کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 148 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 29 اردیبهشت ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: کهبد - آشتیانی‌زاده - مکی

3 - اخذ رأی نسبت به گزارش لوله‌کشی شهر تهران

4 - بیانات آقای کشاورز‌صدر به عنوان ماده 90 آیین‌نامه

5 - تقدیم لایحه یک دوازدهم اردیبهشت به وسیله آقای وزیر دارایی به قید یک فوریت و تصویب فوریت آن

6 - معرفی آقای فضل‌الله نبیل به معاونت وزارت امور خارجه به وسیله آقای وزیر امور خارجه و تقاضای طرح قراردادهای دفع ملخ با پاکستان و هندوستان

7 - تقدیم لایحه اعتبار جهت دفع ملخ به وسیله آقای وزیر کشاورزی

8 - تقدیم تقاضای تمدید حکومت نظامی در هشت نقطه خوزستان به وسیله آقای وزیر جنگ

9 - طرح و تصویب فوریت لایحه اعتبار دفع ملخ

10 - معرفی آقای دکتر فاطمی به معاونت نخست وزیری به وسیله آقای وزیر بهداری طبق نامه آقای نخست وزیر

11 - قرائت و اعلام رأی گزارش اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد راجع به اطاق‌های بازرگانی

12 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد و جلسه فوق‌العاده - ختم جلسه .

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 148

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 29 اردیبهشت ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: کهبد - آشتیانی‌زاده - مکی

3 - اخذ رأی نسبت به گزارش لوله‌کشی شهر تهران

4 - بیانات آقای کشاورز‌صدر به عنوان ماده 90 آیین‌نامه

5 - تقدیم لایحه یک دوازدهم اردیبهشت به وسیله آقای وزیر دارایی به قید یک فوریت و تصویب فوریت آن

6 - معرفی آقای فضل‌الله نبیل به معاونت وزارت امور خارجه به وسیله آقای وزیر امور خارجه و تقاضای طرح قراردادهای دفع ملخ با پاکستان و هندوستان

7 - تقدیم لایحه اعتبار جهت دفع ملخ به وسیله آقای وزیر کشاورزی

8 - تقدیم تقاضای تمدید حکومت نظامی در هشت نقطه خوزستان به وسیله آقای وزیر جنگ

9 - طرح و تصویب فوریت لایحه اعتبار دفع ملخ

10 - معرفی آقای دکتر فاطمی به معاونت نخست وزیری به وسیله آقای وزیر بهداری طبق نامه آقای نخست وزیر

11 - قرائت و اعلام رأی گزارش اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد راجع به اطاق‌های بازرگانی

12 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد و جلسه فوق‌العاده - ختم جلسه .

 

مجلس ساعت ده ودقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس - صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان: شکرایى- صفوى- پالیزى- بهادرى- مرتضى حکمت - دکتر طبا - غلامرضا فولادوند - شهاب خسروانى – فتح‌على افشار - طباطبایى خزیمه علم‏

غایبین بى‌اجازه - آقایان: جواد مسعودى - مهدى پیراسته - ابوالحسن رضوى - عبدالوهاب اقبال – غلامحسین ابتهاج - ابوالفضل تولیت- محمدعلى منصف - محمدعلى نصرتیان - ابوالفتح قهرمان – ابریشم‌کار- حسین خاکباز – محمود محمودى - عباس قبادیان‏

دیرآمدگان با اجازه - آقایان: آشتیانى‌زاده و بزرگ‌نیا آخر وقت یک ساعت‏

دیرآمدگان بى‌اجازه - آقایان: محمد‌على مسعودى یک ساعت – محمد هراتى یک ساعت و سى دقیقه- امیر افشارى یک ساعت- محمد‌تقى برومند یک ساعت - دکتر مصباح‌زاده یک ساعت‏

آقایانی که با اجازه در کمیسیون بودند - آقایان: اللهیار صالح – دکتر شایگان - دکتر معظمى - حسین مکى - اردلان‏

رئیس - نسبت به صورت جلسه اعتراضى نیست؟ آقاى آشتیانى‌زاده‏

آشتیانى‌زاده - در جلسه گذشته بنده براى ثبت‌نام ساعت چهار بعد از نصف شب آمدم اینجا و تا آخر جلسه هم اینجا بودم و یک ساعت به آخر وقت مانده رفتم و از آقاى رئیس هم استجازه کردم

رئیس - نام شما با اجازه نوشته شده آقاى ناصر صدرى‏

صدرى - در عرایضى که جلسه قبل کردم چند تا غلط چاپى هست اجازه بفرمایید تصحیح بکنم و به تند‌نویسى بدهم.

رئیس - بسیار خوب به تند‌نویسى بدهید دیگر نظرى نیست؟ آقاى حاذقى‏

حاذقى - در جلسه گذشته سه نفر از همکاران محترم نطق قبل از دستور کردند دیگر اکثریت براى اخذ رأى نبود من عرض کردم که اسامى آقایان غایبین را بنویسند حالا در صورت جلسه نوشته نشده خواهش می‌کنم دستور بفرمایید بنویسند که مجلس غیر از نطق قبل از دستور کار قانونگذارى هم بکند.

رئیس - صورت مجلس وقتی که تهیه می‌شود نمی‌تواند بنویسد که کى غایب بوده و کى نبوده براى جلسه بعد که معلوم می‌شود کى با اجازه بوده کى بى‌اجازه آن وقت نوشته می‌شود آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - یک مختصر اصلاحى در صورت جلسه در نطق پریروز بنده هست که یاداشت می‌کنم و به اداره تند‌نویسى می‌دهم.‏

رئیس - بفرمایید بدهید دیگر نظرى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس جلسه قبل تصویب شد.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: کهبد - آشتیانى‌زاده و مکى

رئیس - سه نفر از آقایان تقاضاى قبل از دستور کرده‌اند امروز این نطق به عمل می‌آید ولى بنده خواستم یک تذکرى به آقایان بدهم یعنى اگر موافقت بفرمایند عمل بشود چندین مرتبه هم آقایان وزرا اظهار نموده‌اند که براى جواب سؤالات تمام نمایندگان حاضرند و از طرفى خود آقایان هم اصرار دارند سؤالات‌شان مطرح بشود (صحیح است) چند مرتبه هم مذاکره شد که یک جلسه فوق‌العاده بشود و تعیین هم شد ولى تشکیل نشد حالا یک راه به نظر بنده مى‌رسد در صورتی که آقایان موافقت بفرمایند و آن این است که صد و سى- صد و چهل فقره سؤال است که هر جلسه‌اى یک ساعت به جاى نطق قبل از دستور براى جواب سؤالات آقایان نمایندگان قرار دهیم به ترتیبى که براى هر سؤال هم یک ربع بیشتر طول نکشد (کشاورز‌ صدر - بنده مخالفم یک روزى را فوق‌العاده تعیین بفرمایید) گوش بدهید بگذارید من حرفم را بزنم بعد صحبت بفرمایید این در صورتى است که آقایان مقید باشند که جواب سؤالات گفته شود و الّا یک جلسه فوق‌العاده تعیین بفرمایید که الان آقایان وزرا وزیر جنگ و آقاى فرمند وزیر کشاورزى براى جواب سؤالات هر روز حاضرند یک جلسه فوق‌العاده تعیین بفرمایید که بعداً نفرمایید که مطابق ماده 168 که سؤال کردیم و جواب نمى‌دهند (صحیح است) آقاى کهبد.

+++

کهبد - در برنامه دولت در نظر داشتم مطالبى در خصوص وضع ناهنجار مالى و اقتصادى و کشاورزى کشور و تذکرات اصلاحى در سایر امور به عرض برسانم با بیاناتى که جناب نخست وزیر فرمودند و تصمیمى‌که مجلس در مورد برنامه دولت گرفت عرایض خود را به طور اختصار در این جلسه به عرض می‌رسانم و امیدوارم همان طوری که جناب آقاى دکتر مصدق وعده فرمودند عملاً اقدام فرمایند.

بنده اعتقاد راسخ دارم به این که برنامه مختصر دولت جناب آقاى دکتر مصدق شایان تقدیر و در خور همه گونه تأیید مجلسین شورا و سنا بوده و از طرف قاطبه ملت ایران پشتیبانى خواهد گردید و عموماً با بى‌صبرى منتظر ثمرات نیک آن هستیم قانون ملى شدن صنعت نفت با مساعى جناب نخست وزیر به تصویب مجلسین و توشیح ملوکانه رسید بنده از طرف بازرگانان و کشاورزان شرافتمند تبریک گفته و امیدوارم دولت جناب آقاى دکتر مصدق با نهایت خونسردى و متانت و سنجش اوضاع و با تدابیر عاقلانه و مدبرانه به نحوی که خیر و صلاح و سعادت ملت ایران را تأمین کند این مأموریت مقدس را با حسن وجه اتمام فرمایند بنده با آشنایى که بر روحیه و اخلاق برجستگان ملت انگلیس دارم در یک امر انجام شدنى که در تمام قوانین و شرایع بشر مشروع شناخته شده و مظلومیت ما محرز و مسلم گریده است از هر قسم کمک و پشتیبانى در مقابل زور و قدرت و خدعه خوددارى نفرموده و بیش از این اجازه ندهند بعضى از روزنامه‌هاى استعمارى بر‌خلاف حق و عدالت قلم‌فرسایى کنند ما طمع به مال دیگران نداشته و جز حق مشروع خود چیز اضافه‌ترى نمی‌خواهیم و با نظر احترام به تمام ملل آزادی‌خواه دنیا می‌نگریم و با هیچ دولت و ملتى جنگ و ستیزه نداریم امیدوارم دیگران هم این نظر ما را که مورد تصدیق خودشان هم هست تأیید و تصویب نمایند تا خللى به صلح جهانى وارد نشود ضمناً از جراید حق‌گو و آزادی‌خواهان جهان که در این مورد به ما کمک کردند از طرف ملت ایران تشکر می‌کنم بر آقایان نمایندگان محترم پوشیده نیست که دولت انگلستان به حمایت از شرکت سابق نفت باز خیال دارد با سرنگ زور و قلدرى آخرین خون ملت را بگیرد و به سرمایه‌داران میلیاردر انگلستان تزریق نماید.

انگلستان می‌خواهد با یک تیر دو نشان بزند یکى با زور و قدرت آمریکا سیاست حکومت خود را به وسیله شرکت سابق نفت را ایران پایدار سازد و دیگر این که آمریکا را که تا کنون ملت ایران امید داشت در نظر ملت ایران منفور و در نزد ملت‌هاى دموکرات جهان مفتضح و رسوا کند دولت کارگرى انگلستان که با صدور یاداشت اخیر ثابت کرد و با حربه تهدید و زور نفوذ نامشروع بى‌رحمانه خود را با نگهدارى فرزندان دارسى تثبیت نماید غافل از این که که دوران استعمار‌طلبى و مکیدن خون ملت‌هاى ضعیف سپرى شده است و دست زدن به این وسیله جز تبلیغ و ترویج هدف حریف زورمند انگلیس و آمریکا کوچکترین نتیجه نخواهد داشت.‏

وزارت خارجه انگلستان در عین حال که تصدیق می‌کند آرزوى ملت ایران تقویت بنیه اقتصادى و تأمین رفاه و آسایش عمومى ملت ایران است و به این امر ظاهراً مى‌گوید مساعدم بلافاصله متذکر می‌شود که استیفاى حقوق ملت که حق حاکمیت کشور ایران است چنانچه با منافع شرکت سابق نفت تماس پیدا کند نامشروع است در صدور ذیل حرفش به ورق پاره 1933 که با اکراه و اجبار و زور و فشار تنظیم نموده تمسک جوید ورق پاره‌اى که دنیا و ملت ایران پى برده است که به زور و جبر و پشت سر هم اندازى یکه‌تاز میدان سیاست و مرکز قدرت جهان یعنى بریتانیاى کبیر امروز به وجود آمده آورده قابل استفاده نیست وزارت خارجه انگلستان براى آن که نفوذ و قدرت خود را در تضییع حقوق ملت ایران به کار برد در یاداشت خود متذکر شده است که شرکت نفت در انگلستان به ثبت رسیده است ولى هیچ نخواسته به یاد بیاورد که قبل از آن حقوق بشرى که اعتبارش از این ورق‌ پاره‌ها بسیار زیادتر است ثبت شده باید ممنون باشیم که کشور ایران را به نام شرکت ثبت نکرده‌اید و الّا بعید نبود دولت انگلستان با استناد به ثبت اسناد کشور خودش تقاضاى تخلیه ایران را از ایرانیان بنماید بعد از آن که دنیا از صداى ملى نفت ایران پر شده است تازه آقاى مریسون صحبت از اعزام هیئت براى تجدید قرار داد به میان می‌آورد دولت انگلستان باید بداند این پشنهاد به منزله قطع حیات ملت ایران است. انگلستان باید بداند آن چیزى که قبل از جنبه اقتصاى ملت ایران را به ملى کردن صنعت نفت و کوتاه کردن دست کمپانى سابق نفت وا داشت قطع ید مداخله انگلیس در شئون این کشور بوده است (صحیح است) ملت ایران به جنبه معنوى این به مراتب بیش از جنبه اقتصادى آن اهمیت می‌دهد و از همه بدتر قسمت 8 یاداشت می‌باشد که باز دولت انگلستان به شیوه دیرین خود در مقام تهدید برآمده است و ایران را به عواقب وخیم اخافه می‌دهد در صورتی که وخیم‌ترین عواقب را شرکت سابق نفت در شئون سیاسى و اجتماعى و اقتصادى ما به وجود آورده است و با بالاتر از این بیدادگرى قابل تصور نیست باید صریح بگویم که ملت ایران همیشه به صلح‌جویى و حسن روابط با کلیه کشورهاى جهان علاقه وافر داشته ولى انگلستان نباید غرور و غیرت ایرانیان را فراموش کند درست است که شرکت سابق نفت و یا به عبارت دیگر دستگاه سلب حیات ملت رمقى براى مردم باقى نگذاشته ولى غیرت و غرور ایرانى از ایرانى سلب نشده است و نمی‌شود (صحیح است)

ایرانى را با شناختن حقوقش می‌توان بهترین دوست کرد ولى به تهدید و نیرنگ ایرانى سر فرود نمى‌آورد.

