کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/15]

جلسه: 14 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 18 دی ماه 1320  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- سؤال آقای انوار از آقای وزیر جنگ راجع به باشگاه هواپیمایی

3- شور اول لایحه یکی شدن وزارت بازرگانی و پیشه و هنر

4- طرح گزارش شعبه ششم راجع به استوار‌نامه آقای منشور

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 14

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 18 دی ماه 1320

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- سؤال آقای انوار از آقای وزیر جنگ راجع به باشگاه هواپیمایی

3- شور اول لایحه یکی شدن وزارت بازرگانی و پیشه و هنر

4- طرح گزارش شعبه ششم راجع به استوار‌نامه آقای منشور

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مجلس نیم ساعت پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفند‌یارى تشکیل گردید.

صورت مجلس روز یازدهم دى ماه را آقاى طوسى (منشى) قرائت نمودند. (اسامی غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غائب با اجازاه- آقایان: دکتر ضیا، اصفهانی، دهستانی، جهانشاهی، مستشار، خواجه نوری

غائبین بی‌اجازه- آقایان: تولیت، ملایری، ارکانی، صدر، مشار، اعظم زنگنه، اکبر، مؤید قوامی، فاطمی، دکتر ادهم، آصف، خسروشاهی، سلطانی، معدل، صادق وزیری

دیرآمدگان با اجازه- آقایان: مخبر فرهمند، دکتر لقمان

دیرآمدگان بی‌اجازه- آقایان: مسعودی خراسانی، دکتر سمیعی، منصف، افخمی، دکتر غنی، سزاوار، ملک مدنی، مؤید ثابتی، موقر، سمیعی، ناصری، یمین اسفندیاری، حمزه‌تاش، نیک‌پور، امیر تیمور، دکتر نفیسی، مسعودی، دشتی، نقابت، نصرتیان، همراز)

1- تصویب صورت مجلس‏

رئیس- در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2- سوال آقاى انوار از آقاى وزیر جنگ راجع به باشگاه هواپیمایى و پاسخ ایشان‏

رئیس- آقاى انوار از آقاى وزیر جنگ سؤالى داشتید بفرمایید.

انوار- گرچه سؤالى که می‌خواهم بکنم اصلاً راجع به آقاى وزیر جنگ نبود ولى از حسن عقیده که بنده به ایشان داشتم و می‌دانستم که در این باب یک توضیح واضح خواهند فرمود از این جهت از ایشان سؤال کردم تمام آقایان نمایندگان و تمام مردم ایران می‌دانند در سه سال پیش از این یک صدایى بلند شد که باشگاه هواپیمایى باشد و این مثل یک رعدى در تمام دنیا پیچید که تمام ایرانیان باید در مسأله باشگاه کمک کنند و این مسأله عمومیت پیدا کرد.

+++

در تمام مردم و تمام طبقات از طبقه سلطنت گرفته تا ادنى رعیت مجرى گردید حتى آن فقیر در دهستان‌ها چنانچه آقایان تشریف برده باشند در دهات می‌دانند که حتى آن بچه‌هاى دهات را مأمورین دبستان‌ها راه نمی‌دادند تا آن که آن یک تومان پول باشگاه را بدهند بنده در دزاشیب مکرر دیدم و با کمال تأسف و تأثر نگاه می‌کردم این وضع را که آیا چه خبر است و مثلاً با آن عشق و علاقه که پیدا شده بود تصور می‌شد که هواپیمایى آسمان را منور می‌کند و البته طبقات دیگر هم که مستخدم دولت بودند و حقوق داشتند از آنها هم گرفته می‌شد و به طوری که بنده اطلاع دارم آن حاکمى هم که در آذربایجان رفته بود این را یک مالیاتى براى تجار کرده بود و یک صورتى از معاملات تجار آذربایجان در تحت نظر گرفته بود و مطابق آن صورت هر سال به همان اندازه مطالبه مى‌کرد حتى یک شکایتى کرده بودند به دربار که این دیگر مالیات نیست که این طور مطالبه می‌کنند بنده نمی‌خواهم شرح این موضوع را عرض کنم که روزنامه‌جات براى تشویق مردم می‌نوشتند که پول بدهند مثل روزنامه اطلاعات و روزنامه ایران و روزنامه‌هاى دیگر و این بیچاره مردم را با آن کلمات مشعشع تشویق می‌کردند که پول بدهند خوب پول دادند سال اول دادند هواپیمایى چیزى ندیدیم سال دوم می‌گفتند فلان کس پیشنهاد کرده است که من می‌خواهم داخل هواپیمایى بشوم و هر روز می‌نوشتند و ما هواپیمایى نمى‌دیدیم می‌گفتیم خدایا این چه هواپیمایى است که حلال‌زاده نمى‌بیند این بود که گذشت با همان ترتیب و وضع که دیدید و ماه به ماه محاسب‌ها حساب را داشتند به طوری که ملاحظه کردید که لایغادر صغیرت و لا کبیرت الا احصاها تمام را جمع می‌کردند حتى ما که در روزنامه می‌خواندیم از ممالک دیگر ایرانى‌هایى که در آنجاها بودند در فرانسه پاریس در زنگبار در بلخ در هر کجا بودند پول می‌دادند براى هواپیمایى بنده چون پول خیلى ندیده‌ام خیال می‌کردم پیش خودم که از کرور و میلیارد گذشته است و به یارى خداوند و با این ترتیب انشاءالله یک نیروى هوایى بزرگى پیدا خواهیم کرد ولى بعد از مدتى که این پیشامد شد که بحمدالله به خیر مملکت تمام شد از یک نفر دو نفر سؤال کردم که آقا ما دو قسم هواپیمایى داشتیم قشونى داشتیم و کشورى حالا که لشگریش رفته کشوریش چه طور شده من متحیر بودم این را از کى سؤال کنم و می‌دانستم که آقاى بیات که نایب رئیس مجلس شوراى ملى می‌باشند در هیئت رئیسه باشگاه هستند ولى روح در جاى دیگر بود و اینها چیزى هستند و حالا چون آقاى وزیر جنگ یک آدم فوق همه و متوجهى هستند به این چیزها خواستم از ایشان سؤال کنم که اگر از این پول‌ها چیزى باقى مانده بفرمایید بلکه به یک مصرف آبرومندترى برسد و دردى از دردهاى مملکت را دوا کند حالا استدعا می‌کنم آقاى وزیر جنگ از روى تحقیق و حقیقت کشف معماى سه ساله را بکنند که این پول کجا رفت و چه شد جزء حسرت و ندامت الان چیزى داریم نداریم پولى باقى مانده اسبابى باقی مانده مبلش چه شد قالیچه‌اش چه شد این را هم چاپیده‌اند و برده‌اند یا باقى مانده است توضیح بدهند.

