کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/28]

جلسه: 144 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 26 بهمن ماه 1327  

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2-بیانات قبل از دستور آقای مهندس رضوی

3- تصویب طرح پیشنهادی راجع به اجازه اجرای موقت برنامه

4-تقدیم دو فقره لایحه از طرف معاون وزارت دارایی یک. لایحه اعتبار انتخابات دوره 16 دو- معافیت عوارض دارو و لوازم هواپیمایی

5- تقدیم یک فقره لایحه راجع به تعویض شناسنامه‌ها به وسیله آقای دکتر اقبال

6-قرائت گزارش آقای نراقی راجع به وضع اسکناس

7- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 144

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه 26 بهمن ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2-بیانات قبل از دستور آقای مهندس رضوی

3- تصویب طرح پیشنهادی راجع به اجازه اجرای موقت برنامه

4-تقدیم دو فقره لایحه از طرف معاون وزارت دارایی یک. لایحه اعتبار انتخابات دوره 16 دو- معافیت عوارض دارو و لوازم هواپیمایی

5- تقدیم یک فقره لایحه راجع به تعویض شناسنامه‌ها به وسیله آقای دکتر اقبال

6-قرائت گزارش آقای نراقی راجع به وضع اسکناس

7- موقع و دستور جلسه آینده- ختم جلسه

 

مجلس پنجاه و پنج دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت حکمت تشکیل گردید

[1- تصویب صورت مجلس‏]

صورت مجلس جلسات قبل را آقاى صدر‌زاده منشى به شرح زیر قرائت نمودند

مجلس یک ساعت و پنج دقیقه به ظهر روز پنجشنبه 21 بهمن به ریاست آقاى حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است‏

غائبین با اجازه آقایان: مهندس رضوى- اردشیر شادلو- حسن اکبر- اورنگ- منصف- دکتر طبا- حسین وکیل- مسعود ثابتى- عباس اسکندرى- بهاء‌الدین کهبد

غائبین بى‌اجازه آقایان: بیات- دکتر بقائى- تولیت- سلطانى- ابوالقاسم بهبهانى- معین‌زاده- ابوالحسن رضوى- فرج‌الله آصف- ناصرى- بهار- یمین اسفندیارى‏

دیر آمدگان بى‌اجازه آقایان: محمد‌حسین قشقایى- عزیر زنگنه- آقاخان بختیار- اخوان- نراقى- محمد‌على مسعودى- شریعت‌زاده- دکتر امینى- نیک‌پور- على وکیلى- اسلامى- دهقان- مشایخى- قهرمان- اسدى- هراتى- اسفندیارى- ناصر ذوالفقارى- محمد ذوالفقارى‏

آقاى مشایخى نسبت به صورت جلسه با اشاره به این که داشتند که در قسمت اول لایحه مطبوعات بودند اظهار داشتند که در قسمت اول لایحه که اهانت به مقام سلطنت بود با فوریت اول آن موافقت نمودم و در قسمت اخیر لایحه موافق نبودم‏

آقاى مهدى ارباب با توضیح این که جلسات دیر تشکیل می‌شود تقاضى نمودند که در عرض هفته یک جلسه فوق‌العاده جهت مطالب لازم نمایندگان تشکیل شود

آقاى رئیس متذکر شدند که این با نمایندگان است که موافقت نمایند

آقاى دکتر متین دفترى اظهار داشتند هرگاه در اطراف پیشنهاد تجزیه قبلاً مشورت شده بود چون آن قسمت مربوط به مقام سلطنت بود همه رأى می‌دادند

آقاى فرامرزى نسبت به موافقین لایحه مطبوعات اشاره نمودند که 44 نفر بودند و این با آنچه که در صورت بود تفاوت داشت از طرف یکى دو نفر از نمایندگان اظهار شدکه چهار نفر بدون امضاء بودند در این موقع صورت مجلس تصویب گردید و مجلس وارد دستور شد

آقاى رئیس اظهار داشتند یک طرحى راجع به برنامه آقاى دکتر فلسفى و عده‌اى از آقایان پیشنهاد کرده‌اند که قرائت می‌شود و طرح مزبور قرائت گردید

آقاى وزیر جنگ تقاضا نمودند که لایحه معافیت مشمولین نظام وظیفه که داراى عائله زیاد می‌باشند و قبلاً فوریتش نیز تأیید شده مطرح گردد در این موقع فوریت طرح تقدیمى راجع به برنامه مطرح گردید

آقاى ملک‌مدنى مخالف و اظهارداشتند که در برنامه یک اشکال اصولى است که حق قانونگذارى مجلس که 100 نفر دریک لایحه اظهار نظر می‌کنند به یک کمیسیون چند نفرى واگذار می‌کند و این مصلحت نیست

+++

آقاى دکتر فلسفى اظهار داشتند عجله‌اى در این لایحه نشده و سه سال است زیر نظر یک عده اهل فن مطالعه شده است رأى به فوریت اول اخذ و تصویب گردید فوریت دوم مطرح و آقاى حائرى‌زاده مخالف و اظهار داشتند که به تصمیم‌هاى کمسیون‌ها نباید چشم بسته رأى دهیم و معتقد بودند که در مجلس و پیشگاه افکار عمومى مخالف و موافق نظریات خود را بیان نمایند

آقاى دکتر عبده موافق و اظهار داشتند ما هم مثل تمام مجالس دنیا روى گزارش‌هاى کمسیون‌ها با اظهار نظر یک موافق و یک مخالف باید رأى دهیم در این موقع به تقاضاى 5 نفر از نمایندگان اخذ رأى با ورقه شروع و از 93 نفر عده حاضر به اکثریت 66 رأى موافق در مقابل دو رأى مخالف فوریت دوم تصویب گردید

آقاى دکتر متین دفترى به نام مخالف اظهار داشتند با وجودیکه درمذاکرات کمیسیون خودم هم شرکت داشته‌ام معهذا هنوز که بودجه تعادل صحیحى پیدا ننموده معتقد نیستم به یک همچو کارى دست بزنم‏

آقاى مهدى ارباب موافق و معتقد بودند که در صورت صحیح اجرا شدن برنامه رفع تمام بدبختى‌ها خواهدشد در این وقت آقاى نخست وزیر آقاى مصطفى عدل را به سمت وزیر مشاور معرفى نمودند

آقاى رئیس اظهار داشتند بعضى از آقایان پیشنهاد کفایت مذاکرا‌ت نموده‌‌اند ماده واحده طرح پیشنهادى دوباره قرائت گردید

آقاى مهندس خسرو هدایت معتقد بودند که تنها راه رفع فقر و بدبختى اجراى همین برنامه است‏

آقاى دکتر معظمى با اشاره به این که مخالفت براى طرز اجراى برنامه است معتقد بودند که هیئت اجراکننده باید مورد اعتماد مردم باشند و اکنون با این عجله صلاح نیست و باید معایب آن را رفع نمود در این موقع رأى به کفایت مذاکرات در ماده واحده اخذ و مورد توجه شده پیشنهاد‌ات قرائت گردید

پیشنهادى از آقایان فولادوند و امامى به این مضمون خوانده شد شورای عالى و هیئت نظارت و مدیر عامل مطابق دستور ماده 9 برحسب پیشنهاد دولت و تصویب مجلس به موجب فرمان همایونى منصوب می‌شوند

با این که مخبر کمیسیون برنامه قبول نموده رأى به پیشنهاد مزبور اخذ و تصویب گردید

پیشنهادى از آقاى دکتر شفق به شرح زیر تقدیم شده قبل از اخذ رأى به ماده واحده تصریح شود که مطالب راجع به نفت جنوب که در مقدمه و متن لایحه برنامه مسطو‌ر است تأثیرش موقت و نتیجه منوط به مذاکرات دولت با شرکت نفت است‏

آقاى دکتر شفق با توضیح این که چون همه در باب نفت معترضند و دولت نیز مشغول مذاکره با شرکت است معتقد بودند نباید در برنامه گنجانیده شود

مخبر کمیسیون با تذکر این که جهت این است که از عواید نفت جز به مصرف عمرانى کشور نرسد با این پیشنهاد موافقت نمودند و آقاى وزیر فرهنگ نیز از طرف دولت با این اصلاح موافقت و رأى هم در این باره اخذ و تصویب گردید

آقاى رحیمیان نیز پیشنهادى به این مضمون تقدیم داشتند که از فصل اول بودجه کشاورزى 750 میلیون ریال کسر شود از فصل دوم بودجه راه‌آهن و راه‌هاى شوسه 1000 میلیون ریال کسر به فصل سوم بودجه صنایع معادن 4000 میلیون ریال اضافه در بودجه صنایع و معادن ذوب‌آهن کارخانه تراکتور‌سازى و اتومبیل‌سازى قید شود فصل چهارم نفت 1000 میلیون ریال همان 1000 میلیون ریال از فصل 5 بودجه پست و تلگراف 250 میلیون ریال کسر از فصل 6 بودجه اجتماعى و شهرى 200 میلیون ریال کسر جمع کل همان 21000 میلیون ریال خواهد بود

آقاى رحیمیان با توضیح مجدد در ارقام پیشنهادى معتقد بودند که از صنایع تقویب نشده و به چه مناسبت کارخانه اتومبیل‌سازى و تراکتور‌سازى را قید ننموده‌اند در این موقع چون عده جهت مذاکره کافى نبود سه ربع بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید

یک ساعت به ظهر روز یکشنبه 24 بهمن مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

غائبین روز یکشنبه 24 بهمن 27

غائبین با اجازه آقایان: مهندس رضوى- حسن اکبر- اردشیر شادلو- اورنگ- منصف- دکتر طبا- افخمى- محمد‌على مسعودى - حسین وکیل- ابوالفتح قهرمان- عباس اسکندرى- سالار بهزادى‏

