کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 149 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 2 خرداد 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: قاسم فولادوند - مکی و دکتر راجی

3 - اخذ رأی و تصویب اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد راجع به اطاق‌های بازرگانی

4 - طرح و خاتمه مذاکره لایحه اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت ماه 1330

5 - معرفی آقای مهندس بازرگان به معاونت وزارت فرهنگ به وسیله آقای وزیر فرهنگ

6 - طرح لایحه اعتبار ادامه مبارزه با ملخ

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه به عنوان تنفس .

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 149

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 2 خرداد 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور - آقایان: قاسم فولادوند - مکی و دکتر راجی

3 - اخذ رأی و تصویب اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد راجع به اطاق‌های بازرگانی

4 - طرح و خاتمه مذاکره لایحه اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت ماه 1330

5 - معرفی آقای مهندس بازرگان به معاونت وزارت فرهنگ به وسیله آقای وزیر فرهنگ

6 - طرح لایحه اعتبار ادامه مبارزه با ملخ

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه به عنوان تنفس .

 

مجلس 2 ساعت و ربع قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس - صورت غایبین جلسه گذشته قرائت می‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى- صفوى- پالیزى- بهادرى- مرتضى حکمت- دکتر معظمى. دکتر طبا. شهاب خسروانى. اسلامى. افشار. پناهى. صالح. دکترشایگان. طباطبایى. خزیمه علم‏

غایبین بى‌اجازه- آقایان: خاکباز. محمودى. قبادیان. منصف. نصرتیان. قهرمان. سنندجى. تولیت. ابتهاج. اقبال. دکتر کاسمى. ابوالحسن رضوى. جواد مسعودى. پیراسته. گیو

دیر‌آمدگان با اجازه- آقایان: ناظر‌زاده- دکتر جلالى- اردلان‏

دیر‌آمدگان بى‌اجازه- آقایان: برومند. دکتر مصباح‌زاده. اکبر. محمد‌على مسعودى. هراتى. دولت‌آبادى‏

رئیس - نسبت به صورت جلسه گذشته نظرى نیست؟ آقاى امینى‏

امینى - در پایان جلسه گذشته در صورت جلسه مقام ریاست فرمودند که روز پنجشنبه بعد از ظهر بر طبق قانون جلسه فوق‌العاده براى حکومت نظامى دایر خواهد بود. بنده می‌خواستم عرض کنم که این لایحه تمدید حکومت نظامى است نه تقاضاى برقرارى حکومت نظامى (صحیح است) بنابراین بر طبق قانون جلسه فوق‌العاده لازم ندارد (صحیح است) و می‌خواستم استدعا بکنم از مقام ریاست که چون عصر پنجشنبه احیاناً ممکن است که آقایان نمایندگان در جلسات متعددى باید بروند جلسه تشکیل نشود و اکثریت نشود و چون جلسه فوق‌العاده همان طور که عرض کردم لازم ندارد استدعایم این است که این موضوع را در همین جلسه امروز صبح مطرح بفرمایید.

رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده‏

آشتیانى‌زاده - بنده می‌خواستم بفهمم که ممکن است به بهانه صورت جلسه و اعتراض به صورت جلسه از دولت تمنا بکنم که من‌بعد مقرر بدارند نطق مخالف و موافق در رادیو گفته بشود (صحیح است) چرا؟ به علت این که دولت جناب آقاى دکتر مصدق یک دولتى است که شهرت داشت به آزادی‌خواهى و طرفدارى از آزادى و اگر قرار شد که رادیو که یک مؤسسه صد در صد ملى و متعلق به اکثریت و اقلیت مجلس شورای ملى است منحصراً نطق وکلاى اکثریت یا عناصر خود دولت را منتشر کند و نطق مخالفین را منتشر نکند این تبعیض به نفع وجهه شخص جناب دکتر مصدق نیست این است که می‌خواستم خواهش کنم مخصوصاً براى اثبات این که آقاى دکتر مصدق شخص بی‌طرفى هستند و طرفدار اصول دموکراتیک و پارلمانى هستند همین امشب مقرر بفرمایند که نطق جلسه گذشته بنده را در رادیو بخوانند.

رئیس - صحبت‌هاى امروز باز دارد از حدود صورت مجلس خارج مى‌شود. آقاى سالار بهزادى‏

سالار بهزادى - در جلسه گذشته ضمن مخالفت با فوریت لایحه دفع ملخ به نحوه خرج چهل میلیون ریال اعتبار گذشته بنده اعتراضاتى کردم و در ضمن از پیشنهادات و طرز عمل رئیس کشاورزى سابق کرمان که یکى از افسران خوب وزارت کشاورزى است (صحیح است) تقدیر کردم متأسفانه از اظهارات آقاى وزیر کشاورزى در خارج دیدم این طور استنباط شده بوده که بنده یا رفقاى کرمانى بنده نسبت به انتخاب آقاى شاه علایى رئیس فعلى کشاورزى کرمان عدم رضایتى هست در صورتی که این طور نیست و آقاى شاه علایى تا سال قبل چندین سال در کرمان مأموریت داشته و خاطرات خوبى از ایشان هست و ما از انتخاب ایشان عموماً راضى هستیم ولى به نحوه عمل و خرجى که نسبت به آن چهل میلیون ریال شده ما اعتراضاتى داریم که اعتراضات ما کماکان باقى هست و در موقع خودش به عرض نمایندگان محترم می‌رسانم. ضمناً هم می‌خواستم از حضور جناب آقاى وزیر دارایى استفاده بکنم و استدعا بکنم که از اعتبارات عمرانى که در بودجه سال قبل براى شهرستان‌ها منظور شده و در بعضى جاها از آن استفاده نشده استدعا مى‌کنم آن را در نظر بگیرند براى این که هم کارى براى کارگرها پیدا بشود و هم مردم راحت بشوند و دستور بفرمایید که این اعتبارات سال گذشته را به تدریج تعهد بکنند و تا آنجایى که دولت می‌تواند پرداخت بکنند.

رئیس - آقاى صدرزاده‏

صدر‌زاده - بیانى که بنده در جلسه گذشته راجع به لزوم مبارزه با ملخ کردم یک اصلاح عبارتى دارد که آن را به تند‌نویسى می‌دهم .

+++

رئیس - بسیار خوب- آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - در جلسه سابق که صورت مجلس جلسه اسبق تصویب شد بنده یک اصلاحاتى معتقد بودم در آن صورت باید بشود و مقرر شد که من یاد داشت کنم و به تند‌نویسى بدهم ولى یک جمله‌اى بود که مقتضى بود مقام ریاست تذکر داده باشند و گویا به عرضشان نرسیده بود و تذکر نداده بودند این است که بنده اینجا عرض می‌کنم و آن موضوع اعلان اعضاى کمیسیونى است که از شعب براى مشاوره با دولت انتخاب شده‌اند که طرح قانون انتخابات را دولت با نظر آن کمیسیون تهیه بکند و تقدیم مجلس بکند این یک کمیسیون مشورتى بود و هیچ ربطى به کمیسیون‌هاى عادى مجلس نداشت (صحیح است) و در جلسه خصوصى یک چنین مذاکراتى شده و تصمیم گرفته شده بود که یک همچو کمیسیونى انتخاب بکنند که با دولت مشورت بکنند و لایحه را بعد بیاورند به مجلس ولى این جزو کمیسیون‌هاى رسمى نبود که در مجلس اسامى آنها اعلام بشود و معرفى بشوند.

رئیس - صحیح است کمیسیون‌هایى که انتخاب می‌شوند و در مجلس اسامى آنها اعلان می‌شود کمیسیون‌هایى است که مجلس رأى بدهد و رسمیت داشته باشند و این اگر در صورت مجلس نوشته شده باید اصلاح بشود چون در جلسه خصوصى پیشنهاد شده رسمیت ندارد، آقاى مکى‏

مکى - بنده در عرایضم یکى دو تا اصلاح کوچک چاپى دارد که یک « کرد » و یک دانه « آنها » افتاده است و اینها را اصلاح می‌کنم و به اداره تند‌نویسى می‌دهم.‏

رئیس - بسیار خوب نسبت به صورت مجلس اعتراضى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: قاسم فولادوند- مکى و دکتر راجى

رئیس - آقاى فولادوند (چند نفر از نمایندگان - مگر سؤالات مطرح نیست؟) نخیر امروز یک دوازدهم باید مطرح شود چون دوم خرداد است و این لایحه باید برود به سنا و برگردد رأى نهایى بگیریم .

قاسم فولادوند - قبلاً می‌خواستم که توجه آقایان نمایندگان محترم مخصوصاً آقایان نمایندگان محترم ولایات را جلب کنم به عرایض خودم زیرا عرایضى که مى‌کنم تقریباً می‌توان گفت که مبتلا به عموم آقایان است نسبت به حوزه‌هاى انتخابیشان و بنده هم از آقایان ارباب جراید که با نداشتن وسیله نطق وکلا را در نهایت خوبى منتشر می‌کنند تشکر می‌کنم مخصوصاً مخبر کیهان و اطلاعات و در ضمن گله‌اى هم از مخبر رادیو داشتم که به واسطه فرمایش جناب آقاى دکتر فاطمى خوددارى از ذکرش مى‌کنم و اگر من‌بعد نسبت به نطق وکلا بخواهند این رویه را معمول بدارند ناچارم که اینجا شکایت بکنم (صفایى - گوش نخواهند داد) خوب حالا ما مى‌گوییم چون باید گفته شود همکاران محترم استحضار دارند که اینجانب هیچوقت در صدد تظاهر و تبلیغ نبوده و کمتر میل دارم که وقت مجلس را اشغال کنم ولى چون در مقابل موکلین خود داراى تعهداتى هستم و مردم انتظاراتى دارند که در صورت عدم توجه به آنها در انجام وظایف نمایندگى غفلت و تسامح شده است اجازه مى‌خواهم امروز چند دقیقه وقت نمایندگان محترم را اشغال نموده و مستدعیات و احتیاجات حوزه انتخابیه خود را به اطلاع دولت جناب آقاى دکتر مصدق برسانم مخصوصاً از آقاى وزیر دارایى تقاضا می‌کنم که توجه بفرمایند.

بروجرد و الیگودرز و سایر بخش‌هاى تابعه آن از مستعدترین و پرجمعیت‌ترین مناطق کشور است که با 550 هزار جمعیت خود و قریب 50 هزار خروار مازاد غله و مقادیر قابل ملاحظه روغن و مواشى و غیره کمک بزرگى به نیروى فعاله کشور مى‌نماید و با موقعیت خاص که در مسیر راه‌آهن سر تا سرى ایران و جاده‌هاى شوسه تهران و بروجرد و خرمشهر- کرمانشاه- نهاوند درود اصفهان- ازنا درود و غیره واقع است استحقاق آن را دارد که تربیت روحى و جسمى و رفاهیت مردم آن بیش از این مورد توجه دولت واقع شود خاصه آن که بروجرد موطن و مولد حضرت آیت‌الله آقاى حاج آقا حسین طباطبایى پیشواى بزرگ عالم تشیع است و حقاً اقتضا دارد که به پاس خدمات و زحمات این سید جلیل‌القدر و براى تجلیل خدمات معظم اله بعالم اسلام به این شهر و توابع آن توجه خاص مبذول داشته اسباب رفاهیت همشهریان ایشان را فراهم سازد.

زیرا حق این است که مردم زحمتکش و مسلمان و میهن‌پرست این شهرستان از حسن تصادف همشهرى بودن با چنین مرد بزرگى استفاده معنوى برده و اقلاً از اصلاحات بسیار طبیعى که هر نقطه از کشور هم حق آن را دارند بهره‌مند شود.

اما متأسفانه باید به عرض برسانم که با وجود تقاضاهاى بیرون از حساب خود اهالى و با وجود تذکرات مکرر اینجانب در پشت همین تریبون وضع بهداشت فرهنگ بروجرد و توابع آن در کمال آشفتگى است و دولت‌هاى گذشته کوچک‌ترین توجهى به این موضوعات ننموده و عمل مثبتى انجام نداده‌اند.

آقایان محترم شهر بروجرد با 50 هزار جمعیت آن فقط داراى یک بیمارستان ده تختخواب ناقص و بخش‌هاى تابع آن یعنى اشترنیان- درود- الیگودرز و ازنا با تقریباً 500 هزار نفر جمعیت زحمتکش خود حتى یک درمانگاه هم ندارد اینجانب براى تحصیل کمک و جلب توجه دولت حاضر شده‌ام یک قسمت از هستى خود را که قیمت تقریبى آن در حدود یک میلیون و نیم ریال است وقف تأسیس یک بیمارستان بنمایم با وجود این از طرف دولت‌هاى سابق کوچک‌ترین توجهى نشد شهر بروجرد داراى آب قابل شرب نیست و آب آلوده آن منبع مضرات و امراض است- خیابان‌هاى اصلى شهر را که در مسیر جاده شوسه تهران به خوزستان است طبق قانون وزارت راه باید آسفالت کنند ولى پس از زحمات زیاد فقط با آسفالت 30 هزار متر که جزیى از سطح آنها است موافقت کرده‌اند در حالی که عبور و مرور شبانه‌روزى کامیون‌ها اطفال بی‌گناه را دچار تراخم و سل و سایر امراض خانمان‌سوز نموده و مى‌نماید. اینجا دو تا خیابان دارد، حالا ما از خیابان‌هاى دیگرش گذشتیم این دو خیابان مسیر کامیون‌ها است و اینها را بعد از 5 ماه دوندگى وکلا مقرر شد که آسفالت بکنند حالا می‌خواهند یک ثلثش را آسفالت بکنند.

