کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 140 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 15 اردیبهشت ماه 1330  

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: دکتر مصدق - حاذقی - امینی

3 - قرائت اسامی اعضای کمیسیون‌های منتخبه از شعب

4 - انتخاب دو نفر ناظر ذخیره اسکناس

5 - تقدیم یک‌ فقره لایحه راجع به انحلال دیوان کیفر به وسیله آقای وزیر دادگستری

6 -معرفی آقای دکتر سمیعی به معاونت وزارت دادگستری به وسیله آقای وزیر دادگستری

7 - مذاکره و اخذ رأی و تصویب یک‌دوازدهم اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330

8 -مذاکره در گزارش کمیسیون حسابداری مجلس راجع به فروش اراضی مجلس به سنا

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه .

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 140

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 15 اردیبهشت ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: دکتر مصدق - حاذقی - امینی

3 - قرائت اسامی اعضای کمیسیون‌های منتخبه از شعب

4 - انتخاب دو نفر ناظر ذخیره اسکناس

5 - تقدیم یک‌ فقره لایحه راجع به انحلال دیوان کیفر به وسیله آقای وزیر دادگستری

6 -معرفی آقای دکتر سمیعی به معاونت وزارت دادگستری به وسیله آقای وزیر دادگستری

7 - مذاکره و اخذ رأی و تصویب یک‌دوازدهم اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330

8 -مذاکره در گزارش کمیسیون حسابداری مجلس راجع به فروش اراضی مجلس به سنا

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه .

 

مجلس ساعت نه و نیم صبح به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل شد.

1 - تصویب صورت مجلس

رئیس - صورت غائبین جلسه قبل قرائت مى‌شود .

(به شرح زیر قرائت شد)

غائبین با اجازه- آقایان: دکتر علوى- پالیزى - اورنگ - برومند - رفیع – امینى- کوراوغلى - دکتر مصدق - دکتر بقایى - دکتر شایگان

غائبین بى‌اجازه - آقایان: خاکباز - محمودى- دکتر مصباح‌زاده - قبادیان - اعظم زنگنه - منصف - نصرتیان - قهرمان - ابریشم‌کار - تولیت - اقبال - شهاب خسروانى - دکتر سید ‌امامى - قرشى - عماد تربتى - محسن طاهرى -رضوى - پیراسته - افشار صادقى - امیر افشارى - سلطانى - ابوالحسن حکیمى - طباطبایی‏

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: جواد مسعودى – معین‌زاده – هراتى - دکتر طاهرى – اکبر – سنندجى - محمد‌على مسعودى‏

رئیس - آقاى دکتر جلالى نسبت به صورت مجلس نظرى دارید؟

دکتر جلالى - عرض کنم در صورت جلسه یک چند تا اشتباه کوچک است که بنده تقدیم مى‌کنم و اصلاح خواهد شد البته در عبارت خیلى تغییر فاحشى نداده ولى متأسفانه با این که ملاک و مأخذ صورت جلسه است آنچه به دست مردم می‌رسد روزنامه‌ها است و از پریروز تا به حال شیر و خورشید سرخ و آقایانى که زحمت کشیدند مثل آقاى کوچکى و سایر آقایان که با زحمات زیادى رفته‌اند و فداکارى کرده‌اند از من گله می‌کردند که شما نسبت به ما حرف زده‌اید در صورتی که من از آنها تشکر کردم ولى در روزنامه‌ها طور دیگر بود با این که بیست و سه نفر حرکت کردند و پیاده یک چیزهایى را بردند به محل ولى آنچه بردند بسیار ناچیز بوده شاید بیست و چهار پنج هزار نفر مردم بی‌خانمان شده بودند در صورتی که چند پتو و چند دست لباس و چند کیلو نان رفته است آنجا و به یک جاى معینى یک دانه رسیده بنده عرضى غیر از این نکردم البته صد تا پتو بوده ولى براى پنج هزار نفر به هر 50 نفر یک دانه مى‌رسد. البته کارکنان شیر و خورشید سرخ زحمت زیاد کشیدند ولى حق این بود که براى محلى که پنج هزار نفر ده هزار نفر بی‌خانمان شده بودند بیش از این فرستاده می‌شد ضمناً با این که دولت تشریف ندارند و هیچ کدام از آقایان وزرا تشریف ندارند بنده از جناب آقاى رئیس تمنا می‌کنم که به جناب آقاى وزیر فرهنگ اطلاع بدهند که نسبت به این معلمینى که اخیراً به علل مختلفه بیکار شده‌اند و در زحمت افتاده‌اند یک تصمیمى‌ گرفته بشود که اینها از این وضع نجات پیدا کنند و بعضى از اینها حقیقتاً مفید هستند و به اینها باید کمک بشود چون بعضى از اینها زندگى بسیار سختى را می‌گذرانند اینهایی که در مدارس هستند باید به آنها کمک بشود نه این که توى خیابان راه بروند اینها کارى باید بکنند که از اینها استفاده بشود (احسنت)

رئیس - دیگر نظرى نسبت به صورت مجلس نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2 - بیانات قبل از دستور - آقایان: دکتر مصدق- حاذقى - امینى

رئیس - سه نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند. آقاى دکتر مصدق‏

دکتر مصدق - روز نهم آبان را به خاطر دارم که روز شنبه بود. مرحوم مستوفى‌الممالک به من تلفن فرمودند که شما امروز مجلس می‌روید یا نه؟ به ایشان عرض کردم که خیر امروز روز مجلس نیست، روز شنبه است: فرمودند پس شما اطلاع ندارید امروز یک ماده واحده‌اى به مجلس می‌برند و باید که در این باب با هم مشورت بکنیم و تکلیف خودمان را معین بکنیم. بنده رفتم منزل ایشان، فرمودند که آیا صلاح هست که به مجلس برویم یا نه؟ به ایشان عرض کردم که خیر امروز روز مجلس نیست و شنبه است، فرمودند پس شما اطلاع ندارید امروز یک واحده‌اى به مجلس می‌برند و باید که در این باب با هم مشورت بکنیم و تکلیف خودمان را معین بکنیم.

بنده رفتم منزل ایشان، فرمودند که آیا صلاح هست که به مجلس برویم یا نه؟ به ایشان عرض کردم توپچى ده سال مواجب مى‌گیرد که یک روز شلیک بکند و اگر شلیک نکرد انجام وظیفه نکرده (صحیح است) به وکیل مجلس که دو سال حقوق مى‌دهند و از این امتیازات نمایندگى استفاده مى‌کند براى این است که یک روز درباره مملکت قدم بردارد و یک روز کار صحیح بکند، و اگر نکرد تمام این دو سال رفت و آمدش در مجلس بی‌مورد است. مقصود از این عرایض این بود که من به اتفاق آراى اعضاى کمیسیون نفت به ریاست کمیسیون انتخاب شدم (صحیح است) البته آقایان این طور انتظار دارند که اگر من چیزى به نظرم برسد و آقایان نشنیده باشند یا اطلاع نداشته باشند عرض بکنم تا آنچه را که صلاح مملکت مى‌دانند خوددارى نکنند. مطابق اطلاعاتى که به من رسیده که باید عرض بکنم ممکن است در آتیه خیلى نزدیکى حوادثى روى بدهد که این کاری که شما کرده‌اید به کلى عقیم بماند. حالا این اطلاعات من است حالا اگر این اطلاعات صحیح باشد شما اگر زودتر کارخودتان را تمام بکنید به مقصود نمى‌رسید و اگر صحیح نباشد باز انجام وظیفه کرده‌اید. خصوصاً این که از نظر اقتصادى ما روزى سیصد هزار لیره از تأخیر کار متضرر مى‌شویم (صحیح است) سیصد هزار لیره که تقریباً سه میلیون تومان در روز مى‌شود که شما مى‌توانید یک روزش را بدهید و یک مردمان گرسنه‌اى را که به این مجلس و به این دستگاه هجوم مى‌آورند سیر بکنید. مطابق صورتى که خود شرکت نفت مى‌دهد 32 میلیون تن استخراج مى‌شود 32 میلیون تن هر تنى 5 لیره نرخ خلیج‌فارس است یک میلیون که براى مخارج موضوع کنید چهار لیره قیمت هر یک تن نفت است بنابراین شما سى دو میلیون تن ضرب در چهار مى‌شود 128 میلیون لیره در سال و هر ماهى تقریباً متجاوز از 300 هزار لیره عایداتى است که به این مملکت و به این ملت فقیر باید برسد و از بین می‌رود بنده عرض مى‌کنم که کمیسیون نفت با این رویه‌اى که دارد موفق نخواهد شد که این کار را قبل از حوادثى اگر روى بدهد این کار را تمام بکند. استدعاى من این است که امروز 4 بعد از ظهر آقایان اعضای کمیسیون محترم نفت تشریف بیاورند کمیسیون را تشکیل بدهند (صحیح است) اکر امروز این کار تمام نشد فرداى جمعه را هم به هیچ‌وجه تعطیل نکنند و تشریف بیاورند در مجلس و این کار را تمام کنند (صحیح است) و جناب آقاى رئیس هم امروز شنبه یا صبح یا عصر مجلس را تشکیل

+++

بدهند و این طرحى را که کمیسیون باید پیشنهاد کند، به عنوان یک طرح به قید سه فوریت بیاورند در این مجلس تصویب بشود (صحیح است) آقایان، شما یک رأیى دادید یک خدمتى به این مملکت کردید یک نامى‌در کردید، یک مردمى هم براى این کارى که کردید نهایت فداکارى را کردند بیایید و نگذارید فداکارى مردم و خدمتى که شما کردید به هدر برود.

من آنچه که اطلاع دارم و بى‌مأخذ نیست ممکن است که براى از بین بردن کار شما براى از بین بردن این فداکارى که مردم این مملکت کرده‌اند حوادثى روى بدهد که تمام این مسائل عقیم بماند. شما اگر این قدم را برداشتید مى‌توانید به یک عایداتى که متجاوز از عایدات تمام مملکت است نائل بشوید.

بعضى اشخاص مى‌گویند که این کمیسیونى که ما در نظر داریم از حیث مقننه یعنى از مجلس سنا و مجلس شوراى ملى که در این کار دخالت بکنند این دخالت قوه مقننه در قوه مجریه است. به هیچ‌وجه این طور نیست این کمیسیون کارش این نیست که بعد از این که تعیین شد بلافاصله تأسیسات نفت جنوب را از شرکت انگلیس تحویل مى‌گیرد و از تحویل گرفتن هم مقصود این نیست که اینها را تحویل بگیرند یعنى خلع ید از آنها می‌کنند که در عایدات‌شان دخالتى نکند و یک عده‌اى را آنجا بگمارند که عایدات نصیب ملت ایران بشود و بعد اساسنامه شرکت نفت جنوب را تهیه بکنند و به مجلس شوراى ملى براى تصویب پیشنهاد بکند این یک کارى نیست که این کمیسیون با هیئت در کار اجزایى دخالت کرده باشند.

این هیئت کارش نظارت چند روزه‌اى است که تا آن اساسنامه شرکت نفت جنوب تهیه بشود نظارت باید بکند همچنان که امروز نمایندگان مجلس در کار بانک ملى نظارت مى‌کنند و بعد وظیفه‌اش این نیست که آن اساسنامه را به مجلس شوراى ملى پیشنهاد بکند و همچنین وظایفش این نیست که اگر کمپانى ادعایى بکند به ادعاى کمپانى و به مطالبات حقه دولت ایران که از کمپانى دارد رسیدگى بکند و باز به مجلس گزارش بدهد.

به هیچ‌وجه کار این کمیسیون دخالت در قوه مجریه نیست وقتى که این کار تمام شد کمیسیون می‌رود و شرکت نفت مطابق یک شرکت دولتى در دست ملت ایران اداره می‌شود.

در خاتمه آقاى فقیه‌زاده به بنده شرحى مرقوم فرمود که من دیروز در کمیسیون پیشنهاد کردم که عایدات شرکت نفت از تاریخى که مجلس سنا ملى شدن نفت صنعت نفت را تصویب کرده است باید به ملت ایران برسد (صحیح است) و بعضى از جراید به نام آقاى تقى‌زاده نوشته‌اند. حالا ممکن هم هست که آن جراید به واسطه قریب‌المخرج بودن این دو اسم اشتباه کرده باشند البته در جراید این مطلب تصحیح خواهد شد بنده به جناب آقاى رئیس عرض مى‌کنم که امروز جنابعالى وظیفه دارید که این کار را اداره بفرمایید و اگر اداره نفرمایید هرگونه خسارتى که به این ملت برسد مسئولش حضرتعالى هستید.

رئیس - جنابعالى رئیس کمیسیون نفت هستید هر وقت بفرمایید بنده اقدام مى‌کنم.

دکتر مصدق - بنده عرض مى‌کنم امروز 4 بعد از ظهر کمیسیون تشکیل خواهد شد، اگر کارش تمام شد که تمام شد اگر کارش تمام نشد فردا 4 قبل از ظهر باید دوباره تشکیل شود و براى روز شنبه هم جلسه را هر ساعتى که صلاح می‌دانید معین بفرمایید.

شوشترى - بحرین را هم باید رویش تصمیم بگیرید.

عامرى - بنده عضو کمیسیون نفت هستم و یک تذکرى دارم.

رئیس - اینها نطق قبل از دستور است و آقایانى که اسم نوشته‌اند راجع به هرچه بخواهند صحبت مى‌کنند دیگر تذکر ندارد.

عامرى - اگر یک تذکرى باشد و یک موضوعى مطرح باشد و یکى از اعضای کمیسیون هم بخواهد توضیحى بدهد، آن مقدم بر این است.