غائبین بى‌اجازه آقایان: عزت‌الله بیات- دکتر بقائى- معین‌‌زاده- لاهوتى- تولیت- سلطانى- ابوالقاسم بهبهانى- ابوالحسن رضوى- فرج‌الله آصف- ناصرالدین ناصرى- محمد‌تقى بهار- یمین اسفندیارى- منوچهر گلبادى‏

دیر‌آمدگان بى‌اجازه آقایان: محمد‌حسین قشقایى- عزیر اعظم زنگنه- رستم گیو- محمد ذوالفقارى- آقاخان بختیارى- فرامرزى- شریعت‌زاد‌ه- مسعود ثابتى- اسلامى- دکتر مصباح‌زاده- دکتر امینى- نیک‌پور- اسدى- نیک‌پى- باتمانقلیج- خوئیلر

آقاى رئیس در قبال تلگراف‌هایى که از تمام نقاط مملکت مبنى بر اظهار تنفر از سوء‌قصد نسبت به اعلیحضرت همایونى و ابراز مسرت از سلامت ذات ملوکانه رسیده بود از طرف مجلس شورای‌ ملى از احساسات بى‌آلایش ملت ایران نسبت به میهن و شاهنشاه شکر‌‌گذارى نمودند

آقاى رحیمیان در تعقیب بیانات جلسه پیش راجع به بودجه صنایع و معادن و تغییر وضع فعلى کشاورزى و ایجاد کارخانه تعمیر و یدکى‌سازى و ساختن راه‌ها و ایجاد کارخانه اتومبیل‌سازى و کارخانه‌هاى قند شرحى بیان داشتند گفتند چنین استنباط و استنتاج می‌کند که منظور از عدم توجه به امور صنایع‌ای است که نیازمندی‌هاى مملکت در این قسمت به وضع فعلى باقى بماند

آقاى بهنیا معاون وزارت دارایى گفتند اهمیت وضع اقتصادى مملکت بسته به صنایع است تقویت امور کشاورزى نیز براى تکمیل وسایل صنایع بعمل می‌آید ولى صنعتى کردن مملکت بدون مطالعه و تهیه‌ى موجبات آن مفید نیست با بسط و توسعه فلاحت می‌توان وسایل پیشرفت صنایع را فراهم ساخت سپس در موضوع فرودگاه‌ها و کارخانه قند و امور اجتماعى و رفاهیت طبقات ضعیف توضیحاتى دادند و سه لایحه نیز تقدیم داشتند و پیشنهاد آقاى رحیمیان تصویب نگردید

آقاى وزیر فرهنگ یک لایحه راجع به بیمه کارمندان وزارت فرهنگ و لایحه دیگرى براى استخدام 5 نفر پزشک عالى رتبه اتریشى تقدیم داشتند

آقاى کشاورز صدر پیشنهاد نمودند که از بودجه برنامه فقط مستخدمین فنى استخدام شوند و مستخدمین ادارى از کارمندان اضافى دولت انتخاب گردند و تصویب گردید

آقاى دکتر متین دفترى پیشنهاد نمودند که دولت مکلف است کارهاى انتفاعى را مقدم داشته برنامه عمرانى را به وسیله مردم اجرا کند و نیز چهار ماه پیش‌‌بینى شده به سه ماه تقلیل یابد و ضمن توضیحات بیان داشتند که بهتر بود برنامه هفت ساله به دو برنامه چهار ساله تبدیل می‌شد که در چهار ساله اول نتایج محسوسى به دست آید و پس از توضیحات معاون وزارت دارایى این پیشنهاد به تصویب رسید

آقایان امیر‌تیمور و دکتر ملکى و دکتر معظمى و دکتر راجى و حائرى‌زاده پیشنهاداتى دادند که پس از توضیح و مذاکره تصویب نگردید و آقاى باتمانقلیج پیشنهاد کردند استخراج معادن و سدسازى بر کارهاى دیگر مقدم باشد و در سنوات اول اجراى برنامه عملى شود و عواید حاصله در اجراى برنامه به کار رود

یک ساعت بعد از ظهر جلسه خاتمه یافت و به روز سه‌‌شنبه موکول شد

رئیس- آقاى ملک‌مدنى نسبت به صورت مجلس فرمایشى دارید بفرمایید

ملک‌مدنى- در جلسه پیش که آقاى دکتر راجى پیشنهادى دادند راجع به منع کشت تریاک بنده بعد از ایشان توضیحاتى عرض کردم که متأسفانه در بعضى از جراید منعکس نشده بود و حالا در صورت جلسه هم دیدم از این توضیح بنده که عرض کردم و جوابى که داده شده اسمى نبرده‌اند خواستم عرض کنم که اصل مطلب این بود که اول باید تریاک کشیدن در این مملکت موقوف بشود و دولت باید در این مورد اقدام کند قضیه که مورد توجه اشخاص اصلاح طلب است این است که این اعتیاد موقوف بشود بنده هم قصدم این بود و اتفاقاً آقاى دکتر اقبال هم فرمودند که لایحه در این زمینه تهیه شده و به مجلس تقدیم خواهد شد

رئیس- آقاى امیر‌تیمور

امیر‌تیمور- در صورت مجلس ذکر شده که پیشنهاد بنده مورد تصویب واقع نشد در صورتی که این طور نیست بنده پیشنهادى که تقدیم کرده بودم حاکى از این بود که براى این برنامه قرضه‌ى از خارج نباید به عمل بیاید و بعد هم توضیح دادم که بدون تصویب مجلس شوراى ملى نمی‌توانند استقراض کنند و از منابع مالى کشور باید برنامه عملى بشود و بعد پیشنهاد را مسترد کردم تمنى می‌کنم اصلاح بفرمایید

رئیس- اصلاح می‌شود

امیرتیمور- ضمناً تلگرافى از اتحادیه فلاحتى فارس رسید‌ه است که بر طبق آن بنده سؤالى از دولت کرده‌ام

+++

رئیس- این سوال مربوط به صورت جلسه نیست شما سؤال را موقع دیگرى می‌توانید بکنید

امیر‌تیمور- بنده مقصودم این است که به دولت بفرمایید در جواب سؤال بنده حاضر بشوند

رئیس- آقاى مهندس رضوى نسبت به صورت مجلس فرمایشى دارید بفرمایید

مهندس رضوى- بنده خواستم عرض کنم که بنده از این تاریخ حاضر خواهم بود و ضمناً تقاضاى نطق قبل از دستور دارم به قدر پنج دقیقه‏

بعضى از نمایندگان- موافقیم‏

رئیس- آقاى رحیمیان بفرمایید

رحیمیان- براى نطق نمایندگان محترم روزنامه رسمى کشور ایجاد شد و پول زیادى هم براى آن تشخیص داده شد

رئیس- نسبت به صورت مجلس می‌گویم اگر فرمایشى دارید بفرمایید و الّا اگر مطلب دیگرى است بعد بفرمایید

رحیمیان- نسبت به صورت مجلس عرض می‌کنم‏

رئیس- اگر بنا باشد آقایان یک ساعت نسبت به صورت مجلس به عنوان اخطار یا چیزهاى دیگر حرف بزنند این وضع نمی‌شود

رحیمیان- آقاى رئیس نطق نمایندگان نمی‌رسد و چهار‌صد هزار تومان ما به روز‌نامه پول می‌دهیم به هیئت تند‌نویسى قرار شد که پولى بدهند که نطق آقایان نمایندگان را زودتر در دسترس نمایندگان بگذارند در صورتی که این عمل نشد براى این اصل است که عرض می‌کنند در اینجا هر نطقى که بنده می‌کنم در روزنامه‌ى اطلاعات وارونه درج می‌کنند جدیت روزنامه اطلاعات در این است که نظر مخالفین خودش را نمى‌نویسد لا اله را می‌نویسد والاالله را نمى‌نویسد و این عمل براى ما رسمى گرفته تا این که مشکلاتى براى ما ایجاد نکنند الان ملاحظه می‌فرمایید صورت نطقى که بنده کرده‌ام در اینجا حاضر است و آنچه که در روزنامه اطلاعات هم نوشته شده است حاضر است با هم فرق دارد پس در این صورت چرا اجازه نمى‌دهید که نطق ما در دسترس ما قرار بگیرد تا این سوء‌تأثیرات و سوء تعبیرات در جراید پیدا نشود

رئیس- من مکرر گفته‌ام که مندرجات روزنامه‌ها نسبت به اظهارات نمایندگان هیچ منشاء اثر نیست (صحیح است) آنچه که منشاء اثر است روزنامه رسمى است که یک روز بعد در دسترس آقایان قرار می‌گیرد اگر عصر نباشد فردا در دسترس آقایان هست‏

رحیمیان- ممکن نیست‏

بعضى از نمایندگان- فردا هم نمی‌رسد نمى‌آورند

رئیس- ممکن است آن روز به دست آقایان نرسد ولى فرداى آن روز می‌رسد

رحیمیان- آن پولى که قرار بود بدهند ندادند که همان روز برسد

رئیس- من تأکید می‌کنم که فردا یعنى روز بعد برسد آقاى اردلان نسبت به صورت مجلس فرمایشى دارید بفرمایید

اردلان- بنده خواستم عرض کنم راجع به صورت مجلس که این پیشنهادات مربوط به طرحى که ما تقدیم کرده‌ایم نیست (نمایندگان- صحیح است) ما طرحى تقدیم کردیم که آنچه که در کمیسیون برنامه تصویب شده است آن را اجرا کنند حالا ملاحظه می‌فرمایید که مطالبى اینجا هست مثلاً راجع به منع گشت تریاک که مربوط به این موضوع نیست این را استدعا می‌کنم توجه بفرمایید

رئیس- آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده- بنده در جلسه سابق پیشنهادى دادم و خیلى در اطرافش مختصر توضیح داده شد و مقام ریاست مصلحت ندانستند که به آن رأى گرفته شود در صورتی که باید رأى گرفته می‌شد