در بخش الیگودرز که داراى 350 هزار نفر جمعیت است فقط یک دبیرستان سه کلاسه وجود دارد و مستدعیات مردم و اقدامات مکرر اینجانب براى ایجاد کلاس چهار متوسطه تا‌کنون بلانتیجه مانده است اینک مصراً از دولت جناب آقاى دکتر مصدق تقاضا و استدعا مى‌نمایم مقرر فرمایند هرچه زودتر کمیسیونى مرکب از نمایندگان ذی‌صلاحیت وزارت کشور وزارت فرهنگ. وزارت راه و وزارت بهدارى با حضور نمایندگان بروجرد تشکیل گردد و با استفاده از اعتبارات عمومى‌کشور و سهمیه‌هاى پیش‌بینى شده در سازمان برنامه ترتیب توسعه فرهنگ و ایجاد فورى چاه‌هاى عمیق و آسفالت خیابان‌هاى شهر بروجرد ....

رئیس - آقاى فولادوند قدرى تأمل بفرمایید اکثریت نیست. (پس از چند لحظه عده کافى شد) بفرمایید.

فولادوند - و همچنین ترتیب بسط دبستان و دبیرستان و ایجاد درمانگاه براى اشترانیان و درود، ازنا و یک مریضخانه جهت الیگودرز داده شود و تا سال به انتها نرسیده و فصل مقتضى است این برنامه که ضرورت فورى دارد به موقع اجرا گذاشته شود. شخص اینجانب نیز همان طور که مکرر عرض شد قسمتى از ملک خود را که عایدى سالیانه آن کم‌تر از 150 هزار ریال نیست براى تأسیس بیمارستان در آن منطقه وقف و در اختیار مى‌گذارم. (احسنت) بنده همیشه در این چند سالى که وارد بوده‌ام چه در دوره 14 و چه در دوره 15 که تماس داشتم و چه در دوره 16 دولت‌هاى وقت وقتى که بودجه می‌آوردند به مجلس می‌فرمودند که سهمیه به ولایات می‌دهیم مع‌التأسف یک سهمیه‌اى هم اسماً براى ولایات در نظر مى‌گیرند ولى موقع عمل ملاحظه می‌فرمایید که بنده در دوره 14 و 15 و 16 که اطلاع دارم یک قدم براى شهرستان بنده برداشته نشده است.

امینى - مثل این سازمان برنامه که همه را بدنام کرده است ولى هیچ خبرى نیست.

فولادوند - این سازمان برنامه یک سال و نیم است که یک شرکتى در بروجرد براى برق بروجرد تأسیس شده و آن هم در اثر کمک حضرت آیت‌الله بروجردى بوده است این شرکت نود هزار تومان از سازمان برنامه قرض خواسته و ای کاش که از روز اول مى‌گفتند نمی‌دهیم یک روز یک نفر رفت از کسى صد تومان قرض بکند آن شخص به او گفت نمی‌دهم و ممنونم هم باش گفت دیگر چرا ممنونت باشم؟ گفت براى این که معطلت نمی‌کنم (احسنت) و ما از روز اول اگر مى‌گفتند نمی‌دهیم ممنون‌شان بودیم آقاى حاجى حافظى رئیس شرکت برق به خداى متعال 6 ماه است که در مهمانخانه چالوس منزل کرده و هر روز من رفتم به برنامه و هى گفتند فردا، پس فردا من نمی‌دانم این برنامه چه دستگاهى است. این را باید اسمش را گذاشت چاه ویل و من نمى‌دانم آنجا چه شرب‌النمی‌دانم است چه شرب‌البرنامه‌اى است. هیچ جا به این نقص نیست بنده معتقدم که این را درش را ببندند مردم را راحت بکنند. قسمت دوم عرایض بنده که استدعاى توجه بیش‌تر از دولت دارم و استدعا دارم که عین این عرایض من به سمع آقاى دکتر مصدق برسد این است: جمع زیادى از اهالى کشور مخصوصاً اهالى بروجرد یعنى موکلین خودم این تقاضا را دارند.

همکاران محترم از تأثیر فوق‌العاده دیانت در تحکیم بنیان ملیت و ایجاد و خدمت ملى مستحضر هستید و جریانات اخیر کشور هم بیش از پیش این حقیقت مسلم را ثابت کرده است ولى در صورتی که مذهب رسمى ایران اسلام و شیعه اثنى‌عشرى است و مذاهب رسمى ملل متنوعه را هم قانون اساسى مشخص و معلوم نموده فرقه بهایى که سال‌ها بود خود را مخفى می‌کرد چند سال است که مجدداً با تحریک اجنبى به تبلیغات ضاله

+++

دست زده و على رئوس‌الاشهاد در پایتخت کشور مسلمانان براى خود حضیرت‌القدس می‌سازد- در شاهرود در اثر تبلیغ و بى‌احترامى به مذهب باعث بلوا شده جمعى را به کشتن می‌دهند- در بلوکات یزد و کاشان مرتکب قتل نفس فجیع یک زن و چند بچه صغیر می‌شوند در بروجرد، درود. الیگودرز علناً عرض وجود کرده و باعث گمراهى و نفاق بین ملت مسلمان می‌شود با عرض مراتب فوق از دولت تقاضا دارم اوامر مؤکد صادر شود کسانى را که بر‌خلاف مذهب مقدس اسلام و قانون اساسى به اشاعه و تبلیغ طریقه ضاله بهایى می‌پردازند تحت تعقیب شدید قرار داده و امروز که کشور ما بیش از هر وقت به تحکیم اساس دیانت و اتفاق و اتحاد احتیاج دارد از اعمال این عناصر که بدون شک به تحریک دشمنان میهن انجام می‌شود جلوگیرى نمایند در دنیاى منقلب و متشنج کنونى کشور ما احتیاج به همکارى و همدردى و تعاون سایر ملل اسلامى دارد نمایندگان ملت مسلمان مصر و پاکستان و غیره راجع به ملى شدن صنعت نفت از ما پشتیبانى کردند و چند روز قبل آقاى کشاورز‌صدر در پشت همین تریبون از حسن نظر آنها قدردانى و اظهار امتنان کردند حال در مقابل احساسات برادرانه ملل اسلامى آیا دولت آقاى دکتر مصدق هم قصد دارند به تقاضاى ملل عرب ترتیب اثر داده از شناسایى یهود صرف‌نظر کنند؟ این قسمت را خواهش می‌کنم یادداشت بفرمایند و مخصوصاً به عرض جناب آقاى دکتر مصدق برسانند.

در خاطر دارم موقعی که گفته شد آقاى ساعد محرمانه دولت یهود را به رسمیت شناخته است جناب آقاى حائرى‌زاده و چند نفر از وکلا اکثریت و اقلیت بر علیه اقدام آقاى ساعد شدیداً اعتراض نمودند.

حال که پیشواى جبهه ملى خود در رأس حکومت قرار گرفته‌اند آیا در صدد پس گرفتن شناسایى دولت ایران از دولت یهود هستند؟ (حائرى‌زاده- بلى) بسیار خوب‏

اینجانب انتظار دارم که دولت صراحتاً به این سؤال پاسخ دهند چون عدم توجه ملل اسلامى تجاوزاتی که همه روزه از طرف دولت یهود نسبت به برادران مسلمان ما می‌شود خطاى بزرگى است زیرا با سرمایه مالى وقتى که در اختیار آن قوم است و با تقویت‌هاى سیاسى و نظامى‌که از آنها می‌شود اگر کلیه ملل مسلمان با هم اتحاد و اتفاق نداشته و عکس‌العمل نشان ندهند روزى خواهد رسید که نه تنها کشورهاى عربى بلکه تمام خاور نزدیک و آسیاى وسطى از طرف این کشور جدیدالتأسیس به مخاطره خواهد افتاد.

این عقیده مذهبى بنده است و عقیده ملیم هم این است که یک دولتى که هنوز استحکام پیدا نکرده دارد به تمام دول عرب زور مى‌گوید اگر ملل مسلمان توجه نکنند به این قسمت یک عواقب بسیار خطرناکى خواهد داشت و اما راجع به قسمت بودجه بنده از جناب آقاى وزیر دارایى استدعا می‌کنم که اگر نظرشان باشد لایحه یک دوازدهم که در کابینه منصور در این مجلس آمد اولین کسى که با یک دوازدهم مخالف بود بنده بودم براى این که تجریبه به بنده نشان داده بود که این یک دوازدهم‌ها کار مملکت را فلج می‌کند حالا همان عقیده را دارم و موقعى که یک دوازدهم فروردین مطرح بود آقاى کشاورز‌صدر بلند شدند و پشت همین تریبون قول دادند از طرف دولت که دولت تعهد می‌کند که در اردیبهشت ماه بودجه کل مملکتى را بیاورد. الان قریب 15 ماه یا 14 ماه از عمر مجلس مى‌گذرد و هنوز مى‌بینیم که در خم همان کوچه اولیم و جناب آقاى وارسته هم که بنده نسبت به ایشان احترام زیادى مى‌گذارم و نسبت به کاردانى و درستى‌شان ایمان دارم هنوز یک دوازدهم آورده‌اند ما هم البته رأى می‌دهیم ولى کارهاى این مملکت این طور است که در عرض پنجاه سال یا چهل و چند سال که از عمر مشروطیت ایران مى‌گذرد هنوز 350 هزار نفر مردم یک کلاس چهار متوسطه ندارند ما که زور نداریم این را مخصوصاً بنده مى‌گویم که آقایان ارباب جراید در روزنامه‌هایشان مرقوم بفرمایند و رادیو بگوید تا موکلین ما بدانند که ما داد می‌زنیم فریاد می‌کنیم، با آقایان وزرا تماس مى‌گیریم ولى آن که البته به جایى نرسد تا به حال فریاد بوده است.

یک نفر از نمایندگان - و بعد از این هم همین طور است (صحیح است- احسنت)

رئیس - آقاى مکى‏

مکى - بنده قبلاً باید از همکار محترم آقاى سرتیپ شیبانى تشکر بکنم که وقت صحبت خودشان را به بنده واگذار کردند تا مطالبى را که لازم است به عرض مجلس شوراى ملى برسانم و به عقیده خودم کمال ضرورت را دارد که بنده عرایضم را به اطلاع مجلس رسانیده باشم. در جلسه گذشته بنده یک عرایضى را اینجا پشت تریبون مجلس کردم و همه آقایان سابقه دارند که اگر کسى بخواهد از طرف کمیسیون مربوطه‌اش به عنوان مخبر یا منشى یا رئیس کمیسیون یا هر چیز صحبت بکند، در موقعى که آن موضوع مطرح است در دستور، صحبت می‌کند و هر کس خارج از دستور یعنى نطق قبل از دستور بکند عقیده خودش است که بیان می‌کند. (صحیح است) در جلسه گذشته سنا آقاى خواجه‌نورى اظهار محبتى به بنده فرمودند و بنده را آدم وطن‌پرستى قلمداد کردند بنده از لطف ایشان تشکر دارم ولى یک بیانى کردند بیانى که بنده دارم از طرف کمیسیونى نبوده است و مخبر هیئت مختلط نموده است بنده می‌خواستم از اینجا به ایشان و سایر آقایان نمایندگان محترم سنا که در جلسه خصوصى هم مطالبى گفته‌اند عرض کرده باشم که عرایضى که بنده در جلسه گذشته از اینجا به اطلاع همکاران محترم رسانیدم عقیده 18 میلیون جمعیت این مملکت بوده است. همان جمعیتى که یک نمونه‌اش و یک مقدارش در دوز سه‌شنبه در این میدان بهارستان آمدند و در آن هواى گرم چند ساعت در نهایت آرامش و در نهایت وطن‌پرستى و بردبارى ابراز احساسات نسبت به مداخلات بى‌رویه آمریکا و انگلیس در امور داخلى ایران کرده (صحیح است) و روى همین زمینه تلگرافاتى هم از شهرهاى مختلف ایران شده است که بنده نمى‌خواهم با خواندن آنها وقت مجلس را گرفته باشم ولى دو نمونه‌اش را که از دورافتاده‌ترین نقاط مملکت است اینجا قرائت می‌کنم مى‌گوید جناب آقاى مکى نماینده واقعى و با شهامت جبهه ملى نطق دیروز جنابعالى پاسخ یادداشت دولت متجاوز و غاصب انگلیس در مجلس شوراى ملى آخرین نداى 18 میلیون ملت رنجیده ایران بود که به گوش جهانیان رسید اجازه فرمایید به نام یک فرد ایرانى به جنابعالى تبریک بگویم مطمئن باشید نام پرافتخار چنین و چنان الى آخر این تلگراف از تربت حیدریه بود تلگرافى از شاهرود رسیده است به آقاى فولادوند نماینده محترم شاهرود نشان دادم در همین زمینه است تلگرافى از تهران از بازار رسیده است که مى‌گوید حضور محترم جناب آقاى مکى فدوى حاجى منصورى با جمعیت سه هزار نفرى چهارسوق بزرگ به نطق پریروزتان که بى‌شباهت به بیانات جد بزرگوارتان حضرت سیدالشهداء علیه‌السلام نبوده باعث افتخار و سربلندى مملکت به خصوص اینجانبان گردیده همان طوری که نسبت به حفاظت منزل و روزنامه شاهد آقاى دکتر بقایى کوشش نموده و حاضر به فداکارى هستیم و جاناً و مالاً در اطاعت اوامر جنابعالى ساعى هستیم تلگراف دیگر مى‌نویسد نطق مستدل (یکى از نمایندگان - از کجا تلگراف شده) از تهران از آقاى حسین کبیر وکیل دادگسترى نطق مستدل و شجاعانه دیروز شما در مجلس مطابق افکار عمومى بیان شده ملت پشتیبان شما و دولت آقاى دکتر مصدق است خواهشمندیم تبریکات مرا بپذیرید اینها را بنده تقدیم مقام ریاست مى‌کنم که عیناً به مجلس سنا بفرستند و چون حفظ حقوق نمایندگان مجلس شورای ملی با مقام ریاست مجلس شوراى ملى است مطلبى را امروز بنده عرض کردم از این جهت بود که در جلسه گذشته مجلس سنا اظهاراتى شده بود و همچنین در جلسه خصوصی‌شان هم بیاناتى کرده بودند که لازم دانستم این مطالب را عرض کنم وکیل مجلس شورای ملى و مجلس سنا هر نماینده‌اى آزاد است آنچه را که به فکرش می‌رسد در راه سعادت ملت بیان بکند این حرف‌هایى که از پشت پرده سنا گاه‌گاهى به گوش می‌رسد بنده تا‌کنون نمى‌خواستم باعث ایجاد اختلافى بین سنا و شورى باشم همین قدر خواستم عرض کنم بنده به خیلى از شخصیت‌هاى سنا احترام مى‌گذارم و شخصیت‌شان را در خور تقدیس و ستایش می‌دانم ولى گاه‌گاهى هم از پشت پرده سنا نغمه‌هایى به گوش ما می‌رسد که اگر زیاد هم بخواهند اصرار بکنند بنده پرده‌ها را بالا می‌زنم و آنچه را که نباید فاش بکنم فاش خواهم کرد و آنچه را که در مجلس شورای ملى به عرض نمایندگان رساندم عقیده 18 میلیون نفر ملت ایران بود بنده یک شخصیت دارم که عضو جبهه ملى و منشى جبهه ملى هستم یک شخصیت دارم که نماینده مجلس هستم یک شخصیت دارم که مخبر میئت مختلط نفتم یک شخصیت هم دارم.‏

