کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/28]

جلسه: 143 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 21 بهمن ماه 1327  

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- طرح پیشنهادی نمایندگان راجع به اجرای موقت گزارش کمیسیون

3- معرفی آقای مصطفی عدل به سمت وزارت مشاور

4-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 143

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 21 بهمن ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1-تصویب صورت مجلس

2- طرح پیشنهادی نمایندگان راجع به اجرای موقت گزارش کمیسیون

3- معرفی آقای مصطفی عدل به سمت وزارت مشاور

4-موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و پنج دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

[1- تصویب صورت مجلس‏]

صورت مجلس جلسه قبل را آقاى فولادوند (منشى) به شرح زیر قرائت نمودند

مجلس 50 دقیقه به ظهر روز سه شنبه نوزدهم بهمن به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسات پیش قرائت گردید

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است‏

غائبین با اجازه آقایان : مهندس احمد رضوى- حسن اکبر- اردشیر شادلو - عبدالحسین اورنگ- آقاخان بختیار- محمد على منصف- على اقبال- حسین وکیل- مسعود ثابتى- دکتر على امینى- اعزاز نیک‌پى- عباس اسکندرى‏

غائبین بى‌اجازه آقایان: عزت‌الله بیات- دکتر مظفر بقائى- معین‌زاده باقرى- ابوالفضل تولیت- سلطانى- شیخ‌الاسلامى- ابوالحسن رضوى- فرج‌الله آصف- ناصرالدین ناصرى- محمد‌تقى بهار- یمین اسفندیارى -منوچهر گلبادى- ابوالقاسم بهبهانى‏

آقاى مکى پس از تذکر نسبت به یک فقره مرخصى آقایان نمایندگان راجع به عدم انتشار متن مذاکرات مجلس در روز نامه رسمى بلافاصله بعد از هر جلسه اظهار تأسف و اعتراض نمودند

آقاى عامرى نسبت به این که بعضى از جراید فرمول پیشنهادى ایشان را طور دیگرى جلوه داده معتقد بودند که پس از مراجعه به تند‌نویسى مجلس این قبیل مطالب مهم را انتشار دهند

آقاى ابوالقاسم امینى اظهار داشتند که در صورت خلاصه نوشته شده که آقاى رئیس فرموده‌اند مفهوم فرمول پیشنهادى همان رأى ساکت است در صورتی که آقاى رئیس با توجه به این فرمول نسبت براى ساکت اخذ رأى نمودند

در این موقع صورت جلسات گذشته به تصویب رسید آقاى وزیر فرهنگ یک فقره لایحه مشتمل بر ماده واحده و یک تبصره راجع به تسریع در جریان دادرسى مربوط به جراید با اشاره به زیاده‌روى عده‌اى از روزنامه‌ها و لزوم سرعت جریان دادرسى آنها به قید دو فوریت تقدیم نمودند

فوریت اول مطرح و آقاى حائرى‌زاده ضمن بیان مخالفت با فوریت معتقد بودند براى ارتکاب یک نفر نبایستى یک جامعه را محکوم کرد و با تعهداتى که در دنیاى امروز درمقابل جامعه ملل داریم نمی‌توانیم ارباب قلم را محدود بکنیم لذا بایستى قبلاً این لایحه مطالعه و تطبیق با قوانین جزایى پیش‌‌بینى شده بشود آقاى صدر کشاورز ضمن بیان موافقت اظهار داشتند منظور از این لایحه محدودیت مطبوعات نبوده بلکه براى حفظ احترام مطبوعات و جلوگیرى از آنهایى است که به نام مطبوعات به تمام مقامات توهین می‌کنند و ضمناً تسریع در جریان دادرسى نیز می‌شود به فوریت اول اخذ رأى شده و تصویب گردید

فوریت دوم مطرح و آقاى فرامرزى به عنوا‌ن مخالف با تذکر به این که سوء‌قصد نسبت به شاه جوان عادل وطن‌پرست مورد تنفر و تأثر و عصبانیت

+++

عموم ملت ایران و مجلس شده اظهار داشتند که با این حال با تصویب این لایحه به این فوریت نباید این احساسات ملت را عوض کرد و من تذکر خدماتى که مطبوعات ایران در راه حفظ حقو‌ق مملکت در مواقع باریک کرده‌اند معتقد بودند در مقابل ممالک قوى تنها مطبوعات می‌توانند احساسات و افکار عمومى را ایجاد کنند که از دولت پشتیبانى بکنند بنابراین نبایستى مجلس که مظهر مشروطیت است مظهر دیگر مشروطیت راخفه ومحدود بکند آقاى قبادیان موافق بافوریت دوم بوده و اظهار داشتند که جراید ناصالح از مردم پول می‌خواهند و در صورت ندادن به همه شئون آنان حمله می‌کنند پیشه‌وری را همین جراید مزدور تقویت می‌کردند همین سوء‌قصد نسبت به شاهى که همه چیزش صرف خیرات و مبرات می‌شود روى تحریک بعضى از جراید خائن بود که اگر جامع عمل مى‌پوشید همه ر‌ا به کشتن می‌داد این قانون براى خفه کردن مطبوعات نیست براى آبرو نجات آنها ا‌ست‏

آقاى تقى‌زاده به عنوان اخطار نظامنامه‌ى اظهار داشتند در موقع مذاکره در فوریت فقط باید به دلیل فوریت را ذکر نمود و معتقد بودند براى مطالعه‌ى بیشترى بایستى لایحه چاپ و روز بعد مطرح بشود آقاى وزیر فرهنگ اظهار داشتند تشریفات دادگسترى مانع سرعت کار است در اینجا هیچ مجازاتى و محدودیت پیش‌بینى نشده است موضوع توهین به مقام سلطنت در قوانین ما محاکمه ندارد در این قوانین صرف توهین جرم و مجرم نمی‌تواند بگوید به چه دلیل توهین کرده‌ام بلافاصله پس از توهین به این مقامات توهین کننده تعقیب می‌شود در مورد شکایات بیجا هم رعایت حقوق مطبوعات شده و حتى در صورت تبرئه هم خسارات آنها پرداخته می‌شود این لایحه فقط جهت تسریع جریان امر است در این وقت پنج نفر از آقایان نمایندگان پیشنهاد اخذ رأى با ورقه نمودند آقاى دکتر متین دفترى نیز درخواست تجزیه‌ى قسمت اول و آخر را در موقع رأى نمودند که آقاى رئیس متذکر شدند حالا مورد ندارد در اصل لایحه موقع طرح می‌توانید پیشنهاد اصلاحى بدهید

اخذ رأى با ورقه شروع و از 91 نفر عده حاضر چهل و چهار ورقه سفید و شش ورقه کبود شماره شد آقاى رئیس پس از اعلام رأى اظهار داشتند چون فوریت دوم مورد توجه نشد لایحه به کمیسون‌هاى فرهنگ و دادگسترى مراجعه می‌شود نیم ساعت بعد از ظهر جلسه به عنوان 10 دقیقه تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید

رئیس- آقاى مشایخى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید بفرمایید

مشایخى- در جراید روز گذشته اسامى موافقین و مخالفین که به لایحه مطبوعات رأى دادند درج شده است از جمله اسم بنده را جزء موافقین نوشته‌اند چون موافقت بنده مشروط بود خواستم توضیح عرض کرده باشم (صحیح است) اصولاً آقایان مستحضر هستند که من جزء کسانى هستم که از طرف بعضى ارباب جراید مورد حملات شدیدى قرار گرفته‌ام‏

رئیس- آقاى مشایخى نطق قبل از دستور نفرمایید نسبت به صورت مجلس اعتراضى دارید بفرمایید

مشایخى- خیلى مختصر عرض می‌کنم اجازه بفرمایید منظور بنده این بود که همان قسمت مربوط‌اش را عرض کنم در صورت مذاکرات مشروح مجلس هم نوشته شده است که نسبت به قسمت اول لایحه موافقم منظور بنده این است که قسمت اول لایحه به روزنامه‌هایى بود که نسبت به مقام شامخ سلطنت اگر احیاناً اهانتى بکنند بنده با فوریت این قسمت موافقت کردم و نسبت به قسمت اخیر لایحه موافقت نداشتم منظورم این بود که اصولاً آقایان نمایندگان نسبت به مقام شامخ سلطنت عقیده دارند که باید کمال احترام را گذاشت و کمال احترام هم می‌گذاریم (نمایندگان- صحیح است) و اگر دولت یک لایحه‌اى اختصاصاً براى جرایدى که آنها به پادشاه وقت توهین مى‌کنند می‌داد نسبت به آن رأى می‌دادیم و تصویب می‌شد به این جهت است که بنده عرض می‌کنم بنده فقط به این قسمت رأى داده‌ام و توضیحات دیگرى هم دارم که چون راجع به صورت جلسه نیست بعداً عرض می‌کنم‏

رئیس- آقاى ارباب مهدى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید بفرمایید

ارباب مهدى- متأسفانه جلسات مجلس خیلى دیر تشکیل می‌شود آقایان نمایندگان مطالبى دارند که بایستى قبل از دستور به عرض مجلس برسانند فرصت دست نمی‌دهد خود بنده در یکى دو موضوع حیاتى اقتصادى عرایضى دارم بنده می‌خواهم از مقام محترم ریاست تقاضا کنم در ایام هفته یک روز فوق‌العاده براى آقایان دارند بتوانند به عرض مجلس شوراى ملى برسانند در آن باره صحبت کنند

رئیس- این مربوط به صورت مجلس نبود ولى بسته به موافقت آقایان نمایندگان است که یک روز درعرض هفته را تخصیص بدهند به نطق قبل از دستور آقایان (نمایندگان- صحیح است) آقاى دکتر متین دفترى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید بفرمایید

دکتر متین دفترى- چون در صورت مجلس راجع به پیشنهاد تجزیه بنده اشاره شده بود و این موضوع در خارج درست فهمیده نشده بود بلکه تولید یک سوء‌تفاهماتى کرده بود بنده ناچارم که توضیح عرض کنم عرض می‌کنم این لایحه‌اى که دولت آورد و مطرح شده مشتمل بر دو قسمت است البته اگر قبلاً در خارج یک مشورتى شده بود یا در فراکسیون‌ها یا در جلسه‌ى خصوصى مسلماً اینجا دچار اشکال نمی‌شد براى این که این لایحه مشتمل بر دو قسمت است یک قسمت مربوط بود به توهین به مقام سلطنت قسمت دیگر مربوط به مقررات شکایت سایرین است در قسمت توهین به مقام سلطنت هیچ مطالعه‌اى لازم نداشت (نمایندگان- صحیح است) همه‌ى مردم و آقایان نمایندگان از رویه‌ى بعضى از جراید در این اواخر شکایت داشتند و منزجر بودند صحیح است و حتى خود من شاهدم که خود ارباب مطبوعات هم از این قسمت منزجر بودند بنا‌براین بنده کمال اطمینان را دارم که هیچ مطالعه‌اى لازم نداشت و اگر پیشنهاد بنده طرح شده بود

رئیس- آقاى دکتر نسبت به صورت مجلس بفرمایید

دکتر متین دفترى- بلى این رفع سوء‌تفاهمى است که راجع بپیشنهاد تجزیه خودم می‌خواهم توضیح عرض کنم که اگر این پیشنهاد بنده طرح شده بود و تجزیه شده بود بنده یقین دارم که عموم آقایان نمایندگان بدون یک نفر مخالف به قسمت اول لایحه رأى می‌دادند صحیح است بنده چون نمی‌خواهم که ضمن توضیح صورت مجلس استفاده از نطق بکنم ولى می‌خواهم با اجازه آقاى رئیس چوم مسئله مهم است می‌خواهم دو کلمه اضافه کنم‏

رئیس- استدعا می‌کنم براى بعد بگذارید چون آقایان هم خیلى اجازه خواسته‌اند و صورت مجلس همین طور می‌ماند

دکتر متین دفترى- پس استدعا می‌کنم که براى بعد اجازه بفرمایید چند کلمه به عنوا‌ن قبل از دستور عرض کنم‏

رئیس- بسیار خوب آقاى حاذقى نسبت به صورت مجلس تذکرى داشتید

حاذقى- تذکرى داشتم در پایان جلسه گذشته اتفاقاً مقام ریاست موفق شدند با محفوظ ماندن اکثریت دستور جلسه بعد را که عبارت از برنامه هفت ساله بود تعیین بفرمایند و این هم در صورت جلسه قید شده است ولى یک نکته را تذکر فرمودند که متأسفانه در صورت مجلس قید نشده بود و آ‌ن عبارت از ساعت تشکیل جلسه است که فرمودند ساعت 9 صبح تشکیل می‌شود

رئیس- این مربوط به صورت مجلس نیست مکرر گفته شده که مربوط به خود آقایان است که حاضر بشوند وقتی که ساعت نه حاضر نمی‌شوند چه باید کرد از دیروز دستور داده‌ام که به هیچ کس مرخصى ندهند آقاى نراقى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید

نراقى- خیر بنده اجازه خواسته بودم‏

رئیس- بسیار خوب بعداً آقاى اسلامى نسبت به صورت مجلس تذکرى داشتید

اسلامى- خیر آقاى حائرى‌زاده نسبت به صورت مجلس نظرى داشتید

حائرى‌زاده- بنده راجع به دستور عرضى دارم‏

رئیس- دستور بعداً آقاى فرامرزى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید

فرامرزى- عرض کنم از قرار معلوم اسمى که اینجا خوانده شد نسبت به موافقین 43 نفر بود با آنچه که در صورت بود ظاهراً تفاوت داشت‏

مکى- صحیح است‏

یک نفر از نمایندگان- چهار نفر بدون امضاء بودند

رئیس- دیگر نسبت به صورت مجلس نظرى نیست اظهارى نشد صورت مجلس جلسه پیش تصویب شد چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند

نمایندگان- دستور دستور

ملک‌مدنى- بنده بادستور مخالفم‏

اسلامى- بنده پیشنهادى دارم‏

رئیس- دستور یک طرحى راجع به برنامه بود که آقاى دکتر فلسفى و عده‌اى از آقایا‌ن نمایندگان پیشنهاد کرده‌اند

دکتر معظمى- مخالفم‏

معتمد دماوندى- مخالفم‏

اردلان- بنده موافقم‏

برزین- بنده جزء موافقین هستم‏

رئیس- طرح آقایان قرائت می‌شود

ساحت مقدس مجلس شورای ملى‏

خاطر محترم آقایان نمایندگان مستحضر است که در 14 اردیبهشت امسال دولت لایحه‌اى راجع به برنامه هفت ساله عمرانى کشور به مجلس شورای ملى

+++

تقدیم نموده و در نتیجه کمیسیون خاصى مرکب از 18 نفر از آقایان نمایندگان از طرف شعب به نام کمیسیون برنامه انتخاب گردید و کمیسیون فوق نیز در ظرف مدت چند ماه و در طى جلسات طولانى با حضو‌ر هئیت دولت و اشخاص مطلع گزارشى در تاریخ 4 شهریور ماه 1327 حاوى پانزده ‌ماده و یک تبصره به مجلس شورای ملى تقدیم نموده است که هم اکنون در جزء دستور مجلس شورای ملى است که هم اکنون در جزء دستور مجلس شورای ملى است امضاء‌کنندگان پس از دقت در گزارش کمیسیون برنامه و مطالعه در وضعیت اسف‌آور کنونى کشور معتقدند که بهبود وضع امروزه ایران و رهایى از وضعیت کنونى به هیچ نحو میسر و مقدور نیست مگر آن که برنامه 7 ساله تصویب و به موقع اجراء گذارده شود لیکن چنانچه ملاحظه می‌فرمایند با نهایت علاقه‌مندى که عموم نمایندگان به تصویب گزارش برنامه 7 ساله داشته و دارند معهذا‌ از شهریور ماه تاکنون با این که گزارش فوق در جزء دستور مجلس مى‌باشد حتى شور در کلیات آن مورد بحث واقع نگردیده و در مقابل روز به روز وضعیت کشور بدتر و تعداد بیکاران زیادتر و فقر و ناتوانى مردم و به فزونى می‌گذارد و چون مجلس شورای ملى فرصت بحث و تصویب گزارش برنامه را على‌الظاهر ندارد

دکتر معظمى- چرا ندارد واز طرفى درماده دوم گزارش کمیسیون تصریح شده است که دولت در ظرف مدت 4 ماه از تاریخ تصویب گزارش برنامه عملى 7 ساله که حاوى جزئیات کار خواهدبود تهیه وتقدیم دارد و علیهذا تصویب گزارش کمیسیون برنامه مقدمه اجراى یک برنامه 7 ساله عمرانى است که پس از 4 ماه صورت ریز آن باید تقدیم شود و بنابراین شایسته است هر چه زودتر این فرصت به دولت داده شود و قدمى در اصلاح وضع کشور و جلوگیرى از وقایع احتمالى برداشته شود این است که به لحاظ معروضه فوق امضاء‌کنندگان طرح زیر را به قید دو فوریت تقدیم و درخواست تصویب آن را می‌نماییم‏

ماده واحده- دولت مکلف است گزارش شماره 1 مورخه 4/ 6/ 1327 کمیسیون برنامه محتوى 15 ماده و یک تبصره را به موقع اجراء گزارد و طبق ماده دوم گزارش نامبرده برنامه عملى 7 ساله را در ظرف 4 ماه به تصویب کمیسیون برنامه برساند

دکتر فلسفى- موسوی- حاذقى- گنابادى- ماکویى- شریف‌زاده- اردلان- پالیزى- صفوى- عرب شیبانى- ظفرى- نصرت‌الملک ملکى- فرامرزى- ناصر ذوالفقارى- عباس مسعودى- نواب- لاهوتى- صدر‌زاده- دکتر ملکى- افشار- ضیاء ابراهیمى- گیو- امامى خویى- نبوى- داور- ملک‌پور- دکتر طباء- فولادوند- صاحب جمع- کشاورز صدر- اسلامى- دهقان‏

رئیس- آقاى وزیر جنگ مطلبى دارند بیان می‌فرمایند بعد فوریت مطرح می‌شود

وزیر جنگ- به طوری که آقایان نمایندگان محترم به خاطر دارند چندى قبل لایحه‌اى از طرف وزارت جنگ تقدیم مجلس شوراى ملى شد راجع به معافیت مشمولین نظام وظیفه‌ای که داراى عائله هستند (صحیح است) چون تصویب آن به تأخیر افتاد در جلسات بعد استدعاى فوریت آن شد (صحیح است) نظر به این که تصویب نشده این لایحه مزاحمت زیادى براى عائله و خانواده افراد دارد تمنى می‌کنم آقایان نمایندگان موافقت بفرمایند که بقید دو فوریت این لایحه مطرح شود (صحیح است)‏

بعضى از نمایندگان- بعد از برنامه‏

عده‌اى نمایندگان- قبل از برنامه‏

معتمد دماوندى- لایحه نظام وظیفه مطرح شود

اسلامى- مردم گرسنه‌اند فقیرند برنامه 7 ساله مطرح شود

رئیس- فوریت این طرح مطرح است آقاى دکتر فلسفى موافقید؟ (دکتر فلسفى- بنده موافقم) آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى- بنده بدواً از مقام ریاست استجازه می‌کنم چون در صورت جلسه می‌خواستم یک توضیح مختصرى عرض کنم و فرمودند که مربوط به صورت جلسه نیست به آقایان محترم می‌خواستم تذکر مختصرى راجع به لایحه مطبوعات عرض کرده باشم خیلى مختصر و بعد در این زمینه بنده هم جزء اشخاصى بودم که در فوریت دوم رأى دادم و قصد من و عده زیادى از آقایان این بود که ما قسمت اول را تصویب کنیم و قسمت دوم را به کمیسیو‌ن ارجاع کنیم که کمیسیون این کار را کرده باشد زیرا ما همه طرفدار آزادى مطبوعات هستیم اما مطبوعاتى که مزدور اجنبى نباشند (صحیح است) آن مطبوعاتى هم مورد احترام ما است که حمایت از پیشه‌ورى نکند (صحیح است) آن مطبوعاتى که از ملت ایران و از شاه ایران از ملیت ایران و از وطن ما حمایت می‌کند (نمایندگان- احسنت، آفرین) بنده خودم هم جزء آن اشخاص هستم خاطر محترم آقایان ارباب مطبوعات مطمئن باشد که همین مجلس شورای ملى طرفدار مطبوعاتى است که در راه آزادى قلم فرسایى می‌کنند (نمایندگان- صحیح است، احسنت) اما در این موضوع بنده اصولاً اشکالى به نظرم رسیده راجع به این طرحى که تهیه شده است به عرض آقایان می‌رسانیم و استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند و آن اشکال اصولى این است که ما حق نداریم حق قانونگذارى را به یک کمیسیونى واگذار کنیم (صحیح است) این اصل اصل صحیحى نیست به نظر بنده اگر این اصل معمول شود کار مجلس تعطیل می‌شود به علاوه یک مطلب به این مهمى که همه می‌دانیم برنامه هفت ساله یکى از قوانین بسیار مهمى است که در حیثیت و شئون سیاسى و اقتصادى و اجتماعى ما مؤثر است (اردلان- آقاى ملک سه ماه است که جز‌ء دستور بوده) ما باید آقا یک همچو کارى را که می‌خواهیم بکنیم و شش ماه است در مملکت همه جور له و علیه پیداکرده و همه توجه به این کار دارند این را باید مجلس بگذارد که همه عقایدشان را اظهار بکنند و در نتیجه یک چیز بهترى انجام شود (صحیح است) مسلماً صد نفر در این لایحه اظهار نظر بکنند اثرش بیشتر از این است که هیجده نفر بخواند اظهار نظر کرده باشند بنده خودم از آن اشخاصى هستم که جز؟ کمیسیون هستم آقایان همه می‌دانند ولى بنده با این فکر موافق نیستم و اعتقادم این است که آقایان موافقت بفرمایند که اصل لایحه در مجلس مطرح شود و تصویب شود (صحیح است) مذاکرات بشود پنج روز جلسه بکنند کارى مهمتر از این نداریم (اردلان- از این مهمتر چیزى نیست) نه بودجه داریم و نه لوایح مهمى داریم دولت هر روز ساعت هشت و نیم صبح بیاید این جا تا یک ساعت بعد از ظهر صحبت می‌کنیم بنده عقیده شخصى خودم این است مصلحت نیست که از مجلس این کار را به کمیسیون بفرستیم‏