رئیس- آن پیشنهاد مخالف قانون بود حالا توضیح داده می‌شود بفرمایید

حائرى‌زاده- و دیگر این که در صورت مجلس نوشته شده است پیشنهاد من تصویب نشد در صورتی که اصلاً مقام ریاست رأى نگرفتند که تصویب نشود یا تصویب بشود

رئیس- در صورت مجلس دقت کنید اگر این طور نوشته شده است بى‌اساس نوشته شده است و بایستى اصلاح بشود و من گفتم که مورد رأى نیست و نباید رأى گرفت ممکن است پیشنهاد شود که تمام رؤساى شهردارى‌هاى ایالات و ولایات و همچنین انجمن‌هاى شهرداری‌ها بیاید به مجلس و مجلس انتخاب کند در صورتى که اینها از وظایف قوه مقننه نیست اگر براى اینها طریق جدیدى می‌خواهید بگذارید که مخالف نظامنامه و قانون اساسى است بفرمایید و این موضوع علیحده است و این قبیل پیشنهادات قابل رأى نیست آقاى دکتر متین دفترى‏

دکتر متین دفترى- در صورت مجلس این دو جلسه بیانات بنده را که یک قسمت آن راجع به مخالفت با ماده واحده نوشته بودند یک جمله گنگ و مبهمى بود که هیچ وقت همچو چیزى نبود بنده خلاصه عرض کردم این بود که براى اجراى برنامه یک مقدماتى لازم است در تأیید اصول سیاست اقتصادى کشور از لحاظ سیاست بازرگانى خارجى و بعد از آن تثبیت پول خواستم عرض کنم که اگر این کارها نشود و پول ما متزلزل باشد اصلاً حساب‌ها و براوردها غلط در خواهد آمد و یکى هم این بود که در آن پیشنهادى که بنده کردم به تصویب مجلس شوراى ملى رسید بعد از ذکر اصلاحى آقاى دکتر ملکى بود که بنده قبول کردم بهداشت عمومى هم اضافه شود و این قسمت هم قید نشده است‏

رئیس- اصلاح می‌شود کلمه تصویب هم در این مورد در صورت مجلس صحیح نیست بعد از این بنویسید مورد توجه شد آقاى اسلامى در صورت مجلس نظرى دارید بفرمایید

اسلامى- بنده یک پیشنهادى کرده بودم که در خلاصه صورت مجلس مندرج نشده بود علاوه بر این نیم ساعت تمام وقت مجلس براى قرائت صورت مجلس گرفته شده حالا بنده خواستم از آقایان خواهش کنم براى این که وقت مجلس زیاد گرفته نشود پیشنهادات قرائت بشود منتهى مخالف و موافق صحبت نکنند و فوراً رأى گرفته شود بنده استدعا می‌کنم که این کار را عملى کنید و آقایان هم موافقت کنند

رئیس- این عمل مخالف نظامنامه و آئین‌نامه است نمی‌شود مخالف و موافق صحبت نکنند آقاى دکتر راجى فرمایشى دارید بفرمایید

دکتر راجى- در صورت جلسه ذکر شده پیشنهاد بنده تصویب نشد بنده خیال می‌کنم این اشتباه براى که توضیحى است که آقاى دکتر اقبال دادند که لایحه آن بعداً نقدیم خواهدشد از این لحاظ پیشنهاد بنده را تصویب نشده دانسته‌اند در صورتی که بنده با توضیحات ایشان پس گرفتیم و منجر به رأى نشد

رئیس- دیگر نظر به صورت مجلس نیست آقاى شهاب خسروانى بفرمایید

مخبر- آقاى شهاب خسروانى بنده اگر در جواب آقاى دکتر شفق عرض کردم که در متن برنامه نوشته شده است از محل اعتبار عایدات نفت منظور این نبوده است که عایدات نفت منحصر به این مبلغ بوده است‏

رئیس- صورت مجلس جلسات پیش تصویب شد آقاى مهندس رضوى‏

[2- بیانات قبل از دستور آقاى مهندس رضوى]‏

مهندس رضوى- آقایان من چند دقیقه اجازه خواستم‏

بعضى از نمایندگان- بفرمایید

بعضى دیگر از نمایندگان- دستور

رئیس- اجازه بدهید چند دقیقه ایشان صحبت لازمى دارند بکنند

نمایندگان- بفرمایید

مهندس رضوى- مرادردى است اندر دل اگر گویم زبان سوزد

و گر پنهان کنم ترسم که مغز استخوان سوزد

این استخوان ملت ایران است و من فقط براى دفاع از منافع ملت ایران ده دقیقه با آقایان محترم صحبت خواهم کرد تا هم پرونده حجر من تکمیل شود آقاى دکتر طاهرى و هم ملت ایران از وضع حکومت و اداره عجیب و غریبى که در این کشور به وسیله ناکسان و خائنین برپا شده مستحضر شوند شما آقایان محترم جراید بعضى در محظور هستید و بعضى را هم بنده به شدت مورد انتقاد قرار داده‌ام یکى در بیروت کار بد کرده بنده گفته‌ام حالا براى بنده کرناى دیوانگى می‌زند دیگرى شاید شخصاً از من لطفى ندیده و یا محبتى ندیده ولى بشما اخطار می‌کنم که آن چیزی که اینجا می‌گویم در تاریخ مشورطیت ایران سابقه نداشته است و آنچه را هم که خواهد شنید از زبان من نشنوید این زبان میلیون‌ها گرسنه ایرانى است که امروز براى شما وضع کشور بیچاره ایران را خواهد گفت نه پنج دقیقه و ده دقیقه اگر پنج ساعت هم لازم بشود در اینجا خواهم ایستاد و در کمال اراده و قوتى که قانون به من داده است از حقوق مردم دفاع خواهم کرد ببینید بنده خدمت جناب آقاى نادر آراسته در اولین روزی که دستگاه تبانى یزد و کرمان مجاز کرد که با مر‌کز وارد مذاکره بشوم چه گفتم چگونه مرا مجاز کرد تمام اسلحه مرا گرفت مردى که بخواهد به تلگرافخانه برود باید یا داشته باشد من لااقل هشتاد فرسخى مى‌بایستى بروم تا به اولین تلگرافخانه برسم زیرا تمام تلگرافخانه‌هاى مسیر از طرف شخص آقاى دکتر طاهرى دستور داشتند که تلگراف مرا نپذیرند آنچه عرض می‌کنم سند مشروطیت ایران شد بر شما است که بشنوید و ضبط کنید ترتیب اثر بدهید یا ندهید این دیگر