که مخبر کمیسیون نفت مجلس شورای ملى هستم آن روزى که اینجا عرض کردم آنچه را که گفتم عقیده 18 میلیون جمعیت این مملکت بود حالا هر طورى مى‌خواهند حساب بکنند بکنند ( امینى - آقاى خواجه‌نورى هم با شما هم‌عقیده‌اند سوء‌تفاهمى ‌شده) اجازه بفرمایید یک مطلبى را هم می‌خواستم عرض کنم راجع به شناسایى دولت یهود جبهه ملى از اول موافق نبود و نیست و آن روز هم گفتم که پول‌هایى که گرفته شده که دولت یهود را به رسمیت شناخته‌اند و این قدر وقیحانه بوده است که این پول‌ها با چک رد و بدل شده است‏.

اردلان - اگر اطلاع دارید بفرمایید.

یکى از نمایندگان - این پول‌ها را کى گرفته؟

مکى - رئیس دولت وقت .

رئیس - آقاى دکتر راجى‏

دکتر راجى - در جلسه 17 اردیبهشت که اجازه نطق قبل از دستور به بنده داده شد ضیق وقت اجازه نداد که کلیه عرایضم را به سمع نمایندگان محترم برسانم و یکى دو مطلب مهم را ناگزیرم امروز متذکر شوم.

ایجاد صنایع در هر کشور مستلزم استخدام عده‌اى کارگر است و بدون استفاده

+++

از قدرت بازوان کارگران چرخ‌هاى صنایع به کار نخواهد افتاد.

در کشور ایران صنایع ماشینى در عرض 20 الى 25 سال اخیر ایجاد شده و در ابتداى کار قوانین و مقرراتى براى حفظ حقوق کارگران وضع و تدوین نشده بود پس از شهریور 1320 که ارتش‌هاى خارجى کشور ما را اشغال کردند عمال بیگانه و همان کسانى که امروز خود را پیشتازان خلق می‌نامند همواره به کارگران توصیه می‌کردند که هیچ‌گونه تقاضایى از کارفرمایان نکنند تا چرخ‌هاى صنایع در گردش بوده و وسایل رساندن مهمات به اتحاد جماهیر شوروى دچار وقفه نشود.

قریب 3 سال این توصیه ادامه داشت بعد که وضع بهتر شد و سیل مهمات و لوازم جنگى رو به خاک شوروى جریان نمود کارفرمایان خواب‌آلود ما هم که سرگرم استفاده‌هاى کلان خود بودند اعتنایى به تقاضاهاى حقه کارگران نکردند و غفلت آنها ازدرک حقایق زمینه را براى توده‌چى‌ها کاملاً حاضر و آماده ساخت.

بنده نمی‌خواهم تاریخ وقایع بعدى را ذکر کنم ولى لازم است به عرض برسانم که چون سازمان و تشکیلات دیگرى براى احقاق حق کارگران موجود نبود و حزب توده تنها عاملى بود که در این باب تحقیقات و فعالیت می‌کرد کم کم کارگران صنایع جدید به آنها گروید و از فعالت آنان پشتیبانى نمودند.

شوراى متحده به تدریج در میان کارگران رسوخ پیدا کرده و به وسیله اعتصاب‌هاى متعددى که ایجاد نمود و توفیق حاصل کرد توانست در بهبود زندگانى کارگران قدم‌هایى بردارد. از اواخر مجلس چهاردهم این نفوذ در بین کارگران افزایش یافت و بعد هم که وزیران توده‌اى در هیئت دولت وارد شدند این نفوذ رو به تزاید گذاشت همه کارگران عضو شوراى متحده مرکزى نبودند ولى چون این دستگاه کارهایى براى آنها انجام داده بود به آن متمایل شده و از گفته‌هاى آن پیروى می‌کردند در آن وقت کارگران از ماهیت حزب توده و شوراى متحده مرکزى بی‌خبر بودند و هیچ‌گاه نمى‌دانستند که سران این دستگاه عمال اجانب هستند و اگر در ظاهر خود را طرفدار کارگر می‌خواندند در باطن قصدشان تجزیه ایران بود و محو استقلال کشور بود. کارگران در کوچه و بازار میتینگ داده و مرده باد فرانکو مى‌گفتند و خیال می‌کردند فرانکو نان سیاه سیلو است تا آن که دولت متوجه شد که براى حفظ حقوق کارگر قوانینى وضع کند و قانون کار را به وسیله تصویب‌نامه اجرا نمود در این قانون ناقص که اخیراً در آن تجدید نظر شده و باید در آتیه نزدیکى جزو دستور مجلس شوراى ملى قرار گیرد کارگر دید که مزد روز جمعه او تأمین شده تعطیل سالیانه‌اش معلوم گشته، ساعات کار او محدود به 8 ساعت شده و اضافه کار او با دستمزد بیش‌ترى برقرار گردیده است و حق ایجاد اتحادیه کارگرى و رفع اختلافات با کارفرما تحت مقررات تدوین گردیده است کارگران که تا آن وقت از این گونه حقوق و مزایا بى‌بهره بودند قانون کار و مقررات آن را ناشى از اقدامات حزب توده و شوراى متحده فرض کردند و در دل خود مهرى به آن دستگاه پیدا کردند ولى طولى نگشید نقاب‌ها برداشته شد وقایع شوم آذربایجان چشم‌ها را باز کرد به تدریج کارگران ماهیت حقیقى توده و دستگاه آن را درک کردند دولت وزارت کار ایجاد کرد و قانون کار را به موقع اجرا گذاشت اگر از بدو تأسیس این وزارتخانه دولت‌هاى وقت واقعاً از روى صمیمیت و علاقه مقررات قانون جدید را اجرا می‌کردند و حقوق کارگر را حفظ می‌نمودند و از تجاوزات کارفرما جلوگیرى می‌کردند و کارگر را به وظایف قانونى خود آشنا می‌کردند و او را هدایت و ارشاد می‌نمودند و در ایجاد اتحادیه‌هاى مصنوعى دخالت نکرده و کارگر را آزاد مى‌گذاشتند تا به تدریج طبق قانون و از میان خودشان با یک تحول تدریجى اتحادیه ایجاد نمایند و به حفظ حقوق خود بپردازند حزب منحله توده پس از برگرفتن نقاب از خود ذره‌اى آبرو بین کارگران پیدا نمی‌کرد و هیچ کارگر وطن‌پرست و فهمیده‌اى دیگر فریب عمال بیگانگان را نمی‌خورد ولى افسوس که وزارت کار از بدو تأسیس به دست اشخاصى که از سایر وزارتخانه‌ها رانده شده و اینجا را میدان تاخت و تاز وجاه‌طلبى و اقناع شهوات خود دانستند افتاد، آقاى حبیب نفیسى در این وزارتخانه رخنه کرد و دوستان و رفقاى خود را در اینجا جمع کرده و مشغول دسیسه و آنتریک شد و به جاى ارشاد و هدایت کارگران و حفظ حقوق آنها و ایجاد حس مسئولیت در آنها از لحاظ رعایت قانون اتحادیه‌هاى قلابى ساخت و این اتحادیه‌ها پول‌هاى کارگران را گرفته و به مصرف هزینه‌هاى پیشوایان دروغى خود رساند (صحیح است) تا جایى که متأسفانه عموم کارگران فهمیدند که وزارت کار تنها کارى که انجام نمی‌دهد حفظ حقوق کارگران است و امروز لالحب على بل لبغض معاویه از این وزارتخانه سرخورده و در خفا گوش به تبلیغات توده‌اى و عمال آنها می‌دهند کارگر ایرانى و کسانى که خون پاک در بدن دارند از روى میل باطنى طرفدار عمال بیگانگان نمی‌شوند.

کارگر ایران می‌خواهد با بازوان خود نان خورده اعاشه کند و شرافتمندانه زندگى نماید. کارگر ایرانى می‌خواهد از خودش پیشوا و راهنما داشته باشد. کارگر ایرانى اتحادیه قلابى نمی‌خواهد. کارگر ایرانى وقتى که دید صدر اتحادیه او یکى از اشراف‌زاده‌هاى این کشور است به چنین اتحادیه‌اى لعنت می‌فرستد. کارگر ایران وقتى دید اداره کنندگان صندوق تعاونش وجوه آن از کسور دستمزد او جمع شده هر کدام ماهى 2500 تومان حقوق مى‌گیرند و اتومبیل بیوک زیر پایشان است به چنین دستگاهى نفرین می‌فرستد. کارگر ایرانى وقتی که دید رئیس اداره استان بزرگى در صدد سوء‌استفاده از موقعیت خود بوده و می‌خواهد به زور کارگران را وادار به رأى دادن بکند که نماینده مجلس بشود به دستگاه وزارت کار با نظر حقارت نگاه می‌کند.

بنده به شما اطمینان می‌دهم که اگر وزارت کار از روى حقیقت و صمیمیت قانون کار را اجرا کند و مأمورین صالح داشته باشد هیچوقت کارگران فریب تبلیغات اجانب را نمی‌خورند.

قانون کار براى این وضع شده که حقوق و مسئولیت کارفرما و کارگر معلوم و مشخص باشد تا هر یک در حدود قانون به حق خود برسند و مأمورین وزارت کار حافظین حقوق این دو دسته هستند.

بنده با جرأت مى‌گویم که اگر دست‌هاى اشخاص مغرض از این وزارتخانه کوتاه نشود طولى نخواهد کشید که بساط به کلى به هم خواهد خورد و یقین دارم با وجود شخص وطن‌پرست شایسته‌اى مانند جناب آقاى امیر تیمور باید این لانه فساد هر چه زودتر بر هم خورده و این کارخانه کمونیست‌سازى زیر و رو شود. ‏

اینک به همین مختصر قناعت کرده و چون قضیه را فوق‌العاده مهم مى‌دانم صبر می‌کنم تا دولت جدید و مخصوصاً وزیر کار در این باره رسیدگى کامل و اقدام بفرمایند و اگر خداى نخواسته مأیوس شدم باز هم در این مورد مزاحم آقایان خواهم شد.

دیگر آن که از دلایل بى‌شمارى که بنده را نسبت به جناب آقاى دکتر مصدق مؤمن و معتقد کرد صراحت، حقیقت‌گویى و بى‌باکى در اظهارات معظم له بود چنانچه در نطق‌هاى اخیرشان قبل از قبول مقام نخست وزیرى مطالبى را ذکر فرمودند و انتقاداتى کردند نتیجه این شد که رأى تمایل به سایر نامزدهاى نخست وزیرى داده می‌شود چه عیب داشت جناب ایشان با دستگاه کامل و مجهز دولتى آنچه مأمور خاطى یا مظنون به همکارى اجانب بود از مناطق نفت‌خیز احضار می‌فرمودند و اشخاص خادم و درستکار و خدمتگزار را به حال خود مى‌گذاشتند.