رئیس - شما مطابق کدام ماده آیین‌نامه این را مى‌فرمایید؟ اولاً اختیار تشکیل کمیسیون‌ها با رئیس کمیسیون است منتها به طوری که عرض کردم آقاى دکتر مصدق اطلاع می‌فرمایند بنده هم تأکید مى‌کنم که اطلاع داده بشود و انشاء‌الله تشکیل بشود به محض این هم که گزارش برسد فورى مجلس دعوت خواهد شد، آقاى حاذقى‏

حاذقى - مطالبى که جناب آقاى دکتر مصدق فرمودند البته آقایان محترم همه جلب توجه‌شان شد و البته هیچ تردیدى نیست که این موضوع یعنى موضوع ملى شدن نفت امرى است مورد علاقه تمام مردم کشور و هیچ‌گونه حوادثى هم نمى‌تواند کوچک‌ترین اثرى در عملى شدن این امر داشته باشد براى این که آقایان متوجه هستند که ملت ایران از خواب غفلت بیدار شده‌اند و به منافع ملى خودش علاقمند است این کار را با حسن تدبیر با خواست خدا و با همکارى و اتحاد نظر تمام طبقه اصلاح‌طلب انجام مى‌دهد این حوادثى که جناب آقاى دکتر مصدق فرمودند البته ممکن است آنهایى که به منافع‌شان لطمه وارد مى‌آید یا عمال آنها در مقام این باشند که تصمیم مقدس که مجلسین ملت ایران گرفته‌اند به هم بزنند ولى هیچ تردیدى نیست که دیگر فاتحه شرکت نفت خوانده شده و این امر مسلم است که مردم ایران هیچ جا نمی‌روند و مادامی‌که این ملت و مردم باشند خواهان حق خودشان هستند و هیچ دستگاهى قادر نخواهد بود که منافع از استیفاى حق ملت ایران بشود حالا ممکن است که کسانى در مقام کارشکنى و اخلال و به هم ریختن اوضاع باشند ولى ما متکى به حق هستیم و امیدواریم خدا آنها را موفق ندارد و مردم ایران هم هوشیار باشند و آماده دفاع از حق خودشان باشند (انشاء‌الله) و اگر هم کسانى در مقام اخلال هستند به ایشان اطمینان می‌دهم که آنها هم تیرشان به سنگ خواهد خورد (صحیح است) زیرا که مردم ایران زیر بار از دست دادن حق خودشان نخواهند رفت موضوعى که مى‌خواستم عرض بکنم موضوع انتخاب کمیسیون‌هاى مجلس شوراى ملى است که خواهش می‌کنم آقایان به این موضوع یک توجهى بکنند اگر آقایان در نظرشان باشد که در سه مجلس که اصرار شد که کمیسیون تجدید انتخاب بشود من عرض کردم که من طرفدار به هم زدن اوضاع حاضر نیستم زیرا به تجربه معلوم شده است که از این به هم زدن اوضاع یک نظر صحیح کمتر تعقیب مى‌شود حالا خواهش مى‌کنم آقایان محترم به دقت به اسامى اعضاى کمیسیون‌هاى بودجه و دارایی و برنامه هفت ساله نگاه کنند ببینند از این تغییرى که داده شده است چه عمل اصلاًحى انجام گرفته و کدام یک از اشخاص بیرون گذاشته شده است که به نفع مملکت بوده و کدام یک از آنهایى که داخل شده‌اند (پناهى - به نفع مملکت است یعنى چه؟ آزادانه انتخاب شده‌اند) اجازه بدهید توضیح بدهم (پناهى - هیچ توضیح ندارد گر چه توضیح بدهید خراب‌تر مى‌شود) آقا اگر میلتان نیست ممکن است گوش ندهید ولى این توضیح لازم است (دکتر مجتهدى - براى این که شما انتخاب نشدید) نه من آنجا نبودم، نه آن دفعه بودم و نه این دفعه مى‌خواستم انتخاب بشود خب آقایان محترم توجه بفرمایید من توضیحات بیش‌ترى مى‌دهم براى این که آقاى دکتر مجتهدى تذکر فرمودند آقایان مى‌دانند که کارهایی که در مجلس است تقسیم مى‌شود بین تمام نمایندگان و اگر یک عده‌اى از نمایندگان و یک دسته مخصوصى بخواهند با دسته‌بندى حقوق مردم سایر قسمت‌هاى کشور را از بین ببرند این قابل تحمل نیست و ما هم سعى مى‌کنیم آن جریان را به هم بزنیم وقتى که کار روى منطق نبود ما هم تصمیم مى‌گیریم آقایان اعضاى مجلس هم تصمیم مى‌گیرند که تصمیمات کمیسیون بودجه و کمیسیون برنامه را از ترتیبى که به صورت قانون دربیاید خواهیم انداخت و اجازه نمى‌دهیم که مردم یک حوزه‌اى را از حق‌شان به کلى محروم کنند از تمام استان هفتم یعنى از 14 وکیل فارس ما یک نفر در کمیسیون برنامه داشتیم و او هم سید حسن رضوى بود که این موضوع رابه همه آقایان گفتم از آذربایجان آقایان برادران ما هستند، به همه‌شان هم ارادت داریم همیشه هم گفتیم همان طور که معروف است به اصطلاح قدیم که کبیر قدیم نباید حق صغیر را بخورد، صغیر هم نباید حق کبیر را بخورد، این صحیح نیست ما هم چهارده نفر وکیل هستیم ما هم حق داریم در کمیسیون بودجه ما یک نفر عرب‌شیبانى را داشتیم او را هم بیرون گذاشتند حالا از آقایان نمایندگان آذربایجان در کمیسیون بودجه شش نفر و از فارس هیچ نفر، این درست نیست. قابل تحمل نیست براى این که ما هم منافع داریم ما باید حقوق حوزه انتخابیه خودمان را حفظ بکنیم (همهمه نمایندگان)

رئیس - این نطق قبل از دستور است هر کس هر چه خواست می‌گوید.

اردلان - آقاى حاذقى وکلاى آذربایجان هم مثل وکلاى فارس هستند.

رئیس - آقاى حاذقى تأمل بفرمایید اکثریت نیست (پس از چند لحظه عده کافى شد) بفرمایید.

حاذقى - من نظرم این بود که به آقایان محترم سربسته نکته اى را تذکر بدهم ولى همکار محترم آقاى دکتر مجتهدى مرا مجبور کردند این نکته را عرض کنم البته تمام آقایان نمایندگان محترم در نظر همه احترام دارند و حقوق‌شان متساوى است ولى باید انصاف هم داد معروف است که مى‌گویند بکن هر آنچه بشاید نه آنچه بتوان کرد ما نمایندگان فارس هیچ‌گونه مراجعه‌اى به هیچ کس نکردیم، توقعى هم نداشتیم ولى در موقعى که آقایان همکارهای‌شان را انتخاب مى‌کنند باید رعایت انصاف را هم بکنند در پنج شعبه که انتخاب شدند، یکى از آقایان فارسی‌ها یعنى از 14 نفر وکلاى فارس یکى در کمیسیون برنامه نیامدند در شعبه پنجم که من در آنجا بودم اطلاع دارم که این یک شعبه باقى مانده است و آقاى رضوى از همان شعبه در کمیسیون برنامه انتخاب شده بودند و بنده عرض کردم که عیب ندارد اگر اجازه بدهید که یک نفر هم از همکاران فارس آنجا باشد آن را هم رعایت نکردند من مى‌خواهم عرض کنم که بایستى در انتخاب اعضاى کمیسیون‌ها رعایت تناسب بین نماینده‌هاى استان‌ها بشود اگر مجلس ما روى حزب بود تردیدى نبود که حزبى که اکثریت داشت تمام کمیسیون‌ها را هم انتخاب مى‌کرد ولى حالا که حزبى نیست و کارها روى مصالح حوزه‌

+++

ها و منطقه‌ها است بایستى آقایان رعایت این نکته را بکنند که حقوق یک عده از مردم یک استان سلب نشود. این اشتباهات را بنده باید عرض کنم در کمیسیون برنامه وقتى وکیل یک حوزه‌اى نباشد حقوق مردم آن حوزه ضایع مى‌شود (صحیح است) من به طور مثل عرض مى‌کنم شهرستان جهرم در قانون 26 آبان ماه 1316 در دوره 11 در قانون تقسیمات کشور به تصویب رسیده است جزو یکى از 50 شهرستان مصوبه مجلس بود و بعد در کمیسیون برنامه به توهم این که شهرستان جهرم شهرستان قانونى نیست و تصویب‌نامه‌اى است یک میلیون تومان ازش کم کردند حالا اگر یک نفر از همکاران ما آنجا باشد اطلاع مى‌دهد تذکر مى‌دهد که تصمیمى برخلاف مصلحت آن منطقه نگیرند حالا هم استدعاى من بر این است که آقایانى که در کمیسیون بودجه یا برنامه هستند در تصمیم‌شان رعایت حق مردم را هم بکنند و یکى از ماها را دعوت کنید و اگر غیر از این باشد ما هم ایستادگى مى‌کنیم و نمى‌گذاریم مصوبات آنها به صورت قانونى در بیاید براى این که ما هم وکیل هستیم حقمان است ما وکیل مردمیم و بایستى حفظ حقوق مردم را بکنیم این عرض من بود و اما نکته‌ای که راجع به دولت تذکر داشتم البته آقاى فروزان از طرف هیئت دولت اینجا تشریف دارند مسئله مهمى‌که راجع به دولت من تذکر داشتم این بود که اخیراً آقاى مهندس مصدق معاون وزارت راه دیده شد از معاونت وزارت راه استعفا دادند و آقایان مهندس شالچیان و مهندس گنجى هم که از رؤسای و مدیران وزارت راه بودند استعفا دادند و این عمل ناشى از یک انتخاب بى‌موردى بود که یک نفر ناظر هزینه‌اى که در آنجا بود به عنوان معاون وزارت راه انتخاب شده من خواستم به وسیله معاون وزارت دارایی به دولت سفارش بدهم که ما با این گونه ایجاد پست‌ها و تغییر و تبدیل‌ها موافق نیستیم کسانى که بر سر کار هستند و مردمان درست و امین و در کار خودشان صاحب اطلاعات و بصیرت هستند نباید اینها را دلسرد کرد این عمل‌ها درست نیست نه به نفع مملکت است نه به نفع دولت است دولت بایستى بدون ضرورت تغییرى در اعضاى دولت ندهد اگر تغییرى مى‌دهد باید یک بهترى بگذارد به جاى یک کسى که قبلاً بود ولى به هم زدن اوضاع بدون این که اصلحى انتخاب شده باشد این به صلاح مملکت نیست.

بنابراین از دولت خواستاریم که این اعمالش را اصلاًح کند معنى ندارد ایجاد پست کردن و اشخاص را راضى کردن این به ضرر مملکت است مکرر هم تجربه شده به خصوص اشخاصى که عرض کردم خدمت‌شان را خوب انجام داده‌اند ما طرفدار اشخاص صالح و درست و خوب هستیم خصوصاً اشخاصى که سر کار هستند و هیچ راضى نیستیم که این اشخاص را از سر کار بردارند و یک کسانى که در صلاحیت مثل آنها نیستند بگذارند.

یکى دیگر از موضوع عاى تذکر بنده راجع به اعضاى فرهنگ بود که پریروز هم همکار محترم جناب آقاى فرهودى مفصل به عرض مجلس شوراى ملى رساندند قوانینى که تصویب مى‌شود بایستى اجرا بشود از وزارت فرهنگ انتظار مى رود که قوانینى را که مجلس شوراى ملى به تصویب رسانده است. درباره عموم فرهنگى‌ها على‌السویه اجرا شد تبعیض نشد کسى شکایت نمی‌کند و کسى اعتراضى ندارد.

و آن وقت وزارت فرهنگ خواهد توانست اصلاح اساس در کارهاى فرهنگى بکند حالا هم عده‌اى از دستگاه فرهنگى ناراضى هستند و علتش این است که مدارس خوب اداره نمى‌شود (صحیح است) این دبستان و دبیرستان و دانشکده بایستى به نفع تمام مملکت با علاقه تمام اولیاى مدارس اداره بشود وقتى قانون درباره آنها هم از انجام وظیفه کوتاه می‌آیند و نتیجه مدرسه‌ها خوب تربیت نمی‌شوند. موضوع دیگر راجع به هجوم ملخ به مناطق کشور بود. همکار محترم آقاى اردلان یک تذکرى دادند که تلگرافى از کردستان رسیده آنجا هم ملخ شروع به مزاحمت و آزار مردم نموده (اردلان - و سن) و سن و لازم است که دولت در رفع آنها اقدام کند من مى‌خواستم عرض کنم که فارس و خوزستان و کرمان این سه استان بزرگ هم در معرض تجاوز ملخ بوده آنچه که اطلاع داریم دولت تا حدى مقدمات کار را فراهم کرده (سالار بهزادى - نبرده) سم فرستاده است مأمور فنى فرستاده است ولى باید این مقدمات به نتیجه منتهى بشود یعنى مراقبت دائمى ‌دولت بر دستگاه فنى مبارزه با ملخ ادامه پیدا بکند تا محصول مملکت از آفت ملخ‌خوارگى نجات پیدا کند. موضوع دیگر به طوری که امروز شنیده شد رئیس کشاورزى فارس را که یکى از هموطنان آذربایجانى ما است مهندس افتخارى که مردم هم از او راضى بودند و تازه هم رفته بود آنجا او را هم عوض کرده‌اند بنده با این تغییر و تبدیل‌ها اصلاً موافق نیستیم در خارج شهرت دارد که وکلاى هر محل مأمورین آنجا را عوض می‌کنند در صورتی که ما وکلاى فارس با این امر موافق نیستیم معنى ندارد رئیس دادگسترى فارس آقاى سرابندى بود و شخصى درست و امین بود عوض کردند رئیس کشاورزیمان هم یک نفر مهندس تحصیلکرده از هموطنان آذربایجانى ما که به او هم علاقه داریم تازه هم رفته بود آنجا 6 ماه پیش رفته بود او را ه هم تغییر داده‌اند این چه معنى دارد و چه نتیجه‌اى دارد جز خرج سفر اضافى دادن و ناراضى براى دولت درست کردن و اشکال داشتن، من به طور کلى از آقاى معاون وزارت دارایی که اینجا تشریف دارند تقاضا دادم که این موضوع را به اطلاع دولت برسانند که ما با این تغییر و تبدیل‌ها موافق نیستیم ....

رئیس - آقاى حاذقى وقت شما تمام شده است.

حاذقى - ... بنده چند کلمه دیگر عرض دارم. موضوع دیگر این بود که در قسمت احتیاجات عمرانى توجهى داشته باشند ما تنها بودجه مملکتمان حقوق نیست هر چه که ما ملاحظه می‌کنیم می‌بینیم دولت اسکناس می‌خواهد براى حقوق دادن پول از بانک می‌خواهند براى حقوق دادن. دستگاه مملکت براى کار است اگر آقاى وزیر دارایی یا معاون وزارت دارایی مختصر اعتبار عمرانى هر نقطه را ندهند و کارشان رساندن حقوق‌ها باشد هیچ کارى براى مردم مملکت نمى‌شود اعتبارات عمرانى را به عقیده من باید مقدم به تمام مخارج دانست.

رئیس - آقاى امینى.

امینى - قبل از این که بنده به عرایض حوزه انتخابیه بپردازم یادداشتى از آقاى کشاورز ‌صدر رسیده است که چون اهمیت ملى آن بیشتر است بنده آن را قبلاً عرض می‌کنم: دیشب در روزنامه اطلاعات از طرف شرکت منقرض و منحله نفت جنوب طرحى بى‌ادبانه مبنى بر تکذیب اظهارات سخنگوى وزارت خارجه ما انتشار یافته بود در صورتی که بر عکس بر کوچک و بزرگ ما پوشیده نیست که این تکذیب دروغ است و همه کس می‌داند که قطع مزایاى کارگران براى ایجاد اغتشاش و بلوا بوده تا به این وسیله سنگى پیش پاى اجراى ملى شدن نفت بگذارند (صحیح است) بنابراین یک شرکت منحله خاتمه یافته حق ندارد با این انتشارات حقایق را مکتوم دارد. کشاورز‌ صدر

مکى - پس آقاى صدر کشاورز اطلاع ندارند که شرکت نفت مى‌خواهد مجلس را منحل کند.

