کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/17]

جلسه: 148 صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 22 فروردین 1322  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- اعلام نتیجه استخراج آرا کمیسیون‌ها

3- سؤال آقاى امیر تیمور و جواب آقاى نخست وزیر راجع به جمع‌آورى محصول‏

4- گزارش آقاى نراقى راجع به وضع پول و انتشار اسکناس‏

5- سؤال آقایان امیر تیمور و یمین اسفندیارى راجع به وضعیت راه آهن و جواب آقاى وزیر راه‏

6- سؤال آقاى روحى و جواب آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى راجع به نخ‏

7- طرح و تصویب لایحه شصت میلیون ریال اضافه اعتبار بودجه وزارت جنگ‏

8- معرفى معاون وزارت کشاورزى و تقدیم یک فقره لایحه‏

9- تقدیم سه فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 148

صورت مشروح مجلس روز یکشنبه 22 فروردین 1322

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏

2- اعلام نتیجه استخراج آرا کمیسیون‌ها

3- سؤال آقاى امیر تیمور و جواب آقاى نخست وزیر راجع به جمع‌آورى محصول‏

4- گزارش آقاى نراقى راجع به وضع پول و انتشار اسکناس‏

5- سؤال آقایان امیر تیمور و یمین اسفندیارى راجع به وضعیت راه آهن و جواب آقاى وزیر راه‏

6- سؤال آقاى روحى و جواب آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى راجع به نخ‏

7- طرح و تصویب لایحه شصت میلیون ریال اضافه اعتبار بودجه وزارت جنگ‏

8- معرفى معاون وزارت کشاورزى و تقدیم یک فقره لایحه‏

9- تقدیم سه فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

(مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز پنجشنبه 19 فروردین ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند. (اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است:

غایبین با اجازه آقایان: اقبال، جلایی، فاطمی

غایبین بی­اجازه- آقایان: تولیت، جلیلی، صفوی، نواب یزدی، ارگانی، مشار، مشیردوانی، مکرم افشار، لیقوانی، ناصری، شجاع، اکبر، امیر ابراهیمی، معتصم سنگ، نیک­پور، نمازی، دبستانی، دهستانی، آصف، فریدونی، آزادی، مسعودی، دکتر لقمان، امامی، دشتی، نقابت، اردبیلی، کامل ماکو، حریری، معدل، نصرتیان، بوداغیان

دیرآمده بی­اجازه- آقای: خسروشاهی

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست (خیر) صورت مجلس تصویب شد

2- اعلام نتیجه استخراج آرا کمیسیون‌ها

رئیس- استخراج آرا کمیسیون‌ها به عمل آمده و به اطلاع مجلس می‌رسد.

مقام عالى ریاست معظم مجلس شوراى ملى.

نتیجه استخراج آرا منتخبه در جلسه 18 فروردین 1322 راجع به انتخاب کمیسیون‌هاى یازده‌گانه معمولى منتخبه از مجلس به ترتیبى است که ذیلاًبه عرض می‌رسد:

کمیسیون قوانین دادگسترى: عده اعضا 18 عده حضار موقع اخذ رأى 84 نفر. حایزین اکثریت آقایان: صدر- ملک مدنى دکتر قزل ایاغ- بهبهانى- لیقوانى- سزاوار

+++

سلطانى- مهذب- لاریجانى- مؤید احمدى- همراز- رضوى- اوحدى- نقابت- جهانشاهى- ثقه‌الاسلامى- رهبرى- انوار- آقاى حمزه‌تاش هم 18 رأى داشته‌اند.

کمیسیون قوانین دارایى- عده اعضا 18 عده حضار موقع اخذ رأى 84- حائزین اکثریت آقایان: دادور- ناصرى- گودرزنیا- مخبر فرهمند- دهستانى- پناهى- نمازى- مجد ضیایى- پارسا- دکتر تاج‌بخش- کازرونیان- طوسى- نائینى- مؤید قوامى- افشار محیط- معدل - فتوحى.

کمیسیون کشور- عده اعضا 18 عده حضار موقع اخذ رأى 84: حائزین اکثریت آقایان: امیر تیمور- افخمى- فریدونى- اوحدى جلایى- شهدوست- مسعودى خراسانى- یاراحمدى- نواب یزدى- مشیرى دوانى- دکتر تاج‌بخش- ناهید- صفارى- طوسى عطاالله پالیزى- شجاع- بوداغیان- آقایان حمزه‌تاش و کامل ماکویى هر یک 42 و آقاى معینى 24 رأى داشته‌اند.

کمیسیون فرهنگ- عده اعضا 18 عده حضار 81 حایزین اکثریت آقایان: دکتر طاهرى- دکتر ملک‌زاده- دکتر سنگ- روحى فیاض- اورنگ- مجد ضیایى- منصف – موقر- آزادى- سلطانى شاهرودى- صفوى- هاشمى- نراقى- مهذب –فرخ- نوبخت.

کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر- عده اعضا 18 عده حضار 82. حایزین اکثریت آقایان: نمازى- نیک‌پور- خسروشاهى آزادى- مهدوى- عزیزى- امامى- رستم گیو- اصفهانیان- کارزونیان- مخبر فرهمند- نصرتیان- اصفهانى- چایچى- پارسا- فرشى حریرى- اردبیلى.

کمیسیون کشاورزى- عده اعضا 18 عده حضار 83 حایزین اکثریت آقایان: معدل- هدایت- لیقوانى- مؤید ثابتى- معتصم سنگ- هدایت‌الله پالیزى- شباهنگ- افشار- معینى- بوداغیان- محیط- فرمانفرماییان- امیرابراهیمى- ملایرى- ملک‌زاده آملى یاراحمدى- فتوحى- حسن اکبر

کمیسیون راه- عده اعضا 18 عده حضار 82- حایزین اکثریت آقایان: تهرانچى- ناهید- امیرابراهیمى- یمین اسفندیارى دولتشاهى- ذوالقدر- دکتر لقمان- مؤید قوامى- رهبرى- فتوحى- ریگى- رفیعى- مسعودى- مکرم افشار- اردبیلى- مسعودى خراسانى- دکتر سمیعى- حمزه‌تاش.

کمیسیون امور خارجه- عده اعضا 12 عده حضار 82 حائزین اکثریت آقایان: بیات- طالش- نبیل سمیعى- اقبال- مقدم مهدوى- هدایت- مستشار- همراز- منشور- نوبخت- یمین اسفندیارى- آقاى طباطبایى هم 18 رأى داشته‌اند.

کمیسیون بهدارى- عده اعضا 12 عده حضار 82- حایزین اکثریت آقایان: دکتر سمیعى- دکتر ملک‌زاده- دکتر قزل ایاغ- دکتر تاج‌بخش- دکتر ادهم- دکتر لقمان- دکتر نفیسى- دکتر سنگ- دکتر غنى- دکتر ضیاء- موقر طباطبایى.

کمیسیون نظام- عده اعضا 12 عده حضار 82- حائزین اکثریت آقایان: دادور- روحى- تهرانچى- مقدم- انوار- صفارى- رفیعى معتضدى- طباطبایى- نراقى- هاشمى- آزادى.

کمیسیون پست و تلگراف- عده اعضا 6 عده حضار 82 حایزین اکثریت آقایان: یمین اسفندیارى- فریدونى- مرآت اسفندیارى مشار- ساکینیان- شهدوست.

رئیس- گویا بعضى از آقایان در بیشتر از دو کمیسیون عضویت پیدا کرده‌اند البته از هر محلى که لازم نمی‌دانند استعفا بکنند. آقاى امیر تیمور.

3- سؤال آقاى امیر تیمور و جواب آقاى نخست وزیر راجع به جمع‌آورى محصول‏

امیر تیمور- بنده از تشریف فرمایى آقاى نخست وزیر استفاده می‌کنم اکر مقام ریاست اجازه بفرمایند ...

رئیس- این مربوط به موضوعى که مطرح است نیست.

امیر تیمور- با موافقت خودشان استفسار می‌کنیم از نظر این که محصول سال بعد قریباً به دست خواهد آمد و تمام ...

رئیس- راجع به سؤال است؟

امیر تیمور- بلى راجع به سؤال است خودشان هم می‌دانند که تمام مجلس و کشور منتظرند بدانند که دولت براى

+++

محصول سال جدید جه تصمیمى در نظر دارد و چه اقدامى خواهد کرد که گذران نان کشور تأمین بشود بنابراین بنده تمنا می‌کنم اگر آقاى نخست وزیر حاضر هستند و براى جواب تشریف آورده‌اند توضیحاتى بفرمایند.

رضوى- آقا اجازه بنده براى عرضى راجع به کمیسیون‌ها محفوظ باشد.

نخست وزیر- در جواب سؤالى که آقاى امیر تیمور فرمودند باید همین قدر عرض کنم که دولت جمع‌آورى محصول را در درجه اول اهمیت قرار داده است از کار جمع‌آورى خواروبار شاید امروز ما کارى مهم‌تر نداشته باشیم دولت مطالعات زیادى در این باب نموده و طرح‌ها هم تهیه شده و در نظر است با کمیسیون خواروبار که انتظار داریم زودتر تشکیل شود مشورتى بکنیم و فوراً یک اقداماتى بنماییم که هم جمع‌آورى محصول که امسال از هر جهت خوب شده تأمین شود و هم برزگران و مالکین و حق آنها را محفوظ کرده باشیم. در این ضمن از موقع استفاده کرده به اطلاع آقایان نمایندگان می‌رسانم دیروز که سفیر کبیر شوروى به ملاقات من آمده بود اظهار کردند که دولت شوروى حاضر شده است که 25 هزار تن گندم براى مصرف تهران به ما بدهند و البته این 25 هزار تن گندم که مقدار فوق‌العاده‌اى است براى مصرف تا سر خرمن تهران کافى است و ما امیدواریم بعد از مذاکراتى که با آنها بکنیم و ترتیب محلش را بدهیم که زود هم حمل شود مصرف نان تهران را تا سر خرمن از هر جهت تأمین کنیم بنابراین قسمت دیگرى را که متفقین ما داده و می‌دهند براى نقاط جنوب و غرب تخصیص خواهیم داد و به این ترتیب امیدوارى کامل داریم که تا اول خرمن گشایشى حاصل شود واز این سختى نجات پیدا کنیم و بنده از این توفیق خیلى مسرورم و نهایت امتنا و تشکر را هم دارم که دولت شوروى در این موقع که وضع خود آنها در نهایت سختى است یک همچو کمک گرانبهایى را کرده است.