آیا با این فقر خزانه و بى‌پولى حقیقتاً ضرورت داشت که بیش از 200 نفر معزول و احضار و به جاى آنان معادل همان عده منصوب و مأمور شوند؟

آیا شخص شخیص و پاکدامن جناب آقاى وزیر دارایى با این تفکر موافق بودند که مقدارى از خزانه ملت به عنوان خرج سفر و غیره براى این عمل پرداخت شود؟ آیا مسلماً همه احضار شدگان عمال اجنبى و منصوبین جدید از فرشتگانند؟ (حاذقى - همچو مطلبى نیست تشویقشان هم کردند.)

بنده یقین دارم عده زیادى از اشخاص صحیح‌العمل از این تصمیم متأثرند و اظهار می‌کنند در مرکز کشور و در مقامات مسئول از اشخاص مورد بحث بیش‌تر می‌توان یافت امیدوارم دولت جناب آقاى دکتر مصدق در این تصمیم تجدید نظر فرموده و نگذارند تصور شود که این تغییرات مقدمه افکار دیگرى می‌باشد.

همه می‌دانند که شرط مخالفت نکردن جناب آقاى دکتر مصدق در کابینه جناب آقاى علاء این بود که حکومت نظامى در تهران برقرار نشود و قانون جدید حکومت نظامى از خدمات برجسته جناب معزى‌الیه مى‌باشد.

اکنون متأسفانه دولت ایشان لایحه‌اى براى تمدید حکومت نظامى در خوزستان تقدیم مجلس فرموده‌اند.

آقایان فهم و احساسات وطن‌پرستى کارگران در خوزستان بیش‌تر از کارگران سایر نقاط است وظیفه وزارت کار بوده و هست که کارگران را ارشاد کند و مانع اغفال آنها گردد چون یقیناً کارگر ایرانى عملى خلاف مصلحت نمی‌کند (کشاورز‌ صدر - انگلیسی‌ها را تحریک می‌کنند) حکومت زور و سرنیزه بیش‌تر ایجاد عصبانیت و بدبینى و سوء‌ظن در کارگران می‌کند بنده با موکلین کارگر زیادى که دارم نمی‌توانم با این لایحه دولت موافقت نمایم.

در خاتمه از کمیسیون برنامه متشکرم که براى هر شهرستان مبلغى براى مخارج عمرانى در نظر گرفته و از این که سازمان برنامه موافقت کرده است که مبلغى از سهم آبادان صرف ایجاد راه و تأمین آب شیرین براى قصبه شود از طرف ساکنین سپاسگزارم.

اعظم زنگنه - در فرمایش اخیرتان تجدید نظر بکنید.

3 - اخذ رأى و تصویب اصلاح ماده 2 قانون مالیات بر درآمد راجع به اطاق‌هاى بازرگانى

رئیس - در جلسه گذشته به اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد اعلام رأى شد اکثریت نبود حالا این رأى گرفته مى‌شود بعد هم یک دوازدهم مطرح می‌شود (صحیح است.)

آشتیانى‌زاده - حالا هم اکثریت

+++

نیست.

رئیس - اکثریت هست ماده واحده قرائت می‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - قسمت اخیر ماده 20 قانون املاک مزروعى و مالیات بر درآمد مصوب 29 تیر ماه 1328 از اول سال 1329 لغو و وزارت اقتصاد ملى در مورد درآمد اطاق‌هاى بازرگانى کماکان طبق ماده 22 قانون اطاق‌هاى بازرگانى مصوب 2 تیر ماه 1321 عمل خواهند نمود.

تبصره 1 - در هر شهر که مرکز شهرستان بوده و جمعیت آن از بیست و پنج هزار نفر متجاوز باشد دولت مکلف است به تدریج اطاق‌هاى بازرگانى تأسیس نماید.

تبصره 2 - کلیه درآمد صدى یک اطاق‌هاى بازرگانى پس از وضع حداکثر صدى سه براى هزینه منحصراً بایستى به مصرف اختصاصى اطاق‌هاى بازرگانى برسد.

رئیس - رأى نهایى گرفته مى‌شود به اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد مربوط به درآمد اطاق‌هاى بازرگانى که قبلاً در مجلس تصویب شده بود و مجلس سنا فرستاده شد و از مجلس سنا برگشته آقایان موافقین ورقه سفید خواهند داد.

( اسامى آقایان نمایندگان به ترتیب ذیل جهت اخذ رأى اعلام گردید)

آقایان: صالح، آشتیانى‌زاده، فرهودى، اردلان، مجتهدى، صدرى، ثقت‌الاسلامى، دکتر مجتهدى، بوداغیان، محمد ذوالفقارى، نورالدین امامى، عبدالقدیر آزاد، حکیمى، موسوى، دکتر کاسمى، وهاب‌زاده، سرتیپ‌زاده گنجه، دولت‌آبادى، اورنگ، امامى‌اهرى، حمیدیه، فتح‌على افشار، دولتشاهى، بهبهانى، دکتر جلالى، گودرزى خسرو قشقایى، بزرگ‌نیا، گنابادى، صاحب‌جمع، سلطان‌العلما مهدى ارباب، افشار صادقى، ابوالفضل حاذقى، دکتر نبوى، مکى، کشاورز‌صدر، دکتر بقایى، نریمان، حائرى‌زاده، صدر‌زاده، سود‌آور، جمال امامى، آصف عباسى، سعید مهدوى، مکرم، قرشى، تیمورتاش، موقر، غضنفرى، قاسم فولادوند، ظفرى، گرگانى، عرب‌شیبانى، دکتر راجى، معدل، دکتر هدایتى، عزیز‌اعظم زنگنه، صدر میرحسینى، معین‌زاده، دکتر کیان قراگوزلو، مخبر فرهمند، کهبد . دکتر معظمى، رفیع، امینى، شادلو، آبکار، ارباب گیو، کوراوغلى، على‌محمد دهقان، دکتر برال، دکتر سید ‌امامى، سالار بهزادى، ناصر ذوالفقارى. غلامرضا فولادوند، ناظر‌زاده، فرامرزى، ابریشم‌کار

شماره آرا به عمل آمده 71 ورقه سفید موافق و هفت ورقه بى‌اسم بود

رئیس - از 83 نفر عده حاضر اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد با 71 رأى تصویب شده تبصره یک که در مجلس سنا غیر مالى تشخیص داده شده مجدداً به مجلس سنا فرستاده می‌شود. اسامى موافقین- آقایان مهدى ارباب، مکى، قرشى، حاذقى، دکتر بقایى، دکتر نبوى، سالار بهزادى، فرامرزى، ناصر ذوالفقارى، غلامرضا فولادوند، امینى، صدر میر‌حسینى، شادلو آبکار، کوراوغلى، على‌محمد دهقان، دکتر برال، دکتر کیان، مخبر فرهمند، قاسم فولادوند، سعید مسعودى، مکرم تیمورتاش، غضنفرى، ظفرى، خسرو قشقایى، کشاورز‌ صدر، صدرزاده، ابریشم‌کار، گنابادى، امیرى قراگوزلو، دکتر معظمى، دکتر راجى، گرگانى، دکتر سید‌امامى، عرب‌شیبانى، گیو سودآور، حائرى‌زاده، عباسى، صاحب‌جمع، بزرگ‌نیا، امامى‌اهرى، بهبهانى، ناظرزاده، دولتشاهى، گودرزى، معین‌زاده، وهاب‌زاده، گنجه، موسوى، نورالدین امامى، دکتر مجتهدى، فتح‌على افشار، اردلان، حمیدیه، دکتر جلالى، صدرى، مجتهدى، صالح، دکتر کاسمى، فرهودى، حکیمى، افشار صادقى، معدل، بوداغیان، محمد ذوالفقارى، ثقة‌الاسلامى، موقر، آصف، دولت‌آبادى.‏

ورقه سفید بى‌اسم- 7 ورقه‏

4 - طرح و خاتمه مذاکره لایحه اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت اردیبهشت 1330

رئیس - لایحه یک دوازدهم مطرح است، آقاى آزاد

آزاد - در ماه فروردین که یک دوازدهم به مجلس شوراى ملى آمد من موافق مشروط اسم خود را در لیست نوشتم شرط من هم این بود که دولت براى اردیبهشت ماه بودجه خودش را بیاورد آقاى وزیر دارایى هم در آن روز قول دادند که براى اردیبهشت ماه بودجه را به مجلس بدهند آقایان نمایندگان هم تأکید فرمودند که براى اردیبهشت ماه بودجه کل کشور به مجلس تقدیم شود متأسفانه حالا هم که ماه اردیبهشت است باز مى‌بینیم که یک دوازدهم تقدیم مجلس شده است (فرامرزى - گفتند اردیبهشت اما چه سالى؟) من نمی‌دانم تا کى ما باید به یک دوازدهم رأى بدهیم (صدرى - تا آخر دوره) در سازمان برنامه در فروردین ماه بودجه‌شان را نیاوردند آخر ماه یک دوازدهم آوردند ما گفتیم تصویب نمى‌کنیم براى آن که ما به شما گفتیم بودجه‌تان را باید بیاورید چون نیاوردید ما تصویب نمى‌کنیم هى آمدند هى رفتند باز تصویب نکردیم گفتند اگر تصویب نکنید اعتصاب می‌شود گفتیم بشود ما که مسئولیت نداریم شما اگر بودجه را می‌آوردید و ما تصویب نمی‌کردیم ما مسئول اعتصاب بودیم حالا که شما نیاورده‌اید شما مسئول اعتصاب هستید تا روز 20 - 21 هى آمدند گفتیم ما نمی‌دهیم گفتند که ممکن است آشوب بشود انقلاب بشود گفتیم ما از این حرف‌ها نمی‌ترسیم (احسنت) ما نمی‌دهیم بالاخره اعضاى شورا آمدند به کمیسیون گفتند شما بیایید ببینید مشغول هستیم و هر چه زودتر تهیه بکنیم من و آقاى ثقة‌الاسلامى‌رفتیم سازمان برنامه دیدیم تقریباً 7- 8 روز تهیه‌اش طول دارد موافقت کردیم و پس از 8 روز بودجه‌شان را آوردند الان بودجه کل‌شان را آورده‌اند زیرا مى‌دانند که به یک دوازدهم رأى نمى‌دهیم الان من مى‌بینم اکثریت آقایان از این یک دوازدهم ناراضى هستند ولى موقعی که دولت یک دوازدهم را برمی‌دارد و می‌آورد پا می‌شوید رأى می‌دهید من خواهش می‌کنم که آقایان شما یک دفعه ایستادگى کنید و به یک دوازدهم رأى ندهید تا دولت را مجبور کنید مکلف کنید که اطاعت کند و الّا اگر باز این دفعه هم رأى دادید در آخر خرداد باز یک دوازدهم است آخر تیر هم یک دوازدهم است بالأخره باید آقایان توجه داشته باشند که عایدات و درآمد کشور به چه مصرفى می‌رسد من خواهش می‌کنم که آقایان امروز به یک دوازدهم رأى ندهید ( آشتیانى‌زاده - صحیح است) اگر چنانچه مسئولیتى متوجه است مسئولیتش متوجه دولت است نه مجلس اگر کارمندان دولت بخواهند دست از کار بکشد اعتصاب بکنند به ما کارى ندارند باید بروند در منزل آقاى وزیر دارایى در منزل رئیس‌الوزرا و سایر وزرا بگویند آقا شما چرا بودجه را نیاوردید حقوق خودمان را از شما می‌خواهیم شما یک دفعه این کار را بکنید که اینها بروند در خانه آقاى نخست وزیر و آقاى وارسته تا اینها وظیفه قانونى خودشان را عمل کند ایشان امروز وزیر دارایى هستند مجبور هستند که بودجه را بردارند و بیاورند این یک دوازدهم‌ها کار را خراب کرده است قانون اساسى می‌نویسد که در اسفند ماه بایستى بودجه به مجلس بیاید شما سال گذشته بودجه را تصویب نکردید در سال گذشته یک بودجه نامرتبى دولت گذشته آورد