بعضى از نمایندگان- صحیح است‏

رئیس- آقاى دکتر فلسفى‏

دکتر فلسفى- عرض می‌کنم یک چیزى که مورد اعتقاد و اعتراف همه ماها است و همه آقایان نایندگان اتفاق دارند این است که وضع مملکت ما و وضع ملت ایران خوب نیست صحیح است اسلامى همه می‌گویند ولى نمی‌کنند شاید دو ثلث جمعیت این مملت یعنى ده میلیون جمعیت این مملکت در نهایت فقر و مسکنت و ذلت و بیچارگى و خوارى می‌گذرانند (صحیح است) و این مورد تردید آقایان نمایندگان گمان نمی‌کنم باشد از یک طرف هم به تجربه ثابت شده است با این دولت‌هایی که هر ساعت و هر روز تغییر می‌کنند و با این بودجه‌هاى ناقص کارى براى مردم نمی‌شود انجام داد (صحیح است) از سه سال پیش این فکر پیش آمد که یک کارى براى این مملکت فراهم شود موضوع برنامه عمرانى هفت ساله پیش آمد و مسلم شد که علاج تمام دردهاى ما و آخرین دوا همین برنامه هفت ساله است (صحیح است) (اسلامى- احسنت آقاى دکتر) در این مسئله هیچ تردیدى نیست و بنده آنچه که در مجلس و در خارج دیده‌ام من الباب الى‌المحراب همه متفق‌علیه این نظر را دارند که این برنامه بگذرد و از طریق این برنامه شاید بهبودى در وضع این مردم پیدا شود (صدر‌زاده- شاید نیست و حتماً) ولى وضعى که براى این برنامه پیش آمده و اعتراضى که آقایان مخالفین الان کردند این است که این لایحه به این مهمى چرا باید با عجله بگذرد بدون تأمل بگذرد ‌(محمد‌على مسعودى- تأمل لازم ندارد بنده از آقایان نمایندگان محترم می‌خواهم استدعا کنم که منطق و استدلال آقایانى که این طرح را امضاء کرده‌اند درست توجه بفرمایند این لایحه سه سال است که در زیر نظر یک عده متخصص یک عده اهل فن یک عده مردمان صاحب نظر علماى اقتصادى این مملکت (اسلامى - صحیح است) کسانى که در اظهار نظر به این لایحه انسب و اولى هستند (معتمد دماوندى- کى رفته کجا تحقیقات کرده دو تا امریکایى ماشین سوار شدند با یک عده اى رفتند این برنامه هفت ساله شد (زنگ رئیس) اجازه بفرمایید شما بندر‌پهلوى را نباید نگاه کنید مملکت ایران و ملت ایران را باید نگاه کنید بلى منتهاى مداقه در مدت سه سال در اطراف این برنامه شده است اسلامى به علاوه صورت ریزش بعد می‌آید بعد در مجلس یک کمیسیون هیجده نفرى انتخاب شده است این لایحه رفت به آن کمیسیون از هر حیث مورد امعان نظر و مطالعه قرار گرفت‏

رئیس- در فوریت صحبت کنید

دکتر فلسفى- بنده می‌خواهم دلیل فوریت را عرض کنم و این قسمت را به عرض برسانم که این لایحه با عجله نمی‌گذرد این لایحه مدت سه سال است که مورد بحث و تعمق و مطالعه قرار گرفته است فقط اینجا سه مطلب است که مورد تأمل همه آقایان نمایندگان

+++

 است یکى این که این برنامه به دست چه کسانى باید اجرا بشود یکى این که در اجراى این برنامه ما به استقراض خارجى احتیاج داریم یا نه اگر احتیا‌ج داشتیم جائز است یا نه اگر جایز بود ما به چه نحو و به چه کیفیت و از کجا قرض کنیم( معتمد دماوندى- صحیح است احسنت )موضوع این است که ما ممکن است از بانک ملى استمداد کنیم‏

رئیس- آقاى دکتر فلسفى در فوریت بفرمایید

دکتر فلسفى -اجازه بفرمایید را‌جع به فوریت می‌خواهم عرض کنم دلیل می‌آورم منظور دیگر آقایان این است که ممکن است ما چنانچه در این لایحه ذکر شده است احتیاج به استقراض از بانک ملى هم احتیاج به نشر اسکناس داشته باشد و یک وقتى ممکن است موجب انفلاسیون بشود موجب تورم پو‌ل ما بشود و در نتیجه هزینه زندگى ما برود بالا (همهمه نمایندگان )(زنگ رئیس)‏

رئیس- آقایان اگر نمى‌خواهید گو‌ش بدهید این وضع مجلس نمی‌شود چقدر ممکن است زنگ زد اگر مطلبى دارید در خارج بگویید

دکتر فلسفى- عرض کنم آقایان سه سال است که برنامه هفت ساله با حرف و مذاکره گذشته است امروز مجلس ایران می‌خواهد یک قدم عملى بردار‌د (نمایندگان- صحیح است) امروز ما به هر جایى که مراجعه می‌کنیم به دستگاه‌هاى دولتى یا جاى دیگر می‌گویند تا برنامه هفت ساله صورت عملى به خود نگیرد نمی‌شود انجام داد (حاذقى- تمام افکار مردم متوجه برنامه است) یا این که اصلاً صحبت آن هم از بین برود (اسلامى- صحیح است) بنده می‌خواهم عرض کنم راجع به استقراض خارجى که مورد تأمل آقایان نمایندگان است آقایان بایستى یک قدرى تأمل بفرمایید این لایحه باید از همین مجلس بگذرد یعنى استقراض و چیزهاى دیگر باید با نظر و تصویب آقایان نمایندگان باشد پس بنابراین از این جهت نگرانى نیست اما راجع به نشر اسکناس و بانک ملى اولاً ممکن است احتیاج به نشر اسکناس پیدا نشود (نمایندگان- صحیح است) یا این که ممکن است احتیاج پیدا شود (همهمه نمایندگان‏)

رئیس- آقاى دکتر فلسفى در فوریت بفرمایید

اسلامى- مخالفت با این لایحه خیانت است به مملکت‏

صدر‌زاده- صحیح است‏

دکتر فلسفى- بنده خلاصه می‌کنم می‌‌خواهم بگویم چه دلایلى موجب فوریت این لایحه شده است و این لایحه سه سال است رویش گفتگو شده و عجله نیست حالا از آن بحث می‌گذرم اگر ماده‌ى واحده مطرح شد روى آن صحبت می‌کنم می‌خواهم عرض کنم بایستى برنامه هفت ساله را بگذرانیم یا نگذرانیم (حاذقى- باید بگذرانیم )اگر می‌خواهیم بگذرانیم راهش این ماده واحده است و با این وضع مجلسى که ما داریم محال است که بگذرد در این لایحه از هر درى می‌شود رویش صحبت کرد آقایان می‌خواهند از هر لحاظ رویش صحبت کنند با این وضعى که ما داریم بایستى گفت‏

طاعت آن نیست که برخاک نهى پیشانى

صدق پیش آر که اخلاص بپیشانى نیست‏

آقایان به فوریت این لایحه به عقیده بنده باید رأى داد و صورتى غیر از این عمل نیست ممتنع است محال است نمی‌گذرد بنده تکلیف وجدانیم را این دیدم حالم همخوب نیست مریض هم هستم فقط استدعا می‌کنم به فوریت رأى بدهید (احسنت- صحیح است‏)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به فوریت اول طرح آقایانی که با فوریت اول این طرح موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد

رحیمیان- با فوریت دوم مخالفم‏

رئیس- فوریت دوم مطرح است آقاى حائرى‌زاده بفرمایید

حائرى‌زاده- اصولاً باید دید مجلس شورای ملى براى چه در دنیا تشکیل شده است براى چشم‌بندى تشکیل نشده است براى این است که مطالب در مجلس علنى مطرح شود موافق و مخالف حرف بزنند مردم از نتیجه مذاکرات اینها مسبوق بشوند (نمایندگان- صحیح است) قضاوت کنند افکار عمومى متوجه آن موضوعى که باید بگذرد بشود آن وقت صورت قانونى پیدا کند براى چشم‌بندى و گول زدن نیست هیچ منطقى غیر از این نیست که در دنیا میلیون‌ها پول خرج مجلس شورای ملى می‌کنند این اطلاعات را دارند که در کمیسیون‌ها اشخاص متخصص و فنى مطالعاتى می‌کنند اگر اجازه بفرمایید اصل 13 قانون اساسى را بخوانم (رحیمیان- بفرمایید) اصل سیزدهم- مذاکرات مجلس شورای ملى از براى آن که نتیجه آنها به موقع اجرا گذارده تواند شد باید علنى باشد روزنامه‌نویس و تماشاچى مطابق نظامنامه داخلى مجلس حق حضور و استماع دارند بدون این که حق نطق داشته باشند تمام مذاکرات مجلس را روزنامه‌جات می‌توانند به طبع برسانند بدون تحریف و تغییر معنى تا عامه ناس از مباحث مذاکره و تفصیل گزارشات مطلع شوند هر کس صلاح‌اندیشى در نظر داشته باشد در روزنامه عمومى برنگارد تا هیچ امرى از امور در پرده و بر هیچ کس مستور نماید لهذا عموم روزنامه‌جات الى اخر مجلس شواى ملى براى این است که واسطه باشد بین آن تصمیم‌هایى که اطاق‌هاى دربسته گرفته می‌شود و دنیا براى این که سابق با ملت خودش طرف حساب بوده و امروز با دنیا هم طرف حساب است براى این که امرو‌ز جزء دنیا است و یک حساب‌هایى ما با دنیا‌ داریم ما مطالبى را سربسته پشت پرده نباید تصویب کنیم (نمایندگان- صحیح است) اگر چنانچه آقایان مجال و فرصت کم دارند صبح و عصر بنشینند و مذاکره کنند در یک روز که نمی‌‌شود اهمیت باید به قانونگذارى بدهند از چهار بعد از ظهر تا نصف شب بنشینند 6 ساعت کار کنند در این لایحه به این مهمى که دستور هفت سال مملکت است یک اشتباهاتى اگر بشود ایران را به اسارت می‌برد ما در این دوره قانونگذارى اگر بدون مطالعه اجازه نشر اسکناس بدهیم عده‌اى از نمایندگان همچو چیزى نیست این لایحه ممکن است ما را به ورشکستگى بکشد ما در اینجا اجازه براى استقراض از بانک‌ها می‌دهیم ما اجازه می‌دهیم یک اشخاصى را براى اجراى برنامه استخدام کنند که ممکن است اینها صلاح مملکت نباشد یک مسائلى هست که باید جز‌ء به جزء در مجلس مطرح شود عیب و نقص آن روشن بشود این طرحى که حاضر شده سربسته به آنچه که کمیسیون تصویب کرد اجرا شود بنده این را هیچ مصلحت نمی‌دانم مگر این که در اطرافش بحث شود

رئیس- آقاى دکتر عبده بفرمایید

رحیمیان- آقاى رئیس در نوشتن اسامى تبعیض می‌شود

رئیس- براى ایشان چه فرق می‌کند که شما با دیگرى باشد

دکتر عبده- اگر واقعاً طرز عمل مجلس ما مثل سایر کشورها بود آقاى دکتر راجى بنده هم موافق بودم که این لایحه یعنى گزارش کمیسیون بیاید در مجلس طرح بشود و در اطراف ان بحث بشود و بعد تصویب شود ولى متأسفانه طرز عمل ما مثل سایر جاها نیست در سایر ممالک کار مجلس در کمیسیون‌ها انجام می‌شود گزارش کمیسیون می‌آید به مجلس یک موافق و یک مخالف آن هم موافق و مخالفى که منتسب به گروه‌ها و فراکسیون‌هاى پارلمانى هستند صحبت می‌کنند بدون این که وارد جزئیات بشوند و اتخاذ تصمیم می‌شود و لوایح می‌گذرد به این جهت است که در سایر کشورها لوایحى از مجلس می‌گذرد (صحیح است) ولى متأسفانه در این یک سال و نیم قانونگذارى که ما داریم کار می‌کنیم یک لایحه مفید تا کنون نگذشته بنابراین یکى از دو شق را باید اختیار کنیم یا این که این لایحه که نسبتاً مفصل است بیاید در این مجلس و در اینجا بحث شود در اطراف هر ماده‌‌‌ى لااقل صد پیشنهاد داده شود باور بفرمایید بیش از صد پیشنهاد داده خواهد شد براى این که هر کسى راجع به حوزه محلى خودش یک نظریاتى دارد یعنى اگر در سایر مواقع ما فقط ده نظر مختلف داریم من یقین دارم که در این مورد با 136 نظر مختلف در این مجلس بحث خواهد شد (نمایندگان- صحیح است) نتیجه چیست نتیجه این می‌شود که این لایحه نمی‌گذرد (صحیح است) پس اگر ما علاقه‌مندیم که این کار بگذرد باید موافق باشیم با طرحى که آقاى دکتر فلسفى و عده‌اى از آقایان نمایندگان پیشنهاد کرده‌اند (نمایندگان- صحیح است) مگر این که اساساً مخالف باشیم البته روى سخن من با کسانى است که موافقت دارند و الّا کسانى که دلایل اجتماعى سیاسى مخالف باشیم البته روى سخن من با کسانى است که موافقت دارند و الاّ کسانى که به دلایل اجتماعى سیاسى مخالف با گذشتنى این برنامه هستند و گذشتن برنامه را که کمک می‌کند به بالا بردن سطح زندگانى مردم ایران مخالف منافع سیاسى خودشان می‌دانند من به آنها کارى ندارم ولى آقایانى که موافق هستند (رحیمیان- شما این جور حرف نزنید کى مخالف هست شما سوء استفاده می‌کنید ما 2100 میلیون تومان را به اختیار کمیسیون نمی‌گذاریم) من آقاى رحیمیان به شما حرفى نزدم منظور من شما نبودید و امیدوارم که آقا مرد وطن‌‌پرستى باشید (رحیمیان- هیچ کس مخالف نیست باید بحث بشود )در هر حال یک مطلب دیگر هم لازم است بنده عرض کنم و آن این است که مجلس شوراى ملى مثل هر موجودى اگر توانست وظایف خودش را انجام بدهد به حکم قانون تنازع بقاء مى‌ماند و اگر نتوانست مثل هر موجودى وظیفه خودش را انجام دهد به حکم قانون تنازع بقاء محکوم به فنا است (نمایندگان- صحیح است) اگر مجلس ما توانست تأمین اسایش مردم را فراهم

+++

 بکند باقى خواهد ماند ولى اگر خداى نکرده در اثر اقداماتى که می‌شود در اثر چوب‌هایی که لاى چرخ مجلس گذاشته می‌شود

رئیس- آقاى دکتر عبده مختصر بفرمایید

نمایندگان- رأى‏

دکتر عبده- بنابراین آقاى حائرى‌زاده می‌خواهم عرض کنم که دو مصلحت است مصلحت اول حفظ مشروطیت است که ایشان هم متذکر شدند به حکم حفظ مشروطیت کارى بکنید که مجلس وظایف خودش را انجام بدهد (نمایندگان- صحیح است) و ما می‌خواهیم براى تأمین نظر شما به حفظ اصول مشروطیت و تأمین رفاه مردم که منظور عموم نمایندگان است به فوریت این لایحه رأى بدهیم که هر چه زودتر دولت مشغول به کار شود (نمایندگان- صحیح است احسنت) و براى مدرم بیکارى که از گرسنگى می‌میرند هر چه زودتر کار فراهم کنند و اصلاحى در کارها پیدا شود

رئیس- پیشنهادى رسیده است که به فوریت دوم با ورقه رأى گرفته شود

حاذقى- خدمت می‌کنیم به مملکت ترس نداریم‏

اسلامى- بسیار خوب‏

رحیمیان- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم‏

رئیس- جنابعالى اگر عملى برخلاف نظامنامه دیدید مى‌توانید اخطار کنید عده فعلاً 93 نفر رأى می‌گیریم به فوریت دوم طرح با ورقه‏

رحیمیان- اخطار دارم مطابق قانون اسامى‏

رئیس- اخطار به قانون اساسى وارد نیست‏

رحیمیان- آقاى رئیس اصل بیست و پنجم را قرائت بفرمایید ببینید که اخطار بنده وارد است یا نه‏

اخذ رأى به عمل آمد و 66 ورقه سفید و 2 ورقه کبود شماره شد

رئیس- اصلاً اخطار به قانون اساسى وارد نیست فوریت دوم با 66 رأى موافق و دو مخالف از 93 نفر حضار رأى تصویب شد

اسامى موافقین آقایان: باتمانقلیج- گنجه‌اى- دکتر مجتهدى- اردلان- شریعت‌زاده- نبوى- نواب یزدى- دکتر راجى- امیر‌حسین ظفر بختیار- محسن گنابادى- گرگانى- دکتر مصباح‌‌زاده- عدل اسفندیارى- عرب شیبانى- غضنفرى- موسوى- اسدى- وثوق- بوداغیان- برزین- صفوى- امامى اهرى- خوئیلر- احمد فرامرزى- شریف‌زاده- فولادوند- صدر‌زاده- امیر‌نصرت اسکندرى- قوامى- هراتى- محمد‌حسین قشقایى- فاضلى- خسرو هدایت- ظفرى- قبادیان- صاحب جمع- کامل ماکویى- دکتر فلسفى- دکتر عبده- عباس مسعودى- مکرم- ملکى- صفا امامى- ابوالقاسم امینى- افشار- بهادرى- سزاوار- حاذقى- دکتر ملکى –اسلامى- (بى‌اندازه موافقم) ضیاء‌ابراهیمى- لیقوانى- آشتیانى‌زاده- دکتر امینى- دکتر آشتیانى- ناصر ذوالفقارى- پالیزى- محمد ذوالفقارى- افخمى- محمد‌على مسعودى- دادور- على بهبهانى- دهقان- نورالدین امامى- عباسی - اعظم زنگنه‏

اسامى مخالفین آقایان: تقى‌زاده- رحیمیان

ورقه سفید علامت امتناع 4

رحیمیان- آقاى رئیس بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم‏

رئیس- مطابق چه ماده‌اى‏

رحیمیان- اصل بیست و پنجم قانون اساسى‏

رئیس- نخیر اخطار نیست‏

رحیمیان- بنده اخطار قانون اساسى دارم‏

رئیس- هر چه مخالف نظامنامه مجلس مشاهده شود می‌توانید بگویید(نمایندگان- صحیح است) حالا ماده واحده مطرح است‏

رحیمیان- آقاى رئیس جواب بنده ر‌ا نفرمودید اصل 25 قانون اساسى را قرائت بفرمایید

رئیس- بلى در اصل 25 صریح است که استقراض دولتى به هر عنوان که باشد بدون اجازه مجلس ممنوع است یک چیز بدیهى است همه ى مملکت و آقایان نمایندگان می‌دانند (صحیح است)‏

رحیمیان- خوب اجازه بفرمایید شرح بدهم این وظیفه کمیسیون نیست وظیفه مجلس است‏

رئیس- قانون اساسى معلوم است بدون اجازه مجلس کسى نمی‌تواند قرض خارجى بکند شما یک مطلب بدیهى را دارید می‌گویید که هیچ کس مخالف آن نیست اگر مخالف قانون اساسى رفتار شد یعنى اگر خواستند قرض بدون اجازه مجلس بگیرند شما می‌توانید اخطار کنید آقاى وکیل تقاضا کرده‌اند قبل از این که برنامه مطرح شود خوانده شود اگر آقایان اجازه می‌‌فرمایید خوانده شود

اسلامى- اگر قرائت شود نیم ساعت طول خواهد کشید و جلسه از اکثریت خواهد افتاد طرح ماده واحده را بخوانید

رئیس- آقاى دکتر متین دفتر‌ى مخالفید یا موافق‏

دکتر متین دفترى- مخالفم‏

دکتر معظمى- آقا بنده قبلاً اجازه کتبى خواستم‏

رئیس- فایده‌اى ندارد باید وقتی‌ که مطرح می‌شود اجازه گرفت آقاى دکتر متین دفترى بفرمایید

دکتر متین دفترى- بنده با اساس برنامه صد در صد‌ موافقم و گمان نمی‌کنم هیچ کس باشد که طرفدار اصلاحات این کشور باشد بتواند بگوید من مخالفم خود بنده هم در کمیسیون برنامه عضویت دارم در کمیسیون برنامه که یکى از کمیسیون‌هاى مجلس است در مذاکرات هم شرکت کردم متأسفانه قسمت اخرش مصادف شد با مسافرت بنده به اروپا و نتوانستم حاضر شوم و معتقد نبودم که مجلس برنامه یعنى مسئله به این مهمى را این طور با یک ماده واحده بگذراند این یک مسئله‌اى بود که باید همه‌ى نمایندگان با علاقه در این کار شرکت بکنند بنشینیم چند روز چند شب مذاکره بکنیم و این مطالب را لااقل براى مردم روشن بکنیم نه این طور دربست یک چیز به این مهمى را که تا چندین سال مربوط به اصلاحات کشور خواهد بود دربست و بى‌مطالعه بگذرانیم و مردم را از قضیه روشن نکنیم ولى حالا این طور پیش آمده است بنده هم تابع اکثریت هستم و نظر اکثریت محترم است بنده امروز عرض زیادى نمی‌کنم و وارد مواد برنامه نمی‌شوم زیرا در کمیسیون (همهمه نمایندگان) آقاى رئیس مجلس ملاحظه بفرمایید (زنگ رئیس) بنده در موادى که از کمیسیون گذشته کمیسیونى که خودم درش شرکت داشتم نمی‌خواهم در آن موضوع بحث کنم بنده به طور کلى یک عرایضى دارم که معتقدم اگر برنامه خوب شروع شود و مقدمات آن خوب فراهم بشود بهترین نقشه‌ها است براى کشور اگر خوب شورع بشود ایران را بهشت خواهدکرد و اگر خداى نخواسته بد شروع بشود وضعیت ما را از این بدتر خواهد کرد این نظر بنده در مقدمه برنامه است این است که وضع اقتصادى کشور و مقررات این مملکت اصول اقتصادى کشور ما معین بشود که چیست لااقل براى یک مدتى تغییر و تبدیل پیدا نکند بنده یک سؤالى کردم از دولت چند روز است که سؤال کرده‌ام راجع به تصویب‌نامه ارز هنوز هم جوابش نرسیده است بنده در آن تصویب‌نامه اگر بخواهم صحبت کنم خیلى مطلب دارم ولى نمی‌خواهم وقت آقایان را بگیرم بنده راجع به آن تصویب‌نامه تذکر دادم که در مدت یک سال این دولت دولت‌هاى مختلفى که آمدند 5 تصویب‌نامه متعارض و مختلف راجع به ارز صادر کردند وضعیت بازرگانى و بازار ما را به کلى مختل کردند و یک نفر ایرانى نمی‌داند که وضعیت کار خودش را با چه مقرراتى تطبیق کند این کارها اگر صحیح بوده است چرا آن را دو مرتبه عوض کرده‌‌اند اگر بد بود چرا از روز اول این کار را کردند و یا اگر کارى کردند (همهمه نمایندگان) آقایان مسئله برنامه مطرح است بایستى توجه کنید بنده معتقدم که کشورى که هنوز بودجه‌اش تعادل پیدا نکرده و یک کسر فاحش بزرگى دارد این کشور نمی‌تواند شروع کند به یک همچو کار به این بزرگى ما باید وضعیت پولمان را تثبیت بکنیم روشن بشود وضعیت ارز ما وضعیت اقتصادى ما وضعیت بودجه ما اصول اساسى اقتصادى ماروز یک پایه‌اى باید مقرر بشود که این برنامه را که شروع می‌کنیم اجرایش طورى باد که براى ما مخاطراتى نداشته باشد بایستى ما سعى کنیم تمام این برنامه را با سعى وعمل خودمان و با عواید خودمان و با مخازن طبیعى که ما داریم و با دست خودمان این برنامه عمل بشود و امیدوار هستم که این برنامه را طورى اجرا بکنند که محتاج به کمک خارجى نباشد از حیث منابع طبیعى در خود مملکت ما به قدر کافى غنى هستیم ثروت داریم و از مخازن طبیعى خود می‌توانیم استفاده بکنیم حقوق طبیعى ما اگر تأمین بشود بنده امیدوارم که این برنامه را از منابع خودمان بتوانیم تأمین بکنیم و بنده منتظرم که دولت راجع به وضع اقتصادى کشور راجع به پول کشور راجع به بودجه کشور یک توضیحات اطمینان بخشى قبلاً بدهد که ما مطمئن باشیم که سیاست اقتصادى کشور چیست اصلاٌ الان قضیه‌ى سیاست اقتصادى کشور معلوم نیست بنده

