کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18
[1396/05/31]

جلسه: 149 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 شهریور 1334  

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس‌

2- سؤال آقاى پیراسته راجع به عدم اجراى احکام ترفیع قضاوت و جواب آقاى وزیر دادگسترى و معاون وزارت دارایی‌

3- سؤال آقاى خلعتبرى راجع به معدن گلندرود و جواب آقاى معاون وازرت دارایی‏

4- بیانات آقاى وزیر راه در جواب بیانات جلسه قبل آقاى دکتر بینا‌

5- تقاضاى فوریت نسبت به لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک که از طرف آقاى وزیر بهدارى‏

6- طرح و تصویب دو فوریت لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک.

7- طرح و تصویب گزارش کمیسیون تحقیق راجع به نمایندگى آقاى یدالله ابراهیمی ‌از کرمان‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

 

 

جلسه: 149

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 21 شهریور 1334

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت‌مجلس‌

2- سؤال آقاى پیراسته راجع به عدم اجراى احکام ترفیع قضاوت و جواب آقاى وزیر دادگسترى و معاون وزارت دارایی‌

3- سؤال آقاى خلعتبرى راجع به معدن گلندرود و جواب آقاى معاون وازرت دارایی‏

4- بیانات آقاى وزیر راه در جواب بیانات جلسه قبل آقاى دکتر بینا‌

5- تقاضاى فوریت نسبت به لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک که از طرف آقاى وزیر بهدارى‏

6- طرح و تصویب دو فوریت لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک.

7- طرح و تصویب گزارش کمیسیون تحقیق راجع به نمایندگى آقاى یدالله ابراهیمی ‌از کرمان‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

 

 (مجلس یک ساعت و پنجاه دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید).

1- تصویب صورت‌مجلس.

رئیس- صورت غائبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه آقایان: باقر بوشهرى- قوامى- شادلو- غضنفرى- جلیلى- حمیدیه- سنندجى- خاکباز- سرمد- ارباب- محمود ذوالفقارى- سلطانمراد بختیار- مرآت اسفندیارى- اکبر- میراشرافى- دکتر نیرومند- تیمورتاش- سعیدى- صادق بوشهرى.

غائبین بی‌اجازه آقایان: امید سالار- افشار صادقى- مشایخى- عاملى- هدى- دکتر حمزوى- دولت آبادى- بیات ماکو- شوشترى- دکتر مشیر فاطمى- تجدد- برومند- تربتى- دکتر سعید حکمت- صارمی- قرشى- جلیلوند- استخر- دهقان- حشمتى- کدیور- یار افشار- سالار بهزادى- شفیعى- معین‌زاده- مهندس ظفر- اسکندرى- بهادرى- مهندس اردبیلى- فرید اراکى- ثقه‌الاسلامى- کى نژاد- بزرگ ابراهیمى- دکتر عدل- اریه- رضا افشار- ایلخانى‌زاده.

رئیس- نسبت به صورت‌مجلس نظرى نیست؟ آقاى شیبانى.

شیبانى- نوشته‌اند که بنده بیست دقیقه بی‌اجازه بودم در صورتى که اجازه از خودتان گرفته‌ام.

رئیس- اصلاح می‌شود آقاى شوشترى.

شوشترى- بنده را بی‌اجازه نوشته‌اند؟

رئیس- خیر با اجازه است دیگر نظرى به صورت‌مجلس نیست (اظهارى نشد) صورت‌مجلس جلسه قبل تصویب شد امروز سؤالات مطرح است آقاى فرامرزى.

عبدالرحمن فرامرزى- بنده دو سؤال کرده بودم از دولت راجع به افسران بازنشسته و یکى هم این‌ که دولت رفراندم را به رسمیت می‌شناسد یا نه کسى باید جواب بدهد.

قنات آبادى- دولت عملاً که رفراندم را به رسمیت می‌شناسد.

2- سؤال آقاى پیراسته راجع به عدم اجراى احکام ترفیع قضاوت و جواب آقاى وزیر دادگسترى و معاون وزارت دارایی.

رئیس- سؤالات به ترتیب مطرح می‌شود امروز سؤالات مطرح است و نوبت آقاى پیراسته است بفرمایید.

پیراسته- عرض کنم که آن قدر فاصله سؤالات و جوابى دولت می‌دهد زیاد است که گاهى سؤال کننده به‌کلى فراموش می‌کند (معاون نخست‌وزیر- دولت همیشه براى جواب حاضر است) یا موضوع سؤال منتفى می‌شود ولى بنده آنچه را که نظرم هست موضوع سؤال بنده از وزارت دادگسترى و وازرت دارایی راجع به (عبدالصاحب صفایی- عین سؤالات را بگیرید بخوانید) راجع به تخفیف صریحى است که از قوانین کرده‌اند راجع به عدم پرداخت حقوق قضات عرض کنم وزارت دادگسترى بر‌خلاف تمام وارتخانه‌‌هاى دیگر ترفیعش یک مقررات خاصى دارد یعنى یک کسى باید از هفت خوان رستم و اسفند یار بگذرد به محکمه انتظامی ‌برود در کمیسیون مقدماتى ترفیعش تصویب بشود به محکمه نظامی ‌برود محکمه انتظامی ‌پرونده‌ای او‌ را ببنند که تخلف نکرده باشد محکومیت نداشته باشد محل باشد با هزار اگر و مگر به یک کسى یک رتبه می‌دهند (دکتر شاهکار- محکمه حکم می‌دهد) و مدت ترفیعات وزارت عدلیه هم بر‌خلاف وزارتخانه‌هاى دیگر سه ساله است یعنى یک لیسانسه‌ای که وارد خدمت عدلیه می‌شود این سه سال بعد یک رتبه می‌گیرد و حال این‌ که همین آدم ترفیعش وقتى به وزارت دارایی وارد می‌شود هر یک سال یک رتبه می‌گیرد به علاوه همینطور که جناب آقاى دکتر شاهکار فرمودند محکمه حکم می‌دهد می‌گوید من که دادگاه عالى انتظامی ‌هستم که حکم می‌دهم که این شخص یک رتبه استحقاق دارد و باید به او داد بنابراین عدم اجراى حکم محکمه به نظر بنده مشمول ماده 280 قانون مجازات عمومی ‌است یعنى وزیر عدلیه وزیر مالیه‌ای که این حکم دادگاه را اجرا نکرده است قابل تعقیب کیفرى است و بنده چون خواستم ارفاق کرده باشم و خواستم به مسالمت این قضیه حل بشود اعلام جرم نکردم والا به نظر بنده اگر اعلام جرم بکنم کمیسیون دادگسترى نمی‌تواند بگوید جرم نیست خوب قضات عدلیه آمده‌اند بعد از مدت‌ها محکمه انتظامی‌ حکم رتبه آن‌ها را داده است و رأى داده است

+++

که رتبه این‌ها را باید بدهند و حالا آقاى وزیر دارایی که آن وقت آقاى دکتر امینى بودند جلوى این حکم‌ها را گرفته‌اند و حالا هم‌ آقاى دکتر امینى می‌گویند این رتبه‌ها را بدهید و آقاى وزیر دارایی آن‌ها را نمی‌دهند. نقشه می‌کشید خودش دچار می‌شود آقاى دکتر امینى وقتى خودشان وزیر مالیه بودند یک سنگى انداختند که حالا خودشان گرفتار آن سنگ هستند بنده می‌گویم قاضى را که شما گذاشته‌اید براى احقاق حق حق براى اجراى عدالت براى بسط عدالت وقتى دید که دستگاه حاکمه در مورد او این طور کار می‌کند که حتى حکم محکمه را درباره او اجرا نمی‌کند چطور از او درست کار کردن را انتظار دارید (شوشترى- این حرف صحیح است) یا نباید این رتبه‌ها را داد یا وقتى رتبه را می‌دهند آن هم دادگاه عالى انتظامی ‌این حکم را می‌دهد باید پولش را بدهند (مهندس جفرودى- پول نیست) حالا پول نیست به عقیده بنده باید مالیات از آقایان گرفته شود و به قضات حقوق داده شود حالا چیزى دیگرى شنیده‌ام که می‌گویند اداره بازنشستگى جولى احکام محکمه انتظامی ‌را گرفته است و این براى بنده تازگى دارد که یک اداره‌ای از یک وزارتخانه‌ای بیاید جلوى احکام محکمه عالى انتظامی ‌قضایی را بگیرد این واقعاً تازگى دارد یک مطلب دیگر بنده شنیدم و آن این است که می‌گویند باید هیئت وزرا‌ تصویب بکند به هیئت وزرا‌ چه مربوط است؟ تصویب هیئت وزرا‌ چه ارتباطى دارد به احکام محاکم عدلیه اگر این طور باشد باید حکم تخلیه صادره از فلان محکم را هم هیئت دولت تصویب بکنند تا اجرا شود این حکم محکمه است و باید بدون چون و چرا اجرا شود و اگر آقاى وزیر دادگسترى یا آقاى معاون وزارت دارایی الان وعده ندهند که از فردا شروع به پرداخت این حقوق‌ها بکنند بنده اعلام جرم خواهم کرد و از فردا باید این کار بشود مطلب دیگرى که می‌خواستم عرض بکنم این است که دادگسترى واقعاً نفرین کرده است حالا چرا؟ دلیلش را عرض می‌کنم در اول سال 1334 یعنى در اواخر 33 بود که کمیسیون‌هاى دادگسترى نشستند و گفتند به این‌ که آقا قاضى را که شما هزار محرومیت برایش قائل هستید شکایت مستقیم به محکمه انتظامی ‌از او دارید، دادسراى انتظامی‌ درست کرده‌اید می‌گو‌یید بر‌خلاف شئون قضایی نباید رفتار کند این باید حد‌اقل معاشش را برایش فراهم کرد واگر حداقل معاش را فراهم نکنیم نمی‌شود از این قاضى انتظار داشت که قاضى به معنى واقعى باشد تمام آقایانى که سال‌ها در دادگسترى خدمت کرده بودند مثل جناب آقاى در و امثال ایشان و همین‌طور وکلاى دادگسترى جناب آقاى خلعتبرى جناب آقاى دکتر شاهکار و بنده و رفقاى دیگر اصرار کردیم که این مبلغ که جمعش بیش از دو میلیون تومان نمی‌شود تمام مبلغى که ما قرار گذاشته بودیم به وزارت دادگسترى کمک بشود جمعش دو میلیون تومان بود یک مرتبه سر و صدا درآمد که اگر این دومیلیون را بدهید بودجه فلان می‌شود بلان می‌شود ورشکستگى ایجاد می‌شود والله می‌شود بله می‌شود نظم اجتماعى که خیلى این مملکت برقرار است به هم می‌خورد و نمی‌شود که به دادگسترى کمک کنیم بعد ملاحظه فرمودید که به شهربانى کمک کردیم به ژاندارمرى کمک کردیم به بنگاه‌هاى دیگر کمک کردیم به وزارت امورخارجه هم کمک کردیم و البته هم باید کمک می‌کردیم به همه دستگاه‌ها کمک کردیم ولى به وزارت دادگسترى کمک نکردیم چررا براى این‌ که همان طور که جناب آقاى شاهکار اشاره فرمودند آقاى دکتر امینى وقتى که وزیر دارایی بودند گفتند حرف مرد یک کلام است یک کلام گفتند کمک نمی‌کنیم حالا که خودشان وزیر دادگسترى هستند هر روز توى کمیسیون می‌آیند ‌ای داد ‌ای هوار به این قضات کمک بکنید و می‌گویند اگر شما این کار را نکنید به قضاوت کمک نکنید وضع مملکت به هم می‌خورد، آسانسور بسازید، فلان بسازید، اتومبیل به خرید. حالا بنده شنیده‌ام که لایحه‌ای آقاى وزیر مالیه تأیید کرده‌اند که می‌خواهند حق تمبر و هزینه ثبت ‌اسناد را دو برابر بکنند یعنى بدعتى که آن طفلى خبیث علیه ما علیه و آن ارباب خبیثش گذاشت در وزارت عدلیه این‌ها هم بیایند از این‌جا حقوق قضات را تأمین بکنند (وزیر دادگسترى- لایحه‌اش را می‌آورم) آقایان قضات هم جزو اهالى این مملکتند از همان‌جا‌یى که به شهربانى دادید به وزارت خرجه دادید به قضات هم بدهید اگر استحقاق را در نظر بگیریم قضات مستحق‌تر هستند از کارمندان و وزارت خارجه و کارمندان شهربانى البته مخصوصاً خواهش می‌کنم آقایان متذکر باشند که بنده نمی‌گویم به آن‌ها نباید داد از همان محلى که به آن‌ها داده‌اید به این‌ها هم باید این دو میلیون تومان را هم باید بدهید و این لایحه‌ای هم که تهیه کرده‌اید حتماً به مخالفت بنده برخورد خواهید نمود براى این‌ که ظلم به طبقه مظلوم است این یک کسى که بدهى دارد مثلاً در ثبت اسناد جناب آقاى دکتر امینى 100 هزار تومان بدهى دارد این در موقع اگر می‌توانست بدهد برایش اجراییه صادر نمی‌شد حالا که براى این بدبخت اجراییه صادر شده است شما می‌گو‌یید آقا تو که ندارى 100 هزار تومان آقاى دکتر امینى را بدهید 10 هزار تومان هم بما عشیره بده این بیچاره اگر داشت که همان اول اصل پول را می‌داد در عدلیه اجراییه علیه مدیون صادر می‌شود علیه بى‌چیز صادر می‌شود علیه بدبخت صادر می‌شود این را نباید دو برابرش کرد و جریمه برایش قائل شد عدلیه مرجع مظلوم است مرجع مظلوم را نباید درش را بست و بگو‌یید هر کس پول دارد برود تظلم بکند و هر کس ندارد نباید برود تظلم بکند این را عرض کنم که جناب آقاى معاون وزارت دارایی حقوق رتبه‌هاى قضایی وزارت دادگسترى اگر داده نشود بنده اعلام جرم خواهم کرد به آن کسى که این کار را انجام نداده است و تخلف کرده است‌ و ماده‌اش هم نظرم هست ماده 280 قانون مجازات عمومی ‌است که می‌گوید هر وزیر هر معاون و هر کارمند دولتى که بر‌خلاف قوانین دستور بدهد یا جلوى اجراى احکام محاکم عدلیه را بگیرد یا نقض قوانین کند و دستور خلاف بدهد یا به انفصال ابد از خدمات دولت محکوم می‌شود هم خودتان را راحت کنید هم ما را من اعلام جرم می‌کنم، شما محکوم می‌شوید و هم مردم را راحت می‌کنید و هم ما را.