به مجلس اغلب آقایان هم دیدند این بودجه بودجه درستى نبود یک بودجه‌اى بود که ظاهرش درست بود ولى معنا درست نبود روى همان بودجه نادرست ما این یک دوازدهم را تصویب می‌کنیم در صورتی که آن بودجه را مجلس شوراى ملى تصویب نکرده است بودجه هم ناقص است علاوه بر اینها آقایان ملاحظه می‌فرمایند که بعد از این یک دوازدهم‌ها هر ماه چند لایحه می‌آورند چهار میلیون براى ملخ سه میلیون تومان براى فلان دو سه میلیون تومان براى فلان موضوع که اینها هم زائد بر آن یک دوازدهم بودجه است الان من شنیدم که خزانه دولت پول براى بعضى مخارج ندارد و اینها همه از این است که بودجه مرتب و منظم نیست بودجه تصویب نشده است دخل و خرج درست معلوم نیست ولى هر روز یک پیشنهادى می‌کنند یک لایحه‌اى می‌آورند که به بودجه اضافه می‌شود و درخواست من این است که این یک دوازدهم را آقایان ولو براى 15 روز هم باشد تصویب نکنید تا دولت بودجه‌اش را به مجلس بیاورد وقتى بودجه‌اش را آورد یک دوازدهم را تصویب بکنید و بعد شروع کنید به تصویب بودجه که تصویب مردم و مجلس معلوم بشود (صحیح است) ( آشتیانى‌زاده - آقاى وزیر دارایى پس مى‌گیرند) بنده یک موضوع دیگرى را می‌خواهم تذکر بدهم و آن مسئله درآمد نفت است درآمد نفت مطابق قانون به سازمان برنامه اختصاص داده شده بود در سال گذشته درآمد نفت 15 میلیون لیره بود ولى الان چون صنعت نفت ملى شده است و نفت مال ملت ایران است مطابق حسابى که آقاى دکتر مصدق در اینجا کردند روزى سیصد هزار لیره درآمد آن است (صحیح است) ماهى می‌شود 9 میلیون لیره بنده می‌خواهم آقاى وزیر دارایى تشریف بیاورند اینجا و توضیح بدهند علت این که تا به حال خلع ید نکرده و این درآمد نفت را تصرف نکرده‌اند براى چیست مجلس شوراى ملى و مجلس سنا یک قانونى وضع کردند که صنعت نفت در سراسر کشور ملى است این یک عمل انجام شده‌اى است و هیچ کس هم نمی‌تواند به این موضوع اعتراض بکند (صحیح است) ولى از روزی که این قانون وضع شده است تا به حال شاید متجاوز از 10- 20 روز است که این هنوز معوق مانده است یکى از آقایان قضات مؤبد را تعبیر کرده بود به موقت گفته بود مؤبد یعنى موقت من خیال می‌کنم که دولت هم خلع ید فورى را تعبیر می‌کند به سه چهار ماه (یکى از نمایندگان - این طور نیست) عمل نشان می‌دهد مجلس شوراى ملى یک قانونى وضع کرده است که بلافاصله کمیسیون برود تصرف بکند علت این که تا حال تصرف نکرده چیست هى هر روز منتظر هستید که

+++

آمریکا نمی‌دانم تذکاریه بدهد دولت انگلستان بلوف بزند نمی‌دانم کشتى جنگى می‌آورد براى چه شما اینجا منتظر هستید من اولاً اعتراض می‌کنم بچه مناسبت دولت آمریکا در امور داخلى ایران دخالت مى‌کند یا دولت انگلستان می‌خواهد به وسیله این بلوف‌ها حق مسلم ایران را از بین ببرد آقایان می‌دانند که در دنیا دو بلوک بیش‌تر وجود ندارد یک بلوک کمونیست است یک بلوک دموکراسى بلوک کمونیست عبارت از این است که مرکز تمام فعالیت‌هاى کمونیست‌ها باید مسکو باشد و تمام دول دنیا مطیع آنها باشند ولى بلوک دموکراسى بر‌خلاف این عقیده دارند در مقابل کمونیست‌ها مبارزه می‌کنند و مى‌گویند حق هر ملتى مال خودش است و هیچ دولتى حق ندارد تحمیل کند بر ملت دیگر یا به زور یا به وسایل دیگر من تعجب می‌کنم که به چه مناسبت دولت آمریکا یا انگلستان در حق مسلم ایران دخالت می‌کنند؟ مى‌گویند راجع به نفت کمیسیون تشکیل بشود یا نشود به آنها چه مربوط است نفت مال ما است ما هم صنعت نفت را ملى کرده‌ایم و دولت هم باید برود فوراً تصرف بکند منشور ملل متفق تذکر می‌دهد که هر دولتى در سیستم اقتصادى خودش آزاد است و هیچ دولتى حق ندارد که یک سیستم اقتصادى را بر ملت دیگرى تحمیل بکند ما امروز می‌خواهیم سیستم اقتصادیمان را عوض بکنیم یعنى آن چیزى که متعلق به ما بوده است می‌خواهیم خودمان استفاده بکنیم به انگلستان چه مربوط است؟ به آمریکا چه مربوط است؟ به فرانسه چه مربوط است؟ من جداً اعتراض می‌کنم به این دخالتى که آمریکا و انگلیس در امور داخلى ایران مى‌کنند و همچنین اعتراض مى‌کنم به دولت و به کمیسسیون مختلط که چرا تا حالا معطل شدند و نمی‌روند این نفت را تصرف بکنند من شدیداً اعتراض می‌کنم و آقاى وزیر دارایى باید اینجا توضیح بدهند که علت این که تا حال نرفته‌اند تصرف بکنند و

یک خسارت مالى براى ما وارد شده است براى چیست ( اردلان - آقاى آزاد از 29 اسفند ما پولش را خواهیم گرفت) (جمال امامى - آقاى دکتر معظمى فردا عزیمت مى‌کنند) دست این عمال اجنبى که الآن در شرکت نفت مشغول کار و خیانت هستند باید کوتاه بشود ملت ایران باید مالکیت خودش را به هر نحوى که هست مسلم بدارد و تسجیل کند.

( صحیح است) من به آقایان می‌خواهم عرض بکنم که آب از آب تکان نخواهد خورد اینها همه حقه‌بازی است بلوف است یک عده اشخاص را از میدان در می‌کنند ولى ما از میدان در نمی‌رویم همان طورى که راجع به ملى شدن صنعت نفت، ملت ایران مجلس شوراى ملى و مجلس سنا متفقاً کوشیدند الان هم ما متفقاً براى احیاى حق خودمان خواهیم کوشید ولو این که آنهاى بمب‌هاى خودشان را به سر ما بریزند بنده در آخر عرایض خودم یک موضوع مختصرى را هم راجع به سازمان برنامه عرض می‌کنم که در اینجا چند نفر صحبت کردند من چون پنج شش ماه است در سازمان برنامه هستم می‌خواهم عرض کنم که سازمان برنامه یعنى یک دستگاه مخرب یعنى یک دستگاه ولنگ و باز (یکى از نمایندگان - پول ندارند) اجازه بدهید آقا من خودم که در آنجا هستم این پول را به کسى نمی‌دهند؟ به کى دادند آقا؟ این پو‌ل را که ما تصویب کردیم شوخى نیست ما سه ماه و نیم در سازمان برنامه بودیم یعنى از 10 آذر در سازمان برنامه بودیم تا آخر سال ما در حدود صد جلسه تشکیل دادیم که شاید آقایان نمایندگان سابقه داشته باشند در کمیسیون صد جلسه تشکیل دادیم و تمام این بودجه را تصویب کردیم ولى هر چه مى‌نویسیم به آنها ترتیب اثر نمی‌دهند مى‌گوییم قرض بدهید قرض نمی‌دهند مى‌گوییم فلان کار را انجام بدهید انجام نمی‌دهند فقط یک کار می‌کنند وآن این است که اگر یک عملى راجع به انگلیسی‌ها باشد بلافاصله آن را انجام می‌دهند. یعنى اگر یک قراردادى باشد که به نفع انگلیسی‌ها باشد فوراً تصویب می‌کنند، هیئت نظارت تصویب می‌کند، مدیر عامل هم تصویب می‌کند ولى اگر شما بیایید بگویید 100 تومان براى برق یک شهرستانى بدهید هزار بهانه مى‌تراشند و نمى‌دهند (صحیح است) (یکى از نمایندگان - تهران را درست می‌کنند) تهران را هم درست نمى‌کنند. مسئول کیست؟ معلوم نیست. شورا مسئولیت را می‌اندازد به گردن هیئت نظارت، هیئت نظارت مى‌اندازد به گردن مدیر عامل و مدیر عامل مسئولیت را مى‌اندازد به گردن هر دو. معلوم نیست این اشخاص که مراجعه دارند به سازمان برنامه روى حساب‌شان با کیست و من به آقایان مى‌خواهم عرض بکنم که به هیچ‌وجه من‌الوجوه از این بودجه‌اى که ما تصویب کردیم و از این قوانینى که راجع به سازمان برنامه وضع شده است ملت ایران استفاده نخواهد کرد. من الآن صراحتاً عرض مى‌کنم و دولت بایستى که براى این قضیه یک لایحه‌اى تهیه و تقدیم بکند که این مسئولیت که لوث است بین شورا و هیئت نظارت و سازمان برنامه این مسئولیت‌ها را بردارد و یک نقطه معینى مسئول قرار بدهید که آن هیئت یا شخص وظیفه خودش را انجام بدهد مثل یک وزارتخانه‌اى که یک وزیر مسئول آن است و هر عملى برخلاف قانون بشود از وزیر مسئول بازخواست مى‌شود یا این که این سازمان برنامه را اصلاً منحل کنید و این قسمت‌هایی که در آنجا هست منتقل نمایند به وزارتخانه‌ها که دولت در مقابل پول‌هایى که مى‌گیرد مسئول باشد. و صریحتاً به آقایان عرض می‌کنم که سازمان برنامه دستگاه ولنگ و بازى است، عمال خارجى هم آنجا هستند و دارند تمام منافع ایران را از بین می‌برند و با نظریات خارجى‌ها دارند پول‌ها را نفله می‌کنند.

رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - در جلسه گذشته که موضوع فوریت لایحه یک دوازدهم مطرح بود جناب آقاى ملک‌مدنى از راه دلسوزى به حال بنده بیانى فرمودند که شاید به علت کثرت مشغله و گرفتارى بنده در کمیسیون نفت و سایر قسمت‌ها فرصت این که وظیفه‌ام را نسبت به تنظیم بودجه انجام داده باشم برایم فراهم نشده باشد بنده خواستم ضمن تشکر از این نظر جناب ایشان به عرض آقایان برسانم که موضوع کثرت اشتغال، به هیچ‌وجه مانعى براى انجام این کار نبوده و آنچه که براى بنده ایجاد ناراحتى کرده است موضوع بى‌پولى بود که در اول هر ماه بنده نگرانم که ماه به آخر می‌رسد از چه راهى این پولى را که باید به مستخدمین و سایر مصارف ضرورى پرداخت شود تهیه کنم و وقتى که آخر ماه می‌رسد یک نگرانى دیگرى براى من اضافه می‌شود که با چه منطقى و استدلالى بنده می‌توانم موافقت و اجازه دوست محترم آقاى آزاد و سایر نمایندگان محترم را تحصیل بکنم. گمان می‌کنم تا کسى مبتلا نباشد نمی‌تواند درک این ناراحتى را بکند. امیدوارم که براى آقایان محترم یک چنین ناراحتى ایجاد نشود. اما موضوع بودجه لازم می‌دانم عرضى کنم که بعد از آن که بودجه تقدیمى دولت اسبق را در کابینه آقاى علاء استرداد کردم بلافاصله مشغول کار شدم و وظیفه‌ام راهم انجام دادم یعنى قسمت درآمد را بر اساس وصولی‌هاى واقعى پیش‌بینى کردم و در قسمت هزینه با رعایت الاهم فالاهم در حدود رقم پیش‌بینى شده درآمد بودجه را تنظیم کردیم و بودجه را هم بردم به هیئت دولت ولى وقتى خواستم که بودجه را مطرح کنیم رو به رو با یک نظرى شدم که آن نظر از هر حیث صحیح و منطقى بود و آن این بود که حالا که ما وارد مرحله اجرایى قانون ملى شدن صنعت نفت شده‌ایم بهتر خواهد بود که تأمل کنیم تا از عایداتى که از این ممر سرشار به دست می‌آید اطلاع حاصل کنیم و بعد از روى اطلاع و بصیرت بودجه‌ای که براى تأمین احتیاجات کشور باشد تهیه بکنیم و تقدیم بکنیم البته این نظر چون مورد قبول و تصدیق و تأیید کلیه همکاران بنده بود؟ بنده هم به تعقیب از آن نظر آمدم اینجا و به جاى تقدیم بودجه، لایحه یک دوازدهم را تقدیم کردم، حالا باید ببینم که منظور دولت از این اقدام چه بوده و ما چه می‌خواستیم بکنیم؟ ما می‌خواستیم که با تحصیل درآمد بیش‌تر وظایف‌مان را به نحو شایسته‌ترى در قبال کشور و مردم ایران انجام بدهیم. ما می‌خواهیم با تهیه و تنظیم یک بودجه صحیح و سالمى چرخ‌هاى اقتصادیمان را به کار بیندازیم براى اشخاص بیکار ایجاد کار کنیم. ما می‌خواهیم که به وسیله بسط و توسعه فرهنگ و بهداشت جسم و روح ملت ایران را تقویت و نیرو دهیم ما می‌خواهیم از معادن زیرزمینى و تحت‌الارضى خودمان حداکثر بهره‌بردارى را بکنیم ما می‌خواهیم از آب‌هایی که در اعماق زمین و روى زمین به در می‌رود این آب‌ها را در مجراى طبیعى خودش قرار دهیم و آنها را به مزارع و باغ‌هاى سبز و خرم تبدیل کنیم ما می‌خواهیم که به تمام طبقات مستخدمین دولت کمک‌هایى بکنیم که کوچکترین بهانه را از آنها براى انحراف از جاده تقوا و درستى بگیریم این است نظر واقعى دولت، این است خواسته‌هاى مردم و این است منویات آقایان نمایندگان محترم (صحیح است) بنابراین اختلافى ندارد و جایى براى تنقید باقى نیست و اما در خصوص تذکرى که جناب آقاى آزاد دادند راجع به خلع ید که می‌فرمودند چرا به فوریت اقدام نشده است بنده زائد می‌دانم عرض کنم که هیئت مختلطى که تشکیل شده است از شخصیت‌هاى بسیار برجسته و طرف اعتماد خود آقایان محترم بوده‌اند و تا آنجا که بنده اطلاع دارم این آقایان با کمال هوشمندى و درایت وظیفه خودشان را انجام داده‌اند و یک دقیقه از وقت را تلف نکرده‌اند صبح و عصر مشغول هستند و نظریاتى بسیار مفید و سودمندى را هم گرفته‌اند و قریباً آقایان از نتیجه مستحضر خواهند شد.

