار نفر از سرمایه‌داران و تجار آنجا که نفوذ دارند تقسیم خواهد شد و خرده مالکین و کشاورزان از آن نمى‌توانند استفاده کنند این است که بنده‌ ‌این پیشنهاد را دادم و استدعا می‌کنم که دولت موافقت کند براى این که این طبقه بتوانند آن طور که باید استفاده کنند

رئیس- آقاى وزیر دارایى بفرمایید اشخاصى می‌توانند در پیشنهاد صحبت کنند که عضو کمیسیون بودجه قدیم باشند

وزیر دارایى- این پینشهاداتى که آقایان دارند می‌دهند تصور می‌کنم مانع بشود که این لایحه بگذرد زیر‌ا در اساسنامه بانک کشاورزى و پیشه و هنر ممکن است بسا اوقا‌ت بانک کشاورزى بخواهد از یک محلى که دارد به صنعت هم کمک بکند و به علاوه با بودن برنامه هفت ساله آن مبلغى که به بانک کشاورزى داده می‌شود دست او را باز می‌کند ولى این پیشنهاد آقاى دکتر فلسفى دست بانک را مى‌بندد می‌خواستم استدعا کنم پیشنهادتان را پس بگیرند

رئیس- یک پیشنهادى هم آقاى امیر‌حسین خان داده‌اند که مجلس هر روز باشد اگر آقایان سر وقت بیایند و تا یک ساعت بعد از ظهر بنشینند کارها پیشرفت می‌کند

+++

بعضى از نمایندگان- آقاى دکتر فلسفى پیشنهادتان را پس بگیرید چون عده برای رأى کافى نیست‏

کشاورز صدر- پیشنهادات دیگر را بخوانید تا عده کافى شود

امامى- پیشنهاداتى که محتاج براى است عقب بگذارید و پیشنهادات دیگرى قرائت کنید

رئیس- مگر تغییرى در نظامنامه بدهیم‏

فولادوند- آقاى دکتر فلسفى پس بگیرید

دکتر فلسفى- پس گرفتم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى ارباب قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد م‌یکنم شعبه بانک کشاورزى پس از تصویب لایحه در بلوچستان بلافاصله تشکیل شود

دهقان- پیشنهاد خرج است‏

بعضى از نمایندگان- خوب ما هم پیشنهاد براى جاهاى دیگر می‌کنیم‏

رئیس- بلوچستان از تمام قسمت‌ها مهمتر است براى این که به رعایاى آنجا کمک بشود آقاى ارباب‏

مهدى ارباب- اجازه بفرمایید این که بنده تصریحاً پیشنهاد کردم خوشبختانه شاهد صادقى مانند جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى دارم در بلوچستان براى این که در سایر استان‌ها بانک کشاورزى هست و به آنجا هیچ توجه نشده است وضع خرابى و بدبختى بلوچستان بر همه مشهود است اجازه بفرمایید بیشتر توضیحى ندهم و آقاى وزیر دارایى قبول کنند

رئیس- آقاى دکتر مصباح‌زاده‏

دکتر مصبا‌ح‌زاده- بنده می‌خواستم عرض کنم که آقا مطمئن باشند از ا‌ین اعتبار پس از این که تصویب شد در مرتبه اول بانک کشاورزى در بلوچستان دایر می‌گردد اگر که این پیشنهاد مورد موافقت قرار گیرد سایر آقایان پیشنهاد می‌کنند این است که بنده خواستم عرض کنم که آقاى ارباب پیشنهادشان را مسترد کنند نظر کلیه نمایندگان این است که در بلوچستان حتماً این شعب دایر باشد