+++

انتظار دارم که آقاى رئیس دولت یک جلسه‌اى را اختصاص بدهند قبل از این برنامه براى سؤالى که بنده راجع به ارز کرده‌ام چون امروز ارز اساس اقتصادى کشور است راجع به ارز بنده یک سؤال مهمى کرده‌‌ام هیئت دولت باید توضیحات بنده را بشنود و جواب آن را بدهد و ما مطلع شویم که سیاست اقتصادى ما یک سیاست ثابتى است و بنده و تمام آقایان قول می‌دهیم به اتفاق با سلام و صلوات به این لایحه رأى خواهیم داد ولى با این عجله بنده خیال می‌کنم که وضعیت ما را مشکل بکند و دچار بحران اقتصادى بشویم و الّا کى ممکن است که با برنامه مخالف باشد بنده انتظار دارم که آقاى رئیس دولت اجازه بفرمایند سؤالى که بنده راجع به ارز و مسائل اقتصادیشان روشن بشوند خود بنده با کمال میل به برنامه‌ى رأى خواهم داد (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس)‏

رئیس- آقایان ساکت باشند آقاى دکتر فلسفى موافقید یا مخالف‏

دکتر فلسفى- بنده مخالفم‏

رئیس- آقاى دکتر معظمى موافقید یا مخالف‏

دکتر معظمى- مخالفم‏

رئیس- آقاى باتمانقلیج موافقید یا مخالف بعضى از نمایندگان تشریف ندارند آقاى ارباب مهدى موافقید یا مخالف‏

مهدى ارباب- بنده موافقم‏

امیر‌تیمور- بنده هم اجازه خواسته‌ام

‏رئیس- بلى هنوز نوبت شما نرسیده بفرمایید آقاى مهدى ارباب‏

مهدى ارباب- شکى نیست موافقت بنده با شرط حسن اجراى برنامه است البته تردیدى نیست که یکى از بهترین قدم‌هاى اقتصادى که در مملکت ما برداشته شده است همین تنظیم برنامه است در صورتی که درست اجرا شود جهات اخلاقى و شرارت‌ها را همین برنامه اصلاح خواهد کرد (صحیح است) روح ایمان و وطن‌پرستى را بین افراد در صورتی که درست اجرا بشود تقویت خواهدکرد در پیرامون کار بد کسى نخواهد رفت مملکت ما آنچه گفته می‌شود 15 میلیون جمعیت دارد از این 15 میلیون جمعیت 11 میلیون تقریباً ناتوانند یا عاجزند یا علیل هستند یا بچه هستند یا زن هستند که کار نمی‌توانند بکنند (صحیح است) عده اى که میتوانند د راین مملکت پهناور کار بکنند درحدود 4 میلیون نفر است چرا این 4 میلیون نفر گرسنه هستند در یک همچو مملکتى که شما مخازن طبیعى به حد کافى دارید معادن طلا یا به جاى طلا شما دارید با این حال در یک همچو مملکت وسیعى آیا خجالت‌آور نیست که یک جوان 23 ساله که موقع فعالیتش هست نوشته شود در اراک شب از بدبختى و پریشانى در آغوش سگ مرده است اینها مال چیست آقا مربوط به سوء تشکیلات این مملکت است والله اگر خوب اداره می‌شد من خدا را شاهد می‌گیرم ما احتیاج به قرض از بیگانگان نداشتیم ما خودمان پول داشتیم ما خودمان کار داشتیم این است که شرط اساسى این کار حسن اداره است‏

رئیس- آقاى ارباب تأمل بفرمایید

اردلان- حوصله دو دقیقه نشستن نیست آن وقت می‌خواهند ماده به ماده تصویب کنند

فولادوند- بلى آقاى اردلان اگر اینجا نبودیم این طور نمی‌شدیم‏

اسلامى- امروز باید ناهار را همین جا بخوریم‏

رئیس- بفرمایید آقاى ارباب‏

ارباب- ...البته بنده برای این که اشتباهى روى سایر اشتباهات نکنیم و از این اقدام مفید نتیجه بگیریم انتظار دارم همکاران محترم خیلى دقت بکنند تمام درطرز اجراى اینکار البته همان طور که عرض کردم اگر خوب اجرا بشود تمام بدبختى‌ها را اصلاح می‌کند اما اگر خداى نخواسته بد اجرا شد‌ى بدبختى بزرگى روى سایر بدبختی‌هاى ما خواهد افزود و تمام نظر بنده روى تشکیلات کار است ناچار‌م براى نمونه آن جریاناتى که در دستگاه دولت هست یا بوده اینجا به عرض مجلس شورای ملى برسانم تا در طرز تشکیلات اجراء عمل بیشتر دقت بشود البته منظورم از وزرات کشاورزى شخص یا اشخاص نیست منظورم وزارت کشاورزى امروز نیست اما آقایان یک وزارت کشاورزى دارید در حدود ده میلیون تومان بودجه سالیانه این وزارتخانه است این وزارتخانه یک بنگاه آبیارى داشت که خوشبختانه مستقل شد و فعلاً هم خوب کار می‌کند یک دانشکده کشاورزى داشت جزء دانشگاه قرار گرفت وزارت کشاورزى چى دارد الان یک بنگاه سرم‌سازى حصارک دارد که مسیو دلپى نامى ادا‌ره می‌کند و بسیار خوب هم اداره می‌کند و این بنگاه اگر شامل وزارت کشاورزى باشد یا نباشد زحمتى براى دستگاه وزارت کشاورزى ندارد یک دستگاه دام‌پرورى حیدر‌‌آباد دارد که دیگر دامش را من خبر ندارم خود بنگاه دام است یا دام هم درش هست من آن را اطلاع ندارم یکی از نمایندگان هست آقا چند تا دام هم دارد یک بنگاه دفع آفات ناقص هم دارد (دهقان- آقاى ارباب بس است) اینجا باید توضیحات بدهم که آقایان بدانند و دستگاه را درست بکنند و بعد این برنامه را اجرا بکنند (فولادوند- پیشنهاد کنید آقا یک مؤسسه‌ای است به نام مؤسسه دهکده‏

رئیس- قدرى تأمل کنید اکثریت نیست پس از چند لحظه اکثریت حاصل شد بفرمایید

ارباب- یک عده از مهندسبن فعال کشاورزى خسته شدند از کشاورزى رفتند و یک مؤسسه‌اى ایجاد کردند دفع آفات حدود تهران و خیلى از جاهاى مملکت از جمله دفع آفت پشه‌هاى قزوین را آنها انجام دادند ولى به حساب وزارت کشاورزى نوشته می‌شد در صورتی که این وزارتخانه آن کار را انجام نداده است و بدبختانه مقدارى ارز خواسته‌اند براى وارد کردن سموم دفع آفات به حساب خودشان این را هم بهشان نمی‌دهند یک بنگاه سلول‌سازى هم دارد که همین اداره‌ای است که حالا در آن هستند اگر یک وزارت کشاورزى دقیقى می‌داشتیم مثل سایر ممالک مترقى ما یک اکازینى به دست می‌آوردیم مثلاً این چند سال که می‌توانستیم میلیون‌ها دلار براى این مملکت تهیه کنیم در دشت گرگان تنها ‌دادن یک خراش روى زمین و پاشیدن بذر جو و گندم و دیگر هیچ کارى نکردن و سرفصل آنها را با وسایل موتورى جمع‌آورى کرد این کارى بود خیلى ساده اما هیچ همچو فکرى هیچ یک از دستگاه‌هاى دولت ما کرد همه داد می‌زنیم ارز گران است یا ارزان است این یکى از نمونه‌هایی است که اگر بخواهیم نظیر این دستگاه‌ها بیایند و این برنامه را اجرا بکنند این جز بدبختى چیز‌ى به بار نخواهد آورد باید یک اشخاصى باشند غیر از این اشخاص یک تشکیلاتى فرستاده‌اند براى بلوچستان و سیستان این 000/ 400 کیلومتر مربع را باید نظارت کند یک اتومبیل ندارد متصدى کشاورزى هم هست اماچه از وجودش نتیجه حاصل میشود هیچ دهقان آقاى ارباب شما موافقید بلى من موافق با اصلش هستم ولى خوب یک چیزهایی است که باید گفته شود می‌خواهم توضیحات بدهم آقایان باید توجه بفرمایند که نقص خیلى چیزها است که نمی‌شود اینجا صحبت کرد اداره تثبیت قیمت‌ها در این مملکت تشکیل شد یک سال بیشتر کار نکرد براى هر درخواستى بایستى تلگراف بکند سفارش بدهند قبول سفارش برسد و براى هر درخواست بایستى هفده برگ کاغذهاى تشریفاتى درست بشود در تمام سال اینها را گرفتند و یک پروانه صادر نشد

رئیس- آقاى ارباب اینها که مربوط به برنامه نیست تشکیلات که به برنامه مربوط نیست‏

ارباب- می‌خواهم توضیح بدهم که شرکت مرکزى چه می‌کرد بعد هم بگویم از دست شرکت مرکزى که کار خارج شد و به یک عناصر بى‌ربطى دادند و چطور عمل نمودند و نتیجه عمل چه شد حالا می‌فرمایید این را نگویم چشم بنده حرفم را اینجا قطع می‌کنم خیلى دستگاه‌هاى کشور هست که جریانش را بایستى آقایان وکلا مستحضر بشوند و معایب و محاسن کار را باید بدانند و بعد شروع به کار بکنند (اسلامى- آقاى ارباب خلاصه بفرمایید چون شما علاقه دارید خلاصه بفرمایید بهتر است) بنده خلاصه می‌کنم و آنچه یادداشت کرده‌ام مختصر آن را می‌گویم تا بنده باعث نشده باشم وقت مجلس تلف شود فصل سوم برنامه در قسمت ذوب آهن یک مخارجى پیش‌بینى شده بنده تقاضا دارم اول کارخانه‌جات ذوب آهنى که داریم و معلوم نیست یک قسمت در آلمان یک قسمت در کجا هست اینها را بیاورند و در تکمیل آن هر هزینه‌اى که لازم است بکنند و این کار را نمی‌کنند الان 200 میلیون تومان مال ایران در آلمان ریخته است و هیئت‌ها هم رفته‌‌اند و کسى هم توجهى نکرده است (دهقان- کافى است آقا )دویست میلیون ریال براى ساختمان زندان‌هاى شهربانى شهرها پیش‌بینى شده است در این برنامه بنده استدعا دارم آقایان قدم اول را یک چیزى مقدم بشمارند که محتاج به تشکیل به زندان نباشند و محتاج به این هم نشود که زندانى تهیه کند اول شروع کنند به کار سد‌سازى تعمیر قنوات و امور حیاتى بعد مطمئن هستیم که کسى پیدا نمی‌شود که برود زندان این را هم می‌خواستم عرض کرده باشم نکته دیگرى که تذکر می‌دهم و از بقیه عرایضم صرف‌نظر می‌کنم( آفرین- احسنت) قسمت سوم از ماده به منظور تکمیل وسایل مالى این برنامه

+++

از مؤسسات داخلى غیر دولتى یا مؤسسات تجارتى خارجى تحصیل اعتبار شود این را هم می‌خواهم عرض بکنم آقایان تا امنیت قضایى در این مملکت نباشد هیچ سرمایه داخلى و خارجى در این مملکت به کار نخواهد افتاد این ایرانی‌ها‌یی که مختصر اموالى دارند و در این مملکت با آن کار می‌کنند این حس وطن‌پرستى آنها را وادار کرده و الّا هیچ اطمینان و اعتمادى نیست که کسى بیاید قرض بدهد یا یک ایرانى قرض بدهد اول بایستى امنیت قضایى در این مملکت برقرار شود تأمین شود بعد هم دولت‌ها یک عملى بکنند که هر روز امنیت عمومى را متزلزل و فلج نکند هر روز یک تصویب‌نامه صادر نکنند بقیه عرایضم را صرف‌نظر می‌کنم (احسنت) و البته آقایانی که بعد از بنده مخالف هستند صحبت خواهند کرد

[3- معرفى آقاى مصطفى عدل به سمت وزیر مشاور]

رئیس- آقاى نخست وزیر

نخست وزیر- آقایان نمایندگان محترم تصمیم گرفته شده بود که جناب آقاى مصطفى عدل که یکى از رجال به نام صحیح است و در فضل ودانش مقام ارجمندى را دارند صحیح است برا‌ى شرکت در هیئت دولت به مقام وزارت مشاور دعوت شوند مراتب به عرض اعلیحضرت همایونى رسید و مورد توجه شاهانه قرار گرفت این است که جناب آقاى عدل وزیر مشاور را حضور آقایان نمایندگان محترم معرفى می‌کنم‏

نمایندگان- مبارک است‏

رئیس- آقاى خسرو هدایت و آقاى دکتر جلال عبده و آقاى مسعودى و آقاى حاذقى و آقاى صدرزاده پیشنهاد کفایت مذاکرات را کردند ماده واحده قرائت می‌شود

به شرح سابق قرائت شد

رئیس- آقاى مهندس هدایت توضیحى دارید بفرمایید

مهندس خسرو هدایت- بنده یک پیشنهاد کفایت مذاکرات کردم در حالی که این هم کافی است‏

رئیس- اکثریت نیست قدرى تأمل کنید پس از چند لحظه اکثریت حاصل شد بفرمایید

مهندس خسرو هدایت- اگر آقایان توجه بفرمایند الان وضع اداره مملکت ما طوری است که یک مقدار مال از تمام مردم می‌گیرند و یک طبقه معینى به نام کارمند می‌دهند و هیچ کار عمرانى در این مملکت صورت نمی‌گیرد (صحیح است) وضع مردم ضرورت دارد که در اینجا تکرار شود که تا چه حد بد است و تنها راه این که کارى پیدا شود و فقر از بین مردم برچیده شود منحصراً ایجاد کار است که در این برنامه 7 ساله پیش‌بینى شده است بنده با این که تمام آقایان به این اصول معتقدند که می‌بایستى حتماً تصمیمى گرفته بشود که این وضع تغییر بکند واین هجوم مردم به ادارات دولتى از بین برد و همه بتوانند یک کارهاى آزادى که آن موقع در مملکت هست پیدا کنند خیال می‌کنم بیش از این لازم نباشد در این خصوص بحث بشود و در اطراف این مطلب این همه صحبت بشود و با یک مطالبى که در اینجا ضرورى نیست اینجا گفته بشود پس بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات را از این لحاظ کردم با حذف جنبه تبلیغاتى چون به هر حال اگر این کار بکنید با این که در این مدت یک کار مرتبى مجلس انجام نداده است این خودش یک وجهه‌ای است براى مجلس فقط این را عرض می‌کنم که از لحاظ مردم و وضع اداره کشور تقاضا دارم آقایان توجه بفرمایند و کفایت مذاکرات را تصویب بفرمایند که دولت بتواند وارد عمل بشود و از وجود متخصصینى که آمده‌اند استفاده بشود و این کار عملى بشود (صحیح است)‏

رئیس- آقاى دکتر معظمى مخالفید بفرمایید

دهقان- من که اول اسم نوشته بودم‏

موسوى- منشى آقاى رئیس شاهدند که ایشان قبلاً نوشته بودند

رئیس- ایشان نوشته‌اند انچه نوشته شده البته صحیح است بفرمایید آقا‌ى دکتر معظمى‏

دکتر معظمى- اینجا مذاکره شد راجع به این که اشخاصی که مخالف با برنامه ساله هستند مثل این است که موافقند به این که در مملکت مردم گرسنه باشند در صورتی که کسانی که مخالفت به این قسمت می‌کنند براى طرز کار قانونگذارى است قانونگذارى هم مثل هر چیزى یک فنى دارد و یک روشى دارد الان آقایان یک ماده واحده پیشنهاد کردند که این ماده واحده اجازه می‌دهد به دولت که این مواد را اجرا‌ در صورتی که در خود این مواد یک مطالبى هست که به عقیده من خیلى قابل توجه است و من چون فرصت مطالعه را نداشتم و این کار هم غفلتاً مطرح شد و مجلس شورای ملى می خواهد به سرعت آن را بگذراند از این جهت فرصت و مجال نبود که درست مطالعه شود (اردلان- آقاى دکتر چهار ماه است گزارش آن چاپ شده و در مجلس مانده است) گزارش را عرض نکردم گزار‌ش چاپ شده عرض کردم براى مطرح شدن علاوه بر این وقتى فرار بود مطرح بشود باید اول مطالعه مى‌کردیم بعد مطرح می‌شد مثلاً ملاحظه بفرمایید ماده 6 را در ماده 6 می‌گوید از مؤسسات داخلى غیر دولتى یا مؤسسات تجارتى خارجى به منظور تکمیل وسایل مادى این برنامه تحصیل اعتبار نماید من غیر‌مستقیم اجازه دادید (اردلان- آخرش را بخوانند) اخر ندارد اجازه بفرمایید بنده خواندم تمنى می‌کنم تعصب به خرج ندهید من با شما کاملاً موافقم که مردم در نهایت بدبختى هستند ولى مطلبى که اینجا می‌خواهم عرض کنم غیر از این مطلبى است که جنابعالى می‌فرمایید پس بنابراین اینجا می‌نویسد که ما از مؤسسات تجارتى خارجى قرض کنیم و با سوابق تاریخى که در این مملکت ما داریم و د‌ر گذشته بوده و همیشه براى مملکت یک بلایى بوده است ما نمی‌توانیم دربست اجازه بدهیم به این که هیئت برنامه بتواند از مؤسسات تجارتى خارجى قرض بگیرد این یک عیبى است البته باید مرتفع بشود و با این طرحى که پیشنهاد شده است این تبصره اصلاحى که پیشنهاد شده است اجازه بفرمایید اگر مجلس شورای ملى براى این کار مهم 5 جلسه 6 جلسه اختصاص بدهد و تمام قسمت‌ها را رسیدگى کند (اردلان- نمى‌آیند آقا )(فولادوند- نمی‌آیند آقا )اجازه بفرمایید اگر یک عده‌‌اى هم نیامدند دلیل... (همهمه نمایندگان) هر وقت مجلس ساکت شد من صحبتم را می‌کنم بنده نه تعصبى دارم و نه عصبانى هستم پس بنابراین باید در این قسمت متوجه بود که ما به هدف و منظور اصلى خودمان برسیم نه این که یک عیبى پیدا بشود روى سایر معایب تمام دستگاه مملکت ما می‌دانیم که عیب دارد بعد یک کار اساسى که ما باید بکنیم باید ببینیم برنامه را به دست چه هیئتى باید بدهیم که اجراى بکند برنامه را خوب می‌شود نوشت قانون را خوب می‌شود نوشت ولى می‌خواهم ببینم آیا کسى که بخواهد این کار را اجرا بکنداین چه شخصى و چه آدمى است و آیا این اعتباری که ما دو مرتبه از روى حسن نظر می‌آییم تصویب می‌کنیم آیا به نفع این مردم بیچاره به مصرف خواهد رسید یا نه‏

فولادوند- پیشنهاد شده که مجلس تعیین کند

یکى از نمایندگان- جزء قانون است (همهمه نمایندگان‏)

رئیس- بگذارید آقا صحبت بکنند آخر فکر کنید توى یک مجلس خصوصى که صحبت نمی‌کنید بگذارید ناطق صحبت کند من حالم خوب نیست و هر روز اینجا عصبانى می‌شوم بفرمایید

دکتر معظمى- براى این که کار به یک نتیجه مثبتى برسد باید حتماً یک هئیت ثابت مورد اعتماد مردم در رأس آن باشد (صحیح است) مثلاً یک عبارتى دارد که بنده می‌خوانم اعضاى هیئت را هیئت دولت انتخاب می‌کند و بعد فرمان ملوکانه صادر می‌شود ولى بعد یک عبارت دیگرى دارد می‌نویسد به واسطه ابراز عدم صلاحیت او را برمی‌دارند در قانون استخدام هم یک چیزى داریم و آن مقتضاى ادارى است که به بهانه‌ى مقتضیات ادارى هر چه آدم درست است می‌اندازند بیرون و هر چه آدم ناپاک است می‌گذارند جایش ما در یک مملکتى زندگى می‌کنیم که تجربه‌هاى تلخى کرده‌ایم زندگى روزمره ما مواجه با این حرف‌ها‌ست شما با یک چنین جریانى می‌آیید اجازه می‌دهید من حرفى ندارم ولى دولت‌هاى ما که همه روزه عوض می‌شوند منافع عمومى هم که جایش را به اغراض خصوصى داده و منافع عمومى همیشه فداى منافع خصوصى و هوى و هوس می‌شود و هر کارى که در این مملکت می‌شود تا یک منافع خصوصى در کار نباشد به نتیجه نمی‌رسد (صحیح است) اگر صحیح باشد شما با یک چنین جریانى می‌خواهید یک هیئتى را معین کنید آن هیئت را من اگر الان بدانم که یک اشخاص درستى هستند خیلى خوب من حرفى ندارم (نورالدین امامى- ما پیشنهاد کرده‌ایم) می‌دانم ولى اگر من اشخاص را نشناسم و به انتظار این بگذرانم که دولت صورت اسامى آنها را بیاورد بعد مجلس رأى مخفى بدهد بعد به واسطه ابراز عدم صلاحیت او را پردارند (یکى از نمایندگان- اصلاح بفرمایید) من خیال می‌کنم که اینجا احساست ما کاملاً صحیح است و مملکت هم اقتضا دارد که یک برنامه عمرانى صحیح و خوبى داشته باشد و راجع به مردم هم من خودم می‌خواستم در یک جلسه صحبت کنم و چون نظامنامه بیش از این اجازه صحبت نمی‌دهد و الّا باز هم یک معایب خیلى بیشترى دارد مثلاً در یک جایى دولت را موظف می‌کند که مهمانخانه بسازد اینجا در تبصره‌ای که نوشته شده است تمام این کارها را واگذار کرده است به هئیت برنامه ولى ساختمان مهمانخانه را براى جلب سیاحان در صفحه‌ى 28 واگذار می‌کند

+++

به هیئت دولت پس بنا‌براین اگر ما مطالعه کنیم یک معایب زیادى در آن دیده می‌شود بنابراین بنده معتقدم که یک قدرى باید تأمل کرد و این معایب را رفع کنیم و بعد رأى بگیرند

نمایندگان- راى راى‏

رئیس- خودم می‌دانم بعد از یک موافق و یک مخالف حتماً باید رأى گرفت این را چه جور باید به آقایان یاد داد آقایانی که با کفایت مذاکرات موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد

آقاى وزیر فرهنگ بفرمایید تا بعد پیشنهادات قرائت شود

وزیر فرهنگ- بنده در جواب آقاى دکتر معظمى اجازه خواستم چون تصویب شده عرضى ندارم‏

رئیس- آقاى معاون وزارت دارایى‏

بهنیا معاون وزارت دارایى- راجع به چیز دیگرى است‏

رئیس- پیشنهادات قرائت شود

پیشنهاد آقاى نورالدین امامى به شرح زیر قرائت شد

تبصره شورای عالى و هیئت نظارت و مدیر عامل مطابق دستور ماده 9 به موجب پیشنهاد دولت و تصویب مجلس شورای ملى به موجب فرمان همایونى منصوب می‌شوند

رئیس- آقاى امامى‏

نورالدین امامى- من به عنوان تبصره اینجا پیشنهاد کردم که اضافه شود و خیال نمی‌کنم که زیاد قابل توضیح باشد و مخالفى هم نیست البته دولت هم قبول خواهد کرد

رئیس- آقاى دکتر شفق راجع به این پیشنهاد که مطلبى ندارید (دکتر شفق- نخیر )آقاى حاذقى‏

حاذقى- نخیر هیچ کس مخالفت ندارد

یکى از نمایندگان- یک مرتبه دیگر قرائت شود

مجدداً شرح سابق قرائت شد

رئیس- آقاى شهاب خسروانى این پیشنهاد را قبول می‌کنید

شهاب خسروانى مخبر- بنده قبول می‌کنم‏

دکتر عبده- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم عرض کنم که این طرح علیحده‌اى است گزارش کمیسیون نیست که تا مخبر بتواند با قبول پیشنهاد مانع رأى مجلس بشود بنابراین باید رأى گرفت بنده با این پیشنهاد مخالف هستم ولى مخالفتم از لحاظ اصول است اصل تفکیک قوا یعنى قوه مجریه و قوه مقننه‏