رئیس - آقاى صدرزاده‏

صدرزاده - در چند مرتبه که یک دوازدهم در مجلس مطرح شد خود بنده به روش دولت در باب یک دوازدهم انتقاد می‌کردم و حقیقت این طور است که مطابق قانون اساسى بودجه مملکتى در هر سال در اسفند ماه باید تنظیم بشود و میزان عایدات و مخارج مملکت روشن باشد و به تناسبى که عایدات به دست می‌آید مخارج بشود (صحیحح است) ولى متأسفانه گاهى اوضاع طورى می‌شود که این منظور به صورت عمل بیرون نمى‌آید مثلاً در همین ماه و ماه فروردین و ماه اسفند به طوری که ملاحظه فرمودید دولت به یک کار مهمى‌که از امهات مسائل مملکت محسوب است مشغول بوده است یعنى مسئله نفت و تا حدى راه انتقاد را بر ما بسته است این است که بنده از آقایان نمایندگان محترم هم استدعا می‌کنم که به این یک دوازدهم هم رأى بدهند که مشکلاتى ایجاد نشود و از

+++

آقاى وزیر دارایى هم تقاضا می‌کنم بودجه مملکت را هر چه زودتر تقدیم کند شاید در سابق بر این گاهى انتقاد می‌شد که کمیسیون‌هاى مجلس وظایف‌شان را انجام نمی‌دهند ولى انصاف این است که در این دوره به خصوص کمیسیون بودجه حد اعلاى صرف وقت را براى رسیدگى به بودجه کل کشور مبذول داشت و حتى ایام تعطیل تابستان که اغلب نمایندگان به تعطیل رفته بودند، کمیسیون بودجه در اینجا تشکیل جلسه می‌داد و وظایف خودش را انجام می‌داد و در این صورت باید گفت که از طرف مجلس قصورى نبود ولى الان آخر ماه اردیبهشت است ما مواجه هستیم با یک عده‌اى از مستخدمین که با حقوق جزیى مشغول خدمتگزارى به مملکت هستند مخصوصاً در ایامى‌که بنده در شیراز بودم در فروردین، بعضى از آنها مى‌گفتند که حقوق اسفند به ما نرسید و با کمال سختى ایام عید را برگزار کردیم ولى چون می‌دانستیم که مجلس و دولت وقت گرفتار حل مسئله نفت است روا ندیدیم که مجلس و دولت وقت را به شکایات خودمان مشغول کنیم به راستى ما باید به وجود این افراد خدمتگزار و وطن‌پرست مباهات بکنیم و در موقعى که پاى حقوق آنها به میان مى‌آید از پاره‌اى انتقادات صرف‌نظر بکنیم و موافقت کنیم که حقوق آنها پرداخت شود تا انشاء‌الله دولت موفق بشود بودجه مملکت را همان طورى که منظور نظر آقایان است تهیه و به مجلس تقدیم بکنند (صفایى - این بیانات متحدالمال است در هر یک دوازدهم این بیانات می‌شود) ضمناً دانشجویان آموزشگاه عالى پزشکى شیراز در مورد خواسته‌هاى خودشان شرحى نوشته‌اند که به جناب آقاى وزیر دارایى تقدیم می‌کنم این آموزشگاه‌هاى بهدارى که در شیراز و مشهد و اصفهان تأسیس شده است در همین سال عده زیادى از اینها فارغ‌التحصیل شده‌اند و به عنوان بهدار به نقاط دورافتاده و اطراف و اکناف مملکت فرستاده شده‌اند یعنى به نقاطى رفته‌اند که شاید تا کنون آنجا یک نفر هم طبیب ندیده بود (ناظرزاده - بسیار هم خوب کار کرده‌اند) و بسیار هم خوب کار کردند و بسیار هم مفید واقع شدند براى نقاط دوردست بنده می‌خواهم استدعا کنم که وسایل آسایش و ترفیه اینها را فراهم کنند تا بهتر بتوانند به خدمت خودشان ادامه بدهند.

رئیس - پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده که قرائت می‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام ریاست مجلس- پس از صحبت یک موافق و مخالف پیشنهاد کفایت مذاکرات می‌کنم - گنجه‏

رئیس - در همین زمینه پیشنهادى هم از آقاى کشاورز ‌صدر رسیده است بفرمایید آقاى گنجه‌اى‏

کشاورز‌ صدر - بنده جلوتر پیشنهاد دادم‏.

گنجه - این مسئله که امروز مطرح است و بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات کردم براى این است که در این موقع از ماه نمی‌شود بیش‌تر از این در اطراف این صحبت کرد زیرا که یک مقدار هزینه‌هاى مستمر و غیر مستمر هست که واجب است پرداخت بشود منجمله حقوق کارمندان دولت، بنابراین حالا وقت این صحبت نیست باید به این رأى بدهیم ولى یکى دو کلمه که خواستم جناب آقاى وزیر دارایى هم توجه بکنند این است که اولاً در ماده واحده بعد از جمله اردیبهشت ماه 1330 یک کلمه (دولت) بایستى اضافه شود. زیرا کارمندان و مخارج اعاده می‌شود به این کلمه و اگر این اضافه نشود شاید سوء‌تفاهمى‌شود و مطلب دیگر راجع به مقدمه این ماده است. در مقدمه یک نوعى تنظیم فرموده‌اند این لایحه را که استدلال این است ( امینى - این چه مربوط به پیشنهاد کفایت مذاکرات است؟) توجه بفرمایید این مقدمه یک نوعى تنظیم شده می‌رساند وصول عوایدى که ما از نفت داریم بودجه تنظیم نمی‌کنند و بنابراین شاید اگر وصول آن عواید چند ماه طول بکشد همه حقوق‌ها و مستمری‌ها باید از قرار یک دوازدهم پرداخت بشود بنابراین بنده عقیده‌ام این است که بودجه را باید تنظیم بکنند و تقدیم بکنند و با خودشان که صحبت کردم معلوم شد که بودجه را هم تنظیم فرموده‌اند بنابراین اگر هم می‌خواهید روى عواید سرشارى که از نفت داریم و پیدا می‌کنیم بودجه را تنظیم بکنید بهتر است که فعلاً با عواید کنونى هم بودجه را تنظیم بکنید و تقدیم بکنید و تا بعداً آن بودجه کلى که تنظیم می‌کنید این تفاوتش نمایانده شود و ملت ایران هم بداند که در اثر این قانون و ملى کردن صنعت نفت و وصول 128 میلیون لیره‌اى که همیشه اینجا صحبت شده وضعیت بودجه ما از کجا به کجا ترقى خواهد کرد بنابراین بنده عقیده‌ام این است این را که تصویب کردیم تا موقعی که وقت یک دوازدهم دیگر نرسیده جناب آقاى وزیر دارایى بودجه را تقدیم بکنند و این نکته هم در آتیه ملحوظ باشد که ترقى اقتصادى ما تا به کدام پایه خواهد رسید.

رئیس - آقاى نبوى مخالفید؟ بفرمایید.

نبوى - مخالفت بنده با کفایت مذاکرات از این جهت نیست که امروز این لایحه تصویب نشود وقتى که لایحه یک دوازدهم را سه روز بعد از ماه آورده‌اند ناچار این لایحه تصویب باید بشود چون که چاره نداریم با استیصال و گرسنگى و بدبختى که کارمندان دولت دارند و مخارج ضرورى که مى‌باید داده بشود کسى نمى‌گوید که تصویب هم مى‌شود ولى بنده منظورم این بود که در این لایحه یک دوازدهم یک مطالبى است که حتماً باید گفته شود آقایان با تقاضاى کفایت مذاکرات از گفتن این مطالب مهم اصلاً جلوگیرى مى‌کنند مثلاً بنده اینجا اسم نوشتم و مخصوصاً خواستم مطالبى را به عرض مجلس و به عرض آقاى وزیر دارایى برسانم که قطع دارم آقایان تصدیق خواهند فرمود و مورد موافقت قرار خواهد گرفت ولى آقاى گنجه پیشنهاد کفایت مذاکرات فرمودند که مانع از این می‌شود که این حرف‌ها اینجا گفته شود آرزو داشتیم که این بودجه طورى شود که صرف کارهاى عمرانى و اصلاحى مملکت بشود الان سال‌ها است که تمام عواید مملکت صرف حقوق می‌شود آن هم حقوق بی‌فایده این رویه ما را به نیستى خواهد کشاند تصور می‌کنم که آقاى وزیر دارایى توجهى به این موضوع نمی‌کند در سال گذشته همان موقعى که جناب آقاى صدر‌زاده فرمودند ما آمدیم از مجموع این بودجه هزار میلیونى یک ارقام بسیار کوچکى را براى ولایات اختصاص دادیم و الان طورى شده است که تمام آنها را تعطیل کرده‌اند این بنایی‌هاى ولایات راه‌سازى آنها قطع نظر از این که تعطیلش معایبى دارد باعث می‌شود که عمله‌جات بریزند به تهران همین طور که هر سال می‌ریزند و اسباب زحمتند و این کار خطرات بزرگى در آن ده خواهد داشت بنده براى همین کار به آقاى نخست ویر عرض کردم به آقاى دکتر فاطمى عرض کردم که ترتیبى براى ساختمان‌هاى ولایات باید داده بشود الان راه شوسه غیر قابل عبور شده این راه‌ها براى تمام احتیاجات مملکت ضرورى است هییچ کارى نیست که محتاج راه نباشد و دولت هم پول ندارد که به آنها بدهند که در این راه‌ها همان خاک‌پاشى سابق را ادامه بدهند آقاى وزیر دارایى این رویه صحیح نیست که در آخر هر ماه لایحه‌اى به نام یک دوازدهم بیاورند و وجوهی که موجود است بپردازند، به اسم حقوق تقسیم بکنند البته این حقوق هم باید داده بشود بنده مخالف نیستم و لى یک فکرى براى این کارها باید بشود که این ساختمان‌هاى محقر و مختصر ولایات را بفرمایید و هر طور هست به جریان بیندازید و الان این طریق مملکت را به نیستى خواهد کشانید ببینید وضع دولت چه جور شده چند تا از دهات نیشابور را سیل خراب کرده بنده، براى کار درخواست وام از بانک کشاورزى کردم و آقاى دکتر فاطمى هم مرقوم فرمودند به بانک کشاورزى ولى بانک کشاورزى مى‌گوید من پول ندارم اصلاً بانک کشاورزى الان قادر نیست که هزار تومان به یک زارع قرض بدهد اصلاً این دستگاه قابل دوام نیست این رویه صحیح نیست چند میلیون تومان به بانک کشاورزى پول دادند و به طورى که بنده اطلاع دارم چند نفر از افراد متمکن تهران آن را قرض کردند و مصرف کردند ولى وقتى می‌خواهند به یک رعیتى دویست تومان بدهند پول ندارند بنده غرضم از این که با کفایت مذاکرات مخالفت کردم این بود که این حرف‌ها زده شود و الّا در هر صورت امروز تصویب خواهد شد.

رئیس - آقاى وزیر دارایى‏

وزیر دارایى - بنده تصور می‌کنم که بیان بنده مثل این که رسا نبوده و نتوانست موجبات اقناع آقایان را فراهم سازد، بنده غرضم همین بود که آقایان فرمودند سال‌ها است آقایان آرزو دارند که یک بودجه صحیح و سالمى تقدیم بشود سال‌ها است که می‌فرمایند این مالیات‌هاى غیر مستقیم که نود درصدش بودجه ما را تشکیل می‌دهد از بین برود و به جایش یک مالیات‌هاى دیگرى وضع بشود که مرکز ثقلش متوجه طبقات ضعیف و مصرف کننده نباشد، خوب این بایستى عملى بشود؟ اجرا بشود، چه جور عملى بشود؟ باید یک درآمد دیگرى به وجود بیاید و جانشین مالیات‌هاى غیر مستقیم بشود تا ما بتوانیم نظر آقایان را تأمین کنیم در قسمت خرج همه آقایان آرزو دارند که در بودجه دولت اعتبارات کافى براى کارهاى عمرانى و تولیدى منظور شود ما هم می‌خواهیم همین کار را بکنیم ولى بودجه‌ای که آقایان می‌خواهند بنده بیاورم هفتاد و پنج درصدش خرج حقوق است چیزى دیگر باقى نمى‌ماند بنابراین عرض می‌کنم که براى اجراى همین منویات آقایان است که ما تقاضا کردیم که به ما مجال و فرصت بدهید تا از درآمد‌هایی که امیدوار هستیم امسال علاوه بر درآمدهاى سال قبل به دست بیاوریم اطلاع حاصل بکنیم تا بتوانیم یک بودجه‌اى بیاوریم که در خور انجام توقعات آقایان باشد بنابراین بنده نمى‌دانم که مخالفت آقایان از چه قسمت بودجه خیلى سهل است آوردنش ولیکن این نظریات آقایان تأمین نمی‌شود و اما راجع به نفت آن طور که فرمودند یک بودجه‌اى حالا بیاورید و یک بودجه هم بعداً در هیچ جا معمول نیست در یک سال دو تا بودجه باشد عایدات نفت در هر حال هر چه باشد در بودجه دولت منعکس است (گنجه - عواید نفت قانون خاصى دارد) جمع و خرج می‌شود و علاوه بر درآمدهاى مستقیم فروش نفت این قانون ملى شدن صنعت نفت مالیات‌ها و عوارض ما را دگرگون می‌کند مثلاً فرض بفرمایید عوارض گمرک که ما تا کنون نمى‌گرفتیم از شرکت سابق نفت بعد از این باید بگیریم و همین طور مالیات بر درآمد که نمى‌دادند یعنى وجه

+++

مختصرى می‌دادند بعداً یک مبلغ خیلى زیادترى به ما عاید خواهد شد ما باید اینها را حساب بکنیم بودجه نوشتن که آسان نیست سرسرى که نیست به ما مجال بدهید که یک مطالعاتى در این باره بکنیم و یک بودجه‌اى بیاوریم که مطابق احتیاجات روز باشد این بود توضیحات بنده.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات آقایانی که موافقند قیام فرمایند (جمعى برخاستند) تصویب شد چون در این قسمت نمی‌شود داد بنابراین براى اظهار نظر مشورتى به مجلس سنا فرستاده می‌شود آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید.