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى‏

وزیر دادگسترى- بنده قبلاً خواستم از آقاى پیراسته تشکر بکنم از‌ توجهى که نسبت به دادگسترى و قضات دارند ضمناً خود آقایان به عنوان شاکى یا به عنوان مشتکى عنه یا وکیل دادگسترى یا دستگاه عدلیه سرو کار داند و توجه هم فرموده‌اند که قسمت عمده سوء‌ظن یا سوء‌شهرتى در خارج نسبت به مقام قضایی مملکت هست مبنى بر اشتباه است (صحیح است) و بنده خودم در این مدت چه در مرکز و چه در مسافرتى که به خوزستان کردم (پیراسته- مبنى بر اشتباه است) عرض کردم مبنى بر اشتباه است در شرایط مادى و معنوى که قضات انجام وظیفه می‌کنند به عقیده بنده قابل تقدیر و تحسین است که این میزان کار می‌کنند (صحیح است) چون بنده خودم در خوزستان دیدم با هواى گرم آن‌جا با نداشتن وسیله و طول اقامت قاضى در آن‌جا و نداشتن کادر دفترى به عقیده بنده این کار را که می‌کنند شق‌القمر است و باید از ایشان تقدیر و تحسین کرد با این‌ که دیدم که کارها بطیی است و واقعاً زبان قاصر بود که بتوانم این قضات را توبیخ و ملامت بکنم و مخصوصاً به آن‌ها قول داده‌ام که امیدوارم تا بتوانم وضع مالی‌شان را بهتر بکنم و مخصوصاً شأن قضایی در اجتماع ما بالاتر برود، عجالتاً این فداکارى را ادامه بدهند جناب آقاى پیراسته فرمودند که بنده وقتى وزیر دارایی بودم با اشل قضات مخالفت کردم بنده در مجلس سنا گفتم در مجلس هم گفتم و نظرم این نبود که قاضى نباید داد نظرم این بود که باید به تمام کارمندان کمک کرد و اگر بنا بشود که تبعیضى بشود این خوش‌نما نیست براى این‌ که آن‌ها هم وظایف خطیرى انجام می‌دهند ولى حالا که وزیر دادگسترى هستم البته یک راهى در نظر گرفتم و از آقاى پیراسته هم می‌خواستم تقاضا بکنم که شما هم فعلاً مخالفت نفرمایید اجازه دهید که بنده بیاورم (عمیدى نورى- آن راه را دکتر مصدق رفت شما از آن راه نروید آن را صحیح نیست) در کمیسیون دادگسترى مجلسین یک اشتباهى شد در حساب و آن این بود که این تفاوت پول عشر آقایان آمدند و فرمودند که پول عشر جمع کلش می‌شود 700 تومان و این قاضى نیست بنده همان موقع هم به شهادت خود آقاى پیراسته عرض کردم که این رقم مبنى بر اشتباه است و بعد که رفتم و حساب کردیم تقریباً در حدود سه میلیون تومان است و با این سه میلیون تومان در دادگسترى خیلى کار می‌شود کرد چون در وضع حاضر همانطور که می‌دانید کادر ادارى نیست و اغلب دفاتر کارش لنگ است و اجازه استخدام جدید هم البته داده نشده و بنده نمی‌توانم استحضار بکنم بعد از مکاتبات با وزارت دارایی 75 نفر از اداره غله فرستادند براى دادگسترى و تمام این‌ها حداقل رتبه شش و رئیس غله کردستان رئیس غله کرمانشاه و رئیس غله خوزستان بودند (شوشترى- این به چه درد دادگسترى می‌خورد؟) این آقایان چند روز پیش آمدند آن‌جا و گفتند که آقا ما آمده‌ایم اما از شما انصاف می‌خواهیم که رئیس غله کرمانشاه تقریر‌نویس محکمه بشد؟ این وضع کار دادگسترى است البته وزارت دارایی در قسمت خودش اقداماتى کرده و خواهد کرد اما ایراد جناب آقاى پیراسته نسبت به عدم اجراى ترفیعات قضات ایراد صد در صد واردى است (پیراسته- وارد است؟) بلى دلیلش هم این است که اداره بازنشستگى شرحى نوشته است به وزارت دادگسترى یک تصویب‌نامه‌ای از هیئت دولت گذشته است که ترفیعات کارمندان دولت عجالتاً موقوف‌الاجرا بماند اجازه بفرمایید جوابى که بنده داده‌ام به وزارت دارایی این است که ترفیعات قضات غیر از ترفیعات کارمندان است ترفیعات قضات مستند به حکم محکه انتظامی‌ است بنابراین لازم‌الاجرا است و نمی‌شود این را با سایر کارمندان مخلوط کرد و تصویب‌نامه هم که قبول نیست و بند آقاى بهزاد را خواستم و به ایشان هم تذکر دادم که اگر به این ترتیب ادامه بدهید خود بنده ناچارم اعلام جرم بکنم بنابراین نبودن محل یک مطلب دیگرى است و باید سعى کنیم تا حدودى که اعتبار هست این ترفیعات عملى بشود و به آقاى انورى هم مخصوصاً که خیلى هم به ایشان ارادت دارم عرض می‌کنم که اگر این کار ادامه پیدا بکند یا خود بنده اعلام جرم خواهم کرد یا یکى از آقایان اعلام جرم‏ خواهند کرد باید عملى بشود اما راجع به این لایحه باید عرض کنم که اگر کار دادگسترى سریع شود خوب پیشرفت بکند مردم حاضرند یک مالیات اختصاصى بدهند که این محل صرف تغییر وضع دادگسترى بشود

+++

(عمیدى نورى- هیچ وقت مردم حاضر نیستند تمبر دو برابر بشود لطفى این کار را کرد کمیسیون رد کرد) این یک چیز است که بنده می‌خواهم عرض بکنم و دلیل باید بیاورم براى آقایان وکلاى دادگسترى، هر عرضحالى حالا بدهند خیلى سهل و ساده است در انگلستان تمام مخارج محکمه را باید محکوم‌علیه بپردازد بنابراین نمی‌شود گفت اگر قیمت عرض حال بالا برود و یا قیمت تمبر بالا برود یک عده مظلون نمی‌توانند عرض حال بدهند بنده خودم همین چند روز پیش چندید هزار عرضه حال کارمند دولت را دیدیم که در شعبه 5 دیوان کشور راکد است عضو نداریم که بعد از ظهر بیاید کار بکند از این جهت که یک نفر باید بیاید این عرضه حال را یک تمبر بچسباند ولو پنج ریال باشد از طرف دیگر این هزینه دادگسترى که امروز هست مال سال 1310 است و از 1310 حساب بفرمایید که هزینه زندگى چقدر بالا رفته و ریال چقدر تنزل کرده (یک نفر از نمایندگان- این‌ که مطاع نیست) اجازه بفرمایید اجراى عدالت به حرف نیست وسیله می‌خواهد (صحیح است) براى این‌ که اجراى عدالت نشود باید محکمه تکمیل باشد باید قاضى آسایش داشته باشد باید عضو دفترى و ماشین‌نویس داشته باشد اغلب بلکه همه آقایان که در شهرستان‌ها تشریف دارید تشریف ببرید ببنید دادگسترى در چه محل‌هایی واقع شده بیغوله به تمام معنى و مخروبه بنابراین در یک همچو شرایطى قاضى چطور می‌تواند انجام وظیفه بکند اگر آقایان دلسوزى از طرف مظلومین می‌فرمانید که این‌ها حاضر نیستند پول اضافى بدهند از طرف مردم عرض می‌کنم که اگر مارشان با سرعت بگریزد حاضرند دو برابر این بپردازند (عمیدى نورى- بیست و هشت ماه آزمایش شد) آزمایش شد (عمیدى نورى- شد) حالا در هر صورت آقا بنده مدعى اصلاحات صد در صد نیستم ولى خیال می‌کنم باید وسایل را فراهم کرد مسئولیت را هم خواست و همین طور که آقاى پیراسته فرمودند قاضى که شرایط و رودش را ما می‌خواهیم خیلى مشکل بکنیم که واقعاً داراى درجات علمی ‌و اخلاقى باشد از طرف دیگر محکه انتظامی ‌را تقویت کرده‌ایم یک تقویت بیشترى هم باید کرد که با اولین خبط قاضى را معلق بکند با این شریط باید به آقا کمک کرد و وسایل را هم برایش فراهم کرد و مسئولیت را هم از او خواست بنابراین حسابى که بنده کردم و لایحه‌ای را که می‌خواهم تقدیم بکنم در حدود چهار 5 میلیون درآمد اختصاصى براى وزارت دادگسترى دارد و اگر آقایان تصویب بفرمایید که این کار بشود و تا یک حدودى بهبود در وضع وزارت دادگسترى ایجاد بشود و فراهم بشود قطع بدانید که اشخاص راضى خواهند بود (نقابت- از این خرج‌ها نمی‌شود خرج‌هاى زائد را بزنید تعلیق به محال نفرمایید این بودجه کافى نیست و در بودجه فراهم نیست (نقابت- در سازمان برنامه را ببندید) اجازه بفرمایید هر کدام در جاى خودش بنده می‌گویم که اگر تمبر 5 ریال را بکنیم 7 ریال ببینیم این چه تفاوتى ایجاد می‌کند (عمیدى نورى- مردم نمی‌توانند بدهند) (پیراسته- بنده دلیل می‌آورم که نمی‌توانند بدهند) عرض کنم که بنده حساب را می‌آورم جلو آقایان می‌گذارم در کمیسیون با دقت مطالع بفرمایید اگر دیدى که با این تفاوت اجراى عدالت بهترتأمین می‌شود آن را تأیید بفرمایید و این را نفرمایید که مردم نمی‌دهند براى این‌ که تحمیل به مظلومین می‌شود عرضحال‌هایی که در دادگسترى می‌دهند اغلب خود آقایات اطلاع دارند که اسناد و مدارک محکمه‌پسند ندارند ولى معذالک عرضه حالش را می‌دهند بگذارید یک قدرى پیش از عرض حال دادن متداعیین و هم آقایان وکلاى دادگسترى یک مطاله بیشترى بکنند که این خرجى را که می‌کنند این خرج بالاخره ضرورت دارد یا خیر؟ اگر بنا شد که عرض حال تعقیب شود عرض حال می‌دهد و اگر قرار شد که پولى بدهد دقت می‌کند حالا بنده نمی‌خواستم که راجع به این لایحه صحبت بکنم ولى خواستم از آقاى پیراسته تقاضا بکنم که توجهى که بهبود وضع دادگسترى دارند یک قدرى هم وسایل را تا آن‌جا که ممکن است فراهم بفرمایند الان اگر آقایان‏ ده میلیون تومان تصویب بفرمایند به حساب وزارت دادگسترى در بودجه کل کشور این عملى نخواهد شد براى این‌ که محل پرداختش نیست و دعواى دیگرى هم دارد با وزارت دارایی و نمی‌خواستم طرح بکنم براى این‌ که خداى نکرده تعبیرش به اختلاف با وزارت دارایی بشود مطابق همین قانون سازمان دادگسترى من به قضات حق دادیم تا دو رتبه حق مقام بدهیم و بنده حاضر کردم یک عده از آقایان که به نقاط بد آب و هوا بروند به همین امید ولى همین کار را هم وزارت دارایی جلویش گرفته‌اند که این مقام را نمی‌دهم آنچه مربوط به داخل دولت است آن را می‌شود یک راه‌حلى برایش پیدا بکنبم اما آنچه مربوط به اجازه مجلس است آن را موافقت بفرمایید و بنده قول به آقایان می‌دهم که بنده خوشبینم که اگر وزارت دادگسترى ایده‌آل نشود ولى مسلماً صدى 30 و صدى 40 بهتر از وضع فعلى می‌شود و بنده پشت این تریبون می‌خواهم عرض بکنم که عوامل خوب وزارت دادگسترى به مراتب از بدش زیاد است و باید این دستگاه را تقویت کرد و اجازه نداد که به آن‌ها توهین بشود در صورتى که یک عده‌ای هستند در آن‌جا یک واقع انجام وظیفه کنند و در بدترین شرایط انجام خدمت می‌کنند حالا اگر قدر دانى از لحاظ مادى نمی‌توانیم بکنیم لااقل از نظر معنوى آن‌ها را تشویق و تقویت بکنیم آقایان بهتر می‌دانید که یک عده‌ای قضات دیوان کشور با کهولت سن و با کسالت مزاج می‌آیند و انجام وظیفه می‌کنند باید یک فکرى که کرد که به آن‌ها کمک کرد و به رئیس دیوان کشور که 1200 تومان حقوق در ماه می‌دهید بنده چى بگویم چه انتظار تشویق داتشه باشیم اگر شما شرایط علمی‌ کافى می‌خواهید تقوا می‌خواهید باید کمک هم بهشان بکنید و این هم چیز فوق‌العاده‌ای نیست انشاءالله تا وقتى که وضع وزارت دادگسترى بهتر بشود اصلاً این در امد اضافى را که بنده نخواهم گذاشت جاى دیگر بروم این را تصویب بفرمایید.

رئیس- آقاى پیراسته‏

پیراسته- عرض کنم بنده بسیار بسیار خوشوقتم که مورد زمان متوجه کرد جناب آقاى دکتر امینى را که حرف‌هایش را پس بگیرند چون بنده خوب یادم است که چند ماه پیش از این تشریف آورند پشت تیربون و با یک عصبانیتى فرمودند که مگر قاضى غیر از مردم دیگر است مگر شکمش غیر از شکم مردمی ‌دیگر است مگر با اضافه کردن حقوق قضات عدلیه درست می‌شود بنده این‌ها یادم است حافظه‌ام کم نیست فرمودند مگر در زمان دکتر مصدق که حقوق قضات دبا دو برابر کردن عدلیه دوبرابر بهتر شد در کمیسیون دادگسترى وقتى ما همین را صحبت می‌کردیم که آقاى رئیس دیوان کشور یکى از شخصیت‌هاى بزرگ کشور بزرگ مملکت است ریاست تمیز یکى از مشاغل بزرگ است که اگر از رئیس دولت بزرگ‌تر نباشد کوچک‌تر نیست اجازه اجازه بفرمایید باید کمک کرد و باید تا میزان حقوق وزرا‌ حقوق ایشان را بالا برد آقاى دکتر امینى مخالفت کردند که من دیدم اگر ادامه بدهند توهین می‌شود به مقام ریاست تمیز این بود که ازش صرف‌نظر کردم گفتم که آقا حقوق رئیس دیوان تمیز را 2500 تومان بدهید نشد قبول نکردند حالا خوشبختانه می‌بینم که تعغییر عقیده دادند و این براى بنده موجب کمال خوشوقتى است که در وازرت عدلیه متوجه شده‌اند که آنچه گفته‌اند اشتباه بوده است و آنچه عمل شده است به ضرر عدلیه بوده است حالا انشاءالله این ضررهایی که به عدلیه زدند و غیر‌قابل جبران بود حالا جبران بکنند اما این‌ که فرمودند که عقیده ایشان این است که عدم اجراى آرا‌ محکم جرم است بنده از پشت تریبون عرض می‌کنم و از گفته ایشان اتخاذ سند می‌کنم اگر چه در مورد قوانین اتخاذ سند لازم نیست ولى بنده از گفته آقاى وزیر دادگسترى اتخاذ سند می‌کنم و حرف خودم را تکرار می‌کنم که اگر تا یک هفته دیگر این حقوق بنده می‌خواستم تا پس فردا بگویم ولى حالا یک هفته مهلت می‌دهم اگر تا یک هفته این احکام اجرا نشود بنده روز سه‌شنبه آتیه اعلام جرم خواهم کرد ولى بنده از یک چیز می‌ترسم و آن این است که مخالفتى که شده است به امضای وزیر دادگسترى فعلى باشد که آن وقت به عنوان وزیر دارایی مخالفت کرده باشد به یاد یک داستانى افتادم می‌گویند سابق در نظام یک کسى صاحب دو شغل بوده هم رئیس ستاد ارتش بوده و هم وزیر جنگ این وقتى رئیس ستاد ارتش بوده است تقاضا می‌کند که یک بهدارى براى دانشکده افسرى لازم است کمک بکنید و اگر نکنید این وضع خراب می‌شود وقتى می‌رود به وزارت جنگ می‌نویسد این مزخرفات چیست می‌نویسد بودجه کجا بود با امضاى خودش می‌گیرد یک جواب دادند شکن بدهید و همینطور می‌کنند (عمیدى نورى- سپهبد نخجوان داده است) حالا بنده از این می‌ترسنم اعلام جرم بکنند بعد بیایند وزیر دادگترى را تعقیب بکنند و بعد معلوم بشود که آن اسنادى که باید با آن تغییر بکنند از طرف وزیر دادگسترى فعلى تهیه شده باشد بنابراین بنده به آقایان وزارت دارایی که این‌جا هستند عرض می‌کنم مخصوصاً به جناب آقاى معاون پارلمانى که کمال ارادت را بنده به ایشان دارم که اگر تا یک هفته دیگر این احکام اجرا نشود بنده اعلام جرم می‌کنم و مسلم بدانید که اعلام جرم را کمیسیون دادگسترى مجبور است که رأى بدهد و مجلس هم مجبور است که رأى بدهد (اردلان- مجلس از هیچ نظرى مجبور نیست) از نظر اجراى قوانین مجبور است مجلس مجبور است که بر‌خلاف قانون اساسى رفتار نکند (اردلان- کلمه اجبار را نگو‌یید) در حدود قانون اساسى مجلس مجبور است و مجبور است قانون اساسى را حفظ بکند و بر‌خلاف قانون اساسى اقدام نکند تا وقتى که قانون اساسى وجود دارد مجلس مجبور است که در حدود قانون اساسى اقدام بکند تا وقتى که قانونى لغو نشد‌ه است مجلس اجبار دارد که اطاعت از قوانین بکند در موضوع لایحه‌ای که فرمودند بنده باز هم به مخالفت خودم باقى هستم عرض کنم آقا یک کسى که بدهى دارد اگر بیچاره نبود نمی‌رفت قرض کند تمام فشارى که می‌آید بر مقروض می‌آید وقتى شما که می‌آ‌یید مالیات می‌گیرید آن کسى که پول قرض می‌دهد مالیات نمی‌دهد. این مسخره است براى این‌ که بنده که اجبار دارم می‌روم و پول قرض بکنم پول دهند می‌گو‌یید مالیات و عوارض و خرج محضر همه به عهده تو است این را همه آقایان می‌دانند بنابراین اگر ما می‌گوییم

+++

که نیم عشر هم زیاد است براى این است که آن طلبکار که عشریه را نخواهد داد بنده می‌خواهم پول قرض بکنم هم قید و شرطى را که شما بکنید همه تحمیل می‌شود به آن کسى که مقروض می‌شود با این ترتیب چگونه می‌گو‌یید عدلیه را می‌خواهیم درست بکنیم عدلیه براى این جامعه است براى همه است ما می‌خواهیم عدلیه را درست بکنیم این تحمیل می‌شود به آن طبقه‌ای که قرض می‌کند چطور می‌شود عدلیه را درست کرد عدلیه براى رفع ظلم است چطور می‌شود ما عدله را درست بکنیم و نیم عشر ثبت اسناد را زیاد بکنیم و یک عشر بکنیم.