امینى - بنده هم مثل هر کدام از آقایان نمایندگان که از حوزه انتخابیه مراجعت مى‌فرمایند از وضع ناراضى هستند بنده هم متأسفانه وقت آقایان را مى‌گیرم و براى این که اخبار شوم گیلان را مثل بوم به عرض آقایان برسانم از رودبار منجیل که وارد گیلان مى‌شوید منظره درخت‌هاى زیتون خشک شده آنجا که سابقاً از لحاظ زیبایی طبیعت و فراوانى نعمت که براى مردم آنجا بى‌اندازه جلب توجه مى‌کرد امروز خشکى آنها اسباب تأثر است و این درخت‌ها که واقعاً ثروت اهالى آنجا است خشک شده است (صحیح است) این امر باعث تأسف و تأثر است و هر کدام از آقایان که در ایام عید به آن صفحات رفته بودند واقعاً اظهار تأسف و تأثر مى‌کردند نمایندگان گیلان مدتى است راجع به این موضوع با بانک کشاورزى و وزارت کشاورزى مذاکره کردند و استدعا کردند که توجهى بشود و این درخت‌هاى سالم خشک شده است و از پا رخ کرده است با کمک مالى بانک کشاورزى مجدداً به محصول برسد و مردم آنجا از بین نروند (صحیح است) متأسفانه بانک کشاورزى با این که تمام وسایل براى این کار را دارد بنده ندیدم که اینها تا به حال حرکت بکنند و در پنج ساعتى راه از تهران به آنجا بروند براى تسلى خاطر مردم (فرهودى - اگر هم برود نمی‌تواند تشخیص بدهد) شاید هم ندهند لااقل براى تسلى خاطر مردم بروند درخت زیتون را که باید بعد از 12 سال بار بدهد خود بنده در وقتى که متصدى بانک کشاورزى رشت بودم و به تمام آن منطقه آشنایی دارم اشخاصى بودند که شاید 200 اصله درخت زیتون داشتند که در سال هر اصله‌اى 50 تومان عایدى داشت اشخاص متمکنى بودند در این سفر که رفتم بیچاره‌ها از شدت فقر و مسکنت در حضور من یقه پاره مى‌کردند وقتى که بنده با آقاى معاون وزارت دارایی که متأسفانه دارند صحبت مى‌کنند ( دکتر جلالى - آقاى معاون وزارت دارایی استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید) این مطلب مربوط به بانک کشاورزى است چون در این مدت مکاتبه زیاد شده و صحبت زیاد شده است و تاکنون توجه نکرده‌اند بنده براى آخرین بار ناچار شدم بگویم که اگر کمیسیونى فوراً از نمایندگان گیلان از نماینده بانک کشاورزى از نماینده وزارت دارایی و نماینده وزارت کشاورزى این مطلبى را ننشینند و حل و رسیدگى نکنند اول از دولت بنده سؤال مى‌کنم و صورت وام‌هاى بزرگى که بانک کشاورزى به اشخاص داده صورت مى‌خواهم بعد دولت را استیضاح مى‌کنم استدعایم این است که جنابعالى این مطلب را توجه بفرمایید و در آن کمیسیون به حرف حساب توجه بفرمایید (شوشترى - راجع به جنگل‌ها هم بفرمایید) جنگل‌ها که از بین رفته است موضوع دوم مربوط به نظام وظیفه است که البته آقایان توجه خواهند داشت در فصلى نظام وظیفه را شروع می‌کنند که رعایا و زارعین گیلان مشغول کشت و زراعت هستند (چند نفر از نمایندگان- همه جا این طور است) چیز عجیبى است در تمام مدت سال فصلى را انتخاب مى‌کنند که رعیت را بیکار بکنند و این بدبخت در نتیجه گرفتارى و ناچارى خوب اطلاع دارید که

+++

چه باید بکند تا خلاصه بشود من استدعا مى‌کنم به این قضیه توجه بکنند وضع اینها باید روشن شود متکفل و مریض را مى‌آورند که وضع‌شان را روشن کنند و بدبختانه اصلاً تاریک مى‌کنند بنده تقاضا دارم توجه به این مطلب بشود و از طرف وزارت جنگ لااقل تاریخ احضار آنها را طورى تعیین بکنند مخصوصاً در گیلان زمانى که کار زنانه به قول خودشان در مزرعه برنج شروع می‌شود آن وقت مردانه آزاد است و می‌توانند بروند. مگر این کار را بکنند دنیا زیر و رو می‌شود؟ مطلب دیگر بحث در این است که شرکت ابریشم و شرکت چاى را که مربوط به سازمان برنامه است از گیلان به مرکز منتقل بکنند تنها دلیلش این است که به نظر بنده آقایان متصدیان در نظر داشتند که به مرکز بیایند و نمى‌دانم چه فکرى است که استان‌ها را کوچک می‌خواهند بکنند و مرکز را هم بزرگ نکنند خوب اگر مى‌توانستند که مرکز را آباد بکنند می‌گفتیم استان‌ها خراب شده است ولى عیب این است که هم مرکز خراب است هم استان استان‌ها هرچه دستگاهای‌شان بهتر باشد دستگاه‌هاى اداری‌شان بهتر بشود استان‌ها آباد می‌شود مردم برمی‌گردند سر کارهای‌شان آنچه که هى به مرکز منتقل می‌کنند بنده می‌دانم که این فقط براى صداى نعلین خود رئیس اداره است (شوشترى - براى انجام معاملات خصوصى) در برنامه چون بحث در این قضیه بود

راجع به نوغان بنده جلوگیرى کردم بنده نمى‌دانم در صورتى که محل محصول در شمال ایران است مرکزش چرا در تهران باشد؟ (صحیح است) اما موضوع راه البته یکى از مسائل مهمى است که همه مبتلا هستیم مخصوصا راجع به راه منجیل رودبار بنده خواهش کرده بودم که آنجا را مقدم بکنند چون مقرر بود که از اول سال جارى شروع بکنند به آسفالت‌کارى. بنده نمی‌دانم کى شروع خواهد شد؟ این که بنده خواهش کردم که آسفالت آن قسمت را مقدم بدارند که مردمان بیچاره و بیکار و بدبخت آنجا که در نتیجه سوخت درخت‌هاى زیتون بیچاره شده‌اند در این راه‌سازى مشغول کار شوند (صحیح است) و براى ارتزاق وسیله‌اى داشته باشند این را هم که نمى‌کنند فرهنگ رشت نه معلم دارد، نه شاگرد، نه دستگاه و نه تشکیلات مثل همه جا و این را هم بنده با نهایت علاقه‌اى که به دولت دارم و البته آقایان هم همه علاقمند هستند بحث این نیست که تنها دولت خوشنام باشد صحبت این است که هم خوشنام باشد و هم کار بکند (صحیح است) صرف خوشنامى‌که براى مردم نان نمی‌شود بنده این را عرض می‌کنم که آقایان توجه بفرمایند این قضیه از اهم مطالب است که واقعاً کارها رو به راه بشود و با این بودجه‌اى که دارید البته بنده با این تجزیه مخالفم باید توجه بفرمایید که این قبیل کارها راه بیفتد و بنده خواهش مى‌کنم که مجلس شوراى ملى به این تجزیه توجه بفرماید نظر مجلس سنا راجع به تجزیه مشورتى بوده است. پارسال سازمان برنامه براى مبازره با مالاریا اقدامات مفیدى کرده است باید متأسفانه اظهار بکنم که امسال تا به حال هیچ اقدامى‌نشده است و به عنوان این که گرد د د ت ندارند کارى نمى‌کنند بنده تعجب مى‌کنم که این سازمان عریض و طویل چرا فکرى براى د. د. ت. نکرده اگر امسال هم مبارزه مى‌کردند خرج به ثلث تقلیل پیدا مى‌کرد ولى اگر امسال مبارزه نکنند به کلى آن اثر پارسال هم از بین می‌رود و حالا خواهش می‌کنم که آقایان به این قسمت هم توجه بفرمایند (احسنت)

دکتر مجتهدى - آقاى حاذقى توهین کردند و فرمودند که وکلاى آذربایجان بند و بست کرده‌اند می‌خواستم دو کلمه توضیح بدهم.

3 - قرائت اسامى اعضاى کمیسیون‌هاى منتخبه از شعب

رئیس - ایشان نظرى نداشتند. وارد دستور می‌شویم اسامى‌کمیسیون‌ها قرائت می‌شود و تمنا دارم آقایان در اولین فرصت کمیسیون‌ها را تشکیل بدهند و هیئت رئیسه‌شان را انتخاب بکنند که زودتر کارها حاضر بشود. (صورت اعضای کمیسیون‌ها به شرح زیر قرائت شد)

از شعبه اول:

کمیسیون برنامه - آقایان: مهدى ارباب. دکتر کاسمى. ثقت‌الاسلامى/ کمیسیون بودجه - آقایان: قراگوزلو. اسلامى. سودآور/ کمیسیون دارایی - آقایان: نریمان. صفوى. امامى‌اهرى/ کمیسیون اقتصاد ملى - آقایان: وهاب‌زاده. مهدى ارباب. سود‌آور/ کمیسیون فرهنگ - آقایان: گرگانى صفوى. ثقت‌الاسلامى/ کمیسیون دادگسترى - آقایان: امامى‌اهرى. اسلامى. دکتر مصباح‌زاده/

کمیسیون خارجه - آقایان: نریمان. خزیمه علم. جواد مسعودى/ کمیسیون کشاورزى - آقایان: شادلو. قراگوزلو. خزیمه علم/ کمیسیون راه - آقایان: کاظم شیبانى. اسلامى/ کمیسیون بهدارى - آقایان: منصف دکتر کاسمى/

کمیسیون کشور - آقایان: کاظم شیبانى. خزیمه علم. معین‌زاده/ کمیسیون نظام - آقایان: شادلو. کاظم شیبانى/ پست و تلگراف - آقایان: خاکباز. مهدى ارباب/ کمیسیون محاسبات - آقاى ثقة‌الاسلامى/

کمیسیون عرایض - آقاى صفوى/ کمیسیون امور اجتماعى و کار - آقایان: دکتر مصباح‌زاده. جواد مسعودى/ کمیسیون استخدام - آقایان: امیر افشار. سود‌آور

از شعبه دوم‏

کمیسیون برنامه - آقایان: دکتر معظمى. دکتر مجتهدى. دولت‌آبادى/ کمیسیون بودجه - آقایان: ملک‌مدنى. دکتر طاهرى. قشقایی/ کمیسیون دارایی - آقایان: پناهى. آشتیانى‌زاده. حائرى‌زاده/ کمیسیون دادگسترى - آقایان: صالح. حسن نبوى. صاحب‌جمع/

کمیسیون خارجه - آقایان: موقر. پناهى. صالح/ کمیسیون کشور - آقایان: قشقایی. ملک‌مدنى. حائرى‌زاده/ کمیسیون فرهنگ - آقایان: دکتر معظمى صدرزاده. موقر/ کمیسیون اقتصاد - آقایان: پناهى. آشتیانى‌زاده. دولت‌آبادى/

کمیسیون کشاورزى - آقایان: قشقایی. ملک‌مدنى. عباسى/ کمیسیون راه - آقایان: آشتیانى‌زاده. عباسى/ کمیسیون بهدارى - آقایان: دکتر طاهرى. دکتر مجتهدى/ کمیسیون نظام - آقایان: افشار صادقى. عباسى/ کمیسیون پست و تلگراف- آقایان: افشار صادقى. حکیمى/

کمیسیون اجتماعى و کار - آقایان: موقر. نصرتیان/ کمیسیون امور استخدام - آقایان: اورنگ. دکتر مجتهدى/ کمیسیون عرایض - آقاى حکیمى/ کمیسیون محاسبات مجلس - آقاى حائرى‌زاده‏

از شعبه سوم‏

کمیسیون برنامه - آقایان: آزاد. سالار بهزادى. حمیدیه/ کمیسیون بودجه - آقایان: دولت‌شاهى. مکى. کشاورز‌صدر/ کمیسیون دارایی - آقایان: حسن اکبر. غلام‌رضا فولادوند. آصف/ کمیسیون دادگسترى - آقایان: موسوى. دکتر شایگان. غلام‌رضا فولادوند/ کمیسیون خارجه - آقایان: حسن اکبر. ابتهاج. دکتر شایگان/

کمیسیون کشور - آقایان: کشاورز‌صدر. محمد ذوالفقارى. آصف/ کمیسیون فرهنگ - آقایان: دکتر شایگان. سلطان‌العلما. شوشترى/ کمیسیون اقتصاد - آقایان: برومند. موسوى. قهرمان/ کمیسیون کشاورزى - آقایان: محمد ذوالفقارى. صدر میرحسینى. اعظم زنگنه/

کمیسیون راه - آقایان: ابتهاج. صدر میرحسینى/ کمیسیون بهدارى - آقایان: محسن طاهرى. قهرمان/ کمیسیون نظام - آقایان: محمد ذوالفقارى. اعظم زنگنه/ کمیسیون پست و تلگراف - آقایان: سالار بهزادى. آبکار/ کمیسیون امور اجتماعى و کار - آقایان: کشاورز‌صدر. برومند/ کمیسیون استخدام - آقایان: محسن طاهرى. سلطان‌العلما/ کمیسیون عرایض - آقاى مکى/ کمیسیون محاسبات مجلس - آقاى شوشترى‏

از شعبه چهارم‏

کمیسیون برنامه - آقایان: بزرگ‌نیا. دکتر طبا. تیمورتاش/ کمیسیون بودجه - آقایان: دکتر کیان. فرهودى. ناصر ذوالفقارى/ کمیسیون دارایی - آقایان: مهدوى. معدل. محمد‌على مسعودى/ کمیسیون دادگسترى - آقایان: فرامرزى. فقیه‌زاده. گودرزى/ کمیسیون خارجه - آقایان: ناصر ذوالفقارى. تیمورتاش. محمد‌على مسعودى/ کمیسیون کشور - آقایان: قاسم فولادوند. عرب‌شیبانى. دکتر نبوى/

کمیسیون فرهنگ - آقایان: دکتر طبا. دکتر نبوى. فرهودى/ کمیسیون اقتصاد ملى - آقایان: بزرگ‌نیا. دکتر کیان. عرب‌شیبانى/ کمیسیون کشاورزى - آقایان: مهدوى. مرتضى حکمت. معدل/ کمیسیون راه- آقایان: قاسم فولادوند. عرب‌شیبانى/ کمیسیون بهدارى - آقایان: دکتر راجى. دکتر سید‌امامى/ کمیسیون نظام - آقایان: تیمورتاش. فقیه‌زاده/ کمیسیون پست و تلگراف - آقایان: مرتضى حکمت. دکتر نبوى/

کمیسیون امور اجتماعى و کار - آقایان: دکتر راجى. محمد‌على مسعودى/ کمیسیون استخدام - آقایان: دکتر کیان. فرامرزى/ کمیسیون عرایض - آقاى معدل/ کمیسیون محاسبات مجلس - آقاى شکرایی‏

ازشعبه پنجم‏

کمیسیون برنامه - آقایان: ناصر صدرى. فتح‌على افشار. ظفرى/ کمیسیون بودجه - آقایان: ابوالقاسم امینى. گنجه. کهبد/ کمیسیون دارایی - آقایان: عماد تربتى. عبدالحسین مجتهدى. هراتى/ کمیسیون دادگسترى - آقایان: ابوالحسن رضوى. گنابادى سلطانى/ کمیسیون خارجه - آقایان: ابوالقاسم امینى. حاذقى. مخبر فرهمند

+++

کمیسیون کشور - آقایان: ناصر صدرى. عماد تربتى. فتح‌على افشار/ کمیسیون فرهنگ - آقایان: ابوالحسن رضوى حاذقى. گنابادى/ کمیسیون اقتصاد- آقایان: بوداغیان. ارباب گیو. علی‌محمد دهقان/ کمیسیون کشاورزى - آقایان: ظفرى. کهبد. علی‌محمد دهقان/ کمیسیون راه- آقایان: ناصر صدرى. کهبد/ کمیسیون بهدارى - آقایان: دکتر علوى. قبادیان/

کمیسیون نظام - آقایان: دکتر علوى. قبادیان/ کمیسیون پست و تلگراف - آقایان: گنجه مخبر فرهمند/ کمیسیون امور اجتماعى - آقایان: کوراوغلى. هراتى/ کمیسیون استخدام - آقایان: قبادیان. سلطانى/ کمیسیون عرایض - آقاى حاذقى/ کمیسیون محاسبات مجلس - آقاى ظفرى‏

از شعبه ششم‏

کمیسیون برنامه - آقایان: بهادرى. دکتر هدایتى. صفایی/ کمیسیون بودجه - آقایان: دکتر بقایى. اسکندرى. بهبهانى/ کمیسیون دارایى - آقایان: اسکندرى. مکرم. اردلان/ کمیسیون دادگسترى - آقایان: جواد عامرى. دکتر هدایتى. صفایی/ کمیسیون خارجه - آقایان: رفیع عامرى. سنندجى/ کمیسیون کشور - آقایان: پالیزى. ناظرزاده. تولیت/ کمیسیون فرهنگ- آقایان: بهبهانى. دکتر بقایى. ناظرزاده/

کمیسیون اقتصاد - آقایان: اردلان. شهاب خسروانى. دکتر برال/ کمیسیون کشاورزى - آقایان: غضنفرى. بهادرى. تولیت/ کمیسیون راه - آقایان: محمودى. پالیزى/ کمیسیون بهدارى - آقایان: دکتر برال. ابریشم‌کار/ کمیسیون نظام - آقایان: غضنفرى. بهادرى/ کمیسیون پست و تلگراف - آقایان: محمودى. پیراسته/ کمیسیون امور اجتماعى و کار - آقایان: دکتر هدایتى. شهاب خسروانى/

کمیسیون استخدام - آقایان: مکرم. عبدالوهاب اقبال/ کمیسیون عرایض - آقاى مکرم/ کمیسیون محاسبات مجلس - آقاى اردلان‏

رئیس - صبح شنبه آقایان کمیسیون‌ها را تشکیل بدهند و هیئت رئیسه‌شان را انتخاب می‌کنند. آقاى مخبر فرهمند در این قسمت فرمایشى دارید؟

مکى - آقاى اقبال را ما شنیدیم که شهردار مشهد شده‌اند.