عده‌اى از نمایندگان- سابقه دارد

عده‌اى دیگر در دیوان محاسبات هست‏

دکتر عبده- بنده مخالفم‏

رئیس- آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد پیشنها‌د آقاى دکتر شفق به شرح زیر قرائت می‌شود

پیشنهاد می‌کنم قبل از اخذ رأى به ماده تصریح شود که مطالب راجع به نفت جنوب که در مقدمه و متن لایحه برنامه مسطور است تأثیرش موقت و نتیجه منوط به مذاکرات دولت با شرکت نفت است‏

نورالدین امامى- احسنت‏

دهقان- مخالفى ندارد

رئیس- آقاى دکتر شفق‏

دکتر شفق- آقایان می‌دانند که در باب موضوع نفت تاکنون در مجلس دو سه مرتبه استیضاح به عمل آمده و شاید هم بعضى در آن باب تندروى کرده‌اند ولى چیزى که اساسى و مسلم است این است که مجلس در باب هر امتیازى و از آن جمله در باب امتیاز نفت جنو‌ب متفقاً معترض است و در این باب دولت مجبور است به حکم قانون 29 مهرماه حد اعلاى حقوق ایران را استیفاء بکند (صحیح است) بنده فقط علت مخالفتم این بوده است که به یک چیزى می خواهیم اجازه بدهیم و بنده هم اجازه می‌دهم به این شرط که مجلس کمیسیون را ملتزم بکند که این مواد را اساساً از اینجا حذف کند در صفحه 25 می‌گوید ترتیب استخرا‌ج و فروش مواد نفتى و سایر نقاطى که خارج از حوزه امتیاز شرکت نفت انگلیس و ایران است آقاى امامى بگذارید آقاى وزیر مشاور بشنوند

رئیس- آقاى نورالدین امامى بفرمایید بنشینید

دکتر شفق- یک موضوعى که مجلس رسماً در 29 مهر ماه رأى داده است دولت را ‌مأمور کرده است که در امور نفت وارد مذاکره شود و حد اعلاى حقوق ما را استیفاء کند ما چه دلیلى دارد که یک چیزى را که تصویب شده دوباره تصریح کنیم که حوزه امتیاز کجا است در صفحه 19 ملاحظه می‌فرمایید می‌گوید واقعاً من وقتى این را خواندم برگشتم و الّا می‌خواستم رأى بدهم در هفت سال پیش‌بینى می‌کند عایدات نفت جنوب در هفت سال فقط در حدود شصت میلیون لیره خواهد بود ما چنین چیزى را که انتظار نداریم ما نمی‌توانیم که چنین چیزى را رأى بدهیم یا کمیسیون باید ملتزم شود که این مواد را اصلاح کند (اسلامى- شصت میلیونش را می‌گذارند آنجا )در متن ماده 5 هم در سال 1327 ششصد میلیون ریال و در سنوات بعد تا انتهاى دوره هفت ساله کلیه درآمدهاى دولت از محل پرداخت‌هاى شرکت سهامى نفت ایران و انگلیس نظر بنده این است که چون این موضوع مورد بحث است بین دولت و شرکت نفت نباید در برنامه هفت ساله راجع به مدت راجع به حوزه امتیاز راجع به مقدار عایدات اصلاً بحثى بشود (صحیح است) اگر کمیسیون ملتزم بشود که اینها را حذف بکند بنده به این رأى می‌دهم عده‌اى از نمایندگان حالا حذف می‌شود و الّا بنده رأى نمی‌دهم‏

اسلامى- دولت توضیح بدهد

شهاب خسروانى مخبر- موضوعى را که جناب آقاى دکتر شفق فرمودند این در مقدمه خبر بنده بود که از کمیسیون براى مجلس آمده بود و به اصل لایحه ارتباطى ندارد (دکتر شفق- اصل ماده پنج را الان خواندم) راجع به ماده پنج که فرمودند این موضوع که عواید نفت ایران و انگلیس ذکر شده براى این است که از عواید نفت ایران و انگلیس دولت به مصرف دیکرى برساند و الّا ممکن است سه برابر بیشتر شود (یکى از نمایندگان- این به نفع مملکت است) اجازه بدهید بنده مخالف با نفع مملکت حرف نمی‌زنم می‌خواهم عرض کنم که عوایدى را که ما در نظر گرفته‌ایم منظور از عواید نفت ایران و انگلیس بود که هر ساله به کار عمرانى برسد اگر این 6 میلیون باشد یا شصت میلیون یا بیشتر ولى بنده با وجود این ‌اصلاحى را که آقاى دکتر فرمودند قبول می‌کنم (احسنت)‏

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ- دولت پیشنهاد جناب آقاى دکتر شفق را قبول می‌کنید و ما به هیچ‌وجه‏

اسلامى- ما نمى شنویم آقا بلندتر بفرمایید

وزیر فرهنگ- بله منظورم این بود که دولت با پیشنهاد آقاى دکتر شفق موافق است و قبول می‌کند

رئیس- این طرحى است که امروز نمایندگان دادند و قرائت می‌شود آقایان توجه بفرمایید پیشنهاد آقاى دکتر شفق یک مرتبه دیگر هم قرائت می‌شود

مجدداً به شرح سابق قرائت شد

نمایندگان- مخالفى نیست‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنها‌د آقاى دکتر شفق آقایان موافقین قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد

پیشنهاد آقاى رحیمیان به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود

فصل اول بودجه کشاورزى از 5250 میلیون ریال به 4500 میلیون ریال کسر شود

فصل دوم بودجه راه‌آهن و راه‌هاى شوسه از 5000 میلیون ریال به 4000 میلیون ریال کسر شود

فصل سوم بودجه صنایع و معادن از 3000 میلیون ریال به 7000 میلیون ریال اضافه شود

در بودجه صنابع و معادن ذوب‌آهن کارخانه تراکتور‌سازى و اتومبیل‌سازى قید شود

فصل چهارم نفت 1000 میلیون ریال 1000 میلیون ریال‏

فصل پنجم بودجه پست و تلگراف از 750 میلیون ریال به 500 میلیون ریال کسر شود

فصل ششم بودجه اجتماعى و شهرى از 6000 میلیون ریال به 4000 میلیون ریال کسر شود

جمع کل 21000 میلیون ریال جمع کل 21000 میلیون ریال‏

رئیس- آقاى رحیمیان‏

رحیمیان- آن پیشنهاد را به بنده بدهید تا رو‌ى آن توضیح بدهم اگر موجب هیاهویى می‌شود که نگذارند بنده حرف خودم را بزنم بنده از حرفم خوددارى کنم و اگر می‌گذارند که بنده توضیحاتى بدهم بنده حاضر‌م توضیحاتم را بدهم (گفته شد- اکثریت نیست و پس از لحظه‌اى اکثریت شد)

نمایندگان- بفرمایید

رحیمیان- بنده در فصل بودجه کشاورزى را که 525 میلیون تومان بوده به 4500 میلیون ریال پیشنهاد کرده‌ام که تقلیل شود و عمده به عقیده بنده در این است که بودجه صنایع و معادن سه هزار

+++

میلیون ریال است یعنى سیصد میلیون تومان و بودجه کشاورزى و سایر بودجه‌هاى اجتماعى دیگر 1800 میلیون ریال است کسانى که این برنامه را تعیین کرده‌اند من هیچ وقت ادعا نمى‌کنم که شاید سوء‌نیت داشته‌اند ولى نظرشان تقویت امور کشاورزى بوده است در این تردیدى نیست ولى تقویت کشاورزى باید توام با صنایع باشد کشاورزى توأم با صنایع یعنى استقلال و همه چیز ایران ولى کشاورزى بدون توأم شدن با صنایع بندگى و بردگى است پس خواهش می‌کنم آقایان توجه کامل بفرمایند امروز ما می‌دانیم که بودجه کشاورزى 525 میلیون تومان تعیین شده است و بودجه صنایع را سیصد میلیون در ایران تعیین کرده‌اند ما آمدیم کشاورزى مان تقویت شد ما در ایران الساعه قبل از تأمین این بودجه صدهزار تن گندم و پنجاه هزار تن پنبه موجود داشتیم و اضافه داشتیم بر مصرف بنده می‌خواهم بپرسم شما گندم خودتان را در مقابل گندم شوروى و در برابر گندم هندوستان و در مقابل گندم آتیه عراق در کجا خواهید فروخت (دهقان- به دنیا) حالا عرض می‌کنم درست مطالعه نمی‌شود پس بنابراین از بودجه امور کشاورزى بنده فقط 750 میلیون ریال کسر کرده ام وبعقیده بنده 450 میلیو‌ن ریال کاملاً کافى است ولى براى بودجه صنایع و معادن از سه هزار میلیون ریال به هفت هزار میلیون ریال پیشنهاد کردم (دکتر راجى- کشاورزى که فقط گندم نیست) آقاى دکتر راجى فکر کنید که اگر ما تشکیلات صحیحى می‌داشتیم از حیث گندم هیچ کسرى نمی‌داشتیم باید تقویت شود ولى توأم با صنایع این چهار هزار میلیون ریال بنده در آنجا پیشنهاد کردم امروز ما باید بدانیم که در درجه اول محتاج به چه چیز هستیم در اینجا نوشته شده است که ذوب آهن 4500 میلیون ریال ولى بودجه زندان دویست میلیون ریال این تقویت صنایع در ایران نیست ما که امروز پول می‌دهیم و اتومبیل وارد می‌کنیم در درجه اول براى خودمان در امور کشاورزى محتاج به تراکتور هستیم ولى این کمیسیونى که این برنامه را براى ما تهیه کرده‌اند چرا کارخانه تراکتورسازى اتومبیل‌سازى همان طوری که کارخانه فورد در سایر جاها اتومبیل می‌سازد چرا این قسمت را قبول نکردند پس این قسمت را که قبول نکردند ما فقط تقویت امور کشاورزى داشته باشیم اگر امروز ما ازگرسنگى در فشاریم ولى خدا شاهد است که ما فردا در روى خرمن‌هاى گندم جان می‌دهیم (اسلامى- چه اهمیتى دارد) البته براى حضرت عالى اهمیتى ندارد ولى براى بنده اهمیت دارد که امروز 2500 میلیون اجازه می‌دهیم (اردلان- آقاى رحیمیان روى گندم چطور جان می‌دهند؟) آقا ما امروز 2100 میلیون تومان وقتى که اجازه می‌دهیم به مصرف برسد چرا ما 400 میلیون تومان براى کارخانه و تراکتور‌سازى پیشنهاد نکنیم در اینجا نوشته شده است ساختمان خانه‌هاى ارزان و براى لوله‌کشى 2500 میلیون ریال از 2100 میلیون تومان چطور ممکن است ما 2500 میلیون ریال براى ساختمان خانه‌هاى ارزان و لوله‌کشى اجازه بدهیم ولى براى صنایع و معادن که همه چیز ما مربوط به آن است جناب آقاى ساعد فقط سه هزار میلیون ریال اجازه بدهیم پس این یک نظر خصوصى در کار است‏

رئیس- آقاى رحیمیان این در موقع رأى گرفتن سواسوا مشکل است براى رأى گرفتن خوب بود شما تجزیه می‌کردید براى هر فصلى ممکن است جداگانه رأى گرفته شود

رحیمیان- بسیار خوب اجازه بفرمایید

مجلس از اکثریت افتا‌د

[4- موقع و دستور جلسه آتیه ختم جلسه به عنوان تنفس‏]

رئیس- مجلس را به عنوان تنفس ختم می‌کنیم که صورت مجلس نداشته باشیم عده‌اى از نمایندگان شنبه باشد این که می‌فرمایید شنبه خواهش می‌کنم که یکشنبه ساعت 9 بیایید دیگر جلسه فوق‌العاده لازم ندارد

 (55 دقیقه بعد از ظهر جلسه بعنوان تنفس ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملى رضا حکمت

شماره 14336/ 29266          3/ 11/ 27

آقاى عماد‌الدین شهیدى‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم کرج منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 14338- 29268           3/ 11/ 27

آقاى عمادالدین شهیدى‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در قصبه کر‌ج براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 13718- 28504            23/ 10/ 27

آقاى محمد‌حسن سرچاهى‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در دهستان ماروسک نیشابور براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 13457- 28510             23/ 10/ 27

آقاى شریف آموزگار فرهمند

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در شهر تبریز براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14307- 30123             2/ 11/ 27

آقاى احمد عرب‌زاده سردفتر اسناد رسمى سابق محلات‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه دوم همدان منصوب می‌شوید و اجازه ثبت معاملات ملکى هم به شما داده می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 13029- 28568          25/ 10/ 27

آقا‌ى هاشم قربان‌زاده سردفتر اسنادرسمى شماره 7 تبریز

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در شهر تبریز براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 13792- 28566          25/ 10/ 27

آقاى احمد اولیایى‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در قریه بودر (حومه‌ى باجگیران) براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14308- 30135           2/ 11/ 27

آقاى احمد عرب‌زاده سردفتر ازدواج و طلاق سابق محلات‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در شهر همدان براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 13970- 28508           13/ 10/ 27

آقاى ابوتراب نوبخت‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه‌ى سوم محلات منصورب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 13804- 28390              23/ 10/ 27

آقاى محمد امینى سردفتر ازدواج و طلاق قریه بردستان کنکان بوشهر

به موجب این ابلاغ استیفاى شما از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق پذیرفته می‌شود

مدیر کل ثبت

+++

 

بقیه جلسه 143

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 24 بهمن ماه 1327

فهرست مطالب:

1-بیانات آقای رئیس دائر به ابراز احساسات ملت از سلامت اعلیحضرت همایونی

2- بقیه مذاکره در برنامه هفت ساله

3- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله معاون وزارت دارایی : 1- اضافات و ترفیعات 25 و 26 و 27 2- اصلاح لایحه استخدام متخصص برای شرکت نفت3- برقراری یک فقره مقرری

4- تقدیم دو فقره لایحه از طرف آقای وزیر فرهنگ : 1- لایحه بیمه کارکنان وزارت فرهنگ2- لایحه استخدام پنج نفر استاد برای دانشکده پزشکی تبریز

5- بقیه مذاکره در برنامه هفت ساله

6- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و پنج دقیقه قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت به عنوان بعد از تنفس تشکیل گردید

[1- بیانات آقاى رئیس دائر به ابراز احساسات ملت از سلامت اعلیحضرت همایونى‏]

رئیس- نکته‌ای راکه لازم می‌دانم به اطلاع آقایان نمایندگان محترم برسانم وصول هزاران تلگراف و نامه است که از مرکز استان‌ها و شهرستان‌ها و تمام نقاط مملکت از طرف تمام طبقات اهالى دایر بر اظهار تنفر از حادثه سوء‌قصد نسبت به ذات اعلحیضرت همایون شاهنشاهى و ابراز مسرت از رفع خطر و سلامت وجود مقدس ملوکانه به مجلس شوراى ملى واصل گردیده است (صحیح است) فى‌الحقیقه ابراز این همه احساسات بى‌شائبه عقیده راسخ و درجه علاقمندى ملت ایران را به شاهنشاه محبوب خود ثابت و واضح می‌نماید (صحیح است) چون پاسخ این همه تلگراف به زودى میسر نیست از طرف مجلس شورای ملى و عموم آقایان نمایندگان محترم از احساسات پاک و بى‌آلایش و علاقمندى قاطبه طبقات ملت ایران به میهن عزیز و شاهنشاه مفخم محبوب صمیمانه شکر‌گذارى کرده (صحیح است) توفیق و سعادت و ترقى و رفاه هموطنان عزیز را از خداوند متعال درخواست می‌نمایم (صحیح است- صحیح است)‏

[2- بقیه مذاکرات در برنامه هفت ساله‏]

رئیس- جلسه قبل به عنوان تنفس ختم شده و آقاى رحیمیان مشغول توضیح درباره پیشنهادى شان بودند بفرمایید آقاى رحیمیان توضیح خودتان را بدهید یک نکته‌ای را هم آقایان توجه بفرمایند که این ماده واحده در حقیقت یک اختیارى است که داده می‌‌شود خود برنامه مطرح نیست اگر تمام این پیشنهادات به عنوان ماده واحده باشد کار را خیلى مشکل می‌کند (صحیح است)‏

غیر از این پیشنهادات بار می‌رسد و زیاد می‌شود بسته به نظر آقایان است بفرمایید آقاى رحیمیان رحیمیان- چنانچه بنده قبلاً عرض کردم بوده صنایع و معادن در مقابل سایر بودجه‌ها ناچیز است و باید به عقیده بنده آن را به هفت میلیون ریال ترقى داد براى این که عموم نمایندگان محترم قبل از طرح این برنامه معتقد بودند که اصول کشاورزى ما باید موتور‌یزه بشود و از این وضعیت اسفناک بیرون بیاید بنابراین وقتی که ما 525 میلیون تومان خواستیم اختصاص بدهیم به سد‌سازى و سایر امور کشاورزى خرج کردیم براى براى کشاورزى البته تراکتور لازم است و چنانچه تراکتور هم براى ما ضرورت دارد حتى در این برنامه یک کارخانه تعمیر و یک کارخانه یدک‌سازى هم براى ایران پیش‌بینى نشده است‏

بنابراین باید به عقیده بنده این قسمت را براى کشور ترقى داد و از طرف دیگر وقتی که 2100 میلیون ریال صرف راه‌هاى شوسه بکنیم این طبعاً اتومبیل لازم خواهد داشت این راهى که می‌سازیم باید در فکر کارخانه اتومبیل‌سازى هم بود البته این صنایع ممکت است سنگین باشد ولى صاحب خود کارخانه‌جات

+++

می‌توانند که یک کارخانه اتومبیل‌سازى به اندازه‌ای‌ که براى ایران لازم باشد یعنى اندازه احتیاج ایران بیاورند در اینجا بسازند که رفع احتیاج بشود بنابراین وقتی که ما 800 میلیون تومان در کشاورزى و راه‌سازى خرج کردیم این هر دو مورد براى ایران لازم است و اگر چنانچه واقعاً بخواهیم در این مورد یک قدرى بدون مطالعه عمل بکنیم آنچه ما زحمت بکشیم زحمت ما براى خرید تراکتور و خرید اتومبیل به جیب دیگران خواهد رفت و آن نتیجه که ما فکر می‌کنیم گرفته نخواهدشد همه می‌دانند منابع زیر‌زمینى ما دست نخورده است و براى استخراج معادن باید کوششمان بیشتر باشد و در این برنامه فکر بکنید براى استخراج معادن 250 میلیون ریال تعیین شده است ولى براى فرودگاه منظور شده 400 میلیون ریال اگر آقاى شهاب خسروانى نماینده محترم که مخبر این قسمتهستند تشریح کنند اینکه برا ى صنایع ومعاد نما 250 میلیون ریال تعیین کرده‌اند و براى فرودگاه‌ها 400 میلیون ریال اینجا وجداناً و با دلیل بنده را قانع کنند بنده هم با این برنامه موافقت دارم (دکتر فلسفى- هزار میلیون ریال براى نفت منظور شده همه می‌دانند از طرفى براى کارخانه‌جات قند تمام نمایندگان در اینجا اصرار داشتند همین کارخانه قندى که بود براى ایران شاید در حدود 100 هزار تن بنده اطلاع و یقین ندار‌م براى ایران قند لازم است که ما پول به خارجه می‌دهیم و همه هم معترف هستند که در ایران بایستى کارخانه قند ایجاد شود

براى رفع نیازمندی‌ها در اینجا بودجه معین شده 450 میلیون ریال آن وقت در مقابل کارخانه‌جات قند براى تلگرافات بى‌سیم تعیین شده 500 میلیون ریال شما همین را براى من تعیین کنید که ما محتاج به تلگراف بى‌‌سیم هستیم یا محتاج به قندى که پول به خارجه ندهیم پس این هم یک نظرى است که ما همیشه بایستى محتاج به خارجه و بیگانگان باشیم بنده چون نمی‌خواهم وقت مجلس را زیاد بگیرم عرایض خودم را مختصر می‌کنم در فصل ششم دو هزار میلیون ریال کسر کرده‌ام یعنى 4000 میلیون ریال بنده تعیین کرده‌‌ام استدعا می‌کنم در این بودجه اجتماعى و شهرى دقت بکنید به عقیده بنده عوض اجتماعى و شهرى این براى اصلاحات جیب نورچشمى‌ها است البته براى بودجه‌هاى دیگر اگر یک نگرانى‌هایى هست ولى نگرانیش به عقیده بنده خیلى کم است ولى در این 6 میلیون ریال نگرانى بیشتر از آنها است با این وضع ادارى که ما داریم ساختمان خانه‌هاى ارزان 1500 میلیون ریال وام به شهر براى لوله‌کشى 1000 میلیون ریال نقشه‌کشى و آمار 300 میلیون ریال ولى صنایع و معادن 250 میلیون ریال و سایر منابع عام‌المنفعه 500 میلیون ریال جمع اینها 6 هزار میلیون ریال است با توجه به روحیه خودمان با توجه به وضعیت ادارى که فعلاً ما داریم فکر بکنید که این 6000 میلیون ریال طورى ابهام‌آمیز است که در آن هر جور نظرهاى خصوصى و همه جور تحمیل و همه جور کارهایى که ما مى‌بینیم در اینجا خواهد شد و به این مناسبت اشخاصى که این برنامه را تهیه کرده‌‌‌اند و سایر قسمت‌ها را کمتر تعیین کرده‌اند و این 6000 میلیون را هم براى این که رد گم بکنند و بتوانند از این سوء‌استفاده بکنند 6000 میلیون ریال در اینجا تعیین شده است همه می‌دانند از ساختمان خانه‌هاى ارزان و از این قبیل کارهاى دیگر ما خودمان عملاً مى‌بینیم از این بودجه‌ای که ما می‌دهیم.‏

واقعاً نظرمان عملى نمی‌شود و حیف و میل شده و خواهد شد پس این 6000 میلیون ریال هم مورد اعتراض بنده است زیرا که از این هم ممکن است حیف و میل بشود از این دو هزار میلیون ریال بنده تقاضاى کسر آن را کردم که به بودجه صنایع و معادن افزوده شود به هر حال بنده می‌دانم آقایان ممکن است این را تصویب نکنند و مورد توجه قرار ندهند ولى آنچه وظیفه بنده بود اینجا عرض کردم و این را باید این قدر متوجه باشید که هیتلر هم روزى گفت بایستى کشورهاى اطراف من فقط امورشان مربوط به امور کشاورزى باشد و صنایع مخصوص به نژاد آلمان باشد (حاذقى- کى همچو غلطى می‌کرد؟) من متأسفم مردم می‌روند شاه عبدالعظیم یک قدرى فکرشان تغییر می‌کند این همه را‌ه این همه زیارت‌ها فکر شما را تغییر نداد بنابراین واقعاً حالا این برنامه را هم کسانى که براى ما تهیه کرده‌اند می‌گویند شما بایستى فقط به امور کشاورزى اشتغال بورزید و صنایع مربوط به ما باشد که محتاج به ما باشید حالا این برنامه را هم کسانى که تعیین کرده‌اند این طور فکر کرده‌اند این برنامه این معنى را نشان می‌دهد

اردلان- نیست آقاى این طور نیست

مکى- ساختمان زندان‌ها را بفرمایید اول زندان احتیاج دارید بعد چیزهاى دیگر آخر زندان هم جزء برنامه 7 ساله واقعاً تعجب‌آور است (زنگ رئیس)