ارباب- بنده پس نمى‌گیرم استدعا می‌کنم آقاى وزیر دارایى قبول کنند

جمعى از نمایندگان- عده براى رأى کافى نیست‏

رئیس- آقایان می‌روند بیرون و دیگر نمى‌آیند

کشاورز صدر- ایشان پس گرفتند پیشنهادشان را

رئیس- آقاى ارباب پس گرفتید

ارباب- نخیر قربان‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- از علاقه‌ای که آقاى ارباب نسبت به بلوچستان ابراز فرمودند بنده ممنونم ولى باید بدانند که همه ایران مثل بلوچستان است و وقتى که آقایان موافقت فرمودند که به سرمایه بانک کشاورزى علاوه شود دولت خیلى متشکر است که این لایحه تصویب بشود و ما بتوانیم به تمام مملکت کمک بکنیم از آقاى ارباب خواهش می‌کنم و اینجا هم صریحاً عرض می‌کنم که هر وقت ما بخواهیم شعبه تأسیس بکنیم البته بلوچستان بیشتر مورد توجه دولت واقع باشد به این مناسبت دیگر ضرورتى ندارد که اختصاصاً در قانون ذکر کنیم بلوچستان و از آقاى ارباب تقا‌ضا می‌کنم پیشنهادشان را پس بگیرند قول می‌دهم که در موقع تأسیس سایر شعب در درجه اولاً آن شعبه را تأسیس کنیم‏

رئیس- آقاى ارباب‏

ارباب- بنده با یک توضیح کوچکى پس می‌گیرم آن این است که هیئت دولت و آقایان نمایندگان مجلس به وضعیت سیاسى و اقتصادى بلوچستان توجهى بکنند بنده پس گرفتم

رئیس- پیشنهاد آقاى کشاورز صدر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم شهرستان‌هایی که هنوز شعبه بانک کشاورزى تشکیل نشده از حیث تشکیل شعبه مقدم بر نقاطى باشد که سابقه تشکیل شعبه دارند

دکتر مصباح‌زاده- مانعى ندارد بنده قبول کردم‏

رئیس- آقا‌ى کشاورز صدر

جمعى از نمایندگان- قبول کردند

کشاورز صدر- مطلبى که اساب کمال تأسف است اینست که اگر تبعیضى میشد خوشبختانه جناب آقاى گلشائیان که همیشه دیدیم در افکارشان متوجه مردمان محروم و طبقه پائین هستند بنده خواستم استفاده کنم از جمله درخلخال ودرنقاط دیگر من جمله حوزه انتخابیه بنده این است که بنده استدعا می‌کنم که مقدمه این شعب تشکیل بشود بعد کمک نسبت به بانک شود چرا براى این که مساواتى بین همه باشد

دکتر مصباح‌زاده- بنده موافقم‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى جنابعالى هم موافقید (وزیر دارایى- بلى بنده هم موافقم) پیشنهاد آقاى گنجه‌اى قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم در سطر ما قبل آخر کلمه اضافى حذف شود با این که کلمه ثلث به نصف تبدیل شود

رئیس- آقاى گنجه‌اى

گنجه‌ای - توجه بفرمایید آقاى وزیر دارایى اساساً بانک کشاورزى فقط و فقط براى تقویت بنیه‌ى مالى کشاورزان و زارعین تشکیل شده ولى این نکته را باید عرض کنم بعضى اشخاص که از هر بانکى و از هر مؤسسه‌اى می‌خواهند استفاده کنند و احتیاج هم ندارند به بانک کشاورزى هجوم آورده‌اند الان بنده با آقاى ضیاء ابراهیمى صحبت می‌کردیم اشخاصى چهار‌صد هزار تومان سیصد هزار تومان اینجا می‌خواهند قرضه بگیرند در صورتی که اگر این قرضه‌ها تصویب بشود نقض غرض می‌شود و به اشخاصى که حقاً بایستى کمک بشود کمک نخواهد شد و متأسفانه به آن اشخاص هم که در شهرها هستند و وسایل دارند کمک می‌شود و کشاورزان حقیقى و زارعین حقیقى دستشان به بانک کشاورزى نخواهد رسید قسمت دوم این است که کشاورزان وزارعین در یک موقعیت بحرانى عمیقى واقع شده‌اند از لحاظ این که چون سود پول و بهره‌ى پول خیلى ترقى کرده و بحرانى پیداشده است بنابراین اینها نمی‌توانند از خارج استقراض کنند و به علاوه از بانک هم که با این ترتیبات چیز به آنها نخواهد رسید بنده پیشنهاد کردم این که نوشته یک ثلث از سرمایه اضافى این اضافى را آقاى وزیر دارایى موافقت بفرمایند حذف شود و بانک تخصیص داده شود

