کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره هجدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18
[1396/05/30]

جلسه: 144 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 8 مرداد ماه 1334  

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی‌ غائبین جلسه قبل‏

2- طرح استیضاح آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى از آقاى علاء نخست‌وزیر و تصویب رأى ساکت‌

3- بیانات آقاى نخست‌وزیر و تقاضاى رأى اعتماد و ابراز اعتماد به دولت ایشان‏

4- طرح فوریت اول طرح پیشنهادى راجع به مطبوعات‏

5- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

‏مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏18

 

 

جلسه: 144

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 8 مرداد ماه 1334

 

فهرست مطالب:

1- قرائت اسامی‌ غائبین جلسه قبل‏

2- طرح استیضاح آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى از آقاى علاء نخست‌وزیر و تصویب رأى ساکت‌

3- بیانات آقاى نخست‌وزیر و تقاضاى رأى اعتماد و ابراز اعتماد به دولت ایشان‏

4- طرح فوریت اول طرح پیشنهادى راجع به مطبوعات‏

5- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

 

‌مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1- قرائت اسامی‌ غائبین جلسه قبل‏

رئیس- صورت غائبین جلسه پیش قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه- آقایان: قوامى- هدى- عبدالرحمن فرامرزى- یار افشار- دهقان- تفضلى- باقر بوشهرى- جلیلى- مهندس اردبیلى- دکتر عدل- برومند- سنندجى- حشمتى- سعیدى- مرتضى حکمت- شیبانى- توماج- محمود افشار- عامرى- دکتر حمزوى- جلیل وند- اورنگ- شفیعى- عرب شیبانى- اکبر- نراقى- خرازى- دکتر شاهکار

غائبین بی‌اجازه- آقایان: دکتر عمید- دکتر سعید حکمت‏

زود‌رفتگان با اجازه- آقایان: دولت‌شاهی نیم ساعت- حائرى‌زاده نیم ساعت‏

2- طرح استیضاح آقاى مهندس شاهرخ شاهى از آقاى علاء نخست‌وزیر و تصویب رأى ساکت.

رئیس- به طورى که خاطر آقایان مسبوغ است در جلسه قبل استیضاح آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى قرائت شد و امروز دیگر سؤالات موردى ندارد. همان استیضاح مطرح خواهد شد آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى‏

مهندس شاهرخ‌شاهى- قبل از شروع به عرایضم می‌خواهم از رئیس دولت خواهش کنم که چون بیاناتى که می‌کنم نوشته شده اجازه بدهند در تمام روزنامه‌ها بدون سانسور درج شود.

عبدالصاحب صفایی- چه اسرارى دارید.

مهندس شاهرخ‌شاهى- به نان خداوند بزرگ و مهربان‏

آقایان نمایندگان معظم مطالبى را که امروز به این کردم با تمام نطق‌هاى قبل از دستور و بعد از دستور و موضوعات دیگر پارلمانى فرق کلى دارد زیرا مربوط به حقوق مجلس و مجلسیان و اساس مشروطیت و حفظ قانون اساسى است امروز روح پرفتوح نمایندگانى که براى حفظ اصول مشروطیت و احترام مقام نمایندگى ملت شربت شهادت نوشیده‌اند یا از دنیا رخت بر بسته‌اند در این مکان مقدس حاضر و ناظر اتخاذ تصمیم ما است.

مردم بیزار هستند که هر چند یک بار قیام کنند و ما را از چنگال خودخواهان نجات دهند و باز ما نتوانیم ودیعه‌ای را که آن‌ها به دست ما سپرده‌اند حفظ کنیم.

مصدق آن روزى که به مجلس تاخت و بساط رفراندم و بستن مجلس و تجاوز به قانون اساسى را آغاز کرد که اکثریت همان مجلس پا مرعوب قدرت او بودند یا مجذوب عنایت و لطفش والا آن اقلیت با شهامت که اکنون هم در این مجلس مقدس تشریف دارند در خطرناک‌ترین شرایط به وظیفه ملى و وجدانى خود عمل کردند و براى حفظ قانون اساسى بهترین مبارزه را نمودند تا جایی که همکارانشان آن‌ها را تنها گذاشتند و در این مبارزه یارى نکردند و چشمان ذره‌بین‌شان سراب را آب دیدو ملاحظه فرمودند که نه مرعوبین و نه مجذوبین از این پنجه‌پوشى بر وى همکاران خود طرفى نبستند امروز نیز تاریخ تکرار شده و اکثریت مجلس در مقام قضاوتى تاریخى قرار گرفته‌اند که آینده‌ای را روشن یا تاریک با رأى خود بوجود بیاورند با اجازه همکاران ارجمند و براى این‌ که کاملاً مجلس و ملت ایران روشن باشند اختصاراً اشاره به جهاتى می‌کنم که موجب توهین حتک حرمت و کسر اعتبار و شرف یک نماینده مجلس شده است.

آقایان محترم به طورى که استحضار دارید روز پنج‌شنبه چند هفته پیش از دولت سؤالى کردم که خلاصه آن عبارت از این بود تعهداتى که در مقابل عقد قراردادهاى خارجى که چهار فقره آن انگلیسى و یک فقره اسکاندیناوى است و به مبلغى در حدود 800 میلیون تومان از طرف سازمان برنامه تعهد شده است براى روشن شدن ذهن ملت ایران دولت ضمن قرائت عین قراردادها در جلسه علنى مجلس هر چه زودتر پاسخ بگوید تا بتوانیم توضیحاتى که داشتنم به عرض برسانم و براى تصریع در جواب و عدم فوت وقت جناب آقاى علم وزیر کشور که در جلسه حضور داشتند تذکر دادم که اگر بنا شود پاسخ سؤالات به ترتیب انجام گیرد و رعایت نوبت بشود شاید عمر این مجلس کفاف شنیدن این جواب را ندهد و خواهش کردم که دولت حاضر شود از لحاظ اهمیت موضوع خارج از نوبت پاسخ گوید و اگر چنانچه تعللى در این مورد به نمایید از لحاظ وظیفه خطیر نمایندگى سؤال را به استیضاح مبدل می‌کنم که هنوز هم در آن تصمیم باقى هستم این بود مذاکرات بنده با وزیر کشور کابینه جناب آقاى علاء در همان روز ساعت نه و نیم بعد از ظهر فرماندار نظامی‌ تهران تیسمار سرتیپ بختیار شخصاً به این‌جانب تلفن کردند که براى امور فورى و مهمی ‌به فرماندارى نظامی ‌بروم با این‌ که بنده با فرماندارى نظامی‌کاى نداشتم و می‌توانستم نروم‏ (برخلاف آنچه جناب آقاى وزیر جنگ در این چند روزه فرمودند که علت خواستن من در فرماندارى نظامی‌ به واسطه سوابق دوستى فى مابین بوده و همیشه این موضوع را تکذیب کردم با هم تأیید به عرض می‌رسانم که این‌جانب بیش از یکى دوباره آن هم چند دقیقه با ایشان طرف مکالمه نبودم) مع‌الوصف بر‌خلاف عقیده آن کسانى که می‌خواهند با مغالطه جوانان تحصیل کرده مملکت را با آن همه چیز مخالف و یا خودخواه نشان دهند براى این‌ که بدانند چه احتیاجى موجب شده است که ایشان از من استمداد خواسته و مرا به دفتر نمود خوانده‌اند دور از جنبه خود‌خواهى و اتکاء به مقام نمایندگى آن شب را معذرت خواستم‌

+++

و موکول کردم که روز شنبه ساعت 9 و نیم ایشان را ملاقات کنم در روز و ساعت مقرر به این فرماندار نظامی ‌تهران که مأمور حفظ امنیت پایتخت هستند رفتم. آقایان محترم در ‌جلسه خصوصى به کلام‌الله سوگند یاد کردم و آنچه فى مابین من و سرتیپ بختیار در روز ملاقات اتفاق افتاده بود بدون کوچک‌ترین تحریفى به عرض رسانیدم و جریان را به طور اختصار در استیضاحى که کرده‌ام ذکر نموده و علت اصلى این جریان را معتقدم مربوط به همان سؤالى بود که این‌جانب راجع به‌ امور سازمان برنامه از دولت نموده و معلوم شد جریاناتى که در سازمان برنامه می‌گذرد آن قدر حساس است که دولت مجبور نموده براى اسکات من به فرماندارى نظامی‌ دستورات لازمه دهد با نخویف و ارعاب و اهانت و حتى ایراد ضرب مرا از راهى که رفته‌ام بر‌گردانند و بخواهند که از افشاى حقایقى در مورد روش فعلى سازمان برنامه که به عقیده من به زیان مردم و مملکت است دست بردارم ولى چون دیدن سوکت در این مورد وجدان مرا معذب می‌دارد و انجام وظیفه نمایندگى را براى من مشکل می‌سازد ضمن تقدیم آن سؤال از جناب آقاى علاء رئیس دولت که داعیه مبارزه با فساد دارند تقاضا نمودم که براى روشن شدن امور تخلف ترتیب سازمان مذکور به مجلس تشریف آورده و پاسخ دهند و بسیار خوشوقتم که این پیش آمدها موجب گردید که چنین فرصتى براى من حاصل شود تا بتوانم ثابت کنم توهین و اهانت و مضروب نمودن من معلول همان سؤالى بوده است که چندى قبل راجع به سازمان برنامه از دولت کرده‌ام معلوم می‌شود که درست بر روى نقطه حساس و ضعف دولت انگشت گذاشته‌ام نه به خاطر زید و عمرو. به شهادت صورت جلسات مجلس شوراى ملى آقایان محترم شاهدند که 8 ماه قبل ضمن نطق قبل از دستور با این‌ که از موافقن جدى حکومت سابق بوده‌اند به سه قسمت اساسى اشاره نمودند یکى از آن‌ها برداشتن ماسک عوام فریبانه ایاز جناب آقاى علم یا وکیل و سخنگوى رسمی ‌ایشان در مجلس شوراى ملى ثانیاً اعلام خطر به نقشه‌هاى شوم ابتهاج مدیر‌عامل سازمان برنامه که می‌دانستم می‌خواهد طبق برنامه منظمی‌تمام عواید نفت دوباره دربست به جیب یک سیاست استعمارى بریزد ثانیاً اعمال خلاف قانون و سوءاستفادهای کلان که در شهردارى سابق به تصدى اخوى گرامیشان آقاى غلامحسین ابتهاج انجام گرفته بود متأسفانه آن روز با جار و جنجالى مواجه گردیدم ولى باز خوشبختم که هر سه مورد با کمال تأسف به حقیقت پیوسته (سلطانمراد بختیار- تقصیر دولت سابق بوده) و دوباره خطرى را که حالا در کمین ماست مانند هشت ماه قبل با واقع بینى که در سیاست عمومی ‌مملکت و جهان دارم اعلام می‌دارم و به من ثابت شده است که علت تمام این پیش آمدهاى ناگوار همان نطق از دستور چند ماه پیش و سؤال چند هفته قبل می‌باشد. جناب آقاى علاء اگر دولت شما واقعاً دولت مبارز با فساد است چرا با فسادى که در حالا حاضر در سازمان برنامه به حد کمال رواج دارد مبارزه نمی‌کنید آیا می‌دانید (صدقى- فساد را از مجلس شروع کردند) بابت پنج فقره قرارداد غیر انتفاعى که از طرف آقاى ابتهاج بر‌خلاف منافع و مصالح ملت ایران منعقد گردیده است مبلغ یکصد میلیون تومان تنها بایستى بابت حق‌الزحمه خود آن کمپانى‌ها پرداخت گردد درست توجه و دقت فرمایید رقم اشتباه نیست یکصد میلیون تومان یعنى یک هزار میلیون ریال و مبلغى هم که براى انجام خود این کارهاى غیر‌انتفاعى که از محل درآمد نفت که می‌بایستى طبق تصویب همین مجلس براى امور عمرانى کشور به مصرف برسد تقریباً معادل بیست برابر مبلغ مذکور است. جناب آقاى علاء مردم می‌گویند در ازای عقد این قراردادها مبالغ بسیار گزافى کمیسیون گرفته شده و باز هم گرفته می‌شود و این کمیسیون‌ها به ورت ارز خارجى در بانک‌هاى خارج از کشور به حساب اشخاص منظور می‌گردد (سلطانمراد بختیار- قیاس به نفس می‌کنند) و آیا شما اطلاع دارید که همه این پنج قرارداد مورد بحث در مدت یکصد و ده روز حکومت شما امضا‌ و مبادله گردیده است و اگر مطلع نیستید زهى بدبختى که در دولت شما که مدعى مبارزه با فساد است به بینید چگونه و تا کجا دامنه فساد توسعه پیدا کرده است. جناب آقاى علاء مردم می‌گویند جنابعالى قدرت تعویض آقاى ابتهاج را ندارید زیرا یک سیاست قدیم استعمارى در پشت سر او ایستاده و از او تقویت می‌کنند.

سلطانمراد بختیار- استعمار یعنى چه؟

رئیس- آقا فتح باب نکنید.

بختیار- می‌گویند استعمار استعمار یعنى چه؟ (همهمه نمایندگان- زنگ رئیس)

مهندس جفرودى- استعمار یعنى چه؟ مملکت ما مستعمره نیست.

قنات‌آبادى- آقاى رئیس از این حرف‌ها خود آقاى مهندس جعفرى هم زدنند.