اینک تذکرات اصلاحى را که دولت با کمال دقت و علاقه خاصى باید مورد توجه قرار دهد و در برنامه خود عملاً اقدام فرمایند به طور خلاصه به عرض می‌رسانم.‏

1 - اصلاح و ایجاد امنیت و بسط عدالت اجتماعى به معنى اعم که باید در سر لوحه تمام اصلاحات باشد.

2 - تهیه و تعدیل بودجه سالیانه کشور دقت و توجه به قدرت و بنیه مالى مردم و حذف هزینه‌هاى زاید و جلوگیرى از افراط‌کاری‌ها و لغو مالیات‌های غیر مستقیم و برقرار نمودن مالیات‌هاى عادلانه و سهل‌الوصول و تقدیم فورى بودجه به مجلس شوراى ملى براى تصویب ‏

3 - اصلاح وضع مالى و اقتصادى و کشاورزى کشور با مشورت و مطالعات کامل‏

4 - جلوگیرى از سوء‌جریان در ادارات دولتى و دستگاه‌هاى وابسته به دولت و وادار کردن مأمورین دولت را که با کمال علاقه کارهاى مردم را انجام دهند و از سرگردانى و کاغذبازى و وعده فردا مراجعین را راحت نمایند.

5 - دادن پاداش و تشویق از مأمورین صدیق و درست دولت و تعقیب و کیفر دادن به مختلسین و مأمورین نادرست و طرد آنها از مقامات حساس و جلوگیرى از رشوه و ارتشاء بدون ذره‌اى ترحم‏

6 - جلوگیرى از محرمات از قبیل مسکرات الکلى و مواد مخدره و مجازات مرتکبین طبق قانون مقدس اسلام چون بحث در هر یک از مسائل معروضه محتاج به وقت و توضیح بیش‌ترى است و خوشبختانه خود جناب آقاى نخست وزیر بیش از همه متذکر هستند از طرفى به طوری که خود آقایان محترم مستحضر هستند از موقعی که اینجناب افتخار نمایندگى را داشته‌ام تذکرات و عرایضم محدود به مسائل اقتصادى و کشاورزى و اصلاح حوزه انتخابیم (شهریار و ساوجبلاغ) بوده است و انشاء‌الله تا آخر دوره هم این رویه را ادامه خواهم داد بحث و توضیح در مسائل معروضه را به عهده همکاران محترم واگذار و فقط عرایض مختصرى در خصوص اصلاح وضع مالى و اقتصادى و کشاورزى به سمع نمایندگان محترم و دولت می‌رسانم.‏

متأسفانه از شهریور 1320 تا کنون بعضى از دولت‌هایى که روى کار آمده بر‌خلاف برنامه خود که وعده هزار گونه اصلاحات داده بودند علاوه بر آن که یکى را براى نمونه عمل نکردند مخصوصاً موجباتى در امور اقتصادى فراهم نمودند که روز به روز هزینه سرسام‌آور زندگى رو به تزاید گذارد که مردم را فقیر و ناتوان نماید و بالنتجه موجبات بیکارى و بدبختى براى اهالى این کشور را فرهم کرده باشند (کشاورز‌ صدر - به تحریک شرکت نفت بوده) جناب آقاى دکتر مصدق تجار و پیشه‌وران و کشاورزان از بزرگ‌ترین تاجر تا کوچکترین زارع دل‌شان ار دست دولت‌هاى گذشته خون است.‏

یکى از علل بالا رفتن هزینه زندگانى ترقى نرخ لیره است که به زور دو یا سه برابر قیمت واقعى به مردم تحمیل شده یکى دیگر تصویب‌نامه‌هاى ضدو نقیض وخلق‌الساعه که بدون مطالعه و دقت و مشورت با مراکز صلاحیتدار صادر گردیده می‌باشد و حتى کار به جایى رسیده که با تصویبه نامه‌هاى مخصوص مالیات غیر قانونى که بر‌خلاف نص صریح قانون اساسى است از مردم گرفته شده و هنوز هم مى‌گیرند.

همین دخالت‌هاى بی‌معنى دولت در امور اقتصادى و مالى است که مردم را به روز سیاه نشانده است از همه مهم‌تر قانون انحصار تجارت خارجى است که شاید براى زمان وضع آن تا حدى مفید ولى فعلاً به هیچ‌وجه به درد مردم نمی‌خورد و عموماً ناراضى هستند و به ضرر اقتصاد کشور است و باید حتماً لغو یا تجدید نظر شود اصلاح امور اقتصادى و پایین آمدن هزینه زندگى نقشه صحیح و روش عاقلانه می‌خواهد و باید به دست اشخاص صالح و طرف اعتماد انجام شود دولت نباید در امور بازرگانى مداخله کند.

به تصدیق خود جنابعالى دولت تاجر و کشاورز خوبى نیست و به هر کارى دست زده هم خودش ضرر کرده وهم به دیگران ضرر زده است.‏

چون جنابعالى را مرد با شهامتى می‌دانم بیایید و با یک تهور وطن‌پرستانه به این هرج و مرج خاتمه داده و این لانه‌هاى رشوه و ارتشاء را خراب کرده و رشته‌هاى بند و بست به منظور سوء‌استفاده که جز بدبختى و فاسد نمودن جامعه فایده‏

+++

دیگرى ندارد از هم بگسلانید با اهل فن مشورت کنید نظر علمای اقتصاد و مطلعین را بخواهید یقین دارم همه حاضرند به رایگان نظریات اصلاحى خود را اظهار دارند هر طور که خیر و صلاح کشور است عمل کنید.

قانون انحصار تجارت خارجى و قانون کمیسیون ارز و قوانین ظالمانه که در زمان جنگ وضع شده به درد امروز نمی‌خورد قسمت اعظم بدبختى‌ها و سوء‌استفاده‌ها را مأمورین نادرست به بهانه اجراى این قوانین ایجاد می‌نمایند و موجب زحمت و آزار مردم را فراهم می‌کنند و پرونده‌سازى براى چندین هزار نفر اشخاص محترم و بى‌گناه تهیه و حیثیت آنها را از بین مى‌برند بیایید بعد از مطالعه و امعان نظر پیشنهاد لغو آنها را به مجلس بدهید همچنین تصویبه نامه‌هاى غلطى که به ضرر ملک و ملت است و انحصار بازی‌هایى که موجب فقر و بیکارى است و جلوگیرى از مواد تولیدى است لغو کنید بیاییید به کارخانه‌جات و صنایع کشور توجه کنید.

بنده معتقدم باید تمام کارخانه‌جات ملى شود و با یک اصول مطمئن و شالوده‏ صحیحى همان طور که در دنیاى امروز معمول و متداول است و با یک اساسنامه تغییر‌ناپذیر و هیئت مدیره طرف اعتماد و باشخصیتى که دستخوش سیاست‌هاى دولت وقت قرار نگیرد به این امر مهم سر و صورتى بدهید اگر متخصص لازم شود از ممالک بی‌طرف استخدام کنید فى‌المثل اگر ما نتوانیم قند و پارچه و سیمان مورد مصرف خود را در داخله کشور تهیه کنیم از این راه چند فایده برده‌ایم اول قریب 20 میلیون لیره براى خرید آنها به خارج نداده و در داخله کشور می‌ماند و به مصرف کارهاى تولیدى می‌رسد.

دوم قریب ثلث جمعیت ایران به کارهاى تولیدى گمارده می‌شوند و مردم از این بدبختى تا حدى خلاص خواهند شد سوم که از همه مهم‌تر است این کشور را از قید اسارت اقتصادى خلاص خواهد شد بنده در این خصوص پیشنهادات مفیدى دارم که اگر تصمیم به اصلاح گرفتید با کمال میل تقدیم خواهد شد.

بیایید توجه به سازمان برنامه بفرمایید از گوشه و کنار شنیده می‌شود که در دوره کابینه مرحوم رزم‌آرا عملیاتى در سازمان انجام شده که اگر صحت داشته باشد موجب کمال تأسف است و چون در صحت آن مشکوک هستم موکول می‌کنم به بعد از تحقیق در خاتمه شرحى که راجع به حوزه انتخابیه خود شهریار و ساوجبلاغ خدمت جناب آقاى نخست وزیر کتباً عرض کرده‌ام عیناً قرائت می‌کنم.

جناب آقاى نخست وزیر عطف به مذاکرات حضورى اینک نیازمندی‌هاى شهریار و ساوجبلاغ را که جنبه فورى دارد و تأخیر آن موجب خسارات جبران‌ناپذیرى است که به اهالى آن حدود می‌رسد به طور فهرست‌وار و محض یادآورى مجدد به عرض می‌رسانم که امر و مقرر فرمایید هرچه زودتر اقدام شایسته به عمل آید.

1 - به طوری که خاطر شریف مستحضر است شهریار و ساوجبلاغ منطقه مالاریاخیز و مالاریا در بعضى از نقاط آن بیداد می‌کند همه ساله مقدارى گرد « د. د. ت » پاشیده می‌شود و مقدارى مازوت با نهار سیاه آب ریخته می‌شود متأسفانه امسال هنوز کوچک‌ترین اقدامى‌نشده چون فصل و موعد آن مى‌گذرد استدعا دارد امر و مقرر فرمایید سریعاً اقدام عاجلى شود موجب مزید و تشکر و امتنان خواهد بود.

2 - همه ساله مقدارى سمومات و سم‌پاشی براى دفع آفات اشجار به رایگان از طرف وزارت کشاورزى به اختیار کشاورزان و باغداران شهریار و ساوجبلاغ گذاشته می‌شد با آن که چندین مرتبه به وزارت کشاورزى مراجعه کردم و نامه نوشتم متأسفانه به نتیجه نرسید استدعا مى‌کنم در این مورد دستور اکید تا موقع نگذشته صادر فرمایید.

3 - همه ساله مقدارى گرد گوگرد به طور گرد در مراکز شهریار و ساوجبلاغ به قیمت مناسب و به اقساط و شرایط سهل به اختیار کشاورزان گذاشته می‌شد متأسفانه امسال هم قیمت را بالا برده‌اند و هم به مراکز پر جمعیت نفرستاده‌اند فى‌المثل کشاورز بیچاره براى خرید یک کیلو گل گوگرد باید از انتهاى شهریار و ساوجبلاغ به تهران بیاید تازه بنگاه شمیایى یا نماینده فروش آن ممکن است در این موقع تعطیل یا اشکال‌تراشى کند استدعا دارد امرو مقرر فرمایید کما فى‌السابق اقدام فورى به عمل آید.

4 - وضع راه شهریار از طریق علی‌شاه عوض و بعضى نقاط مهم ساوجبلاغ و شهریار جاده‌ها و راه‌ها به قدرى خراب است که حد ندارد بعد از زحمات زیاد سنه گذشته مبلغى براى راه شهریار در نظر گرفته شد حتى خود بنده هم مبلغ متنابهى خرج ساختمان قسمتى از پل‌ها را دادم و سازمان برنامه هم وعده صریح و قول قطعى داد که چون این راه کمک شایسته به پایین آمدن هزینه زندگى مى‌کند در سال آینده آسفالت نماید متأسفانه هنوز اقدامى ‌نشده استدعا دارد امر و مقرر فرمایید در این خصوص اقدام شود.

5 - وضع بهدارى و بیمارستان‌هاى شهریار و ساوجبلاغ از حیث دارو طبیب بسیار بد خواهش دارم امر و مقرر فرمایید وزارت بهدارى یا سازمان برنامه به این امر حیاتى مهم توجه و رفع نقیصه نمایند.

6 - فرهنگ شهریار و ساوجبلاغ از حیث کمبود معلم و ابزار کار نواقصى دارد که استدعا دارم مقرر فرمایید تکمیل شود امید است با توجه مخصوص که شخص حضرتعالى نسبت به حال عموم به خصوص کشاورزان دارید امر و مقرر فرمایید همان طورى که در مجلس و حضوراً فرمودید عملاً اقدام و از نتیجه بنده را مستحضر فرمایید.