به خرد‌ه مالکین و اگر چنانچه این شکل باشد لااقل از این سرمایه‌ى اضافى که حالا تشخیص می‌شود نصف آن را تخصیص بدهند من گمان مى‌کنم جناب آقاى وزیر دارایى خودشان ارهمه واردترند نسبت به اوضاع کشاورزان و زارعین و با این پیشنهاد موافقت خواهند فرمود و اگر نکنند چون براى این که کشمکشى واقع نشود ناچارم که من پس بگیرم ولى خواهش می‌کنم که این را قبول بکنند که هم زارعین خوشحال بشوند هم کشاورزان‏

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- با آن تبدیل ثلث به نصف بنده موافقم ولى اضافى به جاى خود باشد

دکتر مصباح‌زاده- اجازه می‌فرمایید توضیحى عرض کنم

رئیس- بفرمایید

دکتر مصباح‌زاده- در ‌خبر کمیسیون بودجه یک اشتباهى رخ داده که باید اصلاح شود و این اشتباه عبارت از این است که در آخر گزارش نوشته است وام‌هاى هشت‌ هزار ریال در صورتی که در کمیسیون بودجه تصمیم به بیست هزار ریال گرفته شده این است که هشت هزار ریال باید به بیست هزار ریال تبدیل شود (صحیح است‏)

یک نفر از نمایندگان- پیشنهاد آقاى گنجه‌اى مشروط بود یا آن با این دکتر مصباح‌زاده با نصف به جاى ثلث موافقت شد

رئیس- پیشنهاد آقا‌ى مکى قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

ریاست مجلس مقدس شوراى ملى پیشنهاد می‌نمایم تبصره‌ى ذیل به ماده واحده اضافه شود

تبصره- هر نوع معامله بازرگانى و رهنى و نزول سفته براى بانک کشاورزى ممنوع است

اردلان- این به عکس آنچه که الان رأى دادیم هست

رئیس- آقاى مکى

مکى- بنده تصو‌ر می‌کنم که منظور دولت از تقدیم این لایحه مساعدت با کشاورزان جزء و خرده مالکین است و غیر از این هم منظورى نداشته‌اند براى تأمین این منظور بنده یک پیشنهادى داده‌ام که هر گونه معامله تجارتى و بازرگانى ممنوع باشد مثلاً فرض کنید اگر بانک کشاورزى خواست وارد معاملات تجارتى بشود یعنى سفته تجار را قبول بکند یا بروات تجار را قبول بکند و نزول کم بکند مثل سایر بانک‌ها البته آن نظرى که مجلس شوراى ملى دارد و خود دولت هم دارد تأمین نیست بنابراین خواستم که در متن لایحه قید بشود که بانک کشاورزى از معاملات تجارتى و نزول سفته ممنوع است بنده خیال می‌کنم‏

آقاى وزیر دارایى هم نظرشان غیر از این نباشد(شهاب خسروانى- صنعت هم جزئش هشت) بنده مقصودم این است که حق سفته‌بازى و معاملات تجارتى را ندارد

رئیس- آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى- عرض کنم که از بانک کشاورزى همین طور که از اسمش پیداشت نظر این است که

+++

کمک به کشاورزى بشود و خود اساسنامه موادى پیش‌بینى کرده است که خارج از آن اساسنامه بانک نمی‌تواند کارى بکند بنده تصور می‌کنم این پیشنهادى که فرمودند این تحصیل حاصل است براى این که در خود اساسنامه اساساً تصریح دارد که وظیفه بانک کشاورزى چیست اصلاً بانک حق ندارد این کار را بکند من هم خیال نمی‌کنم که بانک کشاورزى معامله سفته‌بازى بکند اگر هر معامله‌اى کرده است معامله کشاورزى بوده است در مواردى که مبلغ خیلى کوچکى بوده است که به اعتبار دو زارع و کدخدا قرض داده است و اگر بخواهیم به طور کلى محدود بکنیم ممکن است یک لطمه عظیمى برسد ولى به طور کلى در اساسنامه بانک قدغن کرده است که یک همچو عملى نکنند ولى من هم اصرار نمی‌کنم که بگویم یک همچو عملى نمى‌کنند البته اگر ببینم مانع از ان عمل می‌شوم

