کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 147 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 26 اردیبهشت ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: صدری - حائری‌زاده - موقر .

3 - تقاضای آقای مخبر فرهمند دائر به مطرح شدن لایحه اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد و طرح سه فوری مربوط به زندانیان .

4 -قرائت اسامی آقایان منتخبه از شعب جهت مشاوره در لایحه انتخابات .

5 - مذاکره در گزارش کمیسیون کشور راجع به لوله‌کشی تهران .

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه .

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 147

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 26 اردیبهشت ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: صدری - حائری‌زاده - موقر .

3 - تقاضای آقای مخبر فرهمند دائر به مطرح شدن لایحه اصلاح ماده 20 قانون مالیات بر درآمد و طرح سه فوری مربوط به زندانیان .

4 -قرائت اسامی آقایان منتخبه از شعب جهت مشاوره در لایحه انتخابات .

5 - مذاکره در گزارش کمیسیون کشور راجع به لوله‌کشی تهران .

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه .

 

مجلس ساعت 9 و پنجاه دقیقه صبح به ریاست آقاى جواد گنجه (نایب رئیس) تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس

نایب رئیس - صورت غایبین جلسه گذشته قرائت مى‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان یوسف شکرایى. صفوى. پالیزى مرتضى حکمت. محمد‌على مسعودى. خسروانى. فتحعلى افشار طباطبایى. خزیمه علم. دکتر طبا.

این آقایان با اجازه در کمیسیون بوده‌اند آقایان اللهیار صالح. دکتر شایگان. دکتر معظمى. مکى. اردلان.

غایبین بى‌اجازه آقایان - خاکباز. محمودی. قبادیان. منصف. نصرتیان. قهرمان. ابریشم‌کار. تولیت. ابتهاج. اقبال. رضوى. پیراسته. جواد مسعودى.

دیر‌آمدگان با اجازه- آقایان: ارباب محمد ذولفقارى- ناصر ذولفقارى- امامى‌اهرى-

دیر‌آمدگان بى‌اجازه آقایان: اکبر. دکتر مصباح‌زاده. تیمور‌تاش.

نایب رئیس - نسبت به صورت جلسه گذشته اعتراضى هست؟ آقاى اردلان.

اردلان - بنده اعراضم را به صورت جلسه استدعا می‌کنم جناب آقاى رئیس توجه بفرمایند در جلسه گذشته عرض کردم و این موضوع درج هم شده مربوط است به ماده 80 نظامنامه و آن این است که دستور مجلس قبلاً باید معین باشد که نمایندگان مجلس غافلگیر نشوند این را استدعا مى‌کنم از آقاى رئیس که توجه بفرمایند بنده که یک وکیلم بختتاً یک لایحه می‌جوشد و اصلاً فکرم حاضر نیست در صورتى که اگر بدانم که لایحه فلان روز مطرح است مى‌روم و مطالعه می‌کنم و نظر خود را اظهار می‌کنم (امینى - در لایحه سه فورى که نمى‌توانند این کار را بکنند) صحیح است لایحه سه فورى هم آمده به مجلس ولى عرض بنده مربوط به لا یحه‌اى استا که رفته است به مجلس سنا لایحه‌اى قبلاً مطرح بوده بدون این که رأى بگیرند این موضوع از دستور خارج بشود یک لایحه دیگر آوردند استدعاى بنده از هیئت محترم رئیسه مجلس شوراى ملى این است که دستور مجلس را تعیین بفرمایند و در سرسرا بگذارند که تکلیف ما هم معین بشود.

نایب رئیس - براى تعیین دستور جلسات 15 روزه براى روز دوشنبه دعوت شده است و از دولت هم تقاضا شده نماینده خود را معرفى بفرمایند که مطابق آیین‌نامه براى 15 روز دستور مجلس تعیین بشود براى قسمت دوم هم اگر توجه فرموده باشید در دستور امروز هست آقاى حاذقى.

حاذقى - معمولاً اعتراضاتى که به صورت مجلس می‌شود چون خیلى مختصر است در محل خود عرض مى‌کردم ولى امروز یک موضوع خیلى مهمى است که ناچار باید به استحضار آقایان نمایندگان محترم برسانم به طورى که در صورت جلسه مندرج است موقعى که لایحه اعطاى مستمرى به خانواده عده‌اى از مستخدمین دولت مطرح بود بنده به عرض رساندم که این لایحه مال دولت سابق بود و باید دولت این لایحه را قبول بکند تا بشود با آ ن رأى گرفت و عرض کردم که این کار درست نیست و این دولت ممکن است که بگوید ما نمى‌توانیم این اعتبارات را بدهیم و آقاى رئیس بفرمایند یکى از وزراى حاضر این را قبول بکنند. این را من دو مرتبه تذکر دادم در صورتى که تحقیق شد این لایحه در مجلس سنا مطرح بوده ( آقاى کشاورز‌ صدر - با آقاى وزیر کشور صحبت مى‌کردند) آقاى کشاورز‌صدر اجازه بفرمایید روى سخن با آقاى وزیر اقتصاد ملى و آقاى وزیر کشور است. این لایحه که در مجلس سنا مطرح بوده و وزیر مالیه پس گرفته و گفته است که این را پس مى‌گیریم براى مطالعه و اینجا مجلس شوراى ملى به آن رأى داده است مسئله  دو تا است یکى دادن مستمرى به ورثه عده‌اى از مستضعفین دولت که من با او موافق هستم زیرا که عمل خوبى است ولى از نظر طرز قانونگذارى عمل مجلس صحیح نبوده و الان من عرض می‌کنم که اگر وزیر دارایى دولت فعلى آن را قبول نکند این قانونیت ندارد استدعا مى‌کنم که مقام ریاست این را توجه بفرمایند که آقاى وزیر دارایى این لایحه را قبول کنند.

نایب رئیس - آقاى امینى.