+++

مسئولیت من نیست بنده هشتاد فرسخ با یک نفر مباشر و بدون شوفر با اتومبیل آلمانى هورش که یکى از دوستان من به اتفاق به اختیار من گذاشته بود و خداوند این وسیله را از نظر سرعت و صحت شاید براى حفظ جان من مقدر داشته بود خودم را به یزد رساندم وقتى از رفسنجان عبور می‌کردم چهار چرخ اتومبیل مرا پنچر کردند سیم دلکو اتومبیل مرا بریدند (کشاورز صدر- کى پنچر کرد آقا؟) (یکى از نمایندگان- سکونت کنید بفرمایید آقاى رضوى) آقاى ملک‌مدنى یا آقاى کشاورز صدر را به مسئولیت خودتان کنترل بفرمایید یا اجازه بدهید جواب ایشان را بدهم به هر حال بنده 80 فرسخ فقط به اتفاق یک نفر مباشر شخصى خودم زیرا بنده ملا‌ک هستم و امسال به خواست خداوند در حدود هفتاد هشتاد هزار تومان محصول فروختم (عده‌اى از نمایندگان- الحمدالله) بنابراین بنده فقیر نیستم و اگر فقیر بودم امروز اینجا نبودم زیرا وسایلى که براى نابودى من برانگیخته بودند مرد فقیر را زودتر از پا در می‌آورد من وسایل داشتم پول داشتم به تلگراف بدهم پول داشتم اتومبیل بگیرم به هر حال بنده خودم و این مباشرم ملارضاى صالحى که اسمش را بایستى در تاریخ مشروطیت ایران نوشت چون جانش را روى من گذاشت با این ملا‌رضاى صالحى هشتاد فرسخ آمدیم یزد کجا رفتیم آقا رفتیم آنجایی که آقاى دکتر طاهرى را می‌سازند یعنى منزل حاج آقا محمد گلشن آنجایى است که انتخابات یزد در دوره آینده باید در آنجا روشن شود (یکى از نمایندگان- روشن شده است) چرا آنجا رفتیم زیرا من سرم بلند است کیف من و اسناد من باز است چمدان و کیف من در اختیار آنها بود در آنجا بود که دیدم نفوذ و قدرت من یعنى حقیقت بالاتر از نفوذى است که بعضى از اشخاص براى خودشان تصور کرده‌اند گلشن با من دوستى خانوادگى دارد سى و پنج سال از عمر من یعنى 45 سال سن دارم و از سن ده سالگى که حافظه من یارایى می‌کند اسم او را شنیده‌ام شاید 60 سال به خانواده من رابطه خانوادگى دارد مرا در خانه خود پذیرفت چون آقاى حائرى‌زاده تلگراف کرده بودند دفعه اول هم که به کرمان می‌رفتم در منزل او وارد شدم و از تبانى کاملاً مطلع بود ولى خدا شاهد است او در عین این که با من جوانمردانه رفتار کرد به کسانى هم که با او تبانى کرده بودند خیانتى نکرد زیرا اقلاً این جوانمردى را حفظ کرد به هر حال دست من به تلگرافخانه باز شد این آقاى نادر آراسته نمی‌دانم ایشان بودند یا نه ولى آقاى دکتر طاهرى و آقاى نجومى و آقاى صراف‌زاده حتماً در آن طرف تلگراف بودند این تلگرافى است که من مخابره کردم اولین اطلاع من به مرکز مشروطیت ایران است آقایان توجه بفرمایید در مشروطیت ایران ببینید حجر و قتل براى سیاست یعنى چه حضور جناب آقاى آراسته وزیر محترم پست و تلگراف از اظهار مرحمت حضرتعالى متشکرم و تمنى دارم عرض و سلام مرا حضور جنابان آقایان سیدحسن تقى‌زاده و حاج اسماعیل آقا امیر‌خیز‌ى و احمد فرامرزى شخصاً تبلیغ فرمایید بدیهى است اگر امر استاد دانشمند نبود هیچ دسیسه و هیچ قوه غیر ملى اعم از دولتى یا کسانی که خود را معتمد مردم می‌دانند ممکن نبود بنده را از میان مردمان گرسنه و اسیر کرمان خارج نماید در عین‏ حال احتیاج به تمارض هم نداشتم زیرا این تمارض را براى رونده‌سازى مخلص می‌خواستند تا به خوبى ثابت کنند و مدافع حقوق مملکت در مقابل شرکت نفت و همچنین افسران ارشد دزد و خائن و شرکت شیلات و فروشندگان امریکایى کالاى راه‌آهن و غیره و غیره محتاج به استراحت است و پزشک معالج لازم دارد اما بنده هر چند قدرت داشتم که خیلى‌ها را با دست گرسنگان کرمانى از وطن‌فروشى راحت کنم چون عقیده‌مند بوده و هستم که فعلاً صلاح مملکت تنها در پناه قانون مملکت است حاصل شود از کوچکترین تحریک مردم خوددارى کردم و حتى در کارخانه خورشید یعنى مرکز مسلولین و گرسنه‌ها که تازه منجمل‌ترین کارگران کرمان هستند گفتم که باید تحمل بکنند و هیچ عملى برخلاف قانون و انضباط به عمل نیاورند زیرا موقعی که اعلیحضرت پادشاه دانشمند و دموکرات ما در چنین حادثه شرم‌آورى زخمى شده‌اند فقط موقع مطالعه و انتظار است تا اولاً به خواست خداوند رفع نقاهت وجود مبارک اعلیحضرت بشود و ثانیاً منتظر باشند تا مجلس شورای ملى بیدار شده و فقط از راه قانون حق ملت گرسنه کرمان را بدهد این بود خلاصه اقدامات بنده اما در مقابل چند نفر مرد ظاهراً ملى که سردسته آنها حاج غلامرضا آگاه می‌باشد دست به دست رؤساى و مأمورین دولت داده اولاً می‌خواستند بنده را مقتول سازند چون موفق نشدند تصمیم گرفتند بنده را عصبانى و افراطى و حتى اگر لازم شد دیوانه معرفى کنند اما بنده از این مطالب و تحریکات وحشتى ندارم نکته لازم که باید به وسیله آن جناب به عرض ملت و دولت برسانم این است که کوچکترین اثرى از حکومت قانون و تشکیلات قانونى کشور‌ى در استان کرمان دیده نمی‌شود زیرا چون شهربانى و ژاندارمرى و لشکر یعنى سرکار سرهنگ مجاب و سرکار سرهنگ شقاقى و تیمسار سرتیپ احمد سرتیپى با حاج غلامرضا آگاه و همدستان او تبانى داشتند هى مرجعى در آنجا براى دفاع از حق عادى بشری بنده موجود نبود و تصور ننمایید منظورم مصونیت است زیرا مصونت من هم اگر رعایت می‌شد تازه نمی‌توانم خود را از سایر مردم بدبخت و گرسنه و لخت شهر کرمان جدا حساب کنم به هر حال بنده رسما نسبت به این سه نفر آقایان نامبرده در بالا اعلام جرم می‌کنم و جرم آنها را اقدام بر علیه قانون اساسى و اعمال نفوذ غیر‌قانونى و سوء استفاده از مقام و بالاخره غرض ورزى در گزارش امور به مرکز رسماً قلمداد می‌نمایم و البته توضیح شخص من که در چنگال این آقایان دیو سیرت و چندین شخص رئیس و اداره دیگر که بعداً معرفى خواهم کرد گرفتار شدم و حفظ جان خود را تنها مرهون خواست پروردگار و تا اندازه‌اى زیادى توکل و تسلیم در مقابل پیش آمد می‌دانم مطلبى است جداگانه که انشاء‌الله اگر قانون حقیقتاً در مملکت اجرا‌‌ شد و نظارت عالیه شخص اعلیحضرت اقدس همایونى به همان قرار که همیشه فرموده‌اند جامه‌ى عمل پوشید من خدمت همه این آقایان از راه قانون خواهم رسید در خاتمه باید عرض کنم چون به واسطه علل و جهاتی که شرح آن را مقتضى نمی‌دانم از یزد تا تهران هم خود را در امان نمى‌بینم از جنابعالى خواهش می‌کنم فوراً به هر مقام صلاحیتدارى که لازم است این جریان را ابلاغ نمایید و البته سعى من در حفظ حقوق وکیل حقیقى مردم کرمان است که باید در دوره‌هاى بعد به مجلس راه داشته باشند وگرنه اگر خودم داوطلب می‌بودم و براى جلب نظر همان معتمدین بى‌وجدان می‌رفتم غیر از محبت وپذیرایى و مهمانى چیزى در مقابل من نبود و لااقل رفع خستگى هم کرده بودم اگر دولت و مخصوصاً شخص جناب آقاى ساعد و شخص جناب آقاى دکتر اقبال و شخص جناب آقاى وزیر جنگ عقیده‌مند هستند که باید یک نفر ایرانى بتواند در خانه خود یعنى در همان شهرى که شاید پانصد سال متجاوز  پدران من با شرافت زندگانى کرده‌اند طورى از من سلب امنیت بشود که فرزند دوازده ساله من جرأت دیدن خود را ننماید و همان ساعتى که خانم من در تلگرافخانه مرکز براى مذاکره خانوادگى حاضر شده بودند این بنده سید احمد رضوى وکیل مردم اصیل و بى‌پناه کرمان را سرتیپ احمد سرتیپى در خانه خود متجاوز از 2 ساعت توقیف و رئیس نالایق و بى‌وجدان پست و تلگراف هم پسر من را به منزل دیگرى راهنمایى و بخوانم من هم اطلاع داد که اینجانب در ماهان مشغول خوش گذرانى هستم دیگر مزاحم نمی‌شوم و اگر اطمینان داشت محضوراً توفیق زیارت حاصل می‌شد این مزاحمت را هم تولید نمی‌کردم و باز هم خواهش می‌کنم سلام و ارادت مرا به استاد بزرگوارم حضرت سیدحسن تقى‌زاده تبلیغ و تقدیم فرمایید و نمی‌دانم آیا تلگراف من حضور حضرت اشرف آقاى حکیم‌الملک که ساعت هشت روز شانزده بهمن تحویل شخص آقاى بقائى رئیس نالایق و پرونده‌ساز پستى کرمان نمودند آیا رسیده یا خیر زیرا می‌دانم که بسیارى از تلگراف‌هاى من دو سه عد‌د از این مهمترین آنها از توقیف گاه از کرمان شخصاً تحریر و به وسیله برادر خودم و سرهنگ درزگر رئیس ستاد از کرمان که شخص وطن‌پرست و شرافتمند و درست کارى است و به عنوان حافظ و نگهبان من از طر‌ف فرمانده نالایق و قانون‌شکن لشکر کرمان مأمور بود نزد همان ‏آقاى بقائى ارسال داشتم ولى به جواب نائل نشدم در خاتمه اگر سلام قانونى مرا به تیمسار سپهبد رزم آرا برسانید و بفرمایید که اسلحه مجاز بنده را که الستفایى شخص اعلیحضرت همایونى بود از بنده ربودند و الحمدالله در پناه خدا و ملت کرمان لازم هم نداشته و ندارد سلام و بهبود سریع شخص اعلیحضرت همایون محمد‌رضا شاه را که می‌دانم از این اوضاع متأثر وملول هستند از خدا خواهانم با تقدیم احترام احمد رضوى این بود اولین تماس من با حکومت مرکز جواب این تلگراف مدت‌ها به من نرسید بنده از یزد که هیچ امنیتى در آنجا نداشتم فقط در منزل گلشن یعنى موکلى که آقا را باید انتخاب کند از انجا فرار کردم البته فرار اختیارى فرار یک مرد آزادیخواه یک مرد ملى که شکار جاسوسان اجنبى شده است فرار شخصى که در مقابل هو و جنجال کسى نیست که زانو به زمین بزند (مکى- صحیح است) فرار شخصى که امام حسین نیست زیرا لیاقت ندارد اما شمر هست و شمر ابن زیاد و امثال او من به این شمرى افتخار می‌کنم و امیدوارم که به زودى شما را از پاى سیاست به کنار بگذارم و یا خودم در این راه جان بسپارم شما یعنى آقاى دکتر طاهرى پزشک هادى طاهرى که خانواده شما خانواده‌ى عیال شما

+++

پنجاه سال با ما ارتباط دائم داشتند (دکتر طاهرى- حالا هم ارادت داریم) این ارادت را ببرید دیگر این شوخی‌ها را نکنید من امروز خونسرد هستم ولى جان من در خطر بود ممکن است شما بخواهید من را عصبانى بکنید و پرونده حجر مرا در اینجا تشکیل بدهید ولى این آقایان من را می‌شناسند و همه می‌دانند که دیوانگى یعنى چه اما براى این که شما را زیاد خسته نکنم از مثنوى این شعر را براى شما می‌خوانم‏

لطف حق با تو مداراها کند                                                               چون که از حد بگذرد رسوا کند