رئیس- این حالا مطرح نیست‏

پیراسته- در هر صورت دولت اگر قصد دارد که به وزارت دادگسترى کمک بکند لایحه‌ای را که افکار عمومی ‌به آن مخالف هستند و مجلس هم با آن مخالف است این را نیاورد براى این‌ که این فقط در کمیسیون دفع خواهد شد و تصویب نخواهد شد از هر محلى که هست دومیلیون تومان بگذارید براى دستگاه قضایی که یکى از ارکان مملکت است دو میلیون تومان بگذارید براى چه پولى است این را از یک گوشه‌ای برداردى که دارید از این ماده 74 بودجه تان که باز هم 36 میلیون تومان باقى‌مانده دو میلیون تومان به این محل بدهید والا با آوردن این لایحه نظم اجتماع را به هم نزنید و یک عده را ناراحت نکنیم و اگر واقعاً باشید و بخواهید کمک کنید نمی‌آ‌یید توى پیچ و خمش بیاندازید این خوب نیست آقاى وزیر دادگسترى به نظر بنده خوب است با هیئت دولت صبت کنید اگر اختلافاتى در هیئت دولت راجع به کارها هست باید خودتان حل بکنبد وزارت دارایی اگر نمی‌کنید باید در هیئت دولت حل بکنید وزارت دادگسترى اگر نمی‌کنید در هیئت دولت حل بکنید آنچه به مجلس مربوط است نظارت در اجراى قوانین است ولا غیر (عبدالصاحب صفایی- مگر در هیئت دولت اختلافى هست؟) فرمودند هست بنده نمی‌دانم آن کارى را که فرمودند آن آقا نمی‌دهند این قانون نمی‌کنند این به مجلس مربوط نیست باید توى هیئت دو لت بنشینید و رفع کنید فقط چیزى که می‌خواستم عرض بکنم این است که حقوق قضاوت را بعد از این همه هیاهو توى دست‌انداز نیاندازید تعلیق به محال نکنید باز بر فرض تعلیق به محال کارى نکنید که به طبقه محروم ضررى وارد شود و طورى شود که به طبقه مظلوم ظلم بشود من یقین دارم که قضات هم راضى نخواهند بود.

دکتر وکیل- باید به ترفیع و حقوق تمام کارمندان توجه بشود.

رئیس- آقاى خلعتبرى.

انوارى- اجازه می‌فرمایید.

رئیس- آقاى خلعتبرى چند لحظه تأمل بفرمایید آقاى معاون وزارت دارایی.

آقاى معاون وزارت دارایی (انوارى)- عرض کنم براى سؤال آقاى پیراسته جوابى تهیه شده که بنده قبلاً بنده جواب را می‌‌خوانم و بعد هم یک توضیح مختصرى به عرض آقایان می‌رسانم جواب سؤال آقاى پیر‌استه این طور تهیه شده است.

به طورى که استحضار دارند یکى از شر‌ایط لازم براى پرداخت ترفیع و اضافات کارمندان دولت وجود اعتبار بوده و از موارد اساسى که رعایت آن حتمی ‌جلوگیرى از استثنا و تبعیض می‌باشد به این ترتیب که هر وقت موجبات پرداخت مابه‌التفاوت حاصله از‌ ترفیع و اضافه کلیه کارمندان دولت از حیث اعتبار کافى فراهم کرد با اتخاذ تصمیم کلى که به موجب تصویب‌نامه هیئت دولت ابلاغى گردد اقدام به صد‌ور احکام براى ترفیع یا اضافه می‌شود چنانچه در‌ تصویب‌نامه هیئت دولت که براى پرداخت ترفیع و اضافات تا آخر سال 32 کارمندان دولت صادر شده تصریح شده و چون احکامی ‌که از طرف دادگاه عالى انتظامی ‌صادر گردیده مربوط به ترفیع بعد از سال 1332 آقایان قضات می‌باشد از طرفى تا قبل از تصویب بودجه تفضیلى سال جارى وزارت دادگسترى اعتبارى براى پرداخت آن وجود نداشته لذا احکام صادره مورد گواهى اداره کل بازنشستگى که به موجب قوانین مربوطه احکام استخدامی ‌پس از گواهى ادامه مذکور قوث اجرایی خواهد داشت واقع نگردید بدیهى است هر وقت با پیدایش اعتبار مکفى موجبات اعطاى ترفیع و اضافات کلیه کارمندان دولت فراهم شود نسبت به پرداخت مابه‌التفاوت پایه‌هاى قضایی که احکام آن توسط دادگاه عالى انتظامی ‌صادر گردیده اقدام خواهد شد. ولى اگر توجه بفرمایید همه آقایان وزرا‌ از وزارت دارایی تقاضا دارند که ناچار باید پرداخت بشود چنان‌که الان گفته شد پول توتون‌کاران رشت داده نشده یا سایر مخارج کشور وزارت دارایی هیچ وقت نگفته که من قوانین را اجرا نمی‌کنم همه قوانین محترم است همه هم باید اجرا بشود ولى در عین حال بایستى توجه داشت به وضعیت خزانه که اگر ما بخواهیم به این ترتیب جلو برویم شاید منتهى بشود به جایی که به مخارج ضرورى و فورى کشور محتاج بمانیم البته وزارت دارایی با توجه به این‌ که توانایی داشته باشد گه بتواند به موقع اضافات کارمندان دولت را بدهد بدهى است که در درجه اول ترفیع و اضافه آقایان قضات که حکم آن از محکمه انتظامی ‌صادر شده است داده خواهد شد ولى اگر ما بخواهیم ترفیع قضات را بدهیم حق این است که مال سایر کارمندان را هم بدهم ‌چون در غیر این صورت ممکن است باعث تشنج بشود این است که استدعا می‌کنم توجه بفرمایید و اجازه بفرمایید که یک مدت قلیل به این ترتیب یک اصلاحى درش بکنیم و شروع بکنیم به پرداخت‏

پیراسته- بنده یک هفته مهلت می‌دهم همه این چیزهایی که فرمودند قانع‌کننده نبود و بر‌خلاف قوانین است‏

3- سؤال آقاى خلعتبرى راجع به معدن گلندرود و جواب آقاى معاون وازرت دارایی‏

رئیس- آقاى خلعتبرى‏

خلعتبرى- چند ماه فقط یک روز یک مهندسى آمد به منزل ما و گفت می‌خواهم یک مسئله اقتصادى را به شما تذکر بدهم و آن این است که در خراسان کارخانه قند‌سازى است و براى سوخت این کارخانه ذغال‌سنگ تربت حیدریه استخراج بشود ارزان‌تر است از این‌ که از آبادان نفت حمل بشود از لحاظ صرفه‌جویی در و خارج و هم از لحاظ ایجاد کار در استان‌ها و کمک به محصولا داخلى اگر معادنى که در هر استان است به کار بیافتد بهتر از آن است که باید خرج بیشترى این عمل انجام بشود و بعد خود او به بنده گفت که معدن گلندرود مازنداران یک معدنى است که در زمان اعلیحضرت فقید تأسیس شده و یک معدن بسیار خوبى است و یک عده زیادى کارگر در آن‌جا مشغولند و ذغال‌سنگ گلندرود معدن گلندرود به مصرف کارخانه حریر‌بافى چالوس می‌رسد ولى چن سال قبل سازمان برنامه چند موتور دیزل سفارش داد و بنابراین در کارخانه مذکور دیزل به‌کار انداختند و از مصرف ذغال‌سنگ کم شده ‌و این مهندس می‌گفت‌ که خلاف مصلحت است که معدن ذغال‌سنگ مازنداران در نزدیکى آن‌جا باشد آن وقت از آبادان گازوییل بیاورند این‌جا مصرف کنند و تعداد عملجات آن‌جا هم کم باشد مردم هم بى‌کار بشند از قضا همین مهندس در چند ماه بعد شد که رئیس معدن ذغال‌سنگ شمشک بنده پیغام دادم به ایشان که لابد نظر همان است همانطور که آقاى پیراسته در مورد آقاى دکتر امینى فرمودند او هم گفت که بلى ولى شاید الان نتوانم با آن نظرى که به شما دادم موافقت بکنم می‌خواهم عرض کنم که این فکر از نظر استان‌هاى ایران یک مسئله مؤثرى است اگر یک معادنى در جاهایی هست آن معادن را همان‌جا کار بکنند و مخارج اضافى را متحمل نشوند معدن ذغال‌سنگ گلندرود همین حالا را دارد یک معدنى است که محصولش براى کارخانه حکریر چالوس باید مصرف بشود حالا اگر این معدن را بخواهند تبدیل بکنند این حکایت ملا‌نصر‌الدین است بیست سال پیش به این طرف شب و روز زحمت کشیده شده تأسیسات بنا شده پول خرج شده و حالا موتور دیزل می‌آوید یک پول زائد بفرستیم به خارجه و براى تعمیرش اگر یک اسبابش خراب شد مبلغ صرف عوض کردن و تعمیر آن بکنیم کمک کم کار به جائدى برسد که دو تا مهندس مشاور هم براى کارخانه حریر بافى چالوس بیاوریم و این نحوه خرج از صزف‌جویی خارج است اگر تعطیل معدن ذغال‌سنگ گلندرود حقیقت دارد این کار غلطى است و خلاف عقل اقتصادى است و کم کردن عملجات هم غلط است و شما باید سعى کنید که کار براى مردم بیشتر تهیه شود هزینه شما هم کمتر بشود یک کسى براى من می‌گفت که معدن ذغال‌سنگ گلندرود و ذغال‌سنگش را وقتى خارج می‌کنند خاک ذغالش را توى رودخانه می‌ریزند آب می‌برد به دریا در صورتى که اگر آن خاکه ذغال را در شاهى ببرند تنى 50 تومان می‌شود ولى سازمان برنامه خاک ذغال زیر آب را می‌برد به شاهى با تنى 75 تومان یعنى از این معدن استخراج می‌شود خاکه‌اش به دریا ریخته می‌شود از یک معدن دیگر با 25 تومان علاوه تحویل به کارخانه‌هاى شاهى می‌دهند حالا این‌ها را مجموعش را حساب کنید در هر شهرى و در هر استانى چقدر تفاوت دارد از لحاظ هزینه و از لحاظ خرج این است که بنده می‌خواهم این تذکر را بدهم که اگر این قضیه واقعیت دارد یا در فکرش هم هستید صحیح نیست این یکى را موقوف بکنید که یک معدن آباد را خراب بکنید و به علاوه عملجات را هم کم بکنید در صورتى که باید براى تهیه کار عملجات را زیادتر بکنید آن موتور دیزل را هم نخرید پول فرستادن خارجه براى موتور صحیح نیست این موتور خرج دارد این کارها را نکنید.

رئیس- اقاى انوارى‏

معاون وزارت دارایی- توضیحى که راجع به این معدن رسیده است از سازمان بنده عیناً به عرض آقایان می‌رسانم در سال 1318 تصمیم گرفته شد از خاکه ذغال معدن مذکور براى احتیاجات کارخانه ذوب‌آهن استفاده شود و همین مناسبت از طرف اداره معادن وقت براى توسعه این معدن اقداماتى به عمل آمد که متأسفانه در اثر حوادث شهریور ماه 1320 متوقف نماند.

فعلاً تنها خریدار ذغال معدن کارخانه حریر‌بافى چالوس است که آن هم به علت گرانى قیمت ذغال (چون در اثر کمی ‌استحصال قیمت تمام شده ذغال این معدن گران می‌شود) تصمیم دارد سوخت خود را به مازوت تبدیل کند (عمیدى نورى- همین اشتباه است)

نظر به این‌ که به علت وجود گاز گریز در رگه‌‌هاى ذغال‌سنگ این معدن یافت می‌شود سرمایه زیادى براى مجهز نمودن آن در مقابل خطرات لازم است و از طرف دیگر به علت نبودن بازار فروش از لحاظ اقتصادى صرفه به توسعه دادن معدن و مجهز نمودن آن نیست از طرف شرکت سهامی ‌معادن ذغال براى این که کار‌گران

+++

در معرض خطر قرار نگیرد دستور داده شده قسمتى از تونل‌هاى خطرناک معدن تعطیل شود و تا‌کنون هیچ تصمیمی ‌نسبت به تعطیل خود معدن اتخاذ نگردیده است.

با توجه به مراتب بالا تصدیق می‌فرمایند در حال حاضر بهره‌برداری از این معدن مستلزم زیان فراوانى است که تا‌کنون به شرکت سهامی ‌معادن ذغال تحمیل شده است ادامه این وضع نیز بسیار دشوار است هم اکنون مهندسین مربوطه مشغول مطالعه در پیدا کردن راه‌حلى که از نظر فنى و اقتصادى صرفه و صلا‌ح کشور را تأمین نماید می‌باشد به واسطه اشکالى که پیش آمده فعلاً مشغولند که مطالعاتى بکنند و یک مقدارى اشکالات مرتفع بشود.

رئیس- آقاى خلعتبرى.

خلعتبرى- موضوع زیانى که فرمودند راجع به معدن گلندرود بنده از اول می‌دانستم این را می‌گویند بنده گفتم از خاک این ذغال آن را ببرند به شاهى مبالغ کلى به دست می‌آید این مسئله زیان اگر باشد شما در همه‌جا زیان می‌بینید به علاوه حمایت مسنوعات داخلى مملکت این باید جزو برنامه دولت قرار بگیرد مطالعه بشود که جلوى این را بگیرند نه این‌ که معدن را از کار بیاندازند براى این‌ که موتور دیزل راحت‌تر است این تشویق محصولات خارجى است از نقطه‌نظر مملکت فکرى بکنید که ضرر نداشته باشد و راجع به خساراتى که فرمودند اشخاصى مجروح می‌شود این خظرات در همه جاى دنیا است همین چند روز پیش در روزنامه‌ها خواندیم در انگلستان یک معدنى منفجر شده و 50 نفر کشته شده‌اند خوب بیمه اجتماعى درست کنید کارهاى دیگر بکنید این دلیل نیست که اگر وقتى یک زمانى معدنى منفجر شد آن معدن باید تعطیل شود پس در معادن آلمان و انگلستان و همه جا که واقعاً از این خطرها است باید در معادن ذغال‌سنگ را ببینند این مطالب قانع کننده نیست و مردم مازنداران می‌خواهند معدنى که تأسیس کرده‌اند از بین نرود و در مقابل موتور دیزل و انواع دیگر بفروشند آقاى مهندس جفرودى هم یادداشتى مرقوم فرمودند که گاز گریز و راه‌حل فوق‌العاده سهل و آسانى است و این موضوع سال‌ها است که حل شده است و از لحاظ مهندسى هم که ایشان می‌فرمانید که حل شده است بنده تعجب می‌کنم که آن اشخاص فنى که این را نوشته‌اند جلوى حضرتعالى گذاشته‌اند باید فوراً بخواهید و منتظر خدمت‌شان بکنید چون صلاحیت فنى ندارد همه خرج می‌کنند و حقوق می‌دهند آن وقت یک چیز حل شده این را می‌فرمایند مانع کار است آقاى مهندس جفرودى هم از مهندسین شایسته و صحیح‌العمل کشورند و مطلب‌شان قابل قبول است.

انوارى- بنده عرض نکردم قابل حل نیست عرض کردم این دارایی مخارج زیادى است.

4- بیانات آقاى وزیر راه در جواب بیانات جلسه قبل آقاى دکتر بینا.

رئیس- آقاى وزیر راه.

وزیر راه (سرلشکر انصارى)- در جلسه قبل جناب آقاى دکتر بینا نماینده محترم مطالبى راجع به سازمان وزارت راه و طرز مصرف اعتبارات و سانحه راه‌آهن دررود شور فرمودند که این‌ که جواب عرض می‌شود:

بنده بایستى اذعان کنم که سازمان وزارت راه صحیح نبوده و بایستى اصلاح گردد.

به همین لحاظ نیز در گذشته براى تردد کامیون‌هاى سنگین راهى ساخته نشده اکثر راه‌هاى ایران راه‌هاى کاروان‌رو قدیمی ‌هستند که به وسیله تعمیرات و اصلاحات براى تردد ارابه‌هاى موتورى آماده شده‌اند تا زمانى که وضع ارابه‌هاى موتورى ناچیز بوده خرابى سطح آن‌ها محسوس و با وسایل دستى نگهدارى می‌شوند.

ولى با افزایش تعداد وسائط نقلیه موتورى تعمیر و نگهدارى آن‌ها با بیل و کلنگ غیر‌عملى می‌باشد براى استحضار آقایان نمایندگان محترم عرض می‌شود در سال 1320 فقط تعداد 4800 دستگاه کامیون سبک و اتومبیل سوارى در کشور بوده در آخر سال 1333 به 56 هزار رسیده که از این تعداد 17000 دستگاه کامیون سنگین ده تنى همه روزه در حرکت می‌باشند.

اخیراً وزارت راه چند اقدام به موازات یکدیگر انجام داده است.

اول ساختمان اساسى راه‌ها- در حال حاضر (2046) کیلومتر راه درجه اول دست ساختمان می‌باشد و تا آخر سال جارى هم یک هزار کیلومتر دیگر شروع خواهد شد.

به علاوه ساختمان یک هزارا کیلومتر راه فرعى استانى مطابق اصول جدد راه‌سازی شروع شده است.

دوم براى نگهدارى راه‌ها به وسیله ماشین اقدام شده که باید به تدریج تکمیل شود فعلاً نه واحد راه‌دارى موتورى در نقاط زیر:

تبریز- همدان- تهران- سارى- مشهد- اراک- اصفهان شیراز- کرمان شروع به‌کار نموده و این واحدها به تدریج در ظرف سه سال به 50 واحد خواهد رسید و نگاهدارى راه‌ها به وسیله ماشین‌ها به طور صحیح انجام خواهد شد (حمید بختیار- خوزستان هم که اسمی ‌ازش نیست) (دکتر وکیل- راه سنندج چطور می‌شود) (جفرودى- آقا راه گیلان چطور؟)

ضمناً عده‌ای متخصصین براى امور ساختمان‌ها و آسفالت دعوت شده‌اند که تا چند روز دیگر وارد و شروع به کار خواهند نمود و در آینده اطمینان حاصل خواهد شد راه‌ها هم با اصول صحیح ساخته و آسفالت شده و هم به طور اساسى نگاهدارى خواهند گردید.