امینى - در جلسه گذشته بنده شرحى تقدیم مقام ریاست کردم براى این که به اطلاع جناب آقاى وزیر کشور برسانند. یک مکتوبى بود نه تلگراف اینجا تلگراف نوشته است. ضمناً مى‌خواستم عرض کنم که راجع به سؤالات آقایان نمایندگان ترتیبى بفرمایند که آقایان وزرا از نظامنامه مجلس منحرف نشوند.

نایب رئیس - راجع به قسمت اول اصلاح خواهد شد راجع به قسمت دوم هم آقایان وزرا تقاضا کرده‌اند که تعیین وقت بشود. آقاى مکرم.

مکرم- عرایضى که بنده در جلسه گذشته کردم و چاپ شده اشتباهات نسبتاً زیادى دارد بنده اصلاح مى‌کنم و به اداره تند‌نویسى می‌دهم استدعا مى‌کنم که امر بفرمایید که اصلاح شود.

نایب رئیس - به شرط آن که در اصل

+++

مطلب تغییرى داده نشود.

مکرم- به هیچ‌وجه کلماتى کم و زیاد شده است

نایب رئیس - آقاى صفایى.

صفایى - عرض بنده در موضوع صورت مجلس‌ها یک تذکر اصولى است صورت مجلس‌ها موقعى به دست نمایندگان مى‌رسد که مجال مطالعه کردن و اظهار نظر براى ما باقى نمى‌ماند یک صورت مجلس در ظرف پنج یا ده دقیقه دست ما مى‌آید که ما باید مطالعه بکنیم و اظهار نظر کنیم به نظر بنده این عملى نیست از مقام ریاست تقاضا می‌کنم که نسبت به این موضوع توجه بفرمایید یا صورت جلسه براى جلسه بعد بماند یا بعد از دستور ضمناً موضوعى که می‌خواستم اینجا عرض کنم جناب آقاى امیر علایى موضوعى است که باید توجه بفرمایید 5 ماه است که کارگران معدن زیر آب حقوق نگرفته‌اند (صحیح است) قبول بفرمایید پنج ماه حقوق نگرفتن 1300 نفر کارگر معدن زیر آب نگرانى ایجاد مى‌کند و قطعاً وضع بدى پیدا می‌کنند تمام این عده فعلاً در تهران و زیرآب پراکنده‌اند (صحیح است) و یک عده از کسبه هم که به اینها قرض داده‌اند دیگر قادر به قرض دادن نیستند این یک موضوع اساسى است ( امینى - یک سال است که طلب توتون‌کاران پرداخت نشده است) این واقعاً به نظر می‌آید که شاید تعمدى است که تشنج ایجاد بکنند و الّا هزار و سیصد نفر کارگر وقتى پنج ماه حقوق نگیرند این معلوم است که چه بلایى به سر آنها مى‌آید و ممکن است آلت بشوند و مورد استفاده دسته‌هاى غیر صالح واقع بشوند درست است که پریروز آقاى دکتر نخعى رئیس سازمان برنامه صد هزار تومان داده‌اند ولى یک میلیون تومان حقوق پنج ماه عقب افتاده آنها است استدعا می‌کنم که یک توجهى بفرمایید که اینها حقوق‌شان زودتر پرداخته بشود.

نایب رئیس - صورت مذاکرات جلسه سه‌شنبه 24 تصویب شد.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: صدرى - حائرى‌زاده و موقر

نایب رئیس - شروع می‌کنیم به نطق‌هاى قبل از دستور آقاى ناصر صدرى.

شیبانى - بنده اول هستم.

نایب رئیس - شما خودتان قرار گذاشتید که آقاى صدرى صحبت بکنند.

شیبانى - آقاى حائرى‌زاده جاى بنده صحبت می‌کنند.

صدرى - آقاى حائرى‌زاده بعد از بنده هستند خودشان موافقت کردند.

نایب رئیس - بفرمایید آقاى صدرى.

ناصر صدرى - البته آقایان نمایندگان محترم اخبارى را که در این چند روزه از قول خبرگزاری‌هاى خارجى در جراید منتشر شده یا به وسیله رادیو از مراکز خارجى پخش گردیده خوانده و یا شنیده‌اند خلاصه این اخبار دلالت دارند بر این که گویا دولت کارگرى انگلستان در قبال تقاضاى ملت ایران راجع به ملى شدن صنعت نفت در صدد این است که به طریق فشار یا اعمال قوه زور مبادرت نماید همچنین اظهار شده است که این عمل با موافقت دولت آمریکا صورت خواهد گرفت گر چه تصور نمى‌رود که این قبیل مطالب جز استفاده از طریق ایجاد جنگ اعصاب نتیجه دیگرى از آن مترتب باشد چه دولت پادشاهى انگلستان که خود را علمدار دموکراسى امروزى جهان مى‌داند مشکل به نظر مى‌رسد حاضر شود که براى استفاده از منابع نفت جنوب ایران که حق مطلق ملت ایران است به جز فشار آن هم با وضع بسیار باریک سیاست جهانى امروز متشبث گردد (صحیح است) درهر حال کاخ‌نشینان کنار تایمز بایستى از عواقب وخیم یک چنین تصمیماتى خود را بر حذر بدارند زیرا که در دنیاى امروز غیر ممکن است بتوان با یک چنین تهدیداتى ملتى را مجبور به تسلیم نموده و آنها را در راه مبارزه حیاتى خود وادار به توقف کرد دولت کارگرى انگلستان بایستى توجه نماید که معنى آزادى و دموکراسى این نیست که با زور و فشار ملتى را مجبور به قبول مواد کاغذ پاره‌اى نمود که به زور و فشار به او تحمیل شده است.