سزاوار- استدعا می‌کنم بفرمایید کى تحویل می‌دهند؟

نخست وزیر- همین چند روزه ترتیب آن داده خواهد شد.

4- گزارش آقاى نراقى راجع به وضع پول و انتشارات اسکناس‏

رئیس- آقاى نراقى

نراقى- بنده اجازه خواسته بودم گزارش مختصرى راجع به وضع پول و اسکناس به عرض مجلس شوراى ملى و بالتبع به تمام افراد مملکت برسانم چون بنده تصور می‌کنم یک عده از اشخاص بداندیش و مفسد موقع به دست آورده‌اند که القا شبه بکنند راجع به پول کشور بنده آنچه که اطلاع دارم و از نزدیک ناظر آن هستم و مى‌بینم پول ما انصافأ از نظر استحکام پشتوانه وضعش قابل اطمینان است این است که می‌خواستم با ارقام و اقلام وضعیت پشتوانه و میزان اسکناس و انتشارش را به عرض آقایان برسانم. هیئت نظارت اسکناس که به ریاست آقاى مؤید احمدى تشکیل می‌شود نهایت دقت و مراقبت را داردکه تمام جزئیات قانون را رعایت کند وبر طبق آن با کمال دقت اسکناس را منتشر بکند و حفظ بکند چون آقاى مؤید احمدى خودشان کسالت داشتند به بنده واگذار کردند این گزارش را تنظیم کنم و به اطلاع آقایان برسانم. خاطر آقایان هست که قبل از 28 آبان گذشته ترتیب انتشار اسکناس اینجور بود که هر دفعه با استجازه از مجلس مبلغى اسکناس منتشر بکنند چندین مرتبه از مجلس اجازه گرفته شد و دفعه آخر کل اسکناس‌هاى منتشره که تا تاریخ 28 آبان منتشر شده بود سیصد و پنجاه میلیون تومان بود بعد از آن قانونى از مجلس گذشت یعنى اختیار انتشار اسکناس را به هیئت نظارت تفویض کردند و از آن به بعد به اطلاع مجلس نرسیده است که چقدر اسکناس منتشر شده است. در قانون 28 آبان دو ماده راجع به طرز انتشار اسکناس و طرز حساب کردن پشتوانه هست که بنده به خاطر آقایان می‌آورم آن دو ماده را. قانون تفویض اجازه انتشار اسکناس به هیئت نظارت اندوخته اسکناس مصوب 28 آبان 1321 در ماده چهارمش این طور ذکر شده اسکناس‌هایى که به موجب این قانون منتشر می‌شود باید داراى پشتوانه به شرح زیر باشد.

الف- شصت درصد زربه بهاى رسمى این تاریخ بازار بین‌المللى

+++

و یا لیره و دلارى که قابل تبدیل به زر باشد.

ب- چهل درصد لیره که تنزل آنها نسبت به زربه بهاى امروز تضمین شده باشد. ماده پنجش را این طور می‌گوید: پشتوانه سه هزار و پانصد میلیون ریال اسکناس که تا تاریخ اجازه انتشار آن داده شده است بر اساس شصت درصد زر و سیم که به نرخ بازار بین‌المللى تقویم شده باشد و جواهراتى که به موجب قانون مصوب 25 آبان 1316 به بانک ملى ایران واگذار شده است خواهد بود از هم جدا کرده است آن 3500 میلیون ریال را به یک جور پشتوانه برایش منظور کرده است و اسکناس‌هایى هم که بعداً منتشر می‌شود یک جور دیگر پشیوانه برایش منظور شده است یعنى آن زر و سیمی که در کشور موجود است و مقدارى که در خارج از کشور داریم پشتوانه آن خواهد بود.

حالا بنده این مقدار زر و سیم را با گرم و کیلوگرم و خروار و بهاى آنها را نیز با دقت تنظیم کرده‌ایم و به اطلاع آقایان می‌رسانم که بدانند ما چقدر زر و سیم و جواهر براى پشتوانه داریم اول پشتیوانهآ سه هزار و پانصد میلیون ریال را که قبلاً منتشر شده به عرض آقایان می‌رسانیم:

زر در تهران موجود است 225 ، 773 ، 22 گرم خ زرد پرتوریا 7344302 گرم زر در لندن 12509 گرم جمع کل این سه مقدار که در این سه نقطه است یعنى هم در تهران و هم در لندن و هم در پرتوریا مساوى است با 036 ، 130 ، 30 گرم معادل است با 30130 کیلو گرم معادل است با صد خروار و چهل و سه من این میزان پشتوانه‌ای است که ما در مملکت و در خارج کشور خود داریم به انضمام جواهرات آن پشتوانه سه هزار و پانصد میلیون ریالى که قبلاً منتشر شده است در تهران و این مقدار قسمت اعظمش در تهران است و یک مقدار کمى هم در لندن و یک مقدارى هم در پرتوریا است میزان نقره­ای که ما داریم و تمامش در ایران است به عنوان پشتوانه مقدار این عبارت از 796،487،1 کیلوگرم و معادل است با 959،4 خروار نقره خالص که در ایران ، در انبار بانک ملى ایران موجود است به عنوان پشتوانه و تمنا می‌کنیم آقایان تشریف بیاورد و ببنند اینها را . آن وقت قیمت اینها بهاى اینها بهاى این زرد وسیم موجوده در ایران قیمتش عبارت است از 245 ، 751 ، 755 ، 1 ریال یعنى 16 / 50 درصد از کل اسکناس‌هاى منتشره یعنى از آن سیصد و پنجاه میلیون تومان اسکناس که قبلاً منتشر شده بود 50 درصد از پشتوانه آن زر و سیم است و ده درصد از محل جواهرات است که چندین برابر این مقدار قیمت دارد اما اسکناسى که بعداً منتشر کرده هیئت نظارت از تاریخ 28 آبان ماه به بعد که با اجازه مجلس شوراى ملى بوده و منتشر شده تا آخر اسفند یعنى آذر و دى و بهمن و اسفند مقدار اسکناسى که هیئت نظارت انتشار داده است عبارت است از 1147500000 ریال یعنى 114750000 تومان ما در طى این مدت اسکناس منتشر کرده‌ایم (افشار- اینها را بفرمایید در جراید بنویسند) همه اینها نوشته خواهد شد. به جاى اینها پشتوانه گرفتیم. پشتوانه‌اش را به اطلاع می‌رسانم که چه هست پشتوانه اینها عبارت است از 401 ، 912 ، 23 گرم طلاى خالص و در تصرف و اختیار ما هست قیمت این طلا عبارت است از 939 ، 324 ، 872 ریال یعنى هفتاد و شش درصد از بهاى اسکناس‌ها زر خالص به ما تحویل داده‌اند ودر تصرف هیئت نظارت است بقیه‌اش تا صد درصد ارز یعنى اسعار یعنى لیره و دلار داریم لیره که ما داریم عبارت است از 630 ، 803 لیره که قیمتش عبارت است از 762 ، 864 ، 102 ریال از قرار هر لیره 128 ریال و هشت میلیون ریال هم دلار داریم که به عنوان پشتوانه در بانک تحت اختیار ما است این هشت میلیون دلار هم از قرار هر دلارى 32 ریال 256 میلیون ریال است که جمعاً بهاى این ارزها این اسعارهاى موجود به انضمام آن طلاهایى که در اختیار ما است بیش از صد در صد از اسکناسى است که ما انتشار داده‌ایم پس بنابراین ملاحظه می‌فرماییدکه هیئت نظارت کمال دقت را کرده است در انجام وظیفه و رعایت مقررات قانون را کرده است در ضمن این گزارش راجع به انتشار اسکناس یک مژده دیگرى خواستم به آقایان بدهم و آن این است که اخیراً متفقین موافقت کرده‌اند روى تقاضاى ما یک مقدار از این طلاهایى

+++

که در پرتوریا داریم منتقل به ایران شود و اخیراً منتقل خواهد شد و هیئت نظارت از دولت تمنا کرد که اجازه بدهند این طلاهایى که به ایران تحویل می‌شود به صورت مسکوک در بیاید و در بازارهاى ایران منتشر بشود دولت هم وعده کرده‌اند که عن‌قریباً لایحه قانونى آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم کنند. (بعضى از نمایندگان- بسیار خوب دستور).

5-سؤال آقایان امیر تیمور و یمین اسفندیارى راجع به وضعیت راه آهن و جواب آقاى وزیر راه‏

رئیس- آقای وزیر راه براى جواب سؤال شما هستند آقاى امیر تیمور.