مهندس شاهرخ‌شاهى- و اگر غیر از این است چرا وقتى آقاى آرامش ناظر قانونى سازمان برنامه که از طرف مجلس شوراى ملى برای نظارت در مخارج و وجوه آن دستگان انتخاب شده به جنابعالى اطلاع می‌دهد که وجوه سازمان برنامه ائتلاف و به مصرف خود نمی‌رسد و از جنابعالى تقاضا می‌کند براى رسیدگى به این موضوع موافقت فرمایید کمیسیون مرکب از دو تنفر از وزاى کابینه و سه نماینده از مجلس شوراى ملى و دو نماینده از مجلس سنا تعیین کردند تا با این کار رسیدگى نمایند آن وقت جنابعالى او را به منزل خود خواسته و به او تکلیف استعفا‌ می‌کنید (پناهى- بسیار کار خوبى کرده‌اند ) (عبدالصاحب صفایی- بسیار کار غلطى بوده)

رئیس- آقاى پناهى ساکت باشید آقاى شاهرخ‌شاهى باید در این موضوع استیضاح صحبت کنند خارج از موضوع اسیتضاح نمی‌توانید صحبت کنید

شاهرخ‌شاهى- این‌ها مربوط به استیضاح است‏

رئیس- این‌ها به استیضاح مربوط نیست موضوع استیضاح هر چه هست راجع به آن صحبت کنید ماده مربوطه قرائت می‌شود

 (ماده 271 به شرح زیر قرائت شد)

ماده 271- استیضاح کنند مجاز نخواهد بود در ضمن استدلال و توضیحات خود موضوع‌هاى دیگرى را غیر از موضوعی که اعلام کرده مورد بحث قرار دهد

رئیس- بنابراین در همین موضوع بایستى صحبت کنید بفرمایید

مهندس شاهرخ‌شاهى- بنده می‌خواهم عرض کنم علت کتک‌زدن بنده همین‌ها است اجازه نفرمایید عرضى نمی‌کنم‏

عبدالصاحب صفایی- علت کتک‌زدن را می‌گویند

مهندس شاهرخ‌شاهى- علت کتک‌زدن من همین‌هاست اگر اجازه نمی‌فرمایید عرض نمی‌کنم‏

رئیس- بفرمایید ولى خارج از موضوع استیضاح صحبت نکنید

مهندس شاهرخ‌شاهى- و چون او خود را معبوس مجلس ندانسته و اظهار می‌دارد که تعیین تکلیف من با مجلس شوراى ملى است نه با دولت و از قبول تکلیف شما سر باز می‌زنم جنابعالى به او می‌نویسد که تا دستور ثانوى از حضور هیئت نظارت خودارى نمایند این است که مردم می‌گویند که چون آقاى ابوالحسن ابتهاج مقرر است در مقام فعلى خود براى انجام نقشه‌هاى معینى باقى بماند جنابعالى این‌ طور از او پیشتیبانى می‌کنید (زنگ رئیس)

رئیس- آقا این موضوع مربوط به استیضاح نیست شما راجع به سازمان برنامه یک کلمه دیگر نباید صحبت کنید این‌ها مربوط به استیضاح نیست اگر بنا باشد خارج از موضوع صحبت کنید شما بیایید بگویید که پریروز من رفتم به شکار آن‌جا این‌ طور شد این نمی‌شود فقط باید طبق آئین‌نامه در استیضاح صحبت کنید

عبدالصاحب صفایی- علت کتک خوردن را می‌گویند

رئیس- من آئین‌نامه را براى شما خواندم تشخیص شما به من مربوط نیست آئین‌نامه باید رعایت بشود ماده صریح است‏

مهندس شاهرخ‌شاهى- علت کتک‌خوردن من براى این قسمت بوده که عرض کردم بنده علت کتک‌خوردن را می‌گویم‏

رئیس- در موضوع سازمان برنامه نمی‌توانید وارد شوید می‌توانید بگویید علت کتک خوردن من این بود

عبدالصاحب صفایی- بنده عقیده‌ام این است جناب آقاى علاء تشریف بردند آن اتاق در حضور ایشان براى خود شیرینى نمی‌گذارند صحبت شود

رئیس- در حضور من هم نمی‌شود خارج از موضوع صحبت کنید در همان موضوع آئین‌نامه صحبت کنید به برنامه چه آن روز به شما گفتم اگر استیضاح می‌خواهید بکنید موارد زیادى هست بروید استیضاح کنید مگر به شما نگفتم از موضوع استیضاح نمی‌توانید خارج شوید

مهندس شاهرخ‌شاهى- بنده خارج از موضوع صحبت نمی‌کنم‏

رئیس- شما نمی‌توانید وارد برنامه و مالیات و این‌ها بشوید

مهندس شاهرخ‌شاهى- بنده می‌خواهم دلیل کتک خوردن خودم را بگویم دلیل کتک خوردن من این‌ها است که از مالیات صحبت نمی‌کنم‏

رئیس- وارد برنامه هم نمی‌توانید بشوید در موضوع استیضاح باید صحبت کنید بفرمایید

مهندس شاهرخ‌شاهى- جناب آقاى علاء همین سه روز پیش جناب آقاى دکتر امینى وزیر محترم دادگسترى؟ براى بازدید زندان رفته بودند و در آن‌جا عده کثیرى بچه‌هاى صغیر و بى‌پناه را که مرتکب سرقت و یا جنحه و جنایت شده است سان دیدند حتى مخبرین جراید عکس ایشان را با زندانیان که با پیراهن و شلوار راه راه مخصوص زندان است در عصر روز پنجشنبه گذشته در روزنامه کیهان و اطلاعات منکعس نموده جناب عالى تصور می‌فرمایید این سرقت‌ها و جنایاتى که به دست بچه‌هاى معصوم بى‌گناه که هر کدام به عوض این‌ که در سلول‌هاى غیر‌صحى زندان به سر برند بایستى در پشت میز کلاس‌هاى مدارس باشند معلول چه چیز است (همهمه نمایندگان- زنگ رئیس)

رئیس- آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى از موضوع خارج نشوید شما می‌خواهید ایجاد تشنج بکنید هر کدام از آقایان هم از حدود خودتان خارج شدید اخطار می‌کنم اخطار هم دو دفعه است دفعه دوم به هر کس که اخطار بشود او را خارج خواهم کرد

شاهرخ‌شاهى- اجازه بدهید بخوانم‏

رئیس- از خودتان می‌پرسم موضوع زندان چه ربطى به استیضاح دارد تشخیص با من است نه با شما می‌خواهید تشنج ایجاد

+++

‌ کنید به شما گفتم از موضوع نباید خارج شوید آئین‌نامه را براى شما خواندم دولت هیچ مکلف نیست یک کلمه به این سؤالات شما جواب بدهید موضوعات بى‌ربطى است در اصل موضوع صحبت کنید.

مهندس شاهرخ‌شاهى- بنده می‌روم پایین نمی‌خوانم.

رئیس- یک مرتبه دیگر ماده 171 بخوانید که درست بفهمند

 (مجدداً به شرح سابق ماده 171 خوانده شد).

رئیس- مطالب خودتان را بخوانید ولى به حاشیه نروید.

مهندس شاهرخ‌شاهى- آیا جز‌ این است که عواید نفت باید صرف تعلیم و تربیت و تهیه کار برای این نوباو‌گان کشور شود ولى این عواید به دست اشخاصى افتاده است ولب به عوض این‌ که این وجوه را به مصرف ساختمان سدها و توسعه ‌امور کشاورزى که باعث حلب و به کار گماردن بی‌کاران است بگمارند به عقد قراردادهایی با شرکت‌هاى خارجى براى ساختن فرودگاه‌هاى طبارات نظامی ‌جت و بنادر غیر‌قابل استفاده در ضمن صلح راه‌های سوق‌الجیشى تخصیص می‌دهد و بر اثر اجراى همین برنامه‌ها است که این کودکان معصوم کشور که شاید اگر آن‌ها تعلیم و تربیت صحیح داشتند ممکن بود در یکى از رشته‌هاى علم و صنعت نابغه شوند به گوشه زندان راه می‌یابیند.

جناب آقاى وزیر دادگسترى شما را به خدا از دیدن این بچه‌ها معصوم بى‌پناه در گوشه زندان چه احساستى به شما دست داد آیا متأثر نشدید و آیاى آرزو نکردید کاش می‌توانستید این نوباو‌گان کشور را به عوض این‌ که در کنج زندان ببینید در میان ورزش مدارس و آموزشگاه‌ها مشاهده می‌فرمودید.

جناب آقاى علاء آیا یا استماع گزارش آقاى وزیر دادگسترى و اطلاع از وضع ناهنجار و جگر‌خراش آن اطفال معصوم باز هم سکوت در قصر ییلاقى و تمتع از آن همه ناز و نعمت و لذت کرسى نخست‌وزیرى بر شما گوارا می‌نماید آیا تصدیق نمی‌فرمایید که این اجتماع فاسد ما است که باعث به زندان رفتن این بچه‌هاى بدبخت شده است نه فطرت ذاتى آن‌ها و شما به عوض اصلاح این همه مفاسد دستور می‌فرمایید که چون من راجع به مصرف وجوه سازمان برنامه سؤالى از دولت کرده‌ام مرا مضروب نمایند جناب آقاى علاء من خوب می‌دانم و شما خودتان هم اذعان دارید که ادامه حکومت شما نخواهد نتوانست حتى یک ذره هم از سنگینى بار گرانى که بر پشت مردم ایران سنگینى می‌کند بکاهد. ولى چون می‌دانید اگر بدون استجازه کناره‌گیرى فرمایید تحصیل مجدد پست وزارت دربار که بدان بى‌نهایت علاقمندید براى شما میسر نخواهد بود و نخواهید توانست مقام مذکور را که چون جان شرین دوست دارید در صورت کناره‌گیرى دوباره احراز فرمایید این است که دو دستى به مقام فعالى چسبیده‌اید و حتى گاهى هم اظهار می‌فرمایید که به هیچ‌وجه قصد استعفا نداشته و تصمیم راسخ دارید که خیلى مصمم‌تر و قوى‌تر حکومت فرمایید ولى آیا واقعاً حتى براى یک دقیقه هم شده فکر نمی‌فرمایید که مردم آن مردمی ‌که شما از غم آن‌ها بى‌خبرید و از رنج و مهنت آن‌ها غمی ‌بر‌دل ندارید چگونه نسبت به اظهارات شما و ادامه حکومت شما قضاوت می‌نمایند (میراشرافى- غصه ملت این طور ضعیف‌شان کرده) شما با طبقه‌ای حشر و نشر دارید که آن‌ها خودشان هم از مهنت خودشان بى‌خبرند و به طرز تفکر جوانان تحصیل کرده و دل پر از خون کشور کمترین توجه و اعتنایی ندارد و به درون ریش سرپرست فامیل‌هایی که با عائله سنگین حتى قدرت تحصیل نان خالى را هم ندارند و برنجى که پدران و مادران بى‌بضاعت در قبال درخواست جگرگوشه‌هاى خردسال خود که از آن‌ها کفش و لباس و میوه و یخ می‌خواهند کاملاً بى‌خبرند.

جناب آقاى علاء دایعه جنابعالى مبنى بر مباره با فساد و ایجاد امنیت عمومی‌ که به مردم وعده فرمودید همچنین تأمین عدالت اجتماعى که داوطلب اجراى آن شده‌اید حکم سر پستانک لاستیکى را دارد که پرستارها به عوض پستان مادر و یا به بطرى پر از شیر براى اسکات و گول‌زدن اطفال رزیع به دهان آن‌ها می‌گذارند و از این سر پستانک نه دهان طفل از مزه شیر تمتع می‌برد و نه جسم او با تغذیه تقویت می‌گردد مردم این سر پستانک‌ها را شناخته‌اند و سال‌ها است که به وجود آن پى برده و اگر چیزى نمی‌گویند و فریاد نمی‌کشند براى این است که شما و افراد دیگرى از طبقه حاکمه فعالى نظیر خود شما دهان آن‌ها را گرفته و به آن‌ها اجازه سخن گفتن نمی‌دهد والا می‌دیدید که مردم جواب این وعده‌هاى تو خالى و آن سخنان فریبنده را چگونه می‌دادند.

این بود شمه‌ای از مطالبى که احساس کرده بودم که شاید روزى گفته شود و با من آن طورى رفتار کردند که به عرض رسید با این‌ که پس از این جلسات مکرر در جلسات خصوصى مجلس مورد اهانت و یاراد ضرب به این جانب مطرح گردید و از آقایان محترم که خود را شریک و همدرد من می‌دانند و به خصوص مقام معظم ریاست مجلس که در جلسه خصوصى فرمودند اگر بنا باشد چنین قضایاى پیش بیاید بهتر است مجلس نباشد که من رئیس آن باشم و واقعاً جناب آقاى سردار فاخر به حق خود را خلف صالح مرحوم مؤتمن‌الملک معرفى فرمودند (صحیح است) و این اظهار ناشى از شرافت ذاتى و روح آزادى و آزادیخواهى ایشان است و بس (صحیح است صحیح است) مدتى که ریاست مجلس به عهده ایشان بوده همیشه ثابت کرده‌اند که براى احقاق حق نمایندگان و حفظ حقوق مجلسیان و قانون اساسى از هیچ‌گونه اقدام کوتاهى ننموده و انصافاً با کمال رشادت از حقوق ما دفاع کرده‌اند (عبدالصاحب صفایی- به همین دلیل مصدق‌السلطنه نگذاشت ایشان تشریف بیاورند به مجلس و رئیس مجلس باشند) و از همکارى صمیمانه‌ای که جناب آقاى تقى‌زاده رئیس محترم مجلس سنا که از آزادیخواهان و یادگارى از احراز قدیم این کشورند و در ایجاد مشروطت خود و یارانشان سهم بسزایی داشتند و هچنین جناب آقاى دشتى که با شهامت خاصى این موضوع را در مجلس سنا مطرح فرمودند و مورد تأیید تمام آقایان سناتورهاى محترم که از رجال برجسته کشورند قرار گرفت تشکر می‌کنم ولى جوابى که از طرف دولت براى عذر‌خواهى این‌جانب تهیه شده بود و در مجلس خصوصى یک شنبه از طرف تیسمار سپهبد هدایت وزیر جنگ ایراد گردید به شهادت تمام نمایندگان محترم پس از ایراد به این‌ که براى رفع توهین از یک نماینده مجلس که مصونیت پارلمانى دارد فقط عذر خواهى و پوزش رئیس دولت و وزیر جنگ کافى نبود و نمی‌توانند احترام و عنوان تمام نمایندگان محترم را مصون بدارند با تعرض از جلسه خارج و بر‌خلاف آنچه که در روزنامه‌ها درج شده که مطمئنا به دستور مقاماتى انجام گرفته که استیضاح این‌جانب را که بلافاصله به استناد همان فرمایشات جناب آقاى علاء و تیمسار وزیر جنگ در جلسه علنى تقدیم مقام محترم ریاست نموده موافق با نظر اکثریت ندانسته و حال آن ‌که توافقى که بشود رفع اهانت و از مجلس و مجلسیان نموده نشده بود و خیال هم نمی‌کنم که اکثریت محرتم مجلس شوراى ملى در این مورد به بنده اجاز بدهند که از اهانتى که به کلیه آن‌ها شده است شخصاً صرف‌نظر بکنم اهانت به یک نماینده اهانت به قاطبه نمایندگان است و در بین دوستان محترم و همقطاران عزیز کسانى یافت شوند که با روش پارلمانى و سیاسى بنده موافق نباشند خیال می‌کنم متذکر این شعر باشند در در این موقع عنوان مخالفت و موافقت در بین نیست و شاعر شهید می‌فرماید.

اى دوست بر جنازه دشمن چو بگذرى شادى مکن که بر توهمین ماجرا رود

اگر سرتیپ بخیتار امروز به شاهرخ‌شاهى اهانت کرد و این بدعت را بنا نهاد معلوم نیست که سرپاس مختارى که اعاده حیثیت از دادگسترى پذیرفته شده (وزیر دادگسترى- صحیح نیست تکذیب می‌کنم) و فردا هم از اتهاماتى مبرا خواهد شد یا شاهرخ‌شاهى نوعى چه خواهد نمود این‌ها است زنگ خطر (عبدالصاحب صفایی- همین طور که تا به حال کرده‌اند) ولوى معذرت‌خواهى که از طرف تیمسار سپهبد در جلسه علنى مجلس شوراى ملى شده است خود دلیل قاطع و بارزى بر وجود چنین پیشامد ناگوارى می‌باشد اکنون براى تأیید عرایضم عین فرمایشات تیمسار محترم را در جلسه علنى به عرض می‌رسانم اگر چنین اتفاقی افتاده باشد ولو این‌ که ملاقات دوستانه بوده باعث نهایت تأسف است و اینجانب اطمینان دارم که سپهبد افسرى شرافتمند و خدمتگذار می‌باشد نیز بى‌نهایت متأسف است براى بى‌نظمی ‌که در جنب دفتر ایشان اتفاق افتاده و مورد مواخذه شده است.