نسبت به مصرف اعتبارات سال 1333 بایستى به عرض برسانم که وزارت راه در حدود 410 میلیون ریال اعتبار راه‌سازی و راهدارى در اختیار داشته که به مصرف نگاهدارى 20000 کیلیومتر از راه‌های کشور تعمیر سیل بردگى‌هاى سال 1333 رسیده است ضمناً 80 میلیون ریال به مصرف تعمیر اساسى پل‌های شمال و 80 میلیون ریال به مصرف خرید یک صد دستگاه کامیون شن‌کش و سایر وسائط نقلیه رسیده و ده میلیون ریال هم بایت کرایه کامیون‌هاى استیجارى پرداخت گردیده‏

مبلغ یکصد و بیست میلیون ریال اعتبار آسفالت سال 1333 در راه‌های تهران- قزوین- همدان- تنگ ملاوى- اهواز به خرمشهر- شیراز به مرودشت و بعضى جادهاى اطراف تهران به مصرف رسیده‏‌

آقایان نمایندگان محترم تصدیق می‌فرمایند که با این اعتبارات اجاز نمی‌تواند نمود زیرا به طور متوسط یک کیلومتر آسفالت شده یک میلیون پانصد هزار ریال هزینه دارد.

امید است با گشایشى که در وضع مالى کشور حاصل شده و خواهد شد اقدام به ساختمان اساسى راه‌ها بشود وزارت راه تا‌کنون قسمتى از اعتبارات آسفالت را براى کمک به آسفالت شهرهاى ماکو خوى مهاباد- میاندو اب- مراغه- آذر شهر- سراب- ادبیل- میانه- آستار- زنجان و قزوین و اطراف تهران سارى- بابل- گرگان- سمنان- دامغان- شاهرود- سبزوار- نیشابور- اطراف شهر بجنورد- تربت حیدریه- تربت جام- طبیبات- بیرجند- زابل- زاهدان- بم- کرمان- سیرجان- بندر‌عباس- جهرم- فسا- یزد- نائین- کاشان- اطراف اصفهان- قم- اراک- اباده- بروجرد- خرم آباد- دورد- همدان- تویسرکان- نهاوند- سنندج- دزفول رسانیده است (عمیدى نورى- رامسر راهش خراب است نوشته‌ام که راهش را تعمیر کنند ولى تعمیر نمی‌کند تمام مردم می‌آیند جلال با یار می‌آید ملک سعود می‌آید این چه راهى است این آبروى مملکت است)

در سال 1334 اعتبار راه‌سازی و راهدارى مبلغ 237 میلیون ریال تقلیل یافته اعتبارات واگذارى به مصرف نگاهدارى راه‌ها انجام تعمیرات سال قبل و ساختمان راه‌های اساسى رسده و خواهد رسید. یک صد و بیست میلیون اعتبار آسفالت سال 1334 به مصرف تعهدات سال قبل آسفالت راه‌ها کمک به آسفالت شهرهاى مختلف و تعمیر آسفالت‌هاى موجود براى جلوگیرى از خرابى آن‌ها رسیده و خواهد رسید

فرمایش جناب آقاى دکتر بینا نماینده محترم درباره مصرف اعتبارات راهدارى در دستگاه‌هاى ادارى در گذشته تصدیق می‌شود

به همین لحاظ نیز سازمان فنى ادارت وزارت راه تقدیم گردید اکنون تعداد ادارات راه دارى تقلیل یافته و در حال حاضر مراقبت به عمل می‌آید اعتباراتى که در گذشته به پرداخت حقوق اعضاى دفترى تخصیص داده شده بود به مصرف نگاهداى ماشین‌هاى راه‌سازی و عملجات راه‌ها برسد. در مورد سانحه راه‌آهن در نزدیکى رود شور‌ بایستى به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم تصادف دو قطار که در نزدیکى رود شور باعث کمال تأسف عموم کارکنان وزارت راه می‌باشد.

جریان واقعه بدین ترتیب بوده که قطارى مرکب از واگن‌هاى مواد نفتى و محصولات مختلف از اهواز به قصد تهران حرکت می‌نمایند در اندیمشک یک واگن محصولات ارتشى موجود بوده که می‌بایستى به تهران حمل می‌شده‏.

این قطار به ایستگاه قم می‌رسد تعداى از واگن‌ها که در قم بایستى تخلیه می‌شدند منصف و قطار با 12 واگن به وزن 470 تن از قم حرکت در ایستگاه پرندک براى تکمل وزن قطار 13 واگن دیگر اضافه و قبل از حرکت امتحان ترمز می‌شود در این‌جا بایستى به عرض برسانم که عمل ترمز واگن‌ها به وسیله لوکوموتیو انجام می‌گردد قطار در ساعت 30/ 8 دقیقه از پرندک به طرف رود شور حرکت می‌کند به واسطه شیب زیادى که بین پرندک و رود شور وجود دارد با این‌ که مقرر بوده در ایستگاه رود شور متوقف و با قطارى که در شهریار به رود شور می‌رفته تلاقى نماید به علت کار نکردن دستگاه ترمز و راننده مأمورین قطار موفق نمی‌شدند قطار را در ایستگاه متوقف سازند و با سرعت زیاد از ایستگاه خارج و در سه کیلومتر ایستگاه خارج ایستگاه به قطارى که از شهریار به رود شور می‌رفته تصادف می‌نماید (بهبهانى- آقاى مسئول این کار کیست؟) حالا عرض کنم بایستى عرض کنم چنانچه ترمز واگن‌ها یا لکوموتیو قبلاً معاینه نشده بود به هیچ‌وجه قطار نمی‌توانست مسافت اهواز تهران را طى نماید.

+++

دکتر شاهکار- علت را بفرمایید.

رئیس- آقا بگذارید حرفشان تمام بشود آن وقت بفرمایید.

وزیر راه- از این‌ که جناب آقاى دکتر بینا نماینده محترم فرمودند ساختن ستون یادگار عمل لغوى است بایستى به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم به محض وقوع حادثه بنده و عموم متخصصین فنى راه‌آهن به محل سانحه رفتیم اولین اقدامی ‌که نجات مأمورین قطار بود چند نفر که در انتهاى قطار بودند نجات داده شده بودند و چند نفر دیگر به علت مشتعل شدن مواد نفتى سوخته بودند.

آقایان نمایندگان محترم این عده از کارکنان مسلمان و زحمتکش کشور بودند که با ایستادن جلوى کوره گداخته لکوموتیو یا در ترمز واگن‌ها همه روزه چندید هزار تن محصولات را به مقصد می‌رساندن بدون این‌ که هیچ خبط و خطایی مرتکب شده باشند و ضمن ایفاى وظیفه جان سپرده بودند وظیفه دینى و اداره این جانب ایجاب می‌نمود که براى آن‌ها مزارى تهیه و به بازماندگان‌شان کمک‌هاى لازم نمایم چنانچه مرتکب عمل غلطى شده‌ام براى هر‌گونه مجازاتى حاضر هستم (عمیدى نورى- عمل بسیار خوبى است) بایستى به عرض آقایان محترم برسانم در خاتمه جنگ جهانى دوم یک راه‌آهن فرسوده با سى و پنج هزار کارمند تحویل کشور گردید که رفع نواقص فنى آن به علت فقدان اعتبارات و درآمد راه‌آهن در سال‌هاى بعد از جنک به هیچ‌وجه میسر نشد در دو سال قبل توانایی حامل روزانه بار در راه‌آهن به دو هزار تن تقلیل یافت به قسمتى که به زحمت می‌توانست سوخت مصرفى کشور را که درآن موقع بیش از دو هزار تن نبود تأمین نماید در دى ماه سال 1333 ذخیره مواد نفتى تهران از دو روز تجاوز نمی‌کرد.

در نتیجه جدیت و احتمام کارکنان راه‌آهن امروزه بیش از 8 هزار تن بار حمل می‌شود و درآمد راه‌آهن در سال گذشته بیش از 1990 میلیون ریال بوده با وجود این‌ که میزان حمل و نقل چهار برابر شده تعداد کارکنان از 35 هزار نفر به 25841 نفر تقلیل یافته و در حال حاضر علاوه بر حمل کلیه محصولات کشور ریل و ‌لوازم براى ساختمان دو راه‌آهن ناتمام شاهرود- مشهد و میانه- تبریز مرتباً حمل می‌نمایند بدهى است راه‌آهن ایران نواقصى دارد که امیدواریم به زودى مرتفع گردد در خاتمه از حسن‌ظنى که جناب آقاى دکتر بینا نماینده محترم نسبت‌ به معاونین وزارت راه و این جانب ابراز فرموده‌اند سپاسگذارى می‌نمایم امیدوارم با تذکرات مفید ایشان و سایر آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى نواقص وزارت راه مرتفع گردد (دکتر شاهکار- علت را نفرمودید) الان عرض می‌مکنم راجع علت وقوع سانحه سؤال فرمودند بایستى عرض کنم که در مدت دو هفته با تمام متخصصینى که در ایران بودند دقیقاً به این موضوع رسیدگى شد وضع قطار سرعت قطار وضع ترمزهاى قطار پس از این‌ که از از ایستگاه پرندک حرکت کرده تمام این‌ها دقت شد این یک سانحه‌ای بوده است (بهبهانى- آخر یکى نبوده است چند سانحه بوده است) اجازه بفرمایید یک راه‌آهن فرسوده‌ای که به نظر متخصصین امر بار بسیار دشوار است امروز 800 هزار تن بار حمل می‌کند و در ظرف شش ماه 21 هزار قطار در یک خطى که به هیچ‌وجه علائم ندارد در تردد است چطور می‌تواند انتظار داشت که هیچ‌گونه سانحه‌ای رخ ندهد در همه ممالک که همه‌جور علائم و وسایل دارند دستگاه‌هاى الترونیک است معذالک اتفاق می‌افتد در روزنامه‌ها آقایان می‌خوانند که قطارها به هم می‌خورند (دکتر شاهکار- قضا و قدر بوده است) (شاهرخ‌شاهى- تیمسار چرا مهمات را با قطار نفتى حمل می‌کردند؟) این را عرض کردم که ارتش محصولاتى که حمل می‌کند به هیچ‌وجه افشا نمی‌شود که با قطارهاى ارتش چه حمل می‌شود فقط به نام محصولات ارتش تحویل راه‌آهن می‌دهند این محصولات بعضى مواقع تحت‌نظر مستقیم کارکنان ارتش حمل می‌شود و بعضى اوقات یک وسایلى است از قبیل احتیاجات تدارکات که حمل می‌شود البته براى یک واگن تصدیق می‌فرمایید که راه‌آهن نمی‌تواند یک قطار حرکت بدهد فقط یک واگن قطار بوده است و از انواع محصولات آن هم به هیچ‌وجه راه‌آهن اطلاعى نداشته است.

رئیس- آقاى دکتر بینا.

دکتر بینا- مرسوم نبوده است که براى نطق قبل از دستور نمایندگان محلس شوراى ملى از طرف دولت بلافاصله جوابى داده شود و بنده از دولت جناب آقاى علاء و از جناب آقاى وزیر راه بى‌نهایت متشکرم که مذاکرات نمایندگان مجلس را ترتیب اثر می‌دهند و بلافاصله بعد از این‌ که آقاى وزیر راه زحمت قبول فرموده‌اند و به مجلس تشریف آروده‌اند و نمایندگان مجلس را در این قضیه روشن فرموده‌اند تشکر می‌کنم تذکراتى که بنده دادم به هیچ‌وجه تنقید از کار دولت فعلى نیست البته اگر دولت فعلى هم کار بدى کرد آناً تنقید خواهد شد در مملکت مشروطه وظیفه نماینده‌اش این است که وقتى خلافى دید بلافاصله باید آن را تذکر بدهد نه دولت و نه وزیر و نه از این تذکرات رنجشى پیدا کنند مخصوصاً بنده ادعا نمی‌کنم در شش ماه جناب آقاى وزیر راه و معاونین‌شان تمام خرابى‌هاى راه‌آهن و راه و راهدارى را می‌توانستد رفع کنند و مرمت کنند ولى وضع راه‌های ایران به قدرى خراب شده است و به قدرى مفتضح شده است که حد ندارد البته بنده اقدامات آقاى وزیر راه را خودم در شیراز که از ساعت 4 تا 12 شب با هواپیماهاى یک متوره این طرف و آن طرف می‌رفتند مشاهده کردم خواستم براى کسى که این قدر خدمت می‌کند که راه‌های ایران درست شود بگویم که آذربایجان در چه وضعى است (عده‌ای از نمایندگان- همه جا) این‌که فرمودید در مراغه و ماکو و سردشت و این‌جاها آسفالت شده است جناب آقاى وزیر راه باور بفرمایید که راهى در آن‌جاها نیست براى این‌ که راه‌سازی از روى اصول علمی ‌نشده است راه‌سازی نشده است زیر‌سازى نشده است فقط قیر را آورده‌اند با قدرى ماسه روى سنگ‌ریزه و شن ریخته‌اند به محض این‌ که یک کامیون عبور کرد تمام این جاده‌ها از بین رفته بنابراین 67 میلیون که عرض کردم 55 میلیون آن در سال 33 به خرج آسفالت رفته و 12 میلیون آن را به آسفالت کزایی در سال 34 داده است 67 میلیون ان از خزانه فقیر ملت ایران براى آسفالت رفته که 67 کیلیومتر قابل استفاده نیست (مهندس جفرودى- راه‌های رشت را هم بفرمایید)

رئیس- آقاى دکتر بینا مختصر بفرمایید

دکتر بینا- از این‌ که تمام عرایض بنده را تأیید فرمودند تشکر می‌کنم و امید وارم تمام قسمت‌هایی که تذکر داده شده است اصلاح بفرمایند اما این‌ که فرموده‌اند براى مقتولین مزارى درست می‌کنند بنده هم قبول دارم که مزار لازم است درست شود ولى ستون یاد بود یا بناى یاد بود براى حادثه‌ای که روى بى‌مبالاتى اتفاق افتاده این را عرض کرردم که خیلى مجلل نسازید یک قب معمولى مسلمانى با یزید که چند نفر آدم گشته‌اند نه یک ستون برپا کنید و بگوییم که ما این‌جا خبط کردیم و عده‌ای کشته شده‌اند.

5- تقاضاى فوریت نسبت به لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک که از طرف آقاى وزیر بهدارى‏

رئیس- آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى (دکتر جهانشاه صالح)- بنده خواستم به عرض آقایان نمایندگان محترم شوراى ملى برسانم که طبق منویات ذات که اخیراً وزارت بهدارى اقداماتى سریع و مجدانه راجع به مبارزه با تریاک و اعتیاد تریاک شروع کرده است (عده‌ای از نمایندگان- احسنت) بنده یقین دارم که بیش از همه‌کس آقایان نمایندگان محترنم معتقد هستم به این امر که این یکى از اقدامات مهمى است که یک روزى در این کشور بیاید انجام بشود زیرا اشک نیست که ایرانى که همیشه در دنیا در حقیقت سر‌مشق شهامت و شجاعت و سلحشورى بوده است با وضعى که امروز پیش آمد طبقه فعال کشور روز باز‌بین خواهد رفت (دکتر بینا- نسل ایران از بین می‌رود) بنابراین وظیفه ما وزراى کشور که با این امر آقایان بابد انجام وظیفه بکنیم این است که در این راه آنچه که مقدور است خدمت بکنیم تصمیم گرفته شده است که براى معتادین محلى تهیه کنیم خواهش خواهیم کرد که یک روز آقایان تشریف بیاورند هر کدام مایل هستند این محلى را که با زحمت تهى کرده‌ایم با چشم خودشان ببینند که در یک مدت کوتاهى چه اقداماتى شده است و چطور از طرف مقامات مربوطه در هیئت دولت و کمیسیون مبارزه با تریاک از نقطه‌نظر دارد و غذا و مسکن و رسیدگى به این اشخاص تا جایی که مقدور است اقدام شود خواستم خدمت آقایان عرض کنم که این اقدامت به هیچ‌وجه منتج به نتیجه غایی نخواهد بود مگر این‌ که دو چیز دیگر با این امر توأم شود اول مبارزه با قاچاق تریاک (صحیح است) و دوم جلوگیرى از این‌ که تریاک سهل‌الوصول است (صحیح است) یعنى در دسترس مردم باشد اگر بنا شود هزار‌ها مردم در هزار‌ها باغى شبیه باغ مهران چه در تهارن و چه در ولایات نگهدارى کنیم و بخواهیم که مردم را معالجه بکنیم ولى مردم برگردند از راه قاچاق تریاک چه در داخل و چه در خارج و در هر دکانى تریاک مثل نخودچى کشمش رایج باشد این مبارزه ما هیچ فایده‌ای ندارد و به کلى هدر خواهد رفت (صحیح است) بنابراین خواستم از آقایان نمایندگان محترم که خودشان همیشه سرمشق این کار بوده‌اند چون بنده چند دوره سابقه وزارت دارم و خدمت آقایان اراد‌ت دارم می‌دانم که خود شما طرح دادى راجع به این کار قبل از این‌ که ما وارد این کار بشویم خوب یادم هست که پنج شش سال خود آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى طرح گذارنیده‌اند ولى متأسفانه آن طرحى که داده بودید براى این‌ که براى تحدید تریاک بود و گفته‌اند که کم شود عملى نشد، حالا خواستم از آقایان خواهش کنم که خودتان از نزدیک بیا‌یید مشاهده کنید قبل از این‌ که این قانون از مجلس شوراى ملى بگذرد ما به اعتماد این‌ که آقایان