امیر تیمور- روز اول فروردین امسال بنده به اتفاق چند نفر از آقایان رفقا براى استفاده از ایام تعطیل مجلس مسافرتى به قم کردیم و البته این مسافرت به وسیله ترن و راه آهن به عمل از بدو ورود به استاسیون تهران تا ورود به قم و همچنین در مراجعت حقیقتاً جز تأثر و تأسف از مشاهده وضعیت راه آهن براى ما چیز دیگرى نبود (صحیح است) اولاً وارد به استاسیون که بشوید و قدم به خود استاسیون بگذارید کثافت، خرابى، نکبت از در و پنجره این بنا می‌بارد در توى خود استاسیون به قدرى کثیف است خدا گواه است خود بنده دیدم مزبله ریخته شده کثافت آشپزخانه را در آنجا ریخته‌اند که از کثرت تعفن انسان مشمئز می‌شود حالا اغلب جاها سمنت‌هایش ریخته شده بالا و پایین آمده به یک کثافتى اینها هر کدام یک موقع و وقت مخصوصى لازم دارد واقعاً شایسته است انسان ببیند و یادداشت کند. از ایستگاه گذشته وارد ترن شدیم که حقیقتاً بنده به نام یک نفر ایرانى شرمم آمد خجالت کشیدم یک راه آهن یک مؤسسه­ای که ایجاد آن با کمک ، با انرژى با مساعدت تمام افراد یک مملکت و با خود دل فرد فرد اعضا یک جامعه درست شده باید به این صورت در بیاید؟ وقتى که ما در آنجا وارد شدیم گفتند که این ترن نمره دو است و مبل‌هاى او همه از مخمل و معلوم بود که خیلى صورت منظم و آبرومندى داشته ولى چند ساعتی که در آنجا بودیم تمام بارهاى خودمان را گرفته بودیم و ایستاده بودیم می‌ترسیدیم از کثرت کثافت این مبل‌هاى مخمل مبادا لباس ما و اعضاى بدن ما آلوده بشود حقیقتاً هیچ خانه بى‌صاحب و هیچ خانه صاحب مرده این جور کثیف نیست و این جور نکبت نمی‌شود این مبل‌هاى مخمل تمام لکه لکه شده پر گرد و خاک و کثافت که نه با یک جاروب و نه با صد جاروب پاک نمی‌شود از مبل که بگذریم به طورى کثیف بود مثل این است که واقعاً این کثافت را به آنجا الصاق کرده‌اند رنگ‌هاى اتومبیل را همه آقایان دیده‌اند که چطور مخلوط می‌شود حقیقتاً مثل این که با یک ماشین مخصوص کثافت را به این در و پنجره الصاق کرده‌اند چراغ نیست دستگیره نیست بدتر از همه در هر ترنى یک نفر مراقب و مواظب داشت که در را ببندد و مراقبت کند جاروب کند آن هم دیگر وجود ندارد گذشته از همه اینها براى ترن فرض بفرمایید این ترن پانصد نفر آدم استعداد دارد که سوار شود وارد می‌شود به جاى پانصد نفر دو هزار نفر سوار می‌شوند و غالب‌شان هم بى‌بلیط هستند من حرف ندارم از این که چرا سوار می‌شوند ولى با رعایت نظم و ترتیب. بدون بلیط در حضور تمام اعضا و کارکنان ایستگاه راه آهن سوار می‌شوند نتیجه‌اش. از این اشخاص که بلیط ندارند پول ازشان گرفته می‌شود و به جیب خودشان می‌ریزند و به دولت هم نمى‌رسد. واقعاً اوضاع راه آهن را به قدرى بد دیدم و به قدرى متأثر شدم که با این حرف‌ها از شما دست بردار نیستم (اشاره به آقاى وزیر راه) این موضوع نه مربوط به روس است و نه مربوط به انگلیس است ونه مربوط به متفقین است این صرفاً مربوط به شخص خودمان و به واسطه عدم لیاقت خودمان است در خدمتى که داریم وضعیت ما امروز به جایى رسیده است که تمام عناصرى که امروز در رأس کار هستند اعم از وزیر یا وکیل یا مقامات دیگر باد مطلب را بین خودشان حل کنند اگر شایستگى انجام آن خدمت را دارند قبول کنند اگر ندارند باید شانه خالى کنند به صرف حرف نمی‌شود از نظر تفنن مقام وزارت را اشغال کنند جنابعالى اگر وزیر هستید و می‌توانید این

+++

خدمت را انجام بدهید باید باشید ما هم آنچه که از دست­مان بر می‌آید با شما مساعدت و همراهى می‌کنیم ولى اگر نمی‌توانید بروید و شانه خالى کنید مملکت بى‌صاحب نیست من صاحب مملکت هستم براى او آدم تعیین می‌کنم از این موضوع که گذشتیم موضوع آقایان امریکایى‌هایى که در راه آهن ایران تشریف دارند آنها اگر مستخدم دولت هستند باید به من بفرمایند که موضوع استخدام و ترتیب استخدام‌شان چه بوده و مجوز آنها چیست و اگر هم مستخدم دولت نیستند همین طور تشریف آورده‌اند حقیقتاً بنده خیلى علاقه‌مند به دوستى کشور ایران با امریکا هستم ولى خیلى میل دارم که این دوستى روى یک مقرراتى باشد و باید تکلیف آنهایی که اینجا هستند مشخص بشود و جای‌شان هم باید مشخص باشد این آقایان که آمده‌اند اینجا معلوم نیست چه کاره هستند و کى آنها را دعوت کرده است یک مردمان ناشایسته هستند که هیچ کار نمی‌دانند و هر روز می‌شنویم ودر راه قم هم خودمان دیدیم که مقدار زیادى از این ترن‌ها از خط خارج شده بود. این از بى‌لیاقتى خود آنها است واین همه خسارت جانى به اشخاص وارد می‌شود و هم خسارت مالى وارد می‌شود از این افراد هم باید جلوگیرى شود و اگر دولت مقتضى می‌داند که رانندگى را با امریکایی‌ها واگذار کند باید به یک اشخاص با اطلاعى واگذار کند که متخصص در این کار باشند و عناصر جوان و بى‌تجربه در آن نباشد بدون تخصص که نمی‌شود باید از آنها جلوگیرى بکنید به عقیده بنده باید راه آهن را معطل نکنید اگر می‌خواهید راه آهن را تعطیل نکنید باید راه آهن در تحت اختیار شما باشد در تحت نظم باشد در تحت ترتیب باشد به این صورت که نمی‌شود راه آهن را اداره کرد اعم از این که متصدى راه آهن انگلیسى باشد یا امریکایى باشد یا هر کس باشد این باید در تحت سیاست و امر شما باشد ، در تحت اراده و مراقبت و امر و نهى شما باید باشد و اگر شما نمی‌توانید این وظایف را انجام بدهید باید این کار به دیگرى واگذار کنید و به کار دیگر مشغول شوید و دیگرى بیاید سر کار (بعضى از نمایندگان- احسنت)

وزیر راه (آقاى هژیر)- آقاى یمین اسفندیارى هم فرمایشى داشتند خواهش می‌کنم بفرمایند هر دو را جواب می‌دهم.

رئیس- آقاى یمین اسفندیارى‏

یمین اسفندیارى- همین طورى که آقاى امیر تیمور اظهار فرمودند مسافرتى که کردیم به قم متأسفانه وقتى که وضعیت راه آهن را دیدیم فوق‌العاده باعث تأثر خاطر شد بنده وضعیت را که دیدم تفکیک کردم یک قسمت از مشکلاتی است که ممکن است براى اداره راه آهن پیش آمده باشد و یک قسمت هم مربوط به اخلاق خودمان است و علت دیگر هم مربوط به قسمت‌هایى است که ممکن است از طرف بعضى از مأموران راه آهن پیش آمده باشد این بود که بعد از مراجعت از قم شخصاً با آقاى وزیر راه در مجلس به اتفاق آقاى امیراشرف صحبت کردیم وبعد هم خود بنده رفتم به وزارت راه توضیحاتى که لازم بود به ایشان عرض کردم جواب‌هایى هم ایشان دادند بنده قبلاً هم عرض کردم که متوجه بودم به این که یک قسمت مشکلاتى هست براى اداره راه آهن بنده هم تصدیق کردم که این اشکالات هست ولى در عین حال آقاى وزیر راه هم باید تصدیق بفرمایند که آن چیزى که مربوط به تخلف خودمان است رفتار مأمورین است این را باید توجه بفرمایند و آنها را متوجه کنند و نگذارند این تخلف و این ترتیب اسباب بدبختى و زحمت براى مملکت فراهم سازد و هم براى مسافرینى که مسافرت می‌کنند تصور می‌کنم اگر حل باشد و اگر یک دفعه ایشان دیده باشند دیگر مایل نمی‌شود که با این ترن عبور و مرور نمایند زیرا با آن توضیحاتى که آقاى امیرتیمور دادند تمام مسائل را طورى تشریح کردند که جاى صحبت براى کسى باقى نگذاشتند اما بنده تصور می‌کنم وزارت راه باید در صدد اصلاحش باشد حالا وزیر راه که آن قدر مدتى نیست که در رأس وزارت راه هستند و به طورى که توضیحات دادند در صدد اصلاح کار راه آهن هستند و مسافرتى هم کرده‌اند وضعیت راه را هم در نظر گرفته‌اند و اینها را باید اصلاح کنند بنده هم با این

+++

بیان آقاى امیر تیمور موافق هستم که آیا واقعاً می‌توانید راه آهن را اداره کنید یا نمی‌توانید اگر واقعاً می‌توانید ایرانى‌ها هم باید از این راه آهن استفاده کنند، مسافرت کنند بروند بیایند و بهتر این است یک ترتیبى را در نظر بگیرید و این اشکالات را که واقعاً باعث تأسف و تأثر است تکرار آن از بین برود و اگر نمی‌توانید همیشه که ما راه آهن نداشته‌ایم که با راه آهن حرکت کنیم و تا وقتى که نداریم با یک وسیله دیگرى مسافرت می‌کنیم وقتى آنها احتیاج داشته باشند به این راه آهن بگذارید به اختیار خود آنها که هر کارى که می‌خواهند بکنند که این وضعیت تأسف آور واقعاً براى ما تجدید نشوند.

وزیر راه (آقاى هژیر)- اول باید خدمت آقایان عرض کنم به طوری که مکرر مواردش پیش آمده بنده هر وقت خدمت آقایان می‌رسم قطع دارم که سؤال آقایان مبتنى براین است که اگر معایبى در کار است رفع شود بنده هم حاضر نیستم که من باب جواب یک چیزى عرض کرده باشم و مطلب بگذرد بلکه عرضم این بوده است که اگر اشکالى و ایرادى در کار هست آقایان که می‌فرمایند بنده هم چیزى که به نظرم می‌آید گفته باشم که موجب اصلاح کارها باشد (صحیح است) و از طرف دیگر تصور می‌کنم در این مورد که ما بحث می‌کنیم بیاناتى که امروز آقایان فرمودند و هم چند روز قبل و هم آنچه در مطبوعات و جراید نوشته می‌شود بسیار مفید است براى وزارت راه که شروع می‌شود اولش از بنده تا سایرین که بدانند یک نظر مهمى در تعقیب آنها است که عملیات آنها از خوب یا بد البته مکتوم نمی‌ماند این خودش یک تأثیر زیادى دارد ولى باید عرض کنم که این اشکالاتى را که مى‌فرمایند تقصیر یک نفر و دو نفر و امروز و دیروز نیست یک موجباتى جمع شده است که به این صورت در آمده است حالا باید کم کم اصلاح شود. اول باید این را به عرض آقایان برسانم که این حکایت مثل حکایت آن کسى شده است که یک اسب تنومند خوش رنگ، خوش آب و رنگ را آورده بود در میدانى که معامله بکنند نگاه کردند از هر جهت خوب بود ولى وقتى خواستند ببینند میزان راهواریش چیست و خواستند سوار بشوند از لگد و دندان راه نمی‌داد گفتند خوب این تمام صفاتش درست است ولى سوارى نمی‌دهد صاحبش گفت درست است این را نیاورده‌ام بفروشم آورده‌ام ببینید که چه می‌کشیدم از دستش آقایان ملاحظه مى‌فرمایید که اشکالاتى هست و از وقتى که بنده به وزارت راه یافته‌ام چه کارهایى باید بکنم؟ (همهمه نمایندگان- مأمورین را خارج کنید) اجازه بفرمایید. راه آهن را وقتى که مى‌فرمایید بیان را یک طورى بفرمایید استدعا می‌کنم که خشک و تر با هم نسوزند بیست و پنج هزار نفر راه آهن ایران مستخدم و کارگر دارد کسانى که این قسمت مربوط به آنها است شاید از سیصد الى چهارصد نفر تجاوز نکند (طباطبایى- آنها در رأس کارند آقا) این را هم نمی‌شود گفت که همه مقصرند بنابراین نتیجه عملى که ما بایستى بگیریم گاهى هم ممکن است نقض غرض بشود مثل این که در همین چند روزه عده‌ای از کارگران خوب راه آهن استعفا دادند ورفتند گفتند وقتى که مشکلات این طور شده و هر قدر که ما زحمت می‌کشیم به جایى نمی‌رسد و انعکاس عمل به واسطه عمل سایر همکاران ما در خارج بد شده است چه فایده دارد ما چرا بدنام بشویم حکایت ما حکایت آن شده است که ما خسته و خداوند از ما ناراضى استعفا می‌دهیم می‌رویم این هم یک اشکالى است که ممکن است پیش بیاید بنابراین تصدیق می‌فرمایید که باید معایب به تدریج رفع شود اما ببینیم که علت این که این سمند راهوار گاهى گه گیرى می‌کند چیست که آقایان هم مسبوق شوند و بعد به اتفاق هم کمک کنیم و کار کنیم و آن معایب را رفع کنیم در سابق خاطر آقایان هست چون وسایل اتومبیل زیاد بود مردم چندان احتیاجى به راه آهن نداشتند بارشان را با کامیون می‌فرستادند و خودشان با اتومبیل مسافرت می‌کردند حالا قضیه بر‌عکس شده است یعنى میزان اتومبیل و کامیون روزبه روز کاسته می‌شود و مردم ناچارند یک قسمت از مسافرت خودشان را با راه آهن بکنند از طرف دیگر مجلس شوراى ملى وقتى که پیمان