وزیر جنگ- اولاً خیلى تشکر می‌کنم از حسن ظن نماینده محترم که نسبت به بنده ابراز فرمودند و به طورى که اظهار کردند در سال 1318 به امر اعلیحضرت همایون پادشاه سابق باشگاه هواپیمایى تأسیس شد و اصولاً نظر این بود که یک باشگاه ملى تأسیس شود که کلیه افراد ایرانى در آن شرکت کنند و در حقیقت آن روح ملى در این قضیه حکم‌فرما باشد به همین جهت در به دو امر یک هیئت مدیره تشکیل شد و در آن آقاى ابراهیم قوام به سمت ریاست هیئت مدیره و آقاى ابراهیم علم وزیر پست و تلگراف به سمت نیات ریاست و آقاى حکمت به سمت کارمند و آقاى دکتر عیسى صدیق به سمت کارمند و آقاى مرتضى قلى بیات به سمت کارمند و آقاى عباس مسعودى نماینده مجلس شوراى ملى به سمت کارمند و آقاى عبدالله یاسایى به سمت مدیرى عامل و بنده و سرتیپ خسروانى هم از نقطه‌نظر سابقه که در این کار داشتیم به سمت کارمند هیئت مدیره برقرار شدیم البته خاطر مبارک آقایان مستخصر است که انجام یک وظیفه ملى چون در مملکت ما فرهنگ

+++

آن طوری که می‌بایستى رسوخ پیدا کند در مردم پیدا نکرده است البته می‌بایستى تشویق و ترغیب فراهم می‌شد حالا اگر در بعضى نقاط مأمورین دولت یا سوء‌استفاده کردند یا این که نتوانستند اساس این نیت را آن طورى که لازم است انجام دهند آن تقصیر فکر نیست فکر فکر عالى بود فکر بسیار بلندى بود حتى آقاى بیات و آقاى مسعودى و سایر آقایان اعضا هیئت مدیره در روزى که شرفیاب شدیم حضور اعلیحضرت همایون بنده پیشنهاد کردم که براى عایدى باشگاه یک وسیله دیگرى غیر از این وسیله که با مردم تماس داشته باشد پیدا کنیم مثل چیزهاى لوکس که زائد است یا مثل چیزهایی که تأثیر زیادى در زندگى مردم ندارند که درحقیقت مالیات مانندى وضع کنیم و این عایدات را از آنجا تأمین کنیم اعلیحضرت فرمودند مقصود من این است که مردم پى به این فکر بزرگ ببرند و بفهمید باشگاه یعنى چه و قواى هوایى است که در حقیقت حافظ کشور است این را ایجاب می‌کند مثل سایر ممالک که از آن جمله دولت دوست و همسایه ما ترکیه از سالیان دراز این کار را کرده بود و نتایج فوق‌العاده هم عایدش شده بود در هر حال این هیئت مدیره که به عرض آقایان رسید شروع به کار کردند درآمدى که نماینده محترم سؤال کردند تا آخر آذر ماه 1320 من حیث‌المجموع 27688452 ریال و 85 دینار است ملاحظه می‌فرمایید نه میلیاردها است و نه میلیون‌هاى عجیب و غریب بوده از این پول براى ایجاد وسایل و تهیه آنها اقداماتى شد این را هم نگفته نگذاریم همان طور که فرمودند این خبر وقتى که به خارجه رسید ایرانیانى که در کشورهاى خارجه بودند واقعاً با کمال جوانمردى هر چه که توانستند به این باشگاه کمک کردند از انگلستان 1045 لیره رسید از امریکا 584 دلار از هندوستان 3391 روپیه از سویس 243 فرانک از سوریه 139 لیره سوریه از ترکیه 6650 لیره ترک از آلمان 21830 مارک و از ژاپن 500 ین که جمع کل اینها با واگذارى به بانک ملى ایران و تسعیر ریال شد مبلغ 575348 ریال و پانزده دینار که جمع کل درآمد باشگاه مبلغ 28263801 ریال شد و همان طور که عرض کردم مخارجات و وسایلی لازم داشت که می‌بایستى تهیه شود که از آن جمله خرید خود هواپیما بود که بدبختانه آن وسعت عملى که ما براى خرید لازم داشتیم براى ما به واسطه جنگ فراهم نبود به این جهت 25 دستگاه هواپیمایى از آمریکا به قیمت 128151 دلار خریدارى شد که دلار آن هم به امر اعلیحضرت همایونى به نرخ دولتى به ما فروخته شد که این رقم به ریال می‌شود 2698973 ریال و 35 دینار با این حال وسایل دیگرى لازم بود مثل موتور و اسباب یدکى و سایر وسایل که اینها هم 3654731 دلار را تشکیل داد و این رقم چرا از رقم اولى زیادتر است براى این که اینها را به نرخ 48 ریال و 58 دینار از بازار خریدیم یعنى به نرخ آزاد این است که رقم دوم را از رقم اول که اساسى است زیادتر شده است به علاوه یک زمین فرودگاهى در 18 کیلومترى طهران بعد از رودخانه کن تشکیل دادیم که مخارج تسطیح این میدان که 1400000 هزار متر مربع بود 56 هزار ریال خرج شد هزینه ساختمان آموزشگاه و آسایشگاه خلبانى که به طبقه دوم رسیده است تاحالا 2843000 ریال مخارج شده که جمع این دو قلم می‌شود 5500283 ریال که مخارج شده است به اضافه در طهران و در شهرستان‌ها مخارج از نظر محاسبات و سایر چیزها مثل محل و کرایه اتوبوس و سوخت هواپیما و سایر مخارج دیگر 1896513 ریال جمع مخارجش شده است. این که فرمدند ما هواپیما ندیدیم تصور می‌کنم یک کمى بى‌التفاتى است در صورتی که حتى براى تشویق و ترغیب مردم چه براى تشویق جوانان و دخول مردم به هواپیمایى از هواپیماى لشکرى 15 فرمودند از همان ماه اول تخصیص داده شد براى آنها که پرواز کنند و ما هم وسایل را در دسترس آنها گذاریم وعده هم پرواز هم کرده‌اند و البته چون بنده نمی‌توانستم کلیه سوابق این امر را با خودم بیاورم این است که تعداد خلبانانى که داوطلب خلبانى شده‌اند که تصور می‌کنم قریب به هزار نفر از جوانان باشند اسم نویسى کرده‌اند و در حدود 400 نفر از آنها را ما توانسته‌ایم پرواز بدهیم که از این عده در حدود 24 نفر