مکى- بنده با توضیحاتی که جناب آقاى وزیر دارایى دادند قانع می‌شوم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر‌ى قرائت بشود به شرح زیر قرائت گردید

تبصره- بانک کشاورزى نسبت به مطالبات خود در سال‌هاى 24 و 25 در آذربایجان و زنجان حق مطالبه فرع و خساراتى دیر کرد ندارد نورالدین امامى

رئیس- آقاى امامى

نورالدین امامى- عرض کنم گمان نمى‌کنم هیچ یک از آقایان نمایندگان محترم با این پیشنهاد من مخالف باشند و محتاج به توضیح زیادى هم نیست در سال‌هاى 24 و 25 که کسى میل ندارد یادى از آن سال‌هاى آذر‌بایجان بکند ملکى براى کسى نبود که عایداتى بپردازد (صحیح است) و فرعى بدهد و یا به بانک خسارت دیر کرد بدهد آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم توجه می‌فرمایید به این موضوع اصل مطلب ممکن است خیلى ناچیز باشد علاوه بر این که آذربایجانى را متوجه خواهیم کرد که دولت و مجلس شوراى ملى ایران همیشه متوجه آنها هست این یک منت بزرگى است فقراى آذربایجان (صحیح است) استدعا می‌کنم جناب آقاى وزیر دارایى به نمایندگان آذربایجان با قبول این پیشنهاد من یک منتى بگذارند و این را تصویب بکنند (محمد ذوالفقارى- زنجان را هم بفرمایید به تمام ایران‏)

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- با علاقه‌اى که دولت دارد به اشخاصی که صدمه دیده‌اند در وضعیت غیر عادى آذربایجان و زنجان کمک بشود بنده این پیشنهاد را قبول می‌کنم

نورالدین امامى- خیلى متشکرم احسنت

دکتر مصباح‌زاده‏ مخبر- اجازه می‌فرمایید بنده خواستم پیشنهاد بکنم که فارس را هم ضمیمه این پیشنهاد بکنند تا بنده هم موافقت بکنم‏

رئیس- به بانک کشاورزى آنجا کسى قرض ندارد

احمد فرامرزى- آقا فارس را هم جزء این بکنید

فولادوند- آقا پس در بانک را ببندید

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت بشود به شرح ذیل قرائت گردید

ریاست مجلس مقدس شوراى ملى پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود

تبصره- بانک کشاورزى مکلف است از این تاریخ وجوه خود را حتى‌المقدور به وسیله‌ى تأسیس شرکت‌هاى تعاونى در دهات به خرده مالکین بپردازد و به مالیکن عمده فقط براى یک مرتبه بیش از دویست هزار ریال وام ندهد حسین مکى

رئیس- آقاى مکى

مکى- یک موضوعى را که بنده تصور می‌کنم آقایان نمایندگان محترم می‌بایستى توجه بفرمایند موضوع شرکت‌هاى تعاونى است براى کشاورزان الان در تمام کشور یک مختصر عایداتی که کشاورزان ایرانى دارند این را یک اشخاصى هستند که در دهات می‌روند و براى آنها جنس می‌برند و به یک قیمت گرانى چند برابر نرخ بازار معمولى به اینها می‌دهند و در مقابل محصول کشاورزیشان مبادله می‌کنند یعنى با یک قیمت گرانى می‌دهند و با یک قیمت ارزانى محصولشان را می‌گیرند

بنده در این پیشنهاد خودم این طور پیشنهاد دادم که بانک کشاورزى حتى‌المقدور بایستى براى تأسیس شرکت‌هاى تعاونى در دهات اقدام بکند و به کشاورزان عمده مالک یک مرتبه آنهم بیش از دویست هزار ریال وام ندهد متأسفانه دیده شده است که اشخاصى هستند همه آقایان می‌دانند فرض کنید می‌خواهند عروسى براى پسرشان بکنند یا اتومبیل بگیرند می‌روند از بانک کشاورزى یک مبلغى هنگفتى پول مى‌گیرند و برخلاف منظور اصلى که کمک به کشاورزان است سرمایه بانک کشاورزى اصلاً در اختیار سرمایه‌داران است نه در اختیار کشاورزان جزء این است که با این پیشنهاد خواستم اولاً براى تأسیس شرکت‌هاى تعاونى از طرف بانک کشاورزى یک اقدامى شده باشد و ثانیاً محدود شده باشد که بیش از یک مقدار نمی‌توانند و براى یک مرتبه فقط اردلان آقا برنامه هفت ساله را هم درنظر بگیرید