+++

اتحاد با متفقین را تصویب کرد در آنجا یک ماده دارد که البته خاطر آقایان مسبوق است و بنده هم تذکر می‌دهم و نوشته است: که دولت اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران متعهد می‌شوند که: الف- به جمیع وسایلى که در دست دارند و به هروجه ممکن شود با دول متحد همکارى کنند تا تعهد فوق انجام یابد ولیکن معاضدت قواى ایرانى محدود به حفظ امنیت داخلى در خاک ایران خواهد بود. ب- براى عبور لشکریان یا مهمات از یک دولت متحد به دولت متحد دیگر یا براى مقاصد مشابه دیگر به دولت متحده حق غیر محدود بدهند که آنها جمیع وسایل ارتباطى را در خاک ایران به کار ببرند و نگاهدارى کنند و حفظ بنمایند و در صورتی که ضرورت نظامى ایجاب نماید به هر نحوى که مقتضى بداند در دست بگیرند راه‌هاى آهن و راه‌ها و رودخانه‌ها و میدان‌هاى هواپیمایى و بنادر و لوله‌هاى نفت و تأسیسات تلفنى و تلگراف و بى‌سیم مشمول این فقره می‌باشد. بنابراین به طورکلى بنده استدعا می‌کنم آقایان آن ماده را که دولت علیه امضا کرده به تصویب مجلس شوراى ملى رسیده و مبادله شده است گاهى از نظر محو نفرمایید (همهمه نمایندگان- آقا ماده دیگرى هم دارد راجع به تأمین احتیاجات کشور) حالا ملاحظه بفرمایید ما اصلاً چه داریم راه آهن ایران همان طور که عرض کردم از یک طرف آن مقدار احتیاجى که سابقاً بود اخیراً در نتیجه کسر کامیون زیاد شده و از طرف دیگر آن مقدار که ما می‌توانستیم استفاده کنیم کم شده است یعنى متفقین احتیاجاتى دارند که از آن استفاده می‌کنند یک قسمت دیگر ارزانى بلیط است بلیط راه آهن و کرایه راه آهن نسبت به کرایه کامیون و اتومبیل قابل مقایسه نیست و اگر گاهى هم کامیون یا اتومبیل پیدا شود باز راه آهن بهتر است یک اشکال دیگر این است که راه آهن در نتیجه ارزانى بلیطش وسیله براى حمل ارزاق شده است آقایان خوب می‌دانند که یک عده مسافرت می‌کنند و ارزاق جابه جا می‌کنند و این مسأله باعث می‌شود که تقاضاى بلیط زیاد است با این ترتیب گاهى هم اتفاق می‌افتد مثل عید نوروز براى خاطر این که مردم بهتر بتوانند وسایل رفت و آمد در دست‌شان باشد یک قطار‌هاى اضافى فرستاده می‌شود در چهار پنج روز اول سال نو یک قطارهاى اضافى معین شد براى قم این آقایان تمام در ظرف چهار روز رفتند و قسمت اعظم در روز چهارم می‌خواستند برگردند و البته وسایل کافى براى آنها نبود اصولاً ملاحظه بفرمایید ما چه داشتیم راه آهن ایران مجموعاً هفده دستگاه واگن درجه اول و دوم دارد 29 دستگاه واگن درجه سوم بنابراین براى دو هزار و کسرى کیلومتر راه آهن که داریم فقط چهل و شش دستگاه واگن داریم این واگن‌ها در خط اهواز هر هفته پنج قطار در خط بندر شاه هر هفته سه قطار در سمنان هفته سه قطار در شاهرود هر هفته سه قطار قم هر هفته یک قطار اندیمشک و اهواز روزانه با این ترتیب ملاحظه بفرمایید که آن قدر واگن در دست نیست که بتوان واگن‌هاى مسافرى را در تنظیف کاه نگاه داشت که متصل شسته و رفته باشد چون هنوز از راه نرسیده و گرد و غبارش را نگرفته به یک خط دیگر می‌فرستند بنابراین آن قدر دست ما براى این کار باز نیست عرض کردم این جریان که بنده عرض می‌کنم از این نظر است که آقایان بدانند اشکال کار در کجا است مطلب دیگرش این است راجع به بلیط اولاً بنده خاطرم می‌آید هر چه در اروپا مسافرت کرده‌ام اگر یک کسى یک بلیطى می‌خرید حتماً بایستى یک مبلغى هم علاوه بدهد تا یک جایى به اصطلاح برایش رزروه کنند و الا هیچ جا معمول نیست که مطابق آن بلیط حتماً به آنها جا بدهند حالا اگر نظر مجلس شوراى ملى این است که ما محدودکنیم وبگوییم به اندازه جایى که هست بلیط بفروشند و اگر جا ندارند نفروشند (بعضى از نمایندگان- باید هم همین طور باشد) بسیار خوب ما هم این کار را می‌کنیم اما در باب سوار شدن به ترن که یک عده با بلیط سوار می‌شوند و یک عده بى‌بلیط سوار می‌شوند اولاً معمول است که همراه مسافر براى مشابعت هم می‌آیند و بلیط تا کنار خط می‌خرند و باعث اصلى این بوده است مثل راه آهن اروپا که هر کس می‌خواهد مشایعت از مسافر بکند بلیط کنار ترن می‌خرد و می‌رود مشایعت مسافر را می‌کند و برمی‌گردد اشخاص زیادى این عمل را

+++

مى‌کنند ولى به جاى برگشتن در ترن سوار می‌شوند این را هم می‌فرمایید ما موقوف کنیم مانعى ندارد یک علت دیگرش آنى است که اغلب استاسیون‌هاى ما محصور نیست یعنى لازم نیست کسى که می‌خواهد سوار بشود بیاید به ایستگاه از کنار وارد می‌شود و می‌رود بیرون آنجا پاى ماشین وقتى که عده زیاد شد یعنى همان طورى که عرض کردم چهار روز تمام مسافر از اینجا به قم می‌رفت و در یک روز هم همه می‌خواهند برگردند وقتى چهار روز مسافر رفت و همه بخواهند در یک روز برگردند مطابق ارقام هم که بنده عرض کردم آن وقت ما وسیله نداشته باشیم که هر وقت مسافر زیاد است واگن اضافه کنیم آن وقت این عده که می‌خواهند مسافرت کنند چاره چیست آن است که به ضرب و فشار و دست به یقه شدن این اشخاص را خارج کنیم حالا اگر این را هم صلاح می‌دانید که به هر ترتیبى که شده است نگذارند هیچ کس بدون بلیط سوار شود این کار را هم خواهم کرد ولى ذهن آقایان از حالا مسبوق باشد که اگر شکایت‌هایى کردند براى این بود که خواسته‌اند مازاد گنجایش که بوده است ما سوار کنیم و ما جلوگیرى کرده‌ایم (عده‌ای از نمایندگان- با همهمه خیر آقا جلوگیرى نکنید) مطلب دیگر این است که در تعرفه راه آهن که چندین سال قبل تصویب شده است قید کرده‌اند که اگر مسافرى بدون بلیط سوار شد جریمه معادل قیمت بلیط از او بگیرند معنیش این است که بدون بلیط هم می‌توانند سوار شوند و ناچار است ممیز قطار وقتى که می‌آید و مى‌بیند اشخاصى که سوار شده‌اند بلیط ندارند از آنها جریمه بگیرد یا در اولین ایستگاهى که رسید پیاده‌اش کنند اما در باب دادن جریمه آقایان باید بدانند که این مأمورین هم از همین ملت هستند اینجا چه نوشته شده است نوشته شده است که جریمه بپردازند در مقابل قبض رسمى اگر آقایان بتوانند یک موردى را نشان بدهند که یک کسى جریمه گرفته است و قبض نداده است این را به بنده بفرمایند تا بنده آن مأمور را تعقیب کنم اما اگر بنا باشد یک کسى خودش این قدر تربیت نشده باشد که وقتى که یک مأمورى می‌آید به جاى این که ده تومان از او بگیرد سه تومان بگیرد و قبض ندهد او هم قبول بکند این را دیگر ما نمی‌دانیم چه کار باید کرد جز این که باید براى هر فردى یک نفر مفتش گذاشت عرض کردم از یک سال قبل به این طرف چون اتومبیل به اختیار مردم نیست این طور شده خود بنده قبل از عید نوروز مسافرتى کردم به جنوب آن قدر که در آن مسافرت دستگیرم شد در حدود چهل نفر اشخاص را خارج کردم (نبیل- شنیدیم که دوباره برگشتند) حالا عرض می‌کنم بعد از این که این اتفاق حتى گفتیم مأمورین قطار قم و مازندران را هم کنار بگذارند آقا کار راه آهن به قدرى دقیق است و به قدری مهم که مطابق کارهاى معمول عادى نیست یکى از کوچک‌ترین مأمور راه آهن آن کسى است که سوزن راه آهن را عوض می‌کند و رد می‌کند یعنى قطارى که مى‌آید آن سوزن را عوض می‌کند و رد می‌کند براى رفتن یک قطار به یک خط از خط دیگرى اگر یک خرده آن مأمور غفلت کند و سوزن را بزند یا نزند ممکن است یک تصادفاتى واقع شود و جان یک عده از بین برود و به دولت هم خسارات زیادى وارد شود اما معمول ما عجالتاً این است که براى محاکمه این طور اشخاص عین همان ترتیباتى که براى محاکمات و اتهامات و رسیدگى‌هایى که براى اعضا دولت باقى است هست یعنى با این اشخاص نمی‌شود کارى کرد یعنى مطابق معمول دوسیه این را بایستى درست کرد و می‌رود به محاکمات قضایى و سال‌ها طول می‌کشد که تکلیف آن معلوم شود نتیجه آن این شده است که یک عده را در طى سنوات متوالى که تقصیرى داشته‌اند این دوسیه‌اش هنوز معطل است و می‌نویسند چون هنوز محکوم نشده‌اند باید سرکارشان باشند بنده نمی‌دانم پس چه طور اینها را مجازات کنیم راست است که رعایت قوانین البته ضرورت دارد براى حفظ حقوق مستخدم و حفظ حقوق متهم همه جور باید رعایت شود اما بنده انصاف می‌خواهم این اشخاص را که ملاحظه می‌فرمایید اداره راه آهن با اینها چه کار می‌تواند بکند جز این که مطابق مقررات ادارى دوسیه او را درست کنند و بفرستند