+++

نمایندگان خودشان سر‌مشق بودند و پیش‌آهنگ این مبارزه بودند یک اقداماتى را شروع کرده‌ایم که براى العین خواهید دید. مجلس سنا هم با قید فوریت لایحه منع کشت خشخاش را تصویب کرده در آن‌جا هم براى کمک به کشاورزان و زارعین از طرف بانک کشاورزى یک موادى گذاشته شده که زارع و کشاورز هم در بدبختى نباشند منظور این‌ که پیش‌بینی ده است که در تمام استان‌هاى ایران مبارزه با تریاک شروع خواهد شد یعنى با در نظر گرفتن والا هم ‌در کرمان و در خراسان در فارس و اصفهان و در سایر نقاطى که ایران که این بلاى خانمانسوز گریبانگیر مردم است به ترتیب همین اقداماتى را که کرده‌ایم آن‌جا هم شروع کنیم (دکتر بینا- در آذربایجان چطور؟) آذربایجان هم همین طور ولى خوشبختانه آذربایجان مثل کرمان و فارس مبتلا نیست (دکتر بینا- بدبختانه آن‌جا هم مبتلا شده است) عرض کنم پس امید ما آقایان به شماست ما بدون کمک آقایان هیچ اقدامی ‌نمی‌توانیم برداریم اگر مایلید نسل ایران سرافراز شود اگر مایلید این ننگ بین‌المللی از دامن زدوده شود تقاضا دارم این لایحه را که مجلس سنا هم به تبعیت از اقدامات خود شما که سابقاً طرح داده بودید به فوریت آن رأى داد از جناب آقاى رئیس مجلس شوراى ملى تقاضا دارم که ‌امر بفرمایید که این لایحه با قید دو فوریت در مجلس طرح شود زیرا اگر بنا شود که تریاک کى دو ماه دیگر کاشته شود و بعد از تصویب این قانون زمین‌ها را بخریم دوباره برگردانیم باعث زحمت خودمان‏ و مردم خواهد شد (صحیح است) بهتر است حالا اقداماتى نشود که در آتیه اسباب زحمت خودمان و مردم بشود (صحیح است) از توجه آقایان نمایندگان محترم بسیار متشکرم.

رئیس- این لایحه به محض این‌ که از مجلس سنا رسید به کمیسیون‌هاى کشاورزى و بهدارى مراجعه شد و از آن‌جا باید گزارش آن برسد اما راجع به فوریت مانعى ندارد الان مسکن است الان به فوریت گرفته می‌شود یا در موقع طرح گزارش یعنى وقتى که گزارش آمد تقاضاى فوریت شود و با یک فوریت به تصویب برسد.

وزیر بهدارى- بنده تقاضا دارم الان فوریت تصویب شود (عده‌ای از نمایندگان- رأى می‌دهیم آقا)

6- طرح و تصویب دو فوریت لایحه منع کشت خشخاش و استعمال تریاک.

رئیس- بسیار خوب نامه مجلس سنا در این موضع قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد.)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

لایحه شماره 65020- 4/ 11/1329 موضوع منع کشت خشخاش که وزارت بهداى طى شماره 94457- 14/ 2/1334 درخواست نموده مجدد به جریان گذارده شود در جلسه مورخ چهارشنبه یازدهم مرداد 1334 با قید فوریت به تصویب رسید.

اینک یک نسخه از لایحه مزبور به ضمیمه براى تصویب ایفاد می‌گردد.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاده.

قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک‏

ماده 1- از تاریخ تصویب این قانون کشت خشخاش و تهیه و ورود مواد افیونى (تریاک و شیره و سایر مشتقات آن) و استفاده از اماکن عمومی‌ براى استعمال مواد مزبوره و ساختن و وارد کردن‌ آلات و ادوات مربوطه بدان در سراسر کشور ایران ممنوع خواهد بود.

ماده 2- از تاریخ تصویب این قانون تا شش ماه مهلت داده می‌شود که معتادین به موارد افیونى خود را به مراکزى که وزارت بهدارى آگهى خواهد داد معرفى نمایند تا وسایل معالجه در دسترس آنان گذاشته شود.

تبصره- دولت مکلف است به وسیله بانک کشاورزى و سایر بنگاه‌هاى وابسطه به خود کمک‌هاى اعتبارى به صورت وام‌های طویل‌المده و همچنین کمک‌هاى فنى لازم به منظور تسهیل و تبدیل زراعت خشخاش به زراعت‌هاى دیگر در حدود مقدورات و توانایی‌هاى خود به کشاورزانى که فاقد استطاعت مالى باشد به عمل آورد و نیز دولت ملزم است اعتبار کافى براى اجراى مقرارات ماده دو در اختیار وزارت بهدارى بگذارد.

ماده 3- پس از انقضاى مدت شش ماه مذکور در ماده قبل استعمال مواد افیونى و نگاهدارى و خرید و فروش آن ممنوع خواهد بود.

ماده 4- دولت مکلف است منتها تا یک ماه از تاریخ تصویب این قانون آئین‌نامه اجرایی و طرح مجازات و جریمه متخلفین از مقرارات این قانون را تنظیم و پس از تصویب کمیسیون‌هاى مشترک مجلسین به موقع اجرا گذارد.

ماده 5- وزارتخانه‌های بهدارى و کشور و دارایی و دادگسترى و کشاورزى مأمور اجراى این قانون می‌باشند.

لایحه فوق در جلسه مورخه چهارشنبه یازدهم مرداد ماه 1334 مجلس سنا به تصویب رسید.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاده.

رئیس- فوریت مطرح است آقاى صدرزاده موافقید؟ (صدرزاده- بله موافقم).

آقاى قنات آبادى موافقید (قنات‌آبادى- موافقم) (چند نفر از نمایندگان- مخالف ندارد) آقاى دکتر شاهکار مخالفید (دکتر شاهکار- بله موافقم) (یکى از نمایندگان- لابد منظورتان موافقت است)

دکتر شاهکار- بنده صرفاً منظورم مخالفت است‏

قنات‌آبادى- بنده صرفاً منظورم موافقت است‏

دکتر شاهکار- جناب آقاى دکتر صالح وزیر بهدارى لابد اطلاع دارید در سال 1932 و 33 و 34 و 35 بنده در ژنو به عنوان نماینده دوم ایران در کمیسیون تریاک افتخار شرکت داشتم و آقا اطلاع دارید که بنده رساله‌‌هام را در این موضوع نوشته‌ام و در این موضوع 50 سال کار کرده‌ام بسیار قابل تقدیر و تحسن است عملى که در مبارزه با تریاک‌کشى و جلوگیرى از این بلاى خانمانسوز همین طور که می‌فرمایید بشود ولى بنده با این انداختن عکس‌ها در روزنامه‌ها مخالفم و این یک مطلب دیگرى است بنابراین در این قسمت صراحت عرض می‌کنم و آقا را تأیید می‌کنم که بسیار کار صحیحى است و امیدوارم بلاى تریاک‌کشى و تریاک‌خورى از این مملکت به توجهات دولت و توجهات مردم از بین برود این یک مطلب است یک مطلب دیگر هست موضوع کشت تریاک است کشت تریاک از جنگ بزرگ تریاک که جنگ معروف انگلیس‌هاست تا امروز بدانید که یک مبارزه بزرگى راجع به کشت تریاک از نظر اقتصاد هست آقا می‌دانید اقتصاد هست آقا می‌دانید ممالک بزرگ تولید‌کننده تریاک اغلب ممالکى هستند که خودشان مبتلا به اپیوه نى و ابپوموژى نیستند نه تریاک می‌کشند و نه تریاک می‌خورند بهترین تریاک دنیا تریاک رمانى است بعد مال ترکیه است که مرفینش 22 درصد است (وزیر بهدارى- 18 درصد) درجه چهار تریاک ماست در هر صورت در این ممالک جناب ‌آقاى وزیر بهدارى الان تریاک‌کشى نیست یعنى کشت تریاک یک امرى است و تریاک‌کشى امر دیگرى است بنده از دولت این تقاضا را دارم که در نتیجه این تحریک احساسات بسیار به جا راجع به این‌ که نباید تریاک‌کشى کرد لطمه دیگرى به اقتصادیات ما از نظر محصول و از نظر صادرات‌مان وارد نیاورند (صحیح است) بنابراین بنده این انتظار را دارم این مطالب مطالعه لازم دارد بنده با فوریت این امر جناب آقاى وزیر بهدارى از این نظر مخالفت کردم که آقایانى که در این قسمت‌ها علاقمند هستند مطالعه کافى بکنند و محصولى که جانشین تریاک می‌شود. (در این موقع کبوترى داخل تالار جلسه علنى شده و پرواز آن موجب همهمه و گفتگوى عده‌ای از آقایان نمایندگان شد)

 (دکتر بینا- مبارک است) (یکى از نمایندگان- کبوتر صلح است) (قنات‌آبادى- پرندگان هم حالا دیگر مجلس می‌آیند) (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس)

رئیس- آقایان شوخى را متوقف بگذارید کار جدى در پیش داریم‏

دکتر شاهکار- محصولى که جانشین تریاک می‌شود در نظر بگیرند البته اقداماتى که درباره تریاک‌کشى کرده‌اند بسیار به جاست از این نظر با فوریتش مخالفم و تقاضا دارم که لایحه برود در کمیسیون شور و مطالع بشود محصولى که باید جانشین آن بشود معلوم شود که هم مبارزه با کشیدن تریاک بفرمایید در قسمت کشت تریاک هم مطالعه کافى به عمل بیاید

رئیس- آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى- اجازه بفرمایید در جواب آقاى دکتر شاهکار عرض کنم بنده خیلى متأسفم شدم که جناب آقاى دکتر شاهکار از فضلاى این مملکت هستند با این لایحه مخالفت کردند بنده خیلى متأسفم که یکى از جوان‌هاى مملکت این‌طور صحبت فرمودند خیلى مایه تأسف بنده شد (دکتر شاهکار- بنده کى مخالفت کردم؟) نفرمودید مخالفم؟ (دکتر شاهکار- عرض کردم با فوریت آن مخالفم) خیلى معذرت می‌خواهم خیال کردم با منع کشت خشخاش مخالفند، پس مخالف نیستند بنده معذرت می‌خواهم بنده خیال کردم که ایشان با منع کشت خشخاش مخاف هستند طرح این مطلب از طرف آقاى دکتر شاهکار که از دوستان قدیمی ‌بنده و از فضلاى این مملکت هستند باعث تعجب شد خواستم عرض کنم که محصول تریاکى که تصور کردید از نقطه‌نظر اقتصادى لطمه می‌زند هیچ‌کس مثل آقاى نیکپور مطالعه نکرده، ایشان مطالعه خیلى دقیقى کرده‌اند و یک مقاله هفت صفحه‌ای درباره این در مجلس سنا خوند بعد تشریف آورند در کمیسیون ما در کمیسیون ایشان صحبت کردیم تمام مطالب خودشان را با این جمله‌ای که عرض می‌کنم پس گرفتند و گفتند از نقطه‌نظر اقتصادى قانع شدم و حرف خودم را پس گرفتم بعداً از ایشان تشکر کردم (یکى از نمایندگان- ما را هم روشن کنید) حالا هم موقعى که لایحه مطرح شد بنده آقایان را به جزئیات این لایحه روشن خواهم کرد.

و حضورشان عرض می‌کنم که از نقطه‌نظر اقتصادى به هیچ‌وجه من‌الوجوه لطمه‌ای به ما نخواهد خورد زیرا بزرگ‌ترین اقتصاد هر کشورى آقاى دکتر شاهکار سلامتى افراد آن مملکت است (صحیح است) بنده بیش از این فعلاً عرضى ندارن و خواهش می‌کنم به فوریت آن رأى بدهید (صحیح است)

رئیس- آقاى صدرزاده موافقید

صدرزاده- بله

+++

رئیس- بفرمایید.

صدرزاده- مسئله مبارزه با اعتیاد تریاک از چند سال پیش در مجلس شوراى ملى مطرح شده بود ولى هیچ‌وقت به یک نتیجه قطعى نرسیده است و حالا که جناب آقاى دکتر جهانشاه صالح وزیر محترم بهدارى به ارشاد و راهنمایى اعلیحضرت همایونى یک اقدام جدید و مؤثرى براى جلوگیرى از اعتیاد تریاک فرموده‌اند باید مجلس شوراى ملى هم به آن‌ها یارى و کمک کند (صحیح است) من تنها اقدام وزارت بهدارى را کافى نمی‌دانم بلکه معتقدم تمام ملت ایران باید براى این امر قیام کنند (صحیح است) این مسئله آن قدر اهمینت دارد که در تمام شئون این مطلب باید مجلس شواى ملى مساعد و موافق باشد (صحیح است) راجع به کشت تریاک.

رئیس- در فوریت بفرمایید کشت الان مطرح نیست.

صدرزاده- چون مقام محترم ریاست فرمودند راجع به فوریت این امر باید مذاکره شود. بنده هم فعلاً مذاکرات خودم را راجع به فوریت این موضوع قرار می‌دهم و آن این است که الان که وزارت بهدارى اقدام به این امر کرده است اگر یک فطرتى در این کار پیدا شود تمام عملیاتى که تا‌کنون شده است بلانتیجه می‌ماند و هیچ اقدام دیگرى هم بد نخواهد شد (صحیح است) و به اصطلاح عوام مرگ یک دفعه و شیون یک دفعه مجلس شوراى ملى باید از خودش یک مساعدتى نشان بدهد و هر‌گونه اعتبار مالى می‌خواهند بدهند هر‌گونه قوانین مجازاتى می‌خواهند تصویب کند و این را در این دوره انجام بدهند که یک افتخارى در دوره 18 براى آقایان از انجام این امر باقى بماند (صحیح است)

دکتر شاهکار- جناب آقاى رئیس بنده مخالفت خودم را پس می‌گیریم.

رئیس- پس بگیرند هم تأثیرى ندارد رأى می‌گیریم به فوریت آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد در مجلس سنا به کمیسیون رفته در کمیسیون طرح شده گزارشى که به مجلس آمده با فوریت بوده حالا آقایان مایلند در خود مجلس طرح شود و یا به کمیسیون برود (جمعى از نمایندگان- در خود مجلس الان مطرح شود) اگر به کمیسیون برود وقتى آمد گزارش آن با فوریت مطرح می‌شود نظر آقاى وزیر بهدارى چیست؟

وزیر بهدارى- بنده تقاضاى دو فوریت کرده‌ام (عده‌ای از نمایندگان- در مجلس طرحش شود.)

رئیس- پس فوریت دوم مطرح است آقاى قنات آبادى.

قنات آبادى- موافقم.

رئیس- آقاى رضایی.

رضایی- موافقم.

رئیس- شوشترى.

شوشترى- مخالفم.

رئیس- بفرمایید.

شوشترى- بسم‌الله الرحمن‌الرحیم. خوب بود، متناسب بود جناب آقاى دکتر وزیر محترم بهدارى همین‌طور نظر آقایان رئیس را تأمین می‌کردند می‌رفت کمیسیون (یکى از نمایندگان- دیگر بر نمی‌گردد) اجازه بدهید تریاک را من حرام می‌دانم بویش را حرام می‌دانم تمام اعمالش را حرام می‌دانم ولى موضوع زیره سیز که به جاى آن باشد برود به کمیسیون در آن‌جا فکرى بشود موضوع دقیق است در آن‌جا باید فکر بشود کلیه نمایندگان محترم و دولت نظر بدهند به جاى تریاک چیزى عمل بیاید که صدمه به زارعین نخورد زیره سبز که در همان موقع محصولش حاصل می‌شود که تریاک عمل می‌آید هر جا که تریاک عمل می‌آید زیر سبز در همان نقطه محصولش حاصل می‌شود و به نفع زارع است این را باید با اول منظمی ‌درست کنیم نه این‌ که برویم ابرویش را درست بکنیم بزنیم چشمم را هم کور کنیم چه مانعى دارد یک جلسه برود به کمیسیون اهل فن خبره‌هاى فن بیایند اظهار‌نظر بکنند یک لایحه مفیدى بشود، یک شرایط و یک ترتیباتى که اشکالى ایجاد نشود سه روز اگر برود کمیسیون ضرر نمی‌زند نفع دارد.

سلطانمراد بختیار- موقع کشت می‌گذرد و می‌کارند.

رئیس- بین الاثنین حرف نزنید.

شوشترى- این جور نیست در سه روز این را می‌گذارند عرض کنم یک موضوعى است ما باید وزارت کشور‌ را اعتباراتش را پایدار کنیم ملزم کنیم هر‌جا کشت تریاک می‌شده ‌و سرمایه‌اش را دولت بدهد یک عده بروند کشت زیره سبز بکنند و همین طور که در سبزوار آقاى رضایی می‌دانند تریاکش خوب می‌شود زیره سبزش خوب می‌شود کاشمر تریاکش خوب می‌شود زیره سبزش هم خوب می‌شود این‌ها اصول فنى است آقا تسریع نکنید به ضرر مملکت است فکر بکنید چه مانعى دارد بگذارید برود کمیسیون یک لایحه کامل بیاید بنده با فوریت دومش مخالفم و معتقدم همان طور که آقاى رئیس فرمودند برود به کمیسیون و برگردد.