و از جناب نخست وزیر بسیار متشکرم که در حضور خودم دستورات لازمه را صادر فرمودند و فوراً صد دستگاه گردپاش و 175 تن گل گوگرد (البته با پرداخت قیمت گل گوگرد از طرف مردم) به شهریار و ساوجبلاغ فرستاده شد امیدوارم بقیه دستورات ایشان را سازمان برنامه و وزارت بهدارى و وزارت کشاورزى و وزارت راه عملى فرمایند که محتاج مراجعه مجدد نباشد بیانات خود را خاتمه داده و از قادر متعال توفیق همه را خواهانم (احسنت) بقیه وقتم اگر مانده باشد به آقاى آشتیانى می‌دهم.

رئیس - بقیه ندارد- آقاى آشتیانى‌زاده.

آشتیانى‌زاده - چند عریضه مربوط به خانواده‌هاى محبوسین است که از بنده خواهش کرده‌اند تقدیم مقام ریاست بکنم (تقدیم نمودند) از چیزهایى که مسلماً انحصارى نیست یکى خواب دیدن است خواب انحصارى نیست می‌شود خواب دید بلى شب گذشته خواب دیدم یک مرد نورانى با وقارى روى تخته سنگ بزرگى نشسته بود (فرامرزى - کجا نشسته بود) روى تخته سنگ وقت بنده تنگ است آن وقت اجازه نمی‌دهند صحبت کنم مرا صدا زد از سیما و حرکاتش معلوم بود این مرد همان کسى است که به خواب جناب آقاى دکتر مصدق آمده است و ایشان را مأمور پاره کردن زنجیرهاى اسارت و بدبختى از دست و پاى ملت ایران نموده است با اشارت دست مرا به نزدیک خود خواند و گفت پیغام مرا به جناب آقاى دکتر مصدق برسان (این خواب را شب جمعه گذشته دیدم شب قتل هم بود) و بگو با عمله یهود براى مسلمانان مسجد نتوان ساخت و کشیش مسیحى و مجوسى بیش نمازى مسلمانان نتوان کرد آن مرد مجلل نورانى گفت که من می‌ترسم باز کردن زنجیرهاى اسارت از دست و پاى ملت ایران حلقه‌ها و تعویض رشته‌هاى زنجیر باشد و زنجیر کهنه‌اى را با زنجیر محکم نوتر عوض کند او گفت که با دست فراماسون‌ها و با راهنمایى عاقدین قرارداد 1934 نمی‌شود حلقه اسارت را از گردن ملت ستمدیده برداشت او گفت براى آن که مردم ایران واقعاً باور کنند که این چتربازی‌ها و توپ‌اندازی‌ها و کشتى‌سازی‌ها و یاداشت‌پرانی‌ها واقعیت دارد و دلیل ذلیل شدن شیر پیر بریتانا است و دولت دکتر مصدق براى ریشه کن ساختن اساس نفوذ سیاسى و اقتصادى کمپانى نفت دامن به کمر زده است اگر دکتر مصدق به جاى روبوسى با تقى‌زاده و ائتلاف با عامیون (حاذقى - روز اتحاد و اتفاق است) این روزنامه آقاى دکتر بقایى است (حاذقى - روز اتحاد است این حرف‌ها صلاح نیست) چرا صلاح نیست این حرف‌ها چیست اجازه بفرمایید جناب آقاى حاجى حاذقى (روزنامه شاهد را نشان دادند) این عکس آقاى ایدن وسط آقاى حکیم‌الملک دست راست آقاى تقى‌زاده دست چپ این هم آقاى کاظمى من به نوشته‌هاى همکارم آقاى دکتر بقایى معتقدم (دکتر بقایى - آقاى دکتر مصدق با رئیس مجلس سنا آشتى کرد و الّا آقاى تقى‌زاده تغییر ماهیت نداده‌اند) اگر آنها را از مسند ریاست سنا و سناتورى و وزارت پاى میز محاکمه می‌کشانیدند و جزاى خیانت‌کارى آنها را می‌دادند اگر دست ائتلاف به طرف ملت ایران دراز می‌کردند و با مجازات خائنین اراده و تصمیم خودش را براى ریشه‌کن ساختن عاملین اجنبى اعلام می‌داشت قطع بدانید که دولت انگلستان یاداشت‌هاى پى در پى نمى‌فرستاد و مطبوعات کمپانى در دنیا اسکاندال نمی‌کردند و تعزیه شیر و فضه خاتمه می‌پذیرفت آن مرد نورانى گفت به دکتر مصدق بگو که وقتى روى امضاء کننده قراداد 1933 را می‌بوسى و از حزب او وزیر می‌پذیرى و از حزب او در کمیسیون مختلط نفت جاى مى‌گیرند کمپانى نفت و دولت انگلستان به هیچ‌وجه از کوشش و اصرار و به تتیجه رسیدن نقشه‌هاى خود مأیوس نمی‌شود چه بسا که متن این یاداشت‌ها با نظر تنظیم کنندگان قرارداد 1933 در تهران تهیه می‌شود و به لندن مخابره مى‌کنند و از آنجا باز پس می‌فرستند. وقتى وزیر خارجه کابینه شخص کاظمى است (حاذقى - از شریف‌ترین مردمان این مملکت است) که یک عضو رسمى و تمام عیار عامیون است چرا دولت انگلستان از ارسال یادداشت و فشار آوردن به ایران مأیوس شود. آن شخص نورانى گفت که به دکتر مصدق بگو خلع ید از کمپانى استخاره لازم ندارد خلع ید از کمپانى آیین‌نامه نمی‌خواهد هئیت مختلط وظیفه‌اش تغییر خلع ید نیست معنى خلع ید در قانون ما معلوم است و احتیاج به مشورت با قضات ندارد آن شخص نورانى گفت که

+++

به این آقایان متخصصین حقوق بگو که به محض تشکیل هیئت مختلط دولت باید به کمپانى اخطار می‌کرد که تأسیسات خود را تحویل بدهد اگر تحویل نمی‌داد به جاى این همه بازی‌هاى وقت تلف کن فوراً دست به یک اقدام قانونى می‌زدند یعنى قانون ملى شدن صنعت نفت حقى براى دولت در تصاحب تأسیسات آبادان ایجاد کرده است تحصیل این حق یا بدون مقاومت کمپانى که فعلاً خود را صاحب این حق می‌داند میسر است یا نیست اگر کمپانى از تحویل آن خودارى کرد مانند تمام موارد دیگر دولت به دادگاه رجوع می‌کرد از کمپانى شکایت می‌نمود (صفایى - از موارد حق حاکمیت است مربوط به دادگسترى نیست) که مانع از تحصیل‏ و تصاحب حق قانونى دولت شده است دادگاه خارج از نوبت رسیدگى می‌نمود و رأى می‌داد و آن وقت ضابطین دادگسترى یعنى پلیس و ژاندارم تحت نظر هئیت مختلط حکم محکم عدلیه را اجرا می‌کردند و راه هر گونه اعتراض را سد می‌ساختند این است طریق خلع ید از کمپانى نفت ولى آقایان محترم خیال دیگرى به سر دارند و مى‌خواهند خلع ید را تفسیر کنند و از میان این تفسیر راهى براى ساختن با کمپانى پیدا نمایند این را بنده اگر خاطر آقایان باشد در کابینه علاء هم گفتم که به این کیفیت می‌خواهند زنجیرهاى نو و محکمى به جاى زنجیر قدیمى بر دست و پاى ملت ببندند آن مرد نورانى این مطلب را گفت (فرامرزى - نگفت در مجلس بگو) برادر خواب دیدم (فرامرزى - گفت به دکتر مصدق بگو نگفت در مجلس بگو) دکتر را هم نمى‌بینم راهم نمی‌دهند ده روز است که می‌خواهم ببینم نمی‌شود (شیبانى - یک دفعه هم تشریف نیاورده‌اید) نمی‌دانم چطور شرفیاب شوم (فرامرزى - بفرمایید معاون‌شان به آقاى دکتر مى‌گویند) بلى قربان و من برحسب وظیفه آقاى رئیس وقت نگذشته است؟

رئیس - 5 دقیقه مانده است.

آشتیانى‌زاده - و من برحسب وظیفه وجدانى و ملى و از نظر علاقه‌اى که به حیثیت دکتر مصدق دارم عین آن تذکرات را عرض کردم. بر رسولان پیام باشد و بس از روزی که آقاى دکتر مصدق زمامدار شده‌اند (فرامرزى -این را که گفت؟) این را خودم حرف خیلى هست که می‌شود گفت ولى همه حرف‌ها را نمی‌شود گفت خدا رحمت کند مرحوم ملک‌الشعراى بهار را مى‌گوید نه آنچه .... نه مى‌گویم چون این شعر حالا مقتضى نیست (فرامرزى - چرا نگفتید) شعر خوب نبود گفتنش خوب نبود هجو بود از روزى که آقاى دکتر مصدق زمامدار شده‌اند بعضى از وکلاى مجلس و در چند مورد شخص ایشان طورى عمل مى‌کردند که حکومت فعلى را به صورت یک حکومت دیکتاتورى سفید جلوه‌گر ساخته ( اردلان - آقا این طور نیست) تا حالا مفسرین بى‌طرف در دنیا دو نوع دیکتاتورى تشخیص داده بودند یکى دیکتاتورى سرخ که عبارت از دیکتاتورى پرولتاریا است دوم دیکتاتورى سیاه یا دیکتاتورى قزاق‌ها و حکومت پلیس و رژیم‌هاى نیمه مشروطه مانند ایران اکنون ما در مملکت خودمان به یک نوع سوم از دیکتاتورى تصادف کرده‌ایم که آن را باید دیکتاتورى سفید نام گذاشت زیرا به نام مشروطه و حکومت ملى دولتى سر کار آمده است که شرط اولش تصویب دربست و بى‌چون و چراى طرح‌هاى او بوده و هنگام بحث در نامه دولت نیز با یک وضع غریبى ترور افکار کردند و شخص رئیس دولت که تا کنون بارها در مجلس سخن از لزوم آزادى نطق و اجازه دادن به ناطق مخالف بیاناتى کرده‌اند اظهار داشته‌اند که در مورد دولت ایشان ابداً حرف و صحبتى لازم ندارد از طرف دیگر هر کس انتقادى از طرز عمل دولت یا طرز تصویب مواد 9 گانه اجراى ملى شدن نفت دارد فوراً آقایان چماق تکفیر راز زیر قبا بیرون مى‌کنند و در مجلس و مطبوعات ناطق را نوکر انگلیس و عامل کمپانى می‌خوانند و با این اتهامات او را هو می‌کنند و یک ترور بی‌سابقه‌اى به وجود می‌آورند که نظیرش فقط در دوره رضاشاه دیده شده است تا کسى حرف می‌زند ما می‌خواهیم نفت را تمام کنیم حرف نزنید اگر کسى انتقاد کرد فوراً به او حمله می‌کنند که تو اخلال‌گرى و کار هوچیگرى را به جایى می‌رسانند که کسانى امثال کشاورز‌صدر را وادار می‌کنند هر کس حرف زد فوراً به او فحش بدهد در جلسه قبل آمد پشت تریبون و یک حرف‌هایى نسبت به بنده زد که بنده از ایشان انتظار نداشتم ودر بیرون مجلس یک چیزهایى واقع شد ولى جواب حرف ایشان را بنده مجبورم بگویم ( فرامرزى - چیزهاى خارجى چى بود؟) خودتان بهتر می‌دانید ( فرامرزى - من نمی‌دانم ) شما مرشد ما هستید تعجب من در این است که آقاى کشاورز ‌صدر جنابعالى به آقاى دکتر فاطمى‌که ارادت دارید ارادت دارید یا ندارید؟ ایشان را مرد ملى می‌دانید گوش کنید تعجب من در این است که چطور کسانى مانند امثال کشاورز‌ صدر طرفدار این ترور و رژیم به نفع کابینه دکتر مصدق شده‌اند و چطور تا این اندازه پیراهن براى ملى شدن نفت پاره می‌کنند اگر آقاى کشاورز‌صدر یادش رفته باشد سایرین به خاطر دارند که این آقا معاون ساعد در کابینه قرارداد ساعد- گس- گلشاییان بوده است و به وسیله هژیر وکیل مجلس شد ودر کابینه رزم‌آرا در جلسه خصوصى مجلس بنا به نوشته روزنامه باختر امروز پیشنهاد کرد که وکلاى اکثریت براى کتک زدن دکتر مصدق و حائرى‌زاده و دکتر شایگان گارد حمله تشکیل بدهند اگر دروغ مى‌گویم پا شوید مغز مرا بکوبید بزنید به کله‌ام (کشاورز‌ صدر - جواب آقا را عرض خواهم کرد) هر چه فحش و تهمت است به بنده بدهید....

رئیس - اقاى آشتیانى‌زاده یک دقیقه وقت دارید.