رئیس- آقایانى می‌توانند مخالفت کنند که عضو کمیسیون بودجه قدیم باشند

آقاى شهاب خسروانى بفرمایید

شهاب خسروانى- پیشنهاد آقاى مکى مشابه همان پیشنهاد آقاى دکتر فلسفى است منتهى از حیث مبلغ با هم فرق دارد به این که ایشان ده هزار تومان پیشنهاد کردند و بعد از توضیحاتى که بنده دادم پس گرفتند ولى اگر دستگاه‌هاى اجرایى ناقص است مربوط به این نیست که پول را کم بدهند یا زیاد اساساً وقتی که بانک کشاورزى یک پولى را قرض می‌دهد یا یک سفته‌اى می‌دهد با یک مقدمه‌اى هست باید مراقبت بکند که آن مقدمه صحیح باشد و این موضوع شرکت تعاونى هم در برنامه هفت ساله اگر ملاحظه بفرمایید پیش‌بینى شده است اگر ما بخواهیم این را به این صورت دربیاوریم نقض قانون قبلى را کرده‌ایم و امیدوارم برنامه هفت ساله وقتی که اجرا‌ بشود نظر آقایان را تأمین بکند و هرکس هر مقدار فعالیت کرد بتواند پول تا یک میلیون تومان بگیرد چه مانعى دارد که اگر یک کسى فعالیت کرد یک میلیون تومان بگیرد(مکى- به منتفذین می‌دهند) خیر آقا دستگاه‌هاى اجرایى باید مراقبت کنند که به اشخاصی که واقعاً احتیاج دارند پرداخت بشود و البته بابیست هزار تومان نمی‌شود یک کار عمرانى انجام بشود این است که بنده استدعا می‌کنم پیشنهاد‌تان را پس بگیرید

فولادوند- مصلحت اقتضا می‌کند که پس گرفته شود

آقاى مکى

رئیس- استرداد کردید

مکى- پس گرفتم‏

فولادوند- سى پیشنهاد دیگر هست‏

اردلان- آقاى رئیس تجزیه بفرمایید پیشنها‌دها را

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت بشود به شرح زیر قرائت گردید ریاست محترم مقدس شوراى ملى پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل بماده واحده اضافه شود

تبصره- از تاریخ تصویب این قانون هیئت مدیره و هیئت نظارت بانک کشاورزى و بازرس دولت برحسب پیشنهاد وزرات دارایى و وزارت کشاورزى با تصویب هیئت دولت انتخاب خواهند شد

وزیر دارایى و وزیر کشاورزى نماینده دولت و صاحبان سهام در مجمع عمومى بانک خواهند بود حسین مکى

مکى- قبول می‌فرمایید آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- خیر آقا

رئیس- آقاى مکى توضیحى دارید بفرمایید

مکى- بنده این پیشنهاد را چون یک تجربه‌اى داشتم روى آن تجربه تلخم تقدیم مجلس شوراى ملى کردم خود ما بهتر می‌دانیم که اگر کسى مؤثر باشد و متنفذ باشد بخواهد از بانک کشاورزى وام بگیرد اگر ندهند با ترتبیب که فعلاً دارد فورى رئیس بانک کشاورزى را تغییر می‌دهند کما این که در این تغییر اخیرى که داده شد بنده شنیدم یک کسى می‌خواسته چهار‌صد هزار تومان قرض بگیرد بهش ندادند آقاى صهبا و یکنفر دیگر را برداشتند و با تصویب این پیشنهاد هیچ وقت این قضا یا پیش نمى‌آید براى این که ما می‌خواهیم شانزده میلیون تومان به سرمایه بانک اضافه کنیم لازم است با پیشنهاد وزارت دارایى و پیشنهاد وزارت کشاورزى که بایستى حقیقت این بانک در اختیار وزارت کشاورزى باشد (کشاورز صدر- این مداخله در کار دولت است) مثل اساسنامه تمام بانک‌ها بانک ملى بانک صنعتى و سایر بانک‌ها باشد منتهى بانک صنعتى را وزارت اقتصاد ملى وزارت کشاورزى و وزارت دارایى صاحبان سهامش هستند