رئیس- آقاى وزیر بهدارى.

وزیر بهدارى- یک سوءتفاهمی ‌شد براى جناب آقاى شوشترى جناب آقاى رئیس نفرمودند که بروند به کمیسیون والا جناب آقاى رئیس امرشان براى بنده کاملاً مطاع است اگر ایشان می‌فرمایند برود به کمیسیون بنده اطاعت می‌کنم ایشان از بنده پرسیدم کدام را می‌خواهید گفتم می‌خواهم مطرح شود پس امر ایشان اطلاعت شده ایشان امرى نفرمودند ما همیشه مطیع ایشان و اکثر آقایان نمایندگان محترم مجلس هسیتم و باید هم باشیم راجع به دو فوریت این دو فوریت کاملاً لازم است و پیش‌بینی‌هاى لازم هم شده است 4 ماه تمام آقایان نمایندگان محترم خودتان در جلسه‌هاى سابق در دوره چندم بود (یکى از نمایندگان- در دوره 16) نشستیم و صحبت کردیم و تمام موارد را خود آقایان حلاجى کردند بنده از شما اقتباس کردم عرض کردم که در تمام موارد بنده از پیش خودم کارى انجام ندادم که همه از آن ما در لایحه پیش‌بینی کردیم که دولت به سرمایه بانک کمک می‌کند و بانک به کشاورزان پول می‌دهد بالاتر از این چه می‌خواهید ما می‌خواهیم به کشاورز کمک کنیم جانشینش را هم فکر کرده‌ایم و گفتیم کمک هم می‌کنیم فوریت این را شما تصویب بکنید که این قانون تصویب بشود و موقع نگذرد

رئیس- آقاى قنات‌آبادى‏

قنات‌آبادى- بنده فکر می‌کنم که اساساً آن چیزى که قابل توجه است و لازم است که به آن توجه شود موضوع این نیست که یک دسته‌ای از یک قسمتى ضرر می‌کند یا یک مملکتى کسر بودجه می‌آورد یا نمی‌آورد موضوع این لایحه منع کشت خشخاش موضوع حفظ یک مملکت و یک مردمی ‌از سقوط حتمی ‌و قطعى است (احسنت) بنابراین جاى بحث ندارد می‌فرمایید آقایان که ضرر می‌کند بکند کم می‌شود بشود می‌فرمایید یک عده آقایان ضررر می‌کنند بکنند بودجه کم می‌آورد بیاورد می‌فرمایید یک عده چیزى گیرشان نمی‌آید نیاید تمام این‌ها در مقابل این‌ که یک پارلمان و یک قوه مقننه یک سد محکم سدیدى در مقابل سقوط یک ملتى به وجود بیاورد هیچ قابل توجه نیست (احسنت- احسنت) بنابراین تصمیم پارلمان ایران به منزله این است که جلوگیرى از سقوط قطعى یک ملت و در حال و در آینده بشود (صحیح است احسنت) البته عمل بزرگ کردن شاید ضرر بزرگ هم داشته باشد اما ضرر را (یکى از نمایندگان- ضرر ندارد) بر فرض ضرر شما این ضرر را به نتیجه‌ای که عاید مملکت خواهد شد در ظرف یک سال دو سال سه سال شما یک مردم سالم فعال و شاداب خواهید داشت و این کثافت‌ها از اجتماع ما دور خواهد شد مقایسه کنید آن وقت خواهد فرمود عوض یک فوریت به دو فوریت به سه فوریت باید رأى داد (احسنت)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت دوم آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد این طبع و نشر شده ولى مطابق آئین‌نامه باید 24 ساعت بعد مطرح شود جلسه بعد مطرح خواهد شد.

وزیر بهدارى- بنده از لطف جناب آقایان رئیس و آقایان نمایندگان محترم در این امر حیاتى که بستگى به حیات کشور دارد تشکر می‌کنم‏

7- طرح و تصویب گزارش کمیسیون تحقیق راجع به نمایندگى آقاى یدالله ابراهیمی ‌از کرمان‏

رئیس- اعتبارنامه آقاى یدالله ابراهیمی‌ مطرح است اشخاصى که مخالت کرده‌اند به این ترتیب است آقاى معین‌زاده (گفته شد نیستند) آقاى پور سرتیپ (گفته شد نیستند) آقاى کاشانیان (عده‌ای از نمایندگان- ایشان هم پس گرفته‌اند)

رئیس- این صحبت‌ها را بگذارید کنار پس گرفتند و پیش گرفتند چیست؟ آقاى کاشانى‏

کاشانى- انتخابات کرمان در دوره هجدهم با تعویض فرماندارى متعدد با عزل و استعفاى استانداران به تبعید دسته‌جمعى عده‌ای از مردم کرمان بى‌کار به اراک و بار دیگر به زاهدان و سرانجام قتل چند نفر بی‌گناه و پایان‌دادن به این صحنه غم‌انگیز بدون‌شک امر عادى و سرسرى نبوده (عبدالصاحب صفایی- آقاى کاشانى اشتباه می‌فرمایید هیچ ممکن نیست یک نفر در طالش به شما رأى داده باشد و حب و بغض شخصى را نمی‌شود راه داد

رئیس- آن وقت چرا نگفتید چرا حالا می‌گو‌یید (عبدالصاحب صفایی- آقاى کاشانى را در طالش یک نفر هم نمی‌شناسد)

کاشانى- بنده مطالب گفتى زیادى دارم اگر اصرار کنید پردها را بالا می‌زنم و اگر از لحاظ اشخاص بحث در این باره ضرورت نداشته باشد از لحاظ اصولى شأن مجلس شوراى ملى این است که جریان امر را مورد توجه و مداقه قرار دهد

در این‌جا باید عرض کنم که قضاوت و دارورى مجلس در باب انتخابات مربوط است به قضات درباره نظریه مردم رفتار دولت مجریه انتخابات ایراداتى که مردم یعنى صاحبان حق در چگونگى اجراى نقض قوانین می‌گیرند و خلاصه رسیدگى به مجموع عواملى است که نتیجه‌اش انتخابات یک نماینده می‌باشد (عبدالصاحب صفایی- اگر این ‌طور می‌شد که بنده و جنابعالى مجلس نمی‌آمدیم این مداخلات است که باعث می‌شود بنده و جنابعالى مجلس بیاییم‏

رئیس- این‌که وضع نمی‌شود آقا به شما تذکر می‌دهم و بعد هم اخطار می‌کنم (عبدالصاحب صفایی- به مجلس توهین می‌کند) ایشان عقیده خودشان را می‌گویند اگر شما هم عقیده‌ای داتشید می‌خواستید موقعى که اعتبارنامه ایشان مطرح بود بیا‌یید اظهار‌نظر کنید

کاشانى- بنده در مورد انتخابات کرمان وارد صلاحیت اشخاص نمی‌شوم‌

+++

آقایان نمایندگان کرمان که مخالف اعتبارنامه اسم نوشته‌اند در این باب بیش از اینجانب صلاحیت ورود به شخصیات را دارند من در این مقام نیستم که بخواهم عرض کنم کدام یک از کاندیداهای انتخابات دوره هیجدهم بهتر و شایسته‌تر از دیگری بوده آن حق و تشخیص خود مردم کرمان است و هر چه آنها بپسندند همان معتبر است ولی آنچه بنده تشخیص می‌دهم چند نکته اصولی است.

اولی تذکر بنده این است که چون شخص تیمسار سپهبد زاهدی نخست‌وزیر وقت و مجری انتخابات با جناب آقای دکتر مظفر بقایی کرمانی اختلاف عقیده و سلیقه پیدا کردند و کدورت‌های بین آقایان حاصل شد که منجر به کینه‌توزی و دشمنی گردید شأن رییس دولت که مجری قانون انتخابات است این نیست که کدورت و عداوت شخصی خودش را به صورت اوامر و دستورات دولتی درآورد و با زور دولت سر رقیبش را بشکند و از این هم تجاوز کند مردم بی‌گناه و دوستان دشمنش را به نام قانون تبعید و بعضی‌ها هم در این عبص و بیص به قتل برسند.

(عبدالصاحب صفایی- انتخابات را وزارت کشور کرده به رییس‌الوزرا چه مربوط است؟ عادت کرده‌ایم به مردم بیخودی تعرض کنیم) او وزیر کشور هم بود (صفایی- تمام معایبی که در خودمان است به دیگری نسبت می‌دهیم).

رییس- ساکت باشید آقای صفایی

کاشانی- این یک حرف اصولی است. می‌خواهد سپهبد زاهدی نخست‌وزیر باشد یا هر شخص دیگری باید نخست‌وزیری که همه قدرت‌های دولتی در ید او امانت گذاشته شده این امانت را فقط به همان طریقی که ملت اجازه داده است مورد استفاده قرار دهد نه برای زورآزمایی با رقیب خودش. در ممالکی که از نظر دموکراسی خیلی جلوتر از ما هستند مانند آمریکا و انگلستان. انتخابات را فی‌المثل حزب جمهوری‌خواه انجام می‌دهد ولی حزب دموکرات پیروز می‌شود. آقای مجری انتخابات است ولی چرچیل محافظه‌کار وکیل می‌شود و چون رییس حزب مخالف دولت است رئیس دولت می‌گردد سر ترقی این کشورها همین است که حدود و حقوق محفوظ است و مردم ناظر جریان هستند و اجازه نمی‌دهند هیچ‌کس از حدود خود تجاوز کند دلایلی که بنده دارم که تیمسار سپهبدزاهدی از حدود وظیفه نخست وزیری خارج شده و در مسند ریاست وزرایی و یا زور ریاست وزرایی با آقای دکتربقایی مخالف خود زورآزمایی نموده متعدد است فقط به ذکر چند مورد اکتفا می‌کنم (صفایی- دکتر بقایی در کرمان یک نفر طرفدار ندارد دکتر بقایی در هیچ جا طرفدار ندارد)

بعد از این که تلگراف‌های متعددی از طرف مردم کرمان رسید و از جریان تشکیل انجمن نظارت و غیره شکایت‌هایی کردند و تلگراف‌های حضوری با عده‌ای از آقایان نمایندگان به عمل آمد و در همان موقع نامه‌ای به این شرح به آقای سپهبد زاهدی نوشته تسلیم شد:

«تیمسار سپهبدزاهدی نخست وزیر به طوری که استحضار دارند بعد از قریب یک سال که انتخابات دوره هیجدهم در کرمان در جریان بوده و سه مرتبه انجمن نظارت تجدید و نحوه عمل طوری بوده که مأمورین موفق نشده‌اند در محیط آرام و بدون تشنج و امن انتخابات را انجام و رفع شکایت اکثریت اهالی را بنمایند و شکایات متواتری از نحوه شروع انتخابات انجمن نظار به این جانبان و عده دیگری از نمایندگان مجلسین از ابتدای امر الی حال واصل شده و وضع حوزه انتخابیه کرمان طوری است که بیم حوادث نامطلوب می‌رود و رفع تشنج ضروری به نظر می‌رسد.

امضاکنندگان ذیل معتقدیم به شکایات مردم در مورد انجمن نظار انتخابات باید رسیدگی دقیق به عمل آید و با اعزام مأمورین بی‌غرض پس از رسیدگی واقعی به شکایات مردم در مورد انجمن نظار انتخابات را شروع نماینده زیرا انتخابات در وضع فعلی با وجود این همه شکایات موجب نارضایتی اکثریت مردم و تشنج شدید خواهد بود که خود آن جناب هم مسلماً به چنین وضعی راضی نمی‌باشید»

عده‌ای از نمایندگان پیش‌بینی کردند و صراحتاً اعلام نمودند که در کرمان بیم حوادث ناگوار می‌رود دولت مجری انتخابات حق این بود که به صلاح اندیشی نمایندگان مجلس توجه می‌کرد و دست از ادامه رویه‌ای که پیش گرفته بود و به لجبازی و عناد بیشتر شباهت داشت تا به مملکت‌داری برمی‌داشت و برای نمایندگی کسی که بعد از آن همه خونریزی و تبعید حتی یک دفعه هم قدم به مجلس نگذاشت لجاجت نمی‌کرد و عده‌ای را به مرگ عزیزانشان عزادار نمی‌ساخت. (عبدالصاحب صفایی- حیف محبت‌هایی که زاهدی به شما کرد اگر یک نفر در طالش شما را شناخت درست است اگر توانستید اسم سه نفر را ببرید)

رییس- چرا امروز این حرف را می‌زنید اگر آدم بی‌نظری هستید چرا همان روز اول این حرف را نزدید (عبدالصاحب صفایی- آخر نمی‌دانستم این قدر حق ناشناس است)

کاشانی- اجازه بدهید جواب ایشان را بدهم هرچه نجابت می‌کنم ایشان ول کن معامله نیست.

رییس- شما صحبت خودتان را بکنید

کاشانی- چون بدون تردید آن لجاجت و اصرار و پافشاری نتیجه قهری‌اش همین تبعید و قتل و خونریزی‌ها بود که نمایندگان محترم مجلس شورای ملی قبلاً پیش‌بینی کرده بودند ولی دولت به این خیراندیشی توجه نکرد و کرد آنچه دلش می‌خواست نه آنچه خیر مردم و مملکت بود در باب انتخابات کرمان و شکایات اهالیش چندین نفر از آقایان نمایندگان محترم نطق‌های قبل از دستور ایراد نمودند از جمله خود این جانب در جلسه پنج‌شنبه بیستم خرداد 33 درخصوص انتخابات عرایضی کردم و از دولت وقت تقاضا کردم که با حبس و تبعید و تحصن و توقیف شایسته نیست به این صورت انتخابات بشود. دولت به این نطق‌های قبل از دستور هم توجهی نکرد و هرچه دلش خواست کرد.

وقتی کرمان در آستانه اخذ آرا بود یعنی روز هیجدهم آذر 1333 تلگراف شهری به آقای نخست وزیر وقت به امضای جنابان آقایان معین‌زاده، رضایی و بنده به این مضمون مخابره شد (شوشتری- برخلاف قانون بوده است)

برخلاف بود اگر دولت رسیدگی نمی‌کرد (شوشتری- این برخلاف قانون بود) «تیمسار سپهبدزاهدی نخست وزیر رونوشت ریاست معظم مجلس شورای ملی رونوشت ریاست مجلس سنا. در باب انتخابات شهر کرمان موجب نگرانی از مدتی پیش بود که پس از مخابره تلگرافات حضوری و مذاکرات چهارنفر آقایان دادگر، سزاوار حمیدیه و بهادری با جنابعالی موافقت فرمودید در صورتی که پانزده نفر از نمایندگان مجلس شورای ملی کتباً به دولت تذکر در باب متوقف ساختن انتخابات کرمان بدهند دولت انتخابات کرمان را متوقف خواهد ساخت». این تذکر کتبی که صرفاً به مقتضای صلاح‌اندیشی و جلوگیری از تشنج و پیش‌آمدهای ناگوار به امضای پانزده نفر نمایندگان مجلس شورای ملی رسید به وسیله جناب فولادوند معاون نخست وزیر برای جنابعالی فرستاده شد متأسفانه دولت در زمینه این تذکر اقدامی نکرده و مأمورین مصر به انجام امری هستند که به هیچ وجه عدم انجام آن زیانی ندارد ولی اصرار در انجام چنین تصمیمی چون با مقاومت عده کثیری از مردم کرمان مواجه خواهد شد، زیان‌هایی را متحمل است که حداقل آن تشنج شهر کرمان است و این پافشاری دولت خلاف مقتضای صلاح‌اندیشی و مغایر با وظیفه‌ای است که دولت برای حفظ آرامش مملکت دارد و کار از حدود انجام وظیفه گذشته و به قدرت‌نمایی رسیده و نتیجه هر چه باشد فقط صدمه‌اش عاید مردم می‌گردد. امضاکنندگان با توجه به این که مردم شهر کرمان گناهی ندارند که در معرض چنین زورآزمایی قرار گیرند صمیمانه و صادقانه از تیمسار سپهبد زاهدی نخست وزیر تقاضا داریم دستور فوری متوقف ساختن انتخابات کرمان را که جمعه 19 تاریخ شروع اخذ رأی تعیین شده صادر و از تشنج حتمی جلوگیری فرمایید».

غرض از مخابره این تلگراف این بود که یک بار دیگر وضع کرمان و حدود و میزان استقامت مردم و نگرانی که از مقاومت مردم وجود داشت تشریح شود و همچنین ترحم و شفقت رییس دولت نسبت به مردم بی‌گناه کرمان جلب شود. ولی به این تلگرام هم توجهی نشد و دولت قدرت‌نمایی کرده علاوه بر این اینجانب در جلسه هیجدهم آذر ماه تذکر دادم و اتخاذ سند کردم که اگر پیش‌آمد ناگواری در کرمان رخ بدهد مسئول دولت است که با علم به مقاومت مردم لجبازی می‌کند.