بعد بنده مجدداً رفتم کرمان رفتم چه بکنم کرمان رفتم کرمان که پسر خودم راز دست دوستان و برادران خودم نجات بدهم براى این که دوستان و برادران من هم تحت تأثیر القا‌ات این شخص و هم مسلکان ایشان هستند هم مسلکان ایشان کیها هستند حاج شیخ ابوالقاسم هرندى که در تجریش باغ آقا شیخ ابوالقاسم هرندى که در تجریش باغ آقا شیخ فیض نشسته خائین خائن به مملکت خائن به دوستى خائن به شرافت و خائن به کرمان که ریشه کرمان  کرمانى را به نیستى کشیده است همدست دیگرش که بود حاج غلامرضا آگاه که تمام ثروت جنگلى جنوب را خورده و خود و پسرانش بر روى شهر کرمان نشسته‌اند من فقط اسم یکى دیگر از همدستان ایشان را می‌گویم آن فضل‌الله بهرامى کهنه نظمیه‌چى‏

صفوى - مرد پاکدامنى است توهین نکنید به اشخاص چرا توهین می‌کنید به اشخاص (زنگ رئیس)‏

صفوى- حق ندارید توهین بکنید باشخاص‏

رئیس- آقاى صفوى ساکت باشید

صفوى- فضل‌الله بهرامى ستاندار کرمان مرد با شرفى است‏

مهندس رضوى- آقاى فضل‌الله بهرامى کهنه نظمیه‌چى استاندار کرمان بسیار بیشرف است‏

صفوى- با شرف است خانواده شرافتمندى است حق ندارید توهین کنید

رئیس- ساکت باشید به شما اخطار می‌کنم‏

مهندس رضوى- تا تعبیر شرافت چه باشد به هر حال بنده مجدداً با تهران ارتباطى نتوانستم پیدا کنم (اردلان- آقاى رئیس ده دقیقه شد نیمساعت اجازه بدهید برنامه مطرح شود) بنده فقط یک تلگراف را می‌خوانم این تلگراف جواب چند نفر از آقایان خواهد بود و الان آقاى صفوى مثل آب بر آتش شما فرو خواهد ریخت‏

«کرمان حضرت آقاى یغمایى جهانگیر را میل دارم خود حضرتعالى به اتفاق آقاى مهندس فرهمند رضوى تا امشب هرچه زودتر با بهترین وسیله ممکن به خانه من در یزد برسانید چون مختصر تجربه در این مسافرت بعد از حرکت هم اضافه شده باید حضرتعالى به خاطر حفظ جهانگیر به طوری که عرض می‌کنم عمل فرمایید 1-جهانگیر در کرمان یا در تمام ایران همیشه در کمال امان بوده و باز هم خواهد بود ولى چون فعلاً من برخلاف رضایت خانم مادر او در این سفر شریک زندگانى من شده در واقع الان در کرمان نیست بلکه در چنگال دستگاه محل اداره امور خاور‌میانه که مرکز آن در پایتخت دموکراسى دنیا یعنى لندن قرار داشته است ولى متأسفانه اطلاعات بین‌المللى هفت هشت نفر فاسد وطن‌فروش خائن با واقع امر تطبیق نمی‌کند زیرا دیگر آن دنیا و آن اوضاع گذشته نقشه‌کشى و بند بست و آدمکشى و شکار مرد ملى و بالاخره ساختن پرونده خیلى با دقت براى دیوانه نمودن یا دیوانه نمایاندن او کافى براى موفقیت نیست و علاوه بر حفظ خداوند حقیقى و واقعى که کسى هنوز او را درست نشناخته و آن را که خبر شد خبرى باز نیامد مختصر احاطه و اطلاع بر سیاست دنیا هم لازم است و این اطلاع نه در خانه آخوند نه در محضرخان مقصودم خان کرمانى است نه جاى دیگر نه در حجره محتکرونه در مجامع مصنوعى سیاست‌بافان بیشعور مملکت در هیچ یک از این مقامات حاصل نمی‌شود و فقط باید بدون غرض و ذره‌اى شائبه طرفدارى از چپ یا راست یا شمال یا جنوب یا ماوراء اقیانوس بلکه تنها با در نظر گرفتن بیچارگى این مملکت این مردم حواس خود را پس از تأمین معاش شرافتمندانه از طمع در گرد کردن مال منصرف و به سوى جستجوى حقیقت راهنمایى نماید در آن صورت نه تنها دیگر این دسیسه‌هاى شوم خریده نمی‌شود بلکه فکر آن را هم در مغزهاى کثیف خود خطور نمی‌دهد به هر حال به واسطه این جهات است که از آن برادر عزیز تمنى دارم فورى ریاست فرهنگ کرمان را ترک فرموده اداره را تقدیم فرهنگ سازان پیر و جوان قبلى بدهید و پسر بنده را همراه خود اول به منزل فلانى که منزل خود من است ببرید و بالاخره همران برداشته به خانه من در یزد یعنى منزل آقاى گلشن وارد شوید امشب انتظار شما رادارم البته پسر من نیامد چرا براى این که آقاى دکتر طاهرى از تهران دستور دادند به او بگویید می‌دهیم ولى ندهید عصبانى می‌شوید شاید مهجور شد بنده عرضم راخاتمه میدهم امادوسه نکته راباید عرض کنم اولا انچه تلگراف کرده‌ام از آقاى وزیر پست و تلگراف می‌خواهم خواه در دفاتر تلگراف مانده باشد خواه مخابره شده خواه نشده جواب‌هایش را هم می‌خواهم چون جواب‌هایش هم نرسیده به من دیروز در زاهدان در ساعت 9 صبح در تلگرافخانه گفتند که خط فارسى مجاز نیست گفتم خوب لاتین باشد در حضور خود من مخابره کردند همان دقیقه چون مجبور بودند ولى شب به جناب آقاى دکتر مقبل رسید چون من هر جا رفتم گفتم مصونیت قانونى دارم امروز از وکالت استعفاء نمی‌دهم اما این مصونیت را خدمت آقاى رئیس تقدیم می‌کنم چون هیچ در کرمان و یزد ارزشى نداشته فقط در یزد توانستم بفهمانم به مردم که آقاى دکتر طاهرى هم خالصى‌زاده می‌تراشد و هم آنجا لسان سپهر می‌گذارد صحیح است و هم میخواهد خودش وکیل بشود و هم می‌خواهد از پول هراتى بهره‌مند بشود من کارى به این کارها ندارم اما در کرمان دکتر مظفر بقائى که پدر او مرد شرافتمندى بود تحت تأثیر قرار گرفت و آلت درست آقایان دکتر طاهرى و هرندى و آگاه شد و به من خیانت کرد ولى خیانت به شخص من به ایشان بخشید‌ه است و خیانتى به ملت کرمان کرده است که نمی‌توانم ببخشم علاوه بر آقاى دکتر مظفر بقائى نسبت به آقاى معین‌زاده هم اعلام جرم کردم از نظر شخص من و از نظر مقررات مجلس من تابع قانون هستم فقط اما در خارج بر علیه شخص آقاى دکتر طاهرى وزیر مشاور اعلام جرم می‌کنم بر علیه فضل‌الله بهرامى اعلام جرم کردم بر علیه سرتیپ احمد سرتیپى اعلام جرم کردم و بر علیه سرهنگ مجاب اعلام جرم کردم و بر علیه سرهنگ شقاقى اعلام جرم کردم و چه بسیار اعلام جرم‌هایی که دیگر نه تاب گفتن از طرف من و نه تاب شنیدن از طرف از طرف شما مانده و دیگر نخواهم گرفت و آیا خواهم کرد یا نخواهم کرد بسته به تصمیم و اراده خود من است زیرا شخصى هستم منفرد و از نظر سیاسى در مجلس دستور از هیچ کس نخواهم گرفت فقط از وجدان خودم و از قانون و این را هم باید عرض کنم که بنده علم هندسه را این طور تحصیل کردم که اول از خط شروع می‌کنند به تدریج به سطح و بالاخره به حجم و در آخر هم به هندسه چند بعدى می‌رسند آنچه درک کردم این بود که باید از مقدمه مسبوق شد تا قضاوت کرد از ملت ایران خواهشمندم که این مقدمات را براى قضاوت خودشان عجالتاً کافى بدانند ولى بدانند که این مملکت هنوز در چنگال بعضى سیاستمداران حزب محافظه کار انگلستان است و ما اثرى از مطالب و مراتبى که نسبت به تغییر سیاست انگلستان در ایران یک مرتبه مستر ایدن مرد شرافتمند محافظه کار انگلستان و بعداً مستر بوین علناً و رسماً اظهار کردند ندیدیم زیرا گفتند سیاست ما در ایران تغییر کرده اگر تغییر کرده نمی‌توان ان سیاست را به دست کسى داد که دوست خانوادگى خود برادر رفیق خود چون برادر من هم با ایشان رفاقت دارد و شاید رفیق بسیارى از اقوام و دوستان او بالاخره مردى که ایشان هم با نهایت کم وجدانى شاید نتوانند بگویند که من غرض دارم این مرا شخص اول خواسته مقتول و بعد محجور کند براى چه براى این که منافع ایران را من با توازن خواستم اگر ممکن بود که مرا به یکى از آنها بچسبانند کار من خیلى از ان آسانتر بود و شاید سعى هم کردند در این توطئه اخیر بنده را شریک بکنند البته سعى کردند آنجا در فکرشان شاید موفق بشوند ولى من یک چیزى را می‌گویم این است که اعلیحضرت همایون پادشاه جوان دموکرات چون جوان و دانشمنداست صحیح است چون روشنفکر است (صحیح است) و به خود من غالباً ملالت و تأثر خودشان را از این اوضاع گفته‌اند من از ایشان پشتیبانى خواهم کرد و پشتیبانى در حدود قانون خواهد بود یعنى حق نظارت عالیه دارند بر کلیه امور مملکت اما یک چیز به آقایان بگویم شاید این براى آقایان تهرانى‌ها مورد توجه باشد به نظر من و به زعم من کسى که به اعلیحضرت همایون محمد‌رضا شاه تیر انداخت او یک آلتى بیش نبود آن کسانی که این کار را کردند از حزب محافظه کار انگلستان دستور گرفته‌اند این بود آخرین عرایض من در جلسه امروز ولى بدانید عالماً و عامداً تا روزی که بدانم عرایض من ممکن است از نظر تاریخ مأخذى براى اصلاح مملکت بشود در اینجا خواهم ماند و خواهم گفت و استدعا می‌کنم از آقایان محترم همان طوری که من الفاظ را شمرده گفتم بی‌شرافتى و جاسوسى و مزدورى اشخاص را شمردم هر کدام از آقایان هم که دفاع می‌کنند نباید بگویند که به ما اهانت شده است جواب مطالب مرا بدهند