ملت ایران به جز تأمین منافع و دخالت در امورى که صرفاً مربوط به خود او است خواهان چیز دیگرى نیست و این حقیقت بایستى مورد توجه زمامداران انگلستان قرار بگیرد (صحیح است) از طرف دیگر ملت ایران انتظار دارد همان طورى که سازمان هدف مشترک آمریکا و ملل صلح‌دوست بیانیه‌اى صادر کرده و از دولت آمریکا خواسته‌اند که بى‌درنگ به کمک ملت رنجدیده ایران بشتابند و مخصوصاً متذکر شده‌اند ( که کمک به ایران نه فقط آزادى و استقلال آن کشور را حفظ مى‌نماید بلکه کمک به ایران براى حفظ صلح جهانى لازم است) دولت آمریکا به پیروى از احساسات آزادى‌خواهانه مردم آمریکا در این موضوع که براى ملت ایران حیاتى و براى صلح جهانى ضرورى است از دولت ایران پشتیبانى نماید همان طورى که سردار بزرگ آمریکایى در مقابل کنگره آن کشور اظهار داشت « کلیه ملل آسیایى آنچه تجسس مى‌کنند نیست جز آن که مى‌خواهند قدرى غذاى بیش‌تر بر معده خود بریزند. قدرى لباس بهتر به کول خودشان بیاندازند زیر سقف مطمئن‌ترى بخوابند » در این صورت و با این اظهار صریح کلیه ملل آزادی‌خواه بایستى بدانند که ملت ایران هم که یک ملت آسیایى است به جز آنچه ژنرال پنج ستاره آمریکایى گفته نمی‌خواهد و همه این مبارزات براى به دست آوردن این حق اولیه زندگى است و در اینجا است که بر دولت آمریکا و همه ملل دموکرات جهان فرض است که ملت ایران را در راه به دست آوردن این حق پشتیبانى و کمک نمایند.

ضمناً لازم است از احساسات پاک ملت پاکستان و بیانات آقاى وزیر امور خارجه آن کشور که در جلسه مطبوعاتى ایراد و نسبت به ملت ایران ابراز همدردى فرموده‌اند به نام یک نفر نماینده ملت ایران اظهار تشکر و امتنان نمایم ( امینى - از زلزله پاکستان هم اظهار تأسف بفرمایید)

و اما موضوع دیگر در اطراف بیانات جناب آقاى مکرم مى‌باشد که در جلسه گذشته ایراد فرمودند همان طورى که ایشان اشاره کردند و عرض بنده هم این بوده نظر این است که دولت ترتیبى اتخاذ نماید تا صنایع داخلى از بین نرفته و صادرات پشم و پنبه مازاد بر احتیاجات داخلى باشد و بنده مجدداً توجه وزارت اقتصاد ملى را به این نکته مهم جلب مى‌نمایم و اما این که فرموده‌اند آمارى که نسبت به آذربایجان عرض شده اغراق‌آمیز است براى روشن شدن ذهن ایشان تقاضا مى‌نمایم که به نشریه انجمن حمایت از صنعت فرش که در تبریز منتشر مى‌گردد مراجعه فرمایند و اما در مورد شکایت دانشگاه پزشکى به علت نداشتن استاد خود ایشان متذکر شدند که شکایت دانشجویان دانشکده پزشکى مشهد درباره استخدام استادان کاملاً صحیح و به جا است اگر به صورت جلسه مذاکرات مراجعه شود ملاحظه خواهند فرمود که عرض بنده هم همین مطلب بوده در هر صورت امیدوارم که اگر سوءتفاهمى براى ایشان رخ داده باشد با این توضیحات بر طرف و ضمناً در تأیید بیانات ایشان استدعا مى‌نمایم که لایحه مربوط به استخدام استادان خارجى که در مجلس سنا مانده هر چه زودتر از طرف آقایان نمایندگان محترم مجلس سنا تکلیفش معین شود تا وزارت فرهنگ بتواند منویات دانشجویان را در تکمیل کادر استادى او برآورده نماید.

یک نامه‌اى هم از طرف آقایان کارمندان دولت در آذربایجان رسیده است. که در حدود هزار و کسرى امضا دارد و در آن از وزارت دارایى تقاضا کرده‌اند که بخش‌نامه شماره 73773 مورخه 21/ 10/ 29 به موقع اجرا گذاشته بشود و تقاضا کرده بودند که عین نامه آنها را بنده قرائت بکنم ولى چون یک مقدار از وقتم تقدیم آقاى حائرى‌زاده کرده‌ام عین نامه را تقدیم مقام ریاست مى‌کنم که به وزارت دارایى ارسال دارند یک موضوع دیگر هم که مى‌خواستم عرض کنم این است که این اواخر در بعضى از روزنامه‌ها اخبار تحریک‌آمیزى نسبت به آذربایجان انتشار داده شده که چون بنده از اوضاع آنجا اطلاع کافى دارم لازم است جدا کلیه آن اخبار را تکذیب کنم (صحیح است)

نایب رئیس - آقاى حائرى‌زاده.

حائرى‌زاده - بنده براى یک مشت اخبارى که در جراید انگلستان راجع به ایران و نفت ایران نوشته شده بود تصور مى‌کنم که بر ملت انگلیس اشتباهى شده باشد نه موقع را تشخیص داده نه موقعیت ایران را نه وضعیت خودش را فقط باید تعبیر کرد که به یک غوغاى سیاسى متشبث شده. اول باید معلوم شود راجع به وضع کار خودمان دنیا مى‌داند که قرارداد 1933 در موقع حکمیت قلدرى بود که ملت ایران مالک اراده خود نبود و انگلستان ایران را در فشار دیکتاتورى قرار داده بود و ابداً در نظر ملت ایران این قرار داد ارزشى نداشته و ندارد (صحیح است) این چیزى است که دنیا قبول دارد (صحیح است) نه فقط ملت ایران مى‌گوید بلکه خود انگلیس‌ها هم این حرف را قبول دارند.