مقصود از یادآوری این مطالب این است که یک مطلب اصولی گفته شود و آن این که اگر رییس دولتی با شخصی کینه و عدوات داشت، دشمنی و خصومت شخصی داشت، حق ندارد مخالفت و عداوت شخصی خودش را با استفاده و یا به عبارت صحیح‌تر یا سوءاستفاده از قدرت نخست وزیری اعمال کند.

هیچ‌کس به سپهبدزاهدی ایرادی نمی‌گرفت اگر با قدرت شخصی خودش با دکتر بقایی مبارزه می‌کرد و به زمینش می‌زد. ولی هیچ جوانمردی اجازه نمی‌دهد که یک رییس دولت سه مرتبه استاندار کرمان را عوض کند. چندین مرتبه فرماندار را تغییر دهد دومرتبه عده‌ای از مردم کرمان را یک دفعه به اراک و یک بار به زاهدان تبعید کند و شهری را متشنج سازد که نتیجه آن تشنج قتل چند بی‌گناه را متضمن باشد و این همه لجبازی‌ها و کینه‌توزی‌ها هم به نام قانون و به نام دولت مجری قانون انجام پذیرد برای این که مخالفش وکیل نشود و تازه کسی هم که به چنین کیفیتی انتخاب شده به مجلس نیاید. این اعمال جز هوسبازی و لجبازی و کینه‌توزی چیز دیگری نام ندارد و شایسته و شأن کسانی که مملکتداری می‌کنند نیست.

تذکر دوم بنده این است که چون در جریان اقدامات دولت برای انتخابات کرمان به این که عده‌ای از آقایان نمایندگان و سناتورهای محترم دولت وقت را به حساس بودن وضع کرمان توجه دادند و قبلاً هم پیش‌بینی کردند که حوادث ناگواری پیش خواهد آمد.

معهذا دولت تذکرات خیرخواهانه را نشنید و در نتیجه اشخاصی به نام عباس عبدالهی حسن یزدان‌پناه و حسین کاردان که هیچ گناهی نداشتند کشته شدند بازماندگان آنها داغدار و عزادار شدند و دولت وقت هیچ اقدامی برای مجازات مسببین قتل نکرد. (صفایی- مسبب قتل دکتر بقایی بود که الان به امر دولت علاء در زاهدان زندانی است) معنی این عمل جز این نیست که دولت وقت چنین قتلی را مجاز می‌دانسته که در صدد دستگیری و مجازات مسببین آن برنیامد و چون صحه گذاشتن به انتخابات کرمان که مسببین قتل این بی‌گناهان دستگیر و مجازات نشوند در حکم پایمال کردن خون سه مسلمان هموطن بی‌پشت و پناه من است به این لحاظ به چنین انتخاباتی رأی نمی‌دهم آقای

+++

عبدالصاحب صفایی من نه براى خاطر دکتر بقایی چون او زورش می‌رسد و حسابش را تصفیه می‌کند (صفایی- به قدر پشه هم زور ندارد) بلکه براى خاطر خون است سه بى‌گناهى که قربان لجبازى و قدرت‌نمایی یک رئیس‌الوزرا‌ مغرور شدند و براى این‌ که این در مملکت ما بمیرد که اشخاص هوا و هوس شخصى را به نام قانون و مقررات جا نزنند من صراحت با انتخابات کرمان مخالفت کردم (عمیدى نورى- آقاى رئیس انتخابات به رئیس الوزرایی که الان از مملکت رفته چه مربوط است؟) او مجرى انتخابات بود الان هم که در سوئیس توى کاخش نشسته است تا این‌جاى مطالب بنده مربوط به دولت مجرى انتخابات بود اما یک تذکر اصولى هم به کمیسیون تحقیق دادم‏

رئیس- آقاى کاشانى نسبت به کمیسیون تحقیق نمی‌توانید اعتراض بکنید مجاز است هر طور بخواهد رأى بدهد مال دیگران هم نظایرى داشته همین طور رأى دادند

کاشانى- اعتراضى نیست تذکر است‏

رئیس- شما نمی‌توانید براى آن‌ها تکلیف معین کنید

کاشانى- نظر اعتراض به کمیسیون تحقیق نیست چون فعلاً هم موضوع به عرضتان رسیده خدمت جناب آقاى نقابت هم ارادت دارم این را براى این عرض می‌کنم که مجدداً چنین صورتى پیش نیاید

شوشترى- تماى این پروندها

رئیس- آقاى شوشترى ساکت باشید

کاشانى- و ان این‌ که آخر این همه تلگرافات به ‌امضاهاى متعدد این قدر شکایت گزارش‌هاى متعدد مرحوم سید مصطفى کاظمی‌ و آقاى فریدونى استانداران کرمان جریانات تبعید دسته‌جمعى دفعه اول به اراک دفعه دوم به زاهدان قضیه قتل چند نفر بى‌گناه آیا این‌ها مطالبى نبوده که لااقل یکى از آن مطلب سزاوار تحقیق باشد فاصله تشکیل کمیسیون تحقیق تشکیل و صدور رأى آن فقط دو روز بوده که یک روز آن صرف انتخابات هیئت رئیسه کمیسیون گردیده است آیا در یک روز کدام تحقیقات عمل آمد از کدام مرجعه تحقیق فرمودند حتى از دعوت مخالفین و استماع نظریات آن‌ها هم خوددارى کردند پس از صدور رأى چون عده‌ای از آقایان مخالفین شکایت نزد رئیس معظم شوراى ملى بردند و به مقام ریاست ثابت شد که در این خصوص رعایت آئین‌نامه نگردیده است مقرر فرمودند مجدداً کمیسیون تحقیق تشکیل گردد و از آقاى مخالفین دعوت به عمل آید براى یک جلسه خیلى کوتاه ‌امر مقلام ریاست اجرا شد و رأى قبلى را تأیید کردند من نمی‌دانم کدام مطلب را به کمیسیون تحقیق نمی‌دانست که پس از تحقیق دانست کار ندارم که ممکن است بعضى از آقایان به دکتر بقایی لطف داشته باشند یا به سایر آقایان دیگر محبت داشته باشند (عبدالصاحب صفایی- در تمام این مدت‌ یک کلمه براى موکلین طالش صحبت نکردى این‌ها چیه که می‌گویی) آقاى صفایی حالا دیگر بنده را عصبانى می‌کنید (صفایی- عصبانى بشوید چطور می‌شود من حقایق را می‌گویم) یک ساعت است هر چه می‌گویی چیزى نمی‌گویم‏

رئیس- آقاى صفایی به شما اخطار می‌کنم‏

کاشانى- امر رئیس را باید اطلاعت کرد اما یک مطلب مهم‌تر از همه این است و آن جلب اعتماد و اطمینان شاکیان انتخاباتى به نحو دقت کمیسیون تحقیق شده است به عقیده بنده کمیسیون تحقى خیلى جدى‌تر و اصولى‌تر باید عمل کند تا این خانه امید مردم روز به روز بیشتر و حل‌ التجاء هر صاحب شکایتى باشد باید کمیسیون تحقیق جنبه دوستى و رفاقت را کنار بگذار و مثل یک قاضى واقعاً به شکایت مردى که از جریان انتخاباتى شکایت دارند رسیدگى کنند نباید فکر کنیم که امروز طرف دکتر بقایی است فکر کنید یک روز موکلین محترم همین آقایان اعضاى کمیسیون تحقیق از جریان انتخاباتى شکایت می‌کنند که شما هم با آن‌ها هم صدا هستیم در آن صورت چقدر به شما ناگوار است که رسیدگى به چنین پرونده سطحى و با کدخدا منشى صورت گیرد نه آن‌طور که شکایت‌کنندگان انتظار و توقع دارند خدا را شاهد می‌گیریم که از این بیان این مطلب نظرى جز تقویت مبانى مشروطیت و ایجاد امیدوارى بیشترى به دردمندان و شکایت‌کنندگان به این مجلس مقدس را ندارم و این تذکر اصولى را از این جهت عرض می‌کنم که نه تنها این کمیسیون تحقیق هر کمیسیون تحقیق دیگر هم مورد عنایت قرار دهد که مردم شاکى از انتخابات امید بیشترى به کمیسیون تحقیق پیدا کنند

در پایان عرایضم بر‌حسب وظیفه وجدانى که دارم یادآور می‌شوم که انتخابات کرمان حاصلش دربه‌درى و تبعید عده‌ای از جمله دکتر بقایی مبارز است که تا پاسى جان براى حفظ قانونى اساسى و جلوگیرى از تسلط توده‌ای‌ها و تغییر رژیم ایستاده و سزوار نیست این‌گونه پاداش به او داده شود (صحیح است) (یکى از نمایندگان- کافى است دیگر آقاى کاشانى) چشم بنده‌ امر شما را اطلاعت می‌کنم (احسنت) مجلس شوراى ملى که در حقیقت قوه عاقله مملکت است على‌القاده هر عملى که مجوب بست اختلافات محلى و ریشه‌دار شدن کدورت‌ها و کینه‌ها است جلوگیرى مکى نمایند با وحدت ملى و امنیت عمومی ‌بیشتر محفوظ بماند و مملکت در سراط ترقى و تعالى تحت توجاهات اعلیحضرت همایونى زودتر پیش برود به همین جهت عقیده بنده این است که صحه گذاشتن به انتخابات کرمان با کیفیتى که عرض شد اختلافات محلى را عمیق‌تر و ریشه‌دارتر میى کند و در آینده هم باز مجال صفا و وحدت در کرمان نخواهد بود و اکنون که صاحب یک اعتبارنامه استعفا داده و قاعدتاً باید تجدید انتخاب براى یک نفر بشود اصلاً این است که براى جلوگیرى از ریشه‌دار شدن و عمق اختلافات محلى مجلس شوراى ملى از تصویب اعتبارنامه دوم هم خودارى کرد تا به این جریان غم انگیز و ملامت بار کرمان خاتمه داده شود و در محیط صفا و برادرى به زندگى ادامه دهند و با این عمل واقع‌بینانه و خردمندانه از تشدید اختلافات و عدم رضایت عده‌ای که قربانى و کشته دادنه‌اند جلوگیرى فرمایند.

رئیس- دو پیشنهاد رسیده که هیچ‌کدام مورد ندارد یکى کفایت مذاکرات است که در این‌جا مورد ندارد براى این‌ که مطابق ماده 8 باید مخالفین صحبت خودشان را بکنند بعد هم خود ایشان یا یکى از آن طرف خودشان تعیین کنند باید جواب بدهند و یکى هم پیشنهاد خروج از دستور است که مئورد دیگر ندارد آقاى صدقى.

صدقى- بعد از آقاى رضایی صحبت می‌کنم.

نقابت- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- شما مخبرید بفرمایید.

نقابت- بنده خواستم یک توضیحى عرض کنم.

صفایی- خروج از دستور چرا وارد نیست؟

رئیس- ماده 8 را بخوانید.

صفایی- بنده عرض نکردم که حرف‌هایشان را نزدند بنده عرض کردم که جلسه دیگر مطرح شود.

رئیس- نمی‌شود آقاى نقابت بفرمایید.

نقابت- بنده خواستم ضمن یک توضیحى که در اساس قضیه سعى کند بلکه آقایانى که به نام مخالف اسم نوشته‌اند همراهى کنم به من لطف کنند که از ارائه مذاکرات جلوگیرى شود (صحیح است) زیرا قضاوت مجلس شوراى ملى در مورد این برنامه انتخاباتى یک قضاوت توأم با سیاستى است یعنى خشک عنوان قضاوت ندارد همیشه توأم است با مسائل سیاسى و در این طور موارد اوضاع و احوال سیاست عمومی ‌کشور و صلاحیت شخص انتخاب شده مورد توجه است این‌جا تصور می‌کنم به طورى که سایر آقایان مذاکره کردند و در کمیسیون آمدند صحبت کردند بیشتر نظرشان به آقاى ابراهیمی ‌نبود (صحیح است) زیرا واقعاً اگر ما بخواهیم راجع به انتخابات کرمان بحث کنیم یک شخصى که پدر در پدر کرمانى بوده در آنجه متولد شده در آن‌جا مؤسسات خیریه ایجاد کرده رئیس انجمن شهر به آزادى انتخابات شده است و داراى سوابق متسدى از خدمات اجتماعى (صحیح است) و در امور خیریه محل هست وقتى در تمام این شکایت‌هایی که بهش اشاره کرده یک کلمه راجع به آقاى ابراهیمی ‌نه شکایت شده نه تذکرى به سابقه سوء داده شده بنابراین یک شخصى با این همه حو و جنابعالى که جناب آقاى کاشانى خواستند آن را نقاشى کنند و مصور کنند بالاخره این مرد صالح و اهل محل انتخاب شدند (شوشترى- به همین دلیل با این مخالفت کردند) با این دلیل هم ایشان مخالفت نکردند که ما به نمایندگى آقایان محترم براى کمیسیون تحقیق انتخاب شده‌ایم چون شما هم در این انتخابات خطا پیموده‌ایم آخر ما‌ها را تبعین فرمودند که یک قدرى بیشتر دقت نظر داشتیم با آقایان مذاکره کردیم این مطلب چندین سال است که مطرح است مخالفت‌هایی که یا می‌شود هیچ کدامش مربوط به آقاى ابراهیمی ‌نیست (صحیح نیست)

عبدالصاحب صفایی- ایشان منظورشان صحبت کردن بود ایراد وارد کردن آقا خورده حسابى داشتند یا یک مرد می‌خواستند تصفیه کنند والا با انتخابات که ندارند

کاشانى- خرده حساب نداشتم راجع به انتخابات کار داشتم شخصیات را کار نداشتم‏

نقابت- حسن قضیه این است که جناب آقاى صفایی بین نطق مخالف و موافق موافق هم دو صحبت می‌کنند به هر صورت کسى مخالف با ایشان نیست این مخالفت‌ها متکى به یک نظرى است که جاى بحسش این‌جا نیست باید روزى این مطالب مطرح بشود و در رویش بحث مفصلى بکنیم و حتى در کمیسیون اصلاً که آئین‌نامه بنده افتخار عضویت دارم این مسئله مطرح شد که بهتر این است که آئین‌نامه یک حقى بگذاریم که یک مسئله سیاسى که مورد توجه آقایان نمایندگان است یک روزى من حیث هو این‌جا مطرح می‌شود مثلاً یک روز موضوع نفت مطرح کنیم یک روز روى ترقى نرخ لیره بحث بشود فقط نه از نظر تصدیق مجلس و صدور قانون در این‌جا به صورت قیام و قعود بلکه به عنوان نظر مشورت و بیان اطلاعات علمی ‌و عمومی ‌اشخاص این‌ که این نظریه مجلس ملاک عمل دولت قرار بگیرد و ملاک کمیسیون‌هاى متخصص باشد که این اطلاعات سیاسى این شخص در فلان موقع چطور است یادگیرى فلان زمان چه بوده است این‌ها گاهى ارزش کافى دارد واقعاً مطرح بشود (بین آقایان عبدالصاحب صفایی و کاشانیان آهسته مذاکراتى می‌شد) بنده اگر می‌توانستم بین آقایان کاشانى و صفایی یک قدرى فاصله را بیشتر کنم درست می‌شد (عبدالرحمن فرامرزى- این‌ها مسابقه گذاشته که ببینند در محل انتخابیشان کدام

+++

محبوبیت دارند پرونده انتخاباتى که به نظر کمیسیون تحقیق رسیده هیچ‌گونه اشکالى ندارد ورق به ورق این پرونده ما قطور را مطالع کردیم و بیشتر توجه به گزارشات آقاى فریدونى داشتیم چون ایشان از راجال با سابقه و صالح مملکت هستند و خدمات شایانى کردند و مرد وارسته پرکارى است حتى انتخاب و اعزام ایشان به محل به تقاضاى کاندیداهاى انتخاب شده نبود (صحیح است) بلکه تعیین استاندار تعیین فرماندار تغییر این‌ها به تقاضاى مخالف بود (صحیح است) این‌ که فرموند من به صلاحیت اشخاص کارى ندارم بنابراین من از جناب آقاى ابراهیمی ‌می‌خواستم از آقاى کاشانى تشکر کنم که ایشان به صلاحیت آقاى ابراهیمی ‌بحث ندارند و بعد وارد این بحث شدند که نخست‌وزیر وقت با دکتر بقایی اختلافاتى داشت و خواست با او زور آزمایی کند (عبدالصاحب صفایی- ابدا همچو چیزى نبود) (عبدالرحمن فرامرزى- آقاى کاشانى گفتند) این مسئله اگر هم احیاناً اختلافاتى بوده است در کار تأثیرى در مورد انتخابات آقاى ابراهیمی ‌نداشت زیرا ما در جریان انتخابات بدبختانه به مصائب عجیبى بر می‌خوریم و حوادث غریبى در این ادوار مختلف به خصوص بعد از شهریور دیده‌ایم که وقتى دولت مرکزى می‌خواهد فلان زید از فلان محل انتخاب شود چه موانعى و چه بلایایی ایجاد کند دست‌آویز هم همین قانون انتخابات چندین ماده‌ای است چون به عقیده بنده این قانون انتخاباتى که ما در دست داریم در 47 سال قبل این قانون را نوشته‌اند و حاصل این قانون این است که 9 نفر از مردمان معتمد و مورد احترام و شایسته و معروف محل را انتخاب بکنند به انتخاب دو درجه و آن‌ها صحیح رأى بگیرند و صحیح بشمرند صحیح نتیجه بدهند این محاسن این قانون اما در عمل وقتى می‌خواهند اعمال غرضى کنند از قید معتمد و غیر مورد احترام از بی‌سواد از کسى که پرونده قاچاق دارد از کسى که هزار گرفتارى دارد انجمن انتخاب می‌کنند بعد رأى می‌گیرند (عبدالصاحب صفایی- ابداً در طالش این کارها را نکردند) (کاشانى- خفه شود) (زنگ رئیس- دعوت به سکوت)