تبصره- بنده این است که با تصویب هیئت دولت حالا بنده آمده‌ام گفته‌ام که وزارت کشاورزى و وزارت دارایى هئیت مدیره را پیشنهاد بکنند به هیئت دولت و هئیت دولت هم تصمیم روى آن اتخاذ بکنند و این چیزى نیست که به گاو و گوسفند کسى ضرر برند فقط یک موضوعى هست که اگر بنده وکیل باشم و بخواهم یک وام زیادى بگیرم و به من ندهند بنده می‌توانم با یک ابلاغ از این تاریخ که شما به مرخصى می‌روید به خدمتتان خاتمه بدهم و چون سرمایه بانک دارد اضافه می‌شود حقیقت این کار را باید مجلس شش میخه بکند که دیگر بعداً این پول بین عده‌اى متنفذ تقسیم نشود

رئیس- آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى- همان طور که در جلسه قبل عرض کردم می‌خواستم آقایان توجه بفرمایند یک

+++

لایحه‌ای که پیشنهاد می‌شود خوب است آقایان توجه بفرمایند پیشنهادهایى که داده می‌شود ارتباطى به خود لایحه داشته باشد (صحیح است) اگر ما بخواهیم که روى این لایحه پیشنهاد بشود تمام مشکلات آن وزارتخانه را اساس آن را اینجا همه را مطرح کنید تصدیق می‌فرمایید که نه وزیر مسئول مهیا هست و آماده هست که ما بتوانیم اینجا توضیح بدهیم و نه موردى دارد (صحیح است) براى این که امروز یک پیشنهادى شده است که سرمایه بانک کشاورزى شانزده میلیون اضافه شود این را هم که پیشنهاد شد در کمیسیون بودجه که خود بنده هم آنجا بودم دیدم به طورى اظهار تمایل از طرف آقایان هست و خیال کردیم که این از سایر تبصره‌ها جدا بشود و خبرش زودتر به مجلس بیاید (صحیح است) من می‌بینم با این پیشنهادات مختلفى که مى‌آید این نقض غرض است و هر چه پیشنهاد بکنیم بیشتر معطل می‌شویم از یک طرف اینجا مذاکراتی میشود راجع به اساس و اساسنامه بانک تشکیلات بانک تشکیلات کشور مملکت تشکیلات بانک تشکیلات کشور مملکت تشکیلات بانک کشاورزى بانک ملى مثل همه بانک‌ها یک اساسنامه‌اى دارد مطابق قانون وزیر دارایى نماینده صاحبان سهام و نماینده مالیه مملکت است بانک کشاورزى جزء تشکیلات ما نیست جزء وزارت کشاورزى است به جهت این که سرمایه دولت در آنجا هست که انتخاب هیئت مدیره و عزل و نصب چون یک شرکت سهامى است‏

باید در یک مجمع عمومى به عمل بیاید از مجمع عمومى دعوت به عمل بیاید مجمع عمومى را صاحبان سهام انتخاب می‌کنند و آن هئیت مدیره را براى مدتى که لازم است انتخاب می‌کنند اگر ما بیاییم اساس قانون تجارت را یک دفعه عوض کنیم اساسنامه بانک را یک مرتبه عوض بکنیم ما‌نعى ندارد ممکن است لایحه‌اى براى این منظور دولت یا آقایان درنظر بگیرند کى روز بنشینیم راجع به اساسنامه بانک‌ها صحبت کنیم و باید عرض کنم که تشکیلات قوه مجریه به نظر خود قوه مجریه است قوه مجریه وقتى مسئولیت را قبول می‌کند که بتواند در مقابل مجلس مسئول باشد که در مقابل اختیاراتش خودش مسئول باشد بنده اینجا در قانون برنامه هم عرض کنم که مجرى قانون برنامه خود دولت است در آن روزى که قانون برنامه گذشت بنده نبودم اینجا مخصوصاً من باب تذکر عرض می‌کنم در قانون برنامه مجرى برنامه خود دولت است متأسفانه از طرف یکى از آقایان نمایندگان پیشنهاد شده است که هیئت مدیره برنامه را مجلس شوراى ملى تعیین کند