+++

براى محاکمه و اشخاصى هم هستند که دو سال و سه سال است که دوسیه آنها در جریان است و هنوز تکلیف‌شان معلوم نشده (بعضى از نمایندگان- قانون دیگرى بیاورید و به مجلس بگذرانید) خوب اگر لازم می‌دانید ممکن است تقدیم کنم (یکى از نمایندگان- شما باید لازم بدانید( بنده می‌خواستم حالا اینجا عرض کنم که اگر آمدند به شما گفتند که ما را بدون محاکمه خارج کردند سابقه ذهنى داشته باشید و این را هم براى اطلاع آقاى امیر تیمور باید عرض کنم که اگر متفقین در ظرف این مدت استفاده از راه­آهن ما کردند یک کمک‌هاى شایانى هم براى پیشرفت راه­آهن ما کرده‌اند الان یک عده از متخصصین در راه­آهن هستند که مهم‌ترین کارهاى راه­آهن را در ظرف سنوات مختلفه در مملکت خودشان داشته‌اند و اگر این مورد پیش نیامده بود البته به ایران نمی‌آمدند از این موقع هم ما استفاده کرده‌ایم که یک عده زیر دست اینها تربیت شوند و این عمل هم شده و آنها هم موافقت کرده‌اند اما در قسمت این که فرمودند روى چه اساس آقایان امریکایی‌ها در اینجا کار می‌کنند عرض مى‌کنم که در موقع طرح برنامه دولت فعلى تذکراتى در مجلس شوراى ملى داده شد در تعقیب آن وزارت خارجه مشغول مذاکراه شده و وعده داده‌اند همین دو روزه طرحى را که بر طبق آنها مناسبات دو دولت بایستى جریان پیدا بکند به دولت پیشنهاد کند و نتیجه‌اش به عرض آقایان می‌رسد.

امیر تیمور- بنده چون سؤالى کردم حق دارم اظهاراتى بکنم از مجموع بیانات آقاى وزیر راه فرمایشاتى که فرمودند می‌خواستم عرض کنم که بیانات ایشان به هیچ وجه من‌الوجه مربوط به اظهارات بنده نبود و با این روح نمی‌شود خدمت کرد و امر دولت و یک مملکتى را معطل گذاشت بهتر است همان طور که عرض کردم این کار را به دیگرى واگذار کنند.

6-سؤال آقاى روحى و جواب آقاى وزیر پیشه و هنر و بازرگانى راجع به نخ‏

رئیس- آقاى وزیر پیشه و هنر براى جواب آقاى روحى حاضر شده‌اند.

روحى- بنده قبلاً می‌خواستم خاطر آقاى وزیر پیشه و هنر را متذکر کنم که اصلاً این فرمالیته را کنار بگذارند که یک وکیلى بیاید و یک مطلبى را عنوان بکند و بعد یک وزیرى هم جوابى بدهد و برود باید ما با هم همکارى بکنیم و کار کنیم و تا می‌توانیم براى اصلاح جامه کمک کنیم و ما عادت کردیم که بیست سال تمام هر روز یک سازمان نوبتى در این کشور ببینیم و امروز به چشم مى‌بینیم که یکى یکى از بین می‌رود وهباًء منشور را می‌شود و دولت و ملت تماشاچى است یک روز آقاى امیرتیمور یک روز هم بنده یک سؤالى می‌کنم می‌آیند و یک جواب سطحى می‌دهند سعى بفرمایید و دقت بفرمایید این جواب‌هایى که مرحمت می‌کنید از نظر حق و عدالت قابل اجرا باشد قابل جلوگیرى از اشخاص متجاوز باشد بنده خدا را گواه می‌گیرم که هیج قصدى ندارم ما اینجا به قرآن قسم خورده‌ایم که حقوق ملت را حفظ کنیم بنده یاد دارم که همان شرکت کالا او خودش یک بلا و بدبختى بود که صدها هزار ریال مال مردم را بردند و خوردند و استفاده سوء کردند سیگار بردند و خوردند و صابون فروختند و یک چیزهاى دیگر که آن یک موضوع دیگر است ولى فعلاً عرض بنده راجع به هفتاد هزار بقچه نخ است که در این وزارتخانه به فروش رفته از این بقچه نخ‌ها شاید قریب بیست یا بیست و پنج هزارش هر بقچه بیست تومان براى دولت تمام شده و پانزده تومان فروش رفته من می‌خواهم ببینم آیا شما با این هفتاد هزار بقچه نخ شما توانایى نداشتید جوراب درست کنید این را می‌خواهم عرض کنم روى چه اصلى دادند فروشنده کیست عامل کیست این را بفرمایید آقاى وزیر پیشه و هنر صراحتاً اینجا عرض می‌کنم و جداً می‌گویم از طرف ملت ایران که در این کار خلاف تقوى شده است و دست‌هاى آلوده در این کار هست که الان بنده مى‌بینم شاید آقا هم مى‌بینند این دست‌ها را قطع کنید کیفر بدهید نگذارید تن‌ها صابون از بین برود دانه سه قران که الان دارند دانه بست ریال می‌فروشند من سؤال می‌کنم یکى از آقایان وزرا که تشریف دارند جواب بدهند همین قند یا برنج که فلان تاجر دارد این تاجر که وارد نکرده از کجا آورده است که دارد یک من چهل و شش

+++

تومانى می‌فروشد این از کجا آمده است از کجا پیدا شده است در بازار آزاد آیا از کوپن‌هاى چهار سیرى تهیه شده است و این را صریح بگویید این قند چطور شده است و از کجا آمده است در بازارهاى آزاد آیا از کوپن‌هایى بوده که خریده‌اند یا از انبارهاى شما رفته (صحیح است) اینها سرمایه شما بوده سرمایه ملت بوده است توجه بفرمایید آقاى در تمام دهات ایران یک گرم قند تاکنون داده نشده و هزاران گونى در بازار معامله می‌کنند یک من پانصد ریال این را ملاحظه بفرمایید از کجا آمده است این را مطابق احصاییه نشان بدهید که از کجا آمده است این را به من نشان بدهید که از کدام گمرک وارد شده صابون از کجا وارد شده شما غالب صابون را سه قران و ده شاهى فروختید دو تومان می‌فروشند چرا سه قران و ده شاهى دادید من شخصاً خدمت آقاى وزیر پیشه و هنر پدر بزرگوارشان یک عمرى ارادت داشته‌ام شنیدم وقتى یک دوسیه را یک طورى خراب می‌کنند که از آن نمی‌شود سر در آورد بنده این را دارم به شما عرض می‌کنم که الان چهل روز است این کارها شده است یک طورى دقت کنید که آثار جرم از بین نرود من اهل تظاهر نیستم اینها را بدهید دست دیوان جزاى عمال دولت اگر خدمت کرده‌اند جزاشان بدهید اگر دزدى کرده‌اند این ایادى را قطع کنید نه این که اینجا یک سؤالى بشود و یک جوابى هم شنیده شود (دولتشاهى- مشاعره می‌کنند) بنده در این قسمت در مورد نخ و صابون و آنچه که در این مدت فروخته شده است دفاتر آن را جلوى بنده بگذارید و بنده یک بازرس می‌آورم و ثابت می‌کنم که حق ملت تضییع شده است یک کشورى که با هزار زحمت کارخانه صابون­سازى آورده است بنده صریح عرض می‌کنم که چرا باید سرمایه ملت به این وسایل برود کشورى که به خون جگر کارخانه صابون­سازى آورده یکى سه قران و ده شاهى اینها را از بین ببرند بقچه نخى که براى شما بیست تومان تمام شده در بازار به مبلغ پانزده تومان مى‌فروشند باید دست به دست هم داد و از این عملیات جلوگیرى کرد و الا بنده یک سؤال بکنم و شما هم جوابى بدهید این فایده ندارد آقا حالا در بین سؤال این مطلب را می‌خواستم عرض کنم که این بلیط‌هاى واگن که آقا فرمودند قبلاً یک عده این بلیط‌ها را می‌خرند و بعد دو برابر به مسافران می‌فروشند آن وقت در هر واگنى که ده هزارتومان بلیط فروخته دوازده هزار تومان سوء‌استفاده می‌کنند آقا اینها را جلوگیرى کنید اینها به دست شما افتاده که این طور شده است همان طور که آقاى امیر تیمور هم فرمودند اگر شما نمى‌توانید اداره کنید به دیگرى واگذار کنید بگذارید یکی دیگر بیاید اداره کند(صحیح است).