آشتیانى‌زاده -و خودش داوطلبى خود را در این گارد حمله رزم‌آرا اعلام کرد روزنامه باختر امروز در سرمقاله مورخ 2 آذر 1329 می‌نویسد « در جلسه دیشب پارلمان یکى از تصفیه شده‌ها ضمن نطق تملق‌آمیز و اظهارات چاکرانه به حضور تیمسار عرضه داشته به مجلس پیشنهاد کرده که براى جلوگیرى از حملات اقلیت یک گارد حمله مرکب از خود او و دیگران تشکیل گردد که در موقع لزوم از مقام تیمسار در داخل مجلس حمایت به عمل آید وقتی که من می‌بینم که معاون کابینه قراداد الحاقى نفت و رئیس گارد حمله رزم‌آرا ناگهان در صف مقدم و فداییان جبهه ملى در مى‌آید و این طور سینه می‌خراشد بدون شک دچار این تردید می‌شوم که چرا باید نام دکتر مصدق را با این مانورها و با هو کردن مخالفین دولت با حربه اتهام و فحش و ناسزا و با ترور افکار و عقاید خراب کنند.

رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده وقت شما تمام شده است .

آشتیانى‌زاده - از مجلس اجازه بخواهید.

رئیس - اجازه نمى‌خواهد آن وقت سابقه می‌شود.

آشتیانى‌زاده - سابقه شده است‏

عده‌اى از نمایندگان - رأى بگیرید

رئیس - پس رأى مى‌گیریم آقاى آشتیانى‌زاده 5 دقیقه کافى است؟

آشتیانى‌زاده - ده دقیقه

کشاورز‌ صدر - من استدعا می‌کنم آقایان مخالفت نکنند تا فرمایشات‌شان را تمام کنند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود براى ده دقیقه ادامه صحبت آقاى آشتیانى‌زاده آقایانی که موافقند قیام فرمایند (اکثراً برخاستند) تصویب شد آقاى آشتیانى‌زاده بفرمایید.

آشتیانى‌زاده - همان شبى که بنده اینجا صحبت کردم و پیشنهاداتى راجع به گزارش کمیسیون کردم گذشته از حمله ناجوانمردانی که درب مجلس به من شد بالغ بر پنجاه نفر با چاقو به من حمله کردند آن شب که بنده به منزل رفتم دیدم که سى چهل نفر اشخاص ناشناس درب خانه بنده ایستاده‌اند و شروع کرده‌اند به هوچیگرى مشکوک شدم آنجا نایستادم رفتم به کلانترى اطلاع دادم و رئیس کلانترى 13 سرهنگ امین یا امینى اسمش یادم نیست با 10- 15 نفر پاسبان آمدند و تا صبح پاس دادند (فرامرزى - قانون عجیبى است از این طرف می‌کشند از آن طرف هم می‌کشند) وقتى در رونامه شاهد با نیش‌هاى زننده و ایرادهاى مادر قاسمى به من بدبخت بیچاره فلک‌زده حمله کرد و هنگامی‌که در دولت علاء راجع به همکارى جبهه ملى و علاء تذکر می‌دادم آقاى معدل گفت که من چطور جرأت کرده‌ام از جبهه ملى انتقاد کنم و بعد از چند روز آقاى دکتر مصدق در پشت همین تریبون اعلام کرد امیر علایى عضو جبهه ملى در کابینه اعلاء وزیر بوده و تمام اقداماتش در دادگسترى به دستور جبهه ملى بوده است در برنامه دولت آقاى دکتر مصدق بنده مطالبى می‌خواستم عرض کنم که تذکر آنها بدون تردید تأثیر قطعى در تغییر بعضى از اعضای دولت داشت و حقایقى را شامل بود که ماسک خیلى از اعضاى دولت را پاره می‌کرد من مخالف دکتر مصدق نبودم و از جهت علاقه به حفظ حیثیت او بود که می‌خواستم آن تذکرات را بدهم و عرض کنم در کابینه دکتر مصدق ائتلاف دسته فراماسون‌ها با اشخاص نیم‌بند و قزاق و اعضاى جبهه ملى چه معنى و مفهومى دارد سى سال ما شب و روز فکر کردیم که یک روزى برسد که دکتر مصدق زمامدار شود و قرارمان این بود یعنى خودمان این فکر را می‌کردیم که وقتى ایشان زمامدار شدند این طبقه را عوض کنند و در همین سرسرا روزی که ایشان رأى تمایل گرفتند بنده دست ایشان را بوسیدم به بنده اظهار لطف فرمودند که من کارى در کابینه‌ام به تو می‌دهم بنده گفتم که من لیاقت این کار را ندارم بنده وکیلم و استدعایی که از شما دارم این است که این اعضاى فراماسون‌ها را به کابینه نیاورید دیدید که آنها چه بودند خودشان فرمودند ما مقلد شما هستیم شما در امور سیاسى و اجتماعى مجتهدید و خودشان می‌دانند که من شخصاً چقدر در راه ایشان فداکارى کردم به ایشان گفتم نظامى نیاورید کابینه میلیتاریزم تشکیل ندهید اشخاصى از رفقاى جبهه ملى بیاورید از حزب ایران بیاورید که ایرادى نشود به شما گفت یعنى اگر غیر از این باشد مردم مى‌گویند ملى شدن نفت مساوى است با قرارداد 1933 چه داعى دارد که ایشان برود همان اشخاصى که در قرارداد 1933 دست داشتند آنها رادر کابینه‌اى که می‌خواهد نفت را ملى کند بیاورد

+++

و شرکت بدهد ولى آقایان با یک تاکتیک برق‌آسا از ادامه تذکرات جلوگیرى کردند و اجازه این تذکرات را ندادند و ما هر وقت حرفى زدیم گفتند آقا موضوع نفت در پیش است تا این کار حل نشده نباید هیچ حرفى زد بنده یک مثلى است نکته‌اى است عرض می‌کنم براى آقایان چند روز قبل در خیابان ناصر خسرو عبور می‌کردیم نزدیک ظهر بودکه دیدیم یکى از اتوبوس‌ها از دست راست آمده به طرف چپ به طور اوریب جلوى اتوبوس دیگرى که راه را سد کرده است شوفرهاى اتوبوس حسابى داشتند بین خودشان که نمی‌دانم چه حسابى بود و در دنبال و عقب و جلوى این اتوبوس‌ها متجاوز از دویست و سیصد تاکسى و درشکه و اتومبیل و سوارى و گارى و آبکش راه را گرفته بودند و اصلاً راهى نبود ظریفى از آنجا رد می‌شد از همین مردم عادى خیلى چیز می‌فهمند (شوشترى - همه چیز مى‌فهمند) ظریفى رد شد گفت آقا پیشوا فرمودند تا نفت ملى نشود همین است باید کسى توى خیابان راه نرود باید توى خیابان این جور باشد این که نمی‌شود ما می‌خواهیم رئیس دولت را بینیم باید وکلا را بپذیرید باید حرف بزنید صحیح است که امروز موضوع نفت از اهم مطالب است ولى اگر کسى آمد حرفى بزند فوراً هو مى‌کنند حرف نزنید شلوغ شد توطئه شد حرف نزنید این که درست نیست رئیس دولت حافظ امنیت مملکت است وقتى خودش از ترس بیاید در مجلس متحصن شود این که نشد این معنى ندارد حکومت حکومت شمشیر و قانون است رئیس حکومت باید شخصى باشد قادر و توانا باید در یک دستش قانون و در دست دیگرش شمشیر حکومت داشته باشد و با این قانون و آن شمشیر حکومت کند و مردم این طرز حکومت را دیکتاتورى مى‌نامند فرق نمی‌کند این هم یک نوع دیکتاتورى است و در میان انواع حکومت‌هاى دنیا جز دیکتاتورى هیچ نامى ندارد مقصود بنده از دیکتاتورى سفید حکومت آقاى دکتر و رفقاى ایشان است که هم حکومت می‌کنند و هم تهمت می‌زنند و هم تکفیر می‌کنند و هم هو کردن را کار شرعى تصور مى‌فرمایند. بنده زیر بار این نوع حکومت نمی‌روم حسن نیت دکتر مصدق براى مردم ایران کفایت نمى‌کند که زمام امور مملکت را دربست به اختیار چند نفر شناخته شده بگذارند و نفس از کسى بیرون نیاید بنده مى‌گویم اگر آزادى نطق نبود مجلس ایران موفق نمى‌شد رشته‌هاى اسارت اقتصادى نفت را پاره کند اگر انشاء‌الله تعویض نگردد انشاء‌الله را بنده مى‌گویم اگر آقاى دکتر مصدق به یارى خداوند موضوع نفت را آن طوری که مورد نظر ملت ایران است تمام کنند در سایه همین آزادى بیان و گفتار موفقیت یافته‌اند بنده مى‌گویم در سایه همیت ترور افکار و دیکتاتورى بود که تقى‌زاده وجه‌المله بیست سال پیش زیر قرارداد 1933 را امضا کرد بنده مى‌گویم حالا هم باید در سایه آزادى نطق و اظهار عقیده وکلا مجلس و سایر مردم قانون ملى شدن صنعت نفت اصلاح و اجرا شود (صحیح است) ما که با دیکتاتورى مبارزه مى‌کنیم نه براى این است که از اسم دیکتاتور بدمان مى‌آید ما از مفهوم و مظاهر دیکتاتورى وحشت داریم واین مفهوم و مظهر در هر قیافه اى مجسم شود با او مبارزه خواهیم کرد (احسنت) رئیس‌الوزراى مجلس پشت تریبون گفته است من امنیت جانى ندارم از وزیر کشور سؤال کردم که اگر قبول دارد مسئولیت حفظ و استقرار امنیت در داخله کشور به عهده او است وقتى رئیس دولت یک چنین عنوانى مى‌کند او چه جواب دارد؟ و اساساً چرا در پست خود باقى مانده است آن وقت کشاورز‌صدر براى من ناصح مى‌شود و این تذکرات را مبنى بر اخلال‌گرى جلوه مى‌دهد من صریحاً اعلام می‌کنم که به هیچ‌وجه از میدان این تهمت‌ها و حرف‌مفت‌ها به در نمى‌روم با دیکتاتورى از هر رقم که باشد مبارزه خواهم کرداین بنا را نباید گذاشت که یک دسته‌اى در مجلس حکومت کنند و هم ترور فکر و هم اکثریت باشند و هم چماق تکفیر و هوچیگرى را به سر و مغز مردم بکوبند با زمینه‌اى که از دو سه هفته پیش در مجلس تهیه شده است این طور به نظر می‌رسد که هر روز لایحه‌اى را بخواهند بگذرانند یک محیط مرده و ساکت به وسیله ایجاد پانیک و نشان دادن حربه‏ تکفیر و چماق تهمت به وجود مى‌آورند و هر کس حرفى زد او را مهد‌ورالدم می‌خوانند و چاقوکش به سر او مى‌فرستند بنده زیر بار این چنین حکومت نمی‌روم موضوع نفت با تمام اهمیتى که دارد آن قدر مهم نیست که اصول مشروطیت را خفه کنند.

رئیس - آقاى آشتیانى‌زاده ده دقیقه وقت تمام شد.

آشتیانى‌زاده - یک تذکر دیگرى هم دادم به آقاى دکتر فاطمى‌ که تشریف دارند امروز صبح از نیاوران تلفن کردند که مسئولین آنجا تحت تهدید هستند این نامه هم مال یک عده از محبوسین است که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.‏

رئیس - آقاى مکى بفرمایید

فرامرزى - آقاى آشتیانى‌زاده مى‌خواهند جواب شما را بدهند تشریف ببرند .

آشتیانى‌زاده - بنده بیرون می‌روم که مشمول ماده 90 نشوم که باز وقت مجلس را بگیرم.

مکى - متأسفانه بنده عرضى با ایشان ندارم که بزنم بنده سعى می‌کنم که همواره قبل از دستور مطالبى که زیاد ضرورت ندارد عرض نکنم که به ان وسیله وقت مجلس گرفته شود ولى امروز یک وظیفه وجدانى بنده را وادار کرد که به نام ملت ایران یک عرایضى اینجا به سمع جهانیان و ملل آزاد جهان و آنها که به دروغ و تزویر دعوى آزادى‌طلبى و حمایت از ملل ضعیف را مى‌کنند برسانم متأسفانه بر‌خلاف آنچه را که روزنامه‌هاى آمریکا ( که گاهى هم به ما نیش مى‌زنند) و مبارزه اخیر ملت ایرن را هم سنگ مبارزاتى که در اواخر قرن هیجدهم که ملت آمریکا براى به دست آوردن آزادى خودشان می‌کردند جلوه‌گر می‌ساختند و همیشه سیاسیون آمریکا در دنیا ندا می‌دادند که ما از ملل ضعیف پشتیبانى می‌کنیم و در دو نوبت که وارد جنگ شده‌ایم براى تأمین آزادى ملل ضعیف و بسط دموکراسى در دنیا بود و هیچ‌وقت در امور داخلى کشورى مداخله نمى‌کنیم دیروز سیاسیون آمریکا و وزارت امور خارجه آمریکا بر‌خلاف آنچه راکه مدعى بوده‌اند در امور داخلى کشور ایران که یک کشورى است آزاد و مستقل مداخله کردند (صحیح است) ما تصور می‌کردیم که بعد از آزمایش 8 ماه مداخلات در حکومت رزم‌آرا دولت آمریکا لااقل از تجربیات تلخى که نصیبش شده است درس عبرت گرفته و همواره از افکار عمومى ملت ایران پشتیبانى خواهد کرد و لااقل اگر پشتیبانى نکند به کمک شرکت غاصب نفت به جنگ ملت ایران نیاید براى ما از این که آمریکا اعلامیه‌اى بدهد یا ندهد کم‌ترین ارزشى ندارد (صحیح است) براى این که مجلس شوراى ملى و سناى ایران که قانون ملى شدن صنعت نفت را به تصویب رسانیده اند ضامن این تصویب هیجده میلیون جمعیت ایران است (تیمور‌تاش - نه آقا 18 میلیون ملت ایران ضامن این تصمیم نیست) آقاى تیمور‌تاش ضامن این تصمیم هستند.