علناً اعلام جرم می‌کنم و حاضرم اگر مجلس موافقت داشته باشد در دادگاه در برابر تک تک آقایان بدون استفاده از مصونیت حاضر بشوم

+++

[3- تصویب طرح پیشنهادى راجع باجازه اجراى موقت برنامه‏]

اردلان- آقاى رئیس دستور دستور

رئیس- آقاى باتمانقلیج در جلسه گذشته توضیح می‌دادند بفرمایید بقیه توضیح خودتان را بدهید

آشتیانى‌زاده- راجع به مرخصى آقاى ملک‌الشعرا‌ بهار عرض داشتم‏

رئیس- حالا که موقع آن نیست آقاى باتمانقلیج بفرمایید آقاى باتمانقلیج جلسه قبل مشغول توضیح بودند بفرمایید توضیحتان را به طور مختصر بیان کنید

آشتیانى‌زاده- مرخصى آقاى بهار را مطرح بفرمایید

رئیس- حالا که آقاى باتمانقلیج بیانات خودشان را ادامه می‌دهند

آشتیانى‌زاده- پس دستور بفرمایید بعد خیلى متشکرم‏

باتمانقلیج- بنده وضع مجلس را طورى که می‌بینم که حا‌ضر نیستند حتى یک کلمه توضیحاتى در اطراف پیشنهاد داده شود و می‌خواهند همین جور بگذرد این برنامه ولى در یک کار دو هزار و صد میلیونى البته یک اشخاصى که سال‌ها افکارى در مغز خودشان پرورانده‌اند میل دارند بگویند اگر اجازه می‌فرمایید من از روى ساعت پنج دقیقه صحبت می‌کنم اگر هم اجازه نمی‌فرمایید بروم پایین نمایندگان بفرمایید همیشه کارهاى مفیدى که در این مملکت شروع می‌شود ان نقشه‌ای که کشیده شده و آن برنامه‌ای که باید اجرا بشود با یک دست‌هایى که چشم بنده و آقایان و تمام تیز‌بینان مى‌بینند آن کارهاى مفید را کنار می‌گذارند و کارهایى که براى توده مردم استفاده ندارد آن را پیش می‌‌اندازند صد سال است در این مملکت یک کارى که وضع مملکت را بهبودى بدهد انجام نشده است اگر اجازه بفرمایید بنده عرض می‌کنم (رئیس- اکثریت نیست) (پس لحظه‌اى اکثریت شد )بنده پیشنهاد خودم را یک مرتبه قرائت می‌کنم که مختصر بشود و چون مى‌بینم میل ندارند صحبت بشود بنده صحبت نمی‌کنم پیشنهاد بنده این بوده است ریاست محترم مجلس شورای ‌ملى پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده برنامه هفت ساله اضافه گردد دولت موظف است بدون فوت وقت سدهایی که مطالعات و پروژه‌ى آنها تمام است دستور شروع به کار بدهد و سدهایى که پروژه و مطالعات آن ناتمام است مهندسین لازم را استخدام و مطالعات را تکمیل نموده و شروع به ساختمان نماید ببینید آقایان بند‌ه اینها را مجزى کرده‌ام اگر این پیشنهاد به نظرتان مفید است که رأى بدهید و اگر مفید به نظرتان نمى‌آید رأى ندهید بنده دو تا پیشنهاد دیگر دادم که آنها را پس می‌گیرم (بعضى از نمایندگان- احسنت) فقط همین یک پیشنهاد را تقاضى می‌کنم‏

دکتر مجتهدى- آقاى باتمانقلیج پیشنهاد را یک مرتبه دیگر قرائت بفرمایید

پیشنهاد به شرح سابق مجدداً قرائت شد

باتمانقلیج- به نظر بنده دیگر توضیحى لازم ندارد اقبال قسمت اولش خوب است بنده اساس موفقیت ایران را رو‌ى کشاورزى می‌دانم (صحیح است) آقاى رحیمیان یک توضیحى فرمودند بنده نبودم ولى در صورت مجلس و روزنامه خواندم که ایشان معتقد بودند که از کشاورزى فقط گندم تولید می‌شود (رحیمیان- نه آقا و چیزهاى دیگر )بلى آن طور که در روزنامه نوشته شده بود به نظر بنده از بستن سدها و توسعه کشاورزى دانه‌هاى روغنى که صادرات ایران را تشکیل می‌دهد ما می‌توانیم به دست بیاوریم درخت‌های خرما درخت‌هاى مرکبات که صادرات ایران را تشکیل ممکن است به دست بیاوریم و اگر با این وضعى که الان آقایان مهندسبن آبیارى و مدیر عامل آبیارى شروع کرده‌اند(فولادوند- آقاى باتمانقلیج ده دقیقه شد) پانزده ماده کجا بودیم آقا فولادوند فرمودید که 5 دقیقه صحبت می‌کنیم اگر به این نحوه‌ای که مدیر عامل آبیارى که از سیاست دور است و واقعاً دارد با آن مهندسین کار می‌کند بگذاریم او کار بکند با این وضع سدسازى را در اختیار آنها بگذاریم یک وضع بهترى پیدا می‌شود این است عرض بنده‏

نمایندگان- صحیح است‏

دکتر اعتبار- بنده اجازه خواستم‏

رئیس- آقاى دکتر شفق‏

دکتر شفق- بنده یک نکته‌اى می‌خواهم حضور آقایان عرض کنم شاید راجع به پیشنهادهاى دیگر هم مؤثر باشد در باب سدسازى که یکى از موارد تعلق خاطر خود بنده هم هست و اساس این کار بهترین اقدامات است این برنامه که به این ترتیب مجلس داده شده است نقصى دارد چون اینجا گفته‌اند سه چهار سال شروع می‌‌شود در صورتی که نقشه بعضى از سدها نظیر همین سد لار این طور که ما شنیدیم مهیا است پس در اساس مطلب بنده با آقاى باتمانقلیج کاملاً موافق هستم (امیر‌‌تیمور- صحیح است) و اما این که ما اینجا استدعا می‌کنیم که مختصر بفرمایید به این جهت است بنده اینجا با کمال تأسف با پیشنهاد آقاى دکتر متین دفتر‌ى مخالف بودم و نوبت به بنده نرسید ما آقا یک برنامه‌اى داریم در این برنامه خود بنده سه چهار پنج ماه اول کار کرم بعد از آن متخصصین آمدند دو سال تمام مدام شب و روز کار کردند ترتیب اجرای نقشه برنامه را تعیین کردند کمیسیون مجلس این برنامه را دید این برنامه الان با پیشنهادها اگر ما تجزیه کنیم یکى را بگوییم که اجرا بشود یکى را بگوییم کم بشود یا زیاد بشود ما برنامه را مثله کرده‌ایم و بدون نظم و ترتیب تمام آثار برنامه را به این طریق گرفته‌ایم (صحیح است) ما اینجا دو راه داریم یکى این که واگذار می‌کنیم به کمیسیون که ماده واحده این کار را کرده و دیگر این که خودمان دوباره مى‌نشینیم و روز آن بحث می‌کنیم مثلاً فرض کنید راجع به ایالات و ولایات اینها اگر یک نظریاتى دارند بگویند بنده خودم پنج شش هفت یادداشت کرده بودم اگر برنامه مورد بحث واقع شود تقدیم کنم و آقا هم نظر خودشان را بفرمایند اما نظر بنده و پیشنهادى که دارم و استدعا می‌کنم این است که این نظر هیئت به جاى خودش مفید است اگر ماده واحده مورد توجه مجلس است که تمام پیشنهادات و نظریاتى که آقایان ممکن است داشته باشند بدهند به کمیسیون چون این که ما احاله می‌کنیم به کمسیون آخر این که متناقض است ماده واحده می‌گوید احاله بکنیم به کمسیون آن وقت خودمان هم مداخله می‌کنیم هم در اجراى برنامه هم در مسائل و مواد آن حالا اگر می‌خواهیم نظر ما را کمیسیون بداند مذاکره می‌کنیم که پروژه‌ها تمام شده باید بلافاصله اجرا بشود ولی برنامه براى اجرائیات هم پیش‌بینى‌هایى کرده است و اگر ما در اجرائیات مداخله بکنیم نتیجه نمی‌گیریم بنده تمنى می‌کنم این پیشنهاد را روى این اصل پس بگیرند و به عنوان تذکر خیلى ضرورى به کمیسیون داده شود و همان طور پیشنهادهاى دیگر

باتمانقلیج- تاریخ بعد از این قضاوت می‌کند کسانى که رأى می‌دهند یا رأى نمی‌دهند به سال چهارم موکول شده است شاید سال چهارم یا پنجم عملى نشود

مخبر کمیسیون برنامه آقاى شهاب خسروانى- یک قسمت از عرایض بنده را جناب آقاى دکتر شفق براى تسریع کار برنامه به عرض آقایا‌‌ن رساندند موضوعى که بنده خواستم عرض کنم و اسباب تأسف است این است که غالب آقایان اصلاً نه مقدمه خیر را درست مطالعه کرده‌اند و نه متن لایحه را باتمانقلیج این طور نیست بدون این که توجه بکنند به مقدمه خبر ومتن لایحه یک پیشنهاداتى می‌دهند که باعث می‌شود وقت آقایان گرفته بشود بنده کار به این مطلب ندارم این پیشنهادات آقایان غالباً برخلاف نظامنامه داخلى است زیرا باید پیشنهادها را تطبیق کرد با آن ماده مطرح شده در مجلس و یا تطبیق بشود با مواد اصلاحى برنامه آقایان یک پیشنهاد آتى می‌دهند که فقط حرف بزنند یکى می‌گوید آب جلو باشد به کسى می‌گوید کشاورزى جلو باشد یکى می‌گوید زندان لازم نداریم یکى می‌گوید که صنعت جلو باشد