+++

یا 26 نفر پرواز مستقل هم کرده‌اند به این جهت ملاحظه می‌فرمایید از همان روز وسیله تشویق یعنى نشان دادن هواپیمایى عملى انجام شد و بعد از آن که آن 25 دستگاه هواپیمایى رسید براى این که ما بتوانیم از وسایل خود باشگاه هواپیمایى استفاده کنیم اینها را به همان زمین هواپیمایى منتقل کردیم که الان هم در آنجا هستند ولى متأسفانه پیشامد اخیر نگذاشت که ما آن برنامه را که در نظر داشتیم درست اجرا کنیم در هر صورت الان هم آن وسایل یعنى فرودگاه و ساختمان که الساعه انبارهاى آن و 25 دستگاه هواپیمایى براى باشگاه حاضر است و هر روز هم این عده جوانانى که به عرض رسید مراجعه می‌کنند ولى یک اشکالى هست براى این که این طرز پول جمع کردن را باشگاه هواپیمایى موقوف کرده و حالا البته باید با کمک آقایان وسیله‌ای پیدا کرد که هزینه این باشگاه را می‌توانیم تأمین کنیم که این نیت عالى را عملى کنیم آنچه را که الان موجودى در بانک ملى داریم از این بابت: 13876495 ریال است ولى تصدیق می‌فرمایید که با اکتفا به این وجه موجودى که در بانک داریم نمی‌توانیم این عمل‏ را ادامه بدهیم براى این که وقتى کارى شد موجب ندارد که آن کار را در وسط راه موقوف کرد یا نباید اصولاً کارى را کرد و یا اگر می‌کنیم بایدخوبش را بکنیم (شهدست- لزومى ندارد) لزوم دارد یا ندارد عرض کردم تشخیص آن با بنده نیست شاید هیئت دولت و آقایان یک فکرى مى‌کنندکه آیا اصولاً باید این فکر ادامه پیدا کند یا خیر؟ ولى خوشبختانه از نظر محاسبات و حسابدارى این باشگاه از روز اول همان طور که عرض کردم با این هیئت مدیره و هیئت مدیره شهرستان‌ها که عبارت بودند از سه نفر یا چهار نفر از رؤساى ادارات شهرستان‌ها و پنج شش نفر از متعمدین محل با هم کار کردند و عرض کردم که دو نفر از نمایندگان محترم هم در هیئت مدیره تشریف داشتند به اضافه این باشگاه عبارت بود از یک عده بازرس: آقایان: یمین اسفندیارى و ملک مدنى و نصرالله جهانگیر مدیر کل وزارت دارایى که جزء بازرسان بودند به علاوه باشگاه یک کمیسیون مالى داشت که آقایان ابراهیم افخمى و محمد‌على منصف که هر دو نفر از آقایان نمایندگان مجلس هستند و آقاى محمدرضا منصور رئیس اداره شهرداری‌هاى وزارت کشور و آقاى هاشم آذر بیگى نماینده وزارت دارایى و آقاى رستار نماینده بانک ملى ایران این است که در این قسمت هم کاملاً بر طبق مقررات اساسنامه باشگاه عمل کرده است اگر آقایان یک توضیحات بیشترى از نظر ارقام یا رسیدگى به جزئیات امر دارند مى‌توانند همیشه به آقاى یاسایى مدیر عامل باشگاه مراجعه بفرمایند و از آقایان نمایندگانى هم که عضویت دارند مى‌توانند توضیحات لازم را بخواهند و از آنها بپرسند.