تیمورتاش - نه بدبختانه خود آقا هستند.

کشاورز‌ صدر - امروز آقاى مکى عصبانى نشوید یک نقشه‌اى هست خونسردى بکنید.

فرامرزى - پس مجلس سنا و شوراى ملى رأى داد ملت ایران پشت سرش نیست؟

دکتر بقایى - به اتفاق آرا تصویب شد خودشان هم رأى دادند.

تیمور‌تاش - بنده رأى نداده‌ام‏.

دکتر بقایى - پس تا حالا شما را به حساب نگذاشته بودیم.

مکى - به هر حال ضامن استقلال هر ملتى افرادى هستند که در آن کشور زندگى می‌کنند ضامن استقلال ملت ایران هم جمعیتیى است که در آن زندگى مى‌کنند و به کرات نشان داده شده است که در مواقع خطیر و بحرانى ملت ایران از جان و دل و حتى با تمام قوا تا آخرین قطره خون خودش ایستادگى کرده است (صحیح است) اگر ملت آمریکا نخواهد از گذشته درس عبرت عبرت بگیرد و باز در امور داخلى ملت ایران مداخله کند (تیمورتاش – خود را در آغوش ملت شوروى خواهیم انداخت) آن شما هستید که خود را در آغوش دولت شوروى می‌اندازید براى ما شوروى آمریکا انگیلس یکسان است هر کس به استقلال و حق حاکمیت ملى ایران احترام کند ما نیز احترم متقابل خواهیم داشت (صحیح است) و هر کشورى خواه شوروى خواه انگلیس خواه آمریکا یا هر کشور دیگرى می‌خواهد باشد به اندازه سر سوزنى به استقلال ما لطمه وارد آورد ما بزرگ‌ترین دشمن او خواهیم بود (احسنت صحیح است) ولى آمریکا و انگلیس با این مانورها ملت ایران را به آغوش شوروى بیاندازند وقتى که ملت ایران راه را از هر طرف بر خود مسدود دید آن وقت است که زمینه براى کمونیزم و انقلاب آماده می‌شود و این آمریکا و انگلیس است که می‌خواهد ملت نجیب ایران را بر‌خلاف آمال و آرزوى قلبیش به طرف کمونیزم سوق بدهد (غلامرضا فولادوند - به طرف کمونیزم آن وقت هم سوق نمى‌دهد) اما باید در مورد یاداشت اخیر دولت انگلستان بگویم که قانونى است که از تصویب مجلسین ایران گذشته است و ما از حق حاکمیت ملى خودمان استفاده کرده‌ایم انگلستان می‌تواند مدعى شود که یک ملتى را به زندان بیاندازد و بگوید براى این به زندان انداخته‌ایم که به زور قرارداد تحمیل کرده بودیم ایران یک انبار باروت بین‌المللى است دنیا و آزاد مردان دنیا متوجه باشند که به این انبار باروت کبریت نزدیک نکنند اگر کبریتى به این انبار باروت نزدیک شود امپراطورى بریتانیا از بین خواهد رفت در این آتش آنها زودتر از ملت ایران خواهند سوخت در یکى از جراید امروز دیدم که بعضى از مراجع تقلید صراحتاً اظهار عقیده کرده‌اند که هرگاه تهدیدات انگلیس که جنبه هو و تبلیغ و ارعاب ملت ایران را دارد بخواهد جنبه‏ عمل بگیرد فتواى جهاد

+++

خواهند داد و امروز در این رمینه پیامى از طرف حضرت آیت‌الله کاشانى در فتواى جهاد مشاهده کردم بنابراین سعادت ملت ایران براى پاره کردن زنجیر استعمار شرکت غاصب نفت ایران است که تا آخرین قدم در مقابل این قبیل تبلیغات و این قبیل حملاتى که به ملت نجیب ایران می‌شود ایستادگى کند و تا آخرین قطره خون خود ایستاده‌ایم و نفت را به تمام معنى ملى خواهیم کرد و این قانون را به صورت اجرا و عمل در مى‌آوریم (صحیح است) (فقیه‌زاده - ملى شده باید اجرا شود بلى ملى شده است باید اجرا کنیم و به هیچ نحوى از انحاء اجازه نخواهیم داد که شرکت غاصب نفت به نحوى از انحاء بساط عملیات بهره‌بردارى را در ایران ادامه دهد نفت ملى شده است و باید تمام عملیات اعم از اکتشاف و استخراج و بهره‌بردارى در دست دولت و ملت ایران قرار گیرد (صحیح است) بنابراین اباطیلى که اکتشاف و استخراج در دست ملت ایران باشد ولى تصفیه و صدور نفت در دست شرکت انگلیس و ایران باشد این یک حرف پوچى است که ما هیچ‌گونه زیر بار این حرف نخواهیم رفت (صحیح است) و تا آخرین قدم هم مقاومت خواهیم کرد (صحیح است) به طورى که در جراید خواندم آزاد مردان تهران و اجتماعات آزادی‌خواه تهران روز سه‌شنبه بعد از ظهر به عنوان ابراز تنفر و انزجار نسبت به رویه آمریکا و یاداشت اخیر دولت انگلیس در این میدان بهارستان تظاهراتى خواهند کرد این تظاهر در روز سه‌شنبه نشان مى‌دهد که مردم تهران تا چه اندازه با ادامه عملیات شرکت نفت در ایران مخالف هستند چنانچه مردم تمام ایران و تمام شهرستان‌ها نشان داده‌اند که با هر نوع عملیات شرکت نفت که تا کنون در ظرف این پنجاه ساله به بدبختى و بیچارگى ملت ایران تمام شده است مخالفند و با تمام قوا براى پاره کردن این زنجیر قیام و اقدام کرده‌اند بنابراین نه ملت ایران از آن یاداشت‌ها هراس دارد و نه براى اینها کم‌ترین ارزشى قائل است و نه آن حکمیت را می‌پذیرد زیرا ما از حق حاکمیت ملى خودمان استفاده کرده‌ایم و نمی‌توانند به ما بگویند که شما نباید از حق حاکمیت ‏خود استفاده نمایید و مستقل باشید ما مستقلیم و آزاد و براى هر کشور مستقل و آزادى حق حاکمیت ملى مسلم است و ما از همان حق استفاده خواهیم کرد.

3 - اخذ رأى و تصویب فوریت گزارش لوله‌کشى شهر تهران

رئیس - آقاى کشاورز‌صدر به موجب ماده 90 اجازه خواستند ولى این رأیى که در جلسه گذشته اعلام شده گرفته می‌شود بعد ایشان بفرمایند آقایان در نظر دارند که در جلسه پیش فوریت لایحه لوله‌کشى مطرح شد و مذاکره در فوریت به عمل آمد و در جلسه پیش اعلام رأى گردید حالا رأى گرفته می‌شود به فوریتش بعد هم اجازه داده می‌شود به آقاى کشاورز‌صدر آقایان بیرون نروند براى این که رأى کرفته بشود.

حاذقى - آقاى رئیس یک ساعت و نیم نطق قبل از دستور داده شده است در صورتی که مطابق نظامنامه سه ربع ساعت بیش‌تر نطق قبل از دستور نمی‌شود نظامنامه باید عوض شود یا باید نظامنامه رعایت بشود.

امامى‌اهرى - هر چه مجلس رأى بدهد نظامنامه است.‏

رئیس - خود مجلس رأى داد که آقاى آشتیانى‌زاده ده دقیقه بیش‌تر صحبت کنندرأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه‏ که از مجلس سنا آمده است و بیست نفر از آقایان هم پیشنهاد کرده‌اند به این که با فوریت باشد آقایانی که با فوریت موافقند قیام کنند (اکثراً برخاستند) تصویب شد.

رئیس - آقاى کشاورز‌صدر مطابق ماده 90 مطالبى دارند بفرمایند.

4 - بیانات آقاى کشاورز‌صدر عنوان ماده 90 آیین‌نامه

کشاورز‌صدر - الدهر انزلنى ثم انزلنى بنده سعى مى‌کنم در جواب آقاى آشتیانى‌زاده از استعمال کلمات رکیک و زننده و بى‌مهری‌هایى که ایشان کرده‌اند تا حدى صرف‌نظر کنم که من از ایشان گله ندارم و منتظر هستم که حملات شدیدتر و زیادتر چه از جانب ایشان و چه از جانب اعمال دیگر به بنده بشود و باز انتظار دارم که مانند جدم على ابن ابیطالب به گردن من ریسمان بیندازند و از اینجا بیرون بکشند و سر بلند نکنم (فرامرزى - این دروغ است کسى نتوانسته به على توهین کند و این کار را بکند على شیر خدابود کسى نمى‌توانسته با على چنین کارى را بکند (صحیح است احسنت) من هم اولاد على هستم بنابراین چون مطلب بسیار مهم و مصالح مملکت در پیش است ما پیه همه چیز را به تن خود مالیده‌ایم و انتظار هرگونه حمله و ناسزا را داریم آقاى رئیس با ایشان هم (فرامرزى - با عصبانیت در حال خروج از تالار جلسه) مرتب باید پشت این تریبون مزخرف بگویند مثل این که کسى غیراز خودشان نیست ما شروع مى‌کنیم ما نمی‌خواهیم چیزى بگوییم ولى هر کس دیگرى هم دخالت بکند مى‌گوییم.‏

حاذقى - شما متوجه نشدید یک چیز مذهبى بود که ایشان اعتراض کردند.

رئیس - تأمل بفرمایید اکثریت نیست .

بعضى از نمایندگان - ماده 90 را بگذارید جلسه دیگر .

کشاورز‌ صدر - مانعى ندارد هر طور آقاى رئیس بفرمایند (پس از لحظه اى اکثریت شد) .

رئیس - بفرمایید.

کشاورز‌ صدر - بنده انتظار حملات شدیدتر و زیادتر براى این گستاخى که بر علیه شرکت متجاوز نفت و دولت متجاوز انگلستان کرده‌ایم دارم و من با آقاى آشتیانى‌زاده هیچ اختلافى نداشتم و با کمال ارادت و صمیمیت می‌نشستیم و برمى‌خاستیم نمی‌دانم چرا یک مرتبه و فى‌الفور بعد از نطقى که من بر علیه شرکت نفت و رویه متجاوزانه دولت انگلستان در پشت این تریبون کردم مورد بغض و بى‌مهرى و بى‌محبتى ایشان قرار گرفتم تمام آقایان شاهد هستند و اگر من اشتباه کرده‌ام به یادم بیاورید قبول می‌کنم و آیا آن روز که بنده مشغول صحبت بودم ایشان به من اشاره کردند و بى‌مهرى کردند با من؟ وقتى آمدند با کمال نزاکت و ادب خواهش کردم از آقاى آشتیانى‌زاده که از اقدامى ‌که موجب تشنج در مجلس می‌شود خودارى فرمایند آیا یک نفر نماینده از نماینده دیگر حق ندارد این خواهش را بکند اگر من می‌دانستم که این بهانه ایشان می‌شود و حس مى‌کردم حرفى نمی‌زدم هر چه مى‌توانند مجلس را متشنج بکنند این اظهار من و این خواهش من ایجاب می‌کرد به این که ایشان بیایند پشت تریبون و حمله بکنند؟ آیا این طور استنباط می‌فرمایید که اثر نطق تند بنده و فاصله‏ بین آن جلسه و این جلسه موجب شد که ایشان بیایند و این مطلب را به من بگویند آقاى آشتیانى‌زاده به من فرمودند معاون دولت ساعد و راجع به قرارداد گس و گلشاییان اشاره کردند همه آقایان شاهد هستند که در دوره پانزدهم آن قرارداد شوم به مجلس داده شد و من بعد از پایان دوره‏ پانزدهم به معاونت نخست وزیر معین شدم که آن لایحه در اینجا بود و به تصدیق آقاى مکى و ارتباط مستقیمى‌ که با ایشان داشتم خواهش مى‌کنم که شهادت بدهند ما موجب بودیم که آن قرارداد به تصویب نرسد من کسى بودم که با کمپانى نفت که دشمن استقلال و تمامیت ما است موافقت کنم؟ خدا مرا بکشد که اگر کوچک‌ترین موافقتى با آن قرارداد داشته و یا داشته باشم بعد اشاره فرمودند بنده به وسیله آقاى هژیر به نمایندگى انتخاب شدم قضاوت این امر را به عهده ارباب اطلاع و آقایانى که هستند مى‌گذارم و باز این تهمت را به خود می‌خرم و حرفى ندارم زیرا اگر بنا است با انتخاب من اعتراض شود از طرف موکلین من باید بشود نه از طرف دیگرى و براى دلخوشى ایشان و خوشحال شدن ایشان مى‌گویم که آقاى محمدرضا آشتیانى‌زاده وکیل طبیعى و ملى هستند و من وکیل غیر طبیعى و تحمیلى (حاذقى - هر دویش دروغ است) باز به من اعتراض فرمودند که من حامى دولت رزم‌آرا بودم از تمام آقایان شهادت می‌خواهم و استناد می‌کنم به صورت جلسات ببینید که اگر یک مرتبه براى نمونه هم من رأى به دولت رزم‌آرا داده‌ام مچ مرا قطع کنید صورت مجلس‌ها هست و من هیچ‌وقت حاضر نیستم به دوست عزیز خودم آقاى دکتر فاطمى حرفى بزنم که چرا به من بد گفت موقع مبارزه مربوط به نفت بود و اختیار داشت به من فحش بدهد مختار بود و اعتراضى ندارد (احسنت) مختارند آقاى دکتر فاطمى‌ شما به قدرى مبارزه کردید که اگر بى‌جتهم به من فحش دادید عیب ندارد من از ذکر مسائل و مطالبى که زننده براى ایشان است و اطلاعاتى که دارم خودارى می‌کنم و عرض نمی‌کنم (احسنت)