دوم قرارداد 1901 است که معروف به قرارداد دارسى است اگر چه در یک دوره تاریک و دوره بى‌اطلاعى تنظیم شده است ولى خوشبختانه با موافقت خود کمپانى در 1933 لغو شده و در اطراف آن بحث کردن دیگر معنى ندارد سوم اصل ملى شدن صنعت نفت است در سراسر ایران این اصل ملى شدن ابداً توجهى به قرارداد‌هاى سابق ندارد اهم از این که به عقیده کمپانى قرارداد صحیح بوده یا به عقیده ملت ایران قرارداد صحیح نبوده این موضوع اصلى ملى شدن در هر صورت در خود انگلستان هم در موارد متعددى انجام شده یک موضوع تازه‌اى نبوده که ما ایرانی‌ها بر‌خلاف اصول دنیا‌پسند عملى انجام داده باشیم مصالح ملى ما مقتضى بوده است که صنایع نفت را دولت ایران که نماینده ملت ایران است اداره بکند و دست کمپانى و اشخاصى که به ضرر ملت ایران از این منابع نفت بهره‌بردارى مى‌کنند کوتاه بشود این عمل ملى شدن درسى است که از حکومت فعلى انگلستان داریم ملت ایران با این قرارداد مخالفتش فقط از جنبه مالى نبوده این قرارداد را منافى آزادى و استقلال و حق حاکمیت خود دانسته و از این مبارزه‌اى که براى آزادى و استقلال است البته در ضمن براى ایران باید عایدات بیش‌تر تهیه بشود ما این مبارزه‌اى را که شروع کردیم و خوشبختانه در قسمت‌هاى دیگر اگر بعضى اوقات اختلاف کلمه‌اى بین افراد بین ملت ایران بین مجلسین بین دسته‌جات پیدا مى‌شود در این موضوع یک فکرى بوده است که

+++

به اتفاق کلمه همه جلو رفته‌اند هیچ اختلاف کلمه‌اى نداشتیم و براى حق حاکمیت و آزادى و استقلال ملى خودمان مبارزه کردیم البته منافع خودمان را براى بهره‌بردارى نفت مورد توجه قرار مى‌دهیم ولى اصل آزادى ما است که دست غاصبین را از این مملکت کوتاه بکنیم فعلاً درباره نفت در وزارت خارجه و جنگ انگلستان مطالبى راجع به ایران در جریان است و در جراید منعکس شده خیلى جاى تأسف است که مطلب بر انگلیس‌ها اشتباه شده آنها تصور کرده‌اند ملت ایران ملت چهل سال قبل است و انگلستان قدرت بعد از جنگ بین‌المللى اول را دارد و موقعیت جغرافیایى و سیاسى ایران تغییر نکرده یک روز صحبت کشتی‌هاى جنگى است یک روز صحبت چترباز است یک روز صحبت از این است که با آمریکا موافقت شود براى حفظ اتباع خود قوه وارد ایران بکنند اولاً ملت ایران اگر چه زیر چنگال حکومت زور و قلدرى خیلى فشار دیده و در منجلاب امراض و فقر و فساد هیئت حاکمه و غیره گرفتار است ولى تاریخ ایران نشان داده که اگر هادى و رهبر خوبى ایرانى داشته باشد عملیات معجزه مانندى خواهد کرد (صحیح است) با تبدیل شاه سلطان حسین به نادر‌شاه افشار آن ابتکار و قدرت را ایران نشان داد با نبودن حزب و بودن دست‌هاى جنایت‌پیشه در تمام دوایر دولتى در انتخابات دوره 16 با بودن حبس و فشار و تبعید مردم تهران مقاومت نشان دادند و موفقیت حاصل کردند و با مخالفت شدید دولت مجلسین ملى شدن نفت را به اتفاق آراء رأى داد انگلستان باید بداند که دولت ایران ملت سى سال پیش نیست و افکار دیگرى دارند که نمى‌شود یک قلدر دیگرى بر این ملت حکومت کند دوم انگلستان امروز غیر از امپراتورى بعد از جنگ بین‌المللى اول است و او امروز قدرت اداره امور خود را منفرداً ندارد بلکه زیر سایه آمریکا امرار حیات مى‌کند و همسایه ما امروز نیست بلکه در سایه انگلیسى‌هاى وطنى در ایران شهرت خود را حفظ کرده و انگلیسى‌هاى وطنى اطراف این امامزاده مرده را گرفته‌اند و اگر دولت ایران حمایت از انگلیسی‌هاى مقیم ایران نکند مورد بغض ملت ایران مى‌باشند مأمورین و قواى دولتى ما در آبادان آلت دست کمپانى مى‌شوند و کارگرهاى ما را مى‌کوبند و اگر حمایت نکنند از سیاست ظالمانه مأمورین انگلیسى در ایران همین کارگرهاى ما که معادن نفت در دست‌شان هست حساب آنها را رسیدگى مى‌کنند همچو قدرتى ما براى انگلستان قائل نیستیم چند نفر چترباز یا امثال آنها لقمه کوچکى در مقابل عشایر مرزى ما مى‌باشند به علاوه امروز اگر انگلیس‌ها تصور مى‌کنند که ایران را به صورت کره بیرون بیاورند اشتباه است ایرانى یا باید آزاد و مستقل و مالک همه چیز باشد یا معبر قواى سرخ براى همه جهان خواهد شد ممکن نیست انگلیس‌ها ایران را آتش بزنند مگر این که دنیا را آتش بزنند و خود أنها زودتر مى‌سوزند انگلستان باید بداند که نمى‌توان ایران را تحت فشار قرار داد و از آتش جنگ بین‌المللى سوم بر کنار شد به جهاتى که جاى ذکر آن فعلاً نیست مصلحت خود انگلستان است که ایرانى آزاد و صاحب همه چیز باشد تا از حقوق خود دفاع کند و در صورتى که مثل امروز همه گرفتار فقر و بدبختى باشند چه فرق می‌کند که رژیم حکومت چه باشد سوم موقعیت جغرافیایى و سیاسى امروز و آن روز ایران که انگلستان اشتباه کرده در موقع ختم جنگ بین‌المللى اول اتحاد جماهیر شوروى هنوز صورت تشکیل به خود نگرفته بود و قواى انگلیس در قسمت جنوبى اتحاد جماهیر شوروى مجاور ایران بود و ایران در چنگال امپراتورى انگلیس بود و آنچه به ایران تحمیل کردند دولت‌هاى وقت و دیکتاتور قادر نبودند بر‌خلاف مأمورین انگلستان قدمى بردارند امروز ما به انگلیسی‌ها همان قدر احتیاج داریم که به بلژیک و هلند و غیره احتیاج داریم اما موضوع نفت کمپانى در دنیا مشغول دروغ‌پردازى است سه تکیه‌گاه براى دروغ‌پردازى خودش درست کرده است یکى این است که ایران ملعبه دست جنگجو یا صلح‌جو شده و نفت را به نفع اتحاد جماهیر شوروى ملى مى‌سازد به علاوه ایران در مقام مصادره اموال کمپانی است سوم ایران لایق اداره امور خود نیست روى این حرف‌هاى کمپانى در دنیا مشغول دروغ‌پردازى شده در قسمت اول تمام ایرانی‌ها از مظالم کمپانى هم‌آواز بوده و پیش قراول این مبارزه حجج اسلام بوده‌اند تحت رهبرى حضرت آیت‌الله کاشانى و جناب آقاى دکتر مصدق و جبهه ملى مبارزه کرده و البته سایر طبقات نیز شرکت و مبارزه نموده‌اند مربوط به طبقه خاصى نبوده (صحیح است) دوم عنوان مصادره که بهانه قرار داده‌اند در صورتى که قانون تصریح دارد که اگر دعاوى کمپانى داشت و حق بود از عایداتى که ما داریم براى تأمین این کار بیست و پنج درصد ذخیره می‌کنیم چون در موضوع قرارداد مأمور مطالعه نبودم بحث این را نکردم ما آن موقع در کمیسیون نفت مشغول مطالعه قرارداد نبودیم ما روى اساس حرف می‌زدیم بحث ملى شدن داشتیم یک روز آیت‌الله کاشانى به من فرمودند شما قسمت (ج) فصل بیست قرارداد 1933 را که مردود است به نظر ایرانیان و مورد استناد کمپانى و دولت انگلستان است مطالعه کرده‌اید یا نه؟ من رفتم مطالعه کردم و دیدم یک چیز مهمى در آنجا است که من آن را مى‌خوانم عنوان مصادره نیست عنوان حق است در این فصل بیست قسمت (ج) مى‌گوید در موقع ختم امتیاز خواه این ختم به واسطه انقضاى عادى مدت و یا به هر نحو دیگرى پیشامد کرده باشد تمام دارایى کمپانى در ایران به طور سالم و قابل استفاده بدون هیچ مخارج و قیدى متعلق به دولت ایران مى‌گردد صحبت مصادره نیست صحبت حق است یک کمپانى که پنجاه سال عایدات از اینجا برده و چندین مقابل سرمایه‌اى که اینجا خرج کرده‌امروز ذخیره دارد در بانک‌ها یک مشت ابزارهاى فرسوده‌اى که در آنجا هست در این قرارداد هم آن روز پیش‌بینى شده است که در موقع انقضاى این قرارداد و ختمش باید تحویل ملت ایران بشود.