انوار- بنده خواستم عرض کنم که خوب شد به این موضوع سؤال بنده جواب مفصل فرمودند ولى در یک موضوع که فرمودند بنده بى‌التفاتى کردم بنده بى‌التفاتى نکردم و این که فرمودند هواپیمایى کشورى هم بوده است زهى سعادت و خیلى خوب.

رئیس- آقاى سزاوار

جمعى از نمایندگان- دستور. این موضوع سؤال بود. مطرح که نیست.

سزاوار- بنده فقط خواستم از آقاى وزیر جنگ خواهش کنم اکنون که در‌آمد باشگاه و هزینه آن را فرمودند اگر هزینه جز ادارى و پرسنلى باشگاه هواپیمایى را هم همراه دارند براى استحضار خاطر آقایان نمایندگان ارائه دهند.

طباطبایى- براى چه؟ لازم نیست.

سزاوار- در هر صورت بنده این استدعا را دارم که اگر صورت جز خدمت‌شان است بدهند و اگر نیست تهیه بفرمایند و بدهند.

وزیر جنگ- چشم به آقاى یاسایى دستور می‌دهیم تهیه کنند و به عرض آقایان نمایندگان محترم برسد.

طباطبایى- لزومى ندارد اصلاً باید منحلش کنند برود پى کارش‏

عده‌ای از نمایندگان- دستور دستور

رئیس- عده‌ای از نمایندگان قبل از دستور اجازه

+++

خواسته‌اند. آقاى مؤید احمدى‏

جمعى از نمایندگان- دستور دستور

مؤید احمدى- حالا که آقایان می‌فرمایند دستور

طباطبایى- اجازه می‌فرمایید؟

رئیس- گفتند دستور

طباطبایى- عرض بنده خیلى مختصر است اگر اجازه بفرمایید عرض کنم:

اولاً این صحبتى که اینجا راجع به باشگاه هواپیمایى شد

جمعى از نمایندگان- آقا این که مطرح نیست.

گفته شد دستور ...

3- شور اول لایحه یکى شدن وزارت بازرگانى و پیشه و هنر

رئیس- گزارش کمیسیون بازرگانى و پیشه و هنر راجع به توأم شدن دو وزارتخانه مطرح است گزارش کمیسیون خوانده می‌شود:

گزارش از کمیسیون‌هاى بازرگانى و پیشه و هنر به مجلس شوراى ملى

کمیسیون‌هاى بازرگانى و پیشه و هنر لایحه دولت راجع به توأم شدن سازمان دو وزارت بازرگانى و پیشه و هنر را با حضور آقاى وزیر بازرگانى و پیشه و هنر تحت شور قرار داده و پس از توضیحات مفصلى که راجع به لزوم و توأم شدن دو وزارت نامبرده داده شد بالاخره ماده واحده پیشنهادى دولت را به شرح زیر اصلاح نموده و اینک گزارش آن براى شور اول تقدیم می‌شود:

ماده واحده- از تاریخ تصویب این قانون سازمان وزارت بازرگانى و پیشه و هنر توأم شده و به نام وزارت بازرگانى و پیشه و هنر نامیده خواهد شد.

وزارت بازرگانى و پیشه و هنر مطابق حداقل احتیاجات و در حدود بودجه‌هاى مصوب سازمان ادارى خود را داده پس از آزمایش تا آخر اسفند ماه 1320 براى تصویب به مجلس شوراى ملى پیشنهاد خواهد نمود.

رئیس- آقاى افشار

افشار- در این موضوع بنده عرایض مفصلى داشتم ولى متأسفانه وقت گذشته است آقایان هم گمان می‌کنم حوصله زیادى براى شنیدن عرایض بنده نداشته باشند علی‌هذا بنده نوبت خودم را به آقاى انوار تقدیم می‌کنم که ایشان اگر فرمایشاتى دارند بفرمایند و بنده در شور دوم عرایض خود را به عرض می‌رسانم.

رئیس- آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى- بنده موافقم. آقاى افشار که فرمایشى نفرمودند.

رئیس- آقاى انوار

انوار- آقاى افشار اول یک توپى انداختند که ما حوصله نداریم خیر ما وقت کارمان است و این قانون هم قانون خیلى با اهمیتى است و خیلى توجه لازم دارد این است که بنده عرایضى را که دارم عرض می‌کنم و در شور دوم هم ایشان مطالبشان را بفرمایند. در اینجا نوشته است این دو وزارتخانه توأم می‌شود دو بچه هستند که از یک پستان شیر می‌خورند و معنایش این شده است که یک وزارتخانه واحده‌ای است که این وزارتخانه دو فرزند دارد با این که دو وزارتخانه مرجعش و مرکزش واحد است لکن دو شعبه و دو قسمت دارد و هر شعبه کار خودش را می‌کند؟ این یک سؤال است که اولاً جواب آن بایستى داده شود. ثانیاً ما اینجا کار به الفاظ نداریم. می‌فرمایید که من تاجر نیستم اگر آقایانى که در دوره هفتم در مجلس شوراى ملى تشریف داشتند در نظر داشته باشند می‌دانند وقتى که داور قانون ارز را آورد به مجلس چهار جلسه پى‌در‌پی بنده ایستادم و صحبت کردم و کاملاً در نظر دارم روزنامه اطلاعات صورت آنها را از بنده گرفت.