اگر مجلس شورای ملى تعیین کند دولت نمی‌تواند قبول مسئولیت بکند اگر دولت مسئول است در مقابل مجلس باید خودش اشخاصى را که مورد اطمینانش است انتخاب بکند (صحیح است) و به همین جهت است که بنده عرض می‌کنم که اگر در آنمورد تبصره‌اى تصویب شد که مورد موافقت دولت نیست لایحه‌اى در این زمینه تقدیم خواهد شد بنده خواهش می‌کنم در قسمت کارهاى مربوط به قوه مجریه اجازه نفرمایند که قوه مقننه دخالت کند خود قوه مجریه مسئولیتى که در مقابل مجلس دارد اختیار عزل و نصب هم با او باشد به این جهت بنده با پیشنهاد آقاى مکى نمی‌توانم موافقت کنم (مکى- بنده عرض نکردم که مجلس دخالت بکند بنده عرض کردم وزیر کشاورزى وزیر دارایى هیئت مدیره را معرفى و هئیت دولت انتخاب بکند) وقتی که وزیر مالیه که نماینده مالى مملکت است صاحب کلیه سهام دولت هم در شرکت‌هاى دولتى است و اختیار با وزیر دارایى است مثل این که ما در بانک ملى وزیر اقتصاد ملى و وزیر کشاورزى و وزیر جنگ و وزیر دارایى را پیشنهاد بکنیم و این نمی‌شود

وزیر دارایى نماینده مالى مملکت است نماینده تشکیلات مالى مملکت در مجمع عمومى است و همچنین انتخاب و عزل و نصب اعضاء هیئت مدیره مطابق قانون تجارت با مجمع عمومى خواهد بود که آن مجمع عمومى هم با دستور صاحبان سهام و وزیر دارایى تشکیل می‌شود اما یک نکته‌‌اى راهم عرض کنم که هیچ وقت سابقه ندارد که یک وقت‏ رئیس بانک کشاورزى را یک وزیر مالیه شخصاً انتخاب بکند و عملى را که انجام می‌دهد همیشه رئیس دولت مسبوق است که این کار را کرده و این را به آقا عرض کنم اگر یک وقتى حالا بنده که افتخار تصدى وزارت دارایى را دارم اگر یک وقتى تغییر‌ى در شرکت‌هاى دولتى و بانک کشاورزى پیش می‌آید بنده بدون اطلاع آقاى نخست وزیر اقدامى نخواهم کرد (احسنت)

مکى- البته‏ رئیس دولت خودش می‌تواند هر وقت تغییرى را که لازم بداند بدهد و براى این که زودتر این لایحه بگذرد بنده پس می‌گیرم

رئیس- بیست و پنج پیشنهاد دیگر هست

قبادیان- یکى از این پیشنهادات مال بنده است قبل ازاینکه قرائت شود پس میگیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت شود به شرح زیر قرائت گردید

ریاست محترم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم پیشنهاداتى که باقى است به کمیسیون ارجاع شود به خود ماده واحده و پیشنهاداتی که تصویب شده رأى گرفته شود باتمانقلیج‏

معتمد دماوندى- مخالفم‏

رئیس- آقاى باتمانقلیج‏

باتمانقلیج- پیشنهاد را براى این کردم که 50 تا پیشنهاد دیگرى خواهد رسید و شاید باز هم برسد و سى پیشنهاد هم الان موجود است و نتیجه هم یکى یکى آقایان پیشنهادشان را پس می‌گیرند و وقت مجلس و نمایندگان و هیئت دولت تلف می‌‌شود بنده در هر حال پیشنهادم این است که پیشنهادهایی که تصویب شده و خود ماده واحده رأى گرفته بشود پیشنهادهایى که باقى است به کمیسیون برود (احسنت)