5 - تقدیم لایحه یک دوازدهم اردیبهشت به وسیله آقاى وزیر دارایى به قید یک فوریت و تصویب فوریت آن

رئیس - آقاى وزیر دارایى

‏وزیر دارایى - (آقاى وارسته) - به طوری که آقایان محترم استحضار دارند در دولت جناب آقاى علاء بنده بودجه تقدیمى دولت اسبق را استرداد کرده بودم که در بودجه تجدید نظر بکنم و در این فاصله هم مطالعات کافى شد و زمینه‌هایى البته فراهم شده بود ولى چون دولت فعلى در نظر دارد که به مناسبت ملى شدن صنعت نفت یک بودجه‌اى تهیه و تقدیم شود که از هر حیث متضمن تأمین مقتضیات و منافع کشور و در خور آرزو‌ها و توقعات ملت ایران باشد به این جهت براى حقوق اردیبهشت ماه لایحه مربوط به یک دوازدهم را تقدیم می‌کند با قید یک فوریت و استدعا می‌کنم مورد توجه قرار بگیرد.

رئیس - لایحه قرائت می‌شود .

(به شرح ذیل قرائت شد)

مجلس شوراى ملى‏

چون دولت در نظر دارد با اجراى قوانین مربوط به ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور بودجه که از هر حیث شایسته دولت شاهنشاهى و متناسب با احتیاجات و انتظارات ملت ایران باشد تهیه و تقدیم نماید و انجام این منظور مستلزم صرف وقت و فرصت بیش‌ترى مى‌باشد به این جهت ماده واحده ذیل با قید فوریت تقدیم و تصویب آن را

+++

تقاضا می‌نماید.

ماده واحده - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود حقوق و مزایاى کارمندان و خدمتگزاران و مصارف مستمر و غیر مستمر اردیبهشت ماه 1330 را مطابق قانون یک دوازدهم فروردین ماه 1330 مصوب پنجم اردیبهشت ماه 1330 از محل درآمد عمومى‌ کشور پرداخت نماید .

نخست وزیر

دکتر مصدق. وزیر دارایى محمد‌على وارسته‏

رئیس - یک فوریت این لایحه مطرح است آقاى فقیه‌زاده موافقید یا مخالف؟

فقیه‌زاده - مخالفم .

رئیس - بفرمایید.

فقیه‌زاده - اگر نظر مبارک آقایان باشد در فروردین که لایحه یک دوازدهم آمد به مجلس تعهد شد از طرف دولت که در اردیبهشت ماه بودجه کل را بیاورند متأسفانه باز آخر اردیبهشت شد دو روز به آخر مانده مستخدمین دولت بى‌پول در مضیقه هستند حالا ما را زحمت انداخته باز لایحه یک دوازدهم آوردند من استدعا می‌کم از دولت و آقاى وزیر دارایى اصلاً لایحه بودجه کل را بیاورند به مجلس که در اطرافش صحبت بشود.

رئیس - آقاى نبوى

نبوى - مخالفم .

رئیس - آقاى ارباب .

مهدى ارباب - بنده مخالفم .

رئیس - آقاى ملک‌مدنى موافقید بفرمایید.

ملک‌مدنى - تذکر آقاى فقیه‌زاده صحیح است ولى یک نکته را نباید از نظر دور داشت در این ماه اردیبهشت ما مواجه با یک مطلب بسیار مهمى بودیم که هم دولت و هم مجلس شوراى ملى به آن توجه داشت و آن موضوع ملى شدن صنعت نفت بوده است و دولت قسمت مهم وقت خودش را صرف کار آن کمیسیون کردند مخصوصاً آقاى وزیر دارایى که باید بودجه را تهیه کنند در آن قسمت مشغول بودند اگر تأخیرى افتاده بود براى این بوده و الآن این ماه اردیبهشت باید قبول بفرمایید که ماهى بوده است که در واقع مجلس کارى کرده است و ما در مقدمه اجراى این قانون بودیم دولت هم براى کار مشغول بوده از آن یازده نفرى که همیشه باید در آن کمیسیون حضور داشته باشد یک نفر آن آقاى وزیر دارایى است و بنده خیال نمى‌کنم دولت فعلى و آقاى وزیر دارایى هیچ‌وقت نظرشان این باشد که تأخیرى در تقدیم بودجه کشور داشته باشند یعنى خود آقاى وارسته وزیر دارایى که سوابق زندگی‌شان بر همه روشن است ایشان همیشه مایل هستند که بودجه کل بگذرد و یک دوازدهم نباشد بنده هم خودم همیشه از اشخاصى هستم که طرفدار این فکر و عقیده هستم ولى ما یک مطلب مهم در نظر داشتیم که شاید تأخیر این قسمت متأسفانه از آن جهت بوده به نظر بنده آقایان موافقت بفرمایند که یک دوازدهم فوریتش تصویب بشود زیرا که حقوق کارمندان دولت را نمی‌شود به تأخیر انداخت، بیمارستان‌ها مؤسسات عام‌المنفعه همه بالاخره احتیاج دارند که این بودجه یک ماهشان تصویب شود و چرخ‌هاشان معطل نگردد به نظر بنده ضرورت دارد که موافقت بکنیم تصویب بشود البته بنده هم به سهم خودم از آقاى وزیر دارایى تقاضا مى‌کنم که زودتر بودجه را تقدیم مجلس بکنند که در کمیسیون بودجه مورد بحث قرار گیرد و باید در مجلس بلکه انشاء‌الله بتوانیم در اول سال بودجه براى تمام سال بگذرانیم و یقین هم دارم که توجه دارند باید تعادل در بودجه برقرار باشد این مطلبى است که سال گذشته هم بنده عرض کردم حالا هم چون موقع آن مناسب است باز یادآور می‌شوم به حضرتعالى باید درآمدها و خرج‌ها تعادل داشته باشند زیرا یکى از قسمت‌هایى که زندگانى مردم را مختل نموده همین عدم توازن و تعادل بودجه بوده است.

رئیس - البته آقایان مطلعند که فقط به فوریت رأى داده می‌شود و پس از تصویب براى چاپ فرستاده می‌شود و جلسه بعد مطرح خواهد شد آقاى وزیر دارایى بفرمایید.

وزیر دارایى - بنده تصور مى‌کنم که براى جناب آقاى فقیه‌زاده سوء‌تفاهمى دست داده است و ایشان تصور نموده‌اند که بنده از انجام تعهد خودم خواستم سرپیچى کنم و حال این که این طور نیست اولاً بنده تعهدى که کردم در دولت جناب آقاى علاء بوده و عرضى که امروز کردم مربوط به سیاست دولت جناب آقاى دکتر مصدق است بنده عرض کردم که چون این ملى شدن صنعت نفت یک اثراتى دارد مخصوصاً در بودجه کشور که اگر هم نیست به طور حتم ما به زودى موفق خواهیم شد که آرزوى دیرین ملت ایران را به صورت عمل در بیاوریم وقتى که ما موفقیت حاصل کردیم مطالبه حقه و درآمد مشروع خودمان را از این راه تأمین کنیم ما آن وقت می‌توانیم کارهایى بکنیم که ملت ایران را راضى و خشنود بکنیم که اگر غیر از این باشد بنده تصور می‌کنم که تمام آرزوهاى ملت ایران مبدل به یأس خواهد شد و بنابراین بنده تمنا مى‌کنم این عرض بنده را با حسن نظرى که آقایان دارید قبول بفرمایید و امروز این پیشنهاد را تصویب بفرمایید.

فقیه‌زاده - به شخص شما همه ارادت دارند.

رئیس - اعلام رأى مى‌شود تا اکثریت حاصل شود.

نبوى - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - دیگر صحبتى ندارد یک مخالف و موافق باید صحبت کند گر چه موافق هم صحبت نمى‌کند (عده براى رأى کافى شد) رأى گرفته می‌شود به فوریت یک دوازدهم آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثراً برخاستند) تصویب شد فرستاده می‌شود براى چاپ‏

6 - معرفى آقاى فضل‌الله نبیل به معاونت وزارت امور خارجه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه و تقاضاى طرح قراردادهاى دفع ملخ منعقده با پاکستان و هندوستان

رئیس - آقاى وزیر خارجه فرمایشى دارید؟ بفرمایید.

وزیر امور خارجه - بنده از حضور آقایان محترم اجازه می‌خواهم آقاى فضل‌الله نیبل را که از مأمورین عالی‌مقام و با تجربه وزارت خارجه هستند به معاونت وزارت امور خارجه معرفى کنم (مبارک است) و استدعاى دیگرى که دارم این است که قرارداد منعقده بین ایران و پاکستان و هندوستان که براى مبارزه با ملخ دریایى که تمام مراحل خودش را طى کرده آقایان موافقت بفرمایید جزو دستور قرار گیرد و جریان خودش را تمام کند.

7 - تقدیم یک فقره لایحه راجع به اعتبار دفع ملخ به وسیله آقاى وزیر کشاورزى

رئیس - جزء دستور هست آقاى وزیر کشاورزى بفرمایید.

وزیر کشاورزى - آقایان کاملاً مسبوق هستند از جریان مبارزه با ملخ در قسمت‌هاى جنوبى ایران و بنده هم به عرض رسانیده‌ام در مبارزه‌اى که می‌شود یک موفقیتى داشته‌ایم و مأمورین وزارت کشاورزى ارتش- استاندار و مردم همگى در راه مبارزه کمک کردند و بسیار بنده خوش‌وقتم که حضور آقایان عرض کنم که همه مأمورین دفع ملخ به وظیفه خودشان عمل کرده‌اند (صحیح است) البته یک مقدار ملخ‌هایى که در بعضى موانع طبیعى بوده‌اند که از چشم دید به آنها پنهان بود و نتوانسته‌اند مبارزه کنند آنها دفع نشدند و به طرف شمال شرقى آمده‌اند که ما براى این کار محتاج به مبارزه با ملخ‌هاى قسمت دوم که از طرف جنوب به شمال می‌روند هستیم حالا در این مبارزه دوم یک اعتبارتى لازم است که این اعتبارات رابا موافقت وزارت دارایى بنده پیشنهاد مى‌کنم و تقاضاى فوریت‌هاى آن را تقاضا می‌کنم فقط دستور بفرمایید اگر آقایان اصلاحى در نظر دارند بفرمایند چون اگر این کار به تأخیر بیفتد باز زحماتى که تا به حال کشیده شده است آنها به هدر نرود حال با یک فوریت، دو فوریت، سه فوریت هر چه بفرمایید حضور آقایان تقدیم کنم و تقاضا دارم زودتر آقایان این اعتبار را تصویب بفرمایند.

صفایى - بنده پیشنهاد تقدیم کردم.

8 - تقاضاى آقاى وزیر جنگ راجع به تمدید حکومت نظامى در هفت نقطه خوزستان

رئیس - لایحه‌اى که آقاى وزیر کشاورزى دادند با قید دو فوریت است ولى چون مالى است یک فوریت بیش‌تر لازم ندارد یک بیاناتى هم آقاى وزیر جنگ دارند، بفرمایید.

محمد‌على مسعودى - جناب آقاى وزیر جنگ براى سؤال بنده حاضر بودند اجازه بفرمایید حالا که آمده‌اند در مجلس بنده سؤال خودم را مطرح کنم.

رئیس - براى آقاى وزیر جنگ سؤال‌هاى دیگرى هم رسیده است ولى حالا ایشان بیاناتى دارند، بفرمایید.