در هر حال تصور نکنید که بنده چون تاجر نیستم اطلاع ندارم از جریانش بنده می‌دانستم چه بدبختى با این قانون براى مملکت ما تهیه می‌کنند و چه آتش سوزانى است و چه برق خانمان براندازى است که این قانون اسعار و این کمیسیون ارز براى این مملکت ایجاد می‌کند حالا این مطالب گذشته

+++

هر چه بگویم جز تأسف و دلتنگى نتیجه ندارد امروز خود آقاى وزیر از انحصارها مستحضر است که نیروى ما از همه جهت رفته است نیروى توانایى مالى ما به کلى پایمال شده است از وضع مالیات‌ها و تحمیلات فوق‌العاده. آقایان بروند دم دروازه ببینند از دزاشوب که می‌خواهند بروند به تجربش خواهند دید یک بار‌کد را که می‌خواهند ببرند یک ریال پول می‌گیرند یک بار الاغ را یک ریال می‌گیرند کاه را که می‌خواهند ببرند بیست من کاه را گاهى دو ریال گاهى سى شاهى و گاهى به میل خودشان یک ریال از این کاه می‌گیرند و این جور تحمیل به این رعیت بدبخت می‌شود و دیگر چه جور رعیت قوت پیدا می‌کند و چه جور در زندگانى ما می‌توانیم قدرت پیدا کنیم و یک قدمى برداریم که یک تحبیبى از این مردم بشود؟ یک موضوعى را که کاملاً توجه می‌دهم آقاى گلشاییان را مسأله تصدیق صدور است این مسأله تصدیق صدور را اگر بدانید تا چه اندازه کار تجار ما را (فرهنگستان به کلى دست ما را بسته است و زبان ما را بسته است) مختل کرد و تا چه حدى کار تجار را به زحمت انداخته است که نمی‌توانند تجارت بکنند و جنس وارد و صادر کنند در صورتى که ما به قدر امکان باید تسهیل در تجارت بکنیم و کار تجارت را آسان کنیم که بتوانند همه قسم تجارت و ادراتى و صادراتى بکنند. این ملت ایران کاملاً براى تأدیه مالیات حاضر است و افتخار دارم من که جز این ملت هستم که یک ملتی است اطاعت کن از دولت و باربر از دولت هر قانونى که وضع شد بدون این که اظهارى کند آن قانون اجرا شده است و این نمی‌شود که ما این طور بلا به سر مردم بیاوریم و هر روزى یک تحمیل به این مردم بکنیم و هر قدمى که ما برمی‌داریم زحمتى براى این مردم تهیه کنیم این قدمى نیست که براى مردم ما برمی‌داریم که هر روز زندگى آنها سخت‌تر شود آن روز گفتیم آقاى وزیر دارایى شما که می‌خواهید این مرحمت را درباره این ملت از خزانه مبارک بفرمایید محلتان در کجا است گفتند بعد معین مى‌کنیم یک مرتبه فهمیدیم که سلیمان تونى شصت تومان بود نود تومان شد کبریت یکى سه شاهى بود نه شاهى شد و هکذا هر چیزى که محتاج الیه این مردم بدبخت بود سه برابر شد کى به شما گفت اضافه حقوق بدهند که این بلا را به سر مردم بیاورد آقا شما مردم را خفه کردید که اضافه حقوق بدهید این دردى است بی‌درمان که بنده نمی‌خواهیم در مجلس در مقام استیضاح برآیم در مقام سؤال برآیم ولى توجه می‌دهم که عنایتى به حال مردم بکنید و این تصدیق صدور را بردارید این سى شاهى است می‌گویند ده شاهى کجا می‌رود ده شاهى کجا می‌رود آن ده شاهى را می‌توانید روى گمرک بکشید و از این صرف‌نظر کنید موضوع دیگر موضوع کمیسیون ارز است خیال نکنید که ما نمى‌فهمیم آقا بگذارید پول خرج کنند شما نظرتان خیر است نظر این است که لیره پایین نیاید این قدر پول ما را از بین نبرید این قدر نیایید پولى که باید امروز چهار تومان و سه تومان باشد امروز چهارده تومان هیجده تومان قیمت بهش مى‌بندید حالا که قانون براى ما گذاشتید دیگر این قدر تحمیل به ما نکنید این کمیسیون ارز را کنار بگذارید هر چه شما به تجار همراهى نمایید تسهیلات برای‌شان قائل شوید هر چه پول توى مملکت بیاید توى جیب خودتان است وضع یک مالیاتى می‌کنیم ازشان می‌گیریم. موضوع سوم انحصار تجارت است تمام تجار فارس از شیراز و کازرون یک تلگرافى کرده‌اند گویا آقاى نمازى هم می‌دانند روی هم رفته در حدود صد نفر یا صد و پنجاه نفر امضا کرده‌اند راجع به مسأله انحصارات و اشتراک خودشان را درخواستى که تجار تهران در 4 دى اظها کرده‌اند و از ما جداً خواسته‌اند در این باب از دولت تقاضا کنیم و عرض کنیم که در این باب به آنها رعایت کنند حالا که جان این مردم را گرفته‌اند از هر راهى هر روز یک مالیاتى تحمیل می‌کنند می‌گویید بیایید بنگاه نگاهدارى زندانی‌ها را درست کنید حالا که مختارى رفته است حبس حمایت کنیم و یک مالیاتى هم از این راه تحمیل کنند در هر صورت اینها عملیاتى است که بایستى در نظرتان باشد و این عرایضى که بنده عرض کردم توجه داشته باشید که این کمیسیون ارز و تصدیق صدور و انحصار تجاوت را از بین ببرید و در شور دوم این اصلاحات به عمل آید و این تذکرات را در نظر بگیرند.