جناب آقاى علاء وزیر جنگ کابینه شما در مجلس شوراى ملى رسماً از وجود چنین واقعه‌ای اظهار نموده و بنا به گفته خود سرتیپ بختیار را هم براى کار ناپسندیده مؤاخذه نموده است حالا چطور می‌خواهید این قضیه را لوث و منکر وجود چنین پیش آمدى بشوید جناب آقاى علاء شما که یک روز در همین مجلس وکیل بوده‌اید و به واسطه زیر بار خلاف قانون نرفتن با اعتراض از مجلس خارج شده‌اید و چگونه راضى می‌شوید و تجویز می‌نمایید که توهین و اهانت به نماینده ملتى که حفظ قانون اساسى و اساس مشروطیت به کلام‌الله مجید سوگند یاد کرده است با عذر‌خواهى برطرف شود اگر اهانت به یک نماینده مجلس با مؤاخذه به قول تیمسار وزیر جنگ به عمل آمده واى به حال مجلس و ملتى که این دولت را مبعوث خود دانسته و حفظ حقوق خود را به دست او سپرده واى به حال مردمی ‌که چنین دولتى بر او حکومت کند آن نماینده‌ای که پس از این اعتراف به این دولت رأى بدهد درست مانند کسى است که به خط خود حکم محکومیت و نیستى و نابودى خود و قانون اساى و مشروطیت را امضا‌ کرده است و دنیاى امروز طبقات تحصیل کرده قول حرف‌هاى فریبنده را نمی‌خورند جناب آقاى علاء اگر از بام تا شام در رادیو و جراید خود را طرفدار مردم معرفى کنید و دم از آزادى و امنیت و حکومت قانون بزنید یا اعمالى که در دستگاه شما رایج و حکمفرما است ملت کوچک‌ترین اعتناى به اظهارت شما نمی‌نماید و روز به روز بر یأس و نا‌امیدى آنان اضافه می‌شود آن کاسب بدبخت آن کارگر فقیر آن کشاورز زحمت‌کش که ناظر توهین به نماینده خود می‌باشد و امنیت را از هر حیض در خطر می‌بیند چگونه می‌تواند براى عرض داد و‌

+++

تظلم خود به این مراجع مراجعه کند و امیدوار هم باشد. جناب آقاى علاء من فکر آن روز را می‌کنم که همه ما عنوان نمایندگى را از دست داده آن وقت چه بلایی به سر ما خواهید آورد جناب آقاى علاء حکومت شما تنها با اهانت و توهین اکتفا نکرده بلکه در صدد قصد جانم هم برآمده است و جریاناتى که روز سه‌شنبه هفته قبل ساعت 5 صبح در منزلم رخ داد مؤید عرایضم می‌باشد خوشبختانه به موعد از خواب بیدار و پس از تیر‌اندازى توفیق به دستگیرى شخص ناشناسى که با آلت قتاله قصد گشتنم را داشت حاصل شد و براى این‌ که جناب آقاى وزیر جنگ مجبور نشود پشت تریبون مجلس فرمایشاتى نماید که بدان عقیده ندارند در ساعت 6 صبح پس از اطلاع به مقام ریاست مجلس جریان را شخصاً به ایشان گزارش داده و تقاضا نمودم که بنده را سرافراز نموده و به منزل تشریف آورده و قضیه را شخصا مشاهده و دستور رسیدگى صادر فرمایند متأسفانه تقاضاى این‌جانب واقع‌ نگذاشت و دستور رسیدگى به موضوع را به فرماندارى نظامی ‌ژاندارمرى شهربانى دادند و بنا بر دستور ریاست محترم مجلس شورى ملى رئیس کادر مجلس قبلاً هم براى تحقیق به منزل این‌جانب آمده و و در جریان رسیدگى حضور داشتند و بر‌خلاف آنچه در روزنامه‌ها منعکس شده است شخص ناشناس صراحتاً در مقابل رئیس کادر مجلس اظهار داشت که من دزد نیستم (قنات‌آبادى- لابد یک چیز از در منزل شما بگذارد و برود) (صدقى- دیلمش را گذاشته و رفته) و براى اثبات این موضوع ممکن است از رئیس کادر مجلس سؤال شود و با این‌ که صلاح بود شخص مأمور به کادر مجلس براى تحقیقات مقدماتى تحویل گردد او را به حکومت نظامی ‌و شهربانى منتقل کردند و حالا او را یک سارق عادى تلقى می‌نمایند. جناب آقاى علاء من از مرگ ترسى ندارم به خصوص مرگ شرافتمندانه‌ای که براى حفظ قانون اساسى و رژیم سلطنت مشروطه ایران باشد از آن استقبال می‌کنم با مرگ بارها مبارزه کرده‌ام و چون اعتقاد و اطمینان دارم تا اجل فرا نرسد هیچ‌گونه توطئه‌ای منجر به نتیجه نخواهد شد می‌خواهم از شما سؤال کنم که آیا این عمل جوانمردانه است که بخواهند وکیلى را که مخالف دولت است در بستر خواب فرودین فرزندش را به قتل برساند من به شما اطمینان می‌دهم که اگر چنانچه خود شاهد چنین منظره‌ای بودید و اگر این جریانات همچنان که مخبر به اختلال حواس وقتى فرزند سه ساله‌ام که اثر تیر‌انداز و پریدن از خواب بدان دچار شده براى شما یا نوه شما که سنیش در همین حدود است اتفاق می‌افتد به ‌امنیت که حالا شما به آن افتخار می‌کنید و مملکت را از آن مستفید می‌دانید به خداى متعال معترض می‌شدید زن و فرزند من چه گناهى مرده‌اند که می‌بایستى دچار این حوادث شوم شوند مگر کسى که خواسته براى حفظ قانون اساسى که با امانت به او سپرده شده است و نسبته به سوگندش که یاد نموده خود را آماده مبارزه با کسانى می‌خواهند که از این اصل تجاوز کنند بنماید بایستى جان خود و فامیلش در معرض خطر قرار گیرد من ترجیح می‌دهم که کشته شوم و یا به‌ امر ‌افسرى گروهبان مرا از پاى درآود تا این‌ که در مقابل تقض قوانین و اصول ساکت بمانم ولى تعجب من این‌جاست که ایرانیان همیشه با شهامت و مردانگى دشمن خود را از پاى در می‌آورند نه این‌که بخواهند انتقام خودشان را در بستر خواب بگیرند کسى که نا‌شناسى برای نابودى من به خانه‌ام فرستاده چه می‌داند مهندس شاهرخ‌شاهى در کجا خوابیده و فرق بین مهندس شاهرخ‌شاهى و دو برادرش که در یک منزل سکونت دارند چیست و اگر به جاى من که به زعم آن‌ها گناهکارم برادرم را می‌کشند مسئول این خون ناحق چه مقامی ‌بود (یکى از نمایندگان- خود شما) اگر تفضل خداوندى شامل حالم نبود شاید توفیق نمی‌یافتم که این حقایق را براى ضبط در تاریخ و استحضار خاطر نمایندگان محترم و اطلاع از آنچه در خارج بر اثر اعمال و رفتار این حکومت بر مردم می‌گذرد فاش کند. آقایان محترم دنیایی که براى حفظ آزاد‌ی‌هاى فردى و جنبى جنگ‌ها نموده و میلیون‌ها قربانى نموده است و همچنین ملت کهنسال ایران در که طول تاریخ چند هزارساله خودشان داده که (صدقى- حالا این قدر ملت، ملت نکن امر مشتبه نشود) براى حفظ آزادى و حریتن بزرگ‌ترین شخصیت‌هاى خود را از دست داده است امروز چشم به تصمیم ما دوخته تا میزان لیاقت ما را در دنیا درک نماید توهین که به من شده در انتظار فرد فرد شماست دیگر حکومت فردى و قلدورى خریدارى ندارد حکومت بایستى حکومت قانون باشد آن روز که من و دوستانم براى حفظ قانون اساسى و رژیم مشروطه با عناصر فاسد و اجنبى‌پرست مبارزه می‌نموده این جز‌ ایمان راسخ به خداوند متعال از خودگذشتگى چیز دیگرى نداشتیم امروز هم همین طور در آن روزهاى تاریک نه لشگرى در اختیار نه اسلحه‌‌اى در دست جان را بر کف گذارده و بدون مضایقه در راه حفظ قانون اساسى و باز نمودن مجلس که بر‌خلاف قانون و به زور و قلدرى بسته شده بود اقدام کردیم و هیچ‌گونه انتظار پاداشت و اجر و مزدى هم نداشتیم چون وظیفه ملى خود می‌دانستیم و حالا هم که دولت وقت بنا بر مبارزاتى که این جانب می‌کنم و آن هم فقط به منظور حفظ قانون اساسى و سلطنت مشروطه ایران می‌باشد پاداشى که به من می‌دهند از آن کینه شخصى به دل ندارم و قضاوت را به تاریخ وا گذار می‌کنم‏.

آقایان محترم ارواح مرحومین مدرس ملک‌الممین، جهانگیر‌خان صوراسرافیل و دیگر اذارى خواهان و همچنین روح مرحوم مؤتمن‌الملک و صنیع‌الدوله در این مکان مقدس در پرواز است تا ببیند شما اخلاف و وارث کرسى‌هاى آن‌ها چگونه با رأى خود آزادى و اصول مشروطیتى را که خود آن‌ها با نثار خون خودشان براى ملت کهنسال ایران گرفته‌اند حفظ می‌نمایند و چگونه با جلوگیرى از تعصبات شخصى خود منافع جامعه ایرانى را حفظ و لکه ننگى را که از صدور مشروطیت تاکنون سابقه نداشته از دامن مجلس و مجلسیان زایل می‌فرمایید و خطرى را که اساس مشروطیت و قانون اساسى را متزلزل ساخته است با شهامت و از خود گذشتگى رفع می‌نمایید این شما و وجدان شما

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ (سپهبد هدایت)- بنده مطالبى که در این موقع به عرض مجلس محترم شوراى ملى می‌رسانم همان مطلبى است که مکرر در جلسات مختلف و در جلسه خصوصى به عرض رسانده‌ام و بى‌نهایت مفختر و سرافراز هستم که در آن جلسات عرایض بنده مورد تأیید و توجه واقع شده است ولى چون امروز مطلبى که در این‌جا مطرح است بایستى به عرض ملت ایران برسانم بنابراین بنده دو مرتبه باید مطالبى را تکرار کنم و آنچه را هم که در ضمن مذاکرات جناب آقاى شاهرخ‌شاهى بهش اشاره‌ای نشد بنده اشراه کنم و بعد همان طورى که در آخرین جلسه خصوصى بنده به عرض رساندم بنده حالا ایمان پیدا کردم که مقصود از این مذاکرات و این اقدامات و این استیضاح چه بوده است بنده بایستى که در این مظهر مقدس به ملت ایران گزارش بدهم صبح روزى که فرموده‌اند که گمان می‌کنم یکشنبه باشم سرتیپ بختیار فرماندار نظامی ‌به بنده گزارش داد که در نتیجه عوالم دوستانه‌ای که فی‌مابین بوده روز پنجشنبه خواهش کرده است که آقاى شاهرخ‌شاهى را ملاقات کند و حتى تقاضاى او در ملاقات روز جمعه بوده ولى چون جناب آقاى شاهرخ‌شاهى فرموده‌اند که روز جمعه در تهران نیستند این ملاقات موکول شده است به یکشنبه صبح در دقتر ایشان ولى پس از مذاکراتى که با هم داشته‌اند آقاى شاهرخ‌شاهى عصبانى شدند و حتى به ایشان درشت و بلند صحبت کرده‌اند بنده به فرماندار نظامی ‌تهران جواب دادم که گزارش و شکایت شما را امشبه به عرض دولت می‌رسانم چند دقیقه‌ای نگذشته بود که آقاى میراشرفی تلفن فرمودند که آقاى شاهرخ‌شاهى شاکى است اتفاق نامطلوبى براى ایشان رخ داده است و ما می‌خواهیم بیاییم شما را ببینیم بنده هم بسیار خوشوقت شده‌ام آقایان تشریف آورده‌اند آقاى شاهرخ‌شاهى مطالبى را فرمودند همین که الان هم فرموده‌اند فرماندار تلفن کرد و من رفتم به دفتر او ایشان با من صحبتى کردم و من گفتم که من وکیل مجلس هستم و مصونیت دارم و خواسته‌اند و وقتى که از اتاق می‌خواستم خارج بشوم سرتیپ بختیار گفت آقا را بیرون کنید و بعد هم ایشان شکایت دارند و اظهار می‌کنند که شاید آن گروه به آن‌هایی که راهنمایى کرده‌اند از حدود نزاکت خارج شده‌اند بنده در حضور خود ایشان باز دو مرتبه تأیید کرده‌اند و تأکید کرده‌اند که شاید چنین اتفاقى نیافتاده و نکند که یک افکارى یا این‌ که مخالفت با دولت مسلماً باعث این صحبت‌ها شده باشد ایشان گفتند نه من در عقیده خودم باقى هستم و این کار شده است بنده به ایشان فروا پیشنهاد کردم که حالا بیاییم و آشتى کنید و از این قضیه بگذرید در آن دقیقه آقاى شاهرخ‌شاهى قبول کردند بنده اطلاع دارم که سرتیپ بختیار بیایید به دفتر من آمد مجدداً آقاى شاهرخ‌شاهى این مطلب را در حضور ایشان تکرار کردند و سرتپ بختیار هم در آن موقع در سکوت کامل بود و هیچ نمی‌گفت بالاخره بنده موضوع را قطع کردم و تقاضا کردم که با هم آشتى کنید آن روز جناب آقاى شاهرخ‌شاهى به بنده و دستگاه انتظامی ‌و به نظر بنده به مصالح مملکت بیشتر از امروز علاقه داشتند چون استدعاى بنده را پذیرفتند و با کمال مهر و محبت روى همدیگر را بوسیدند و بنده هم هر دوشان را بوسیدم و آشتى کردند و از اتاق دفتر بنده خارج شدند (یک نفر از نمایندگان- آقاى میراشرفی نبودند؟) آقاى میراشرفی را هم بوسیدند پس بنابراین از نظر بنده وزیر جنگ مسئول در مقابل مجلس شوراى ملى براى هر‌گونه اتفاقى که در قواى انتظامی‌ و ارتش بیافتد مطلب خاتمه پیدا کرد بنده ‌امروز گله‌مندم از آقاى شاهرخ‌شاهى که آن روز یک هفته متوالى من را اغفال کردند و یک کارى کردند آقاى شاهرخ‌شاهى که یک سربازى مثل من را اغفال کردند من خیلى رک و راست هستم (مهندس شاهرخ‌شاهى- بنده هم خیلى رک و راست هستم) من را اغفال کردید شما همان روز اغفال کردید (مهندس شاهرخ‌شاهى- دارند حاشا می‌کنند) آقاى شاهرخ‌شاهى خدا می‌داند که وزارت من و وکالت شما این قدر اهمیت ندارد مکه من حاشا کنم (صحیح است) ما هر دو نیت خدمت به این مردم داریم و خدا و این