(رحیمیان بنده طبق 109 اجازه می‌خواهم) یک برنامه‌ای که تهیه شده است آقایان مستحضر هستند که اساس فکرش از یک عده‌اى محدود پیدا شده بعد یک عده از آقایان منور‌الفکر روشن فکر مطلع این مملکت که آقایان اسامیشان را می‌دانند در هیئت برنامه زحمت کشیدند و این طرح را تهیه کردند بعد این طرح را میسیون امریکایى آمد و تأیید کرد و تصدیق کرد آن کمپانى موریس با مأمورین متخصص حالا هم یک کمپانى جدیدى قبول کرده که پروژه‌ى عملى او را به هیئت برنامه جدید بدهد که اجراء بکند این قضیه را هم مشغول اقدام هستند غالب آقایان هم که عضو کمیسیون برنامه هستند خود من هم علاقمند به برنامه هستم اما موضوعى را که آقاى رحیمیان در آ‌ن جلسه به بنده تذکر فرمودند لازم است که جواب ایشان داده بشود خود آقاى رحیمیان اتفاقاً از اشخاصى هستند که علاقمند به اصلاح حوزه انتخابیه خودشان می‌باشند و غالباً هم در کمیسیون برنامه تشریف می‌آورند و یک پروژه‌اى هم داده‌اند که بیشتر مربوط به کارهاى سدسازى و کشاورزى اگر پروژه آقایان ملاحظه بشود غالباً مربوط به کشاورز و آبیارى است همان طور که آقاى دکتر متین دفترى نظر داشتند کشاورزى جلو باشد اگر ما بخواهیم این اعتبارات را از کشاورزى کسر بکنیم به صنعت اضافه کنیم اصلاً آن پروژه با یک دقت کاملى تهیه شده است و امیدواریم این هیئتى را که دولت انتخاب می‌کند مردمانى باشند که مورد اعتماد مردم و مطلع باشند و حتى استدعا بکنند از اعلیحضرت

+++

همایونى همان طور که تا به حال والا‌حضرت عبدالرضا در این کار سرپرستى داشتند و وارد بودند سرپرستى کنند و اگر اختلافى در هیئت برنامه پیش‌ آید والا‌حضرت عبدالرضا بهتر می‌توانند برطرف کنند که این اختلافات باعث نشود که کار برنامه مختل بماند ولى پیشنهاد آقاى باتمانقلیج اساساً تأمین شده است و آن 4 سال مال سدهاى بزرگ است که باید مطالعه بشود بنابراین بنده تلویحاً قبول می‌کنم پیشنهادشان را پس بگیرند چون در خود برنامه هست‏

دکتر اعتبار- این قابل اجرا نیست آقا

رئیس- هر قسم پیشنهاد اصلاحى نماینده می‌تواند بکند بسته به نظر مجلس است‏

دکتر اعتبار- عملى نیست‏

سزاوار- این پیشنهاد پیشنهاد خوبى است‏

اقبال- بنده پیشنهاد تجزیه می‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد آقاى باتمانقلیج یک مرتبه دیگر قرائت می‌شود

به شرح ساق مجدداً قرائت شد

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهاد آقایانى که این پیشنهاد موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

پیشنهاد آقاى فولادوند به شرح زیر قرائت شد

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم که نسبت به ماده واحده و پیشنهاداتى که قبول شده است در مجلس رأى گرفته شود و بقیه پیشنهادات به کمیسیون اعاده شود تا پس از شور و مطالعه لازم مجدداً براى تصویب به مجلس شورای ملى ارسال گردد

فولادوند- عرض بنده این است که آقایان ملاحظه می‌فرمایند که بنده هر روز سعى دارم که این لایحه با لوایح دیگر تصویب بشود (صحیح است) و البته این عمل هم از نظر اصول صحیح نیست ولى براى این که یک کارى مجلس کرده باشد با تقدیم این طرح ما لایحه را کوچکتر کردیم ماده واحده کردیم ولى ماده واحده هم با این پیشنهادها نقض غرض شده است یعنى تقریباً 50 پیشنهاد شده است که این پیشنهادها چندین عیب دارد اولاً چندین روز وقت لازم است که این پیشنهادها تصویب شود و بنده خیال نمی‌کنم که تصویب شود (صحیح است) برای این که براى هر رأى باید آقایان را از بیرون بیاوریم آن وقت مجلس از اکثریت می‌افتد به عقیده من چون ما می‌خواهیم دو هزار میلیون تومان با این ماده واحده در این مملکت خرج کنیم این پیشنهادات بدون مطالعه اگر تصویب بشود چه بسا ممکن است که اساس آن فکر ما را از بین ببرد (صحیح است) این است که بنده معتقدم این پیشنهادات را بایستى فرستاد به کمسیون تا شور و مطالعه شود ما نیاییم یک کارى بکنیم که این مملکت را به نیستى سوق بدهیم حالا می‌خواهند این پیشنهاد را آقایان رأى بدهند یا رأى ندهند (صحیح است‏)

رئیس- آقاى سزاوار

سزاوار- گذشته از این که نظیر این پیشنهاد از طرف آقاى اسلامى شد و مجلس رد کرد( فولادوند- نه آن این طور نبود) مخالف نظامنامه هم هست مضافاً به این که بعد از این وقت زیادى صرف نمی‌شود یک قسمت از پیشنهاداتى که از طرف نمایندگان تقدیم شده بود قرائت شد است رویش بحث شده است و رأى گرفته شده یک قسمت از نظریات آقایان نمایندگان این است که حقاً آنها هم حق پیشنهادات اصلاحى باید داشته باشند آنها پیشنهادشان اینجا است مطرح کنید و بنده دیروز با یک دو سه نفر از متخصصین مذاکره می‌کردم یعنى مذاکره در این پیشنهاداتى که مورد تصویب مجلس شوراى ملى قرار گرفته است می‌کردیم معتقد بودند که بعضى از پیشنهاداتى که در مجلس مورد تصویب واقع شده بد نبوده است بلکه نافع بوده است حالا این که می‌فرمایید ممن است پیشنهادهایى برخلاف مصلحت بشود یا از نظر فنى اشکا‌ل داشته باشد البته این طور نیست که پیشنهادات را چشم بسته آقایان رأى بدهند پیشنهادات البته یکى یکى قرائت می‌شود و روى آنها مذاکره می‌شود مخالف و موافق صحبت می‌کنند آنهایى که نافع است البته مورد تصویب واقع می‌شود آنهایى هم که نافع نیست البته رد می‌شود و آنچه پیشنهاداتى که تاکنون تقدیم شده و تصویب شده است نافع بوده است بنابراین هم مخالف آئین‌نامه است و هم بنده مخالف با این ترتیب هستم‏

نمایندگان- رأى رأى‏

رئیس- به پیشنهاد آقاى فولادوند رأى گرفته می‌شود آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد بنابراین ماده واحده یک تبصره‌هایى داشته که مورد توجه واقع شده و قرائت می‌شود و به ماده واحده با این تبصره‌ها رأى گرفته می‌شود (صحیح است ) ماده واحده به شرح زیر قرائت شد

ماده واحده- دولت مکلف است گزارش شماره یک مورخه 4/ 9/ 27 کمسیون برنامه محتوى 15 ماده و یک تبصره را به موقع اجرا گذارده و طبق ماده‌ى دوم گزارش نامبرده برنامه عملى هفت ساله را در ظرف چهار ماه به تصویب کمیسیون برنامه برساند

رئیس- پیشنهادى رسیده که به ماده واحده با تبصره‌ها جداگانه رأى گرفته شود قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد می‌نمایم که به ماده واحده طرح و پیشنهادهاى قبول شده در مجلس به طور تجزیه رأى گرفته شود على وکیلى‏

رئیس- بر طبق نظامنامه باید همین طور عمل شود

دکتر متین دفترى- آقاى رئیس بنده یک تذکرى دارم‏

رئیس- حالا مورد ندارد اعلام رأى شده است‏

دکتر متین دفترى- تأثیر دارد در رأى‏

رئیس- عده کافى است و براى اخذ رأى

رأى گرفته می‌شود اول به ماده واحده آقایانی که یا ماده واحده موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد تبصره‌ها یکى یکى قرائت می‌شود و رأى گرفته می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

تبصره 1- شورای عالى و هیئت نظارت و مدیر عامل مطابق دستور ماده 9 برحسب پیشنهاد دولت و تصویب مجلس شورای ملى به موجب فرمان همایونى منصوب می‌شوید

رئیس- آقایانی که با این تبصره موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد تبصره 2 قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

تبصره 2- مطالب راجع به نفت جنوب که در مقدمه و متن لایحه برنامه مسطور است تأثیرش موقت و نتیجه منوط به مذاکرات دولت با شرکت نفت است‏

رئیس- آقایانی که با این تبصره موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد تبصره سه قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

تبصره 3- از مبلغ اعتبار اجراى برنامه‌ى جز به مستخدمین فنى که کار فنى انجام می‌دهند دینارى به عنوان حقوق یا اضافه حقوق یا پاداش و امثال آن پرداخت نخواهدشد و دولت مکلف است براى سازمان‌هاى ادارى اجرا‌ برنامه از کارمندان اختصاصى و وزارتخانه‌ها با اعتبار حقوقى خودشان استفاده نماید

کشاورز صدر- آقایان این تبصره حیاتى است‏

رئیس- آقایانى که با این تبصره موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد تبصره 4 قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