عبدالصاحب صفایی- تو خفه شو دزد حمال‏

کاشانى- دزد و جاسوس یک ساعت هر چه دلش می‌خواهد می‌گوید بهش حرف نمی‌زنم (زنگ رئیس)

عبدالصاحب صفایی- دزد خودت هستى (زنگ ممتد رئیس)

 (در این موقع آقایان عبدالصاحب صفایی و کاشانى به یک دیگر حمله‌ور شده و گلاویز شدند وکلمات زننده‌‌اى به یک دیگر می‌گفتند که در ضمن زنگ ممتد مقام ریاست و همهمه شدید مفهوم نمی‌شد)

رئیس- هر دوى این‌ها را ببرید بیرون این‌جا که زورخانه نیست بروید بیرون هر کارى می‌خواهید آن‌جا بکنید معنى ندارد این‌جا که جاى کتک‌کارى نیست (آقایان کاشانى و عبدالصاحب صفایی- را از تالار خارج نمودند)

رئیس- آقاى نقابت بفرمایید

نقابت- بعد از این‌ که آقایان نمایندگان تهران و دوستان دکتر بقایی به دولت وقت شکایات کردند و تقاضا کردند که انتخابات کرمان تأخیر شود و اشخاص شایسته‌ای انتخاب بشود براى فرماندارى و سایر مأمورین محل دولت وقت نظر و تذکر این آقایان را قبول کرد و تغییراتى در دستگاه دولتى محل داد و یک اشخاصى امثال آقاى فریدونى را اعزام داشت این‌ها رفتند در محل رسیدگى کردند و انتخابات هم چندین ماه تأخیر شد بعد از این‌ که این تأخیر به عمل آمد و محیط آزادى فراهم شد بنابراین این دولت که در وزارت کشور وظیفه داشت که انتخابات را تعقیب بکند دستور تعقیب داد بعد از صدور دستور شروع به انتخابات شد در آن موقع جمعى در محل و جمعى در تهران مرتب با آن‌ها بودند این دو دسته قرار بر این گذاشتند که یک اقدامی ‌بکنند یک بى‌نظمی ‌فراهم بکنند که خیر منجر به خونریزى بشود براى این‌ که دولت را متهم بکنند و براى این‌ که انتخابات منحل بشود این‌ها تمام در پرونده‌ای است در کرمان چند نفر رفتند مسجد جامع نشستند آقاى شیخ‌على طیبى و چند نفر دیگر گفتند که ما این‌جا متحصنیم روز دوم یک نامه متحد‌المال نوشتند و یک تلگراف به سراسر کشور کردند ما اعتصاب غذا می‌کنیم غذا نمی‌خوریم بعد از نوشتن این نامه انتشار این مراسلات به اطراف آقایانم دوستان این‌ها در تهران به طورى که آقاى کاشانى هم تصدیق کردند رفتند به رئیس دولت گفتند که آقا آن‌جا بیم حوادثى می‌رود و خونریزى می‌شود با آن دو مقدمه می‌توانیم این طور نتیجه بگیریم که اگر حادثه‌ای خرج داد اگر خونریزى به عمل بیاید در نتیجه تباتى قبلى و در نتیجه توطئه قبلى از ناحیه کسانى است که انتخاب نشده است و این عمل علاوه بر این‌ که (قنات‌آبادى- مطلب این طورها هم نبوده است) و البته از تحقیقاتى که بنده در این جریانات کردم این طور استنباط کردم بنده جمله‌ای به تمام معنى از نظر انشا‌ باید تمام باشد بعد از این‌ که این مطلب تمام شد و ما تحقیق کردید به این نتیجه رسیدیم که انتخابات از نقطه‌نظر آقاى ابراهیمی ‌هیچ اشکالى قانونى نداشت (عبدالرحمن فرامرزى- از نظر هیچ کدامشان ندارد) و توطئه دو طرف و اقدامات دو طرف حاصلش حوادثى بوده است که ربطى به انتخاب ایشان نداشت و آن‌ها الان مطرح نیست نه در این‌جا مطرح است نه مربوط به ایشان است به این جهت بنده از آقایان خواهش می‌کنم با دقت و توجهى که ما کردیم با سعى بلیغى که به کار بردى با احترامی‌ که به نظر آقایان مخالفین کردیم این گزارش را صادر کردیم و این گزارش را مورد قضاوت قرار دادیم این گزارش را مورد تصویب قرار دهند.

رئیس- آقاى صدقى (گفته شد تشریف ندارند) آقاى کریمى.

کریمى- بنده به نظریات آقایان احترام می‌گذارم چون استعداد شنیدن بعضى مطالب را ندارد خود بنده هم کسالت دارم یادداشتى هم قبلاً تهیه نکردم ولى این‌جا اجازه فرمایید براى این‌ که در این مملکت اصل تشویق و قدردانى از خادم و سرکوبى خائن که بر‌حسب ترقى هر کشورى خواهد بود برقرار بماند چون اسم آقاى دکتر بقایی به میان آمده است و در واقع طرف این دعوا هم در پرونده آقاى دکتر بقایی است در واقع بنده بر‌خلاف تذکر عده‌ای از رفقا که در چهار‌شنبه پول کرده‌اند در دوره 18 این‌جا اختلافات نظر سیاسى با دکتر وقایی داشتم و در دوره 17 توافق نظر پیدا کردیم چون ایشان خدمات بزرگى به مملکت و به استقلال مملکت و به شاهنشاه انجام داده است باید از ایشان به نیکى یاد کنیم یک روزى دکتر بقایی در پشت این تریبون با اختیارات آقاى مصدق مخافت کرد که هیچ‌کدام (بنده خودم را عرض می‌کنم یاراى مخالفت نداشتیم ولى آن مرد این‌جا آمد در پشت این تریبون یک تنه در مقابل آن تبلیغات و آن قدرتى که آلوده کرده بودند یا مخلوط کرده بودند یا یک قدرت ملى مبارزه کرد این آقاى دکتر بقایی یک عمر با توده‌ای‌ها و خائنین مملکت فروش با مملکت فروش‌ها مبارزه کرد چه به وسیله روزنامه‌اش چه به وسیله رفقا حزبش در موقع رفراندوم که اغلب مأمورین دولت توانستند در اغلب شهرها یک صندوق‌هاى دورغى بسازند در کرمان مردم رشید کرمان با محبتى یعنى با ارادتى که به شخص پادشاه نمملکت دارند و می‌توانستند که این عمل یک تغییر رژیمی ‌را در پى خواهد داشت به تبعیت از آقاى دکتر بقایی در امر رفراندوم شرکت نکردند تنها کرمان بود که دولت نتوانست در آنجا صندوق‌سازى کند آن هم از خدماتى است که بنده یک قسمت عمده‌اش را به دکتر بقایی منسوب می‌دانم (صحیح است) آقاى دکتر بقایی اولین کسى بود که در پشت تریبون اعلام خطر تغییر رژیم را کرد و هیچ‌کس آن روز یا نمی‌دانست یا اگر می‌دانست جرأت نمی‌کرد ایشان آمد این‌جا و گفت که آقایان به ما اجازه و مجال صحبت نمی‌دهند این آقایان ارباب جراید بودند این‌جا و شاهدند که ایشان گفتند که آقایان به ما اجازه صحبت نمی‌دهند مجال صحبت نمی‌دهند نمی‌گذارند جلسه تشکیل شود براى این‌ که پشت پرده یک نقشه شوم تغییر رژیم است (شوشترى- من در دوره 16 گفتم) شما غیب‌گویی کردید چون قبل از آن قضیه فرمودید عرض کنم آقاى دکتر بقایی یک موقعى استعفاى از نمایندگان تهران کردند براى خاطر نمایندگى کرمان بعد نفهیمدیم چطور شد به سر میرزا شهاب کرمانى دانشمند و استاد دانشگاه دارایی چند سال سابقه پارلمانى چطور شده است که ایشان کافر شده و هیچ‌کس از مردم کرمان به ایشان رأى نداده‌اند این مطلب باید معلوم بشود والا بنده با انتخاب جناب آقاى امیر ابراهیمی ‌مخالفتى ندارم و ایشان را هم محلى می‌دانم (دکتر جزایرى- در دزفول دکتر بقایی و رفقایشان تحدید کردند و 13 نفر کشته شدند) شما از دزفول اطلاح دارید اصلاً؟

دکتر جزایرى- بنده اطلاع دارم که هیچ پدرم هم اهل دزفول بوده است.

کریمى- بنده قصد داشتم با کمال متانت یک مطالبى به عرض آقایان برسانم مطلب خاتمه پیدا بکند ولى گویا آقاى دکتر جزایرى میل دارند این مطلب کشیده شود آقا بنده پرونده زمان شما و آرا‌ را به میان نمی‌کشم که شما چه نقشه‌ای داشتید می‌خواهید بگویم؟ تا بنده بگویم آقاى دکتر جزایرى شما کجا بودید آن روز که مملکت به پرتگاه می‌رفت بنده تعجب می‌کنم در 28 مرداد یک عده‌ای فداکارى کردند و یک عده استعفا دادند و حالی می‌دادند پشت تریبون این مجلس و رجز‌خوانى می‌کنند نمی‌دانم این آقایان آن روزها کجا بودند چرا اجازه نمی‌دهید حقایق گفته شود.

رئیس- آقاى کریمی‌ مجلس را چرا متشنج می‌کنید.

کریمى- به ‌امر جناب آقاى رئیس بنده به عرایضم خاتمه می‌دهم.

عبدالرحمن فرامرزى- خدمات آقاى دکتر بقایی در محل خودش ثابت است ما که حرفى نداریم.

رئیس- آقاى رضایی.

رضایی- هم وقت خیلى دیر است آقایان هم گرسنه و خسته هستم مجلس هم عصبانى است شاید هم یک دلیل عصبانیتش گرسنگى آقایان باشد اگر هم بنده عرایضى بکنم طبعاً باز ممکن است که یک وضعى پیش بیاید که شاید شایسته مجلس نباشد (احسنت) و مطالب و نحوه جریان انتخابات را هم آقاى کاشانى این‌جا به تفصیل بیان فرمودند عقیده بنده هم همان است در مورد وضع کاندیداها هم جناب آقاى کریمی ‌این‌جا به نظر بنده کاملاً حق مطلب را ادا کردند بنده صحبتم را کوتاه می‌کنم و دیگر عرضى ندارم فقط استدعاى بنده این است که آقایان در موقع رأى دادن اگر حب و بغضى نسبت به دکتر بقایی از نظر انتخابات کرمان و کسانى که انتخاب شده‌اند و کسانى که بر کنارشان گذاشته‌اند روى این انتخابات کرمان قضاوت کنید کارى این‌ که دکتر بقایی شکست

+++

خورده است با آقاى ابراهیمی ‌که مورد احترام شخص بنده هستند موفق شده‌اند فعلاً انتخابات کرمان و نحوه انتخابات کرمان مطرح است و آقایان از آن نظر قضاوت کنند.

رئیس- آقاى ابراهیمى.

یدالله ابراهیمى- اوفوض امرى الى الله آقایان محترم قبل از این‌ که به حکم اجبار براى دفاع از حقوق مشروع خود باعث تصدیع خاطر محترم آقایان گردیده ناچارم استدعا کنم چند دقیقه به عرایض بنده توجه فرمانید معذرت می‌خواهم و باید عرض کنم در طول مدتى که در عین بلاتکلیفى افتخار همکارى آقایان محترم را داشتم آن همه لطف و مرحمت مبذول داشته‌ام که براى تمام عمر سپاسگذارم و اکنون هم با ایمان کامل به این‌ که آقایان محترم همه دارایی وجدان پاک نجابت و اصالت ذاتى بوده و شخیصت‌هاى بارز کشور و شایسته مقام رفیع نمایندگى می‌باشد امیدوارم به عدالت و انصاف نسبت به بنده قضاوت فرماید.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به انتخابات کرمان و نمایندگى آقاى امیر ابراهیمى.

شوشترى- جناب آقاى رئیس استدعا دارم اجازه بفرمایید آقایان کاشانى و صفایی هم بیایند چون در خارج با هم آشتى کردند و رفع کدورت شد.

رئیس- ولى بنده می‌خواستم به عرض آقایان برسانم که دو جلسه آقایان را اساساً از حضور در مجلس محروم کنم آخر این‌جا ما باید مربى اخلاق مردم باشیم کتک‌کارى و دعوا که در مجلس مورد ندارد.

قنات آبادى- اعلام بفرمایید که رأى به صحت انتخاب آقاى ابراهیمی ‌گرفته می‌شود نه انتخابات کرمان.

رئیس- البته به انتخاب آقاى امیر ابراهیمی‌ گرفته می‌شود با ورقه موافق ورقه سفید با اسم می‌دهند.

دکتر بینا- اجازه می‌فرمایید.

رئیس- بفرمایید.

دکتر بینا- می‌خواستم صحبتى بکنم ولى چون آقایان نمایندگان محترم در انتخابات کرمان صحبت کردند دیگر عرضى ندارم و نسبت به آقاى امیر ابراهیمی‌ هم کمال ارادت را دارم ولى به افتخار و تجلیل آقاى دکتر بقایی از دادن رأى امتنا‌ می‌کنم.

 (آقاى مسعودى (منشى) اسامی‌ آقایان نمایندگان را به ترتیب ذیل اعلام و اخذ رأى در محل نطق به عمل آمد.)

آقایان: دکتر بینا- خرازى- بوداغیان- دکتر سیدامامى- فرود- پیراسته- صفارى- مهندس شاهرخشاهى- مهندس افشار- بزرگ‌نیا- حمید بختیار- صدق بوشهرى- عزیز اعظم زنگنه- موسوى- عرب شیبانى- احمد فرامرزى- حبیب پناهى- عبدالرحمن فرامرزى- مکرم- برومند- بور بور- سلطانمراد بختیار- محمودى- عباسى- امیر احتشامى- دکتر وکیل- شادمان- داراب- کریمى- سهرابیان- کیکاوسى- اخوان- دکتر افشار- صدرزاده- مصطفى ذوالفقارى- جهانگیر تفضلى- قنات آبادى- حسن کاشانیان- شوشترى- خزیمه علم- قراگوزلو- اردلان- سلطانى- دکتر شاهکار- دولتشاهى- درخشش- رضایی- صدقى- توماج- شیبانى- صفایی- ابراهیمى- مهدوى- گیو- مهندس جفرودى- خلعتبرى- دکتر جزایرى- حائرى‌زاده- امیدى نورى- نقابت- نصیرى- دکتر آهى- دکتر پیر نیا- افخمى- مرتضى حکمت- صراف‌زاده- دهقان- لارى- مسعودى‏

 (آراء مأخوذه شماره شده 59 ورقه سفید موافق و 5 ورقه کبود مخالف و یک ورقه سفید بى‌اسم شمرده شد)

رئیس- نمایندگى آقایان ابراهیمی ‌از کرمان با اکثریت 59 رأى موافق تصویب شد

اسامی‌ موافقین- آقایان:

محمود افشار- ذوالفقارى- خزیمه علم- سلطانى- حیدرعلى برومند- کاشانیان- دکتر افشار- عبدالرحمان فرامرزى- حمید مکردم- کیکاوسى- محمد عباسى- غلامحسین قراگوزلو- امر احتشامى- احمد اخوان- مرتضى حکمت- عرب شیبانى- احمد فرامرزى- سلطانمراد بختیار- بهرام سهرابیان- ضیاع‌الدین نقابت- حبیب پناهى- شادمان- دکتر آهى- محمود مهدوى- عمیدى نورى- عنایت‌الله نصیرى- دکتر جزایرى- بزرگ نیا- ارسلان خلعتبرى- مهندس جفرودى- ارباب- گیو- توماج- دکتر شاهکار- محمد درخشش- سعید مهدوى- کاظم شیبانى- موسوى- اردلان- منهدس شاهرخشاهى- محمد على مسعودى- عزیز اعظم زنگنه- حمید بختیار- عبدالصاحب صفایی- فرئود- بوربور- دکتر سید امامى- محمد رضایی- خرازى- مهدوى- لارى- افخمى- دکتر پیر نیا- على محمد دهقان- مهدى صدرزاده - سیدمحمد على شوشترى- محمدعلى صفارى- دکتر وکیل- صادق بوشهرى- آرام بوداغیان- صراف‌زاده- پیراسته- محمد عباسى‏

اسامی ‌مخالفین- آقایان: حسین صدقى- حائرى‌زاده- کاشانى- محمود رضایی- نادعلى کریمى‏

ورقه سفید علامت ممتنع یک ورقه‏

8- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آتیه روز پنجشنبه خواهد بود دستور لایحه 150 میلیون ریال کمک به بانک‌هاى کشاورزى و رهنى و ساختمانى بعد هم لایحه منع کشت خشخاش‏

 (مجلس سه ربع بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294976!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)