+++

‌ مجلس می‌داند که یک هفته است که شما و من دارید به این مملکت لطمه می‌زنید (صحیح است) هر دومان داریم لطمه می‌زنیم وزیر بودن براى چیست؟ براى خدمت به این مردم است این مردم من را وزیر کرده‌اند که ده روز است تمام کارم این است که فقط این کار را بکنم در صورتى که شما آن روز آشتى کردید و راضى شدید و بنده سرافراز و مفتخر و خوشوقت که شما راضى از دفتر من تشریف برده‌اید بیرون بنده همه ‌امرزو در حضور مجلس شوراى ملى باید اقرار به یک گناه بکنم و آن گناه من این تاست که به این حرف اعتماد کردم من قبول کردم، من قبول کردم که آقاى شاهرخ‌شاهى جز آنچه که به من مسئول گفت دیگر نخواهد گفت تعظیم کردم تکریم کردم در مقابل آشتى کردن ایشان و درباره این موضوع تحقیق نکردم این گناه را کردم باز هم تکرار می‌کنم آقاى شاهرخ‌شاهى این عمل شما با من دلیل این نیست که دفعه دیگر هم هر کدام از آقایان وکلا هر چه بفرمایند باز قبول بکنم ولى من تحقیق نکردم پس بنده‌ای که مطلب براى من تحقیق نکردم پس بنده‌ای که مطلب براى من مختومه است بنده‌ای که در اطراف یک اتفاقى که اگر آن طور‌ى که آقاى شاهرخ‌شاهى می‌فرمایند واقع شده خیلى مهم و خیلى بزرگ است بنده این گناه را دارم که تحقیق نکردم آن روز گذشت فرداى آن روز شد بنده این گناه را دارم که تحقیق نکردم که در اطراف این قضیه صحبت است در اطراف این قضیه مذاکره است بنده بسیار متأسف شدم تأسفم براى این بود که می‌خواستم این طور نباشد ولى خوب زندگى سیاسى است، زندگى سیاسى پر از شور و پر از غافلگیرى است (عبدالصاحب صفایی- در جنگ هم همین طور است آن‌جا هم غافلگیرى است) جنگ مثل این مردانه‌تر است آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى فردارى آن روز یا دیروز بعد از آن ‌که یک مرتبه دیگر به بنده افتخار این را داند که به دفتر بنده تشریف آوردند بنده از ایشان گله کردند گفتم که شما آشتى کرده‌اید این مطلب تمام شده بود حالا من می‌شنوم که آقایان نمایندگان محترم در این قضیه مذاکراتى دارند ایشانم این مطلب را تکمیل فرمودند و فرمودند که مطلبى را باید به شما اطلاع بدهم که یک تلقین‌هایى هم به من می‌شود بنده پرسیدم دیگر چه تلقینى به شما می‌شود ایشان گفتند که آن دار و دسته‌ای که جز بدبختى و جز تکبت هیچ‌چیز نمی‌خواست آن دارو دسته‌ای که بى‌شرمی ‌را به این‌جا رسانده بود که می‌خواست کلمه به این قشنگى دولت شاهنشاهى ایران را تبدیل کند به جمهورى ایرانستان (دولتشاهی- غلط کرده بود) آن‌ها تلقین می‌کردند این عبارتى است که به من فرمودند و فرمودند به من می‌گویند تو بیفت جلو و ما دنبالیم همان روز جز ایشان و بنده و خدا کسى نبود گفتم آقاى شاهرخ‌شاهى پاى مملکت به میان آمد پاى دشمنان مملکت به میان آمد ولو این‌ که بنده آن روز این مطلب را پشت این تریبون عرض کردن باید عرض کنم که هر کس جلو بیفتد آن پشت سرش نمی‌آید براى این می‌آید که بختیار جان بر کف ایستاده و قواى انتظامی ‌به ‌امر شاهنشاه ایستاده آن‌ها دیگر نمی‌آیند مگر از روى جنازه تمام ملت ایران (احسنت) بنده استدعا کردم که آقا بیاید این موضوع را بگذاریم کنار هر چه بخواهید می‌کنید بنده معذرت می‌خواهم آقا شما را به خدا این موضوع را کنار بگذارید نه تنها آن دسته به تکافو افتاد آن دسته‌ای هم که می‌گفت روزى سیصد هزار لیره می‌دهم و در مقابل آن اعا تمام موجودى خزانه ما را خود و سیصد میلیون اسکنان هم چاپ کرد و ما را تا لب سقوط برد آن‌ها هم به دست و پا افتاده‌اند (صحیح است) ولى دست و پاى هر دوشان بى‌نتیجه است براى این‌ که ملت می‌داند این دولت نیتى جز خدمت به این مملکت ندارد کاشکى آن‌ها در مدت طولانى حکومت خودشان یکى از اقدامات و خدمات این دولت را که به شما قول نداده بود کرده بودند اگر کسى مخالف باشد بنده عرضى ندارم ولى ملت حساب دارد خدماتى را که این دولت که در این مدت کرده است همه این‌ها را نمی‌شود روى کاغذ نوشت و یک یک بحث‏ دارد ولى به هر حال چه ما خدمت کردیم و چه نکردیم آن دار و دسته‌ها باید مأیوس باشد بختیار پشت میزش نشسته است ایشان استدعاى بنده را نپذیرفتند فرمودند من کارى به این کارها ندارم اهانتى شده و باید این موضوع تأیید شود و شکایت کردند به مجلس هیئت رئیس تشکیل شده جلسه خصوصى تشکیل شد در جلسه خصوصى در حضور آقایان از آقاى شاهرخ‌شاهى استدعا کردم گفتم آقاى شاهرخ‌شاهى باز دست دشمنان ایران دراز شده بیاید این دست را عقب بزنید قبول نکردید براى این‌ که شما دانستید به چه طرفى پیش می‌روید و من نمی‌دانستم و هر چه شما می‌گفتید قبول می‌کردم اما شما می‌دانستید که من را دارید به کجا می‌برید آن روز در دفتر من شما مثل یک دوست، مثل یک دوست صمیمی‌که امروز هم هست شما داشتید مرا می‌بردید آقا من نمی‌دانستم من داشتم رک و راست در راه احترام به مجلسین می‌رفتم من درر راه احترام به قانون اساسى و مشروطیت می‌رفتم (احسنت) شاید آقاى شاهرخ‌شاهى خدا می‌داند شاید آقایان هم می‌دانند که مثل هم یک سرباز بیشتر از شما نمایندگان مجلس به این مجلس احترام می‌گذارم (احسنت) و همین عمل ثابت می‌کند که شما مثل یک نماینده مجلس به من گفتید که براى احترام به مجلس این کار را بکن و این را بگو و من یک سرباز گفتم و امروز شما همان را گرفته‌اید توى سرم می‌زنید همان چیزى که من براى احترام مجلس گفته‌ام امروز همان را از دست من گرفته‌اید و به سر من می‌زنید و من با کمال آرامی ‌این چوبى که در راه احترام به مجلس و احترام به قانون می‌خورم قبول می‌کنم و باز هم می‌ایستم و از لب خنده خودم هم دست بر نمی‌دارم (احسنت) جناب عالى روزى که از دفتر بنده خارج می‌شدید و آشتى کردید بعد که من از شما گله کردم شما به من یک جوابى دادید فرمودى که این کار دو جنبه دارد یک جنبه خصوصى که من آن روز در دفتر شما از آن گذشتم، یک جنبه عمومی ‌دارد و این جنبه عمومی ‌است که مخبرین به این شده که عالی‌ترین مقام قوه مقننه کشور تشکیل جلسه بدهد هیئت رئیسه مجلس سنا هم مجلس شوراى ملى اگر در یک اتاق بنشنیند و به این موضوع رسیدگى کنند این براى همه‌مان جنبه عمومی‌ دارد شما جنبه خصوصى مطلب را دفتر من از دست دارید و جنبه عمومی ‌مطلب را هم پس از تشکیل هیئت رئیسه مجلسین از دست دادید پس دیگر نمی‌توانید شکایت کنید نه به عنوان جنبه خصوصى نه به عنوان جنبه عمومی ‌ولى این شکایت را کردید پس از این‌ که همه مشورت کردند و پس از این‌ که هیئت رئیسه مشورت کردند این هزینه منجر به این شد که جلسه‌ای تشکیل شود و اگر چنینى اتفاقى افتاده بنده معذرت بخواهم بنده هم قبول کرده‌ام بنده هم امروز هم می‌گویم که اگر چنین اتفاقى افتاده است اتفاق بسیار بدى افتاده است ولى شما نگذاشتید که من بدانم که این اتفاق افتاد یا نیافتاده (مهندس شاهرخ‌شاهى- شما خودتان ثابت کردید که این اتفاق اقتاده است) من آنچه در این‌جا گفتم براى احترام به مجلس شوراى ملى گفتم و شما می‌دانید که من در این پایه احترام آن قدر رفتم که گفتم من را معزولم کنید این را که من تقاضا کردم براى احترام به شما بودم براى احترام به مجلسین بود من چه وزیر باشم چه نباشم این احترام را دارم چون بالاتر از وزیر سربازم و سربازى که به مملکت علاقه‌مند است به استقلال مملکتش علاقه‌مند است به قوه مقننه علاقه‌مند است به قانون اساسى علاقه‌مند است (احسنت) شما آن روز اگر می‌گفتید سرت را هم می‌برم من قبول می‌کردم براى احترام به مجلسین حالا شما آن را برداشتید براى استیضاح همچو چیزى براى آقاى شاهرخ‌شاهى واقع نشده بنده وزیر جنگ مسئول هستم مثل مسئول بنده در این موضوع تحقیق نکرده‌ام و چنین عملى نسبت به جنابعالى واقع نشده است ولى دولت باید دولت علاء باشد که بگوید اگر چنین اتفاقى اتفاق افتاده باشد معذرت می‌خواهم ببخشید این بزرگى را می‌خواهد این مشروطه‌طلبى را می‌خواهد این احترام به قانون می‌خواهد آن احترامی ‌که‏ ما بیشتر به شما داریم (مرآت اسفندیارى- آن هم با لباس رسمى) بنده در آخرین جلسه‌ای که قرار شد این مطلب را عرض برسانم و این موضوع تمام بشود در همان موقع هم جناب آقاى شاهرخ‌شاهى عرض کردم که دیگر این مطلب از آن داستان ما خارج است بنده به نظرم آمد که هدف این بحث هدف این استیضاح دو چیز است در درجه اول دولت، آقا ما مدعى هستیم که پیدا است از زحمات ما براى این مردم دارد نتیجه‌ای حاصل می‌شود این پیدا است باید جلویش را گرفت سازمان برنامه براى دفعه اول است که می‌گوید این پولى که ملت ایران می‌دهد بى‌خودى نباید خرج کند مگر باید به سرش را ببریم بى‌خودى خرج نمی‌کند؟ بدهید خرج کند او می‌گوید باید دقت کنیم نقشه بکشیم طرح بریزیم (مهندس شاهرخ‌شاهى- که به جیب انگیلسى‌ها برگرد پیش ما انگلیس‌ها وجود ندارد انگلیس چیست؟ (شاهرخ‌شاهى- بگذارید بخوانم تا ثابت کنم) بخوانید آقا انگلیس کیست بنده خودم را از وزیر جنگ انگلیس کم نمی‌دانم من خودم را بسیار محترم می‌دانم انگلیس یک دولتى است مثل همه دولت‌هاى دیگر این حرف‌ها چیست ول کنید (مهندس شاهرخ‌شاهى- بیاورید در مجلس بخوانید تا همه مردم بفهمند) آقا این پرونده را ببنید انگلیس و روس را بگذارید کنار ما همه ایرانى هستیم و متکى به ایران و متکى به ملت ایران هر کس به ما احترام بگذارد احترام می‌گذاریم هر که احترام نکنید نمی‌کنیم بنده هم صراحت می‌گویم خودم را از وزیر جنگ آمریکا و انگلیس و روس و این‌ها کمتر نمی‌دانم یک قدرى بیایید بالا از بس همین حرف‌ها مردم شنیده‌اند خسته شده‌اند هى غرور ما نکشید (شوشترى- بارک‌الله) مطلب رسیده به آن‌جا که بنده خدمت‌تان عرض کردم که به نظر بنده این مطلب متوجه دو موضوع است هیچ موضوع این‌ که اهانتى نشده باشد یا نشده باشد نیست موضوع این است که باید دو دستگاه را ضعیف کرد یکى آن دستگاهى که براى خدمت به ملت ایران آن قسمت از ملت ایران که رنج می‌برد زحمت می‌کشد کار می‌کند و سود کارش به خودش برنمی‌گردد او می‌خواهد کار بکند یعنى چه این حرف‌ها یعنى چه که دولتی می‌گوید باید عدالت اجتماعى باشد یعنى چه آقا این حرف‌ها را نگذارید که ریشه بگیرد این دولت را بگذاریش (عبدالصاحب صفایی- می‌خواهیم بى اندزیم نمی‌رود) نمی‌توانید هدف دوم بایستى که این دستگاهى که با کمال قدرت به دهان دشمنان ایران کوبیده و انتظامات را برقرار کرده ‌امنیت را برقرار کرده تمام روز جمعه‌ای