ختم فقط به انقضاى مدت بیست نیست تصریح مى‌کند یا به هر نحو دیگر پیشامد کرده باشد یعنى آن التزام‌نامه‌اى که از دولت دیکتاتور گرفته‌اند و امروز اسمش را قرارداد 1933 گذارده‌اند براى خودشان قرار داده‌اند که هر وقت برایشان صرف نکرد ول کنند مشروط بر این که دو سال جلوتر به ما خبر بدهند که ما دیگر احتیاج نداریم یک ماده دیگرى پیدا کرده‌ایم که چرخ ما را مى‌چرخاند ما محتاج به نفت ایران نیستیم تمام اینها را ول می‌کنیم براى ایران در صورتى که هیچ حقى براى ایران آن روز قائل نشده‌اند براى این که طرف معامله خودشان بوده‌اند ملت ایران در این کار دخالتى نداشت یک دیکتاتورى بود از طرف خود آنها بود مخلوق آنها بود و آنها مقدمه چیدند و این قرارداد را به نفع خودشان مى‌گذارند قسمت (د) آن فصل هم تمام دارایى را تعریف مى‌کند دارایى مشتمل است بر تمام اراضى و ابنیه و کارخانه‌ها و ساختمان‌ها و چاه‌ها و سدهاى دریایى و راه‌ها و لوله‌هاى حمل نفت و پل‌ها و رشته‌ها و نهرهاى فاضلاب و سایر وسایل توزیع آب و ماشین‌ها و مؤسسات و تجهیزات از هر قبیل و تمام وسایل نقلیه (مثلاً از قبیل اتومبیل گارى آئروپلان) و تمام اجناس انبار شده و سایر اشیایى که کمپانى در ایران براى اجراى این امتیاز از ان استفاده مى‌نماید اینها را این قسمت خوب حلاجى کرده و روشن است عنوان عنوان مصادره نیست عنوان حق است. به جهتى از جهات یکى ملى شدن صنعت نفت است یکیش این است که کمپانى مى‌بیند صرف نمى‌کند براى او و دو سال قبل مى‌گوید به درد من نمى‌خورد یکى این است که در محکمه ثابت شود که کره و اجبار باشد و موجبات ابطال باشد مى‌گویند این قرارداد باطل است یکى این است که این مدت شصت سال را که قرارداد بودند منقضى شود که در اینجا مى‌نویسد به واسطه انقضاى عادى مدت و یا به هر نحو دیگرى پیشامد کرده باشند پس عنوان عنوان مصادره نیست و این هو و جنجال‌ها بی‌مورد است یک ملت ضعیفى حق خودش را پس از پنجاه سال از یک غارتگرى مطالبه می‌کند این اندازه شرافت نشان داده است که در آن قانونى که از مجلس گذرانده براى احتیاط ذکر کرده که اگر حقى براى او فرض بکنیم مى‌دهیم ما حاضریم حق مردم را بدهیم حاضر نیستیم که در دنیا بگویند که ملت ایران یک ملت بى‌حسابى است خیر ملت ایران هر چه ظلم کشیده هر چه فقر و بدبختى به واسطه انگلستان دیده تحمل کرده و هر چه انواع بدبختى و جهل و فساد و نفاق در این مملکت هست از آنها به ارث مانده باز اگر حقى دارند ما پس می‌دهیم ما حاضر نیستیم مال کسى را ببریم ولى به موجب این قانون حقى براى آنها نیست عنوان مصادره نیست عنوان حق است قرارداد 1933 یا التزام‌نامه 1933 یا این ورق پاره به عقیده ما و این سند شش میخه خیلى محکم به عقیده آنها علیه خود آنها حجت است چون خودشان استناد به این مى‌کنند علیه خود آنها حجت است فصل بیستم قسمت سوم آن ر اینجا تصریح دارد که به عرض آقایان رساندم که اینجا هیچ عنوان مصادره نیست البته چون دولت جناب دکتر مصدق طرف اعتماد همه ما هست و سعادت و صلاح ملت ایران را تشخیص دادیم که تشخیص ایشان بهتر مى‌تواند تأمین بکند هر رویه‌اى که این کمیسیون مختلط نفت اتخاذ بکند اگر چه از نظر قضایى هم مطابق مصلحت ما نباشد ما موافق هستیم و موافقت هم خواهیم کرد براى این که مصلحت عمومى ما فوق بحث قضایى است این یک بحث قضایى است که اگر از نظر قضاوت در یک محکمه برود یک شاهى حق براى کمپانى کسى قائل نمى‌شود اگر این را از نظر سیاست مصلحت مى‌دانند که یک مشت انتریک‌چى و هوچى شرش را بکنند این را من موافقم و حرفى ندارم این حرف دیگرى است و من وارد این بحث نمى‌شوم قوه مجریه که طرف اعتماد است وقتى که چیزى را مصلحت دانست باید قواى دیگر هم از او حمایت بکنند و به او کمک خواهند کرد وضعشان هم خوب خواهد شد یک موضوع دیگرى را که ‏انگلیسی‌ها دارند عمل مى‌کنند راجع به لیاقت ملت ایران حرف می‌زنند که آیا ایرانی‌ها لایق هستند اینها را اداره بکنند یا نه یا این نفت‌ها زیر خاک مدفون می‌ماند و کارخانه‌جات اسلحه‌سازى آنها اسلحه کمتر مى‌تواند بسازد این مورد بحث است و این یک توهینى است به ملت ایران که بنده به سهم خود حاضر نیستم بى‌جواب بگذارم توهینى را که یک مشت مردمانى آن موقعى که ایرانی‌ها مشعل تمدن دنیا در دست‌شان بوده و دنیا در سایه اداره آنها ماشینش مى‌چرخید اینها دزد