وزیر بازرگانى و پیشه و هنر- عرض می‌کنم در 26 اسفند سؤال آقاى روحى به بنده ابلاغ گردید و بنده میل داشتم ابتدا یک تحقیقاتى بکنم و بعد بیایم با یک اطلاعاتى اینجا جواب بدهم در خلال این احوال موضوعات دیگرى هم سؤال شد حالا آقاى روحى در این قسمت یک سؤالى کرده‌اند که بنده با تحقیقاتى که کرده‌ام به عرض آقایان می‌رسانم که قدرى از نگرانى آقاى روحى کاسته شود اولاً باید عرض کنم آنچه بنده توضیح عرض می‌کنم مربوط به قبل از تصدى بنده است (روحى- می‌دانم) از روزی که بنده آمده‌ام توانسته‌ام کلیه این محصولات را جلویش را بگیرم که بعد از این که راه عملى آن را در نظر گرفتیم آن وقت شروع به فروش کنیم و الا تا ترتیبى یراى این کار داده نشود فروش نخواهیم کرد این را قبلاً مستحضر باشید و تصور نکنید که نخ الان هم داده می‌شود اما راجع به گذشته این که فرمودند هفتاد هزار بقچه نخ در گذشته از تاریخى که واگذار شده به وزارت پیشه و هنر تقسیم شده این را به نظر من رقم خلافى عرض کردند خدمت آقا آنچه مطابق دفاتر تعیین شده در حدود 34 هزار و کسرى بقچه بوده آن را هم به 211 بنگاه وشخص تقسیم شده بنده رقمش را دارم اگر مى‌خواهید عرض کنم از ده الى پنجاه بقچه به 160 بنگاه از صد الى دویست بقچه به شصت بنگاه از شصت الى دویست بقچه به چهل بنگاه از پانصد الى هشتصد بقچه به شش بنگاه داده شده و از هشتصد الى هزار و چهارصد بقچه به چهار بنگاه داده شده و عمل تقسیم نخ به این ترتیب است

+++

این که آقاى روحى فرمودند که در این معاملات و در این سنوات رعایت مقررات نشده است بنده نمی‌دانم مقصود ایشان از مقررات چیست (روحى- مزایده) بلى مزایده اولاً در معاملات بازرگانى مزایده معمول نیست و اگر عمل مزایده انجام دهیم درست نقض غرض است چنانچه در جلسه گذشته هم آقایان فرمودند و اگر این محصولات را ما بخواهیم به مزایده بگذاریم کارى خواهیم کرد که بازار ده برابر بالا برود عمل مزایده در فروش محصول دولتى حکم بالا بردن قیمت را دارد این است که تا به حال مزایده نشده است و بنده هم با همه مطالعاتى که کرده‌ام به مزایده در اجناس دولتى عقیده ندارم غیر از اجناس لوکس که اگر قیمتش هم بالا برود عیبى ندارد مثل حریر که اگر قیمتش هم بالا برود و به دویست تومان هم برسد و کسى هم نتواند بخرد مانعى ندارد امّا اجناس مورد احتیاج عموم مثل نخ و قند و چه و چه بایستى دولت آن را طورى تقسیم کند که به مردم برسد آن هم به قیمت ارزان براى این که این اجناس در حکم ارزاق است و مزایده نیست به این قبیل چیزها غلط است و آقاى روحى هم گمان نمی‌کنم موافق باشند (روحى- با این حال قیمت‌ها بالا رفته است) اگر غیر از این عمل شده بود بالاتر می‌رفت. عرض کنم حضورتان قیمت را پانزده تومان فرمودند فروخته‌اند در صورتی که بیست تومان تمام شده است. اینجا هم خلاف واقع به عرض­تان رسانده‌اند عرض کنم فروش وقیمت هم یک شکل نبوده از بقچه 85 ریال تا بقچه 429 ریال به تفاوت نوع و نمره نخ و درجه‌بندى فروخته شده و از این که این قیمت کم‌تر از قیمت بازار است تردیدى نیست و به نسبت چون سایر قیمت‌ها بالا رفته و این تفاوت چون ثابت مانده است این تفاوت بیشتر شده است ولى اگر به آن طریقى که در نظر گرفته بودند عملى می‌شد این تفاوت قیمت به تدریج کم می‌شد عرض کنم چرا؟ ابتدا از عمل تقسیم عرض کنم یک کمیسیون پنج نفرى معین شده بود براى تقسیم نخ و این کمیسیون هر کس مى‌آمده تقاضاى نخ می‌کرده بساط و زندگى و کارخانه او را نگاه مى‌کرده‌اند که ببینند وضعیاتش به اندازه این تقاضایى که کرده است هست یا نه و آن وقت که این موضوع مسلم می‌شد نوشته از او می‌گرفتند که پارچه یا جوراب یا هر چیزى که با این نخ درست می‌کنند با یک قیمت معینى به دولت برگردد (درست توجه بفرمایید آقاى روحى) یک مقدار از این پارچه‌ها هم برگشته است به دولت و بنده هم دستور دادم مطابق آن تعهداتى که داده‌اند این اشخاصى که این سى و چهار هزار بقچه نخ را گرفته‌اند آن جنس‌هایى که تعهد کرده‌اند باید بدهند یا طبق همان تعهد نخ بخرند و به ما تحویل بدهند پس ملاحظه مى‌فرمایید این ترتیبى که عمل شده است غلط نبوده است زیرا از یک طرف اگر نفعى به اشخاص رسیده است ولى دادن نخ ارزان و گرفتن پارچه ارزان غلط نبوده است ولى در ضمن البته این نظر را رد نمی‌کنم ممکن است در ضمن کل این عملیات یک اشخاصى یک مأمورینى یک دست‌هایى خلاف این ترتیب عمل کرده باشند و یک نفعى اشخاص و خودشان برده باشند بنده از حضرتعالى و از تمام آقایان و از تمام این شهر تقاضا مى‌کنم اگر اطلاعاتى داشته باشند که برخلاف این ترتیبى که عرض کردم صحیح بوده است عملى شده و سوء‌استفاده شده است اطلاع صحیح به ما بدهند که ما بتوانیم دوسیه صحیحى ترتیب بدهیم آن وقت بفرستم به محکمه ولى بنده نمى‌توانم یک مأمورى که هنوز معلوم نشده جرمش چیست دستش را بگیریم بدهیم به دیوان جزا و تصدیق می‌فرمایید که این طرز عمل خوب نیست ولى البته هر یک از آقایان اگر یک موردى را اطلاع داشته باشند به بنده بفرمایند و بنده تعقیب نکردم آن وقت حق دارند به بنده بفرمایند که از این اشخاص حمایت شده است این راجع به این موضوع (روحى- راجع به صابون هم بفرمایید) عرض کنم اما راجع به صابون از حالا به بعد بنده دستور داده‌ام صابون فقط بین کارمندان دولت و انجمن‌هاى خیریه که به فقرا الان دارند تقسیم می‌کنند و همچنین بین کارگران از قبیل کارگران مطبعه و غیره به همان قیمت جیره‌بندى شود (روحى- راجع

+++

به گذشته هم بفرمایید) گذشته را تحقیق می‌کنم بعد جواب عرض می‌کنم چون سؤال آقا راجع به نخ بود و یادداشت‌هاى بنده هم راجع به نخ بود و نسبت به صابون هم تحقیق می‌کنم و فعلاً ما تصمیم گرفته‌ایم که فقط صابون را به طبقاتى که عرض کردم به طور جیره‌بندى براى هر نفرى یک قالب صابون رخت‌شویى بدهند و البته قیمتش هم ارزان است و این یک کمکى است که ما می‌توانیم به کارمندان و کارگران بکنیم وراجع به گذشته هم بنده هم تحقیق می‌کنم که کشف شود و این نکته را هم مى‌خواهم براى اطلاع جنابعالى عرض کنم هر وقت یک جنسى ارزان‌تر از قیمت بازار فروش برود باعث گفت و گو خواهد بود یعنى خواهند گفت به آن شخصى که داده شده حتماً ممکن است روى منفعت شخصى باشد و این گونه مسائل در ضمن ممکن است یک قسمت آن هم صحیح باشد ولى ممکن هم هست که از روى غرض باشد که یک اشخاصى خواسته‌اند استفاده کنند وقتى که به جهات موجى به آنها نداده‌اند این شهرت‌ها را داده‌اند نظایرش را ما دادیم که اشخاصى آمده‌اند نسبت‌هایى به بعضى مأمورین داده‌اند وقتى به آنها گفته شده است دلایلى اگر دارید بیاورید که تعقیب شوند رفته‌اند و دیگر سراغ آن کار نیامده‌اند بنده هم تصدیق می‌کنم که افراد بد هم هستند و همه یک جور نیستند و باید به این شهرت‌ها رسیدگى کرد و یک جنسى که فروش مى‌رود با یک شرایطى و در بازار قیمت بالاتر دارد محل گفت و گو واقع می‌شود و حالا بنده مشغول مطالعه هستم که ترتیب تقسیم محصولات کارخانه‌هاى دولتى به یک ترتیب صحیحى باشد صابون که به کارمندان و کارگران داده می­شود و حریر هم که طوری ترتیب آن داده شده که به دست مصرف کننده و کارمندان دولت برسد سایر محصولاتهم البته ترتیب صحیحی با یک شرایطى براى تقسیم آنها داده خواهد شد این راجع به آینده است و راجع به گذشته هم که عرض کردم تحقیق می‌کنم علاوه بر این از دولت خواسته‌ام که یک هیئت تفتیشیه مخصوصى به آنجا بفرستند و تصور نفرمایید که در این موضوع اهمالى شده باشد خلاصه این است که همان طور که فرمودید منظور بنده این نیست که دفاعى کرده باشم و بگویم مطالبى که گفته شد اساس ندارد مقصود بنده این است که متوجه باشم اشکال کار در کجا است و چه باید کرد امیدوار هستم با توجه آقایان و مراقبتى که در این امور دارند و بسیار هم بنده متشکر می‌شوم که توجه بنده را جلب کنند و به بنده بفرمایند که از عملیات خلافى اگر واقع می‌شود جلوگیرى شود و طرز فروش این اجناس هم طورى بشود و ترتیبى به خودش بگیرد که مردم استفاده کنند و دست واسطه و استفاده نامشروع در کار نباشد این نظر بنده است و هر نظرى که در این باب کمک کند و کمک فکرى بکند از طرف هر کس ابراز شود ممنون می‌شوم.

جمعى ازنمایندگان- دستور.

ملک­مدنى- بنده پیشنهادى راجع به دستور تقدیم کرده‌ام چون مدتى است لایحه پیشنهادى وزارت جنگ معطل است تقاضا می‌کنم جز دستور قرار داده شود.