رئیس - به ایشان چیزى نوشته شده از طرف هیئت رئیسه یعنى بنده نوشته‌ام که نظرشان را بگویند و هنوز جواب نرسیده است.

مکى - اگر شهردار باشند که وکیل نیستند.

رئیس - بله صحیح است اگر شهردار شدند دیگر وکیل نیستند.

مخبر فرهمند - عرض کنم بنده را که در شعبه پنجم بودم در دو کمیسیون بنده را نوشته‌اند بنده هم از آقایان خواهش کردم که بنده را ننویسند به همین جهت هم آن ورقه امضاء ندارد. بنده امضا نکردم و داوطلب هیچ کمیسیونى هم نیستم. آقایانی که جوانترند و بیشتر حرارت دارند و دنبال کار هستند و علاقه دارند باید در 4 و 5 و 6 تا کمیسیون تشریف داشته باشند و امثال بنده باید برویم کنار به همین جهت بنده امضاء نکردم بین چند نفر کارها را احتکار کرده‌اند یک کلاس آمده ‌اند می‌خواهند 10 کلاس جلو بروند.

رئیس - آقاى بهبهانى چون عضویت کمیسیون بودجه را قبول نکرده‌اند آقاى سنندجى که بعد از ایشان اکثریت دارند به عضویت کمیسیون بودجه انتخاب می‌شوند.

4 - انتخاب دو نفر جهت نظارت ذخیره اسکناس

رئیس - حالا شروع مى‌کنیم به انتخاب دو نفر نظار بانک سه نفر به حکم قرعه انتخاب مى‌شوند براى نظارت در استخراج آرا. آقاى آصف‏

آصف - آقاى اردلان که این دو ساله به این سمت تعیین شده بودند وظیفه خود را با نهایت خوبى انجام داده‌اند و حالا هم از آقایان تقاضا مى‌کنم که ایشان را انتخاب بکنند و در ضمن اجازه بفرمایید این توضیح را بنده بخواهم که روشن شود که این انتخاب براى یک سال است یا براى تا آخر دوره است.

رئیس - این قسمت طبق قانون در مجلس سابقه دارد و طبق همان سابقه عمل مى‌شود.

( براى نظارت در استخراج آرا به وسیله آقاى فولادوند (منشى) اقتراع به عمل آمده آقایان ذیل تعیین شدند)

آقاى دولت‌آبادى (عده‌اى از نمایندگان- نیستند)، آقاى صالح، آقاى ابوالحسن حکیمى (عده‌اى از نمایندگان- نیستند) آقاى سید محمد‌على شوشترى، آقاى میر مجید موسوى. فولادوند- بالنتیجه آقایان: صالح، شوشترى، موسوى به حکم قرعه معین شدند. (اسامى آقایان به شرح ذیل اعلام و هر یک در محل نطق حاضر و رأى دادند)

آقایان: جمال امامى. مکى. حائرى‌زاده. موسوى. بوداغیان. اردلان. مجتهدى. پناهى. دکتر مجتهدى. ناصر صدرى. شیبانى. بهادرى. محمد ذوالفقارى. کشاورز‌صدر. قاسم فولادوند. نورالدین امامى فرهودى. دکتر هدایتى. مصباح‌زاده ارباب. فقیه‌زاده. آشتیانى‌زاده. امینى صفوى. موقر. دولتشاهى. وهاب‌زاده. سرتیپ‌زاده. امامى‌اهرى. گنجه. دکتر راجى. شوشترى. سنندجى. نبوى سلطان‌العلما. ناصر ذوالفقارى. گنابادى. دکتر نبوى. اسکندرى. دکتر جلالى. عباسى. آبکار. آصف. مهدوى. ملک‌مدنى. صاحب‌جمع. گودرزى. شکرایی. ثقت‌الاسلامى. عزیز زنگنه. ابتهاج. جواد مسعودى. بزرگ‌نیا. صفایی. دکتر کاسمى. سالار بهزادى. غضنفرى. ظفرى. گرگانى. مکرم. سودآور. فرامرزى. سلطانى. معدل. حاذقى. نریمان. شادلو. خزیمه علم. قراگوزلو. عرب‌شیبانى. عامرى. مخبر. فرهمند. دکتر طاهرى. دکتر کیان. فولادوند. ارباب گیو. صدر میرحسینى. تیمورتاش. هراتى. دهقان. مرتضى حکمت. خسرو قشقایی. دکتر برال. شوشترى. صالح. ناظرزاده. صدرزاده. دکتر طبا

رئیس - آقاى تیمورتاش یک اشتباهى کرده‌اند و یک ورقه‌اى به امضاى خودشان به عنوان موافق داده‌اند که باید باطل شود و یک رأى بدهند. مهره‌هاى تفتیشیه و اوراق رأى شماره شد و پس از استخراج آرا نتیجه به قرار زیر بود:

مهره تفتیشیه 79

اوراق رأى 79

آقایان: صفایی 49 رأى اردلان 42 رأى عرب‌شیبانى 39 رأى ثقةالاسلامى 16 رأى مخبر فرهمند 16 رأى ناصر صدرى 9 رأى آقایان: امینى. نبوى. مرتضى حکمت. بزرگ‌نیا. گرگانى. تیمورتاش. سلطان‌العلما. هر یک رأى داشتند.

رئیس - چون اکثریت نسبى است آقاى صفایی و آقاى اردلان به سمت هیئت نظارت بانک انتخاب شدند (مبارک است) آقاى وزیر دادگسترى بفرمایید.

5 - تقدیم یک فقره لایحه راجع به انحلال دیوان کیفر به وسیله آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى - بنده یک عرایضى داشتم که مى‌خواستم توجه آقایان را جلب کنم تأسیس دیوان کیفر از مبتکرات تأسف‌آور این کشور به شمار مى‌آید صحیح است که در کشورهاى دیگر شبیه و نظیر ندارد (صحیح است) در بدو تشکیل آن مقصود آن بوده است که نسبت به اتهامات مأمورین دولت رسیدگى دقیق و سریع به عمل آید ولى در عمل نتیجه معکوس حاصل شده و حتى بعضى از این قبیل اتهامات مشمول مرور زمان گردیده است.

تشکیل دادگاه‌هاى اختصاصى اصولاً صحیح نیست (صحیح است) مگر در مورد اصل 87 متمم قانون اساسى که منحصر است به دادگاه‌هاى نظامى. قوانین مربوطه به طرز رسیدگى و دادرسى در دیوان کیفر برخلاف اصول تدوین شده (صحیح است)

اغلب مواد آن به کیفیت و به منظور خاص و در نتیجه تعقیب متهمین که باید با سرعت انجام شود به قدرى بطى و کند است که در اثر طول زمان و از بین رفتن دلایل جرم گناهکار به مجازات نمی‌رسد و یا آن که در نتیجه همین طول مدت اثر مجازات که غرض از آن تنبیه جامعه است از بین می‌رود و بالاخره نتیجه‌ای که از تأسیس دیوان کیفر در نظر بوده حاصل نشده است. (صحیح است)

براى مزید استحضار خاطر آقایان نمایندگان محترم چند نمونه از معایب دیوان کیفر و مواردى که قوانین و مقررات مربوطه

+++

به آن برخلاف اصول است توضیح می‌دهد.

1 - غالبأ در اثر اتهامات به اتهامات مأمورین دولت و اشخاصى که به تبعیت از کارمندان دولت در دیوان کیفر تحت تعقیب قرار مى‌گیرند بین بازپرس‌ها و دادستان و دادگاه‌ها از جهت تعیین مرجع رسیدگى اختلاف حاصل مى‌شود که باید در دادگاه دیوان کیفر حل شود و براى حل اختلاف جریان کار مدت زیادى به طول مى انجامد و رسیدگى به اصل موضوع را مدت‌ها به تعویق مى‌اندازد (صحیح است)

2 - چون اکثر جرائمى‌ که اتفاق مى افتد و متهمینى که بایستى تعقیب شوند و اشخاصى که در موضوع اتهام لازم است از آنها تحقیق شود در شهرستان‌ها هستند دادسراى دیوان کیفر ناچار است با استفاده از مواد قانون دیوان کیفر اجراى تحقیقات مقدماتى را به مأمورین قضایى شهرستان‌ها محول کند (صحیح است) و این موضوع باعث بطوء جریان است و آن طور که شایسته است بازپرس شخصاً حقیقت امر را نمى‌تواند درک کند و چون دادستان‌ها و بازپرس‌هاى شهرستان‌ها هم رسیدگى به پرونده‌هاى دیوان کیفر را از وظایف اصلى خود نمى‌دانند و آن را کار فرعى و اضافى تلقى مى‌کنند تحقیقات را آن طور که باید و شاید دقیق و سریع انجام نمى‌دهند و بعد از مدت‌ها پرونده را به طور ناقص اعاده مى‌دهند و اکثر دیده شده است پرونده‌هایى که تحقیقات مقدماتى آن به وسیله دادرسان شهرستان‌ها انجام شده ناقص بوده و براى رفع نقایص بازپرس ناچار مى‌شود مجدداً پرونده را اعاده دهد (صحیح است) و یکى از جهات عمده کندى کار در دیوان کیفر همین موضوع است که نه فقط موجب بطوء جریان است بلکه اساساً چون دلایل و مدارک بزه به خوبى جمع‌آورى نشده باعث مى‌شود که گناهکار از کیفر رهایى یابد.

3 - به دادستان دیوان کیفر اختیار داده شده است که به مجرد اطلاع از وقوع جرم شخصاً اقدامات مقدماتى بنماید و متهم را نیز توقیف و بازداشت کند- اجراى تحقیقات را مى‌تواند شخصاً عهده‌دار شود یا به یکى از معونین خود و یا به بازپرس ارجاع نماید و یا به یکى از مأمورین غیر قضایی دولت و یا رئیس اداره که متهم در آن اداره کار مى‌کند نمایندگى و اختیار بدهد که او متهم را تعقیب کند و نیز دادستان دیوان کیفر که خود مدعى است که تحقیقات را که وظیفه بازپرس است مى‌تواند شخصاً انجام دهد و کیفر‌خواست صادر کند به این معنى که در آن واحد داراى دو عنوان مى‌باشد یعنى هم مدعى است و هم قاضى و جمع این دو عنوان روى یک سر برخلاف اصول قضایی است (صحیح است)

4 - یکى از بزرگترین معایب قوانین مربوط به دیوان کیفر این است که دادستان مى‌تواند در هر مرحله از تعقیب متهم را توقیف کند و مرجع شکایت از این امر وزیر دادگسترى است و از کسى که به امر دادستان دیوان کیفر توقیف شده جز به دستور خود دادستان و یا برحسب دستور وزیر دادگسترى رفع توقیف نخواهد شد این موضوع که یا به دخالت دولت و قوه مجریه را در امور قضایى استوار ساخته و در حقیقت مدعى را برطرف خود کاملاً مسلط نموده به کلى برخلاف موازین حقوقى بوده و اصل تفکیک قوا و عدم تأثیر و نفوذ قوه اجرائیه را در قوه قضاییه متزلزل ساخته است.

5 - به طوری که گفته شد به دادستان دیوان کیفر اختیار داده شده است که اشخاص مظنون را توقیف نماید این اختیار علاوه بر این که برخلاف اصول مى‌باشد در تعبیر و تفسیر و کیفیت اجراى آن بعضى اوقات مبالغه شده تا آنجا که بعضى تصور کرده‌اند شخص دادستان به صرف سوء‌ظن مى‌تواند هر کس را بدون هیچ گونه مقدمه توقیف کرده و بعد در جمع‌آورى دلایل اتهام یا جرم او اقدام کند و حتى این موضوع مورد سوء‌استفاده قرار گرفته است و اشخاص خوش‌نام و بیگناهى توقیف شده‌اند این است که این اختیار علاوه بر این که برخلاف اصول مى‌باشد عملاً نیز به مرحله خطرناکى رسیده- در حالی که سایر قوانین جزایى بازپرس را مکلف ساخته است که بدون وجود دلایل و مدارک لازمه حتى متهم را احضار ننماید چه رسد به این که او را بدون وجود هیچ گونه دلیل و قرینه توقیف کند و بدیهى است که به این اختیارات اگر خداى نخواسته دادستان یا بازپرس مغرض و تابع نظریات خاص باشند تا چه حد حیثیت و حتى جان اشخاص دست‌خوش هوا و هوس‌هاى شخص ممکن است قرار گیرد (صحیح است)

از این قبیل موارد خلاف اصول بسیار است یکى دیگر از موارد مزبوره این است که طبق اصول قضایى هر گونه قرار یا حکمى‌که از دوایر و دادگاه‌هاى قضایی صادر شود قابل شکایت به مرحله بالاتر است تا حقى از کسى تضییع نگردد لیکن در دیوان کیفر این اصل نیز نقض شده و قرار بازپرس یا نظر دادیار بر منع تعقیب متهم همین که مورد موافقت دادستان واقع شد براى مدعى خصوصى که در غالب موارد دولت است قابل شکایت تشخیص نشده و درنتیجه با مختصر مسامحه و عدم توجهى ممکن است خسارات غیر قابل جبران به دولت و اشخاصى که مدعى خصوصى قضیه هستند وارد شود و همین طور است موضوع بسط و تعمیم صلاحیت دیوان کیفر در رسیدگى به اتهامات اشخاص که به تبعیت از کارمندان دولت در دیوان کیفر تحت تعقیب قرار مى‌گیرند که برخلاف اصول تعقیب مى‌شود و تبعیض در کیفیت و تشدید تعقیب درباره این اشخاص به آنها که در محاکم عمومى تعقیب مى‌شوند برخلاف عدالت و ناروا است.