+++

‌ شما و بنده به گردش می‌رویم او توى آفتاب ایستاده بایستى او را هم در وجود سرتیپ بختیار که مسلماً بیگانه‌پرستان این مملکت او را دشمن خود می‌دانند باید زد توى سرش این غلط‌ها چیست که می‌کند باید زدش چه‌جور باید زد سر سربازى ایستاده خدمتش را می‌کند با کمال شرافت‌مندى باید یک راهى پیدا کرد یک پیچ و خمی ‌خورد باید یک وزیر جنگى پبدا کرد که حرف‌هاى آن هفته را توجه کرده باشد و بعد آن را مانور بکند و بیاورد این‌جا در مقابل استیضاح قرار بدهد بنده گمان می‌کنم که در عقیده خودم هم باقى هستم به خصوص که در استیضاح امروز مثل این‌ که ثابت شد که بنده راست می‌گویم و بنده اطمینان دارم و می‌دانم که به موجب قانون تمام نمایندگان محترم هر موقع اراده بفرمایند می‌توانند که دولت را استیضاح کنند بنابراین براى استیضاح کردن راجع به برنامه راجع به زندان که به نظر بنده در مورد زندان ما بیشتر از همه متوجه هستیم و تنها ایرادى که به ما هست این است که وزیر دادگسترى پا شده رفته توى زندان اگر این وزیر دادگسترى هم مثل سایر وزراى دادگسترى نمی‌رفت توى زندان این عیب پیدا نمی‌شد به هر حالا به عقیده بنده موضوع این نیست ولى جنابعالى مطلب را از این حد هم گذرانیدید این دفعه به نظر بنده به دستگاه ما نسبتى دادید که چون خودتان آقاى شاهرخ‌شاهى آن خدا و شما می‌دانید به آنچه که گفتید عقیده نداشتید در مقابل ملت ایران ما را پس از این دو ساعت آخر جان کندن و زحمت کشیدن با آن حد پایین آوردید و پس کردید که یک‏ ساعت 5 صبحى یک نفر را بفرستیم با دیلم بالاى سر شما حیف حیف جناب آقاى شاهرخ‌شاهى شما چنین فکرى ندارید شما چنین عقیده‌ای ندارید شما به قواى انتظامی ‌خودتان بیشتر از این احترام و صمیمیت دارید که به آن چنین نسبتى بدهید بنده براى خودم عرض دلیل دارم دلیلش پیش خود شما است جنابعالى اگر بنده در تاریخش اشتباه نکنم روز پنچشبه گذشته به بنده تلفن فرمودید که به شما تلفن می‌کنند و می‌گویند که اگر از تحصن خارج نشوید وقتى بیایی بیرون جنازه‌ات را آن‌جا می‌اندازیم و این تلفن را به شما از قول سرتیپ بختیار می‌کردند بنده از خود شما پاى تلفن پرسیدم که جناب آقاى شاهرخ‌شاهى به عقیده شما این تلفن را او کرده فرمودید که نه شب قبل چند نفر آمدند در منزل شما براى این‌ که به شما بى‌ادبى بکنند بنده از خود شما سؤال کردم که گمان می‌کنید ما فرستاده‌ایم فرمودید، نه، ملاحظه می‌فرمایید آقاى شاهرخ‌شاهى همین مطلب را مهم می‌کرد شما که می‌فرمایید که آن تلفن را ما نکرده‌ایم و آن چند نفر را ما نفرستاده‌ایم و حتى مسلما با بنده هم عقیده هستیم که دشمنان ایران دشمنان استقلال ما می‌خواستند یک استفاده‌ای بکنند حالا یک دزد گردن‌کلفت یک دزد (مهندس شاهرخ‌شاهى- (عادى) بله عادى، خیلى هم عادى آقاى شاهرخ‌شاهى این دیگر پرونده دارد این دزد آمده به دو خانه فاصله به خانه شما آن‌جا چون اهل خانه بیدار شدند، بنده نمی‌دانم رفته به خانه همسایه شما آن‌جا هم هیچ‌چیز نبوده وارد خانه شما شده جنابعالى فرمودید که دزد می‌گفته من دزد نیستم بنده بسیار از این مطلب تعجب دارم به نظر بنده بسیار از این مطلب تعجب دارم به نظر بنده توى این مملکت این دزد یک حالت عجیبى دارد چون معمولاً دزدها که می‌روند دزدى یا گیر نمی‌افتند یا گیر می‌افتند اگر گیر افتادند که یک پاسبانى گوش‌شان را می‌گیرد ولى این‌جا یک دزدى آمده و بد تمام سران مملکت ریخته‌اند آن‌جا حتماً این مرد فکر کرده مگر شده ‌من که تا حالا چند مرتبه رفته بودم دزدى و هیچ‌وقت چنین چیزى (مهندس شاهرخ‌شاهى- چرا در این روزنامه‌ها از قول او نوشته بودند که من دزدم و آدم‌کش نیستم) آن وقت جنابعالى انتظار دارید که بگویی بله قربان دزدم و دیشب هم دزدى کردم ملاحظه فرمودید آن شخص در اظهاراتش می‌گفت که من دزد نیستم و سابقه‌ای هم در شهربانى ندارم و این اولین مرتبه‌ای بود که براى دزدى آمده‌ام او می‌خواسته بگوید که سابقه دزدى ندارد و سابقه عملى در این باره ندارم ولى آقاى معزى رئیس کارآگاهى اظهار کردند که این شخص دزد است و سابقه هم دارد و تمام این مطالبى را که بنده این‌جا عرض کردم صورت‌مجلس کرده‌اند و جنابعالى هم امضا‌ کرده‌اید بنده عرایضم را خاتمه می‌دهم بنده جریان مطلب را آنچه گذشته است عرض کردم یک نکته‌اش را بایستى که دو مرتبه جواب عرض کنم حضرت‌عالى فرموید که چون زیر جنگ در مجلس گفته است که براى بى‌نظمی‌که در جنب دفتر فرماندار نظامی‌ واقع شده است مورد مؤاخذه. واقع شده است پس این عمل واقع شده بنده با اجازه آقایانى که حضور داشتند و در جلسه خصوصى عبارات بنده را تصحیح کرده‌اند بایستى این‌جا عرض بکنم که وقوع این عمل براى بنده مسلم نیست چنین اتفاقى از نظر بنده که مسئول عمل هستم واقع نشده علت عدم تحقیق بند هم خود آقاى شاهرخ‌شاهى است که فرماندار نظامی ‌براى اتفاق جنب دفترش مورد مؤاخذه واقع بشود این دلیل نیست که این عمل واقع شده بوده است بنده عرایضم را خاتمه می‌دهم و مطمئن هستم که همین توجه براى اکثریت مجلس شوراى ملى که در تمام این 7 هشت 10 روزه شاهد و مراقب آنچه که ایشان گفته‌اند و آنچه که بنده گفته‌ام بوده‌ام روشن است که این مطلب هیچ باعث این قضایا نبوده است و تمام مقصود حمله به فرماندار نظامی ‌و حمله به دولت بوده است مع هذا بنده چون تمام آنچه که در این مدت آقایان اکثریت و تمام مطالبى که هیئت رئیسه مجلسین و به خصوص بنده همانطور که در جلسات خصوصى عرض کردم با جدیت و فشارى که از ناحیه رئیسات معظم مجلس شوراى ملى براى رسیدگى و رفع این کار به بنده وارد آمده بنابراین بنده گفتم اگر چنین اتفاقى افتاده باشد معذرت می‌خواهم امروز هم تکرار می‌کنم که براى من مهم نیست که چنین اتفاقى افتاده است مسئول علمی‌بنده در این موضوع شما هستید و حالا باز تکرار می‌کنم که چنین اتفاقى نیفتاده است و معهذا براى نهایت احترام به مجلسین و فرد فرد نمایندگان محترم بنده هم آمدم و ریاست دولت هم آمدند و در این موضوع معذرت خواستم اظهار‌تأسف کردیم و اگر فردا هم بنده بشنوم خداى نکرده براى کسى اتفاقى بیفتد که در محوطه مسئولیت بنده باشد آن را معذرت خواهم خواست (پورسرتیپ- دیگر شکایت نمی‌کنم) شکایت می‌کنند یا نمی‌کنند مربوط به خود اوست بنده استدعا می‌کنم اکثریت مجلس به این موضوع توجه بفرمانید و هر چه ‌امر بفرمایند ما مطیع هستیم (احسنت)

رئیس- آقاى شاهرخ‌شاهى یک توضیحات تکمیلى دارند که می‌دهند.

مهندس شاهرخ‌شاهى- بیانات آقاى وزیر جنگ به اندازه‌ای فصیح و بلیغ است که بنده در مقابل نمی‌توانم آن طورى که لازم است این جریانى که اتفاق افتاده به عرض مجلس برسانم (میراشرفی- باید سپهبد بشوى تا بتوانى این حرف‌ها را بزنى) جناب آقاى سپهبد فرمودند در این‌که چه جور این موضوع را خاتمه بدهیم چند بار با من مذاکره کردند من هم قبول دارم از روز اول عقیده داشتم کسى که خلاف قانون کرده بایستى مجازات بشود و این موضوع را به جناب آقاى وزیر جنگ عرض کردم گفتند که تیمسار سرتیپ بختیار مردى است که براى امنیت پایتخت بسیار زحمت کشیده و من هم قبول کردم ولى این دلیل نمی‌شود اگر کسى خدمتى کرده خلافى هم از او سر نمی‌زند اگر خدمت کرد باید پاداش داد و اگر خلافى هم کرد باید مجازات کرد (بوشهرى- چرا رویش را بوسیدید؟) اشتباه کردم و حتى راجع به این‌ که چون گروهبان به شما اهانت کرده من هم حاضرم شخص گروهبان را دم مجلس به دار بزنم جناب آقاى وزیر جنگ عین فرمایشات شما راکه اگر گروهبان به شما اهانت کرده حاضرم گروهبان را دم مجلس شوراى ملى به دار بزنند عرض می‌کنم من به ایشان ایراد کردم که گروهبان چه گناهى کرده اگر از امر مافوق گروهبان تخطى می‌کرد باید مجازات می‌شد نه این‌ که ‌امر مافوق را اجرا کرده است ولى راجع به این‌ که فرمودید بنده نقشه و برنامه‌ای دارم و می‌خواهم براى دولت که اقدام به یک عملیاتى کرده و به نتیجه‌ای دارد می‌رسد کار شکنى بکنم بنده خواستم عرایضى بکنم که جناب آقاى سردار فاخر مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى اجازه ندادند راجع به سازمان ولى حضرتعالى که فرمودید که مجبورم براى این‌ که به شما ثابت شود من که مخالف دولت هستم و مخالف با تشکیلات سازمان برنامه هستم بدون جهت و دلیل نیست و این‌ که این موضوع را این‌جا مطرح کردم نظرى داشتم آقایان اصل 26 قانون اساسى می‌گوید جناب آقاى وزیر جنگ شما هم دقت بفرمایید.

‌اصل 26 قانون اساسى ساختم راه‌های آهن و یا شوسه خواه به خرج دولت و خواه به خرج شرکت و یا کمپانى اعم از داخلى یا خارجى منوط به تصویب مجلس شوراى ملى است‌ (صحیح است) بنده ایرادى که به سازمان برنامه دارم این است که بدون تصویب مجلس شوراى ملى قرار دادى به مبلغ 700 میلیون تومان با شرکت انگلیسى منعقد کرده (دکتر مشیر فاطمى- همین یک کار خوب را کرده سازمان برنامه) این متن قانون اساسى است اگر شما به این احترام می‌گذارید پس باید همه این را اجرا بکنید (سلطانمراد بختیار- بعد از آن خیلى قوانین گذشته) بالاتر از این قانونى نیست این است که خواستم عرض کنم اگر مخالفتى با دولت دارم براى این است که به قانون اساسى اهمیت نمی‌دهد دلیلش هم این است که الان خودتان گفتید الان این را خواندم. (مهدى ارباب- دولت گفت من اهمیت می‌دهم) اما راجع به دزد و سارق عادى که فرمودید براى این‌ که شما مجبور نشوید بیایید پشت تریبون همان طور که عرض کردم یک بیاناتى بفرمایید که به آن عقیده ندارید از شما در آن روز تلفنى خواهش کردم تشریف بیارید در منزل بنده و شخصاً دستور رسیدگى بدهید ساعت شش صبح این تقاضا را کردم چون من دزد نگه داشته بودم و حاضر نبودم به دست مأموران شهربانى و ژاندارمرى بدهم (مهدى ارباب- مستقیم به بندر‌عباس می‌فرستادید) و اگر حضرتعالى فکر می‌کردید که این یک دزد عادى است اقلاً تشریف می‌آورید آن‌جا و قضیه را خودتان به چشم خودتان می‌دید این آن امنیتى است که جناب آقاى علاء در سراسر کشور برقرار کرده‌اند.

وزیر جنگ- از امنیت دیگر صحبت نفرمایید

مهندس شاهرخ‌شاهى- مردم باور می‌کنند.

وزیر جنگ- مردم با ما هستند.

مهندس شاهرخ‌شاهى- من هم با شما هستم. مطمئن باشید تا آنجایى که مخالف

+++

‌ قانون رفتار نکنیم (مهندس شاهرخ‌شاهى- وجود علاء در این مملکت امنیت است) بله وجود آقاى ابتهاج هم در این مملکت امنیت است قراردادى امضا‌ شده (مهندس جفرودى- کامیون نمی‌خرند) قرارداد شما هم امضا‌ شده وجود ابتهاج البته براى شما مفید است.

رئیس- پیشنهاد براى رأى سکوت شده که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد).

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى امضاکنندگان در مورد استیضاح جناب آقاى شاهرخ‌شاهى نماینده محترم مجلس از دولت به موجب قسمت اخیر ماده 173 آئین‌نامه پیشنهاد رأى ساکت می‌نماییم، نقابت- بهادرى- صادق سرمد- سالار بهزادى- حسام‌الدین دولت آبادى- استخر- ایلخانى‌زاده- احمد فرامرزى- تجدد- بیات ماکو- فرود- دولتشاهی- ارابا- عماد تربیتى- صراف‌زاده- معین‌زاده- تیمور تاش و عده‌ای امضاى دیگر.

رئیس- آقاى دکتر شاهکار هم عین این پیشنهاد را داده‌اند.

(به شرح زیر قرائت شد)

طبق ماده 173 تقاضاى رأى سکوت نسبت به استیضاح مطروحه دارد. دکتر محمد شاهکار.

دکتر شاهکار- بنده اخطار دارم.

رئیس- بفرمایید.

دکتر شاهکار- طبق ماده 174 در صورتى که رأى ساکت از طرف یکى از نمایندگان پیشنهاد شود طرح آن قدم بر رأى خواهد بود این را اجازه بفرمایید بنده صحبت می‌کنم.

رئیس- این‌ که گفته مقدم است تردیدى نیست ولى نوبت آقاى نقابت است آقایان هم تقاضاى رأى سکوت کرده‌اند جمع و بر فرد مقدم است آقاى نقابت بفرمایید.