5 - معرفى آقاى مهندس بازرگانى به معاونت وزرات فرهنگ به وسیله آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ - بنده زیاد صحبت نخواهم کرد خواستم اجازه بخواهم از آقایان نمایندگان محترم که جناب آقاى مهندس بازرگان را که از مهندسین عالی‌قدر مملکت هستند (صحیح است) و فارغ‌التحصیل مدرسه عالى سانترال که از عالی‌ترین مدارس مهندسى پاریس است، استاد و رئیس دانشکده فنى هم بودند به سمت معاونت وزارت فرهنگ معرفى می‌کنم.

نمایندگان - مبارک است‏.

6 - طرح لایحه اعتبار ادامه مبارزه با ملخ

رئیس - لایحه اعتبار مبارزه با ملخ مطرح است ماده واحده قرائت می‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى اسلامى ملى‏

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است سال گذشته براى جلوگیرى از خسارات وارده از جمله حمله ملخ به نواحى جنوب مبلغ چهل میلیون ریال اعتبار تصویب شد متأسفانه ملخ‌ها به مراتب بیش از آنچه پیش‌بینى می‌شد هجوم نمودند و اعتبارات مصوب کفاف مبارزه دامنه‌دارى را که علیه این آفت خطرناک شروع شده و هنوز هم ادامه دارد نمى‌نماید علیهذا براى تأمین اعتبار مورد لزوم ماده واحده ذیل را با قید دو فوریت پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده - براى ادامه مبارزه با انواع ملخ مبلغ سى میلیون ریال دیگر به عنوان اعتبار تصویب و به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ مزبور را از محل درآمد عمومى سال جارى کشور به تدریجى که مصرف پیدا مى‌کند بر طبق درخواست وزارت کشاورزى در اختیار وزارت نامبرده بگذارد.

آشتیانى‌زاده - بنده مخالفم.‏

رئیس - برگ موافق و مخالف دارد حاذقى بفرمایید.

حاذقى - مطالبى که در مجلس شورای ملى عرض مى‌شود و بیاناتى که نمایندگان مى‌کنند اینها همه باید مستند به یک دلایل و حقایقى باشد که مردم خارج که مى‌خوانند متوجه باشند که آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى همواره طرفدار حفظ مصلحت مردم هستند و نسبت به پیشنهادها و نظرهاى دولتى که مورد اعتماد مجلس شوراى ملى است همیشه پیشقدم و علاقمند هستند و این لایحه هم از طرف وزارت کشاورزى براى یک اضافه اعتبارى براى ادامه مبارزه با ملخ به مجلس تقدیم شده است تصور نمى‌کنم که از آقایان نمایندگان کسى اصولاً مخالف باشد من اینجا خواستم که اجازه گرفته باشم یک عرایضى به استحضار دولت و وزارت کشاورزى برسانم اصولاً پیشامد این بلیه آسمانى در سال جدید غیر منتظر نبود و روى اطلاعاتى که بوده وزارت کشاورزى اقدامات احتیاطى و پیش‌بینى‌هاى لازم کرده بود و مجلس شوراى ملى هم به موقع مطابق پیشنهاد دولت یک اعتبار چهل میلیون ریالى را در اختیار وزارت کشاورزى گذاشت‏.

( عده‌اى از نمایندگان - از مجلس خارج می‌شدند)

رئیس - آقایان طورى تشریف ببرید که مجلس از اکثریت نیفتد تابلو را دقت کنید بعد تشریف ببرید.

حاذقى - متأسفانه هجوم ملخ از کشورهاى مجاور از پاکستان و هندوستان و عربستان صعودى به اندازه‌اى شدید بود که آن پیش‌بینى‌هایى که شده بود نتوانست کافى باشد و بنیاد این سیل بنیان‌کن را از میان بردارد و رعایا و زارعین ایرانى را که به خطر قحطى تهدید مى‌کرد نجات بدهد تذکر من نسبت به این موضوع اول این است که خدمات مأمورین وزارت کشاورزى در بعضى نقاط مملکت بى‌اندازه در خور قدرشناسى و تشویق است ولى نمی‌دانم آیا وزارت کشاورزى توانسته است تشخیص بدهد مأمورین در بعضى نقاط چه فداکارى‌هایى کرده‌اند، ایام عید سفرى به فارس کردم عده‌اى از آقایان نمایندگان هم در فارس تشریف داشتند مردم فارس یک وحشت فوق‌العاده‌اى داشتند از هجوم یک همچو دسته‌هاى سنگین ملخ دریایى و از پوره‌هاى ملخ مصرى که سال گذشته در نقاط فارس تخمگذارى کرده بودند و متأسفانه بسیارى از قسمت‌هاى تخمگذارى ملخ هم در سال گذشته کشف نشده بود ولى از آثار و علایم پیدا بود که همچو که هوا رو به گرمى بگذارد سیل ملخ به طرف مزارع و مناطق و نواحى فلاحتى فارس سرازیر مى‌شود و اکثر مردم فلاح فارس یک خطر بزرگى که از بین رفتن کلیه محصول آنها است تهدید مى‌شوند وزارت کشاورزى یک سازمان مبارزه با ملخ در فارس تشکیل داد که عده‌اى از مهندسین درس خوانده و فنى را تحت ریاست آقاى مهندس زاهدى مأمور مبارزه با ملخ کرد این عده برخلاف آنچه که اکثر اینجا گفته مى‌شود که مأمورین دولت براى مأموریتى که تعیین مى‌شوند صمیمیت و دلسوزى به خرج نمى‌دهند با یک صمیمیت و فداکارى مشغول مبارزه با ملخ شدند و در ساعت ممتدى در 24 ساعت روز در مناطق سخت کوهستانى و درز از آبادى به مبارزه فنى و اساسى با ملخ مشغول شدند و در این میان معلوم شد آن مقدار سم لازم و طعمه لازم که براى مبارزه با ملخ لازم هست در اختیار اینها نیست مراجعه کردند به تهران و وزارت کشاورزى وعده داد به مجرد این که سموم خریدارى شده مخصوصاً سمى به نام آلیرین که اخیراً کشف شده و بسیار مؤثر در مبارزه با ملخ هست و از آمریکا خریدارى شده است به ایران برسد به فارس می‌فرستیم و وزارت کارورزى هم به وعده خودش وفا کرد و عمل کرد و مرتب وسایل لازم در اختیار آن آقایان گذاشت طیاره‌هایى که به آنجا فرستاد و مأمورین اضافى هم فرستاد که مشغول مبارزه با ملخ شدند و به نظر آنها مبارزه خاتمه یافته بوده و گزارش نتیجه‌بخش نهایى عمل خودشان را به دولت فرستاده طیاره‌ها هم بعضى مناطق که مشغول مبارزه بوده با خلبان‌ها احضار شدند متعاقب این عمل متأسفانه باز از مناطق جنوبى و فارس مخصوصاً از شهرستان و حوزه‌هاى داراب و فاو و جهرم تلگرافاتى رسید که مجدداً سیل ملخ دریایى به آن طرف سرازیر شده و آن اقداماتى که سابق شده متأسفانه به نتیجه نهایى نرسیده که وسایل و لوازم و ادوات کار را از آنجا برده‌اند، من خواستم حالا که مجلس شوراى ملى مجدداً در مقام این است که اعتبار جدیدى براى مبارزه با ملخ بالغ بر سى میلیون ریال به دولت بدهد نظر وزارت کشاورزى را به این موضوع البته تمام نقاط ایران که مورد هجوم ملخ شده است همه نسبت به وظیفه وزارت کشاورزى یکسان است و ما هم نسبت به حفظ مصالح تمام حدود مملکت علاقمند هستیم منتها چون این اطلاعات از فارس رسیده بود من خواستم که نظر دولت را به این مسئله جلب کنم به مجرد این که این اعتبار تصویب شود به اقدامات فورى و مجدانه در فارس ادامه بدهند و مبارزه با ملخ را در مناطق جنوب شرقى فارس شروع کنند و آن وسایلى که از آنجا فرا خوانده‌اند دو مرتبه بفرستند و سازمان آنجا را تقویت کنند هواپیما و سم و طعمه لازم آنجا بفرستند تا بلکه به خواست خدا توفیق ریشه‌کن کردن آفت براى دستگاه مبارزه فراهم بشود و موفق نشوند ملخ‌ها اینجا لانه کنند و دو مرتبه سال آینده محصول آن مناطق را تهدید به از میان بردن بکنند من ضمن این مذاکرات خواستم از جناب آقاى وزیر کشاورزى خواهش بکنم همان گونه که مکرر اینجا ذکر شده است مدار توفیق و کامیابى در هر کارى مخصوصاً کار دولتى در این است که اگر اشخاصى وظیفه خودشان را انجام نمى‌دهند آنها را محاکمه بکنند و به نسبت نقیصه و قصورى که مرتکب شده‌اند و زیان و ضررى که به مملکت ‏

زده‌اند مجازات بشوند تنزل رتبه به آنها بدهند به همین نسبت هم اگر مأمورین از روى وظیفه‌شناسى و دلسوزى وقت‌شان را صرف انجام وظیفه بکنند کار بکنند زحمت بکشند و دستور دولت را اجرا بکنند و تمایلات مردم را برآورده کنند بایستى نسبت به این گونه مأمورین هم یک حساب خاصى باز کنند و زحمات آنها را قدرشناسى بکنند مردم فارس به اندازه‌اى نسبت به سازمان مبارزه با ملخ فارس خوش‌بین بودند که بدون هیچ‌گونه استنکاف و توقع اجرت مادى رعایا و صاحبان املاک و علاقه خودشان را در اختیار سازمان مبارزه با ملخ گذاشتند و در حدود شصت هفتاد روز زارعین و کشاورزان و عمله‌ها بدون دستمزد با مأمورین مبارزه با ملخ همکارى می‌کردند زیرا دیدند این مأمورین دلسوزى دارند و مقصودشان حیف و میل کردن بودجه مملکت نیست و دینارى از این اعتبار سواى مصرف شدن به کار و خریدن بنزین و نفت و لوازم کار به مصرف دیگرى نمی‌رسد و بنابراین من خواستم از آقایان مهندس زاهدى و مهندس افتخارى و مهندس گودرزى و سایر مأمورین سازمان مبارزه با ملخ فارس یک قدردانى واقعى بشود تا این که سایر مأمورین درستکار دولت هم بدانند که تفاوتى بین وظیفه‌شناس و وظیفه‌ناشناس گذاشته مى‌شود مردم فارس هم این قدرشناسى را عملاً کرده‌اند ولى این توقع را هم دارند که ما از دولت خواستار یک همچو قدرشناسى عملى از آنها باشیم امیدوارم این تذکراتى که من راجع به تصویب این لایحه دارم وزیر محترم کشاورزى را که شخصاً علاقمند هستند به این که مبارزه با ملخ به طور خوبى در تمام مملکت انجام بشود وادار بکند که نسبت به مبارزه با ملخ در فارس یک توجه بیشترى بفرمایند و به طورى که عرض شد این هجوم اخیرى که از طرف دسته‌هاى ملخ شده با فرستادن وسایل شرشان را از سر مردم کم بکنند.