تبصره 4- دولت مکلف است در تنظیم برنامه کارهاى کشاورزى و بهداشت عمومى را مقدم داشته به علاوه برنامه عمرانى مخصوصاً کشاورزى را به وسیله مردم اجرا نماید و نیز مدت 4 ماه پیش‌بینى شده در ماده واحده به سه ماده تقلیل یابد

دکتر اعتبار- این کار نمی‌شود

معتمد دماوندى- بسیار خوب است‏

رئیس- آقایانی که با تبصره 4 موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد (برزین- به اتفاق تصویب شد) پس حالا رأى گرفته مى‌شود به مجموع یعنى یک ماده و 4 تبصره‏

بعضى از نمایندگان- ورقه لازم دارد؟

رئیس- ورقه لازم ندارد به مجموع ماده واحد با 4 تبصره رأى گرفته مى‌شود آقایانی که موافقند قیام کنند اکثراً برخاستند تصویب شد (برزین- به اتفاق تصویب شد)

اسلامى- تا آخر دوره پانزدهم همین یک کار بس است آقاى معاون وزارت دارایى بفرمایید

[4- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقاى معاون وزارت دارایى 1- لایحه اعتبار انتخاباتى دوره شانزدهم 2 -معافیت عوارض دارو و لوازم هواپیمایى‏]

بهنیا معاون وزارت دارایى- دو فقره لایحه یکى براى تصویب اعتبار هزینه انتخاباتى دوره 16 می‌باشد (صحیح است) و یکى هم براى بخشودگى یک قسمتى از داروها و چیزهایى که براى هواپیمایى تقدیم می‌شود (حاذقى- با دو فوریت بدهید که فورى تصویب بشود) ضمناً از آقایان محترم تقاضا می‌کنم دو فقره لایحه‌اى که قبلاً به قید فوریت تقدیم شده یکى راجع به بخشودگى مالیات است راجع به بخشودگى جرایم به شرط تأدیه مالیات تا آخر سال جارى و دومى هم راجع به بازنشستگى مستخدمین است چون لوایح مزبور نهایت اهمیت را دارد و مخصوصاً لایحه اولى که مدت آن خیلى کوتاه است و تا آخر سال مردم باید فرصت کافى داشته باشند این دولایحه راهم دراولین فرصت جزء دستور قرار بدهید که مردم از این فرصت شکرگذار باشند

+++

رئیس- آقاى دکتر اقبال بفرمایید

[5- تقدیم یک فقره لایحه راجع به تعویض شناسنامه‌ها از طرف وزارت کشور]

وزیر بهدارى- نظر به این که از شهریور 1320 به بعد به واسطه اوضاع غیر‌عادى و جنگ اختلال زیادى در ثبت اسنا‌د سجلى پیدا شده این است که لایحه نسبت به تعویض اسناد رسمى و شناسنامه‌ها که در زمان دموکرات‌ها در آذربایجان به خط ترکى نوشته شده بوده تقدیم مجلس شورای ملى می‌کنم

رئیس- به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود آقاى نراقى راجع به نشر اسکناس و بانک ملى گزارش دارند به عرض مجلس می‌رسانند

کشاورز صدر- لایحه نظام وظیفه با بخشودگى مطرح شود

معتمد دماوندى- لایحه نظام وظیفه را در دستور قرار بدهید

بعضى از نمایندگان- بفرمایید

[6- قرائت گزارش آقاى نراقى راجع بوضع اسکناس] ‏

نراقى- این اواخر در بعضى از جراید مطالبى برخلاف واقع راجع به انتشار اسکناس و پشتوانه ان و همچنین اسکناس‌هاى تازه‌اى که با اسکناس‌هاى پاره و فرموده اخیراً تعویض گردیده نوشته شده است و بعضى از آقایان نمایندگان هم در ضمن مذاکرات خود در مجلس شوراى ملى بیاناتى در این باب ایراد نموده‌‌اند و حتى آقاى دکتر عبده نماینده محترم در جلسه مورخ 22 دیماه 1327 از دولت سؤالى در باب علت انتشار دویست میلیون ریال اسکناس نموده است‏

چون این قبیل انتشارات و شایعات را‌جع به پول مملکت ممکن است باعث نگرانى مردم و مشوب شدن اذهان عمومى و بالا رفتن هزینه زندگى گردد این جانب بنا به وظیفه که از طرف مجلس شورای ‌ملى در هیئت نظارت اندوخته اسکناس دارم در چند جلسه قبل از جناب آقاى رئیس مجلس تقاضا کردم که اجازه فرمایند توضیحاتى در خصو‌ص شایعات مزبور به عرض نمایندگان مجلس شورای ملى برسانم ‏اولاً راجع به انتشار اسکناس به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است در جلسه 24 دی ماه 1326 طرحى از طرف عده‌ى از نمایندگان با قید دو فوریت راجع به الغاى قانون تفویض اختیار اجازه انتشار اسکناس به هئیت نظارت اندوخته اسکناس مصوب 28 آبان 1321 به مجلس شورای ملى تقدیم و تصویب گردید از آن تاریخ به بعد به موجب قانون مصوب 24 دی ماه 1326 انتشار اسکناس منحصراً از اختیارات مجلس شوراى ملى بوده و بدون اجازه مجلس شورای ملى دولت یا بانک ملى نمی‌تواند اسکناس منتشر نماید (صحیح است)‏

ضمناً به موجب تبصره قانون مزبور دولت ملکف است که در ظرف سه ماه مقدار حداکثر اسکناس را که بانک ملى ایران مجاز است در گردش داشته باشد با میزان پشتوانه آن تعیین نموده و لایحه آن را به مجلس شورای ملى تقدیم دارد که متأسفانه تاکنون با تذکرات پى در پى بانک ملى و هیئت نظارت اندوخته اسکناس و با وصف سؤال اینجانب از دولت لایحه آن به مجلس تقدیم نشده است و لازم است دولت هر چه زودتر به وظیفه قانونى خود عمل نموده لایحه‌ى آن را به مجلس شورای ملى تقدیم نماید

ثانیاً راجع به چاپ اسکناس‌هاى نو که در بعضى از جراید دیدم نوشته بودند که مدیر کل بانک مقدار زیادى اسکناس جدید چاپ کرده و همه روزه در بازار منتشر مى‌نماید خاطر آقایان نمایندگان را مستحضر می‌دارد که‏

1 – به موجب قسمت اول از ماده 22 قانون اساسنامه بانک ملى ایران مصوب 22 مرداد ماه 1317 اجازه چا‌پ کردن اسکناس از وظایف شورای عالى بانک می‌باشد که طبق ماده 20 قانون اساسنامه مرکب از 7 نفر اشخاص صلاحیتدار‌ی است که مجمع عمومى بانک براى مدت سه سال انتخاب می‌نماید در اینجا لازم است براى روشن شدن اذهان عمومى توضیح دهم که مقصود از چاپ اسکناس انتشار اسکناس نمی‌باشد زیرا به طوری که اشاره شد اجازه انتشار اسکناس از اختیارات مختصه مجلس شورای ملى است صحیح است‏

2 - طبق مقررات باید اسکناس‌هاى پاره و فرسوده‌اى که در دست مردم است تدریجاً جمع‌آورى و با اسکناس نو تعویض گردد بدیهى است جمع‌آورى اسکناس‌هاى پاره و فرسوده و تعویض آنها با اسکناس‌هاى نو مستلزم چاپ اسکناس است که از وظایف شوراى عالى بانک می‌باشد بدین طریق اسکناس‌هایى که پس از تصویب شورای ملى بانک چاپ و طبق مفاد ماده 30 قانون اساسنامه بانک مستقیماً تحویل هیئت نظارت اندوخته‌ى اسکناس می‌شود در زیر کلید هیئت مزبور قرار می‌گیرد و هیئت نظارت تدریجاً در مقابل دریافت اسکناس‌هاى فرسوده از بانک ملى ایران با مقررات خاصى معادل آن را اسکناس نوببانک تحویل میدهید چنانکه تااین تاریخ بتدریج بالغ بر 555/ 204/ 363/ 4 ریال اسکناس فرسوده جمع‌آورى و طبق بند 4 ماده 30 قانون اساسنامه با تشریفات خاص و تنظیم صورت مجلس معدوم شده و به جاى آنها اسکناس نو به جریان گذارده شده است‏

ثالثاً راجع به پشتوانه اسکناس نیز لازم است متذکر شوم که کلیه پشتوانه‌هاى اسکناس منتشره طبق قوانین و مقررات تحت نظارت هیئت نظارت اندوخته اسکناس می‌باشد و طبق بنده 5 از ماده 30 قانون اساسنامه بانک ملى ایران نگاهدارى حساب پشتوانه نیز از وظایف هیئت نظارت اندوخته اسکناس که مرکب از هفت نفر بدین قرار از طرف مجلس شورای ملى دو نفر از طرف هیئت وزیران یک نفر دادستان کل کشور مدیر کل بانک خزانه‌دار کل بازرس دولت به موجب قانون تعیین شده‌اند در نگاهدارى پشتوانه نظارت دقیق و مراقبت تام و کامل می‌نماید و حساب‌هاى پشتوانه به کلى از سایر حساب‌هاى بانک مجزا بوده و آنچه بابت پشتوانه اسکناس منتشره در ایران موجود است زیر کلید هئیت نظارت اندوخته اسکناس می‌باشد (صحیح است‏)

رئیس- آقاى شریعت‌زاده دو سه کلمه راجع به مازنداران به عرض آقایان می‌رسانند بفرمایید

نمایندگان- اکثریت نیست‏

[7- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏]

رئیس- اجازه بدهید چون اکثریت نیست جلسه را ختم می‌کنیم زیرا تصور نمى‌کنم اکثریت بشود جلسه آینده روز پنجشنبه پیشنهاداتى براى تعیین دستور رسیده است که به مجلس بعد موکول می‌شود در این موقع جلسه سه ربع بعد از ظهر ختم شد

رئیس مجلس شوراى ملى - رضا حکمت

+++‏

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یادداشت ها
Parameter:294460!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)