+++

دریایى بودند و با شکار ماهى زندگى مى‌کردند و لیاقت آن را نداشتند که جزو آدم‌ها حسابشان کنیم حق ندارند حق ندارند این مزخرفات را نسبت به یک ملت با‌سابقه و با‌شرافتى بگویند اشکال‌تراشى اقتصادى آنها است که مملکت ما را به این روز سیاه انداخته و ملت ایران خیلى داراى اراده قوى بوده که با تمام این فشارها هنوز ثابت ایستاده و مطالبه حق خودش را مى‌کند اگر این همه فشارها که به ملت ایران وارد شده است ده یک این فشارها به انگلستان وارد شده بود اصلاً وجود ذهنى هم براى انگلستان در دنیا نبوده آنها قابل این که بتوانند مقاومت در مقابل این فشارها بکنند نیستند ملت ایران است که اگر به تاریخ نگاه کنند با تمام جریانات موافق و مخالف مقاومت مى‌کند و جاى خودش را حفظ مى‌کند و من حق و اجازه نمى‌دهم به یک مشت دزد دریایى و شکارچى ماهى که به ما توهین بکنند (صحیح است آفرین)

نایب رئیس - آقاى موقر.

موقر - در این موقع که به حمد‌الله آرامش در خوزستان برقرار شده است انتظار کارگران خوزستان بر این است که دولت توجه بیش‌ترى در تأمین آسایش آنها بکند و حد اقل معیشت که تهیه مسکن براى همه و بهداشت براى همه و فرهنگ براى همه باشد تأمین نماید و ضمناً تقاضا دارند که چون دیگر موجباتى براى ابقاى حکومت نظامى باقى نیست هر چه زودتر حکومت نظامى را در خوزستان بر طرف سازند ضمناً در این موقع که شخص آقاى امیر تیمور کلالى مأمور رسیدگى به کار کارگران است و بسیار مردم شریفى هستند وکیل بسیار خوبى بودند و وکیل جدى و صمیمى و دلسوزى بودند انتظار بنده بر این است که امروز که وزارت کار را به عهده گرفته‌اند با همان جدیت و با همان صمیمیت و همان دلسوزى در تأمین آسایش کارگران بکوشند (صحیح است) ضمناً مى‌خواستم به عرض آقایان برسانم در تعقیب عرایضى که راجع به تأسیس دانشگاه خوزستان به عرض آقایان رسانیدم مورد توجه دانشگاه تهران قرار گرفت آقاى دکتر بیدل استاد دانشگاه با من تماس حاصل کردند (در این موقع اکثریت نبود پس از چند دقیقه اکثریت حاصل شد) و در چگونگى به موجبات تأسیس آموزشگاه عالى بهدارى در شهر اهواز مذاکره کردند روز دیگر بنده مستقیماً با دفتر دانشگاه تماس گرفتم دیدم موجبات این کار فراهم است بنده اضافه مى‌کنم که بعد از تأسیس دانشگاه در تبریز که کار بسیار لازمى بود در سه شهر دیگر اصفهان و مشهد و شیراز اول آموزشگاه عالى بهدارى تأسیس شد توسعه پیدا کرد و در این سه شهر اکنون هم آموزشگاه عالى بهدارى و هم دانشکده پزشکى هست در صورتى که به عقیده بنده الآن که در این شهرستان‌ها دانشکده پزشکى برقرار است دانشگاه مى‌تواند این کلاس‌هاى بهدارى را تبدیل بکنند و منتقل بکنند به اهواز و کرمان و کرمانشاه و انصاف و عدالت حکم مى‌کند که جاهاى دیگر هم از عنایت و توجه فرهنگ و دانشگاه بهره‌مند شوند به علاوه ما مانع نیستیم آنجا هم دانشکده ادبیات باز کنند دانشکده فنى باز کنند ولى اهواز هم حق دارد (مکرم - البته حق دارد ولى انتقال اینها هم مصلحت نیست) خود دانشگاه پیشنهاد مى‌کند که این کار را الان مى‌شود عملى کرد آقایان می‌دانند که موافقت شده است هر جا سازمان آموزشگاه عالى بهدارى تأسیس شود وزارت بهدارى از بیمارستان‌هاى وابسته با بودجه آن به آن آموزشگاه یا آموزشکده پزشکى منتقل مى‌نماید در اهواز یک ساختمان بسیار آبرومندى ساخته شده که محل بیمارستان است راه‌آهن است و گنجایش این ساختمان بیش از احتیاج بیمارستان راه‌آهن است و به قدرى جاى زیادى دارد که الان سازمان مبارزه با مالاریا در آنجا جاى دارد و یقین دارم اولیاى راه‌آهن یکى دو اطاق در بیمارستان نامبرده به اختیار آموزشگاه عالى مى‌گذارند و براى تهیه مقدمات آموزشگاه عالى بهدارى شرکت سابق نفت قول داده بود هر وقت در اهواز دانشکده پزشکى