نقابت- دلیل این‌ که جمعى از آقایان نمایندگان منجمله این بنده پیشنهاد سکوت تقدیم کردیم یکى دو مطلب بود یکى این است که ماده 171 آئین‌نامه داخلى اجازه نمی‌دهد که موضوعات را مخلوت کنند و یک مطلبى که مربوط به اساس استیضاح است با مطالب دیگر مخلوط شود علتش این است که در آن مسائلى دیگرى که بحث می‌شود چه بسا عده‌ای موافقند چه بسا مخالفند و در موضوع استیضاح یک عده‌ای هم هم‌عقیده نیستند قید شد که نباید مخلوط بشود ولى این‌جا مخلوط شد و براى این‌ که این کار مخلوط نشود عقیده‌ها با هم امتزاج حاصل نکند حصر پیدا کند موضوع اهانت به آقاى مهندس شاهرخ‌شاهى ما تقاضاى سکوت کردیم و اما علت این‌ که این موضع را تقاضاى سکوت کردید با بیانات رشیقه جناب آقاى سپهبد وزیر جنگ و مطالب صادقانه‌ای که جناب آقاى علاء در جلسه گذشته بیان کردند و خالى از هر‌گونه شائبه و رپبى بود و حاکى از احترام به اساس مشروطیت و قانون اساسى بود اقتضاع نداشت که این قضیه به این صورت حل شود حتى شاهرخ‌شاهى خواهش می‌کنم که اجازه بدهند بنده از طرف ایشان قضیه را ساکت بگذارم و خواهش می‌کنم براى مدتى ساکت بماند زیرا حق ایشان باطل نمی‌شد اما چرا باطل نمی‌شود احترام به نمایندگان و نماینده مجلس در حقیقت احترام به قانون اساسى است احترام به استقلال مملکت است (صحیح است) به طورى که خود آقایان وزرا‌ هم در آن مطلب تردیدى ندارند ولیکن مطلب در این است که در حدود قوانین مصوب منجله در قانون مجازات عمومی ‌پیش‌بینی شده است در ماده 163 که هر‌گاه کسى به یکى از نمایندگان مجلسین به لحاظ شغل و وظیفه نمایندگى اهانت بکند از سه ماه تا شش ماه حبس محکوم می‌شود و ماده 165 قانون مجازات عمومی ‌تسریح شده که هر گاه این اهانت مرقوم به صدمه بدنى یا جرح و ضربى هم باشد مجرم به مجازات جنایی او از دو سال تا پنج سال حبس مجرد محکوم می‌شود و این ملحوظ است در قوانین و است این احترام براى نمایندگان و مقام نمایندگى از لحاظ حفظ اساس و استقلال مملکت و تقویت آن دستگاه است فرض بکنیم که امروز نقابت بر این کرسى نشسته است چه بسیار مردان با احترام و مردان تاریخى و شایسته‌ای بر این کرسى‌ها نسشته بودند و خواهند نشست و لحاظاً باید این مقام به هر صورت و به هر کیفیت محفوظ و با احترام بماند (صحیح است) و این‌ که خواهش کردم موضوع سازمان و سایر موضوعات را هم مخلوط نکنند براى این‌ که کم و بیش همه از این دستگاه یک گله‌مندی‌هایی داریم امور ساختمانى و اوضاع و احوال شهرستان‌ها و حوزه‌هاى انتخابه آن دچار تشنج دچار معطلى است و همه انتظار داریم هر چه زودتر انشاءالله آن وعده برسد آن درهاى بهشت باز شود آن وعده‌ها و موعدها به نتیجه عمل برسد (انشاءالله) از طرفى به عقیده بنده ما در محظور این واقعه واقع شده‌ایم دادن رأى در مورد استیضاح این است که آقایان قضاوت عملى در یک موردى بفرمایند با رأى کبود یا رأى سفید نسبت به رد و یا قبول استیضاح باید قضاوت کنند و این قضاوت وقتى میسر است که جهات مختلف قضیه ما را مطالعه کنیم و در این مورد آقاى شاهرخ‌شاهى یک قضیه عادى جزایی یا حقوق خصوصى را مخلوط با سیاست کرده‌اند و کشانده‌اند دامنه این کار را به سیاست و ما را دچار یک محظورى کرده‌اند اگر این شکایت‌شان بر طبق این دو ماده قانون مجازات عمومی ‌در مرجع قضایی طرح می‌شد و رسیدگى و تحقیق از شهود و غیره به عمل می‌آید و این مطلب باز می‌گردد ما مواجه با یک دو سیه قضایی بودیم و با یک وجدان راحت قضاوت می‌کردیم از لحاظ خصوصى ولى این کار را به سیاست کشاندند حتى در جلسه یکشنبه که من از ایشان خواهش کردم که آقا ساکت باشند گفتند که من با اقلیت مشورت می‌کنم بعد با اقلیت صحبت کردم اقلیت گفتند که ما دخالتى در ان کار نداریم (شاهرخ‌شاهى- تکذیب می‌کنم بنده چنین حرفى نزده‌ام) آقاى میراشرافى آقاى صفایی- آقاى شمس قنات‌آبادى فرمودند ما دخالتى در این کار نداریم چون مخلوط با این سیاست شد یک گرفتارى‏ پیدا کردیم به عقیده بنده دولت هم تعجیل کرد در این کار و ما در این قضاوت باز ما را مردت گذاشت زیرا از طرفى می‌گویند تحقیقات‌مان کافى نیست اگر واقع شده بود ما معذرت می‌خواهیم از طرف دیگر می‌گویند اوضاع و احوال عمومی ‌مملکت خدمات یک دستگاه جریانات سیاسى که در پیش داریم وضع عمومی ‌اقتضا ندارد که تشنجى ایجاد بشود این حرف هم براى نمایندگان بى‌طرف و علاقه‌مند و قابل قبول با این جهت ما وارد در دو طرف قضیه بوده‌ایم از طرفى هم فراموش نمی‌کنیم ما در خیابان‌هاى تهران امنیت نداشتیم زن و بچه‌هاى ما آزادانه نمی‌توانسته‌اند عبور کنند به آن‌ها اسید می‌ریختند فحش می‌دادند ناسزا می‌گفتند و حملات ناروا می‌کردند با آن وضع متشنجى که بودجه ‌آمده بود ما در سایه خدمات دولت‌هاى بعد از 28 مرداد و تحت رهبرى شخص شخیص بندگان اعلیحضرت همایونى داراى یک امنیت و آسایش شدیم باید سعى کنیم که این امنیت متشنج نشود دستگاهى که دولت بخواهد مورد کمال قبول ما است به این جهت که چون در محظور واقع شده‌ایم و همیشه در یک قضاوت‌هایی که انسان به ادله دو طرف هم توجه دارد و هم قاطئیت و جازمیت ندارد باید یک مدتى صبر کند و ساکت باشد و تحقیق بیشترى بکند از طرفى شخص جناب آقاى علاء و وزراى محترم ایشان دو دولت ایشان مورد احترام ما هستند اشکالاتى که در طرز کار و غیر‌ذالک هستند خود لازمه بحث فحص است باید مطالعه بشود و حل بشود خواستن رأى اعتماد براى دولت در هر روز و هر ساعتى معین است نباید این مطلب را به آن مطلب مخلوط کرد یعنى بگوییم موضوع رأى اعتماد منتفى است یعنى اهانت به مجلس جایز است این‌ طور نیست و از طرف دیگر رد کردن رأى اعتماد هم بگویم و خدمات دولت و شخصیت دولت را نادیده بگیریم صحیح نیست به این جهت پیشنهاد جمعى دوستان که بنده هم زبان الکن و مبین احساسات آقایان بودند مبنى بر این است که آقایان موافقت بفرمایند که نسبت به موضوع استیضاح رأى سکوت داده بشود (صحیح است)

رئیس- آقایانى که با رأى سکوت موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد

3- بیانات آقاى نخست‌وزیر و تقاضاى رأى اعتماد و ابراز اعتماد به دولت ایشان‏

نخست‌وزیر- اجازه می‌فرمایید

رئیس- بفرمایید

شمس قنات‌آبادى- پیشنهاد تنفس مقدم است‏

رئیس- آقاى رئیس دولت هر وقت بخواهند می‌توانند صحبت بکنند

قنات‌آبادى- پس وکلا حق ندارند اصلاً حرف بزنند آقاى رئیس دولت قبلاً هم می‌توانستند فرمایشات‌شان را بکنند

رئیس- آقاى نخست‌وزیر بفرمایید

نخست‌وزیر (علاء)- آقایان محترم اگر چه روش این جانب براى این است که از کارهایی است که کرده و یا آنچه که می‌خواهد بکند سخنى به میان نیاورد و همواره عمل را بر گفتار ترجیح بدهد اما چون به استیضاح فعلاً روبه رو ناچار شدم مهر را از لب بردارم و نکته‌هایی چند با مجلس در میان بگذارم‏. گفته می‌شود دولت این جانب که برنامه خود را مبارزه با فساد قرار داده در این طریق چه کرده است؟

یقین دارم غالب آقایان محترم با این جانب هم عقیده هم هستند در محیطى که همگى از فساد شکایت می‌کنند اگر دولتى توفیق یابد که خود را از فساد محفوظ دارد نخستین و محترمین قدم را برداشته (صحیح است) و روزنه ‌امید را در قلوب مردم صالح باز کرده است‏. امروز در دستگاه دولت این‌جانب کسى نیست که بتواند حتى از روى غرض و دشمنى نسبت فساد و نادرستى به او داد (صحیح است)

آنچه افراد این کشور طالب آن هستند قبل از هر چیز وجود محور و مرکزى است که طرف اعتماد کامل بوده و اطمینان باشد گوش شنوایی براى حرف‌هاى صحیح آنان در رفع ظلم و استقرار عدالت موجود است‏. این اطمینان وقتى افزایش می‌یابد که مردم متوجه شوند محور مزبور از عوام‌فریبى دورى جسته و اساس فکر و عمل بر ایمانى کامل صداقت بى‌حد و اعتقاد راسخ استوار بوده و حمایت اشخاص ستمدیده و زحمت‌کش رعایت توازن و تناسب در اجتماع بهره افراد به تناسب کار و هنر آنان گذاردن پایه یک آینده بهتر ایجاد روح امید‌وارى‌

+++

اعتماد رسیدگى به مردم و رفع کردن فقر و بدبختى مدّ‌نظر باشد. علیرغم آنچه مخالفان شهرت می‌دهند که دولت در مبارزه با فساد فقط گریبان کارمندان خود را می‌گیرد دولت این‌جانب که فساد دستگاه ادارى را معلول فساد محیط می‌دانست کوشید که در اصلاح محیط قدم‌هاى اساسى بردارد تا مفاسد خود به خود از میان برخیزد و خیر و صلاح جایگزین فساد و تباهى شود. ریشه‌کن کردن فساد کار ساده‌ای نیست احتیاج به آلات و ابزار دارد که در دست دولت نبود و ناچار می‌بایست آن را تهیه کنند. برپا کردن کاخ عدالت اجتماعى و وسایل می‌خواهد همین لوایح که آقایان محترم در تصویب آن شرکت فرمودند به منزله اسباب و لوازم کار است منظره کردن جامعه در چند روز و چند ماه انجام نمی‌گیرد همچنان که فساد متدرجاً در جامعه رخنه کرده و زندگى صحیح را به هم می‌ریزد مرور زمان لازم است تا این فساد از این جامعه رخت بر بندد و نظم و انظبات جایگزین هرج و مرج شود مهم این است که اهمین مسئول اجتماع با عزم جزم و ایمانى تزلزل نا‌پذیر طالب اصلاح بوده و اکثریت جامعه واقعاً از فساد متأثر باشد.

خوشبختانه اکثر قریب به اتفاق نمایندگان مجلس شوراى ملى و مجلس سنا و قاطبه ساکنین این سرزمین پاک دولت را در اجراى این برنامه راهنما و پشتیبان هستند باید گفت که شاید هیچ‌گاه هماهنگى و تفاهم کامل بین دولت و مجلس و مردم مثل اکنون وجود نداشته است.

یقین است که اگر غیر از این بود امید زیادى براى دولت در راه اصلاحات نمی‌ماند (عبدالصاحب صفایی- قربان اگر همه موافق بودند) پس همین کمک نمایندگان محترم است که دولت را به کار خویش امیدوار ساخته و تشویق می‌کند که در عملى ساختن برنامه خود گام‌هاى مهم و محکم و متوالى بردارد.

دولت حاضر از مایل به ادامه خدمت است مقام و شهرت نیست کسانى دنبال این دو قسمت می‌روند که منظورى غیر از آنچه که اکثریت ملت طالب است داشته باشد.

مفتخریم که این‌جانب و عموم وزیران از مقام‌پرستى دور بوده و منظورى جز‌ خدمت به خلق نداریم (احسنت- صحیح است) منتها خوشبختى که به طور کلى افکار عمومی ‌بر تأیید دولت بوده (صحیح است) (میراشرافى- افکار عمومی ‌کجا بود) و همگى اساس اصلاحات را دفع فساد می‌دانند (عبدالصاحب صفایی- این حرف‌هاى مصدق را نزنید) (شمس قنات‌آبادى- نان مردم را نتوانستید درست کنید) (میراشرافى- از کاخ خود بیایید پایین شهر و ببنید چه خبر است؟)

این خود نشانه این است که جامعه واقعى ایرانى با وجود هزاران مشکل نتوانسته است سجایاى نیکان خود را که تماماً با راستى و درستى عجین است حفظ نموده و از فساد بیزار باشد اما یقین است به مقتضاى طبعیت بشرى نمی‌توان امور دیگر اتا نیل به سلامتى کامل جامعه کنار گذارد در این قسمت نیز باید اقدامات به مطالعه کامل انجام و بر پایه محکمی ‌استوار گردد.

به همین جهت از آغاز کار احتمام شد براى دستگاه‌هاى دولتى طبق اول امروز سازمان مناسبى داده شده و در حدود امکانات اشخاصى بصیر و صالح در کارهاى مناسب گذاشته شود.

براى آن قسمت از امور عمرانى که اقدام آن ضرور با مطالع در مدت نسبه کوتاهى مسیر بوده توجه صریح گردد و اعتبار کافى از طرف کمیسیون برنامه مجلس شوراى ملى تصویب و مقدمات کار از طرف سازمان برنامه فراهم گشته و با تأکیداتى که سازمان مزبور شده قسمتى از برنامه شروع گشته و بقیه قریبا به موقع اجرا گذارده خواهد شد (صحیح است) براى بقیه اقدامات عمرانى نیز توسط متخصصین داخلى و خارجى مطالعات جدید در جریان است (احسنت) تا وجوهى که با این دشوارى به دست می‌آید با برنامه صحیح به مصرف حقیقى برسد.

قسمت مهم برنامه‌های عمرانى پس از تصویب لایحه‌ای که اخیراً تقدیم مجلس شوراى ملى گردیدى به موقع اجرا گذارده خواهد شد انتظار دارم که در تصویب این لایحه تسریح فرمایند تا کارهاى عمرانى عمده بدون وقفه شروع گردد.

دادگسترى که اساس پیدایش مشروطیت ایران است هم اکنون طریقى را طى می‌کند که با وجود مشکلات عدیده در مدت معقولى قادر خواهد شد اجراى قوانین را صحیحاً عهده‌دار و اطمینان و اعتماد اهالى را بیشتر را به خود جلب کند با بر‌قرارى سازمان تعاونى ارتش تأسیس اداره تدارکات تجدیدنظر در حقوق گروهبانان- پاسبانان و ژاندارم‌ها که حافظین امنیت عمومی ‌هستند کمک مؤثرى بر تقویت امنیت و بهبود وضع این دو دسته از خادمین کشود شده است (صحیح است) در امر ارتباط یعنى تلفن تلگراف و پست و راه ‌و راه‌آهن با جدیت مخصوص اقدامات دامنه‌دارى در جریان است (صحیح است) از چگونه‌ای آن استحضار کامل دارند.