در سال 1328 قانونى راجع به اصلاح بعضى از مواد قانون دیوان کیفر از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته که بر طبق آن رسیدگى به قسمتى از جرایم مأمورین دولت را به عهده دادگاه‌هاى عمومى تفویض نموده و در نتیجه پرونده‌هاى زیادى که در دیوان کیفر به دادگاه‌هاى عمومى احاله و تا حدى از تراکم کار دیوان کیفر کاسته شد ولى هنوز پرونده‌هاى زیادى موجود مى‌باشد که تعداد آن در اول فروردین 1330 به 4299 بالغ مى‌گردد (فقیه‌زاده- آقاى وزیر دادگسترى این پرونده‌هایی که فرمودید غیر از آنها است که براى ولایات فرستاده‌اید؟) بله غیر از آنها هستند و لازم مى‌دانم به استحضار آقایان برسانم که قانون مزبور به نحو اتم و اکمل منظور حقیقى که حفظ اصول کلى قضایی و اجراى عدالت است تأمین نمى‌نماید زیرا با باقى بودن قوانین مصوبه و اختیارات زیاد و وسیع دادسراى دیوان کیفر هیچ‌گونه وسیله موجود نیست که عدم سوء‌استفاده از مقررات مزبوره را تأمین و تضمین نماید.

از چندى به این طرف نکات مزبوره همواره مورد توجه اشخاص بصیر و مطلع به امور قضایی بوده جامعه و افکار عمومى انتظار داشته‌اند که وزارت دادگسترى در این موضوع چاره اندیشیده و به این وضع که مخالف اصول است خاتمه داده شود این است که بنا به احترام افکار عمومى و به منظور حفظ و صیانت اصول قضایی و حقوقى و سایر جهاتى که معروض شد لایحه قانونى مبنى بر انحلال دیوان کیفر کارمندان دولت و ارجاع رسیدگى به اتهامات آنها به دادگاه‌هاى عمومى تنظیم شده که اینک تقدیم و تصویب آن تقاضا می‌شود (احسنت، احسنت)

دکتر هدایتى - دادرسى دارایی چطور می‌شود.

وزیر دادگسترى - در این خصوص مشغول مطالعه هستند.

6 - معرفى آقاى سمیعى به معاوانت وزارت دادگسترى به وسیله آقاى وزیر دادگسترى

وزیر دادگسترى- آقاى دکتر سمیعى را به معاونت وزارت دادگسترى حضور مبارک آقایان معرفى مى‌کنم (مبارک است )

7 - مذاکره و اخذ رأى و تصویب اجازه پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330

رئیس - نامه مجلس سنا راجع به یک دوازدهم قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى- در جواب مراسله 12037- 2/ 2/ 1330 راجع به لایحه یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330 که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود لایحه مزبور در جلسه روز چهارشنبه 4 اردیبهشت 1330 که براى اظهار نظر به مجلس سنا ارسال شده بود لایحه مزبور در جلسه روز چهارشنبه 4 اردیبهشت 130 مطرح و قسمت اول آن با اظهار نظر موافق به تصویب رسید و نسبت به قسمت دوم نظر موافق اظهار نشد اینک قسمتى که از لایحه یک دوازدهم به تصویب رسیده است تلویحاً ارسال مى‌گردد.

رئیس مجلس سنا- سید حسن تقى‌زاده‏

جمال امامى - حق نداشتند.

اسلامى - مطابق ماده 138 اخطار نظامنامه‌اى دارم.

رئیس - پریروز هم مطابق این ماده اخطار گردید و جواب داده شد بفرمایید.

اسلامى - این عملى که مجلس سنا کرده البته از نظر اصول آنها حق مشورتى دارند (صحیح است) ولى اساساً یک نظر بسیار صحیحى داده‌اند یعنى همان نظرى بود که بنده در جلسه قبل طبق ماده 138 اخطار نظامنامه‌اى کردم و آن این است که در این ماده 138 نظامنامه قسمت آخرش متذکر است که هر وقت دولت یا مجلس محتاج شد که حتماً دوازدهم تقدیم بکند دیگر حق ندارد تبصره‌ها یا چیزهایی غیر از دوازدهم که فقط پرداخت حقوق کارمندان دولت است چیز دیگرى اضافه کند آقاى معاون وزارت دارایی توجه بفرمایید مطابق ماده 138 چند دفعه هم که این پیشنهادات یا تبصره‌ها الحاق بود بر اثر پیشنهاداتى که آقایان نمایندگان مى‌کردند رد مى‌شد مضافاً به این که اساساً بودجه‌اى که در کمیسیون بودجه در سال 1329 تصویب شده مخارجش خیلى کمتر از این دوازدهمى بود که دولت تقاضا کرده و یکى از وظایف مهمى‌ که نمایندگان مجلس بر عهده دارند این است که همیشه باید اقل مخارج را در نظر بگیرند به علاوه آنچه که شما در قسمت آخر این ماده خواسته‌اید از قبیل بودجه اداره کل خالصه کشتارگاه یا سازمان برنامه در همان بودجه‌اى که در کمیسون بودجه تصویب شده آنجا متذکر است بنابراین یا بایستى که این ماده را استرداد بکنند و طبق تصویبى که در کمیسیون بودجه شده و منظور وزارت دارایی را هم تأمین مى‌کند تقاضا بکنند یا مطابق ماده 138 نظامنامه این قسمت آخرش را که مجلس سنا رد کرده است باید جدا بشود یک موضوع دیگرى که بنده در همین قسمت آخر ماده واحده تقدیمى‌ دولت باید متذکر شوم راجع به حقوق کارمندان سازمان برنامه است یک قانونى از مجلس

+++

گذشت تبصره الحاقى به بودجه سال 27 بود که استخدام جدید ممنوع است یک کلاه قانونى درست کردند و سازمان برنامه اعوان و انصار کارمندان آنجا یا شوراى عالى یا بعضى بستگان اشخاص دیگر را با حقوق خیلى گزاف استخدام کرده حالا که سازمان برنامه منحل شده همان اشخاصى که در آنجا استخدام شده بودند با حقوق و مزایاى بیشترى مى‌خواهند بروند به وزارتخانه‌هاى دیگرى و حال آن که ما قانونى گذرانده‌ایم که نباید وزارتخانه‌ها استخدام جدید بکنند اگر سازمان برنامه استخدام کرده حالا که منحل شده باید برود پى کارشان نه این که با حقوق و مزایاى بیش‌ترى بروند به وزارتخانه‌هاى دیگر آقایان توجه بفرمایید این یکى از مسائل خیلى مهمى است این تعصب پیش نیاید که مجلس سنا آمده و رد کرده و آقاى دکتر کیان و آقاى دکتر معظمى و بنده هم پیشنهاد تجزیه نسبت به قسمت آخر لایحه داده بودیم (جمال امامى - شما مى‌توانید ولى آنها حق نداشتند به این شکل بیاورند) (صحیح است) آقایان مى‌دانید هر وقت مجلس سنا خلاف نظامنامه عمل مى‌کرد بنده خودم اول مدعی‌شان بودم ولى در اینجا من حق به جانب آنها مى‌دهد آنها نظر مشورتى دارند ما پیشنهاد تجزیه به قسمت آخرش داده‌ایم.

رئیس - کى داده‌اید؟

اسلامى - همان روز که در مجلس مطرح بود.

رئیس - پیشنهاد تجزیه نبود.

اسلامى - پیشنهاد بود منتهى چون فرمودید پیشنهاد مطرح نمى‌شود بنده صرف‌نظر کردم بنده نوشتم که قسمت آخرش حذف شود.

رئیس - حذف غیر از تجزیه است.

اسلامى - ضمیمه آن پیشنهاد بود اجازه بفرمایید این موضوع خیلى مهم است.

رئیس - آقاى اسلامى چون پیشنهاد شما مربوط به اخطار است خارج نباید صحبت کنید بفرمایید.

اسلامى - عرض کنم این موضوع خیلى مهم است ما با دولت موافقیم ولى اگر شما بیایید هر چه که دولت مى‌خواهد هر دولتى باشد در یک ماده واحده بگنجاند و کلاه شرعى نمى‌گویم چون آقاى شوشترى تذکر داده‌اند کلاه قانونى درست کند این که نمى‌شود هر گونه قانونى را مى‌آیند بدون امعان نظر بدون توجه در کمیسیون مى‌آیند رأى مى‌گیرند براى این که بتوانند حقوق کارمندان داده شود چیز دیگر نباید ضمیمه آن بشود این است که آقایان در مورد رأى باید توجه بکنند ما قسمت اول را رأى مى‌دهیم ولى قسمت آخرش را رأى نمى‌دهیم دولت لایحه علیحده بیاورد دو فوریت تقاضا بکند و ما با کمال میل رأى مى‌دهیم.

حبیب پناهى - آقاى معاون وزارت دارایی بایستى جواب بدهند.

اسلامى - جواب ندارد .

رئیس - آقاى صدرزاده‏

صدرزاده - در مجلس سنا راجع به بودجه و یک دوازدهم در جلسه قبل مذاکراتى کردند که به طور کلى صحیح است زیرا که مطابق قانون اساسى ما باید بودجه مملکت را در اسفند ماه براى سال آینده تصویب بکنیم و از مجلس شوراى ملى بگذرد براى این که تکلیف دولت روشن باشد از لحاظ مخارج و از لحاظ عواید اما متأسفانه به واسطه تغییر دولت و به واسطه آن که بودجه سابق را پس گرفتند که آن را اصلاح بکنند و بودجه سال 1330 را در موقع قانونى به تصویب برسانیم آقایان فروردین هم رسید و دولت ناگزیر بود که از لحاظ مخارج عادى و مستمر بودجه یک دوازدهم تقدیم کند نسبت به این قسمت در مجلس پیشنهاد کفایت مذاکرات داده شده است وظیفه مجلس سنا در امور مالى نظر مشورتى است اعم از قبول یا رد ولى مطابق آیین‌نامه و فصل مشترکى که هست ما مجبور به قبول نیستیم مى‌توانیم نسبت به آن هر رویه و هر نحوى که میل داریم و صلاح بدانیم نسبت بآن رأى بدهیم ولى این قسمتى که تفکیک شده یعنى اظهار نظر بر تفکیک نموده‌اند به نظر بنده مورد ندارد آن وقت ما نمی‌توانیم که فقط به مستخدمین دولت حقوق بپردازیم یعنى کار ما این باشد که ما بیاییم موادى را اینجا وضع بکنیم که از مردم مالیاتى بگیرند و تنها حقوق مستخدمین دولت را بدهند آن وقت چیزهایی که مربوط به عمران و مربوط به ساختمان است تمام اینها معوق بماند (صحیح است) و در حقیقت وظیفه خودمان را در مقابل مردم به هیچ‌وجه انجام نداده‌ایم (صحیح است) الآن یک قسمت از ساختمان‌ها هست که معوق مانده است علاوه بر این که ممکن است فصل ساختمانى بگذرد و عملیات ساختمانى تمام نشود یک عده کارگر که از این ساختمان‌ها اعاشه مى‌کردند به این جهت بیکار مى‌شوند و بیکار شدن اینها هم در یک چنین موقعى به صلاح مملکت نیست این است که من از حضور آقایان استدعا مى‌کنم نسبت به تمام ماده پیشنهادى دولت که کفایت مذاکرات نسبت به او اعلام شده است اتخاذ رأى بفرمایند (صحیح است)

رئیس - رأى نهایی باید با ورقه گرفته شود یک پیشنهادى رسیده که قسمت آخر تجزیه شود و به این پیشنهاد با قیام و قعود رأى گرفته مى‌شود. آقاى معاون وزارت دارایی اگر فرمایشى دارید بفرمایید.

معاون وزارت دارایی (آقاى فروزان) - قسمتى را که مى‌خواستم حضور آقایان عرض کنم این است که تصمیمى را که نمایندگان محترم سنا گرفته‌اند به نظر خودشان روى دو اصل بود یکى براى این که دولت مجبور کنند که زودتر بودجه کل مملکتى را بیاورند و از تصویب بگذراند که البته این نظرى است که آقایان نمایندگان مجلس شوراى هم همین نظر را دارند در این قسمت اتفاق نظر است (صحیح است) دوم این که صرفه‌جویی شده باشد از مخارجى که خارج از بودجه است اینها بماند زمین و آنچه که تابع بودجه است قبلاً تصویب بشود ولى این یک اشتباهى دارد و آن این است که باید فهمید بودجه چه چیز است بودجه البته یک برنامه پرداختى است براى دولت و اگر این طور باشد چه این باشد چه آن باشد که در سال 1328 گذشته چه اعتباراتى که بعدا گذشته اینها مجموعاً بودجه کل را تشکیل می‌دهند و فرقى بین آنچه که در همین بودجه کل و با اعتباراتى که بعداً تحت لوایح علیحده گذشته و ضمیمه بودجه کشور شده فرقى در این دو نیست از طرف دیگر آن منظور دیگرى را که آقایان در مجلس سنا داشتند تقریباً هم نقض شده چرا؟ براى آن که آقایان به تصور خودشان خواسته‌اند صرفه‌جویی هم شده باشد ولى بودجه سال 330 را که دولت سابق داده بود که البته به ظاهر متعادل بود ولى البته از یک جهت متعادل نبود معذالک این بودجه مدت‌ها در کمیسیون بودجه تحت مداقه قرار گرفت و اقلامى را از وزارتخانه‌ها زدند حذف کردند بنابراین وقتى که این جا توجه داده می‌شود با رعایت آن پرداخت بشود ممکن است در صورتى که صرفه‌جویی در این است که بودجه سابق و با توجه به آن محذوفات پرداخته شود و اگر این طور باشد بودجه اضافه پرداخت می‌شود آن قسمت‌هایی که مؤخر است و در قسمت آخر لایحه است اما چیزى که اینجا صحبت شد و آقاى اسلامى‌ فرمودند مقصود از بودجه موضوع حقوق نیست اساساً بودجه یعنى یک سند دولتى است که مجلس شوراى ملى تصویب می‌کند براى یک دوره عملاً یا براى یک ماه فرق نمی‌کند و او حاوى تمام دخل و خرج است اعم از حقوق و سایر مخارج و این بدیهى است که بدون مخارج امر دولت نمى‌گذرد و اگر منظور این باشد که فقط حقوق بگذرد پس خرج‌هاى دیگر از چه محلى تأمین می‌شود و این اشاره‌اى هم که در این لایحه شده است که با رعایت گزارش‌هایی که در کمیسیون بودجه گذشته است در سال گذشته به طورى که عرض کردم اینها یک اعتبارات دیگرى است که دولت دید که در عمل دچار مشکل شده است این را آورد به کمیسیون بودجه و کمیسیون بودجه بعد از مطالعات ممتدى که واقعاً خارج از عادت معمولى هم کار کردند و شب و روز نشستند و بودجه را بالاخره تلخیص کردند و آنچه که به نظرشان زائد مى‌آمد حذف کردند و این گزارش‌ها ضمیمه بودجه سال 1329 بود که مى‌بایستى از مجلس بگذرد ولى آقایان مسبوقند بودجه در سال 1329 نگذشت و تمام آن یک دوازدهم گذشت پس اعتبارات ما در سال 1329 همان چیزى است که در سال 1328 گذشته و اضافاتى که بعد گذشته و محذوفاتى که در عمل پیدا شده است به همین شکل نه چند تبصره دارد و نه یک چیزى اضافى تمام این اعتبارات از اول تا آخر یعنى بودجه فروردین را براى سال 1329 تعریف کردیم و تصویبش را از مجلس شوراى ملى تقاضا کردیم چیزى نه ملحقات دارد و نه مى‌شود در عباراتش تصرفى کرد براى این که عمل را مشکل مى‌کند البته نظر مجلس شوراى ملى هر طور باشد دولت همان طور عمل مى‌کند ولى عرض می‌کنم که براى دولت مشکل تولید مى‌کند تبعیضى در پرداخت مى‌شود و حتى شاید هم ملازمه پیدا کند با محدودیت یک عده‌اى که حتى حقوق‌بگیر هستند چون یک بودجه‌اى در سال 1329 جامعاً از مجلس نگذشته است که دولت بیاید بگوید یک دوازدهم بودجه 1329 را بدهید ناچار مانده است آنچه را که باید در فروردین پرداخت کند با این عبارت کش‌دار که تمام این عبارتى که روی هم بودجه سال 1329 را تشکیل می‌داده است تقاضاى تصویب آن را بکند.