تأسیس شود وسایل آزمایشگاه بلاعوض در اختیار دانشکده بگذارد الان که نفت ملى شده حق این است که این سازمان وسیع وسایل آزمایشگاه را فراهم نماید مضافاً به این که در خوزستان دو بیمارستان خیلى عظیم وجود دارد یکى در آبادان و دیگرى در مسجد‌سلیمان با این وصف تأسیس یک دانشکده پزشکى هیچ اشکالى ندارد این از لحاظ پزشکى بود و اما از حیث دانشکده فنى سابق هم عرض کردم براى این که ما هر چه زودتر بتوانیم از متخصصین خارجى بى‌نیاز شویم حق این است که ما توجه بیش‌ترى به توسعه هنرستان و یا دانشکده فنى آبادان بکنیم ما اگر بخواهیم منتظر باشیم سالى 50 نفر 100 نفر 200 نفر به خارجه بفرستیم آنجا تحصیل بکنند و متخصص بشوند و برگردند و جاى چند هزار نفر متخصص را بگیرند این مدت زیادى لازم دارد و ما را به این زودى‌ها از خارجى‌ها بى‌نیاز نمی‌کند ولى اگر ما در آبادان که مرکز این کار است و با وجود این همه دستگاه‌هاى عظیم که در آنجا هست دانشکده فنى درست بکنیم ما مى‌توانیم سالى هزار نفر متخصص تحویل بنگاه ملى صنعت نفت بدهیم و از لحاظ دانشکده کشاورزى هم بنده سابقاً خدمت آقایان عرض کردم و موجبات توسعه کشاورزى به قدرى که در خوزستان فراهم است جاى دیگر فراهم نیست در خوزستان هزاران سنگ آب به دریا مى‌ریزد و یا در باتلاق‌ها فرو

مى‌رود چهار میلیون هکتار اراضى قابل کشاورزى در خوزستان هست خوزستان به تنهایى ارزش تمام مصر را دارد ارزش تمام بین‌النهرین را دارد سال گذشته مصر 70 میلیون پوند یعنى تقریباً هزار میلیون تومان صادرات پنبه داشت در صورتی که ما مى‌توانیم بیش از آنها از خوزستان استفاده کنیم الان در خوزستان یک مؤسسه‌اى است به نام شرکت کشاورزى خوزستان سرمایه‌اش از وزارت دارایى است این شرکت ماشین‌ها و آلات و ادوات کشاورزى زیادى در اختیار دارد و معهذا در ظرف یک سال دو میلیون ریال کسر داشته در صورتى که اگر خوب اداره بشود نه تنها نمى‌بایستى دویست هزار تومان در سال کسر داشته باشد بلکه مى‌تواند درآمد اضافه بر مخارج داشته باشد دیگران حاضرند که این مؤسسه را از دولت بگیرند و اداره بکنند وزارت دارایى را از زیان سالى دویست هزار ریال خلاص کنند بلکه اضافه‌اى هم حاصل مى‌شود براى تأسیس و توسعه دانشگاه خوزستان علاوه بر این در شهر اهواز یک باغ نمونه بزرگى است که در آنجا مى‌توان به آسانى دانشکده کشاورزى تأسیس کرد در سوسنگرد یک باغ بزرگى هست براى آزمایش نباتات گرمسیرى آنجا را هم مى‌توانند در اختیار دانش‌آموزان کشاورزى بگذارند و دروس عملى به آنها بدهند در چند وقت پیش هم در اثر تذکر آقاى فرهودى در خصوص تأسیس دانشکده در خوزستان آقاى دکتر جزایرى وزیر فرهنگ وعده صریح فرمودند که در خوزستان اقدام اساسى براى تأسیس دانشگاه بکنند بنده از وزارت فرهنگ انتظار دارم که این وعده صریح را عملى بکنند و با مشارکت دانشگاه تهران هر چه زودتر موجبات تأسیس این دانشگاه را فراهم بیاورند ضمناً بیانیه‌اى از طرف دانشجویان دانشکده پزشکى مشهد رسیده و تقاضاهایى هم دارند که به عقیده بنده کاملاً به جا و حق است تقدیم مقام ریاست می‌کنم که دستور فرمایند به این موضوع رسیدگى شود همچنین تلگرافى از خوزستان به امضاى عده‌اى از کشاورزان رسیده و شکایت می‌کنند که بر‌خلاف مصالح مملکت به جاى این که تشویق از کشاورزى بکنند گمرک بر ماشین‌هاى کشاورزى که مورد استفاده شدید کشاورزان خوزستانى است وضع کرده‌اند و موجب جلوگیرى از پیشرفت کشاورزى شده است در صورتى که ما خودمان بایستى انواع و اقسام وسایل تشویق را فراهم کنیم این را تقدیم مى‌کنم و توجه دولت را جلب مى‌کنم ( مکرم - جناب آقاى موقر ماشین‌آلات کشاورزى که از گمرک معاف است) اشتباه کردند گفته‌اند ماشین‌هایى که براى کشیدن آب از چاه‌هاى عمیق است معاف است.