رئیس - آقاى صدرزاده‏

صدرزاده - همکار محترم من آقاى حاذقى غیر از این که در ستون مخالفت

+++

اسم‌نویسى کرده بودند بیانى مبنى بر مخالفت باشد نفرمودند که محتاج به جواب باشد. متأسفانه از روزنامه‌هایى که دیروز عصر از شیراز به ما رسیده حکایت می‌کرد که ملخ به خود شهرستان شیراز هم رسیده است یعنى به قصرالدشت که در یک فرسخى آنجا است و باغات زیادى دارد ملخ به آنجا هم رسیده همچنین به نواحى شمالى شهر شیراز سرایت کرده که عبارت باشد از مرودشت که در شعاع کارخانه قند است و لازم است که یک اقدام مجدانه‌اى بشود از این هجوم ملخ دو ضرر متوجه مى‌شود یکى در حال حاضر نسبت به محصول سال جارى و اگر نسبت به آنها مبارزه کامل به عمل نیاید سبب خواهد شد که تخم‌ریزى بکنند و حاصل آتیه کشور را دچار خطر عظیمى‌خواهد کرد و این خطر منحصر به فارس نخواهد بو د بلکه ممکن است خداى نخواسته شامل تمام محصولات کشور بشود و آن وقت ما مجبوریم که براى تأمین آذوقه این مردم بیچاره دست به اقدامات دیگر بزنیم اما راجع به طرز عمل مبارزه جناب آقاى وزیر کشاورزى من مى‌خواهم این نکته را به جنابعالى تذکر بدهم چون گاهى شنیده مى‌شود که در این گونه مخارجى که می‌شود ممکن است قسمت اعظم آن صرف پرداخت فوق‌العاده مأمورین اعزامى بشود من تصدیق دارم که یک عمل مبارزه‌اى آن هم به این دامنه‌دارى و وسعت که مى‌خواهند بشود مأمورینى باید اعزام بشوند که البته محتاج به فوق‌العاده خواهند بود ولى نباید این فوق‌العاده به قدرى زیاد باشد که آن منظور عملى نشود امروز صبح در موقعى که بنده نام‌نویسى مى‌کردم یکى از همکاران بنده به طور مطایبه مى‌گفت که اگر زیاد بشود این خرج سفرها و فوق‌العاده‌ها شاید اگر همین‌ها را به خود ملخ‌ها بدهند برگردند بنابراین خواستم عرض کنم طورى نشود که این مخارج فوق‌العاده سبب بشود که عمل مبارزه به نحو خوبى انجام نشود و به طوری که جناب آقاى حاذقى بیان فرمودند در ناحیه فارس مأمورین کشاورزى محل و مأمورین اعزامى اظهار رضامندى شده و به طوری که بنده اطلاع دارم در جراید هم منعکس شده استاندار از زحمات آنها اظهار قدردانى کرده است و یک نکته‌اى هم در اینجا باید مورد توجه جنابعالى واقع بشود و آن این است که علاوه بر این که مأمورین درستى که حسن خدمت به خرج داده‌اند بایستى تشویق از آنها بشود تغییر آنها هم یعنى آن قسمت از مأمورین که خدمت کرده‌اند و آشنایى به طرز مبارزه پیدا کرده‌اند تغییر آنها هم ضرورتى ندارد و شاید اگر اشخاص جدیدى اعزام بدارید ممکن است عمل مبارزه را دچار وقفه بکنید امیدوارم جنابعالى مراقبت بفرمایید در این عمل مبارزه و صورتى که بعد از پایان مبارزه به مجلس تقدیم می‌شود از لحاظ مخارج و فوق‌العاده‌ها بیهوده نباشد که مورد انتقاد واقع شود و شخصیت جنابعالى لکه‌دار بشود.

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى - به طوری که آقایان مستحضرند مخصوصاً وکلاى فارس و کرمان و بلوچستان همگى مستحضرند مأمورین وزارت کشاورزى کمال وظیفه را کرده‌اند. براى مبارزه با ملخ و سم‌پاشى و غیره و البته آقایان می‌دانند و مسبوق هستند که طیارات آمریکایى که به ما کمک دادند در قسمت فارس بسیار عملیات مؤثرى کردند و عجالتاً مبارزه با ملخ در فارس موفقیتش بیش‌تر بوده البته در مناطق دیگر هم همین طور مبارزه بوده ولى در فارس بیش‌تر مقرون به موفقیت بوده است براى این که مبارزه با پوره ملخ آسانتر است تا با ملخ‌هایى که در پرواز هستند چون پیدا کردن مسیر پرواز این ملخ‌ها بسیار زحمت دارد و دیده‌بان‌هاى مخصوص لازم دارد این کار و امیدوارم که این مبارزه با ملخ‌هایى هم که به پرواز در آمده‌اند قرین موفقیت باشد فرمایشى که آقا فرمودند درباره فوق‌العاده مأمورین البته آقایان باید این نکته را ملاحظه بفرمایید که این مأمورین چه مأمورین وزارت کشاورزى چه مأمورین لشکرى و صاحب‌منصبانى که باید مبارزه با ملخ بکنند چه مأمورین دیگر اینها باید مسافرت‌هاى بعیدى بکنند به واسطه این که آن نقاط یک وسعت عجیبى دارند مخصوصاً کرمان و بلوچستان که باید چندین فرسخ بروند بگردند و پیدا کنند که کجا تخم گذاشته‌اند البته این مخارج فوق‌العاده از نقطه نظر وسایل کار و حمل و نقل و به منظور اصلاح کامیون‌ها و جیپ‌هایی که توى این صحارى و آن نقاطى که راه شوسه صحیح نیست پیدا می‌کنند که اسباب خسارت می‌شود اما این که فرمودند فوق‌العاده به قدرى نشود که اگر این فوق‌العاده‌ها را به ملخ می‌دادیم مراجعت می‌کردند البته این صحبتى که فرمودند جنبه مطایبه داشت به طوری که فرمودند و من می‌توانم اطمینان به آقایان بدهم که در قسمت مخارجات و فوق‌العاده‌هاى ما هیچ‌گونه حیف و میل نمی‌شود و ما باز هم کوشش می‌کنیم که فوق‌العاده‌هاى زیاد و مأمورین زیادى فرستاده نشود مثلاً فرض بفرمایید در یکى از روزنامه‌ها نوشته شده بود که مأمورین وزارت کشاورزى هتل‌هاى شیراز را منحصر به خود کرده‌اند در صورتی که این طور نیست ما فقط یک نفر مهندس زاهدى را به مأموریت فوق‌العاده فرستادیم که از شیراز دائم می‌رفت به بوشهر و همیشه در راه بود و ما مأمورین فوق‌العاده‌اى نفرستادیم همان مأمورین که آنجا بودند مشغول هستند البته یکى دو نفر براى پذیرایى از آمریکایى‌ها آنجا فرستادیم و البته لازم هم بود که از اینها پذیرایى بشود اما این که فرمودند که مأمورین ما را عوض نکنیم البته ممکن نیست مأمورى را که خدمت کرده است و خوب انجام وظیفه کرده است ما عوض بکنیم مأمورینى که ما فرستادیم اکثر خوب انجام وظیفه کردند ما هم از آنها تعریف می‌کنیم چه وزارتخانه تشویف مى‌کند چه آقاى نخست وزیر آقایانى که میل دارند خدمتگزاران تشویق بشوند نگران نباشند و ما امیدواریم که نگذاریم این تغییر و تبدیل‌ها بشود.

رئیس - پیشنهاد کفایت رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم بعد از مذاکرات یک موافق و یک مخالف مذاکره کافى است.

ارباب‏

رئیس - آقاى ارباب‏

ارباب - بنده به این مناسبت پیشنهاد کردم که بلکه زودتر این لایحه تصویب بشود و بهانه به دست وزارت کشاورزى نیفتد و بگوید چون بودجه نداشتیم نتوانستند مأمورین ما خوب انجام وظیفه بکنند ضمناً دو تلگراف از خاش رسیده است یکى این که مردم رفته‌اند متحصن شده‌اند در تلگرافخانه به واسطه نبودن وسایل دفع ملخ و یکى هم تلگرافى است که از تلگرافخانه خارج شده‌اند بنا به دعوت فرمانده تیپ و وعده‌هایى که ایشان دادند به آنها ولى مى‌گویند تمام زارعین و زن و مرد و حتى اطفال هم همکارى کردند ولى افاقه نکرده وسایل کافى نیست و حتى درخت‌ها را ملخ‌ها دارند از بین می‌برند بنده مدت‌ها این فکر را می‌کردم که هر منطقه‌اى که عده وکیل آن کم‌تر است شاید اختلاف کم‌تر باشد و کارها پیش برود حالا اخیراً بعد از یک دوره و نصف دوره انجام وظیفه در مجلس فهمیدم که این یک ضررى دارد هر حوزه‌اى که تعداد وکلایش زیاد هستند و بالنتیجه دولت داراى عده آرا زیادترى است به مناسبت این که جلب توجه بیش‌ترى می‌کند یعنى آن منطقه‌اى که تعداد وکلایش زیادتر هستند نسبت به امور آنجا توجه بیش‌ترى می‌شود بدبختانه بنده باید در این مجلس بگویم که آنچه که مورد نظر نیست مصلحت کشور است آنچه مورد نظر نیست احتیاجات مملکت است مملکت را نمى‌بیند شهر را مى‌بینند منطقه را مى‌بینند دارند بلوچستان را به کلى ویران می‌کنند وسیله ندارند پول نمی‌رسانند طیاره در سهم آنجا نیست سم نیست هیچ چیز نیست آقایان بلوچستان جزو کشور ایران عضو لاینفک کشور ایران است دولت باید به آنجا توجه کند.

رئیس - اینها هیچ کدام مربوط به کفایت مذاکرات نبود- آقاى صدر میرحسینى‏

صدر میرحسینى - بنده با کفایت مذاکرات مخالفم زیرا بایستى به قدر کافى در اطراف لایحه ملخ بحث بشود و طرز عمل و نحوه عمل براى نمایندگان محترم روشن شود چهل میلیون ریالى که تصویب فرمودید داده شده است سى میلیون ریال دیگر تقاضاى اضافه اعتبار کردند حق این بود که صورت مخارج 40 میلیون ریال را مى‌آوردند به مجلس تقدیم مى‌کردند و به کمیسیون کشاورزى می‌رفت و رسیدگى می‌شد بعد سى میلیون ریال را تقاضا می‌کردند در صورتی که آن صورت مخارج چهل میلیون ریال معلوم نیست به چه مصارفى رسیده است اخیراً کمیسیون مبارزه با ملخ در کرمان مخبرین جراید کرمان را برده است به جیرفت که بزرگ‌ترین منطقه آلوده به ملخ بوده است اینها پس از مراجعت مشاهدات خودشان را نوشته‌اند اینها را بردارید بخوانید 170 هزار تومان پول دادند به مهندس وثوق وقتى که دکتر اسفندیارى رفته است آنجا 13 هزار تومان از آن پول باقى مانده است و این روزنامه ببینید چه نوشته است می‌نویسد هر شب مهندس وثوق و مهندس صالحى را با حالت غیرعادى در مهمانخانه‌ها دیده‌ام و هر شب اینها پاى پوکر بودند مگر پول ملت ایران را از آب گرفته‌اند یا از سنگ ریخته‌اند که بدهیم همه‌اش را به مهندس وثوق براى خرج سفر یا مهندسین دیگر که ماشین بخرند یا جیپ بخرند ساحل بحر خزر را بپیمایند باید حساب 40 میلیون ریال را بیاورند بدهند تا سى میلیون تصویب بشود (صحیح است)

7 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه به عنوان تنفس‏

رئیس - باید رأى گرفت به کفایت مذاکرات ولى عده کافى نیست راجع به قانون حکومت نظامى البته اجازه اولیه حتماً جلسه فوق‌العاده لازم دارد ولى براى تمدید قانون ساکت است اگر نظر آقایان این است که جلسه علنى کافى است (صحیح است) بنابراین موافقت می‌شود که اول روز یکشنبه این لایحه جزء دستور باشد بعد هم لایحه حکومت نظامى خوزستان فعلاً هم چون عده براى اخذ رأى کافى نیست تنفس داده می‌شود.

( مقارن ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید.)

رئیس مجلس شورای ملى- رضا حکمت

+++

شماره 4488        2 و 3 و 30

قوانین‏

وزارت دارایى‏

فرمان همایونى راجع به طرح قانونى مربوط به تعیین تاریخ اجراى قانون تعویض و جمع‌آورى اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى و قانون مزبور که در جلسه چهارشنبه 25 اردیبهشت ماه 1330 به تصویب مجلسین سنا و شواری ملى رسیده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم‏

ماده اول - طرح قانونى مربوط به تعیین تاریخ اجراى قانون تعویض و جمع‌آورى اسکناس‌هاى پانصد و هزار ریالى که در جلسه بیست و پنجم اردیبهشت ماه 1330 به تصویب مجلسین سنا و شورای ملى رسیده و منظم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ بیست و هشتم اردیبهشت ماه 330

طرح قانونى مربوط به تعیین تاریخ و اجراى قانون تعویض جمع‌آورى اسکناس‌هاى پانصد هزار ریالى‏

ماده واحده - سه ماه مدت معین در قانون جمع‌آورى و تعویض اسکناس‌هاى پانصد هزار ریالى مصوب 29 اسفند ماه 1329 از اول اردیبهشت ماه 1330 در سراسر ایران دفعتاً واحده شروع می‌شود و روز آخر تیر ماه 1330 خاتمه می‌یابد.

تبصره - تاریخ شروع و انتهاى جمع‌آورى و تعویض اسکناس‌ها را هیئت نظارت اندوخته اسکناس و بانک ملى طبق شرایط مذکور در ماده واحده مصوب اسفند ماه 1329 تعیین و اعلان خواهد نمود.

طرح قانونى مندرج در فوق که مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره است در جلسه چهارشنبه 25 اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است.

م 3770 نخست وزیر.

سؤالات نمایندگان‏

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

خواهشمند است به جناب آقاى وزیر دارایى اطلاع فرمایند تا براى جواب دادن به سؤال اینجانب در ظرف مدت قانونى در مجلس شورای ملى حضور به هم رسانند.

با این که تلمبه و پمپ مخصوص آبیارى و زراعت از پرداخت حق گمرکى معاف است علت آن که طبق نامه شماره 1637 و 3454- 18 و 2 و 330 وزارت کشاورزى گمرک از ترخیص آنها بدون حق گمرکى خوددارى می‌کند چیست؟

ابوالفضل حاذقى‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294668!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)