اد‌وار شهرها که غالب آن‌ها سالیان دراز است به صورت ادارات مملکتى در آمده و اهلى در ادره آن مداخله نداشتند قریبا جریان عادى به خود گرفته و توسط انجمن‌ها ادراه خواهند شد که اعضاى آن آزادنه از طرف مردم انتخاب خواهد گردید اطمینان دارد که در این انتخاب اهالى توجه مخصوص خواهند نمود که منتخبین از کسانى باشند که به اصول مشروطیت پایبند و به شهر خود علاقمند و به‌ امور مربوط آگاهى داشته باشند (احسنت) دستور اکید داده شده است وزارت کشور و سازمان برنامه کمال راهنمایى و مساعدت مالى بنمایند تا در اندک مدتى قدم‌هاى مؤثر در بهبود اوضاع شهرها از هر حیث برداشته شود (صحیح است) سازمان برنامه در این باب اقداماتى کرده و با چند مؤسسه مهندس مشاور خارجى وارد مذاکره شده و انتظار می‌رود قریباً با آن‌ها قردادهایی منعقد نمایند که به زودى شروع به کار شود (قنات‌آبادى- کارهایی که سازمان برنامه کرده فرودگاه و بندر ساخته هیچ ربطى به عمران ندارد) فرهنگ و بهدارى بر‌اساس جدیدى گذارده شده که اداره قسمتى از آن را اهالى مستقیماً عهده‌دار و در قسمتى دیگر نظارت خواهند داشت‏

تجدیدنظر در برنامه‌های مدارس ایجاد و توسعه مدارس حرف‌های (احسنت) و کشاورزى و توجه مخصوص به مبانى دینى و اخلاقى از اهم اقداماتى است که در فرهنگ به عمل آمده است (احسنت) امید می‌رود اهالى دلسوز به طور جدى در اداره این امور قبول مسئولیت کرده و خود را شایسته اعتمادى که دولت به آنان کرده است نشان خواهند داد. با تصویب لایحه منع کشت خشخاش خشت اول اصلاح محیط و اجتماع گذارده شده و خدمتى بس بزرگ و اثرى فراموش نشدنى از آقایان محترم در تاریخى کشور عزیزمان باقى خواهد ماند (صحیح است) (قنات‌آبادى- اگر تریاک کشت نشود هیئت حاکمه چه کار می‌کنند).

براى امور بازرگانى و صناعت مطالعات عمیقى می‌شود و سازمان‌هایی مورد نظر است که بازرگانان و صنعتگر و پیشه‌ور با اطمینان خاطر به کارخود بپردازد تسهیلات زیادى در امر بازرگانى ایجاد گردیده و براى انحراف فعالیت اقتصادى از تهران به شهرستان‌ها اقدامات اساسى شده است‏. تشویق صناعى و بی‌نیاز کردن کشور‌ از بعضى واردات بررسى‌هایی شده که قریباً نتایج آن را به استحضار آقایان خواهد رسایند.

تصویب لایحه فروش خالصه‌‌جات قدم بزرگى در بهبود وضع کشاورزان می‌باشد و با این ترتیب تعداد کثیرى از آنان داراى آبا و ملک شخصى خواهند شد و با سیاستى که دولت در امر فلاحت دنبال می‌کند اطمینان حاصل است که محصول متدرجاً و منظمناً رو به افزایش خواهد گذاشت باید گفته شود توجهى که در دولت حاضر به ‌امر کشاورزان معمول گشته و با لایحه سیانت حقوق کشاورزان که هم اکنون آخرین مراحل قانونى را طى می‌کند به ملت ایران که اکثریت آن را کشاورزان تشکیل می‌دهند خدمتى بزرگ شده است‏. در تمام این احوال دولت نسبت به طبقه زحمتکش که چرخ کارخانه‌جات و معادن و کارگاه‌هاى مختلف را با سختى‌ها و حقوق محدود می‌گردانند توجه مخصوص داشته و کمال احتمام را دارد که رفاه آن‌ها فراهم و آینده خود و اطفال و خانواده آنان از هر جهت تأمین باشد.

در مقررات بیمه‌هاى اجتماعى خصوصا در قسمت بازنشستگى و حق بیمه تغییرات فاحشى داده شده تا با هر پیش آمدى که براى کارگر بشود قانون خانوادگى تربیت و اطفال او در همه احوال بر جاى بماند. همچنین براى بهبود وضع کارکنان دولت و تأمین آینده آنان برسى‌هایی شده لایحه تهیه گردیده که این دو روزه تقدیم مجلس مقدس می‌گردد. ولى باز هم مدتى وقت لازم است تا همه کارگران- کشاورزان- کارمندان و کارکنان دولت داراى خانه و زندگانى راحت و ارزان بشوند (صحیح است) تصویب لایحه اساس‌نامه شرکت‌هاى تعاونى- تأمین قسمتى از منظور را آسان می‌کند. اما شک نیست که میل به این آمال بدون مشارکت مالى هموطنان غیر‌ممکن است به همین جهت دولت این جانب مبناى اصلاحات خود را بر وضع مالیاتى که رعایت عدالت کامل محور آن است قراداد معتقد است اگر مالیات یعنى سهمی ‌که در دنیاى کنونى هر یک از ساکنین کشور می‌پردازد عادلانه نباشد آن مالیات قابل وصول نبوده و پایه عدالت استوار نمی‌گردد (صحیح است).

از طرف دیگر لازم است مردم براى تولید کوشش بیشترى نمایند- و در هر وضع که باشد کار را وظیفه ملى خود دانسته و آن را محترم بشمارند و بى‌کارى را مضموم بدانند. خلاصه آن ‌که دولت دست به اقدامات اساسى زده و نسبت به مبارزه با فساد و خوشبختانه هدف افراد صالح کشور نیز می‌باشد علاوه بر طرد و تعقیب افراد ناصالح مطالعات جدى به عمل آورده که سازمان‌ها بر پایه‌ای قرار گیرند تا مجال انحراف حتى‌الامکان‏ طرح‌های چند نیز‌ براى مبارزه با فساد

+++

‌ تهیه گردیده با توجه به اوضاع و احوال پس از دیگرى به مرحله اجرا در می‌آید یقین دارند که تمام مورد توجه آقایان محترم خواهد گرفت. تعمیم عدالت اجتماعى که دومین ماده دولت است یقیناً مورد توجه و علاقه ثروتمند کشور نیز می‌باشد و از این اختلاف نظرى بین دولت و این طبق نیست دولت در کلیه اقدامت خود جز رفاه و آسایش تمام افراد نظر دیگرى نداشته و عنواینى بى‌اساس مانند سوسیالیست و ناروا مانع اجراى برنامه‌های اصلاحى خواهد بود (احسنت) و با تمام قوا و عواملى ایجاد اختلاف بین طبقات کشور اندخته و با تضعیف قوه تولیدى مملکت رکود فعالیت اقتصادى براى نیل به مقاصد و مملکت بر بادده استفاده می‌کنند شدیداً خواهد کرد (احسنت).

هدف اساسى دولت حفظ و حمایت مشروح تمام طبقاتى است که در راه ثروت سعى و کوشش می‌نمایند. مایه بسى خوشبختى است که نمایندگان به اهمینت موقع توجه مخصوص داشته گرماى طاقت‌فرسا تمام روزى و پاسى براى پیشرفت ‌کار دولت فعالیت بدون وقفه ابراز می‌فرمایند. وظیفه خود می‌دانم از فرد فرد آقایان نمایندگان اکثریت که تکیه‌گاه و پشتیبان و چه نمایندگان اقلیت که با وجود راهنماى دولت می‌باشند اظهار امتنان کردیم (احسنت احسنت) (عبدالصاحب صفایی- ولى گوش به تذکراتشان که نمی‌دهید) واثق دارد که اقدامات دولت که براى از راهنمایی‌های خردمندانه شاهنشاه گردیده مورد تأیید نمایندگان محترم و اکنون نیز که با عزمی ‌جزم به خدمت می‌دهد کما‌کان از اعتماد کامل آقایان خود‌دار خواهد بود.

اکنون تقاضاى رأى اعتماد می‌نمایم.

رئیس- پیشنهاد تنفس رسیده که قرائت می‌شود.به شرح زیر خوانده شد.

مقام منیع ریاست مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم بعد از ختم رأى سکوت ده دقیقه تنفس اعلام نمایند. شمس قنات‌آبادى.

عبدالصحاب صفایی- اصلاً طرح مطرح بشود تمام شد استیضاح.

رئیس- آقاى قنات‌آبادى.

قنات‌آبادى- این پیشنهادى که به ینده تقدیم کردم و تقاضا مى‌کنم که اکثریت محترم مجلس شوراى ملى با این پیشنهاد رأى بدهند دلیل متعددى داشتم و با اجازه اکثریت دلایل تقیدم این پیشنهاد به اختصار به عرض مجلس محترم می‌رسانم دلیل آقایان نمایندگان محترم هم شاهدند مخصوص مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى که در گیرا‌گیر این جریان و این ماجرا به وقوع پیوست اقلیت مجلس شوراى ملى به هیچ‌وجه من‌الوجوه از این موضوع سوءاستفاده کند و این عمل را که یک حربه‌ای به رخ دولت بکد زیرا ما معتقد بودیم که در صورت وقوع این قضیه این مطرح ارتباطى به اقلیت و اکثریت ندارد (صحیح است) بلکه متعلق مجلس شوراى ملى است اما متأسفانه در خلال بحث راجع به این موضوع در چند مورد از طرف هیئت محترم دولت مطالب و اشاراتى در این مورد به خصوص به انتقادات اصولى و اساسى و کلیه اقلیت شده است که ما متأسفانه که چون بنا نداشتیم در این مورد دخالت فردى بکنیم روى این موضع صحبت نکردیم مطالبى که دولت به عقیده ما در پیرامون اعتقادات اصولى بر‌خلاف حق گفته است ما حق می‌خواهیم و حق باید داشته باشیم که جواب بدهیم دیگرى که بنده با تقدیم پیشنهاد تنفس دارم این است که وقتى در جلسه خصوصى موضوع سکوت استیضاح مطرح شد ما جا صحبت کردیم مطالبى گفتیم و این مطالب را این‌جا تکرار می‌کنیم و او این است که اگر دولت اکثریت دارد از یک فرسى نمی‌خواهد استفاده بکند براى این‌ که دولت هیچ مانعى ندارد که این تقاضاى رأى اعتماد را به روز دیگرى از جلسه مجلس شوراى ملى بگذارد (صحیح است) علاوه آقایان نمایندگان محترم ما در یک امرى که مربوط به مجلس بود پا فشارى نکردیم و استفاده از وسایلى که اقلیت در تمام پارلمان‌ها می‌کنند نکردیم اما در یک امر عمومی ‌و یک امرى که آئین‌نامه پارلمانى هم اجازه می‌دهد ما جدا ایستادگى می‌کنیم و آن این است که به شهادت ضورت جلسات مجلس شوراى ملى در سه جلسه قبل طرحى به امضای سى نفر از نمایندگان با قید سه فوریت تقدیم مجلس شوراى ملى شده است و دو جلسه مرتب آئین‌نامه مجلس شوراى ملى از طرف اداره‌کنندگان و حافظین او نصب شده است بنده به نام آئین‌نامه مجلس شوراى ملى از مقام محترم رذیاست مجلس شوراى ملى تقاضا می‌کنم قبل از هر چیز و هر مطلب طبق آئین‌نامه طرح سه فوریتى مربوط به مطبوعات را مطرح بفرمایند.

رئیس- پیشنهاد تنفس را پس گرفتید؟

عبدالصاحب صفایی- نخیر. پس نگرفتند.

قنات‌آبادى- اگر طرح سه فوریتى را مطرح بفرمایید پس می‌گیرم.

رئیس- البته ‌امروز مطرح می‌شود ولى بعد از‌ رأى اعتماد دولت شما با این پیشنهاد تنفسى که دادید همه چیز از بین می‌رود حتى خود طرح شما هم از ین می‌رود طرح را من گفتم که مطرح می‌کند حالا هم مطرح خواهد کرد آقاى مسعودى مخالفید با این پیشنهاد؟ بفرمایید.

قنات‌آبادى- پس گرفتم.

رئیس- دولت چون تقاضاى رأى اعتماد کرده قبلاً رأى گرفته می‌شود بعد هم آقایان تشریف دارند آن طرح را مطرح می‌کنیم رأى می‌گیرم با ورقه آقایان موافقین ورقه سفید با اسم می‌دهند (اسامی ‌آقایان نمایندگان به ترتیب ذیل به وسیله اقاى مسعودى (منشى) اعلم و اخذ رأى به عمل آمد)

آقایان: کیکاوسى- امامى- امید سالار- کاشانى- اخوان- تربیتى- دکتر افشار- قنات‌آبادى- زنگنه- تیمور تاش- رضایی- صادق بوشهرى- موشوى- دولتشاهى- احمد فرامرزى- بهادرى- صدقى- خزیمه علم- دکتر مشیر فاطیم- محمودى- مهندس جفرودى- قباد ظفر- افخمى- عباسى- میراشرفی- ایلخانى زاده- دکتر وکیل- یسد احمد صفایی- ارباب گیو- غضنفرى- بوداغیان- بیات ماکو- افشار صادقى- پورسرتیپ- صارمى- صدرزاده- حمید بختیار- بزرگ‌نیا- مهدى ارباب- عبدالصاحب صفایی- سالار بهزادى- مهندس شاهرخ‌شاهى- حائرى‌زاده- پناهى- دکتر آهى- مصطفى ذوالفقارى- سلطانمراد بختیار- بور بور- امیر احتشامى- دولت آبادى- فرید اراکى- خاکباز- سرمد- دکتر امیر نیروند- شیبانى- اریه- مکرم- قرشى- دکتر سید امامى- سعید مهدوى- صراف‌زاده- دکتر شاهکار- فرود بهبهانى- خلعتبرى- ثقه‌الاسلامى- دکتر جزایرى- بزرگ ابراهیمى- نقابت- نصیرى- پیر نیا- مرآت اسفندیارى- استخر- معین‌زاده- ید‌الله ابراهیمى- محمود ذالفقارى- حمیدیه- محمد‌على مسعودى- رضا افشار

اوراق مأخوذه شماره شد 72 ورقه سفید موافق و شش ورقه مخالف و یک ورقه سفید بى‌اسم شمرده شد

رئیس- از 81 نفر حاضر 72 نفر اظهار اعتماد به دولت آقاى علاء کرده‌اند اسامی ‌موافقین آقایان: ایلخانى‌زاده- مهندس جفرودى- خزیمه علم- احمد فرامرزى- حسین صدقى (روى تأیید مبارزه با فساد) اخوان- صادق بوشهرى- بور بور- سرمد- مسعودى- رضایی- مهدى ارباب- مصطفى ذوالفقارى- دکتر سیدامامى- دکتر حسن افشار- قرشى- خاکباز- بزرگ ابراهیمى- دکتر امیر نیرومند- افشار صادقى- بداغیان- مهندس ظفر- محمودى- سالار بهزادى- دولت شاهى- استخر- یدالله ابراهیمى- عباسى- دکتر مشیر فاطمى- زنگنه- پناهى- نصیرى- کاشانى- امید سالار- عماد تربتى- بزرگ نیا- نور‌الدین امامى- دکتر وکیل- صراف‌زداه- عبد الحمید بختیار- ثقه‌الاسلامى- کیکاوسى- صارمى- اریه- معین‌زاده- سید احمد صفایی- فرید اراکى- افخمى- مکرم- دکتر جزایرى- بیات ماکو- گیو- سلطانمراد بختیار- امیر احتشامى- غضنفرى- مهدوى- اسفندیارى- فرود- نقابت- دکتر پیر نیا- شیبانى- محمود ذالفقارى- حمیدیه- دکتر آهى صدرزاده- تیمور تاش- دولت آبادى- بهبهانى- بهادرى- ارسلان خلعتبرى (با دولت موافقم ولى نسبته به برنامه‌های سازمان معترضم) دکتر شاهکار (با برنامه‌ای که رئیس دولت قرائت کردند موافقم)

اسم ‌مخالفین آقایان: عبد الصاحب صفایی- رضا افشار- مهندس شاهرخ‌شاهى- قنات‌آبادى میراشرفی- حائرى‌زاده‏

ورقه سفید بى‌اسم یک برگ‏

رئیس- آقاى نخست‌وزیر

نخسست وزیر- بنده تشکر می‌کنم از آقایان از رأى اعتمادى که به دولت من دادند اطمینان داشتم که اکثریت مجلس شوراى ملى به دولت من رأى می‌دهند و اعتماد هم دارم و این‌ که کار خوب داریم انجام می‌دهیم به نفع این مملکت و این رأى اعتمادى که دادید ما را بیشتر تشویق می‌کند به کارهاى خوب بپردازیم و انشاءالله خدمتگذار به این کشور باشیم (احسنت)

عبدالصاحب صفایی- اگر خوب کار بکنید اقلیت هم به شما رأى می‌دهد ولى این آقایان وزراء شما علو طبع شما را ندارند کارها را خراب می‌کنند حالا طرح مطبوعات را استدعا می‌کنم مطرح بفرمایید

4- طرح فوریت اول طرح پیشنهادى راجع به مطبوعات‏

رئیس- لازم به استدعاى شما نیست طرح مطبوعات قرائت می‌شود.