رئیس- آقایان ساکت باشید آقاى معاون وزارت دارایى‏

معاون وزارت دارایى آقاى بهنیا- آقاى رحیمیان نماینده محترم در خصوص ارقام برنامه توضیحاتى فرمودند که تصور می‌کنند در واقع یک برنامه جدیدى است کسى منکر نیست که اهمیت اقتصادى و حیاتى یک مملکتى بسته بصنعت است و هر قدر کشاروزى در یک مملکتى توسعه پیدا بکند بعد از وظیفه اصلى که عبارت است از تأمین خوار‌بار چیزی که اهمیت واقعى دارد این است که یک موادى تولید بشود که به درد صنعت بخورد امروزه وضع مالى به جایى رسیده که هیچ مملکتى نمی‌تواند تصور بکند که با داشتن یک درآمد ثابت بتواند زندگانى خودش را تأمین کند بنابراین کسانى که برنامه را تهیه کرده‌اند و این ارقام را به حساب آورده‌اند کاملاً به این مطلب توجه داشته‌اند و هیچ نظرى هم به این که مملکت ما یک مملکت فلاحتى عقب افتاده‌اى باشد نبوده و نخواهد بود بنده گرفتار مرض بدبینى نیستم که نسبت به هر چیزى بدبین باشم و تصور کنم که اگر کسانى جمع شدند دور هم و یک ارقامى را دقت و رسیدگى کردند از نتیجه کار آنها یک نوع بدبینى ایجاد می‌شود قضیه صنعت وفلاحت یک بحثى نیست که ما امروز بتوانیم وارد بشویم این یک چیزى است که تمام ممالک دنیا در قرون متمادى گرفتار بوده‌اند و بالاخره بعضى از ممالک توانستند این موضوع را حل بکنند و بعضى‌ها هم نتوانستند در ایران یک شهرت غلطى است که ایران را یک مملکت فلاحتى فرض کرده‌اند

در صورتی که این طور نیست بنده هم در این قسمت با آقاى رحیمیان موافقم ایران یک مملکتى است که استعدا‌د صنعت هم دارد ولى اگر این مملکت به واسطه یک اوضاع و احوالى نتوانسته در امور صنعتى به موقع خودش ترقى بکند این دلیل نیست که مملکت ماچون در گذشته فلاحتى بوده و با یک وسایل خیلى مقدماتى فلاحت کرده‌ایم حالا هم بایستى این کار را تعقیب بکنیم ولى ایجاد صنعت در مملکت هر قدر لازم و نافع باشد دلیل این نمی‌شود و که یک سلسله کارهایى بدون مطالعه و بدون تهیه مقدمات انجام بشود صنعتى شدن یک مملکتى مراحل مختلفى دارد نمی‌شود یک مملکتى را فوراً به یک کشور بزرگ صنعتى تبدیل کرد (صحیح است) باید یک مطالعاتى بشود با دقت و بررسى درجات مختلفى را این مملکت طى بکند تا این که بتواند در عداد ممالک صنعتى بزرگ دنیا محسوب بشود بنده در این قسمت صد در صد با آقاى رحیمیان موافقم و هیچ کس هم با ایشان در این قسمت مخالف نیست ولى رسیدن به این هدف و این منظور یک مطالعات و یک مقدماتى لازم دارد در جزء این برنامه کشاورزى که ملاحظه می‌فرمایید قسمت عمده این ارقامى که در اینجا ذکر شده به مصرف تهیه موادى می‌رسد که نتیجه در صنعت مورد استفاده قرار خواهد گرفت مثلاً ملاحظه بفرمایید بنده یک مثال خیلى روشن براى آقایان عرض می‌کنم امروز کسى منکر نیست که با زحماتى که آقایان اصفهانی‌ها یا سایر اهالى مملکت کشیده‌اند نساجى براى ایرانی‌ها یک کار پیش پا افتاده‌اى است ولى پیشرفت کارخانه‌جات نساجى مستلزم داشتن پنبه است ما تاموقعى که به میزان کافى پنبه در اختیار نداشته باشیم و پنبه در انبار نداشته باشیم نمی‌توانیم وارد صنعت نساجى بشویم (صحیح است) چه ضرورتى دارد که ما یک سرمایه بزرگى صرف بکنیم یک کارخانه‌جاتى ایجاد بکنیم و بعد مواد اولیه که براى آن کارخانه‌جات لازم باشد نداشته باشیم امروز آقایان همه می‌دانند تمام اهالى مملکت احتیاج به پارچه‌هاى پشمى دارند

این پارچه‌هاى پشمى قسمت قسمت عمده‌اش از خارج وارد می‌شود ولى تا موقعی‌ که اغنام و احشام در این مملکت به وضعیت صحیح تربیت نشوند و پشم به اندازه کافى موجود نباشد ما چه فایده‌اى خواهیم برد که روى این کارخانه‌جات فعلى دو یا سه تاى دیگر هم اضافه بکنیم (صحیح است) این برنامه اساساً به این قسم تهیه ده است مدتی که تعیین شده است مدت کوتاهى است آقایان باید توجه به این مطلب داشته باشند که در ظرف 7 سال که حتماً دو سه سالش صرف مطالعه و بررسى می‌شود نمی‌شود یک مملکت را بلافاصله تبدیل بکنند به یک مملکت صنعتى بزرگ (صحیح است) عقل حکم می‌کند که در درجه اول با آوردن ماشین‌هاى فلاحتى و آبیارى وسایل تهیه مواد اولیه را تهیه کرد و بعد وارد صنعت شد تأسیس همین کارخانه‌جات قند‌‌‌سازى که آقاى رحیمیان اشاره فرمودند احتیاج به تهیه آب زمین مساعد چغندر کارى و مهمتر از همه یعنى ان چیزى که از همه مهمتر است و به هیچ‌وجه در این مملکت توجه نمی‌شود تهیه عامل انسانى است یعنى رعیتى که بتواند کار کند الان تهیه مواد اولیه ما به قدرى نسبت به سایر ممالک کمتر است

+++

که اساساً نمی‌توانیم ادعا کنیم که ماصنعت داریم در جلگه‌هاى لیل یا چکوسلواکى فرض کنید یک هکتار زمین در حدود 45 تن چغندر می‌دهد محصول ما از 30 خروار تجاوز نمی‌کند (صحیح است) بنابراین چه ضرورتى دارد که وقتى وضعیت اساس کار ما این طور است ما صنعتى داشته باشیم که سه برابر قیمت دنیا براى ما تمام شود تاچه اندازه ممکن است به مصرف کنند تحت عنوان داشتن صنعت تحمیل کرد بنابراین ما روزى می‌توانیم به طور صحیح صنعت داشته باشیم که مواد اولیه‌اش را به بهترین ترتیبى تهیه کرده باشیم (صحیح است‏)

هیچ برنامه‌اى در این مملکت به عقیده بنده موفقیت پیدا نمی‌کند مگر این که اساسش روى تولید فلاحتى باشد و این تولید فلاحتى بر اساس موادى باشد و این تولید فلاحتى بر اساس موادى باشد که بتوانیم در صنعت مورد استفاه قرار بدهیم (صحیح است) بنابراین بنده تصور نمی‌کنم که ایراد آقاى رحیمیان نسبت به این برنامه وارد باشد اگر بزرگترین رقم براى احتیاجات کشاورزى منظور شده و تصور می‌کنم که این ایده‌‌ال و نظر بیشتر آقایان و این کشانى است که واقعاً به اقتصادیات این مملکت علاقه دارند و می‌خواهند تولید این مملکت بر اساس صحیح استوار باشد (صحیح است) نسبت به سایر ارقام برنامه هم بنده یک مختصر توضیحاتى عرض می‌کنم آقاى رحیمیان در رقم فرودگاه‌ها اعتراض فرمودند امروز طیاره سوار شدن مثل سابق نیست مردم دیگر ترس ندارند و اساس حمل و نقل دنیا روى این کار است ما اگر بخواهیم با دنیاى امروز ارتباط داشته باشیم و بخواهیم با آنها کار بکنیم بایستى مطابق آنها خودمان را مجهز بکنیم ساختم فرودگاه ممکن است که پایان برنامه ده فرودگاه در ایران بشود ساخت ولى فرودگاه ساختن خرج برمی‌دارد مسئله بودن یا نبودن است ما طیاره و فرودگاه اگر می‌خواهیم باید خرج را بکنیم و الّا همین طور که در سایر چیزها عقب می‌افتیم باید در این قمست هم عقب بیفتم در قسمت صنایع مربوط به قند بنده عرض کردم 450 میلیون ریال براى تهیه کارخانه‌جات قند دو یا سه کارخانه بیشتر نمی‌شود تهیه کرد ولى مطابق مطالعاتى که بنده نمودم هنو‌ز بعد از بررسى‌هاى زیادى که بانک صنعتى به وسیله متخصصین کرده امکان تأسیس سه کارخانه قند فعلاً بیشتر دیده نمی‌‌شود یکى در مشهد یکى در میانه یکى هم در فسا بنابراین اگر هم بخواهیم اضافه کنیم یک مطالعاتى و مقدماتى لازم دارد (ابوالقاسم امینى- مختصر بفرمایید که برسیم )(فولادوند- اگر این طور باشد که دو جلسه طول می‌کشد) (رحیمیان- آقایان اجازه نمی‌دهند که جواب گفته شود همین طور چکى مى‌گویند که تصویب شود )در قسمت تلگراف بى‌‌سیم این هم فقط مربوط به تلگراف بى‌سیم نیست پخش صدا و تلفن هم جزء آن است و کسى منکر نیست که امروز تلفن وضع آبرومندى ندارد و بایستى حتماً توجهى به اینجا بشود شما در ظرف نیم ساعت با پاریس صحبت مى‌کنید ولى براى صحبت کردن با کرج باید سه روز معطل بشوید

در قسمت اطلاحات شهرى هم بنده مختصر عرض می‌کنم که آقاى رحیمیان تصور نفرمایند این قسمت (حالا آن لغتى که ایشان استعمال نمودند منظورم نیست) این قسمت براى عزیزان بى‌جهت نیست (رحیمیان- همین طور است براى این است که رفاهیت و اسایش مردم را تأمین کنند داشتن بودجه ساختان براى زندان دلیل این نمی‌شود که یک عده‌اى را دولت می‌خواهد به زندان بیفتند بایستى اقلاً یک وسیله‌اى باشد که اینها را بشود آنجا نگهدارى کرد و یک چیزى را در نظر داشته باشید که در زندان یک کسی که به موجب یک جرم کوچکى می‌رود آنجا در نتیجه معاشرت با سایرین ممکن است که یک جرایم بدترى هم یاد بگیرد و این را یک رقم بى‌توجهى فرض نفرمایید

این به نظر بنده خیلى اهمیت دارد و باید نهایت دقت هم در انجام این کار بشود بنده بیشتر از این خدمت آقایان عرضى نمی‌‌کنم

 [3- تقدیم سه فقره لایحه به وسیله معاون وزارت دارایى]

 1- اضافات و ترفیعات 25025- 27

 2- اصلاح لایحه استخدام متخصص براى شرکت نفت

 3- برقرارى یک فقره مقررى معاون وزارت دارایى و از فرصت هم استفاده می‌کنم سه لایحه است که لازم است تقدیم بکنم یکى راجع به اعتبارات اضافات و ترفیعات سال 25 و 26 و 27 کارمندان دولت یکى هم اصلاحى است در لایحه متخصص حسابدارى که براى شرکت نفت قرار است استخدام بشود دیگرى برقرارى یک مقررى براى ذبیج‌الله سیاوشى رئیس به کمیسیون‌هاى مربوطه فرستاده می‌شود رأى گرفته میشود به پیشنهاد آقاى رحیمیان آقایانى که موافقند قیام کنند (بعضى از نمایندگان- قرائت کنید) وقتى قرائت می‌شود آقایان گوش بدهند مجدداً قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى رحیمیان مجدداً به شرح زیر قرائت شد) پیشنها‌د می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود

فصل اول بودجه کشاورزى از 5250 میلیون ریال به 4500 میلیون ریال کسر شود

فصل دوم بودجه‌ى راه اهم و راه‌هاى شوسه از 5000 میلیون ریال به 4000 میلیون ریال کسر شود

فصل سوم بودجه صنایع و معادن از 3000 میلیون ریال به 7000 میلیون ریال اضافه شود

فصل چهارم نفت 1000 میلیون ریال 1000 میلیون ریال‏

فصل پنجم بودجه پست و تلگراف از 750 میلیون ریال به 500 میلیون ریال کسر شود

فصل ششم بودجه‌ى اجتماعى و شهرى از 6000 میلیون ریال به 4000 میلیون ریال کسر شود

جمع کل 21000 میلیون ریال جمع کل 21000 میلیو‌ن ریال‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى رحیمیان در قسمت اضافات که نمی‌شود رأى گرفت در قسمت کسرها آقایانی که موافقند قیام کنند عده‌‌ى کمى برخاستند تصویب نشد آقاى وزیر فرهنگ‏

[4- تقدیم دوفقره لایحه از طرف آقاى وزیر فرهنگ‏]

1- لایحه بیمه کارکنان وزارت فرهنگ‏

2 - لایحه استخدام پنج نفر استاد براى دانشکده پزشکى تبریز

وزیر فرهنگ- بنده می‌دانم آقایان علاقه دارند یک لایحه‌ای است که می‌خواستم تقدیم کنم اسلامى آخر جلسه بفرمایید لایحه است راجع به بیمه‌ى کارمندان و خدمتگزاران فرهنگ آقایان تصدیق می‌فرمایند که معلمین و خدمتگزاران فرهنگ یک طبقه‌اى هستند که از همه مستخدمین و کارمندان زحمت بیشتر مى‌کشند (صحیح است) و متأسفانه وسائل مادى دولت به اندازه‌اى نیست که آن طوری که شایسته مقامشان هست کمک و مساعدت بشود حقوقى هم که به آنها داده می‌شود کفاف نمی‌دهد و مخصوصاً اگر یک وقتى خودشان یا خانواده‌شان دچار یک بدبختى یا ناخوشى بشوند به کلى از پا در مى‌آیند و البته اضافه کردن چند تومانى به حقوق هروقت که میسر شده است انجام شده است ولى چاره این کار را نمى‌کند

بنابراین وزارت فرهنگ از مدتى پیش در نظر داشته و مطالعه شد که بیمه‌اى براى اینها با موافقت شرکت بیمه قرار شده که در مواردى که سختى یا ناخوشى یا به علت حوادثى که پیش مى‌آید

از کار نیفتند و به آنها کمک و مساعدت بشود به موجب این لایحه دو درصد حقوق مستخدمین به شرکت بیمه داده می‌شود یک درصدش را که خود آنها مى‌پردازند و یک درصد را دولت می‌پردازد و در نتیجه از حوادثى که پیش می‌آید و همچنین ناخوشى این اشخاص مصون خواهند بود و البته براى خانواده‌ى آنها اگر بخواهند مشمول بشوند

دو درصد هم خودشان وقتى بپردازند تمام خانواده ‌شان بیمه خواهد شد عرض کنم یک لایحه ى دیگرى هم هست براى اجازه استخدام 5 نفر از پزشکان عالی‌ رتبه از اطریش استخدام بشوند براى دانشکده پزشکى تبریز صحیح است

 [5- بقیه مذاکراه در برنامه 7 ساله]‏

رئیس- لوایح به کمیسیون‌هاى مربوطه فرستاده می‌شود پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود پیشنهاد آقاى کشاورز صدر به شرح زیر قرائت شد

اردلان- در خود برنامه هست‏

کشاورز صدر- نیست آقا شما نخواندید

بعضى از نمایندگان- مخالفى نیست‏

رئیس- آقاى کشاورز صدر

کشاورز صدر- حالا که آقایان می‌فرمایند مخالفى نیست بنده دیگر توضیح زیادى نمی‌دهم عموم آقایان اطلاع دارند که خرابى مملکت و مانع پیشرفت اصلا‌حات سازمان‌هاى اضافى ما است و در بودجه هم ملاحظه فرمودید می‌گفتند 18 میلیون اضافه بر بودجه داریم و اینها را نمی‌توانیم بیرون کنیم براى این که

+++

کار نداریم و به این مستخدمین بیکار حقوق می‌دهیم بنده عرض می‌کنم به این که ملاحظه شده است وقتی که یک کارمند فنى می‌آورند این به عنوان مدیر کل به نام هزار جنبه که بشود از وجود او استفاده کرد مشاغلى به او می‌دهند بنده پیشنهاد می‌کنم از اعتبار برنامه دینارى به این عناوین همین طور که پیشنهاد کردم داده نشود البته سازمان ادارى لازم دارد برنامه و مورد تردید هم نیست که وزارتخانه‌هاى ما صدى پنجاه عضو زیادى دارند از اعضاء لایق شایسته با همان حقوق بیاورید با همان اعتبارى که در بودجه دارید بیاورید کار بکنند و دیگر به عنوان پاداش و عناوین دیگر چیزى نگیرند و من خیلى متشکر می‌شوم اگر دولت قبول بکند که مورد توجه قرار بگیرد (صحیح است)‏

رئیس- آقاى وکیلى

وکیلى- این ماده واحده که براى تسریع کار اینجا پیشنهاد شده البته آقایان باید توجه بفرمایند که خود برنامه مطرح نیست خود برنامه را دولت یک سال نیم دو سال زحمت کشیده قریب 6 ماه کمیسیونى که از مجلس انتخاب شدند زحمت کشیده‌‌اند در تمام موادش صحبت‌ها شده مذاکرات شده و این برنامه تنظیم شده اگر خود برنامه در مجلس مطرح می‌شد مطابق قوانین باید دو شوروى باشد و در شور اول پیشنهادات داده بشود و بعد برود به کمیسیون آنجا مطالعه بشود هر کدام قابل قبول و عملى بود قبول می‌کنند و می‌آورند به مجلس هر کدام قبول نبود رد می‌شود

چون الان از دو شوروى خارج شده است و یک عده‌ى زیادى پیشنهاد شده است من تصور می‌کنم اگر پیشنهادات زیادى اینجا بشود ممکن است یک مشکلاتى در اجراى برنامه تولید بکند اینها یک پیشنهاداتى است مسائل مالى و اقتصادى و آبادى و عمران یک مسائل فنى است مسائلى نیست که نظرى باشد باید حساب کرد و درست کرد ممکن است یک روز شما در ادارات دولتى یک عضوى داشته باشید که هزار جور به کار شما بخورد و مجبور هم بشوید او را بیاورید ما اینجا حالا یک پیشنهاداتى بکنیم که دست دولت و برنامه را ببندیم و با این پیشنهاد‌ها اشکالاتى در کار پیش بیاوریم به این دلیل بنده مخالف هستم (نمایندگان- رأى رأى)

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- این ماده 12 را اگر توجه بفرمایند می‌گوید کلیه اعضاء و کسانى که براى اجراى برنامه همچنین براى انجام مرجوعات سازمان برنامه مورد احتیاج باشد در درجه اول از مستخدمین فعلى و منتظرین خدمت دعوت خواهدشد مگر این که عده‌ى کافى مستخدمین و متخصص در میان کارمندان دولت یافت نشود بنابراین پس بگیرید

کشاورز صدر- من هم همین را گفتم که بپذیرید

رئیس- رأى گرفته می‌شود

کشاورز صدر- قبول کردند قبول نمی‌توانند بکنند این گزارش کمیسیون نیست این به مجلس آمده با قید دو فوریت باید رأى گرفت آقایانى که موافقند با پیشنهاد آقاى کشاورز صدر قیام کنند اغلب برخاستند تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت می شود

پیشنهاد آقاى اسلامى به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى نظر به این که برنامه تفصیلى قریباً به مجلس تقدیم خواهد شد پیشنهاد می‌کنم پیشنهادات فعلى به کمیسیون ارجاع شود

رئیس- آقاى اسلامى

اسلامى- عرض کنم که همه‌ى آقایان می‌دانند که این یک برنامه‌ى کلى است که به طور موقت باید اجرا شود دولت برنامه‌ى تفصیلى را جزء به جزء کارهایى که باید در استان‌ها بشود بعداً به مجلس بیاورد و از روزى که مجلس باز شد اکثر آقایان نمایندگان تشریف آوردند اینجا و اظهار دلسوزى کردند از این که شهرستان‌ها خراب است مردم بیکارند به همه‌ى آقایان هر روز از موکلینشان مراجعه می‌کنند کار می‌خواهند شما هم کار ندارید همه آمدید اینجا فرمودید که مملکت فقیر است گدا است باید کار ایجاد کرد مردم هم نگاه می‌کنند که کار چه جورى باید ایجاد بشود اگر بخواهیم همه‌ى این پیشنهادات قرائت بشود شاید سه جلسه چهار جلسه طول بکشد (صحیح است) در خلال این پیشنهادات و مذاکرات یک چیزهاى تازه‌اى پیدا می‌شود

بنابراین این پیشنهادات براى این است که کار این برنامه نگذرد بنده استدعا می‌کنم که آقایان موافقت بکنند که این پیشنهادات برود به کمیسیون موقعى که برنامه‌ى تفصیلى مى‌آید هر یک از آقایان که نظریاتى دارند راجع به امور استان‌هاى خودشان حوزه‌ى انتخابیه خودشان یا اساساً به طور کلى تشریف مى‌آورند اینجا نظریاتى که دارند می‌‌فرمایند یا در همین جا موقعى که برنامه مى‌آید (آزا‌د- نمى‌آید) مجلس 16 ما نباشیم نباشیم این کار را باید بکنیم بنده عقیده دارم که اگر همین یک کار برنامه بگذرد براى ما کافى است جبران این یک سال و نیم می‌شود

بنده دیگر توضیح نمی‌دهم استدعا می‌کنم موافقت بفرمایید همان آقایانى که آمدند اینجا اظهار دلسوزى می‌کردند که باید کار ایجاد بکنیم براى این بیکارها همان‌ها موافقت بکنند و الّا آقا مردم در بیرون مواظبند و نگاه می‌کنند که ما چه می‌کنیم آیا حرفمان با عملمان مطابق است یا نه‏

رئیس- آقاى اردلان موافقید یا مخالف‏

اردلان- آقاى رئیس باید یک اصلاحى در پیشنهادشان بفرمایند نوشته‌اند که برنامه مى‌آید به مجلس به مجلس نمى‌آید به کمیسیون برنامه می‌رود این اصلاح را بکنند بنده موافق هستم‏

اسلامى- بنده موافق هستم‏

دکتر معظمى- بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم این عمل خلاف قانون است‏

رئیس- مطابق چه ماده‌اى است

دکتر معظمى- موادى که مربوط به طرح پیشنهادها است‏

رئیس- آقاى مهدى ارباب شما بفرمایید

مهدى ارباب- آقا بنده از این نظر که اصل برنامه اینجا مطرح نیست مخالف هستم و پیشنهاد آقاى دکتر شفق نشان داد که در اطراف برنامه یک قدرى هم فرصت داده شود که بپیشنهادات توجه بشود این است که بنده تقاضا دارم که به پیشنهادات توجه بشود شاید مطلب مفیدى در بین پیشنهادات باشد که از آن بشود نتیجه گرفت

رئیس- خیلى خوب کسانى که مخالفند رأى نمیدهند

دکتر معظمى- این پیشنهاد قابل رأى نیست اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم مکرر در همین مجلس این کار را کردیم راجع به بودجه و غیر از بودجه

دکتر معظمى- اجازه بفرمایید عرض کنم

رئیس- مطاب چه ماده‌اى می‌خواهید بفرمایید

دکتر معظمى- مطابق بیست تا ماده قابل رأى نیست‏

بعضى از نمایندگان- رأى بگیرید

رئیس- آقایانى که با پیشنهاد آقاى اسلامى موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