وزیر جنگ - به طورى که آقایان محترم مستحضر هستند در پنجم فروردین ماه در هفت نقطه از نقاط نفت‌خیز خوزستان حکومت نظامى اعلام و سپس در مجلس شوراى ملى و سنا به تصویب رسید و چون حالا دولت موقعیت را چنان تشخیص می‌دهد که حکومت نظامى تمدید شود و از طرفى هم در پنجم خرداد مدت حکومت نظامى منقضى می‌شود این است که لایحه‌اى تهیه شده حداکثر براى مدت دو ماه تقدیم می‌شود.

خسرو قشقایى - دیگر لازم نیست.

رئیس - دیگر فرمایشى ندارید .

وزیر جنگ - خیر بنده براى جواب سؤالات آقایان حاضر هستم.‏

رئیس - اگر آقایان موافق هستند جلسه آینده اختصاص به سؤالات داده شود، چون هر روز این سؤالات مطرح می‌شود و جواب داده نمی‌شود اگر آقایان موافق هستند جلسه آینده و یا این که یک جلسه فوق‌العاده‌اى براى این کار باشد، فردا صبح باشد (همهمه نمایندگان)

9 - طرح و تصویب فوریت اعتبار دفع ملخ

رئیس - این اعتبارى که براى دفع ملخ تقاضا شده دو فوریت دارد و دو فوریت هم لازم نیست یک فوریت می‌خواهد و مطرح است قرائت می‌شود.

+++

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شوراى ملى‏

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است سال گذشته براى جلوگیرى از خسارات وارده از حمله ملخ به اراضى جنوب چهل میلیون ریال اعتبار تصویب شد متأسفانه ملخ‌ها به مراتب بیش از آنچه پیش‌بینى می‌شد هجوم نمودند و اعتبارات مصوب کفاف مبارزه دامنه‌دارى را که علیه این آفت خطرناک شروع شده و هنوز هم ادامه دارد نمی‌نماید علیهذا براى تأمین اعتبار مورد لزوم ماده واحده ذیل را با قید دو فوریت پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را دارد.

ماده واحده - براى ادامه مبارزه با انواع ملخ مبلغ سى میلیون ریال دیگر به عنوان اعتبار تصویب و به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود مبلغ مزبور را از محل درآمد عمومى سال جارى کشور به تدریجى که مصرف پیدا مى‌کند بر طبق درخواست وزارت کشاورزى در اختیار وزارت نامبرده بگذارد.

نخست وزیر دکتر مصدق- وزیر دارایى- محمد‌على وارسته وزیر کشاورزى- فرمند

رئیس - فوریت این لایحه مطرح است آقاى سالار بهزادى بفرمایید.

سالار بهزادى - بنده که به عنوان مخالف صحبت مى‌کنم نه این که با موضوع مبارزه با ملخ مخالف هستم بلکه براى یک امر لازمى است و بنده متأسفانه که زیاد خوب عمل نشده است (حاذقى - و خسرو قشقایى - در فارس خیلى خوب عمل شده) و متأسفانه در این مملکت هیچ کارى روى اصول انجام نمی‌شود روى اغراض شخصى و نظریات خصوصى است در موقعى که در کرمان مبارزه با ملخ مى‌شود رئیس کشاورزى آنجا به وزارت کشاورزى می‌نویسد که در جیرفت و در بم جو تنى 200 تومان ارزش دارد و آقایان آمدند مطابق این صورتى که در دست است البته صورت ریزش نیست از اینجا سبوس حمل کردند با کرایه‌اى که داده شده اطلاع دارم تنى 450 تومان براى دولت تمام شده (فقیه‌زاده - آنجا قحطى می‌شد) خیر الان هم جنس موجود است در صورتى که این کار را در محل می‌توانستند انجام دهند و این پول را تلف نکرده باشند حالا حاجت به گفتار نیست این طور الآن عمل مى‌شود (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) متأسفانه جریان قحطى آنجا را در نظر نگرفتند بلکه فعل و انفعالاتى انجام شده که بنده نمى‌خواهم وارد بحث آن شوم و یک کمسیون‌هایى که در وزارت کشاورزى شده بود که روى همان جریان هم منجر به برداشتن رئیس کشاورزى آنجا شد و اگر لازم شد بنده حاضرم که جریان را با اسناد و مدارک در اینجا به سمع آقایان برسانم و بهتر است که وزارت کشاورزى صورت ریز آن ارقامى‌که در آنجا خرج شده است به ما بدهد تا ما بتوانیم که اعتبار دیگر بدهیم و به آقاى وزیر کشاورزى مى‌گویم که این صورت قانع کننده نیست و صورت ریز لازم دارد.

وزیر کشاوزرى - صورت ریزش حاضر است .

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى- (آقاى فرمند) - این که آقا فرمودند که در تهران سبوس تهیه شده و حمل شده و چهارصد تومان قیمت پیدا کرده است این طور نیست براى این که اولاً سبوس را از سیلوى تهران گرفتیم و بنده هم نبودم در سه چهار ماه پیش در دولت اسبق در تهران در انبار سیلو سبوسى بود که هیچ مصرفى نداشت و اینجا می‌پوسید و مبلغى باید خرج بکنند که این سبوس را بیرون بریزند وزارت کشاورزى قبول کرد و اینها را با کامیون حمل کرده است به کرمان و این طعمه براى مسموم شدن ملخ‌ها لازم بوده است و در کرمان هم این طعمه نبوده و چیزى که هست جو هست نه سبوس (سالار بهزادى - این طور نبوده است مبلغ زیادى کرایه داده‌اند)

رئیس - آقاى سالار بهزادى به شما تذکر می‌دهم حفظ نظم را بفرمایید.

وزیر کشاورزى - این عملى که شده است در وزارت کشاورزى در وزارت آقاى وزیر سابق بوده که آقاى مهدوى بوده‌اند و این کار به صرفه دولت بوده است براى این که از سیلوى دولت جنس حمل شده است اما اگر ما مى‌خواستیم سبوس آنجا را بخریم ممکن بود که در مزایده هزار حقه‌بازى کنند این کار که از کارهاى خیلى خوب دولت است که از اجناس خودش به مصارفى که مى‌شود می‌رساند و آقایان تصدیق بفرمایید که این کار را بهتر بود آقاى سالار بهزادى تشویق مى‌فرمودند (صحیح است) و این که رئیس کشاورزى آنجا را بنده عوض کردم این را مى‌خواهم توضیح بدهم در فارس مأمورین خوب کار کردند در خوزستان مأمورین خوب کار کردند در بلوچستان خوب کار کردند ولى در کرمان یک اختلافى پیدا شده بود که بنده یک ساعت و نیم با استاندار کرمان تلگراف حضورى کردم التماس کردم که نگذارید نفاق کنند تمام اداره کرمان شلوغ شده بود (سالار بهزادى - گناه درستى است) و دلیلش را بنده عرض مى‌کنم دلیلش این است که این رئیس کشاورزى آنجا به زور به آقاى مهدوى تحمیل شده بود وقتى مأمورى را به زور تحمیل بکنند آن مأمور آنجا نمی‌تواند انجام وظیفه کند و آقاى سالار بهزادى هم امروز صبح بنده را تهدید کردند به استیضاح بنده هم به ایشان عرض کردم من وکیل بودم از استیضاح نمی‌ترسم (معدل - در وزارتخانه شما از او پول مى‌خواستند نداده این کار را کردند.)

بزرگ‌نیا - مهدوى مرد شریفى است .

معدل - مهدوى مرد درستى است ولى از آن شخص پول خواستند نداد او را برداشتند .

رئیس - آقاى صدر‌زاده‏

صدر‌زاده - تصور می‌کنم مطلب مهم‌تر از این باشد که عجالتاً ما وارد به این مسئله رئیس کشاورزى بشویم یک کار مهمى را معوق بگذاریم (صحیح است) امیدوارم که آقاى وزیر کشاورزى ترتیبى بدهند که موافق با جریان امر باشد و خودشان این موضوع را حل بفرمایند از چند ماه قبل دسته‌هاى خیلى بزرگى از ملخ به نواحى جنوب حمله کردند وزارت کشاورزى هم تا آنجا که ما اطلاع داریم و مأمورین که به نواحى فارس اعزام داشته با کمال صداقت و درستى انجام وظیفه کرده‌اند (صحیح است) و من باید این نکته را عرض کنم که مردم فارس از طبقه ملاک و کشاورز در نهایت درجه صمیمیت با مأمورین دولت همکارى کرده‌اند (صحیح است) بنده که در ایام عید به شیراز رفتم با مأمورین کشاورزى تماس گرفتم آنها بعد از اظهار رضایتى که از مردم فارس مى‌کردند مى‌گفتند که این اعتبار براى دفع ملخ با این وضع کافى نیست و اگر اعتبار دیگر به ما داده نشود ممکن است که این عملیات ما نارسا باشد و حتى محصولات آتیه هم دچار خطر بشود بنده همان موقع به جناب آقاى وزیر کشاورزى این مسئله را تذکر دادم که متأسفانه جریان یک طورى بود که لایحه‌اى به عنوان این اعتبار حالا به مجلس تقدیم می‌کند بنابراین مى‌خواستم از آقایان استدعا کنم که نسبت به فوریت این لایحه رأى بدهند (صحیح است) براى این که این بودجه در اختیار آنها گذاشته شود تنها فارس از این آفت خسارت نمى‌بیند بلکه قسمت عمده کشور متضرر مى‌شود (صحیح است)

رئیس - آقایانى که با فوریت این لایحه موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى چاپ فرستاده مى‌شود.

10 - معرفى آقاى دکتر فاطمى به معاونت نخست وزیرى به وسیله آقاى وزیر بهدارى طبق نامه آقاى نخست وزیر

رئیس - آقاى نخست وزیر یک شرحى نوشته‌اند که قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد )

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

چون به واسطه کسالت حضور اینجانب در جلسه مقدور نیست جناب آقاى دکتر حسن ادهم وزیر بهدارى با اجازه آنجناب آقاى دکتر حسین فاطمى را به سمت معاونت پارلمانى اینجانب به مجلس شوراى ملى معرفى مى‌نماید.

دکتر محمد مصدق‏

رئیس - آقاى دکتر ادهم وزیر بهدارى‏

دکتر ادهم - چون آقاى دکتر فاطمى راجع به ملى شدن صنعت نفت خدماتى انجام داده‌اند این است که جناب آقاى نخست وزیر به اینجانب دستور دادند که ایشان را به سمت معاونت پارلمانى نخست وزیر به مجلس شوراى ملى معرفى کنم (مبارک است)

11 - قرائت و اعلام رأى گزارش اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد راجع به اطاق‌هاى بازرگانى

رئیس - خاطر آقایان مسبوق است یک قانونى به مجلس سنا فرستاده شده راجع به ماده 20 املاک مزروعى و مالیات بر درآمد که برگشته قرائت می‌شود که رأى نهایى گرفته شود .

(به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى-

در جواب مراسله به شماره 1223- 5/302  راجع به گزارش کمیسیون‌هاى قوانین دارایى و اقتصاد ملى مجلس شوراى ملى در خصوص اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود اشعار می‌دارد

ماده واحده و تبصره دوم آن در جلسه روز 25 اردیبهشت ماه 1330 با اظهار نظر موافق به تصویب رسید لیکن نسبت به تبصره اول آن چون غیر مالى تشخیص گردید قرار شد پس از اخذ رأى نهایی در مجلس شوراى ملى به مجلس سنا ارسال شود تا مورد رأى قرار گیرد.

اینک مواد ماده واحده و تبصره‌ای که به تصویب مجلس سنا رسیده است لفاً ارسال مى‌گردد.

ماده واحده - قسمت اخیر ماده 20

+++

قانون املاک مزروعى و مالیات بر درآمد مصوب 29 تیر ماه 1328 از اول سال 1329 لغو و وزارت اقتصاد ملى در مورد درآمد اطاق‌هاى بازرگانى کماکان طبق ماده 22 قانون اطاق‌هاى بازرگانى مصوب دوم تیر ماه 1321 عمل خواهد نمود.

تبصره - کلیه درآمد صدى یک اطاق‌هاى بازرگانى پس از وضع حداکثر صدى سه براى هزینه وصول منحصراً بایستى به مصرف اختصاصى اطاق بازرگانى برسد.

ماده واحده و تبصره آن در جلسه روز چهارشنبه 25 اردیبهشت ماه 1330 با اظهار نظر موافق به تصویب مجلس سنا رسیده است.

نایب رئیس مجلس سنا - بیات‏

صفایى - آن تبصره‌ای که حذف شده بفرمایید قرائت کنند.

( به شرح ذیل قرائت شد)

تبصره - در هر شهر که مرکز شهرستان بوده و جمعیت آن از بیست و پنج هزار نفر متجاوز باشد دولت مکلف است به تدریج اطاق بازرگانى تأسیس نماید.

صفایى - این تبصره مالى نیست و نظر مجلس سنا صحیح است.

رئیس - آقاى نبوى.