+++

رئیس- آقاى اعتبار

اعتبار- بیانات آقاى انوار آن قدر در یک قسمت‌هایى کاملاً صحیح است که بنده هم خودم با آن موافقم از نظر این که وضعیت به قدرى خراب و بد است که هر چه زودتر باید توجه عاجل کنند متأسفانه کم‌تر توجهى کرده‌اند شاید یک گرفتارى بوده است که این موضوع به این بزرگى را در درجه دوم قرار داده‌اند. این مطالبى که اینجا گفته شد البته می‌شود در کلیات صحبت کرد ولى این لایحه که مطرح است این است که می‌خواهند دو وزارتخانه بازرگانى و پیشه و هنر را توأم بکنند و نمی‌دانم می‌شود این اظهارات را به این لایحه مربوط کرد یا خیر؟ آقا در وزارتخانه است و بنده اساساً عقیده دارم که واقعاً اگر بشود هر قدر وزارتخانه‌هاى مازا و اداراتى که وجودشان ضرورى نیست کارشان را کوچک کنند که هم به صرفه مملکت است هم به صرفه مردم است و هم تسهیل براى مردم فراهم می‌کند به این جهت بنده این عمل دولت و هم عمل آقاى وزیر پیشه و هنر را تصدیق می‌کنم و عقیده دارم آقایان موافقت قطعى با این رویه اظهار نظر بفرمایند و البته در درجه اول صرفه‌جویى در مخارج است که به نظر بنده هیچ محل اشکال نیست در درجه دوم به وزارت بازرگانى کارى داده می‌شود چون وزارت بازرگانى به عقیده بنده یک کارهایى داشت که متأسفانه باید گفت که یک قسمتش به ضرر این کشور تمام شد و حالا هم باید هر قدر ممکن است اطرافش را جمع‌آورى کنند و یک قسمت‌هاى دیگرى که به جز زحمت و مزاحمت مردم نبوده اینها را ازش صرف‌نظر کنند و از آن تجربه هم نتیجه بگیرند از این جهت بنده خیال می‌کنم آقایان هم موافقت بفرمایند و تصویب شود.

رئیس- آقاى روحى

روحى- چون عرایض بنده مفصل است و وقت هم گذشته است بنده هم مذاکرات خود را به شور دوم موکول می‌کنم.

جمعى از نمایندگان- مذاکرات کافى است.

رئیس- رأى گرفته می‌شود به کفایت مذاکرات موافقین قیام فرمایند.

(اغلب برخاستند)

رئیس- تصویب شد. رأى می‌گیریم به ورود در شور دوم موافقین برخیزند. (اغلب برخاستند) تصویب شد.

4- طرح گزارش شعبه ششم راجع به استوار‌نامه آقاى منشور

رئیس- گزارش شعبه ششم راجع به اعتبار‌نامه آقاى منشور مطرح است طبع و توزیع هم شده است آقاى امیر تیمور

جمعى از نمایندگان- عده براى مذاکره کافى نیست.‏

امیر تیمور- اگر آقایان اجازه بفرمایند عده براى مذاکرات کافى شود و مطالب گفته شود بهتر است‏.

دشتى- عده براى مذاکره کافى است بفرمایید.

امیر تیمور- راپورتى که از شعبه ششم تقدیم مجلس شده به عرض آقایان رسیده است البته آقایان تصدیق می‌فرمایند که مناط صحت و سقم انتخابات در درجه اول طبق قانون انجمن نظارات است که انجمن نظارت مأمور اجراى قانون و مأمور جریان انتخابات نظار است که تصدیق و تکذیب انجمن نظار در رد یا قبول یک انتخاباتى مؤثر است مطابق جریان انتخابات دوسیه انتخابات تقدیم مجلس شده و فعلاً هم خدمت آقاى نقابت است که مشغول مطالعه هستند انتخابات همدان از اول طبق قانون جریان یافته و انجمن نظار صحت انتخاب آنجا را تصدیق کرده است و به هیچ وجه ایرادى و اشکالى در انتخاب آنجا نرسیده به علاوه انتخابات همدان که روى دو نفر نماینده بوده است این دو نفر در یک جریان و در یک موقع انتخاب شده‌اند که جریان و راپورت آن یکى‌ دیگر هم در موقع خودش تقدیم شده و نمایندگى آقاى اورنگ هم که در یک موقع انتخاباتشان شروع شده از تصویب مجلس گذشته بنده هر چه دقت کردم که یک نکته در دوسیه انتخابات همدانى ببینم که نسبت به انتخاب آقاى محسن منشور بر‌خلاف قانون واقع شده باشد بنده که چیزى پیدا نکردم البته همان طور که در راپورت شعبه تذکر داده شده سه فقره شکایت راجع به انتخابات همدان به شعبه رسیده یکى شکایت راجع به انتخابات به شعبه رسیده یکی شکایت راجع به انتخابات آنجا است که ورقه تلگرافى است که به طور کلى راجع به انتخابات همدان شکایت شده است دو ورقه دیگر هم