پیشنهاد آقاى کشاورز صدر به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم هئیت نظارت اجراى برنامه مرکب از سه نفر از نمایندگان و شش نفر از خار‌ج انتخاب شوند یعنى سى و شش نفر دولت پیشنهاد نماید و شش نفر مجلس انتخاب کند و دولت بدون نظارت هیئت نظارت حق هیچ خرجى ندارد

رئیس- آقاى کشاورز صد‌ر

کشاورز صدر- بنده براى این که زودتر برنامه تصویب شود پس می‌گیرم (احسنت احسنت)‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود (پیشنهاد آقاى کشاورز صدر به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل اضافه شود

تبصره- اعتبار مندرج در ماده 4 می‌بایستى به تناسب جمعیت و وسعت و اهمیت اجتماعى و کشاورزى و اقتصادى هر شهرستان تقسیم شود

حاذقى- در طرح پیش‌بینى شده‏

رئیس- آقاى کشاورز صدر

کشاورز صدر- بنده استدعایم از هیئت دولت این است توجه بفرمایند که درماده 4 هم ذکر کرده‌اند استان‌ها ولى غالباً مشاهده شده است که به مرکز استان‌ها داده می‌شود و به شهرستان‌ها نمی‌رسد دولت این را قبول کند که به تناسب اجتماعى و سیاسى احتیاجات و استعداد یک محل و تعداد نفوسش مثلاً در لرستان واقعاً در آنجا اگر راجع به دامپرورى اقدام اقدامى نکنند این ظلم و جور فاحشى است بنده تقاضایم از آقایان این است که به نسبیت و تساوى بین شهرستان‌ها تقسیم بشود و قطعاً دولت هم این را می‌پذیرند

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- عرض کنم این در ماده 4 هست که احتیاجات هر محل به طور متناسب فى مابین شهرستان‌هاى مختلف کشور تقسیم خواهد شد

به نحوی‌ که حصه مجموع شهرستان‌هاى هر یک از استان‌ها در ظرف هفت سال از یک هزار میلیون ریال کمتر نباشد ولى به نسبت عده ملاحظه بفرمایید نمی‌شود فرض بفرمایید شهرستانى جمعیتش مساوى شهرستان دیگر است ولى استعداد تأسیس کارخانه قند ندارد و گفته شد و پیش‌بینى هم شده است‏

کشاورز صدر- چون ایشان فرمودند نظر بنده تأمین شده است بنده پس می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت میشود

پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى به شرح زیر قرائت گردید

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

تبصره زیر را به ماده واحده پیشنهاد می‌کنم

+++

هر گونه استقراض خارجى و استخدام خارجى براى برنامه هفت ساله و همچنین نشر اسکناس اضافى به منظور اجراى برنامه باید با تصویب مجلس شوراى ملى باشد

صد‌رزاده- این که قانون دارد

رئیس- آقاى معتمد دماوندى

معتمد دماوندى- عرض شود آقا نشر اسکناس قانون مخصوصى دارد و با اجازه مجلس و شورای ملى است و همچنین استقراض از خارجى‌ها هم باید با اجازه مجلس شورای ملى باشد براى این که قانونى هم هست ولى توهماتى شده است و براى این که این توهمات برطرف بشود و سوء اثر نکند و این توهمات هم رفع بشود بنده این پیشنهاد را کردم هر چند گویا در متن هست این بود که بنده این پیشنهاد را کردم که اگر ممکن است مؤید این باشد که آقایانی که در آنجا نشسته‌اند و این نقشه را کشیده‌اند و الان اعتبارات ما را گرفته‌اند و دارند مردم را به روز‌ سیاه می‌نشانند در این مملکت بدانند بدون اجازه مجلس شورای ملى حق هیچ گونه نشر اسکناسى نخواهند داشت (نمایندگان- صحیح است) و بدون جهت بدون این که دولت لازم بداند حق ندارند در مجامع کنفرانس بدهند و اوضاع اقتصادى مملکت را روز به روز بدتر بکنند و من نظر دیگرى نداشتم و آقاى دکتر فلسفى هم بدانند که من مخالف برنامه نیستم و این یک اصولى بود که عرض کردم‏

رئیس- آقاى دکتر اعتبار

دکتر اعتبار- بنده می‌خواستم بگویم که این در متن لایحه هست‏

بعضى از نمایندگان- آقاى دماوندى پس گرفتند

رئیس- آقاى معتمد دماوندى پس گرفتند

معتمد دماوندى- خیر چرا پس بگیرم‏

رئیس- آقاى دکتر عبده‏

دکتر عبده- عرض می‌کنم‏

پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى مشتمل بر چند قسمت است یکى استقراض خارجى که بایستى با تصویب مجلس شوراى ملى باشد این کار مطابق قانون اساسى غیر از این نمی‌شود بشود به علاوه در خود گزارش کمیسیون هم پیش‌بینى شده حتى ماده 6 که براى اطلاع آقایان ممکن است بخوانم قسمت ثانیاً ماده 6 این است که از بانک بین‌المللى توسعه و ترمیم فرض می‌کند ولى با تصویب مجلس شورای ملى (نمایندگان- صحیح است‏)

بنابراین این قسمت کاملاً تأمین است در قسمت استخدام خارجى هم قانون داریم که اصولاً استخدام خارجى با تصویب مجلس شورای ملى است (نمایندگان‌- صحیح است) راجع به نشر اسکناس هم هم قانونى براى این کار داریم فقط یک قسمت خیال می‌کنم به موجب قسمت اخیر ماده 13 اجازه داده شده است که سازمان برنامه می‌تواند کارشناسان خارجى را براى مدتى که بیش از یک سال از انقضاى دوره‌ى اجراى برنامه تجاوز نکند استخدام نماید استخدام این کارشناسان با تصویب هیئت دولت و در حدود تعداد و فهرست مشاغلى خواهد بود که قبلاً به تصویب کمیسیون برنامه مجلس رسیده است بنده خیال می‌کنم که این اختیارى که به سازمان ملک‌مدنى کمیسیون خود مجلس است کمیسیون برنامه نیست بنده خیال می‌‌کنم آقاى ملک‌مدنى عقیده‌ام این است که از لحاظ تسریع کار و از این که در کار برنامه موانعى ایجاد نشده باشد و موجبات تسریع کار برنامه فراهم شده باشد بهتر است این اجازه به کمیسیون برنامه و هیئت دولت داده شود و چون استخدام اینها براى کارهاى فنى و تخصصى است به نظر بنده اشکالى ایجاد نخواهد کرد ملاحظه کنید دو مصلحت است یکى مصلحت اجراى برنامه یکى این مصحلت که مستخدم خارجى که جنبه تخصص فنى دارد این هم با مجلس باید باشد بنده خیال می‌کنم مصلحت اجراى برنامه به اندازه‌اى قوى است که در این مورد بخصوص هیچ اشکالى ندارد اگر ما این گذشت را بکنیم و این را ما اختیار بدهیم که سازمان برنامه و هیئت دولت این کار را بکنند  

رئیس- راجع به قسمت قرضه محتاج به رأى نیست این امر بدیهى است که با رأى مجلس شورای ملى است اما راجع به استخدام مستخدمین خارجى ممکن است رأى گرفت

معتمد دماوندى- قسمت اول چون قانون دارد بنده منظورم این بود که مجلس شورای ملى می‌داند که بدون اجازه‌ى او نمی‌توانند از خارجه قرض کنند و قسمت اول را پس می‌گیرم ولى به قسمت استخدام بایستى رأى گرفت آقاى رئیس اجازه بفرمایید اصلاح شود این ماده‏

ملک‌مدنى- اجازه می‌فرمایید بنده یک توضیحى بدهم‏

رئیس- بفرمایید

ملک‌مدنى- عرض می‌کنم این موضوع‌هایى که آقاى معتمد دماوندى پیشنهاد کردند یک موضوع اساسى است که مورد توجه مجلس شورای ملى بوده است یکى قرضه خارجى که باید با تصویب مجلس باشد یکى هم استخدام خارجى که آن هم باید با تصویب مجلس باشد بنده خیال می‌کنم که این مطلب مورد بحث نیست و نباید این را بحث کرد زیرا سال‌هاى سال است که این کار شده است و قانون هم به ما این طور دستور داده با برنامه ما همه موافق هستیم من خیال مى‌کنم که تصویب برنامه به اتفاق آراء از مجلس بگذرد (صحیح است) بنده خودم که عضو فراکسیون اتفاق هستم با همه رفقا موافق هستیم با برنامه (صحیح است) بنده عقیده‌ام این است که این قسمت که گفته شد کمیسیون برنامه متخصصینى که لازم است استخدام بکند این صحیح نیست باید با تصویب مجلس باشد همان طور که سابقاً گفته شده است

نمایندگان- رأى رأى

دکتر اعتبار- اجازه بفرمایید این موضوع خیلى مهم است و ممکن است کار برنامه را به کلى لنگ کند

رئیس- خوب بفرمایید

دکتر اعتبار- استدعا می‌کنم این را توجه بفرمایید عرض شود که نهایت علاقه را همه ما به اجراى برنامه داریم و انشاء‌الله اگر بخت یارى کند و این برنامه اجرا شود من خیال می‌کنم اشکالات مهم مملکت رفع شود (صحیح است) ولى مى‌بینم مثل این که بعضى از آقایان توجه به منفعت این کارى که باید انجام بشد ندارند عرض شود این برنامه 7 ساله را ما اگر بخواهیم واقعاً اجرا بکنیم حتماً احتیاج به استخدام کارشناسان خارجى داریم باید از‌ آنها استفاده کنیم ولى خواستم اینجا توجه بفرمایند الان در وضع فعلى دولت چند نفر مستخدم خارجى دارد و قرار‌داد استخدامى آنها را مدت‌ها است که به مجلس پیشنهاد کرده است و هنوز مجلس شورای ملى نسبت به آنها اظهار نظرى نکرده کار برنامه واقعاً فوریت دارد و بایستى تصمیم‌هاى خیلى عاجلى گرفته شود و من خیال می‌کنم که واقعاً به صرفه اجراى برنامه نباشد که ما این محدودیت را آقائل شویم ممکن است آقایان این طور نظر بدهند که دولت با آن سازمان برنامه با موافقت کمیسیون برنامه مجلس استخدام بکند و بعد اسامى آنها را به مجلس شورای ملى تقدیم کند این یک چیزى است که البته ممکن است قبول کرد و الّا اگر قرار باشد که براى هر فردى تصویب مجلس لاز م باشد که براى هر فردى تصویب مجلس لازم باشد به عقیده من این کار عملى نیست‏

رئیس- آقاى معتمد دماوندى هر دو مسئله محرز است‏

معتمد دماوندى- اجازه بفرمایید توضیح عرض کنم‏

رئیس- بفرمایید

معتمد دماوندى- اجازه بفرمایید این قسمت اخیر ماده 13 اصلاح شود این برخلاف قانونى است که ما داریم‏

رئیس- بفرمایید اصلاح کنید

اسلامى- آقاى سزاوار پیشنهاد اصلاحیش را داده‌اند

رئیس- پیشنهاد اصلاحى قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد قسمت اخیر ماده 13 به طریق ذیل اصلاح می‌شود به تصویب مجلس شورای ملى رسیده است‏

معتمد دماوندى- سزاوار

رئیس- آقاى سزاوار

سزاوار- آقایان از گذاشتن اختیار استخدام متخصصین خارجى به دست کمیسیون برنامه منظورشان این است که وقفه‌اى در کار حاصل نشود اما این مسئله خیلى اهمیت دارد و نمایندگان مجلس شورای ملى در مواردى که کارها فورى و ضرورى است البته حاضرند و تشریک مساعى می‌کنند با دولت و انجام می‌دهند کارهایی که به عهده‌شان است‏

به نظر بنده در اینجا راجع به استخدام خارجى است که فهرستش را بیاورند به مجلس شورای ملى و مجلس شورای ملى نسبت به اشخاص فنى و متخصصى که دولت و آن هیئت نظارت برنامه پیشنهاد می‌کند موافقت خواهد کرد و به نظر بنده نه وقفه‌اى در کار حاصل می‌شود و کار هم سریعاً انجام می‌شود

رئیس- آقاى معاون وزارت دارایى بهنیا

معاون وزارت دارایى- یک مطلبى را که بنده به طور خیلى مختصر می‌خواهم تذکر بدهم این است که وقتی که یک کار به این بزرگى را که با حسن نیت مجلس شوراى ملى می‌خواهد انجام بدهد بهترین راه حل عبارت از این است که هر قدر که ممکن است اختیارات آن دستگاه‌هایى که مسئولیت دارد بیشتر شود تا این که به موفقیت و اخذ نتیجه زودتر نائل شود

+++

با این مقرراتى که تصویب شد اختیارات هیئت نظارت و اختیار به شور اختیار مجلس شورای ملى و این که مبلغ معتنابهى هم به این دستگاه داده نمی‌شود به نظر بنده مصلحت نیست براى استخدام چند نفر مستخدم خارجى که آن هم با یک حقوقى است که در خود قانون ذکر‌ شده استخدام می‌شوند این قدر پافشارى بشود بنده عقیده دارم که آقاى معتمد دماوندى از این پیشنهاد خودشان که منظور اصلى ایشان در خود ماده ذکر شده صرف‌نظر بفرمایند و اعتماد بکنند به آن دستگاهى که منتخبین خودشان هستند و می خواهند آن کار را به نحو اتم انجام دهند (صحیح است)‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى معتمد دماوندى آقایانی که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد

پیشنهاد دیگر ایشان قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

تبصره زیر را به ماده واحده پیشنهاد می‌کنم

تبصره - جمع مبلغ کل که براى مجموع اصلاحات برنامه هفت ساله کشور پیش‌بینى شده باید به تناسب استان‌هاى دهگانه بده قسمت متساوى تقسیم شود و سهم هر استان را به مصرف اصلاحات عمومى ان استان برسانند

بعضى از نمایندگان- این پیش‌بینى شده است‏

معتمد دماوندى- بسیار خوب پس می‌گیرم‏

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم که این تبصره به ماده واحده اضافه شود دکتر متین دفتر‌ى

 تبصره- دولت مکلف است در تنظیم برنامه کارهاى انتفاعى را مقدم داشته به علاوه برنامه عمرانى را به وسیله مردم اجرا نماید و نیز پیشنهاد می‌کنم مدت 4 ماه پیش‌بینى شده در ماده واحده به سه ماه تقلیل یابد

رئیس- آقاى دکتر متین دفترى‏

دکتر متین دفترى- ینده می‌خواستم یک بار دیگر این نکته را تکرار بکنم که گمان نمی‌کنم در این مجلس یک نفر باشد که با برنامه مخالف باشد با اساس یک نفر باشد که با برنامه مخالف باشد با اساس برنامه ولى البته اگر آقایان نظریاتى دارند و تذکراتى می‌دهند خیال می‌کنند که با قبول این تذکرات کار این برنامه بهتر عملى می‌شود عرض کنم که بنده می‌خواستم یک نکته اساسى را خدمت آقایان تذکر بدهم از مطالعه گزارش کمیسیون که خودم هم در هفته‌هاى اول در آن شرکت کردم این طور استنباط می‌کنم که در این برنامه خیلى قسمت‌هاى خوب هست منتهى این برنامه با بنیه مالى این مملکت البته به نظر من می‌آید که از یک جهاتى سنگین باشد و من اگر برنامه تنظیم می‌کردم معتمد بودم‏ آقاى ساعد که ما عوض یک برنامه 7 ساله دو تا برنامه 4 ساله تنظیم می‌کردیم یک برنام 4 ساله اول و یک برنامه 4 ساله دوم در برنامه 4 ساله اول سعى می‌کردیم که یک قدرى بنیه مالى مردم را قویتر کنیم یک قدرى فعالیت اقتصادى را بین مردم زیاد کنیم یک قدرى هم بهداشت و بعضى از حوایج خیلى لازم از قبیل قند و قماش واینها را توسعه می‌دادیم که بنیه اقتصادى مردم یک قدرى تقویب بشود و در برنامه 4 ساله دوم دست به کارهاى بزرگترى می‌زدیم بنده می‌بینم اینجا یک قسمت زیادى از این کارهاى برنامه تخصیص داده شده است به کارهاى نقشه‌بردارى و یک کارهاى مقدماتى که البته براى برنامه خیل لازم و مهم است اما این را آقایان می‌دانند که با این برنامه و آن طور که از روح این برنامه استنباط می‌شود

و در دو سه سال اول نتیجه‌اى از این برنامه نخواهند گرفت چون حالا مردم انتظار دارند که این برنامه 7 ساله از روز اول که اجرا می‌شود همه کارها و فعالیت‌هاى اقتصادى به کار خواهد افتاد عرض می‌کنم که بنده معتقد هستم که با این وقتی که قرینه کار را براى برنامه 7 ساله می‌گیرند از سال‌هاى اول مجبورند که یک کارهایى بکنند که خودش انتفاعى نیست ممکن است بعد از سه چهار سال مقدمه حصول یک نتیجه‌اى باشد و از آن نتیجه مردم مستفیض بشوند ولى به تشخیص بنده اگر ما این طور بخواهیم عمل بکنیم مردم طاقت این را ندارند و بایستى حتى‌المقدور کارهاى انتفاعى را در برنامه مقدم بدارند که مردم فعالیتشان زیادتر بشود (صحیح است) و بنده یک اصل را می‌خواستم اینجا توجه کرده باشیم راجع به کسانى که برنامه قطعی ر‌ا تنظیم می‌کنند این است که در نظر بگیرند حتى‌المقدور در کارهاى عمرانى این کار خصوصى مردم را به کار وادارند منظورم هم از مردمان همان اصطلاحى است که آقاى تقى‌زاده فرمودند آن قسمت مردمش است نه قسمت مردم که یک تدابیرى اتخاذ بکنند که همه افراد بتوانند متساویاً شرکت کنند اگر یک موسسه‌اى تأسیس می‌شود سهامش به تمام افراد مردم برسد که این اختلاف طبقاتى که یکى از مسائل مهم این کشور است تعدیل بشود و ما در آتیه دچار این محظورات نباشیم و مثلاً بنده معتقدم در پیشنهاد خودم هم تأکید کردم در کمیسیون هم با حضور آقاى على وکیلى صحبت کردم اگر دولت باید کشاورزى را واقعاً تقویت کند سرمایه کافى به بانک کشاورزى بدهند حتى به یک بانک کشاورزى نمی‌توانیم اکتفا کنیم باید چندین بانک کشاورزى داشته باشیم‏

مثلاً یک بانک کشاورزى در قسمت معاملات براى تراکتور و شیار زدن و شخم کردن یک بانک کشاورزى براى کمک به امور پنبه چندین بانک کشاورزى باید باشد که این بانک‌ها واقعاً مردم را تقویت بکنند و بگذارند که با ابتکارهاى خصوصى مردم امر زراعت را در کشور توسعه بدهند این است که بنده در قسمت دوم پیشنهادم گفته‌ام قسمت عمرانى مخصوصاً قسمت کشاورزى به وسیله مردم اجرا شود دولت فقط باید مشوق باشد دولت بایستى راهنما باشد دولت مباشر خوبى نیست نه در تجارت نه در کشاورزى دولت وظیفه خودش را باید انجام بدهد و مردم را به کار وادارد (ابوالقاسم امینى- توجه بفرمایید که در پیشنهاد مختصر صحبت کنید )گمان نمی‌کنم که آقاى وزیر کشاورزى مخالف باشند

قسمت دیگر پیشنهاد بنده هم این است که چون در متن ماده واحده نوشته که در مدت چهار ماه برنامه قطعى را تقدیم بکنند

بنده حساب کردم اگر ما بخواهیم 4 ماه صبر کنیم مصادف خواهد شد با آن ماه آخر مجلس و در ماه اخر شاید مجلس فرصت کافى نداشته باشد که در برنامه دقت کافى بکند بنده می‌خواستم استدعا کنم آقایان موافقت بفرمایند که عوض مدت 4 ماه در عرض 3 ماه برنامه قطعى را بیاورند که کمیسیون با دقت کافى و فرصت کافى به برنامه رسیدگى کند

رئیس- آقاى معاون وزارت دارایى

معاون وزارت دارایى آقاى بهنیا- این برنامه‌ای که تقدیم شده نتیجه تحقیقات و مطالعات یک عده زیادى از مطلعین و متخصصین در ظرف مدت یک دو سال اخیر بوده و مورد بررسى دولت‌هاى وقت قرار گرفته و دولت حاضر هم که این پیشنهاد را قبول کرده و در اینجا از آن دفاع می‌کند کاملاً از زحماتى که سایر آقایان در این کار کشیده‌اند متشکر بوده و امیدوار است تصویب این کار هر چه زودتر خاتمه پیدا کند جناب آقاى دکتر متین دفترى فرمودند که کارهاى انتفاعى مقدم قرار گیرد البته تهیه این برنامه روى همین اصل بوده است و هیچ نظر دیگرى جز این که کارهاى انتفاعى بشود نبوده فقط یک قسمت مختصرى هست که یک چیزهایى که براى رفاهیت مردم خرج می‌شود اینجا منظور شده آن قسمت از کارهاى انتفاعى اعم از کارهاى کشاورزى یا غیر کشاورزى باشد اینجا بنده از طرف دولت اطمینان می‌دهم که به هیچ‌وجه دولت نظرش این نیست که خودش خاتمه بدهد و همین طور هم که جناب آقاى دکتر فرمودند دولت کاملاً تجربه دارد که مباشرت مستقیم دولت هیچ وقت یک کار نافعى نبوده است در قسمت مدت 3 ماه هم او را هم بنده عرضى ندارم‏

با دلایلى که ایشان ذکر فرمودند بنده موافقت دارم به این که آن 4 ماه به سه ماه تقلیل داده شود براى این که مجلس فرصت کافى داشته باشد که آن رسیدگى که براى این کار لازم است به موقع خودش بشود

رئیس- آقاى دکتر ملکى

دکتر ملکى- فرمایشان جناب آقاى دکتر سه قسمت بود قسمت اول این بود که کارهاى انتفاعى مقدم باشد و این برنامه هم فقط براى کارهاى انتفاعى تنظیم شده است راجع به بهداشت راجع به ساختن خانه‌هاى ارزان و جریانى که اینجا ذکرشده و آقایان هم اینجا اسم بردند اینها هم کار‌هاى انتفاعى هستند براى این که وقتی که بنا بشود یک کارى بوشد باید وسایل و اسباب و همه چیز داشت براى ساختن یک خانه یک وسائلى لازم است یک مقنى الازم است وقتی که وسایل نداشته باشید

چگونه می‌توانید یک برنامه به این بزرگى را شروع کنید و این برنامه را افراد عملى بکنند پس معلوم می‌شود که بیمه اشخاص و وسایل و خانه‌هاى ارزان و بهداشت همه اینها یک قسمت‌هاى اجتماعى هستند که در این برنامه هفت ساله ذکر شده‌اند اما راجع به قسمت دوم که راجع به کار واداشتن مردم است در برنامه پیش‌بینى شده است در ماده 8 قسمت دوم گفته می‌شود که عملیات اجرایى برنامه تا آنجا که مربوط بدولت است با رعایت وظایف سازمان برنامه به وسیله وزارت خانه‌ها یا ادارات یا بنگاه‌ها یا شرکت‌هاى دولتى انجام خواهد گرفت در امورى که اجراى برنامه به وسیله افراد یا مؤسسات خصوصى بیشتر به مصلحت باشد سازمان با موافقت هیئت دولت از طریق تهیه طرح‌ها و فراهم کردن اعتبارهاى لازم و راهنمایی‌ها و سایر کمک‌هاى فنى موجبات تشویق آنها و به کار افتادن سرمایه‌هاى خصوصى را در این قبیل امور فراهم خواهم آورد آقاى دکتر خودشان در کمیسیون برنامه بودند و بنده هم بودم راجع به این موضوع مذاکرات مفصل شد و همه