نبوى - بنده وقتى اجازه گرفتم صحبت کنم که این تبصره را قرائت نکرده بودند مى‌خواستم به طور کلى عرض کنم که آقایان کارهاى بودجه‌اى و مالى را به عنوان مشاوره به سنا می‌فرستند ولى معنیش این نیست که اگر آنها نظرى دارند ما توجه نکنیم چند دفعه بنده دیدم که در لوایحى که آنها نظر داده بودند ما توجه نکردیم و در مجلس بدون این که توجهى بشود رأى گرفته شد بنده خواستم اینجا عرض کنم که از نظر مشورتى آقایان باید استفاده کنیم و آن نظر را در اینجا مطرح کنیم ببینیم مجلس شورا قبول می‌کند یا خیر البته اگر مجلس شورا قبول نکرد آن نظر مشورتى رد شده دراین موارد بایستى ما در آینده دقت کنیم که این تبصره‌هایى که جنبه مالى ندارد مثل همین تبصره ضمیمه کارهاى مالى نشود که آنها برگردانند من خواستم این موضوع را جناب آقاى رئیس تذکر بدهید.

رئیس - وقتى که رأى نهایى گرفته شد آن تبصره چون غیر مالى است مجدداً به مجلس سنا فرستاده مى‌شود و مجلس هم در موقع خودش تشخیص می‌دهد.

12 -  تعیین موقع و دستور جلسه‏ بعد و جلسه فوق‌العاده - ختم جلسه

رئیس - راجع به تقاضاى دولت راجع به تمدید حکومت نظامى چون مطابق قانون حکومت نظامى باید در جلسه فوق‌العاده مطرح شود حالا هر روزى را که آقایان تعیین بفرمایند (صفایى - پنجشنبه را تعیین بفرمایید) پنجشنبه جلسه عادى است باید در یک جلسه فوق‌العاده مطرح شود چون روز سه‌شنبه هم تعطیل است و پنجشنبه هم قبلاً مذاکره شد که براى یک دوازدهم و سؤالات باشد (محمد‌على مسعودى - عصر پنجشنبه را براى جلسه فوق‌العاده معین بفرمایید) پنجشنبه بعد از ظهر اگر آقایان موافق باشند (نمایندگان - مانعى ندارد) پس ساعت 5 بعد از ظهر روز پنجشنبه براى لایحه تمدید حکومت نظامى خوزستان به طور فوق‌العاده جلسه خواهد شد و الآن هم چون عده کافى نیست به عنوان تنفس تعطیل مى‌کنیم.‏

( مقارن ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و دیگر تشکیل نگردید)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت.

+++

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

متمنى است مقرر فرمایید آقاى وزیر خارجه در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانیده پرسش‌هاى زیر را پاسخ دهند

1 - چرا تاکنون قرارداد منعقد بین دولتین ایران و عراق راجع به اداره کردن امور شط‌العرب که قرار بود دولتین معظمتین مشترکاً اداره کنند و کارمندان آن متساویاً یا ایرانى یا عراقى باشند و درآمد آن بالمناصفه تقسیم شود هنوز اجرا نشده است؟

2 - وضع کنونى اداره امور شط‌العرب از چه قرار است؟

3 - درآمد سالیانه بنگاه نامبرده چقدر است و به چه مصرفى می‌رسد و چگونه بازرسى می‌شود؟

4 - کارمندان آن چند نفرند و چند کارمند ایرانى در آنجا مشغول کارند؟

5 - عدم اجراى مفاد قرارداد نامبرده چه زیان‌هایى به کشور ایران رسانیده؟

6 - مسئول این زیان‌هاى مادى و معنوى کیست و چگونه باید جبران شود؟

مجید موقر

30- 2- 22

ریاست مجلس شوراى ملى‏

متمنى است مقرر فرمایید آقاى وزیر جنگ در مجلس شورای ملى حاضر شده پرسش‌هاى زیر را پاسخ دهد:

1 - رزم‌آرا که مى‌گویند یک نقشه خطرناک عشایرى داشته و در دوره زمامدارى او بوده که نقشه اعزام محمد‌سعید خزعلى پسر شیخ خزعل معروف که نسبت خانوادگى هم با رزم‌آرا داشته چه طرح شده چه مجوزى و منظورى از این مأموریت داشته.‏

2 - محمد سعید خزعلى که هیچ‌گونه سابقه ادارى در ایران ندارد بلکه برعکس سوابق ممتدى در ارتش عراق داشته و حتى به عنوان ورثه خزعل ادعاى مالکیت این منطقه حساس مرزى را دارد با چه صلاح‌اندیشى از طرف لشگر خوزستان و ستاد ارتش به عنوان فرماندارى دشت میشان معرفى شده است؟

3 - چرا عناصر خائن که برعلیه استقلال و تمامیت ایران قیام مسلحانه نمودند و فرزندان رشید ایرانى را در راه دفاع از میهن عزیز به خاک وخون آغشته ساختند مورد مرحمت و حمایت لشگر خوزستان قرار گرفته‌اند؟

4 - جریان قیام مسلحانه این عناصر خائن در سال 1320 و 1324 از چه قرار بوده؟

5 - وزارت جنگ چه اطلاعى از عملیات خائنانه ستون پنجم در خوزستان که از زمان جنگ تاکنون مشغول فعالیت و خرابکارى هستند دارد؟

6 - وزارت جنگ چه اطلاعى دارد از همدستان خزعلى که از قاچاقچیان بدنام و بد‌سابقه خوزستان بوده و خیانت‌هایى مرتکب شده و جریان جنایات آنها در مجلس و در تمام مطبوعات مهم کشور منعکس شد و چرا لشگر آلت دست آنان قرار گرفته است؟

7 - چرا فرمانده سابق لشگر خوزستان بدون هیچ مجوز قانونى در امور کشورى مداخله نموده و اصرار ورزیده شخص مشکوکى مانند محمد‌سعید خزعلى بر‌خلاف مصالح عالیه کشور به فرماندارى منطقه بسیار حساس مرزى دشت میشان گمارده شود؟

مجید موقر 30/ 2/ 22

سؤال از آقاى وزیر کشور

مقام منیع ریاست مجلس شوراى ملى‏

شیدالله ارکانه‏

در جلسه (22 اردیبهشت 1330 جناب آقاى نخست وزیر ضمن بیانات مشروح خود فرمودند:

که به علت عدم امنیت عمومى و هرج و مرج براى مدت نامعلومى‌شخصاً در محوطه مجلس تحصن خواهند یافت‏.

بنده نفهمیدم که این تشکیلات عریض و طویل که به نام قواى تأمیینیه و انتظامى بر دوش ضعیف خلق تحمیل گردیده و هر سال مبالغ هنگفتى به این عنوان از بیت‌المال سهم می‌برد براى چه منظورى است؟ اگر قرار شود رئیس حکومت که خود ضامن امنیت قاطبه مردم است از ترس جان و به علت نبودن امنیت در محوطه مجلس متحصن شود پس تکلیف مردم عادى و بى‌پناه چه خواهد بود؟ ایا این جریانات را جز بر عدم لیاقت هیئت حاکمه بر چیز دیگرى می‌توان حمل کرد؟ تمنا دارم دستور اکید صادر فرمایند به آقاى وزیر کشور اطلاع دهند تا در اسرع اوقات در مجلس حضور یافته و براى روشن شدن اذهان عمومى توضیحات کافى دهند.

محمد‌رضا آشتیانى‌زاده‏

مقام محترم ریاست مجلس‏

راجع به انتخابات دوره 16 مجلس شوراى ملى بعضى از نقاط کشور سؤالى از دولت دارم تمنا دارم دستور فرمایید وزیر کشور در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانیده جواب بدهند.

جواد گنجه‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

خواهشمندم به جناب آقاى وزیر دادگسترى اطلاع فرمایند براى پاسخ به سؤال زیر در ظرف مدت مقرر قانونى در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانند.

وزارت دادگسترى نسبت به مجازات قاتلین خانواده حسینیان در ابرقو و رسیدگى به تظلم اولیاى دم چه اقدام قانونى کرده است؟

ابوالفضل حاذقى‏

سؤال از دولت‏

وسیله‏ ریاست معظم مجلس شوراى ملى جناب آقاى دکتر مصدق نخست وزیر

به قرار اطلاع قسمت بهداشتى سازمان برنامه در وزارت بهدارى موجودى گرد « د. د. ت » را که امسال محدود می‌باشد براى مصرف تهران و حومه اختصاص داده است در صورتی که آن جناب اطلاع کامل دارند که دو استان گیلان و مازندران مالاریا‌خیز و مردم این سامان سال‌ها است با این بیمارى خطرناک مواجه و حیات سلامت آنها در معرض تهدید است؟

اگر به پاس حق‌شناسى از مردم تهران که جنابعالى وکیل اول آنها هستید این تصمیم اتخاذ شده براى آن جناب صلاح نیست و اگر باید تمام اصلاحات منحصر به تهران باشد و از توجه به منافع حیاتى و تأمین سلامت مردم سایر نواحى غفلت گردد آن هم قطعاً صلاح دولت مصلحى مانند دولت آن جناب نیست،

علیهذا خواهشمند است اگر موضوع صحیح است دستور فرمایند رفع این بى‌عدالتى شود و اگر صحیح نیست جناب آقاى وزیر بهدارى در مجلس مورد را تکذیب فرمایند.

ابوالقاسم امینى‏

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

مقرر فرمایید جناب آقاى وزیر دادگسترى براى پاسخ سؤال زیر در مجلس شوراى ملى حضور یابند.

جناب آقاى امیر علایى وزیر دادگسترى کابینه قبل سى نفر از قضات را منتظر خدمت و قریب به هفتاد نفر را بر‌خلاف رضایت آنان منتقل و یا تغییر شغل داده است چون تغییر قضات به این شکل و مخصوصاً با تنزل رتبه بر‌خلاف اصل استقلال قضات و قانون اساسى است که در نتیجه باعث تزلزل دستگاه دادگسترى و از بین رفتن عدالت اجتماعى و یأس قضات صالح کشور مى‌گردد از جناب آقاى هیئت که شخصى با تجربه و واقف به موازین قضایى هستند پرسش مى‌کنم:

1 - انتظار خدمت و تغییر قضاتى که در دوره وزارت جناب آقاى امیر علایى به عمل آمده است به نظر آن جناب موافق قانون اساسى و به صلاح دادگسترى بوده است یا خیر؟

2 - در صورتی که این تغییرات را صحیح ندانید چه اقدامى براى جبران آن به عمل خواهید آورد.

عبد‌الصاحب صفایى‏

گزارش از کمسیون کشور به مجلس شوراى ملى‏

طرح قانونى راجع به اصلاح دو ماده از قانون تشکیل شهرداری‌ها و انجمن شهرها و قصبات که به تصویب مجلس سنا رسیده در کمیسیون کشور با حضور آقاى وزیر کشور مطرح گردیده پس از مذاکرات لازمه ماده 15 مصوب مجلس سنا عیناً و ماده 29 با اصلاحاتى به قرار زیر تصویب گردیده که اینک گزارش آن را براى تصویب مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد:

ماده 15 - دادن رأى مخفى است و همین که رأى دهندگان به اطاق انجمن یا شعبه وارد و واجد شرایط بودن او به دادن رأى تشخیص داده شد باید رأى خود را با نهایت آزادى شخصاً روى یک برگ از اوراقى که براى کار تهیه شده و در انجمن به او تسلیم می‌شود بنویسد و در حضور انجمن در صندوق انداخته خارج شود.

ماده 29 - انجمن شهر با رأى مخفى یک نفر از بین خود یا از اشخاص خارج از انجمن در مرتبه اول با اکثریت تام و در صورتى که در نوبت اول اکثریت تام حاصل نشود در مرتبه دوم با اکثریت نسبى براى ریاست شهردارى به مدت دو سال انتخاب و به وسیله فرماندار به وزارت کشور معرفى می‌نماید.

چنانچه از اعضای انجمن کسى به عنوان شهردار انتخاب شد و قبول نمود خود به خود از عضویت انجمن شهر مستعفى شناخته می‌شود و نفر بعد که حائز اکثریت بوده به جاى او عضو انجمن شهر خواهد شد.

تبصره‌هاى این ماده به قوت خود باقى است‏.

مخبر کمیسیون کشور- امیر‌قاسم فولاد وند

کمیسیون محاسبات مجلس شوراى ملى به ریاست آقاى شوشترى در جلسات عدیده تشکیل گردیده و به لوایح تفریغ بودجه سنوات 1321/ 22/ 23/ 24/ 25/ 26/ 27 مجلس شوراى ملى را مطرح نموده با توضیحاتى که از طرف آقاى مهربان‌مهر رئیس حسابدارى کل مجلس داده شد صحت محاسبات هفت ساله مورد رسیدگى و تصدیق قرار گرفت و تفریغ بودجه‌هاى سنوات مزبور تصویب گردید و گزارش آنها قرار شد هر یک جداگانه به مجلس شوراى ملى تقدیم شود.

روز یکشنبه 29 اردیبهشت 1330 قبل از ظهر کمیسیون عرایض منتخبه از شعب تشکیل گردید و هیئت رئیسه خود را از این قرار انتخاب نمود.

آقاى معدل رئیس‏

آقاى مکرم نایب رئیس‏

آقاى حاذقى مخبر

آقاى مکى منشى

+++

 

 

 

یادداشت ها
Parameter:294667!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)