صدرزاده - بودجه کل را کى تقدیم مى‌کنید؟

اسلامى - شما گفتید خالصه، کشتارگاه اینها که جزو دوازدهم نیست.

رئیس - پیشنهادى براى تجزیه قسمت آخر این ماده رسیده باید به آن با قیام و قعود رأى گرفت و بعد هم با ورقه نسبت به تمام آنچه که تصویب شد رأى گرفته مى‌شود.

ملک‌مدنى - اجازه بفرمایید بنده توضیحى بدهم.

رئیس - این مورد بحث نیست پیشنهاد تجزیه شده تجزیه هم صحبت ندارد باید به تجزیه رأى گرفت.

امامى‌اهرى - جناب آقاى رئیس توضیحاتى داده شود بد نیست.

ملک‌مدنى - بنده خواستم یک توضیحاتى بدهم که مجلس روشن بشود.

+++

رئیس - اگر قرار باشد مذاکره شود چند نفر قبل از جنابعالى اجازه خواسته‌اند آقاى فرامرزى

عده‌اى از نمایندگان - نیستند

رئیس - آقاى نورالدین امامى

نورالدین امامى - بنده عرضى ندارم.

رئیس - آقاى شوشترى بفرمایید ولى بیش از پنج دقیقه نمى‌شود صحبت کرد

شوشترى - بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم با بیاناتی که آقاى فروزان فرمودند مواقع و ساعات را باید توجه داشت ما همه‌مان هى فشار مى‌آوریم بودجه باید تنظیم بشود و به مجلس بیاید سال گذشته هى یک دوازدهم گذشت به این محظور افتادیم و آن روز هم عرض کردم که دولت باید تا آخر این ماه یعنى تا بیستم این ماه که 7 و 8 و روز هم بشود در بودجه صحبت کرد بودجه کل را به مجلس بیاورد که این سوء‌تفاهم ایجاد نشود آقاى اسلامى از نظر اصول یک معنایی را تذکر مى‌دهند که اگر بنا شود در یک دوازدهم ما تمام آنچه را که منظور بودجه است تأمین کنیم این مفهوم اساسیش این است که عین کل بودجه را روى آن تصویب کرده‌ایم در صورتی که دولت و وزارت دارایی با تقریرى که آقاى فروزان فرمود این مقصود را ندارند مقصودشان این است که هم کارمندان دولت حقوق گرفته باشند و هم کارى را که نشود مخصوصاً در این ایام ملاحظه بفرمایید اگر راه‌سازى و ساختمان‌ها تعطیل بشود و این وضعیت پیش بیاید و حقوق داده نشود ممکن است منعکس به حسن اثر نشود از این جهت من استدعا دارم آقاى اسلامى ‌نماینده محترم نظر تجزیه را پس بگیرند و آقایان سناتورهاى محترم هم نظرشان مشورتى است و براى ما الزام‌آور نیست که قبول بکنیم ما یک چیزى را مى فرستیم در امور مالى آنها نظر مى‌دهند نظر اساسى را ما باید بدهیم بناء علیهذا براى این که پیشامدى نشود و بهانه به دستشان بدهیم که بگویند آقا آمدید تجزیه کردید راه‌سازى فلان جا ماند کار فلان جا ماند حالا که بنده لوح محفوظ نیستم همه را تشریح کنم به طور کلى این را تصدیق بفرمایید تجزیه این یعنى فقط پرداخت حقوق کارمندان دولت این از شأن و وظیفه ما نیست که بقیه اصلاحات و کارهایی که براى موکلین‌مان باید بکنیم جلوگیرى بکنیم من استدعا می‌کنم این موضوع را تجزیه و تفکیک کنید و دولت باید ملزم باشد تا بیست روز بودجه را تمام و کمال بیاورد مجلس‏

رئیس - وقتى که وارد تجزیه مى‌شویم دیگر هیچ‌گونه بحثى ندارد حالا بنده اعلام رأى براى تجزیه نکردم که یک قدر ذهن آقایان روشن بشود آقاى ملک‌مدنى بفرمایید.

ملک‌مدنى - عرض کنم بنده خواستم دو مطلب را به عرض برسانم که به نظرم ضرورت داشت یکى این بود که نظر مجلس سنا در کار بودجه تأثیر ندارد (صحیح است) چون همیشه در موقعى که صحبت از نظریات مجلس سنا شده است ما نهایت احترام را به مجلس سنا و سناتورها قائل هستیم (صحیح است) ولى حقوق ملى و حقوق مملکتى و ملتى را هیچ وقت نمی‌توانیم متزلزل کنیم یعنى باید طورى باشد که متزلزل نشود چون متأسفانه این نکته را بنده باید اینجا متذکر شوم ما هنوز هم که چهل و چند سال است از مشروطیتمان می‌گذرد باز هم متأسفانه مثل این که گاهى تمایلى پیدا مى‌شود که اصول مشروطیت و آزادى را زیر پا گذاشته شود و حقوق ملت ایران تضییع بشود بنده از نقطه نظر وظیفه مى‌خواستم این عرض را کرده باشم که نظر مشورتى مجلس سنا به جاى خودش صحیح است ولى بودجه از حقوق مختصه مجلس شوراى ملى است (صحیح است) که حقوق ملت و مردم است (صحیح است) اما راجع به موضوعى که جناب آقاى اسلامى ‌فرمودند بنده با نظر ایشان موافقت دارم فقط مى‌خواستم یک نکته را تذکر بدهم و آن این است که آقاى فروزان معاون وزارت دارایی هم فرمودند بنده اعتقادم این است که ما کارى نکنیم که در امور ساختمانى و راه‌سازى وقفه‌اى وارد شود چون حالا اول بهار است و باید ساختمان و راه‌سازى معطل نماند این رعایت را بفرمایید.

اسلامى - جناب آقاى رئیس اجازه بفرمایید سه نفر با پیشنهاد بنده مخالفت کردند بنده هم دو کلمه توضیح مى‌خواهم عرض کنم.

اردلان - اجازه بفرمایید بنده هم صحبت کنم

رئیس - خیلى از آقایان اجازه خواسته‌اند اصلاً در این پیشنهاد مذاکره ندارد باید رأى گرفته شود ماده 148 قرائت مى‌شود که آقایان توجه بفرمایند .

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 148 - در مسائل و مواردى که مشتمل بر فقرات مختلف است هرگاه تجزیه آن از طرف یک نماینده خواسته شود باید آن ماده یا مطلب تقسیم و جزء به جزء بدون توضیح و بحث رأى گرفته شود و در پایان مجدداً در باب فقراتى که قبول شده است اخذ رأى به عمل آید.

رئیس - مطابق این ماده الان هم بى‌ترتیب آقایان دارند صحبت مى‌کنند این صحبت ندارد و نباید هم اصلاً صحبت کنید بنده رأى می‌گیرم به این که صحبت بشود یا نشود (بعضى از نمایندگان - اعلام رأى فرمودید مطابق نظامنامه کسى نباید صحبت کند) اعلام رأى براى تجزیه شده است و ده نفر اجازه خواسته‌اند این که معمول نیست.

صدرزاده - برخلاف نظامنامه که نباید رأى گرفته بشود اگر می‌خواهند ماده را تغییر بدهند طرحى بدهند ماده صراحت دارد (نمایندگان - رأى، رأى)

اسلامى - سه نفر صحبت کرده‌اند بنده هم اجازه بفرمایید توضیح بدهم.

کشاورز‌ صدر - ایشان توضیح مى‌دهند و پس مى‌گیرند .

رئیس - آقایان بنده مى‌خواهم رأى بگیرم ولى قبل از این که به تجزیه رأى بگیرم آقایانى که صحبت را کافى مى‌دانند رأى بدهند که صحبت کافى است‏.

نورالدین امامى - آیین‌نامه صراحت دارد و دستور داده است این دستور را هم اجرا بفرمایید رأى برخلاف آیین‌نامه که نمی‌شود گرفت .

رئیس - رأى به تجزیه گرفته مى‌شود حالا ماده واحده قرائت می‌شود .

(قسمت اول ماده به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و مزایاى کارمندان و خدمتگزاران و مخارج مستمر و غیرمستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌هاى دولتى و سایر مصارف منظور در بودجه کل کشور را در فروردین ماه 1330 در حدود اعتبارات 1329 بپردازد.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به قسمت اول ماده واحده بعد بقیه ماده واحده

جمال امامى - آقایان توجه نکردند در پیشنهاد تشریح بفرمایید خیال می‌کنند که تجزیه نیست .

رئیس - این قسمت اول براى پرداخت حقوق فروردین است آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد قسمت دوم قرائت مى‌شود .

(قسمت آخر ماده واحده به شرح زیر قرائت شد)

اعتبارات سال 1329 مندرج در فهرست و لوایح منظم به گزارش‌هاى شماره چهار و شماره یازده مورخ 31 تیر ماه و پنجم دی ماه 132 کمیسیون بودجه و اعتباراتى که موجب قوانین مخصوص در سال 1329 به تصویب رسیده و در سال 1330 مورد پرداخت دارد با رعایت مقررات لوایح مذکور و سایر قوانین و مقررات مالى و در نظر گرفتن پیکر اعتباراتى که در بودجه پیشنهادى سال 1330 تقلیل یافته از محل درآمد عمومى‌کشور پرداخت می‌نماید. اعتباراتى که در 1329 کمتر از دوازده ماه پیش‌بینى شده به مأخذ اعتبار یک ماه و همچنین تفاوت اعتبار بودجه نگاهدارى و ساختمانى کشتارگاه‌ها موضوع ردیف یک و دو لایحه شماره 58233 به تاریخ 29 آبان ماه 1329 در فروردین ماه سال جارى به میزان یک دوازدهم اعتبار مربوطه منظور در بودجه سال 1328 که در سال گذشته نیز به همین مأخذ مورد عمل قرار گرفته قابل استفاده خواهد بود و نیز حقوق و کمک فروردین ماه کارمندان سازمان برنامه هفت ساله که به وزارتخانه‌ها و ادارات منتقل شده یا می‌شود در حدود یک دوازدهم اعتبارى که براى حقوق و کمک سالیانه آنها در نظر گرفته شده قابل پرداخت مى‌باشد.

رئیس - آقایان توجه بفرمایند این قسمت را هم رأى می‌گیریم اگر رأى داده نشد همان قست اول اجرا مى‌شود حالا رأى گرفته مى‌شود به قسمت دوم آقایانی که با قسمت دوم که قرائت شد موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد حالا رأى گرفته مى‌شود به مجموع لایحه با ورقه آقایان موافقین ورقه سفید مى‌دهند.

(اسامى آقایان به شرح ذیل اعلام و در محل نطق حاضر و رأى دادند)

آقایان: جمال امامى. امامى‌اهرى. شوشترى. جواد مسعودى. محمد‌على مسعودى. آشتیانى‌زاده. ظفرى. بوداغیان. اردلان. نورالدین امامى. مجتهدى. اسکندرى. مهدى ارباب. پناهى. کشاورز‌ صدر. محمد ذوالفقارى. دکتر مجتهدى. دکتر طبا. فقیه‌زاده. دکتر کاسمى. بزرگ‌نیا. دکتر مصباح‌زاده. امینى. صفوى. دولتشاهى. افشار. عزیز‌اعظم زنگنه. وهاب‌زاده. سرتیپ‌زاده. اکبر. حمیدیه. ثقة‌الاسلامى. صاحب‌جمع. ملک‌مدنى. بهادرى. دکتر جلالى. گودرزى. اسلامى. سلطان‌العلما. شادلو. شیبانى. خزیمه علم. حاذقى. دکتر نبوى. آزاد. نریمان. حائرى‌زاده. اللهیار صالح. صدرزاده. سودآور. مهدوى. موسوى. عباسى. آصف. آبکار. بزرگ‌نیا. ابتهاج. صفایی. غضنفرى. گرگانى. معدل. قراگوزلو. سالار بهزادى. دولت‌آبادى. مکرم. دکتر طاهرى. دکتر کیان. مخبر فرهمند. جواد عامرى. شکرایی. رفیع. ناظر‌زاده. ناصر ذوالفقارى. دهقان فرهودى. گیو. هراتى. دکتر برال‏

( پس از شماره آرا نتیجه به قرار ذیل بود)

ورقه سفید موافق 60/ ورقه کبود مخالف 2/ ورقه سفید علامت امتناع 7

رئیس - لایحه یک دوازدهم با 60 رأى موافق تصویب شد.

اسامى موافقین - آقایان: نورالدین امامى. ثقة‌الاسلامى. گیو. بهادرى. فرهودى. صدرى. ملک‌مدنى. بزرگ‌نیا. آزاد. دهقان. سودآور. عامرى. دکتر برال. قراگوزلو. مخبر فرهمند. دولت‌آبادى. معدل. ناصر ذوالفقارى. دکتر طاهرى. شکرایی. مکرم. عبدالحسین

+++

مجتهدى. خزیمه علم. مهدى ارباب. حاذقى. بوداغیان. گرگانى. افشار. شیبانى. دولتشاهى. آبکار. موسوى. وهاب‌زاده. امینى. صدرزاده. دکتر نبوى. ناظر‌زاده. حبیب پناهى. عزیز‌اعظم زنگنه. صاحب‌جمع. حمیدیه. شادلو. جمال امامى. اسکندرى. اکبر. محمد ذوالفقارى. امامى‌اهرى. محمد‌على مسعودى. کشاورز‌ صدر. گودرزى. شوشترى. سرتیپ‌زاده. صفوى. دکتر طبا. فقیه‌زاده. دکتر کاسمى. دکتر مجتهدى. دکتر مصباح‌زاده. ظفرى. جواد مسعودى.

اسامى مخالفین - آقایان: اردلان. آشتیانى‌زاده ورقه سفید بى‌اسم 7 برگ‏

8 - مذاکره در گزارش کمیسیون حسابدارى راجع به فروش زمین مجلس سنا

رئیس - گزارشى از کمیسیون محاسبات مجلس رسیده است قرائت مى‌شود:

(به شرح زیر قرائت شد)

کمیسیون محاسبات لایحه کارپردازى مجلس شوراى ملى راجع به فروش زمین واقع در شمال باغ مجلس شوراى ملى به مجلس سنا را رسیدگى نمود و با توجه به دلایل و توضیحات مذکور در مقدمه لایحه ماده واحده پیشنهادى را به شرح زیر تصویب کرد و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

ماده واحده - مجلس شوراى ملى به کارپردازى اجازه مى‌دهد پنج قطعه زمین خریدارى ملکى و متصرفى مجلس شوراى ملى واقع در محوطه پشت دیوار شمال غرب باغ بهارستان را به مساحت 3167/ 95 متر مربع (داراى دو سند مالکیت) به مبلغ تمام شده (2402444/ 95 ریال) به مجلس سنا واگذار نموده و اسناد مثبته آن را در دفتر رسمى تنظیم و مبادله نماید.

مبلغ مزبور طبق ماده دوم قانون بودجه 1323 چاپخانه مجلس براى ساختمان بناى جدید کتابخانه مجلس شوراى ملى اختصاص خواهد داشت‏.