+++

آقایان عقیده داشتند که کارهایی که مردم می‌توانند بکنند دولت باید سرمایه کافى و وسایل کار را فراهم کند سرمایه با تنزیل ارزان در اختیارشان بگذارد و این کارها را شروع بکند و کارهایی که مردم نمی‌توانند بکنند و توانایى انجام آ‌ن کا‌ر را ندارند دولت خودش بکند اما در موضوع قسمت سوم که می‌فرمایید تهیه برنامه تفصیلى از چهار ماه به سه ماه تقلیل داده شود چهار ماه را هم حتى کم می‌دانستند (دکتر متین دفترى- دولت خودش قبول کرده دولت هم اگر قبول بکند اشتباه کرده است برای این که سازمان برنامه خودشان اظهار می‌دارند که چهار ماه کم است و از آقاى دکتر عبده تقاضا کرده تقاضا کرده بودند که پیشنهادى بدهند که این 4 ماه را بشود تمدید کرد براى چه برای این که برنامه تفصیلى یعنى چه یعنى کدام سد ساخته شود در کجا ساخته شود بودجه‌اش از کجا برداشته شود نقشه‌اش چه جور طرح شود کدام مقدم و کدام مؤخر شود

این یعنى برنامه تفصیلى و این در عرض سه ماه ممکن نیست‏

دکتر متین دفتر‌ى- بنده قسمت بهداشت را هم حاضرم که در پیشنهاد خودم اضافه کنم که کارهاى انتفاعى و بهداشتى و منظور بنده بیشتر در درجه اول قسمت کشاورزى است که توضیح عرض می‌کنم‏

رئیس- در هر صورت باید رأى گرفته شود به این کیفیت رأى گرفته می‌شود اولاً انتفاعى به کشاورزى تیدیل می‌شود چهار ماه هم به سه ماه تبدیل می‌شود اصلاحى هم که آقاى دکتر متین دفترى راجع به بهدارى کردند جزء این است آقایانى که با این پیشنهاد موافقند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى‏

اینجانب پیشنهاد می‌کنم ماده نهم گزارش کمیسیون برنامه عمران براى تصویب به مجلس شورای ملى تقدیم شود عباس مسعودى‏

رئیس- چون آقاى مسعودى نیستند پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیرقرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم جمله آخر ماده واحده که نوشته شده است از تصویب کمیسون برنامه بگذرانند حذف و جمله زیر اضافه شود از تصویب مجلس شورای ملى بگذرانند معتمد دماوندى- معتمد دماوندى در ماده واحده پیشنهاد شده است که در ظرف چهار ماه صورت ریز اصلا‌حات اساسى کشور که جزء برنامه هفت ساله تنظیم شده است به کمیسیون برنامه آورده شود و آنجا تصویب و مورد عمل واقع شود غالباً دیده شده آقایانی که آنجا تشریف دارند نمایندگانى که می‌روند راجع به حوزه‌‌هاى خودشان یا امور کشور صحبت می‌کنند مجال و فرصت این که استدلالات و دلایلشان را بشنوند نمی‌دهند و اگر هم بگویند شاید مورد توجه واقع نمی‌شود این است که بنده پیشنهاد کردم انچه راکه درظرف چهار ماه باید برنامه تفصیلى عمرانى مملکت صادقى درظرف سه ماه سه ماه تصویب شد (صادقى- بله تصویب شد) بسیار خوب در ظرف سه ماه باید به کمیسیون برنامه آورده شود بعد از این که در کمیسیون برنامه مورد شور و مداقه واقع شد و تصویب شد صورت ریزش را به مجلس شورایملى بیاورند و از تصویب مجلس شورای ملى بگذرانند و ملت ایران هم بداند و نمایندگان هم بدانند بعضى اوقات ممکن است یک حوزه‌هایى باشد که محتاج به یک اصلاحاتى باشد که در کمیسیون برنامه مورد نظر واقع نشده باشد و نماینده آن حوزه خواسته باشد که در آن استان هم این اصلاحات به عمل آید و در این صورت بخصوص مردم بتوانند یک پیشنهادهایى بکنند و راجع به آن صحبت‌هایى بکنند که شاید آنچه مفید است در مجلس هم مورد تصدیق واقع شود

رئیس- آقاى نورالدین امامى مخالفید؟

نورالدین امامى- بنده خیال می‌کنم آقایان خودشان توجه دارند که بعضى از این پیشنهادات که داده می‌شود تصویب نخواهدشد اگر مقدور باشد و ممکن باشد که آقایان کمتر پیشنهاد بدهند و بگذراند بعد از 18 ماه بتوانیم یک کار نیم چه اساسى (حاذقى- آقا یک کار اساسى) انجام بدهیم آقاى معتمد دماوندى خیال می‌کنند که اعضاء کمیسیون برنامه را مثل مستشاران از خارج استخدام خواهیم کرد در صورتی که این طور نیست کمیسیون برنامه را خود آقایان اینجا نشسته‌اند انتخاب کرده‌اید و اشخاص لایق و مورد اعتماد مجلس را هم براى کمیسیون برنامه انتخاب کرده‌اید به علاوه کمیسیون برنامه هیچ وقت مانع از حضور آقایان نبوده و تذکرات آقایان را هم همیشه شنیده در آخر ماه هفدهم که آخر دوره مجلس است هیچ وقت هم مجلس مجال این کار را پیدا نخواهد کرد استدعا می‌کنم آقا موافقت بکنند و پیشنهاد خودشان را پس بگیرند و آقا می‌توانند در کمیسیون برنامه شرکت بکنند و نظریاتشان را بدهند و کمیسیون برنامه با توجه به پیشنهادات آقایان هر اصلاحى که باشد انجام خواهد داد

معتمد دماوندى- پیشنهاد خود را پس می‌گیریم‏

اردلان- پس چرا وقت مجلس را می‌گیرید

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد تبصره ذیل را به ماده واحده پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره- برنامه هفت ساله با منابع مالى و سرمایه کشور بدون استقراض خارجى باید به مورد اجرا و عمل گذارده شود امیر‌تیمور

امیر‌تیمور- بنده قبل از توضیح راجع به پیشنهاد اجازه می‌خواهم به طور خلاصه و مختصر تذکر بدهم که مقصود از تقدیم این برنامه یا هر برنامه مشابه آن براى عمران و آبادى ممکت است و به تصور بنده براى عمران و آبادى مملکت هیچ اندیشه و هیچ راهى بالاتر و بزرگتر از تأمین قضایى براى کشور نیست اگر ما حکومتى داشته باشیم که بتواند در این کشور امنیت قضایى برقرار کند که ملک مردم مال مردم زراعت مردم صحبت مردم عیال مردم و روزنامه مردم از تجاوز دستبرد مصون و محفوظ باشد طولى نخواهدکشید که خود به خود مملکت طریق سعادت پیش خواهد رفت و آن روز روز سعادت واقعى ممکت است (صحیح است) و اگر یک دولتى پیدا شود که امنیت قضایى را تأمین کند و هیچ وظیفه دیگرى را انجام ندهد به اعتقاد بنده جمیع وظایف خودش را انجام داد (صحیح است)‏

این به طور مقدمه اما راجع به پیشنهادى که بنده تقدیم کردم بنده معتقدم که باید مخارج اجراء این برنامه از منابع مالى و اقتصادى خود کشور تأمین شود و به اعتقاد خود بنده یک روز هم در مجلس شورای ملى عرض کردم در سال بیش از هزار میلیون تومان از مردم پول گرفته می‌شود و از این پول می‌شود جمیع دستگاه‌هاى ادارى و پرسنلى این مملکت را مخارجش را پرداخت و براى اجراء برنامه هفت ساله یا هر برنامه دیگرى براى عمران و آبادى مملکت از منابع مالى خود مملکت تأمین نمود اگر یک نظر اجمالى به گذشته 20 ساله بکنیم خواهى دید که این نظر کاملاً مصداق داشته است براى این که وقتى شاهنشاه فقید زمام امور مملکت را به دست گرفت و براى اصلاحات مملکت فکر و اندیشه صحیحى به کار برد یک دینار پول هم به هیچ‌وجه نبود ولى او تشخیص داد که چه می‌خواست و چه باید بکند بنابراین ایجاد کرد و خودش وجد بود و از منابع مالى مملکت در این مدت قلیل جمیع اصلاحات به این عظیمى در جمیع شئون اجتماعى این کشور به عمل آمد در سال 1306 یا 7 تمام بودجه مملکت سالى 25 میلیون تومان زیادتر نبود و روزی که در شهریور بیست آن اتفاق افتاد بودجه مملکت در این چهارده سال به سیصد میلیون بالغ شده بود براى چه براى این که می‌دانست چه می‌خواهد و چه باید بکند حالا هم اگر کسى در این مملکت باشد که بفهمد چه می‌کند احتیاج به قرض از خارج نیست در این مملکت پول موجود است و از قواى خود این مملکت و از منابع این مملکت باید تأمین شود جمیع مخارجى که براى عمران و آبادى هست در هر حال منظور و مقصود بنده این است که ما احتیاج به استقراض خارجى نداریم و این پیشنهاد را براى این تقدیم کردم که عرض بکنم استقراض خارجى نباید بشود و چون استقراض خارجى هم اگر یک وقتى بشود البته باید به مجلس شورای ملى بیاید پیشنهاد خود را مسترد می‌کنم (احسنت)

رئیس- پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم به ماده 9 برنامه اضافه شود

1 - دوثلث اعضاء سازمان برنامه باید از بین متخصصین فنى انتخاب شوند

2 - مدیر عامل سمت معاونت رسمى نخست وزیر را خواهد داشت و حق حضور در مجلس شورای ملى و دادن جواب سؤالات نمایندگان را دارد

دکتر ملکى

دکتر ملکى- در ماده 9 راجع به سازمان برنامه بنا شده است که دولت پیشنهاد کند مجلس هم تصویب کند و اعلیحضرت همایونى فرمانش را صادر کنند بنده اینجا پیشنهاد کردم که اشخاصى که از طرف دولت به مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌شوند اقلاً دوثلث این اشخاص فنى باشند و چون این یک برنامه فنى است برنامه عمران و آبادى است این برنامه‌اى نیست که هر کسى بتواند آن را اجرا کند اشخاصى که باید این برنامه را اجرا کنند باید اشخاص فنى باشند گفتم اقلاً دو ثلث از این عده اشخاص فنى باشند

اول بنده می‌خواستم بگویم که همه این اشخاص فنى باشند می‌ترسیدم که با عصبانیت بعضى از آقایان مصادف بشوم از این جهت پیشنهاد کرم که دو ثلث انهافنى باشند قسمت دوم پیشنهاد من این بود که مدیر عامل سازمان برنامه به سمت معاونت دائمى

+++

نخست وزیر انتخاب شود براى این بود که ما بتوانیم نفوذ دولت را در اجراى برنامه کمتر بکنیم یک عده اشخاص صالح فنى انتخاب بکنیم واجراى برنامه را به عهده آنها بگذاریم و اگر مدیر عامل برنامه بتواند در مجلس شورای ملى حاضر و دو به سؤالات نمایندگان خودش جواب بدهد البته مقام او مستحکمتر و نفوذ دولت در اجراء برنامه کمتر خواهد شد

دکتر عبده- بنده هم یک پیشنهاد مشابهى کرده‌ام اگر اجازه بفرمایید همین جا عرض می‌کنم‏

رئیس- اگر مشابه این باشد تکلیف این که معلوم شد وضعیت آن هم روشن می‌شود آقاى فولادوند

فولادوند- بنده خواستم تذکر بدهم که کمیسیون برنامه از هیجده نماینده تشکیل شد و اکثر آقایان نمایندگان و هئیت دولت در این مدت هشت ماه در کمیسیون برنامه آمده‌اند و وظیفه‌شان را انجام داده‌اند وقتى ما رأى ندادیم به این که این پیشنهادات به کمیسیون برود براى این که تصویب شود آقایان خوب است مختصر صحبت بفرمایند براى این که ممکن است چند روز بگذرد در هر روز یک عده پیشنهادات جدید برسد این تذکر اولى بنده بود با نهایت معذرت اما این که آقاى دکتر مرقوم فرموده‌اند دو ثلث از اعضاء سازمان برنامه از متخصصین استخدام شوند شاید لازم نداشت دو ثلث سازمان برنامه هر چه متخصص لازم دارد دعوت می‌کند این یکى و دوم‌ این است که مجلس براى این که اعضاء سازمان برنامه استقلالى داشته باشند و از سیاست دور باشند رأى بدهد که این اعضاء بایستى با تصویب مجلس معین شوند چرا شما می‌خواهید این را دو باره عضو نخست وزیر کنید این یکى و به اضافه اگر کارى دارد براى برنامه که باید در مجلس گفته شود خود آقاى نخست وزیر یا وزیر مربوطه می‌آید در مجلس و می‌گوید (صحیح است‏)

لهذا بنده با هر دو پیشنهاد آقاى دکتر ملکى و جناب آقاى دکتر عبده قبل از توضیح که شبیه این پیشنهاد است مخالفم رئیس پس رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى ملکى آقایانى که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگر قرائت می‌شود به شرح زیر قرائت شد پیشنهاد می‌کنم جمله یا مؤسسات تجارتى خارجى از قسمت سوم ماده 6 حذف شود دکتر معظمى

دکتر معظمى- عرض کنم بدواً اگر آقاى رئیس اجازه بفرمایند عرض کنم این اخطارى که بنده کرده بودم فرموده بودند که طبق چه ماده‌اى است طبق ماده 58 است چون مقصود از این که به کفایت مذاکرات رأى داده می‌شود این است که وکیل فقط حق دارد پیشنهاد اصلاح راجع به آن ماده بکند و چون پیشنهاد اصلاح نبود و سلب حق وکیل بود اخطار بنده وارد بود

رئیس - این سابقه دارد و این کار را هم کرده‌اند و حتى در قانون برنج یک قانون دیگر هم وارد کردند و مجلس رأى داد و این کار سابقه دارد و مکرر مجلس عمل کرده است پس باید از اول رعایت کرد

دکتر معظمى- بنده پیشنهاد کردم که جمله ثالثاً از مؤسسات داخلى غیر‌دولتى یا مؤسسات تجارتى خارجى به منظور تکمیل وسایل مالى این برنامه تحصیل اعتبار بکند حذف شو‌د

بنده اینجا عرض کردم این صحبت قرض خارجى است به این ترتیب که هیئت برنامه نمی‌‌تواند از مؤسسات خارجى وام بگیرد بدون این که مجلس شورای ملى تصویب کند در صورتی که ماده بالا قسمت دوم فقط آنچه که مربوط به بانک بین‌المللى توسعه و ترمیم است گفته شده است به مجلس شورای ملى بیاورند این است که بنده پیشنهاد کردم یا این که باید به آقانون باشد و یا کلمه با اجازه مجلس شورای ملى اضافه شود (صحیح است)

رئیس- آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ- اجازه بفرمایید از این قسمت در ماده 6 مقصود استقراض نیست که آقاى دکتر معظمى فرمودند و از آن بیم داشتند در صورتی که موضوع استقراض صریحاً گفته شده است بدون تصویب مجلس شورای ملى نمی‌تواند بشود

ولى سازمان برنامه‌ای که مجبور است معاملاتى بکند چیزهایى بخرد و چیزهایى سفارش بدهد به خارجه نارچار است که از مؤسسات تجارتى خارجى اعتبارى بگیرد یعنى در حقیقت این نسیه گرفتن است براى امروز که فردا پولش را بدهد صحبت استقراض نیست صحبت این است که وقتى اعتبارى تصویب شده است براى این که دست هئیت برنامه باز باشد و بتواند جریان کارش را بدهد اعتبار می‌گیرد و فورى هم می‌پردازد یعنى کوماند و سفارش می‌دهد بنابراین موضوع استقراض نیست و موضوع استقراض در جاى دیگر صراحت گفته شده است و نظر آقاى دکتر معظمى تأمین شده است به نظر بنده اگر پیشنهاد خود را پس بگیرند بهتر است

دکتر معظمى- اجازه بفرمایید بنده عرض کردم اگر آقایان بخواهند کلمه با اجازه مجلس شورای ملى را اضافه کنند بنده حرفى ندارم ولى در غیر این صورت رأى گرفته شود و این توضیح آقاى وزیر فرهنگ هم قانع کننده نبود

رئیس- آقاى وکیلى

وکیلى- این پیشنهاد آقاى دکتر معظمى تقریباً تمام مؤسساتى که در زیر نظر سازمان برنامه خواهد بود دستش را با زنجیر مى‌بندد

امروز برنامه یک سازمان کشاورزى خواهد داشت سازمان برنامه می‌خواهد صد تراکتور بخرد به یک سال وعده این تحصیل اعتبار است و گرفته قرضه دولتى نیست امروز می‌خواهد ماشین‌‌ها‌ى صنعتى بخرد با سه سال وعده کامیون بخرد با 5 سال وعده وقتی که یک مؤسسه آبرومندى در مملکت بود تمام کمپانی‌هاى غیر دولتى تمام کارخانه‌ها به این مؤسسه اعتبار خواهند داد این را می‌گویند تحصیل اعتبار اگر با تصویب مجلس باشد وقتى بخواهند یک تراکتور بخرند آن کمپانى خواهدگفت این نسیه‌هایى که به شما می‌دهیم از تصویب مجلس بگذرانید بعد بیایید من می‌خواهم عرض بکنم که آقاى دکتر معظمى توجه بفرمایند که تحصیل اعتبار از مؤسسات داخلى یا خارجى غیر‌دولتى کارى است که الان همه تجارتخانه‌ها می‌کنند و این به دولت مربوط نیست سازمان برنامه تشکیلات ملى و اختصاصى خواهد داشت همان طور که شرکت مرکزى و شرکت‌هاى دیگر می‌کردند الان شرکت فرش اعتبار از خارجه می‌گیرد و پس از یک سال یا دو سال خودش تصفیه می‌کند این را براى این گذاشته‌اند که تسهیلى در کار بشود رأى رأى‏

دکتر معظمى- اجازه بفرمایید آقایان بنده می‌خواهم هم منظور آقایان تأمین شده و هم منظور خودم بنده از این عبارت این ترس را دارم که به فکر این تحصیل اعتبار پس فردا بیایند از شرکت‌هاى خارجى قرض بگیرند در یک ماده دیگرى هم دارد که شرکت نفت پس از آنکه عوایدش را تسلیم برنامه کرد پول وام‌ها را بدهد یعنى فرض کنند اقساط وام‌ها را هم از آن محل بدهند متوجه خواهید شد نتیجه این می‌شود که دولت ایران مقورض می‌شود مدتى را که می‌خواهند تحصیل اعتبار کنند اگر کم باشد و کوتاه باشد من حرفى ندارم ولى به طوری که اینجا نوشته شده تحصیل اعتبار بکنند از این به ضرر مملکت سوء‌استفاده خواهد شد و من پیشنهاد خودم را پس نمی‌گیرم‏

رئیس- آقایانی که با پیشنهاد آقاى دکتر معظمى موافقند قیام کنند چند نفرى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگر‌ى قرائت می‌شود

به شرح ذیل قرائت شد مقام ریاست مجلس شورای ملى‏

پیشنهاد می‌کنم که تبصره زیر اضافه شود دولت مکلف است که از اول سال 1328 کشت تریاک را در کلیه کشور منع نماید دکتر راجى

رئیس- آقاى دکتر راجى

دکتر راجى- عرض کنم که با تصویب برنامه هفت ساله که انشاء‌الله امروز یا جلسه آتیه تصویب خواهد شد بنده خیال می‌کنم که یک قدم بزرگى در این کشور برداشته شده (زنگ رئیس)

رئیس- آقایان گوش بدهید بفرمایید آقاى دکتر راجى

دکتر راجى- این قدم بزرگى است که برداشته می‌شود و تهیه کارى براى مردم این کشور خواهد شد بنده متوجه شدم که چون دولت ایران از لحاظ وظیفه بین‌‌المللى مکلف بوده که کشت تریاک را محدود بکند و در یک مدت معینى منع بکند به این واسطه بنده پیشنهاد کردم مصرف سالیانه تریا‌ک در دنیا در حدود پانصد تن است متأسفانه الان موجودى تریاک در کشور ما بیش از پانصد تن است آقایان باید توجه بکنند که الان در دنیا ادویه‌اى به جاى تریاک به طور سنتیتک به وسایل شیمیایى گرفته شده که دیگر تا یکى دو سال دیگر از لحاظ طبى تریاک در دنیا خریدار نخواهد داشت و از لحاظ بین‌المللى هم ما مکلف بودیم و امضاء کردیم که کشت تریاک و مصرفش را در ایران محدود بکنیم و متأسفانه این عمل را هنوز هم انجام نداده‌ایم و براى ما این یک ننگى است که همه ساله از کشور ما یک مقدارى تریاک به طور قاچاق بیرون ببرند و ما را بدنام بکنند (صحیح است) در کشور چین در بعضى از قسمت‌ها عملاً کشت تریاک را منع کردند و براى جبران کشت تریا‌ک قرار شد که به کشاورزان تا مدت پنج سال کمک‌هایى بکنند ولى این کمک از دو سال تجاوز نکرد براى این که خود کشاورزان توانستند در ظرف دو سال به جاى تریاک چیزهاى

+++

دیگر‌ى بکارند و استفاده‌اى که از تریا‌ک می‌کردند از زراعت‌هاى دیگر بکنند بنده از ضررهاى بهداشتى و اخلاقى تریاک چیزى ذکر نمی‌کنم ولى خیال می‌کنم اکنون که برنامه هفت ساله می‌خواهد تصویب بشود اگر منع کشت تریاک را هم تصویب بکنیم یک عده مردم گنگ بى‌تصمیم در این مملکت وضعیتشان تغییر خواهد کرد و چیزى که نسل آتیه ما را رو به زوال می‌برد ازش جلوگیرى خواهد شد (صحیح است)‏

ملک‌مدنى- بنده مخالف هستم‏

برزین- بنده هم مخالف هستم‏

رئیس- آقاى ملک‌مدنى

ملک‌مدنى- بنده تعجب می‌کنم از جناب آقاى دکتر راجى که یکى از نمایندگانى هستند که طرف اعتماد احترام همه هستند (صحیح است) و همه هم به ایشان علاقه و ارادت داریم (صحیح است) موضوع برنامه 7 ساله را چه مربوط به کشت تریاک (همهمه نمایندگان) هست آقا مربوط است اجازه بفرمایید آقایانى که طرفدار اصلاحات و طرفدار رفاهیت مردم هستند اول قدم برنامه عمرانى و اصلاحات این است که زندگى مردم را تأمین کنید (صحیح است) شما وقتى که می‌خواهید کشت یک زراعتى را محدود بکنید یا موقوف بکنید باید براى آن مردم ده نشین که در فارس و خراسان و لرستان نشسته‌اند آسایشى برایشان فراهم بکنید بعد بیاید این کار را بکنید شما به عضو این که پیشنهاد بفرمایید کشت ترباک را منع بکنند پیشنهاد بفرمایید که تریاک کشیدن ممنوع بشود و ما موافقت مى‌کنیم (صحیح است ) اجازه بفرمایید ما تا وقتى که خود جنابعالى الان در پشت تریبون فرمودید که بنا شده است به تدریج کشت تریاک در ممالکى که زراعت تریاک معمول است موقوف بشود بنده هم خاطرم هست یک وقتى درسه سال پیش در این موضوع آقاى بدر وزیر دارایى بودند اگر به خاطر داشته باشید در دارالفنون راجع به این قسمت یک کنفرانسى دادند و مطالبى بیان کردند ما راه افراط و تفریط را نباید پیش بگیریم شما به حال و روز این رعیت و زارع و مردم فقیر که آشنا هستید مگر ما وقتى که در این پارلمان نشسته‌ایم نباید از حال آنها با خبر باشیم زارعى که در سال 200 تومان محصول تریاکش را می‌فروشد همین دویست تومان که عایدش می‌شود زندگى او را تأمین می‌کند بهتر است که آقاى دکتر راجى پیشنهاد خودشان را پس بگیرند طرحى در این زمینه تقدیم مجلس کرده بودیم طرح به کمیسون مربوطه رفته بود در آنجا مذاکره بشود یک لایحه مفید و جامعى که هم جلوگیرى بشود و اشخاص ناسالم سالم بشوند و هم این سهم مهلک از کشور ما به کلى از بین برود و هم این که تدریجاً نقاطى که حقیقتاً صدى هشتاد زراعتش تریاک است‏