(به شرح ذیل خوانده شد)

مقام منیع ریاست مجلس شوراى ملى امضاکنندگان ذیل ماده واحده را با قید سه فوریت تقدیم می‌دارند:

ماده واحده لایحه قانون مطبوعات که در کمیسیون‌هاى مربوطه مطرح است قبل از طرح در مجلس شوراى ملى تصویب نهایی مجلسین غیر قابل اجرا است‏

سیدشمس‌الدین قنات‌آبادى- عمیدى نورى- صدقى- بهبهانى- داراب- پور سرتیپ- نراقى- درخشش و چند امضاى دیگر

رئیس- فورت اول این طرح مطرح است (پورسرتیپ- یک فوریتش را پس گرفتند) کسى اجازه صحبت نخواسته باید رأى گرفته شود ولى عده براى رأى کافى نیست‏

قنات‌آبادى- حالا اگر لایحه حکومت نظامی‌بود آقایان تشریف داشتند

عبدالصاحب صفایی- پس حالا که اکثریت حاضر نیست بیاید لایحه اتومبیل‌هاى بهدارى و پست و تلگراف را مطرح بفرمایید

قنات‌آبادى- یک مرتبه دیگر رأى اعتماد به دولت را مطرح بفرمایید تا بیایند

رئیس- آقاى صفایی یک زحمتى بشکید بفرمایید که آقایان بیایند

صفایی- قربان به عرض بنده هیچ توجه نمی‌کنند به مجرد این‌ که بنده بروم مابقى هم خواهند رفت جناب آقاى رئیس تعطیلات تابستانى را از کى شروع می‌فرمایید بنده عقیده‌ام آن است از همین حالا شروع کنید

5- تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- جلسه را ختم می‌کنیم روز جلسه آینده روز سه‌شنبه خواهد بود براى کارهاى ضرورى و این طرح چون فوریتش مطرح شده و اعلام رأى شده اول به فوریت این طرح رأى گرفته خواهد شد

 (مجلس 50 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‌

+++

سؤالات نمایندگان:

ریاست مجلس محترم شوراى ملى‏

مستدعى است مقررر فرمایند وزیر مربوطه براى پاسخ سؤالات زیر حاضر شود.

از قرار شکایات متعددى که اصناف جزو رسیده و گویا براى خود دولت هم فرستاده باشند مأمورین مربوطه براى بازرسى و تعیین نرخ اجهافاتى روا می‌دارند و گویا براى صدور جواز و سایر مقرارت صنفى ناشیانه عمالى انجام می‌شود که منافات با عمال حسن انجام وظیفه شهردارى و دولتى است مستدعى هستند با تحقیق و تدقیق در این موضوع جواب لازم داده شود. بهبهانى‏

مقام مقدس مجلس شوراى ملى.

دام‌بقائه محترماً مستدعى است مقرر فرمایید وزیر دارایی براى پاسخ سؤالات زیر حاضر شوند اداره دارایی ملایر براى تأمین نان شهر مبلغ پانصدهزار ریال در اسفند ماه گذشته از شهردارى ملایر گرفته که با پرداخت بقیه آن به نرخ دولتى مقدارى گندم براى نان شهر ملایر در اوردیبهشت و خرداد تهیه نماید تا به حال این موضع عملى نشده و در نتیجه مردم فقیر و بیچاره ملایر مجبور هستند که در این دو سه ماه بهار با قیمت سرسام‌آورى قوت یا لموت خود را تهى کنند علت مسامه اداره دارایی ملایر چه بوده و براى تأمین نان شهر ملایر چه بوده در واقع تنگى وزارت دارایی چه فکرى کرده است. غلامحسین بوربور.

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى.

مستدعى است مقر فرمایند وزارت دارایی و وزارت اقتصاد مفصلاً به عرض مجلس برسانند که کامیون‌هاى مستعمل یا هر نوع کالاى مستعمل که در سال‌هاى 32 و 33 الى حال وارد شده به وسیله چه اشخاصى بود و یا از کمپ‌هاى خارجى خردیدارى شده صادق نراقى.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

مستدعى است مقرر فرمایید دولت برای پاسخ به جواب زیر حاضر شود.

در مدت تصدى دولت سابق چه مبلغى مخارج نخست‌وزیر بوده و ماهیانه مبلغى که به این عنوان گرفته می‌شود چه بوده است و دولت فعلى ماهیانه چه مبلغ مصارف نخست‌وزیر دارد.

سیدجعفر بهبهانى‏

بسم‌الله الرحن‌الرحیم.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

مقرر فرمایند سؤال این‌جانب را باى وزارت دارایی ارسال دارند که در مدت مقرر حاضر شده جواب لازم را به عرض مجلس شوراى ملى برساند.

اولاً توضیح دهند که تعیین نرخ غله فقط براى سال جارى است یا آن ‌که این نرخ براى چند سال منظور شده.

ثانیاً توضیح فرمایند علت تبعیض در قیمت چه بوده و از روى چه اطلاع اساسى قیمت‌ها را متفاوت قرار داده‌اند.

ثالثاً روشن فرمایند قیمت غله گرگان را به این بهاى ناظر از روى چه منظور بوده و این تفاوت و تبعیض فاهش را به چه مناسبت در آن شهرستان و امور استرآباد از دشت و گرگان منظور کرده‌اند

رابعاً معلوم دارند که طبق محاصبه صحیح استحضار دارند محصول سال جارى از جو و گندم بالغ بر چه میزان است و دولت از نظر جمع‌آوری و انجام وظیفه و احتیاج منظور تا چه میزان از هر استان و شهرستان خریدارى خواهد کرد و نسبت به مزد آن چه عملى خواهد نمود؟

سیدمحمد على شوشترى.

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى.

شرکت برق فیروز اعلامیه‌ای خطاب به مشترکین برق فیروز صادر و در آن ذکر نموده طبق آئین‌نامه جدید مصوب وزارت کشور از اول خرداد ماه سال جارى نرخ ساعت 4 ریال به علاوه یک ریال مالیات محسوب و دریافت خواهد شد.

تقاضایی دارم جناب آقاى وزیر کشور اطلاع داده شود به مجلس شوراى ملى بیایند و به سؤال بنده دایر به علت اضافه شدن بهاى برق شرکت فیروز آن هم با تصویب وزارت کشور جواب بدهند و نیز علت عدم روشنایی شوارع عمومی ‌از رطف شرکت هم توضیح داده شود. فرود.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى دام بقائه‏

خواهشمند است دستور فرمایند به دولت ابلاغ شود براى جواب سؤال بنده سؤالات زیر در مجلس حاضر شود.

1- چرا مناقصه خرید دو دستگاه کارخانه سیمان منجیل و دررود به وسیله یک کمپانى انگلیسى و در لندن انجام می‌گیرد و صدى چهار براى این کار کمیسیون می‌پردازد آیا مهندسین ایرانى تا این حد عاجزند.

2- مخارج ساختمان یک فرودگاه چقدر است که براى تهیه پروژه فرودگاه 200 هراز لیره پرداخت می‌شود با تقدیم احترامات- حیسن صدقى.

ریاست محترم مجلس شوراى ملى دام بقائه.

احتراماً خواهشمند است به دولت ابلاغ فرمایند براى پاسخ زیر در مجلس حاضر شوند.

با این‌ که در یک ‌سال اخیر در اثر گشایش وضوع مالى سازمان برنامه مشکلات سال مرتفع شده است معذالک نه تنها کارهاى عمرانى جدید به وسیله سازمان برنامه شروع نشده بلکه کلیه کارهاى عمرانى در جریان نیز متوقف گردیده علت چیست و مسئول این امر کیست با تقدیم احترامات- صدقى‏

ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

ممتنى است مقرر فرمایید به تیمسار سپهبد هدایت وزیر جنگ اطلاع داده شود براى جواب دادن به سؤال پایین در مجلس شوراى ملى حضور به هم رسانند

1- از بدو‌ شروع خلع سلاح در فارس تا‌کنون چه مقدار اسلحه از ایلات مختلفاً جمع‌آوری شده و مخصوصاً از طوایف ایل قشقاقى چند قبضه و چه نوع اسلحه گرفته شده است؟

2- نسبت به رسیدگى به سرقت و قتلى که در ایزد خاص اتفاق افتاده و به همه مقدمات شکایت نموده‌اند براى تأمین خسارات مالى و جانى اهالى چه اقداماتى به عمل آمده است؟ با تقدیم احترام- امید سالار

ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

متنى است مقرر فرمایید به وزارت کشاورزى اطلاع داده شود براى پاسخ به سؤال پایین در مجلس شوراى ملى حاضر شوند.

با فقدان اعتبار و کسر سرمایه بانک کشاورزى که حتى از موافقین با وام‌های کوچک خرده مالکنى خو‌دارى می‌نمایند چه مبلغ تا‌کنون به بردارن قشقاقى وام داده و این قرضه در مقابل چه تضمین و براى انجام کدام امر عمرانى لازم بوده است؟ با تقدیم احترام امید سالار

ریاست معظم مجلس شوراى ملى‏

متنى است مقرر فرمایید به وزارات دارایی اطلاع داده شود براى جواب به سؤالات پایین در مجلس شوراى ملى حاضر شوند

1- با انتشاراتى که همه روزه در روزنامه‌ها و رادیو و غیره راجع به وصول مطالبات دولت از اشخاص می‌شود تا‌کنون نسبت به وصول چند میلیون ریال بدهى خوانین قشقاقى از حیث مالیات و قیمت املاک قیمت قند و شکر و پارچه غارتى و دریافتى قیمت غله‌هایی که گرفته‌اند چه اقداماتى به عمل آمده و واصلاً کل بدهى‌هاى آن‌ها چه مبلغ می‌باشد.

2- با این‌ که در سال 1328 آقاى ناصر قشقاقى 50 هزار تومان به عنوان مالیات به دولت پرداخته است در سنوات بعد از سال 1329 تا کنون هر ساله چه مبلغ و به چه ترتیب مالیات پرداخته‌اند و در صورتى که کمتر داده است به چه دلیل دولت با این تخفیف موافقت نموده است؟

3- در مقابل املاک خریدارى اشخاص از دولت که بعد از جریانات سوم شهریور 1320 خوانى قشقاقى عدواناً و با زور تصرف نموده‌اند دولت براى تأمین منافع خریداران چه اقدامی کرد و در مقابل این عصیان خوانین قشقاقى که عوض معوض هر دو را خورده‌اند چه عکس‌العملى نشان داده‌اند با تقدیم احترام امید سالار

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏

مقرر فرمایید سؤال این جانب را براى وزارت کشاورزى ارسال دارند که در موعد مقرر حاضر شده توضیحات لازم را بدهند

س- راجع به مبارزه با ملخ مراکشى و بومی ‌که در مناطق آلوده گرگان و دشت تا حالا نموده‌اند چه حد نتیجه گرفته شده و براى مبارزه با این آفت در سال آتیه چه نموده و چه اقداماتى خواهند نمود زیرا ریزى ملخ پیش‌بینی می‌شود که سال کلیه زراعت آن سامان دچار آفت گردد.

سید محمد على شوشترى‏

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى‏

جناب آقاى وزیر فرهنگ اطلاع داده شود در مجلس شوراى ملى حاضر شوند و به سؤال زیر جواب دهند

به چه علت و به چه مجوزى دانشجویانى که از اول سال 34 به بعد تحصیل به خارجه می‌روند از دولتى نمی‌شود دکتر بینا

مقام معظم ریاست مجلس شوراى ملى‏

سؤالى از وزارت راه راجع به نگاهدارى راه ازنا به اصفهان و آسفالت را اصفهان نجف‌آباد تقدیم می‌کنم و استدعا دارم مقرر فرمایید قبل از تعطیلات جواب بدهید امیر نیرومند

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى‏

متمنى است مقرر فرمایند جناب آقاى نخست‌وزیر براى پاسخ به سؤال به مجلس شوراى ملى تشریف بیاورند

1- موضوع مناقصه اخیر شرط مصالح ساختمانى و تأمین خاک و ‌خانه سیصد تنى سیمان رى که در آن هیئت مدیره شرکت بر‌کنار شده‌اند فعلاً با چه شرکتى قرارداد بسته شده‏

2- از ابتداى تشکیل کابینه جدید آقاى علاء تا این تاریخ چند شرکت تهران تشیکل و به ثبت رسیده و هیئت مدیره آن شرکت‌ها چه اشخاصى هستند و از نمایندگان محترم مجلسین در این شرکت‌ها سهیم هستند یا خیر

3- دو کارخانه نخ‌ریسى در زمان دکتر مصدق در مقابل قیمت نفت براى کرج و شیراز خریدارى شده عیلت تغییر محل آن به قزوین و کرج چیست‏

4- دو هزار تن شکر سازمان از دولت گرفته این دو هزار تن چه شد چه مبلغ و به چه ترتیبى فروخته شده رسمی‌ بانک در روز فروش چه مابه‌التفاوت فروش سازمان با نرخ بانک مبلغ بوده است‏

5- نسبته به 70 تن کسرى نوغان در انبار شرکت تا‌کنون چه اقدامی ‌به عمل آمده‏

6- از قرار مسموع سابقاً وزارت در دولت سابق براى مطالعه و تهیه نقشه براى 7 بندر از بنادر قراردادى با یک شرکت به ملبغ لیره منعقد نموده بود حالى شنیده سازمان برنامه آن قرارداد را رد و قراردادى با شرکت دیگرى به مبلغ 400000 لیره براى دو بندر منعقد فاحش چه بوده و براى چه منظورى عمل شده است‏

با تقدیم احترامات فائقه- نورالدین امامى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:294971!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)