مخبر کمیسیون محاسبات- ناصر‌قلى اردلان‏

رئیس - اینجا در برگ موافق و مخالف آقاى پیراسته مخالف اسم نوشته بودند که غایب هستند بنابراین دوم مخالف آقاى حاذقى هستند.

کشاورز‌ صدر - بنده یک توضیح نظامنامه‌اى داشتم که این فوریت ندارد و مادام که ما لوایح و طرح‌هاى دو فوریتى داریم و در هیئت رئیسه هم مطابق اصول چیزى را در دستور گذاشته‌اند مراد من این بود که طرح این آیا مشکل دارد یا نه؟

رئیس - این مورد احتیاج مجلس سنا است مجلس سنا مى‌خواهد جایی تهیه کند آقایان هم موافقت کنند که جایی تهیه بشود.

شوشترى - آنها چرا بکنند خود مجلس بسازد .

رئیس - ما مى‌فروشیم براى این کار

حاذقى - پیشنهادى کرده بودم به مقام ریاست که پولى که از حجاج در گمرک گرفته بودند آن را مقدم بدارند مقام ریاست این لایحه را مقدم داشتند در هر حال مخالفت من با این لایحه یک مخالفت اصولى نیست به این معنى که با واگذارى اراضى مجلس شوراى ملى که به قصد توسعه ساختمان‌هاى مجلس داده شده است و از طرف مجلس سنا خریدارى شده است هیچ‌گونه مخالفتى ندارم زیرا هردو مجلس را یک قوه مى‌شناسم قوه مقننه مرکب از مجلس شوراى ملى و مجلس سنا است بنابراین هیچ مانعى نیست که از آنچه که متعلق به یکى هست مورد استفاده قرار گیرد (گفته شد اکثریت نیست) (پس از لحظه‌اى اکثریت شد) ولى جهت مخالفت من این است که اصولاً بعد از اعتقاد به این که هر چه می‌توانیم بایستى از مخارج غیر ضرورى و زائد بکاهیم و حتی‌المقدور به بودجه مملکت ما که در حال حاضر دچار یک اشکال مهم هستیم افزوده نشود با این که مجلس شوراى ملى یک ساختمان تازه‌اى بکند در حال حاضر مخالف هستم و حتى معتقد هستم براى مجلس شوراى ملى و مجلس سنا یک عمارت کافى است براى این که چه جلسه‌هایى هست که نمى‌شود در همین جا تشکیل داد و چه احتیاجاتى مجلس شوراى ملى و مجلس سنا دارد از حیث مکان که در حال حاضر مرتفع نمى‌شود که نیازمند بنا و ساختمان بناى جدیدى باشند تردیدى نیست که اگر ما الان در حال حاضر یک اضافه درآمدى داشتیم و بودجه مملکت سرشار بود و در خزانه مملکتمان پول زیادى داشتیم چقدر خوب بود که ما یک عمارت‌هاى عالى و مجللى به وجود بیاوریم مجلس سنا هم یک عمارت عالى و خیلى آبرومندى داشت و مجلس شوراى ملى یک عمارت عالى‌تر و کتابخانه هم براى مجلس از وضع فعلى به یک صورت آبرومند‌ترى ساخته بشود اما در عین حال که دولت حتى براى پرداخت‌هاى ضرورى و واجب و فورى خودش اعتبار ندارد و خزانه دولت تهى است و اسکناس در بانک کم است ما بیاییم یک رأیى بدهیم که دو میلیون و چند هزار ریال مجلس شوراى ملى بگیرد و یک ساختمانى بسازد (گفته شد- اکثریت نیست) (پس از لحظه‌اى اکثریت شد) عرض کردم که قوه مقننه در حال حاضر یک چاره‌جویى اساسى بکند براى رفع مشکل مملکت بودجه ما در طول این مدت دو سال یعنى از 1320 به این طرف مدام با یک قوس صعودى و یک صورت وحشت‌آورى بالا رفته است و یک بودجه هشتاد، دو میلیون تومانى به هزار میلیون تومان بالغ شده است و این مبلغ هم متأسفانه همه صرف مخارج غیر انتفاعى و غیر تولیدى مى‌شود در نتیجه رکود مدحش و عجیب اقتصادى در این مملکت وجود دارد به طورى که در هیچ جاى دنیا نمى‌توان نظیر و شبیهى برایش پیدا کرد بودجه مملکتى که در هر کجا براى به کار انداختن چرخ اقتصادى و کارهاى عمرانى و انتفاعى باید به کار رود و بودجه پرسنلى هم همه جا ده درصد بیست درصد و تا سى و پنج درصد و هیچ کشورى نیست که از سى و پنج درصد بودجه براى پرسنل و اعضای ادارى بیش‌تر خرج کند در حالى که ما 92 درصد بودجه مملکتى خودمان را صرف حقوق مى‌کنیم و این هشت درصد هم متأسفانه صرف یک کارهایی مشابه همین ساختمان می‌شود که می‌روند موقتاً عده‌اى عمله مشغول کار مى‌شوند و نتیجه آن هیچ کار تولیدى نیست که از ناحیه این کار نفعى به حال رعایا و کارگر و مردم و طبقه مؤدى مالیات داشته باشد (اکثریت نبود پس از لحظه‌اى اکثریت شد)

عرض بنده دایر بر این است که قوه مقننه باید در مقام یک چاره‌جویى اساسى برآید که دولت را در این مورد کمک کند و طورى تصمیم بگیرد که دولت نتواند بالطبیعه از دریافت یک سلسله وجوهى که به عنوان مالیات غیر مستقیم تحویل مردم می‌شود ...

رئیس - آقاى حاذقى یک زمینى مجلس دارد این را مى‌خواهد بفروشد به مجلس سنا این ربطى به مالیات و اینها ندارد.

حاذقى - نتیجه این مى‌شود که اگر آقایان توجه بفرمایند موضوع خیلى روشن است مجلس شوراى ملى زمینى دارد براى ساختمان در سمت شمالى حالا نتیجه این اقدام دو خرج بزرگ براى مملکت افزوده مى‌شود در حالى که ضرورت ندارد به نظر بنده خرج اول این است که مجلس سنا یک مبالغى خرج می‌کند یک ساختمانى در آن اراضى به وجود می‌آورد خرج دوم این است که این پولى که مجلس شوراى ملى می‌گیرد به جاى این که صرفه‌جویی بشود صرف و کار مفیدى بشود صرف یک ساختمان مجددى مى‌شود براى کتابخانه مجلس (یک نفر از نمایندگان - چه عیبى دارد) اجازه بفرمایید خیلى مفید است ولى اگر یک خانواده‌اى نتواند نان و لباس بچه‌هایش را درست بکند نقاش بیاورد سقف خانه‌اش را نقش و نگار بزند این عمل او عمل عاقلانه‌اى نیست نگارخانه خیلى ضرورت دارد اما وقتى که نان و لباس بچه‌هایش فراهم شده باشد ما مى‌دانیم که فعلاً وضع مالیاتى‌مان خوب نیست مؤدى مالیات‌ها از طبقه ضعیف هستند اغلب از طبقه متمکن که مالیات نمى‌گیرند طبقات دیگر که این مالیات‌ها را مى‌دهند به وسیله حراج کردن یا دکانى داشته باشند مختصر کالایی داشته باشند مالیات از آنها وصول مى‌کنند که مالیات را به این طریق می‌گیرند مروت است که ما بیاییم و گشادبازى بکنیم و یک کار‌هایی بکنیم که جنبه تفننى داشته باشد من عرض کردم که با ساختمان محلى براى مجلس سنا موافقم و با ساختمان یک کتابخانه‌اى هم براى مجلس شوراى ملى موافقم ولى مشروط به این که در وهله اول الاهم فالاهم و حوائج ضرورى بهداشت و فرهنگ مردم کشور تأمین بشود با این دویست هزار تومان به عقیده بنده بیست دبستان در ده استان کشور مى‌توانند بسازند یا اگر بیایند صرف یک کار بهداشتى بکنند که امراض مالاریا یا تراخم یا سایر امراض بومى‌در خراسان یا کرمان برداشته بشود به نظر من براى ملت ایران مفید‌تر است تا ما بیاییم یک قصور و ساختمان چند اشکوبه‌اى درست بکنیم که در نتیجه هیچ گونه راندمان و منافعى هم براى مردم نداشته باشد بنابراین بنده عرایضم را خلاصه مى‌کنم که مجلس شوراى ملى توجه بفرمایند که اگر موافقت بفرمایند چنان که خود من هم موافقم با انتقال این اراضى به مجلس سنا ولى با صرف یک مبلغ دیگرى و خرج جدیدى براى این موضوع بنده موافق نیستم.

اردلان - آقاى رئیس اجازه می‌فرمایید بنده مخبر هستم فقط چند کلمه توضیح عرض کنم.

رئیس - بفرمایید.

اردلان - خوب بود که جناب آقاى حاذقى این فرمایشات را در بودجه کل کشور مى‌فرمودند و به لایحه یک دوازدهم یک رأى نمی‌دادند براى این که این یک دوازدهم کسر داشت (حاذقى - در قسمت آخر رأى ندادم) و به نظر بنده شما می‌بایست یک رأى کبود می‌دادید که دولت ناچار می‌شد یک بودجه موازنه درست مى‌کرد و مى‌آورد یک قانونى از مجلس شوراى ملى گذشته است و یک پولى را معین کرده است براى کتابخانه بنابراین ما نمى‌توانستیم این زمین را واگذار کنیم به مجلس سنا مجبور بودیم مطابق قانون این پول را نگاه داریم براى این که قانون گفته است که این پول باید صرف ساختمان کتابخانه بشود البته مجلس شوراى ملى هر وقت این قانون را نقض بفرمایند ما همان طور اطاعت امر مى‌کنیم ولى تا موقعى که مجلس شوراى ملى چنین قانونى

+++

را وضع نفرموده و این قانون به قوت خودش باقى است این پول باید به مصرف کتابخانه برسد حالا مجلس سنا تشخیص داده است که این عمارت مجلس شوراى ملى حاجت او را برآورده نمى‌کند و احتیاج به یک مکان جداگانه‌اى دارد گمان مى‌کنم که مجلس سناى یک مملکتى این اندازه خودشان صلاحیت تشخیص داشته باشند و حضرتعالى هم تمنا مى‌کنم موافقت بفرمایید اگر هم مخالف هستید که کتابخانه‌اى ساخته بشود موقعى که بودجه مجلس مطرح بود بفرمایند که این جریان مطرح بشود ولى تا وقتى این قانون هست ما باید اطاعت بکنیم و نظریات اصلاحى را که فرمودید بسیار صحیح است انشاء‌الله دولت که بودجه را آورد نظریات خودتان را مى‌فرمایید و بنده هم از اشخاصى هستم که صد در صد با نظریات جنابعالى موافق هستم‏.

آقایان موافقت بفرمایید که این زمین را با همان قیمتى که تمام شده به مجلس سنا بدهیم که آنها هم حاجت‌شان برآورده بشود. رئیس - پیشنهادى رسیده است از آقاى حائرى‌زاده که قرائت مى‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد مى‌نمایم فعلاً مسکوت بماند (مخالفى نیست)

چند نفر از نمایندگان - مخالفى نیست .

رئیس - آقاى حائرى‌زاده توضیحى ندارید بدهید؟

حائرى‌زاده - اگر مخالفى نیست که توضیح نمى‌دهم .

حاذقى - بنده مخالفم .

رئیس - آقاى حائرى‌زاده بفرمایید.

حائرى‌زاده - بنده فکر می‌کردم مخالفى در این موضوع نباشد زیرا که عده براى رأى هم کافى نیست به علاوه کارپردازى که تجدید شده هیچ کدام از کارپردازهاى قدیم که این گزارش آن موقع تهیه شده نیستند حالا علاوه بر کارپردازى کمیسیون حسابدارى هم دیروز تجدید انتخاب شده خوشبختانه آقاى اردلان در کمیسیون جدید هم تشریف دارند این اگر مسکوت بماند یک تجدید نظرى در کارپردازى بشود ضرر ندارد حالا هم که عده کافى نیست براى رأى. خیال مى‌کنم توضیح من هم لازم نبود و آقاى حاذقى هم در این موضوع فرمایشى نفرمایند بماند براى بعد

رئیس - آقاى اسلامى‏

اسلامى - بنده مى‌خواستم عرض کنم این رأیى که نسبت به یک دوازدهم گرفته شده در اینجا از طرف مقام ریاست بى‌لطفى شده در یک موضوعى دو مرتبه رأى گرفتند (نمایندگان - این طور نیست آقا) یک مرتبه رأى گرفتند نسبت به قسمت دوم تصویب نشد دفعه دوم رأى گرفتند.

رئیس - این خارج از موضوع است این تمام شد رفت پى کارش .

پناهى - آقاى اسلامى‌شما اشتباه مى‌کنید .

رئیس - توضیح کافى داده شد و رأى هم گرفته شد.

9 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - چون وقت تمام شده و عده هم براى رأى کافى نیست جلسه ختم مى‌شود در جلسه آینده رأى گرفته مى‌شود به همین پیشنهاد.

( مجلس پانزده دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

قوانین‏

شماره 3016        12/ 2/ 1330

وزارت دارایی‏

فرمان همایونى راجع به اجراى تصمیم قانونى دائر به ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور و دو ماه تمدید به کمیسیون نفت جهت مطالعه در اطراف اجراى این اصل و تصمیم متخذه کمیسیون نفت و قانون مزبور که به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه ملوکانه‏

نظر به اصل بیست و هفتم قانون اساسى مقرر می‌داریم‏

ماده اول - تصمیم قانونى دائر به ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور و دو ماه تمدید به کمیسیون نفت جهت مطالعه در اطراف اجراى این اصل و تصمیم متخذه کمیسیون نفت که در جلسه 24 اسفند ماه 1329 به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منظم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند. به تاریخ دهم اردیبهشت ماه 1330

تصمیم قانونى دائر به ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور و دو ماه تمدید به کمیسیون نفت جهت مطالعه در اطراف اجراى این اصل تصمیم متخذه کمیسیون نفت‏

نظر به این که ضمن پیشنهادات واصله به کمیسیون نفت پیشنهاد ملى شدن نفت در سراسر کشور مورد توجه و قبول کمیسیون قرار گرفته و از آنجایی که وقت کافى براى مطالعه در اطراف اجراى این اصل باقى نیست کمیسیون مخصوص نفت از مجلس شوراى ملى تقاضاى دو ماه تمدید مى‌نماید.

ماده واحده - مجلس شوراى ملى تصمیم مورخ 17 اسفند 1329 کمیسیون مخصوص نفت را تأیید و با تمدید مدت موافقت می‌نماید .

تبصره 1 - کمیسیون نفت مجاز است از کارشناسان داخلى و خارجى در صورت لزوم دعوت نماید و مورد استفاده قرار دهد.

تبصره 2 - آقایان نمایندگان حق دارند تا پانزده روز بعد از تشکیل کمیسیون پیشنهادات و نظرات خود را به کمیسیون داده و براى توضیحات در کمیسیون حق حضور داشته باشند.

تصمیم قانونى بالا که منظم به تصمیم متخذه کمیسیون نفت مى‌باشد در جلسه بیست و چهارم اسفند ماه یک هزار و سیصد و بیست و نه از طرف مجلس شوراى ملى اتخاذ شده است.