ولى اگر ماشین‌هایى بیاورند که از رودخانه بخواهند آب بکشند معاف نیستند و باید گمرک بدهند ولى این کمال بى‌عدالتى است و ضمناً یک سؤالى است تقدیم مى‌کنم از آقاى وزیر جنگ و وزیر دادگسترى که تقاضا مى‌کنم براى جواب حاضر شوند.

4 - تقاضاى آقاى مخبر فرهمند دائر به مطرح شدن لایحه اصلاح ماده قانون مالیات بر درآمد و طرح سه فورى مربوط به زندانیان

مخبر فرهمند - بنده راجع به دستور عرضى دارم اجازه مى فرمایید؟

نایب رئیس - بفرمایید.

مخبر فرهمند - عرض کنم خاطر آقایان مستحضر است که اصلاح قانونى بود راجع به ماده 20 قانون مالیات بر درآمد مربوط به اطاق‌هاى بازرگانى که از مجلس شوراى ملى گذشت و به مجلس سنا رفت و مجلس سنا دیروز تصویب کرد حالا امروز یک رأى نهایى مى‌خواهد که این قانون به دست اجرا برود هشت ماه است ده ماه است که اطاق‌هاى بازرگانى حقوق نگرفته‌اند (صحیح است) و جناب آقاى وزیر اقتصاد هم اینجا تشریف دارند مستحضرند که در فشار هستند و تمام نمایندگان شهرستان‌ها هم همین طور در فشارند بنده مى‌خواستم استدعا کنم که آقاى رئیس آن را مطرح بفرمایند که یک رأى نهایى می‌خواهد که کارکنان اطاق‌هاى بازرگانى یک مقدارى آسوده شوند این یکى یک موضوع دیگر در جلسه قبل یا ماقبل یک طرحى از طرف آقایان امضا شد راجع به وضعیت زندانیان به قید سه فوریت هم تقدیم شده است یک شرحى دیروز نوشته‌اند فرستاده‌اند که اگر بنده بخواهم آن را بخوانم فوق‌العاده مایه تأثر آقایان خواهد شد بنده فقط اکتفا به تقدیم آن مى‌کنم و استدعا مى‌کنم که آن طرح فورى براى این که جزو دستور شود اگر رأى می‌خواهد رأى آن گرفته شود و جزو دستور واقع شود یا لااقل به کمیسیونى که باید برود فرستاده شود یک وضعیتى را رئیس دولت و وزیر دادگسترى و وزیر کشور رفته‌اند دیده‌اند با کمال تأثر و رقت یک لایحه‌اى آورده‌اند آقایان هم استقبال کرده‌اند و همه هم امضا کرده‌اند دیگر سزاوار نیست که ما جمعى را در آن وضع بد نگه بداریم بنده خواستم استدعا کنم که آن را هم مورد توجه قرار دهند جزء دستور باشد و تکلیف اینها معین شود.

+++

4 - قرائت اسامى آقایان منتخبه از شعب جهت مشاوره در لایحه انتخابات

نایب رئیس - براى مشاوره در لایحه انتخابات از طرف شعب شش‌گانه به طورى که آقایان استحضار دارند از هر شعبه سه نفر انتخاب شده که به اطلاع مجلس شورا مى‌رسد .

(به شرح زیر قرائت شد)

از شعبه اول - آقایان نریمان. اسلامى. ثقة‌الاسلامى.

از شعبه دوم - آقایان ملک‌مدنى. دکتر طاهرى. قشقایى.

از شعبه سوم - آقایان کشاورز‌صدر. دولت شاهى. اکبر. از شعبه چهارم - آقایان ناصر ذولفقارى. فرهودى. بزرگ‌نیا. از شعبه پنجم - آقایان گنجه. گنابادى. مخبر فرهمند. از شعبه ششم - آقایان مکرم. رفیع. اسکندرى.

5 - مذاکره در گزارش کمیسیون کشور راجع به لوله‌کشى شهر تهران

نایب رئیس - مجلس وارد دستور می‌شود گزارش کمیسیون کشور راجع به عمل لوله‌کشى و فاضلاب تهران مطرح است (نمایندگان - اعلام رأى شده است) راجع به فوریتش پیشنهادى رسیده بود که مذاکره شد و به رأى رسید حالا هم عده کافى نیست براى رأى‏

ملک‌مدنى - اجازه مى‌فرمایید بنده عرضى داشتم.

نایب رئیس - بفرمایید.

ملک‌مدنى - مجلس الان دو سه جلسه است که متأسفانه کارى نکرده است راندمان مجلس را ملاحظه بفرمایید یا به نطق قبل از دستور مى‌گذرد وقتى مى‌خواهیم وارد یک کار عملى بشویم مجلس از اکثریت مى‌افتد مى‌خواستم از مقام ریاست تقاضا کنم موافقت بفرمایید آقایانى که در جلسه حاضر نمى‌شوند جریمه‌اشان کنند تا ما بتوانیم کار کنیم.

نایب رئیس - بنده اطلاع دارم که اگر تشریف نیاورند جلسه را ختم مى‌کنیم.

حاذقى - بنده آن دفعه هم عرض کردم که اسامى غایبین را بنویسند در صورت جلسه هم نوشته شده است.

نایب رئیس - تا 15 دقیقه دیگر اگر نیامدند تعطیل مى‌کنیم.

ملک‌مدنى - دستور بفرمایید صورت‌شان را بنویسند.

نایب رئیس - آقاى ناظرزاده را براى اتمام حجت فرستاده‌ام (پس از چند دقیقه هم اکثریت براى رأى حاصل نشد)

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

نایب رئیس - متأسفانه در بیرون هم عده‌اى که اکثریت داشته باشد نیست جلسه را ختم مى‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه ساعت 9 دستور هم همین گزارش کمیسیون راجع به لوله‌کشى ‏

( یک ساعت و ده دقیقه قبل از ظهر مجلس ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى- جواد گنجه‏

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294666!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)