7- طرح و تصویب لایحه شصت میلیون ریال اضافه اعتبار بودجه وزارت جنگ‏

رئیس- این لایحه جز دستور هست. گزارش کمیسیون بودجه خوانده می‌شود:

کمیسیون بودجه لایحه شماره 6202/ 17410 دولت راجع به شصت میلیون ریال اضافه اعتبار بودجه وزارت جنگ را با حضور آقاى معاون وزارت جنگ مطرح نموده و با توضیحاتى که در اطراف لزوم اعتبار نامبرده داده شد با عین ماده واحده پیشنهادى دولت موافقت حاصل شده اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

رئیس- عین ماده واحده پیشنهادى دولت قرات می‌شود:

ماده واحده- مجلس شوراى ملى به وزارت دارایى اجازه می‌دهد که مبلغ شصت میلیون ریال بابت بودجه پنج ماهه آخر سال 1321 واحدهاى جدید‌التشکیل ارتش به عنوان متمم بودجه وزارت جنگ بپردازد و این اعتبار اضافى به عنوان وام از بانک ملى ایران دریافت و در صورتی که عایدات

+++

هذه‌السنه کشور تکافوى استرداد آن را ننماید در بودجه سال آتیه منظور گردد.

تبصره 1 و 2 بودجه سال 1321 وزارت جنگ نیز شامل پنج ماهه فوق‌الذکر خواهد بود.

رئیس- آقاى طباطبایى‏

طباطبایى- بنده این لایحه را ندیده‌ام و چاپ هم نشده است (جمعى از نمایندگان- خیر آقا مدتى است منتشر شده است.)

رئیس- آقاى دکتر طاهرى

دکتر طاهرى- موافقم‏

رئیس- آقاى انوار

انوار- موافقم.

رئیس-آقاى ملک­مدنى

ملک­مدنى- آقاى طباطبایى فرمودند لایحه منتشر نشده است در صورتی که در 11 بهمن طبع و منتشر شده است پنجاه روز قبل و براى استحضار خاطر آقاى طباطبایى خواستم عرض کنم که این موضوع فعلاً مورد کمال ضرورت را دارد و پیشنهادى که بنده عرض کرده بودم که تقاضا کردم آقایان موافقیت بفرماید که این اعتبار زودتر تصویب شود که رفع احتیاجات وزارت جنگ بشود.

رئیس- آقاى نقابت‏

نقابت- بنده چون نبودم سابه نسبت به این لایحه کاملاً ندارم و فعلاً مى‌بینم که شصت ملیون پول می‌خواهند براى وزارت جنگ اجازه بفرمایید لایحه را بخوانم می‌نویسد: مجلس شوراى ملى به وزارت دارایى اجازه می‌دهد که مبلغ شصت میلیون ریال بابت بودجه پنج ماهه آخر سال 1321 واحدهاى جدید‌التشکیل ارتش به عنوان متمم بودجه وزارت جنگ بپردازد و این اعتبار اضافى به عنوان وام از بانک ملى ایران دریافت و در صورتی که عایدات هذه‌السنه کشور تکافوى استرداد آن را ننماید در بودجه سال آتیه منظور گردد. تبصره 1 و 2 بودجه سال 1321 وزارت جنگ نیز شامل بودجه پنج ماهه فوق‌الذکر خواهد بود. عرض کنم این قضیه حاجت به یک توضیحات مبسوطى دارد زیرا آنچه بنده به خاطر دارم هفتاد میلیون بودجه وزارت جنگ بود یعنى یک وزارت جنگى که تمام افزار و ادوات قشون‌کشى و نظامى و تسلیحات سنگین را با این هفتاد میلیون از خارج وارد می‌کرد یعنى وزارت جنگى که در تمام شهرها داراى یک واحدهاى مهمى بود و قشون و لشگر و تأسیسات مهمى داشت و امروز آن تأسیسات را ندارد و آن لوازم و مهمات را وارد نمی‌کند و یک عده از افراد و واحدهاى لشگرى را هم آزاد کرده‌اند و افسرهاى تربیت شده در مدرسه و اروپا دیده را به عنوان این که حاجت نداریم که از کار خارج کرده‌اند آن وقت امنیه که مورد حاجت و احتیاج عمومى و براى حفظ انتظامات است به یک حالت ضعفى نگاهدارى کرده‌اند و با یک بودجه خیلى کمى که تکافو مخارجش را نمی‌کند آنجا را اداره می‌کند و این بودجه را صرف دستگاه قشونى کرده‌اند و اگر این قشون به عنوان حفظ انتظامات داخلى به عنوان یک گارد ناسیونال به عنوان حفظ امنیت استفاده می‌شد البته اشکالى نداشت ممکن بود موافقت کرد این کار انجام شد اما علاوه بر آن هفتاد میلیون تومان یک شصت میلیون دیگر (معاون وزارت جنگ- شصت میلیون ریال است) شصت میلیون ریال دیگر می‌خواهند از بانک قرض کنند و یک واحدهاى جدیدى تشکیل بدهند این را براى چه می‌خواهند تشکیل بدهند؟ براى چه جنگى؟ براى چه محاربه و براى چه عملى؟ اگر براى حفظ انتظامات داخلى است مگر آن بودجه که داشته‌اند کافى نیست براى این منظور؟ اگر براى کار دیگرى است توضیح بدهند مگر بانک ملى چه انبارى است که هر خرج اضافى لازم است قانونى به عنوان استقراض و وام دولت از بانک می‌آورند و اجازه می‌خواهند در صورتی که پرداخت قرض و تربیت آن باید در لایحه ذکر شود که از چه محلى خواهند داد.

مملکتى که کسر بودجه دارد مملکتى که خودش را نمی‌تواند اداره کند مملکتى که مستشارهاى خارجى او دارند مطالعه می‌کنند که بودجه آن را به یک بیستم ساقط کنند و به تمام

+++

ادارات متحدالمال شده است که صداى پانزده از کارمندان خود را اخراج کنند صد و هفتاد نفر از کارمندان جزو وضعیت کمیسیون ارز را اخراج کرده‌اند اعضایى که هر کدام داراى شش هفت بچه هستند و دو اطاق کرایه کرده‌اند و زندگانى آنها با گدایى از آشنایان و کمک دوستان‌شان می‌گذرد حالا می‌خواهند شصت میلیون استقراض کنند براى قسمت‌هاى جدید ارتش. آقا یک قدرى امنیه را تقویت کنید یک قدرى نظمیه را تقویت کنید که بتوانند وظایف خودشان را به خوبى انجام دهند ما هم کلاهمان را مى‌اندازیم به آسمان خیلى هم ممنون و متشکر خواهیم شد دیگر چرا باید قرض کرد اگر حاجت و نیاز مهمى هست توضیح بفرمایید که ما هم مطلع شویم.

مخبر کمیسیون بودجه- موقعى که این لایحه در کمیسیون بودجه مطرح بود آقاى نقابت هم مسافرت نفرموده بودند و در کمیسیون هم تشریف داشتند شاید هم نبودند فعلاً لازم است بنده توضیحاتى راجع به این اضافه اعتبارى که خواسته‌اند خدمت‌شان عرض کنم. این اضافه اعتبارى که دولت براى وزارت جنگ تقاضا کرده است مربوط به آن هفتاد میلیون نیست آن هفتاد میلیون که بودجه تفصیلى آن هم از کمیسیون گذشت البته به محل خودش خرج می‌شود و تقاضای این اعتبار از نظر تأسیسات جدیدى است که دولت مصلحت دانسته است در بعضى نقاط تأسیس شود. (مهذب- آن مصلحت را هم بفرمایید) تأمل بفرمایید بنده به آقا عرض می‌کنم آن مصلحت این بوده است که پس از قضایاى اخیر قواى نظامى ما از طرف شرق شمال و شمال غربى برداشته شد و در آنجاها از طرف دولت سازمان نظامى نبود بعد دولت درصدد این برآمد که آن واحدهایى که از بین رفته بود مجدداً تشکیل بدهد و براى انجام این مقصود یک تیپ در اردبیل یک تیپ در رضاییه، یک تیپ در تبریز و یک تیپ در مشهد و یک تیپ در تربت جام و یک هنگ هم در مهاباد تشکیل داده است و البته تصدیق می‌فرمایید که قشون براى مملکت اعم از این که جنگ باشد یا جنگ نباشد لازم است و مخصوصاً لازم است که قواى نظامى کشور در تمام مملکت مخصوصاً در قسمت شرق و شمال از نظر مصلحت نظامى باشد و اگر به جاى این شش میلیون تومان شصت میلیون هم تقاضا می‌شد بنده از رفقا تمنا می‌کردم که با مسرت رأی بدهند و مصلحت مملکت بود

بعضى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

طباطبایى- بنده با کفایت مذاکرات مخالفم.

رئیس- بفرمایید.

طباطبایى- عرض کنم این ایراد آقاى نقابت را به نظر من باید آقاى معاون وزارت جنگ جواب بفرمایند و توضیح بدهند که کجا این واحدها لازم بوده و کجا لازم نبوده این نقاطى را که فرمودند ما سابق هم مؤسسات قشونى داشتیم و این یک عمل تازه نیست یعنى قبل از حوادث اخیر و بعد از حوادث هم البته می‌باید تشکیل بدهند والحمدالله تشکیل هم داده‌اید و فرستاده‌اید و کار بسیار خوبى هم بوده است ولى شما یک بودجه دارید به مبلغ هفتاد میلیون تومان و وقتى بودجه آمد به مجلس حتى قرار شد که صرفه‌جویى بکنید که خیلى کم‌تر خرج شود آن هفتاد میلیون براى این بود که در تربت جام و تبریز و شرق و غرب مؤسسات داشته باشید آقا هفتاد میلیون شما بودجه داشته‌اید حالا چطور شده است که آن مبلغ کم آمده است و حالا یک اعتبار دیگرى می‌خواهید؟ این را توضیح بفرمایید ببینم مطلب چیست به علاوه از قرارى که فرمودند این تقاضا چهل پنجاه روز پیش یعنى در سال گذشته به مجلس آمده آن وقت عیب نداشت که لایحه به همین ترتیب بگذرد ولى حالا بیست و چند روز از سال گذشته است شما بایستى بودجه خودتان را در پانزدهم اسفند به مجلس بیاورید و نیاوردید و بنده نمی‌دانم که این چه ریخت بودجه­ای است شما یک لایحه سه دوازدهم آوردید و تصویب شد شما بایستى بودجه خودتان را تنظیم کنید و به مجلس بیاورید شما الان مشغول تنظیم بودجه هستید دکتر میلیسپو هست محل هست خیلى خوب این شش میلیون تومان را هم بگذارید توى بودجه اگر ما محلى نداشتیم که حتماً نمی‌دهیم اگر محلى بود

+++

در جزء بودجه سال 1322 بگذارید و از قرارى که آقاى رئیس‌الوزرا هم وعده کرده‌اند یکى دو ماه دیگر بودجه می‌آید به مجلس این اعتبار را در آنجا پیش‌بینى می‌کنید و منظور شما تأمین می‌شود.