+++

در مورد آقاى محسن منشور شکایت شده که یک ورقه او امضا ندارد و یک دانه امضایى که هست لایقره است و یک فقره دیگر هم شکایت سه چهار نفر دیگر از آقایان همدانى‌ها است که ساکن طهران هستند و هیچ وقت هم در همدان نبوده‌اند که اطلاعات کافى از جریان انتخابات همدان داشته باشند. به علاوه یک ورقه رضایت‌نامه از انتخاب ایشان در دوسیه هست که نهایت درجه اهمیت را دارد که به‌ امضا آقاى بها‌لملک همدانى و یک عده دیگر از خوانین است که از رجال و خوانین همدان هستند و نزد همه معروف هستند و آقایان می‌دانند که آقاى بها‌الملک مرد بزرگ و از خانواده محترمى هستند و از نظر احترامى که همه اینها به شخص محترم ایشان و خانواده ایشان به جا می‌آورند در این مورد هم که ایشان انتخاب آقاى محسن منشور را تصدیق کرده‌اند البته از نظر احترام به ایشان آقایان نمایندگان هم تصدیق می‌فرمایند که این راپورت شعبه وهن بزرگى است نسبت به هر کس که صادر شده باشد خاصه نسبت به آقاى محسن منشور که شخصاً جوان فاضل و دانشمندى هستند و مملکت ما باید این قبیل جوانان را ازشان قدردانى بکند و به علاوه از خاندان بزرگ این مملکت هستند و خدمات بزرگى به کشور کرده‌اند حالا که همه آقایان نمایندگان اعتبار‌نامه‌شان از تصویب مجلس گذشته است و مشغول خدمت هستند بنده تمنا می‌کنم که نسبت به آقاى محسن منشور هم موافقت بفرمایند یعنى نسبت به راپورت شعبه که رأى گرفته می‌شود ملتفت باشند که رأى داده نشود که ایشان هم به وظایف ملى خودشان ادامه بدهند.

رئیس- آقاى اعتبار

اعتبار- عرض کنم که بنده حقیقتاً در این جریانى که در شعبه ششم شده و بنده هم عضو آن شعبه هستم خیلى شخصاً متأسف هستم همان طور که آقاى امیر تیمور فرمودند بنده هم نسبت به آقاى محسن منشور هیچ گونه سابقه بد و خوبى ندارم و آشنایى بنده هم با ایشان منحصراً در مجلس شوراى ملى بوده است سابقاً هم با ایشان هیچ گونه تماسى نداشته‌ام و بلکه یک جهاتى که شاید خود ایشان هم مطلع هستند آن جهات بنده را ملزم می‌کند که با ایشان موافقت بکنم. موضوع انتخابات همدان و شکایاتى که شده است آقاى امور تیمور فرمودند که یکى بى‌امضا بود و یکى هم به امضاء چهار نفر دیگر بود که اصلاً ساکن همدان نیستند. به عقیده بنده این طور نیست.

امیر تیمور- این دوسیه است الان حاضر است ملاحظه بفرمایید.

اعتبار- بنده که در موقع فرمایشات آقا ساکت و صامت بودم و عرضى نکردم (امیر تیمور- بنده هم جسارتى نکردم عرض کردم که دوسیه حاضر است) اینها از وظایف آقاى رئیس است که متأسفانه توجه نمى‌فرمایند در هر حال شکایاتى هست که به نظر بنده قابل توجه است و شعبه به آنها توجه کرده است متن شکایات چه بوده است نمى‌خواهم عرض بکنم فقط یک موضوع را که همه اینها محل توجه‌شان بوده است به عرض آقایان می‌رسانم. انتخاباتى که تاکنون در یک محل‌هایى می‌شده است اگر آقایان توجه بفرمایند همیشه رویه این بوده است که اگر دو نفر وکیل از یک محلى انتخاب می‌شود اقلاً یک نفر آنها از اهل محل باشند و الان هم آقایان دقت بفرمایند همه جا این طور است اشخاصى که انتخاب شده‌اند از اهل محل بوده‌اند و از محل خودشان انتخاب شده‌اند ولى در مورد همدان این رعایت نشده است البته همدانى‌ها همان طور که در عرایض خودشان عرض کرده‌اند با یک نفر نماینده همدان که آقاى اورنگ هستند سوابق زیادى دارند که در واقع می‌شود گفت که ایشان همدانى هستند ولى راجع به یک نفر دیگر شکایت کرده‌اند و تقاضا کرده‌اند که یک نفر وکیل ما می‌خواهیم که از مردم همدان انتخاب شود حالا این تقاضا وارد است یا وارد نیست صحیح است یا سقیم است این به نظر آقایان است بنده حقیقتاً میل دارم که یک جریانى بشود که از این جریان آقاى منشور با یک وضعیت خوبى بیرون بیایند. و این را صریحاً عرض کنم که علاقه هم ندارم به این که آقایان به راپورت شعبه رأى بدهند و برعلیه ایشان تمام شود و البته چون خود بنده همدانى هستم مراجعات و شکایاتى از اهالى همدان به توسط بنده شده بود که لازم دانستم

+++

به عرض آقایان برسانم و البته غیر از شکایاتى که آقاى امیر تیمور فرمودند یک مقدار شکایت دیگر هم پیش بنده بود که حتى در شعبه هم نشان ندادم و به مجلس هم تقدیم نمی‌کنم ولى خلاصه مطالب این بود که عرض کردم که مردم همدان این طور تقاضا کرده‌اند حالا مجلس می‌خواهد قبول کند می‌خواهد نکند ولى بنده جز یک انجام وظیفه بیشتر مأمور نبودم و آن این بود که شکایات اهالى همدان را به عرض آقایان برسانم و حالا هم به عقیده خودم آن مأموریت را انجام داده‌ام دیگر بسته است به نظر مجلس.