معتمد دماوندى- باید مخالف و موافق صحبت کنند

رئیس- چند نفر از آقایان اجازه خواسته‌اند که نیستند

معتمد دماوندى- اجازه بفرمایید بنده مخالفت خودم را بگویم‏

رئیس- شما عضو کمیسیون نیستید ده دفعه به شما گفته‌ام که چون عضو کمیسیون نیستید نمی‌توانید مخالفت کنید

نمایندگان- رأى رأى

معتمد دماوندى- آقا یک تذکرى دارم‏

رئیس- آقایانی که با این پیشنهاد آقاى باتمانقلیج موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد رأى گرفته می‌شود به ماده واحده

ابوالحسن رضوى- آقاى رئیس آقاى مخبر راجع به فارس اظهارى کردند

رئیس- شلو‌غ نکنید آقاى وزیر دارایی جناب عالى قبول کردید این پیشنهاد آقاى نورالدین امامى را در قسمت فرع و خسارت دیر کرد از رعایا و کشاورزان آذربایجان و زنجان

وزیر دارایى- بلى قبول کردم

رئیس- آقاى مخبر شما هم قبول کردید

مخبر- اگر فارس هم اضافه بشود

بنده قبول می‌کنم (همهمه‌ى نمایندگان) (زنگ رئیس)

رئیس- به این پیشنهاد اگر مخبر قبول نکند باید‌ رأى گرفت چون وزیر دارایى و مخبر هر دو باید قبول بکنند بنابراین رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد

سزاوار- خاصه خرجى که نمی‌شود یک پیشنهاد اصلاحى دارم بهادرى ملاکین بدبخت ملکشان که در دستشان نبوده است‏

رئیس- راى گرفته می‌شود پیشنهاد آقاى نورالدین امامى با نگرفتن خسارت و فرع در آذربایجان و زنجان اکثر برخاستند (تصویب شد)(بهادرى- متشکرم) رأى با ورقه گرفته می‌شود به ماده واحده با اصلاحاتی که شده است

اسلامى- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم

رئیس- آقایان تشریف نبرید یک پیشنهاداتى رسیده راجع به اوقات جلسه که هر روز صبح جلسه تشکیل شود اخذ و آراء به عمل آمد و نتیجه به قرار ذیل حاصل شد

رئیس- با 72 رأى تصویب شد بقیه پیشنهادا‌ت به کمیسیون فرستاده شود

موافقین آقایان: پالیزى- برزین- سلیمان- ضیاء ابراهیمى- نورالدین امامى- مهدى صدر‌زاده- محمد‌‌حسین قشقایى- دهقان- موسوى- سلطان‌العلماء- مشایخى- مکرم- دکتر ملکى- دکتر اعتبار- احمد فرامرزى- عبدالله وثوق- کفایى- نواب یزدى- شریعت‌زاده- دکتر فلسفى- اسلامى- ملکى- دکتر طبا- آزاد- هاشم وکیل- نبوى- کشاورز صدر- بوداغیان- ارباب گیو- باتمانقلیج- معتمد دماوندى- اعزاز- نیک‌پى- اردلان- لاهوتى- ظفرى- ناصرالدین ناصرى- دکتر متین دفترى- امیر‌‌نصرت اسکندرى- فاضلى- صفا امامى- اخوان- بهادرى- عرب شیبانى- آشتیانى‌زاده- ابوالقاسم امینى- امیر‌تیمور- امیر‌حسین ظفر بختیارى- قبادیان- صفوى- شهاب خسروانى- دکتر مصباح‌زاده- شریف‌زاده- ملک‌مدنى- عدل اسفندیارى- قوامى- صاحب‌دیوانى- هراتى- مهدى ارباب- على وکیلى- سلطانى- ملک‌پور- ناصر ذوالفقارى- دکتر مجتهدى- محمد ذوالفقارى- على اقبال- خسرو هدایت- گرگانى- اسدى- نراقى- گنجه‌اى- دکتر عبده- دکتر امینى موافق بى‌اسم یک ورقه‏

 [4- موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه]‏

رئیس- جلسه‌ى آتیه روز سه‌شنبه صبح مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت‏

+++                       

یادداشت ها
Parameter:294466!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)