آقایان نمایندگان فارس خراسان لرستان می‌دانند این قضیه را بنده عرضى که مى‌کنم فراموش نشود که خود من یک آدم سیرت منى هستم من یک کردى هستم که با سیرت و ورزش وتیراندازى وسوارى علاقه زیادى دارم عقیده من این است که تمام مردم این کشور باید داراى این سنت باشند براى خاطر این که ملت وقتى پیش می‌رود که روح شجاعت و شهامت داشته باشد من خودم هم تصدیق می‌کنم اما ما بدبختانه صد سال هشتاد سال است که گرفتار این جریان شده‌ایم آقایان خواهشمندم توجه بفرمایید عرایضى که بنده اینجا می‌کنم براى این است که مبتلا به حوزه‌هاى جمعى از رفقاى ما است و مبتلا به محل من نیست و از من خواسته شده که بیایم اینجا عرض کنم در خراسان فارس کرمانشاه لرستان این زراعت هستحاذقى در فارس قبول کردند که نگارند مجلس شورای ملى که می‌خواهد یک تصمیمى بگیرد باید یک قضاوت عادلانه‌اى یکند زراعت آنجا را وقتى که می‌خواهید منع بکنید باید باید در برابرش یک چیزى بهشان بدهید و در غیر این صورت محال و ممتنع است این کار بشود و بعد یک ماده واحده بگذارنید که کشیدن تریاک ممنوع است و هر کسى در ظرف 6 ماه تریاکش را ترک نکرد مثلاً فرض کنید از حقوق مدنى و اجتماعى محروم باشد این یک مطلبى است و الّا حالا در لایحه برنامه می‌خواهید این را بگذرانید

به عقیده بنده برخلاف مصلحت است و آقاى دکتر راجى چون در نظریات خودشان همیشه رعایت افکار عمومى و رعایت عامه را می‌فرمایند باید در نظر داشته باشند که جماعت زیادى هستند که از این راه ارتزاق می‌کنند و دولت باید زندگى آنها را تأمین بکند بعد این کار را انجام دهد و این ماده را بگذرانید (دکتر مجتهدى- کسب حرام می‌کنند چه می‌فرمایید)

آقاى ملک‌مدنى- بنده دیگر در این زمینه عرضى نمى کنم اعتقادم این است که این ماده واحده لزومى ندارد

عده‌اى از نمایندگان- رأى رأى‏

رئیس- آقاى وزیر بهدارى‏

وزیر بهدارى آقاى دکتر اقبال- همه آقایان می‌دانند که وزارت بهدارى علاقه تامى دارد که تریاک از این مملکت رخت بربندد و تاکنون هم اقدامات خیلى جدى در این باره شده است ولى نظر به این که یک لایحه‌اى وزارت بهدارى تنظیم کرده است و تقدیم مجلس می‌کند این است که از آقاى دکتر راجى خواهش می‌کنم که پس بگیرند

رئیس- آقاى دکتر راجى پس گرفتید

دکتر راجى- به شرطی که در تقدیم لایحه تسریع بشود بنده پس می‌گیرم نورالدین امامى این پیشنهاد

آقاى رئیس بنده قبول می‌کنم‏

رئیس- پیشنهاد را نمی‌شود قبول کرد یک پیشنهادى دیگرى در این زمینه بفرمایید پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود به شرح ذیل قرائت شد

تبصره ذیل را براى الحاق به ماده واحده پیشنهاد می‌کنم

تبصره- دولت مکلف است براى هر یک از مقامات ذیل پنج نفر را که صالح برای انجام وظیفه باشند به مجلس شورای ملى معرفى نموده یک نفر از بین آنها از طرف مجلس شورای ملى معرفى نموده یک نفر از بین آنها از طرف مجلس شورای ملى براى مدت دو سال انتخاب شود ریاست برنامه هفت ساله. ریاست راه‌آهن. ریاست بانک ملى ایران. ریاست بانک صنعتى. ریاست ستاد ارتش. ریاست اداره ژاندارمرى. ریاست شهربانى کل در صورتی که در مدت مأموریت شاغلین مقامات مزبور مرتکب عملى شوند که در محکمه ادارى که در کمیسیون مربوطه آئین‌نامه تنظیم میشود مستحق بانفصال شوند یک نفر دیگر از آن چهار نفر معرفى شده انتخاب خواهدشدحائرى زاده

رئیس- این مخالف قوانین مملکتى است و نمی‌شود به این پیشنهاد رأى گرفت ولى بفرمایید آقاى حائرى‌زاده توضیح بدهید

حائرى‌زاده- با نوشتن قانون و حرف مملکت آباد نمی‌شود (صحیح است) براى بیکارها کار پیدا نمی‌شود (صحیح است‏)

باید تشکیلات مملکتى داراى وضعیت ثابت و استقرار و تکیه‌گاه کاملى باشد تا ما بتوانیم براى آبادى مملکت یک قدم‌هایى برداریم (صحیح است) من فرض می‌کنم میلیاردها پول الساعه اینجا موجود باشد با این اوضاع فعلى با این دزد بازارى که در ادارات ماه است که هر جا که محکوم می‌شوند فوراً می‌بخشند با این ترتیب می‌شود یک قدم براى آبادى برداشت اینها مثل زنجیرهایى مربوط به هم است نمی‌شود که بگویند عدالت نباشد ولى آبادى باشد هر آبادى در موقعى که عدالت نباشد به خرابى منجر می‌شود و از بین می‌رود یک مقاماتى هست که مؤثر هستند در اصلاح امور اقتصادى و اجتماعى این مملکت اگر اینها یک وضعیت ثابتى داشته باشند و وحشت از این که فردا آقا را بلند می‌کنند نداشته باشند و از روز اول در آنجا دقت شده باشند

براى دلبخواه زید و عمرو او را روى این پست نگذاشته باشند با نظر نمایندگان ملت شاغل این مقام باشد و دو سال بعد هم باز تجدید نظر در انتخاب او بشود این سعى می‌کند که وسیله آسایش و وسیله انجام وظیفه‌اش را در این مدتى که مشغول است فراهم بکند تزلزل و ارتعاشى که در اوضاع و در ادارات مملکت ما است ما را بین بدبختى و این روز سیاه انداخته اشخاص صالح زیاد داریم د‌ر ادارات خودمان ولى اینها در جریان مؤثر نیستند

ما باید تقویت بکنیم یک مقاماتى را که مؤثر است در امور اجتماعى و اقتصادى این مملکت که اینها حافظ عدالت اجتماعى باشند در این مملت نه مجرى فکر و اراده من و زید و عمر‌و بگر که او را به روى این صندلى گذاشته جناب آقاى رئیس فرمودند که مربوط به این برنامه هفت ساله نیست خیلى مربوط و اگر این اساس درست نشود این برنامه یک شاهى ارزش ندارد ما رفتیم پول از داخله و از خارجه یا هر جا تهیه کردیم اشخاص خودشان رفتند از بانک قرض کردند و وقتى رفت آبادى درست کند اگر امنیت نباشد از دستش می‌گیرند و هزار بازى برایش درست می‌کنند من این مقامات به نظرم رسید که انتخابش را دولت بکند مثل دیوان محاسبات که عده‌ای را بیاورند مجلس براى هر یک از این مقامات پنج نفر را دولت به مجلس معرفى بکند مجلس یکى را از بین آنها براى آن مقام معین می‌کند براى مدت دو سال آئین‌نامه‌اى براى تخلفات اینها تنظیم میشود درکمیسیون مربوطه که اگر اینها از حدود وظایف خودشان تجاوز وتخطى کردند اینها را مجازات بکنند و یک نفر دیگر از چهار نفر را به جاى آن انتخاب کرده و بگذارند این اصول خودسرى و اصول هرج و مرجى که در نتیجه خودسرى پیش آمده خاتمه پیدا بکند و یک روزى باید مجلس شورای ملى ایران این قدم اساسى را براى اصلا‌ح امور مملکت بردارد این برنامه اهمیتش کمتر از برنامه دولت نیست از بودجه مملکتى

+++

که براى یک سال است این برنامه کمتر نیست و کمتر اهمیت ندارد این یک نقشه اقتصادى است که هفت سال مملکت باید روى این نقشه عمل بکند ما اگر وسیله تأمین و آسایش مردم را به وسیله تثبیت مقامات مؤثر‌ فراهم نکنیم هر عملى که بکنیم نقش بر آب است و این براى دل خوش کردن خودمان است که به یک برنامه هفت ساله یک رأى در این مجلس داده‌‌ایم وقتى یک قدم مفیدى برداشته می‌شود باید یک عدالت اجتماعى هم درمملکت باشد تا این که مردم اگر پولى هم در خارج دارند بیاورند نه این که پول‌هایشان را به صورت اسعار از کشور خارج کنند یک نفر از آقایان‌ در خصوص راه‌آهن صحبت می‌کرد در موضوع راه‌آهن کشور ایران استقراضى نکرد راه‌آهن را ملت ایران ساخت همین راه‌آهن سرتاسرى را و یک شاهى هم استقراض نکرد اگر آن روز یک قلدرى در مملکت بود امروز چند تا قلدر در مملکت است هر کسى در هر گوشه‌اى براى خودش یک سازى می‌زند ما باید تثبیت بکنیم مقامات را و تکیه‌گاه آنها ملت باشد اراده ملت براى برداشتن و گذاشتن اشخاص مؤثر است تا این رویه را اتخاذ نکنیم هر عملى را که می‌کنیم بیهوده است من بیش از این در این مورد لازم نمی دانم توضیح بدهم بسته به نظر آقایان است رئیس- ایشان توضیح دادند ولى پیشنهاد ایشان نمی‌شود رأى گرفت

کشاورز صدر- جوابش را اجازه بفرمایید که داده شود

رئیس- جوابى هم ندارد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود به شرح زیرقرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى این جانب پیشنهاد می‌کنم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود قبل از شروع به هر اقدامى راجع به اجراى برنامه در درجه اول استخراج معادن و بستن کلیه سدهاى مهم ایران و موتوریزه کردن کشاورزى عملى گردد دولت موظف است بدون فوت وقت سدهایى که مطالعات آنها تمام شده شروع به کار نماید و بقیه سدها را هم جهت تکمیل پروژه آن مهندسین لازم استخدام و شروع به تکمیل پروژه‌ها و شروع به ساختمان بنمایند و 250 میلیون ریال هم انحصاراً براى بستن سد معین نمایند باتمانقلیج‏

رئیس- آقاى باتمانقلیج‏

باتمانقلیج- بنده یقین دارم که تمام آقایان نمایندگان علاقه کامل دارند به اجراى برنامه (حاذقى- علاقه همه دارند و حرف هم کمتر باید زده شود) خواهش می‌کنم شما هم دیگر صحبت نفرمایید تا من حرف خودم را بزنم (سزاوار- این هم صحیح است )به عقیده بنده برنامه‌اى خوب است اجرا شود که به درد توده ملت بخورد و این وضع رقت بار عموم مردم را از همان سال اول بهبودى بخشد نه این که ما شاخ و برگ‌ها را شروع بکنیم بستن سدها را که امر اساسى نجات این کشور است از فقر و پریشانى به سال چهار وپنج موکول کنیم (صدر‌زاده- در کجاى برنامه است؟) صفحه هفتم را باز بکنید و بخوانید ما وقتى می‌توانیم این برنامه را اجرا کنیم که از درآمد سال‌هاى دوم و سوم براى اجراى برنامه کمک بشود و الّا تمام این خرج‌هایى که می‌شود از کجا برمی‌گردد

بنده نمی‌دانم در اجراى این برنامه تمام کارهاى اساسى که مربوط می‌شود به تولید ثروت در این مملکت آنها را کنار گذاشتند (صحیح است) حالا بنده من باب مثال براى آقایان عرض می‌کنم اصولاً با ساختن سدى در رودخانه کرخه که می‌توانند سالى صد هزار تن گندم به ما بدهد این را گذاشته‌ایم که از سال چهارم یا پنجم شروع کنیم شاید بعداً هم موضوع منتفى بشود چطور شده صد سال است که ما می‌توانیم روى رود کارون یک سدى ببندیم و این کار را نکرده‌ایم اگر قرار بود سالى چهار تا سنگ آن جلو می‌گذاشتیم آب بالا می‌آمد و استفاده لازم می‌کردیم با ساختن سدى در رودخانه سفید‌رود و تأسیسات الکتریکى در منجیل که هزینه آن در حدود 340 میلیون ریال پیش‌بینى شده مخزنى به گنجایش هزار میلیون متر مکعب ساخته خواهد شد

این برنامه مطالعه شده اگر آقایان نمی‌خواهید قبول کنید یا اگر از عرایض بنده خوشتان نمى‌آید مانعى ندارد ولى بنده هیچ هدفى ندارم جز خودم دیده‌ام وقتى که آب آمد روى زمین اهالى آن محل یا آن مملکت متمول می‌شوند تمام بدبختى‌هایى که در این مملکت متمول می‌شوند تمام بدبختى‌هایى که در این مملکت هست همه از بى‌آبى است با بستن سد سفید‌‌رود متجاوز از چهل هزار هکتار اراضى مشروب می‌شود و در حدود 20 هزار کیلو وات برق براى تمام نقاط گیلان به دست خواهد آمد که تمام کارخانه‌جات گیلان می‌توانند برق داشته باشند و وقتی که مصرف کارخانه‌جات مناسب شد جنسى که از کارخانه بیرون می‌آید به درد مردم خواهد خورد من یکى یکى نمی‌گویم چون نمی‌خواهم وقت مجلس را بگیرم آقایان توجه بفرمایند با ساختن آبگیر و حفر کانال‌هاى لازم در دشت مغان که هزینه آن در حدود 45 میلیون ریال است و پیش‌بینى هم شده یعنى این همان نهر نادرى است که در قدیم هم از این نهر استفاده می‌کردند

متجاوز از سى هزار هکتار اراضى دشت مغان مشروب می‌شود یا 15 هزار هکتار از اراضى قابل کشت می‌شود و اگر از هر تخمى حداقل 20 تخم برداشته شود در صورتی که هر تخم 50 تخمى خواهد داشت او کرانى ثانى خواهد بود و اگر قیمت گندم را هر خروار 100 تومان حساب کنیم معادل سى میلیون تومان در همان سال اول به دست خواهد آمد و حال آن که انجام این کار فقط چهار میلیون و پانصد هزار تومان براى سدبندى و حفر کانال و در حدود سه میلیون تومان براى خرید 150 دستگاه تراکتور و سى دستگاه کمباین اعتبار لازم دارد و با این هفت میلیون در سال اول 30 میلیون تومان اعتبار خواهیم داشت و دیگر سنگ و شن تحویل مردم نخواهیم داد در برنامه موضوع نفت هست این آقا در اول مجلس یک قانونى گذشت که بروند اکتشاف بکنند و شروع به بهره‌بردارى و حفر چاه بشود یک قدم مفید تاکنون برداشته نشده در عمل همین وضع همیشه هست آقایانى که امریکا تشریف برده‌اند ملاحظه کرده‌اند که هر کس که ده دارد خودش چاه حفر کرده و نفت استخراج کرده است‏

در این موقع مجلس از اکثریت افتاد

[5- موقع و دستور جلسه بعد ختم جلسه]‏

رئیس- پیشنهادى رسیده که عصر جلسه باشد و پیشنهاد دیگرى هم هست که جلسه به فردا موکول شود ولى چون نمی‌شود رأى گرفت جلسه را ختم می‌کنیم‏

جلسه آینده روز سه‌شنبه ساعت 9 صبح یک ساعت بعد از ظهر جلسه ختم گردید

رئیس مجلس شورای ملى رضا حکمت

+++

روز چهارشنبه 20 بهمن 327 چهار و نیم بعد از ظهر کمیسیون دارایى به ریاست آقاى امیر‌نصر‌ت اسکندرى تشکیل و با حضور آقاى بهنیا معاون وزارت دارایى گزارش کمیسیون راجع به مالیات بر درآمد و املاک مزروعى و غیره مطرح با توجه به لایحه اصلاحى دولت چند ماده از گزارش کمیسیون سابق اصلاح و قرار شد گزارش آن براى طرح دو مجلس تهیه گردد و ساعت 8 جلسه ختم شد روز پنجشنبه 21 بهمن 27 شش بعد از ظهر کمیسیون فرهنگ به ریاست آقاى دکتر معظمى تشکیل و با حضور آقاى وزیر فرهنگ و آقاى معاون وزارت دادگسترى لایحه جدید مطبوعات که در کمیسیون دادگسترى با اصلاحاتى تصویب شده بود مطرح پس از مذاکراتى با گزارش مزبور موافقت شده باز جزیى اصلاح عبارتى که به عمل آمد گزارش آن به مجلس شورای ملى تقدیم شد

روز یکشنبه 24 بهمن 27 چهار و نیم بعد از ظهر کمیسیون دارایى به ریاست آقاى امیر‌نصرت اسکندرى تشکیل و با حضور آقاى بهنیا معاون وزارت دارایى لایحه اصلاحى دولت راجع به قانون مالیات بر درآمد مطرح پس از مطالعاتى که به عمل آمد چند ماده از گزارش سابق کمیسیون دارایى در این قسمت اصلاح و بقیه موکول به جلسه بعد گردید لایحه دولت راجع به تعویض املاک مطر‌ح براى شور اول تصویب شد روز دوشنبه 25/ 12/ 27 سه قبل از ظهر کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر به ریاست آقاى دکتر امینى تشکیل با حضو‌ر آقاى مهندس نفیسى معاون وزارت کار لایحه کار که ضمن 21 ماده در جلسات قبل تصویب شده بود

قرائت و با جزیى اصلاحاتى که به عمل آمد رأى نهایى گرفته تصویب و قرار شد

گزارش به مجلس داده شود روز سه‌شنبه 26/ 11/ 27 سه قبل از ظهر کمیسیون مبتکرات که اخیراً از شعب انتخاب شده بود تشکیل و هیئت رئیسه خود را بدو‌‌اً از این قرار انتخاب نمود آقا‌ى حاج امین رئی آقاى رحیمیان نایب رئیس- آقاى دماوندى مخبر- آقاى صاحب دیوانى- فاضلى منشى سپس طرح پیشنهادى آقاى حاج امین و جمعى از نمایندگان محترم راجع به حفر تونل در کوهرنگ مطرح و با اصلاحاتى و با اصلاحاتى که در تبصره‌هاى طرح مزبور به عمل آمد تصویب و گزارش آن به مجلس تقدیم شد

+++

انتصابات و احکام‏

شماره 24053/ 91646    11/ 11/ 27

در وزارت کشور

جناب آقاى ابراهیم زند استاندار استان هشتم از تاریخ 11/ 11/ 1327 به سمت استاندارى دهم منصوب شدند

شماره 23610/ 88192        7/ 11/ 27

جناب آقاى محسن صدر از تاریخ صدور این ابلاغ به سمت استاندارى استان نهم منصوب شدند

شماره 88042/ 2348          7/ 11/ 27

آقاى احمد خاتمى بازرس اداره حسابدارى از تاریخ شانزدهم بهمن ماه 1327 به سمت فرماندار شهرستان شاهى منتقل و منصوب شدند

شماره 14849- 30916        17/ 11/ 27

آقاى سید محمد‌‌باقر معصومى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق استان گیلان‏

به موجب این ابلاغ محل رسمیت دفاتر شما به شهر لاهیجان تبدیل می‌شود طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 14905- 31753         14/ 11/ 27

آقاى سید اسماعیل خلیلى سردفتر اسناد رسمى شماره 99 تهران‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در شهر تهران براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14086- 30894          6/ 11/ 27

آقاى مهدى مسیح‌نیا سردفتر اسناد رسمى شماره 110 تهران‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در تهران براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14837- 30892      16/ 11/ 27

آقاى سید محمد‌على تقوى سردفتر اسناد رسمى شماره 69 و ازدواج تهران‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در تهران براى ثبت طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14567- 30910      17/ 11/ 27

آقاى عبدالحسین امینى سردفتر ازدواج و طلاق اهواز

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر طلاق پذیرفته می‌شود

وزیر دادگسترى‏

شماره 14640- 31360     23/ 11/ 27

آقاى سید احمد طباطبایى‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در شهر تهران براى ثبت ازدواج رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14783- 31364          23/ 11/ 27

آقاى عبدالحمید طاهرى سردفتر ازدواج و طلاق قریه بهمن آبادى دهستان ئیلاق کردستان‏

به موجب این ابلاغ به علت کناره‌گیرى و ترک محل کار از تصدى دفاتر ازدواج و طلاق معاف می‌شوید

وزیر دادگسترى‏

شماره 14872- 31386         23/ 11/ 27

آقاى ماشاء‌الله اوحدى سردفتر اسناد رسمى شماره 11 اراک‏

به موجب این ابلاغ استعفاى شما از تصدى دفتر اسناد رسمى پذیرفته می‌شود

وزیر دادگسترى‏

شماره 12891- 31368         23/ 11/ 27

آقاى محمد‌وحید گلپایگانى سردفتر اسنادرسمى شماره 119 و ازدواج تهران‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در شهر تهران براى ثبت طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14936- 21334         21/ 11/ 27

آقاى محمد نورى سردفتر ازدواج تهران‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در تهران مجدداً براى ثبت طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14781- 31362        21/ 11/ 27

آقاى مرتضى یوسفى‏

به موجب این ابلاغ دفاتر شما را در قریه تازه کند میانه براى ثبت ازدواج و طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 15190- 31350            23/ 11/ 27

آقاى حسین غفارى سردفتر ازدواج قریه حسنجون طالقان‏

به موجب این ابلاغ دفتر شما را در قریه حسنجون براى ثبت طلاق رسمیت می‌دهد

وزیر دادگسترى‏

شماره 14609- 31358       23/ 11/ 27

آقاى محمد فاخرى سردفتر اسناد رسمى و ازدواج و طلاق سابق قریه بکرجان ییلاق کردستان‏

نظر به این که محاکمه انتظامى شما منتهى به صدور حکم قطعى به سه ماه انفصال شده و با احتساب ایام تعلیق چون مدت محکومیت مزبور خاتمه یافته به موجب این ابلاغ رفع تعلیق شما اعلام می‌شود وزیر دادگسترى‏

شماره 15188- 32595        23/ 11/ 27

آقاى محمد‌على خلیلى دفتر‌یار درجه اول اراک‏

به موجب این حکم به سمت سردفترى اسناد رسمى درجه سوم شهر اراک منصوب می‌شوید طبق مقررات مشغول انجام وظیفه شوید

وزیر دادگسترى‏

+++

                       

یادداشت ها
Parameter:294459!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)