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت‏

اصل فرمان همایونى و تصمیم قانونى در دفتر نخست وزیر است‏

م- 1981 نخست وزیر

شماره 3014        12/ 2/ 1330

وزارت دارایی‏

فرمان همایونى راجع به اجراى قانون دائر به طرز اجراى اصل ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور و قانون مزبور که به تصویب مجلسین شوراى ملى و سنا رسیده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارک ملوکانه‏

نظر به اصل 27 متمم قانون اساسى مقرر مى‌داریم:‏

ماده اول - طرح قانونى دائر به طرز اجراى اصل ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور که در جلسه نهم اردیبهشت ماه 330 به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منظم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ 10 اردیبهشت ماه 1330

طرح قانونى دائر به طرز اجراى اصل ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور

ماده 1 - به منظور ترتیب اجراى قانون مورخ 24 و 29 اسفند ماه 1329 راجع به ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور هیئت مختلطى مرکب از پنج نفر از نمایندگان مجلس سنا و پنج نفر از نمایندگان مجلس شوراى ملى به انتخاب هر یک از مجلسین و وزیر دارایی وقت یا قائم مقام او تشکیل مى‌شود.

ماده 2 - دولت مکلف است با نظارت هیئت مختلط بلافاصله از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران خلع ید کند و چنانچه شرکت براى تحویل فورى به عذر وجود ادعایی بر دولت متعذر شود دولت مى‌تواند تا میزان 25 درصد از عایدات جارى نفت را پس از وضع مخارج بهره‌بردارى براى تأمین مدعا به احتمالى شرکت در بانک ملى ایران یا بانک مرضى‌الطرفین دیگر ودیعه گذارد.

ماده 3 - دولت مکلف است با نظارت هیئت مختلط به مطالبات و دعاوى حقه دولت و همچنین به دعاوى حقه شرکت رسیدگى نموده نظریات خود را به مجلسین گزارش دهد که پس از تصویب مجلسین به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده 4 - چون از تاریخ 29 اسفند ماه 1329 که ملى شدن صنعت نفت به تصویب مجلس سنا نیز رسیده است کلیه درآمد نفت و محصولات نفتى حق مسلم ملت ایران است دولت مکلف است با نظارت هیئت مختلط به حساب شرکت رسیدگى کند و نیز هیئت مختلط باید از تاریخ اجراى این قانون تا تعیین هیئت عامله در امور بهره‌بردارى دقیقاً نظارت نماید.

ماده 5 - هیئت مختلط باید هرچه زودتر اساسنامه شرکت ملى نفت را که در آن هیئت عامله و هیئت نظارتى از متخصصین پیش‌بینى شده باشد تهیه و براى تصویب به مجلسین پیشنهاد کند.

ماده 6 - براى تبدیل تدریجى متخصصین خارجى به متخصصین ایرانى هیئت مختلط مکلف است آیین‌نامه فرستادن عده‌اى محصل به طریق مسابقه در هر سال براى فرا گرفتن رشته‌هاى مختلف معلومات و تجربیات مربوط به صنایع نفت به کشورهاى خارج را تدوین و پس از تصویب هیئت وزیران به وسیله وزارت فرهنگ به موقع اجرا گذارده مخارج تحصیل این محصلین از عواید نفت پرداخته خواهد شد.

ماده 7 - کلیه خریداران محصولات معادن انتزاعى از شرکت نفت انگلیس و ایران هر مقدار نفتى را که از اول سال مسیحى 1948 تا تاریخ 29 اسفند ماه 1329 (20 مارس 1951) از آن شرکت سالیانه خریدارى کرده‌اند مى‌توانند از این به بعد هم به نرخ عادلانه بین‌المللى همان مقدار را سالیانه خریدارى نمایند و براى مازاد آن مقادیر در صورت تساوی شرایط در خرید حق تقدم خواهند داشت.

ماده 8 - کلیه پیشنهادهاى هیئت مختلط که براى تصویب مجلس شوراى ملى تهیه و تقدیم مجلس خواهد شد به کمیسیون نفت ارجاع مى‌گردد.

ماده 9 - هیئت مختلط باید در ظرف 3 ماه از تاریخ تصویب این قانون به کار خود خاتمه دهد و گزارش عملیات خود را طبق ماده 8 به مجلس تقدیم کند و در صورتى که احتیاج به تمدید مدت باشد با ذکر دلایل موجه درخواست تمدید نماید و تا زمانی که تمدید مدت به هر جهتى از جهات از تصویب مجلسین نگذشته است هیئت مختلط مى‌تواند به کار خود ادامه دهد.

طرح قانونى بالا مشتمل بر 9 ماده است در جلسه عصر روز دوشنبه 9 اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و سى به تصویب مجلس سنا رسید.

رئیس مجلس سنا- سید محمد تقى‌زاده‏

اصل فرمان همایونى و قانون در دفتر نخست وزیر است‏

م- 1982- نخست وزیر

شماره 2234 4- 2- 330

وزارت جنگ‏

فرمان همایونى راجع به اجراى تصمیمات قانونى مجلسین شوراى ملى و سنا دائر به تصویب استقرار حکومت نظامى ‌در نقاط (آبادان. گچساران. آغاجارى. لالى. بند معشور. هفت‌گل. مسجد سلیمان) به انضمام قانون مزبور ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

با تأییدات خداوند متعال ما پهلوى شاهنشاه ایران‏

محل صحه مبارکه‏

نظر به اصل بیست و هفتم متمم قانون اساسى مقرر می‌داریم:‏

ماده اول - تصمیم قانونى راجع به اعلام حکومت نظامى‌در نقاط آبادان. گچساران. آغاجارى. لالى. بندر معشور. هفت‌گل. مسجد سلیمان که در جلسه بیست و پنجم فروردین ماه 1330 به تصویب مجلسین سنا و شوراى ملى رسیده و منظم به این دستخط است به موقع اجرا گذاشته شود.

ماده دوم - هیئت دولت مأمور اجراى این قانون هستند.

به تاریخ بیست و هفتم فروردین ماه 330

جناب آقاى حسین علاء نخست وزیر

پاسخ نامه شماره 4- 170- 18 را 330 موضوع اعلام حکومت نظامى‌ در پاره از نقاط نفت‌خیز جنوب اشعار می‌دارد:

مجلس شوراى ملى در جلسه شب یکشنبه 25/ 1/ 30 در نقاط آبادان. گچساران. آغاجارى. لالى. بندر معشور. هفت‌گل و مسجد سلیمان از تاریخ پنجم فروردین ماه 1330 براى مدت دو ماه اجراى مقررات حکومت نظامى را تصویب نموده است.

تصمیم قانونى بالا در جلسه شب یکشنبه بیست و پنجم فروردین یک هزار و سیصد و سى از طرف مجلس شوراى ملى اتخاذ گردید.

رئیس مجلس شوراى ملى‏

اصل فرمان همایونى و تصمیم قانونى در دفتر نخست وزیر است.

م 1291 نخست وزیر

شماره 2718        9/ 2/ 30

وزارت دارایی.

بانک ملى ایران‏

تصمیم قانونى دائر به انتخاب دو نفر ناظر اندوخته اسکناس که در جلسه پنجم اردیبهشت ماه 330 از طرف مجلس شوراى ملى اتخاذ شده است ذیلاً ابلاغ مى‌گردد.

تصمیم قانونى دائر به انتخاب دو نفر ناظر اندوخته اسکناس‏

مجلس شوراى ملى به موجب ماده 29 قانون 2 اساس‌نامه بانک ملى ایران مصوب مرداد ماه 317 آقایان عبدالصاحب صفایی و ناصر‌قلى اردلان نمایندگان مجلس را به سمت نظار اندوخته اسکناس انتخاب نموده است.

تصمیم بالا در جلسه پنجم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و سى از طرف مجلس شوراى ملى اتخاذ شده است.

رئیس مجلس شوراى ملى‏

اصل تصمیم قانونى در دفتر نخست وزیر است.

م 1891 نخست وزیر

+++

 

اخبار مجلس

شماره 4ر170

مجلس شورای ملی

در روزهای اول فروردین گزارش‌های تلگرافی از مأمورین کشوری و مسئولین انتظامی رسید که از یک سلسله تظاهرات در مناطق نفت‌خیز حکایت می‌کرد. عده‌ای از دانشجویان دانشکده فنی آبادان در انتظار انجام تقاضاهایی که راجع به وضع تحصیلی خود داشتند با حال اعتصاب از حضور در جلسات درس خودداری نموده بودند و مقارن همان اوقات عده‌ای از کارگران تحت عنوان مطالبه مدد معاش و فوق‌العاده سختی معیشت دست به اعتصاب زده بودند.

در خلال این احوال پیش از آن که به دولت فرصت رسیدگی داده شود اطلاع رسید که اعتصابات صورت ساده و طبیعی ندارد و تحریکاتی در جریان است و بیم آن می‌رود که بر اثر کافی نبودن قوای انتظامی حوادثی پیش‌آمد کند و خساراتی به مناطق نفت‌خیز وارد گردد که بالمآل به زیان کشور تمام شود. حتی تصریح شده بود که اعتصاب‌کنندگان یک هفته استمهال مقامات دولتی را هم که به آنان پیشنهاد نموده بودند نپذیرفته‌اند.

چون از طرفی رسیدگی به تقاضای کارگران و تأمین رفاه آنان مستلزم اعزام هیئتی به جنوب بود و از طرف دیگر وضع مناطق نفت‌خیز ایجاب می‌کرد که قبل از هر چیز برای حفظ نظم و آرامش و تأمین امنیت آن نقاط اقدام شود هیئت دولت با مداقه پیشنهادها و در گزارش‌های واصل و با توجه به ماده واحده مربوط به مقررات اعلان حکومت نظامی مصوب مجلسین شورای ملی و سنا در جلسه 5 فروردین 1330 تصویب نمودند که برای مدت دو ماه فقط در نقاط آبادان، گچساران، آغاجاری، لالی، بندر معشور، هفتگل و مسجد سلیمان حکومت نظامی اعلام شود و در اجرای ماده واحده مزبور مراتب در تاریخ 7 فروردین به استحضار مجلسین شورای ملی و سنا نیز رسانید.

به طوری که ملاحظه می‌فرمایند این عمل فقط برای حفظ آرامش در مناطق نفت‌خیز و به منظور جلوگیری فوری از پیش‌آمدهای غیرمنتظر و تحریکات و خرابکاری انجام گردید و به هیچ وجه دولت نظر نداشته است که در تمام خوزستان حکومت نظامی اعلام شود چنان که در اهواز و شهرهای دیگر خوزستان اعلام نشده است.

برای رسیدگی به اظهارات اعتصاب‌کنندگان هم به طوری که استحضار دارند هیئتی به جنوب اعزام گردیده و تا به حال نتیجه کار هیئت رضایت‌بخش بوده و امید کامل می‌رود با رسیدگی‌های دقیقی که به عمل خواهد آمد ترضیه خاطر کارگران فراهم خواهد شد. البته اقداماتی هم برای تأمین حوایج کارگران و این که در هر حال بایستی وسایل آسایش آنان فراهم شود در مرکز به عمل آمده است.

بنا به جهات و دلایل مذکوره به استناد ماده واحده موافقت با برقراری حکومت نظامی در نقاطی در نقاطی که شرح داده شده درخواست می‌نماید.

نخست‌وزیر ـ حسین علاء

سؤالات نمایندگان

ریاست محترم مجلس شورای ملی

در سال گذشته عملیات سمپاشی به وسیله گرد د. د. ت. در بعضی از قراء شهری و بلوک غار و فشاپویه از طرف سازمان برنامه و وزارت بهداری به عمل آمد مقامات مذکوره در سال جاری به عنوان نداشتن د. د. ت. تاکنون شروع به سمپاشی در دهات ننموده‌اند چون در صورتی که عملیات سمپاشی تجدید نشود نتایج حاصله به کلی از بین خواهد رفت از این لحاظ استدعا دارم مقرر فرمایند جناب آقای نخست وزیر و وزیر بهداری برای پاسخ در مجلس شورای ملی حضور به هم رسانند.

دکتر محمدعلی هدایتی

ریاست محترم مجلس شورای ملی

خواهشمند است به آقایان وزرای دارایی اقتصاد ملی، جنگ اطلاع دهند که برای جواب سؤال زیر در مجلس حاضر شوند.

معادن سرب انارک که میلیون‌ها تومان ارزش دارد 17 سال قبل با دسته‌بندی به بهای بسیار قلیلی (سالی 800 تومان) اجاره داده می‌شود که در اسفندماه 327 اجاره آن منقضی و مستأجر موظف بوده کلیه تأسیسات آن را بلاعوض به دولت واگذار نماید و با این که طبق تصویب‌نامه بهره‌برداری آن به وزارت جنگ واگذار گردیده به قرار اطلاع کماکان مستأجر قبلی بدون پرداخت دیناری اجاره مشغول بهره‌برداری است و سرب‌های استخراجی را مقداری به وزارت جنگ به گزاف‌ترین قیمت‌ها (کیلویی 22 ریال) می‌فروشد و مقدار زیادی را هم به خارجه صادر می‌کند با این وصف مستأجر به تصرف غیرقانونی خود ادامه داده نه تنها اجرت‌المثل این سه سال را نپرداخته بلکه از بابت پانزده سال گذشته هم مبالغی بدهکار است.

اینک از مقامات مسئول سؤال می‌شود که:

اولاً در ظرف پانزده سال مستأجر چقدر سرب به دولت فروخته و چه به میزان اجاره پرداخته و چقدر دیگر از بابت اجاره و مالیات بدهکار است؟

ثانیاً در ظرف این سه سال طبق چه مجوزی از معادن سرب استفاده می‌کند و چرا درباره مزایده آن تصمیم نهایی گرفته نمی‌شود؟

ثالثاً این که شنیده می‌شود اشخاصی با دسته‌بندی درصدد ثبت معادن مزبور به نام خود برآمده‌اند. تا چه اندازه صحت دارد و چگونه ممکن است معادن دولتی به نام اشخاص ثبت داده شود.

عبدالصاحب صفایی

مقام ریاست مجلس شورای ملی

خواهشمند است مقرر فرمایید به جناب آقای نخست‌وزیر اطلاع داده شود هر چه زودتر برای پاسخ دادن به سؤال زیر در مجلس شورای ملی حضور به هم رسانند.

آیا مفاد سخنرانی آقای عبدالحسین حمزاوی مستشار مطبوعاتی سفارت کبرای شاهنشاهی در لندن که منافی با تصمیم ملی شدن نفت است بنا به دستور و طبق تعلیمات دولت بوده است یا ایشان ابتدا به ساکن نظریات شخصی خود را درباره مسئله نفت و مناسبات ایران و انگلیس ابراز کرده‌اند؟

آیا دولت در قبال این سخنرانی اقدامی به عمل آورده است یا خیر؟

دکتر محمد مصدق ـ حائری‌زاده ـ عبدالقدیر آزاد ـ اللهیار صالح ـ محمود نریمان ـ حسین مکی ـ دکتر بقایی کرمانی

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملی

تقاضا دارد سؤال اینجانب را به آقای فرمند وزیر کشاورزی ابلاغ فرمایند که برای جواب آن در مجلس شورای ملی حاضر شوند.

تلگرافی از چندی به این طرف از اهالی دشتی و دشتستان به اینجانب رسیده و از هجوم ملخ به آن حدود و مزارع و باغات و نخلستان‌ها اظهار نگرانی فوق‌العاده نموده‌اند که با پرواز پوره‌های ملخ در آن صفحات خطر قحطی پیش‌بینی می‌نمایند در این موضوع نامه‌هایی به وزارت کشاورزی نوشته‌ام و مراتب را اطلاع داده و اینک تقاضا دارم اقداماتی که برای مبارزه و رفع نگرانی مردم بوشهر و بنادر و دشتی و دشتستان نموده‌اند توضیح دهند که تا چه اندازه پیشرفت حاصل شده است.

نماینده بوشهر ـ صفوی

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294659!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)