معاون وزارت جنگ- بنده با این که سابقه پارلمانى زیاد ندارم ولى در این مدت قلیل خیال می‌کردم که آقایان نمایندگان محترم از وضعیات مالى واقف باشند پنج ماه قبل شش ماه قبل هیئت دولت در نتیجه مذاکراتى که با دول متحده کردند به این نتیجه رسیدند که در نواحى‌اى که ممنوع بود بودن قشون ایران یعنى در این نواحى ارتش ایران بودنش ممنوع بود به آن نواحى ما قشون اعزام کنیم و در آن موقع از طرف دولت واجب شمرده شد و هیئت دولت تصویب کردند که تیپ‌هاى کوچک هزار و پانصد نفرى در این نقاطى که امیر تیمور بیان کردند تأسیس شود و ما هم از همان بودجه هفتاد میلیونى که داشتیم براى هشتاد هزار نفر تصور می‌کردیم که بتوانیم مخارج این واحدهاى جدید را تأمین کنیم و از یک فصل بودجه و به یک فصل دیگر بتوانیم خرج کنیم و این افراد را می‌گیریم و از ذخایرى که براى اینها تهیه کرده‌ایم احتیاجات آنها را تأمین می‌کنیم و اسلحه و مهمات آنها را هم تهیه کنیم و البته فرمانده وافراد براى این قسمت‌هاى جدید فرستاده شد. این که آقاى طباطبایى فرمودند که چهل پنجاه روز قبل این لایحه پیشنهاد شده و حالا سال گذشته است و جز بودجه 1322 گذارده شود البته آقا می‌دانند که صورت حساب در خرداد بسته می‌شود و ارتش هم مثل سایر ادارات یک تعهداتى دارد ممکن است انجام این تعهدات طورى بشود که با صرفه‌جویى که الان در صندق خودمان داریم تکافو کند و البته آن وقت این وام گرفته نمی‌شود و می‌ماند در صندق دولت ولى وقتى حساب‌هاى ولایات رسید دیدیم براى این مؤسسات که تأسیس کرده‌ایم از بودجه هفتاد میلیونى محلى نداریم از این شش میلیون تومان برداشته می‌شود یک فایده دیگرى هم دارد تصویب این ماده و آن این است که علاوه بر آن که ما تعهدات خودمان را می‌توانیم انجام بدهیم احتیاجات فعلى خودمان را هم نسبت به این واحدها می‌توانیم تأمین کنیم براى این که مجلس شوراى ملى سه دوازدهم تصویب کرده است روى اعتبارات گذشته یعنى سه دوازدهم اعتبار در این سه ماهه به ما داده می‌شود روى بودجه 1321 براى هشتاد هزار نفر و اگر محلى نداشته باشیم معلوم می‌شود که ما بایستى ده هزار نفر را مرخص کنیم و اگر مجلس شوراى ملى اجازه می‌دهد که این تیپ‌هایى که تأسیس کرده‌ایم نگاه داریم (عده‌ای از نمایندگان- البته بایستى نگاهدارى شود) پس بایستى اعتبار آن هم به ما داده شود و چون صرفه‌جویى سال گذشته در ضبط دولت است بنابراین از محل صرفه‌جویى نمی‌توانیم خرج کنیم و تصویب این اعتبار مستلزم این خواهد بود که ما در آخر این ماه از محل این اعتبار براى آن واحدها خرج خواهیم کرد و اگر نکنیم آن صرفه‌جویى در صندق دولت خواهد ماند بنابراین ضررى هم براى دولت نخواهد داشت. و بنده می‌خواستم از این موقع استفاده کنم و از آقاى طباطبایى تشکر کنم راجع به موضوعى که در اول جلسه راجع به عمل ارتش فارس که روى بردبارى انجام داده‌اند فرمودند لازم است عرض کنم همین طور که آقایان نمایندگان محترم علاقه دارند که این کار خاتمه پیدا کند ما هم خیلى خوش‌وقت خواهیم شد که با این بردبارى که تا به حال شده است هر چه زودتر این کار خاتمه پیدا کند ولى بنده اصرارى که در اینجا دارم این است که اگر آقایان نمایندگان محترم در نظر دارند اقداماتى بفرمایند زودتر بفرمایند براى این که مطابق اطلاعاتى که به ما رسیده است زدى هم واقع شده است ولى امر داشته‌ایم که نزنیم و ما جواب نداده‌ایم و بالاخره براى نیروى دولتى که حافظ نظم کشور است این مسأله قابل تحمل نیست و باید اقدام شود.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

نقابت- بنده با کفایت مذاکرات مخالفم.

رئیس-می‌فرمایید کافى است رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

+++

رأى گرفته می‌شود به ماده واحده با ورقه آقایانى دارند ورقه سفید خواهند داد.

(اخذ آرا به عمل آمده شصت و شش ورقه سفید و یک ورقه کبود شماره شد)

رئیس- عده حضار در موقع اعلام رأى 86 به اکثریت 66 رأى تصویب شد.

(اسامی موافقین- آقایان:مقدم- فروهر- معینی- ذوالقدر- مهذب- گودرزنیا- هاشمی- ملک­مدنی- گرگانی- شهدوست- فرشی- اوحدی- لاریجانی- جلیلی- گیو- مجد ضیایی- بیات- مرآت اسفندیاری- فیاض- مهدوی- کازرونیان- رضوی- مؤید ثابتی-منشور- شاهرودی- موقر- هدایت­الله پالیزی- ناهید- نراقی- یمین اسفندیاری- شیرازی- موید قوامی- مستشار- حریری- طوسی- دکتر غنی- عطاالله پالیزی- ثقة­الاسلامی- ساکینیان- محیط لاریجانی- فریدونی- دکتر طاهری- عزیزی- دکتر ادهم- صفاری- شباهنگ- رهبری- پارسا- ابراهیمی ریگی- امیر تیمور- معتضدی- ملک­زاده آملی- سلطانی- انوار- افشار- چایچی- اصفهانیان- فرمانفرماییان- اصفهانی- همراز- رحمت سمیعی- دکتر سنگ- فتوحی- فرخ- دکتر ضیا- رفیعی-

مخالف:آقای نقابت

ورقه سفید علامکت امتناع- یک ورقه)

8- معرفى معاون وزارت کشاورزى و تقدیم یک فقره لایحه‏

رئیس- آقاى وزیر کشاورزى

وزیر کشاورزى (آقاى اعتبار)- اولاً آقاى محمود فاتح را که سوابق ممتدى در وزارت کشاورزى دارند و یکى از کارمندان مفید وزارت کشاورزى هستند به معاونت وزارت کشاورزى به مجلس شوراى ملى معرفى می‌کنم (صحیح است) موضوع دوم لایحه‌ای است تهیه شده است در وزارت کشاورزى و البته همه آقایان توجه دارند که وضعیت کشاورزان ما خوب نیست و براى بهبود حال آنها وزارت کشاورزى مشغول مطالعات زیادى است و فعلاً براى این که کمکى بتوانیم به کشاورزان بکنیم ووضعیت آنها را تا اندازه بهبودى داده باشیم وسهم آنها را تا یک حدى بالا ببریم لایحه تهیه شده است که تقدیم می‌شود و بعداً آقایان مطالعه خواهند فرمود.

رئیس- به کمیسیون رجوع می‌شود.

9- تقدیم سه فقره لایحه از طرف آقاى وزیر دادگسترى‏

رئیس- آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى (آقاى حکمت)- سه فقره لایحه قانونى است که تقدیم مجلس می‌شود یکى راجع است به کارشناس مجانى براى اشخاص بى‌بضاعت. البته آقایان مستحضر هستند که براى اشخاص بى‌بضاعت قانونى اجازه داده است که وکالت مجانى براى آنها بشود ولى وقتى که در جریان محاکمه احتیاج به کارشناس پیدا می‌شود وسیله کارشناس مجانى براى آنها نیست و کارشان معطل می‌ماند این است که یک لایحه براى این منظور تهیه شده و تقدیم می‌شود البته آقایان مستحضر هستند که کارهاى دادگسترى و محاکمات وقتى که به مرحله فرجامى و دیوان کشور می‌رسد به علت زیاد بودن آنها متراکم می‌شود و مدتى معطل می‌ماند و این قسمت بیشتر از این نظر است که حد نصاب دعاوى که به دیوان کشور مراجعه می‌شود کم است لایحه تهیه شده و پیش‌بینى شده است که عرضحال‌هایى که مبلغ مدعى به آن کم است یعنى ده هزار ریال یا کم‌تر باشد قابل رسیدگى فرجامى نباشد این لایجه هم تقدیم می‌شود و به کمیسیون ارجاع می‌شود. مسأله دیگر راجع است به مجازات البته همه آقایان در این باب متفق‌العقیده هستند که حفظ انتظام و تأمین اجتماعى مربوط است به مجازات متخلفین اخیراً به واسطه ولگردى و شیوع چاقوکشى و اعمال برخلاف انتظام معلوم شد که حبس تنها کفایت نمى‌کند و بایستى تشدیدى در مجازات قائل شد این است که با مطالعاتى که شده است یک لایحه براى تشدید مجازات ولگردها و چاقوکش‌ها تهیه شده و تقدیم می‌شود (صحیح است- بسیار خوب است)

10- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- آقایان اعضا کمیسیون‌ها بذل مساعدت می‌کنند و هیئت رئیسه خودشان را معین می‌کنند و ترتیب شروع به کار را فراهم می‌کنند که شروع به کار شود. اگر تصویب می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است)

جلسه آتیه روز پنجشنبه 25 فروردین سه ساعت و نیم پیش از ظهر دستور لوایح موجوده.

[مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد]

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

اجازه پرداخت بودجه پنج ماهه آخر سال 1321 واحدهاى جدید‌التشکیل ارتش‏

ماده واحده- مجلس شوراى ملى به وزارت دارایى اجازه می‌دهد که مبلغ شصت میلیون ریال بابت بودجه پنج ماهه آخر سال واحدهاى جدیدالتشکیل ارتش به عنوان متمم بودجه وزارت جنگ بپردازد و این اعتبار اضافى به عنوان وام از بانک ملى ایران دریافت و در صورتی که عایدات هذه‌السنه کشور تکافو استرداد آن را ننماید در بودجه سال آتیه منظور گردد

تبصره 1 و 2 بودجه دسال 1321 وزارت جنگ نیز شامل بودجه پنج ماهه فوق‌الذکر خواهد بود این قانون که متشمل بر یک ماده است در جلسه بیست و یکم فروردین ماه یک هزار و سیصد و بیست و دو به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى- حسن اسفندیاری

+++

یادداشت ها
Parameter:294020!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)