رئیس- آقاى نقابت

نقابت- عرض کنم این را به طور مقدمه عرض می‌کنم در همین جا مذاکره شد که درباره انتخابات وظیفه مجلس شوراى ملى چیست زیرا شکایات زیادى از ناحیه اهالى کشور به دولت شده بود که انتخابات مجلس شوراى ملى بدون رضاى آنها است البته دولت به این امر توجه کافى نکرد و گفت که این کار وظیفه مجلس است و به مجلس احاله کرد و مجلس هم که وارد رسیدگى شد وظیفه مقننه خودش را کنار گذاشت زیرا مجلس دو وظیفه دارد یک وظیفه‌اش مقننه است و یکى هم قضاوت است قاضى مستند قوانین وضع شده و تصویب شده را نگاه می‌کند در مورد رأى به صحت یا عدم صحت انتخابات وظیفه مجلس متفاوت است بنابراین مجلس مواجه شد با یک سلسله اسناد که وزارت کشور صحت آنها را تصدیق می‌کرد اسنادى بود حاکى بر اعلان انتخابات بر دعوت انجمن نظار بر جلسات متوالى و توزیع تعرفه و اخذ رأى و قرائت آراء و اعلام ختم مذاکره و تعیین ضرب‌الاجل براى وصول شکایات و غیره اینها تمام مرتب و منظم است که در شعبه هم آقایان دیده‌اند و الان هم که بنده دیدم این پرونده هم خیلى منظم‌تر از پرونده‌هاى دیگر است و اخذ رأى نسبت به انتخابات ایشان در 22 مرداد 1320 خاتمه پیدا مى‌کند شروع می‌شود به قرائت آراء تا 25 که قرائت تمام می‌شود تمام یک دفترى دارد منظم و اعضایى که براى نظارت انتخاب شده‌اند موسومند به: مهدى مقدس، حاج ابوالقاسم اعتماد، محمد مفخم، رضا میر فتدرسکى، محسن ایروانى، محمد سجادى، تقى شریفى، عبدالله تقوى، خلیل یوسفیان و همه هم امضا کرده‌اند فرماندار هم آقاى عماد ممتاز صحت این جریانات را تصدیق کرده است و هر روز هم صورت مجلس‌ها را امضا کرده‌اند و ضرب‌الاجل قانونى هم معین شده و تا مدت قانونى شکایتى هم به انجمن نظارت نرسیده و اعتبار‌نامه هم در بیست و پنجم شهریور صادر شده دو فقره اعتبار‌نامه آقاى اورنگ با 23000 و کسرى رأى و یکى اعتبار‌نامه آقاى منشور با بیست هزار و خورده رأى و حتى روزهاى اول یکى از آقایانى را که بنده نمى‌شناسم آقاى اعتماد در شهر همدان رأى بیشترى داشته است به این طریق که ایشان دو هزار رأى و آقاى منشور هشت رأى داشته‌اند ولى آراء بیرون که می‌رسد عده زیادتر می‌شود و اینها روز به روز خوانده شده و ثبت شده آقاى اعتبار یک حقایقى را توجه فرمودند آن حقایق به جاى خودش ولى قاضى همیشه ناظر به اسناد هم طبیعتاً جزء سند رسمى است و رسمیت دارد و آن وقت دو گزارش در کمیسیون آمده یکى راجع به آقاى اورنگ رسیده که می‌نویسد صحت جریان تصدیق می‌شود و یکى راجع به آقاى محسن منشور بوده است که نوشته می‌شود جریان انتخابات حوزه همدان به شرحى است که سابقاً اظهار شده ولى شکایاتى راجع به منشور رسیده است که روى آنها شعبه نمایندگى ایشان را رد می‌کند شعبه هم به قرارى که بنده سؤال کردم گویا دوازده نفر بوده‌اند (یکى از نمایندگان- 13 نفر) بله از سیزدهم نفر هفت نفر مخالف بوده‌اند حالا هم که در مجلس آقاى اعتبار اعلام موافقت فرمودند و یک نفر نسبت به سیزده نفر در اقلیت می‌ماند بقیه هم حاضر نبوده‌اند البته مجلس هم نسبت به آن اعتبار‌نامه آقاى اورنگ رأى داد از لحاظ قضاوت به صحت و همین طور به صد و چند اعتبار‌نامه دیگر با مواردى که در دست است رأى داد به صحت بنابراین نسبت به یک فرد صلاح نیست که رأى مخالف داده شود ...

+++

بعضی از نمایندگان - عده کافی نیست. ختم جلسه

نقابت - پس بنده هم درخواست می‌کنم چون عده کافی نیست بماند برای جلسه دیگر و بنده هم بقیه عرایض خودم را در جلسه بعد عرض می‌کنم.

5 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس – آقای طباطبایی و آقای اعتبار هم اجازه خواسته‌اند که چون عده کافی نیست در اول جلسه آتیه مطرح می‌شود. (صحیح است) جلسه آتیه روز سه‌شنبه بیست و سوم دستور لوایح موجوده.

(مجلس یک ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی - حسن اسفند‌یاری

+++

یادداشت ها
Parameter:293880!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)