کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه 139 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 17 آذر ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت ‌مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر امیر حکمت- خلعتبرى

3- بیانات آقایان دکتر بینا و وزیر امور خارجه راجع به بحرین

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایى

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه

6- شور اول گزارش کمیسیون راه راجع به استخدام پنج نفر کارشناس راه‌آهن از خارجه

7- تعیین موقع جلسه بعد ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره ‏19

 

جلسه 139  

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه 17 آذر ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت ‌مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقایان دکتر امیر حکمت- خلعتبرى

3- بیانات آقایان دکتر بینا و وزیر امور خارجه راجع به بحرین

4- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایى

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه

6- شور اول گزارش کمیسیون راه راجع به استخدام پنج نفر کارشناس راه‌آهن از خارجه

7- تعیین موقع جلسه بعد ختم جلسه

 

مجلس دو ساعت و ده دقیقه پیش از ظهر به ریاست آقاى اردلان (نایب رئیس) تشکیل گردید

1- تصویب صورت ‌مجلس

نایب رئیس- اسامى غائبین جلسه ذیل قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

غائبین با اجازه آقایان: یارافشار- دکتر اصلان افشار- سنندجى قبادیان- سعیدى- عبدالحمید بختیار- مجید ابراهیمى- عامرى- هدى مرتضى حکمت- سلطان‌مراد بختیار- دکتر امین ابتهاج- صفارى- اکبر- دکتر پیرنیا- مهندس فروغى- دکتر هدایتى- دکتر دیبا- صراف‌زاده- امیر بختیار- دکتر اسدى- قوام دیهیم- اعظم زنگنه- سالار بهزادى- معین‌زاده- مهندس بهبودى- صارمى- شادلو- اورنگ- مشایخى- محمودى قنات‌آبادى- دکتر مشیر فاطمى- ثقه‌الاسلامى- رامبد

غائبین بى‌اجازه آقایان: دکتر طاهرى- دکتر جهانشاهى- اریه- مشار اخوان

نایب رئیس- در صورت‌ مجلس نظرى نیست؟ آقاى مهندس اردبیلى

مهندس اردبیلى- در اظهارات جلسه گذشته بنده مختصر اشتباهاتى هست که درست کرده‌ام می‌دهم به اداره تندنویسى‏

نایب رئیس- آقاى بهبهانى

بهبهانى- شکایتى است که تقدیم می‌کنم

نایب رئیس- در صورت ‌مجلس دیگر نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت‌ مجلس تصویب می‌شود.

2- بیانات قبل از دستور آقایان: دکتر امیر حکمت خلعتبرى

نایب رئیس- نطق‌هاى قبل از دستور شروع می‌شود آقاى دکتر امیر حکمت

دکتر امیر حکمت- آقایان همکاران محترم توجه می‌فرمایند وظیفه ما نمایندگان علاوه بر بحص و مداقه در وضع قانون یک وظیفه دیگرى هم داریم و آن دنبال کردن جریانات روز است و اگر اوضاع و احوال را نامناسب مى‌بینیم باید اظهار بکنیم البته ایراد این مطالب منحصر به این نیست که ببینیم دولت چه می‌کند وضع تمام افراد مملکت باید مورد توجه باشد و اینجا تذکر داده شود و بنده از کسانى هستم که به شهادت آقایان از گفتار حقایق در اینجا هیچ وقت کوتاهى نکرده‌ام و نمی‌کنم و حتى اگر بر اثر عرض حقایق اشخاصى از بنده برنجند باز هم خوددارى نمی‌کنم ولو این که به ضرر من هم تمام بشود (احسنت) این وظیفه ما است. جناب آقاى ذوالفقارى معاون نخست‌وزیر که از دوستان بنده بوده و هستند و همه آقایان علاقه‌اى به ایشان دارند از این که به مجلس تشریف می‌آورند و به بیانات آقایان نمایندگان دقت و توجه می‌فرمایند در حقیقت ایشان دو وظیفه بسیار مهمى دارند یکى این که مطالبى که اینجا گفته می‌شود در دستگاه دولت و در هیئت دولت مطرح بکنند و بحث بکنند و در حقیقت خواسته مجلس و خواسته مردم مورد توجه دولت قرار بگیرد دوم این که چون سمت سرپرستى دستگاه تبلیغات را هم دارند به عقیده بنده حق این است که مطالبى که اینجا گفته می‌شود چون گفتنش براى مردم مفید است عیناً در دستگاه رادیو انعکاس پیدا بکند و همین طور در جراید به خصوص بنده خیال مى‌کنم باید جراید را راهنمایى بکنند مطالبى که اینجا گفته می‌شود به همان صورت در جرائد منتشر بشود بنده اینجا گله‌اى دارم از آقایان ارباب جراید و مخبرین آنها که اینجا تشریف دارند از لحاظ این که مطالب مختلف زیاد براى درج در جراید دارند و صفحات روزنامه‌ها گنجایش همه آنها را ندارد اغلب بنده می‌بینم که مذاکرات مجلس را می‌خواهند مختصر کنند در این اختصار اغلب اصل مطلب از بین می‌رود گاهى آنچه اینجا گفته شده با آنچه آنجا نوشته می‌شود متفاوت است به این جهت بنده گاهى مقتضى می‌دانم که به اشخاص تذکراتى بدهم که این طور گفته نشده و این طور بوده است و حتى بعضى جاسات مشروح مذاکرات را ببرم و نشان بدهم بنابراین بنده توقعم این است که تمام دستگاه‌ها در این مطالب یک قدرى بیشتر توجه داشته باشند مطالبى که اینجا گفته می‌شود مطالب اصولى است و به نفع مملکت است و باید توجه کرد که صحیح منعکس بشود یک مطلبى که امروز بنده می‌خواهم عرض کنم راجع به اضاع روز است بعضى توقعات می‌بینم در جراید نوشته می‌شود از طرف برخى دستجات که متأسفانه اکثراً راه تعددى و اجحاف به عموم را همواره در پیش گرفته‌اند از آنجایى که وظیفه دستگاه‌هاى مدیره مملکت بر این است که همواره نفع اجتماع را بر نفع فرد و دسته‌جات ترجیح بدهد در این باره مى‌خواهم مواردى را من باب مثل عرض بکنم تا اولیاى دولت واقعاً توجه داشته باشند در این دو سه روزه در جراید اخبار و آگهى‌ها و عریضه‌هاى سرگشاده‌اى را دیدم که صنف کفاش یا خیاط یا خرازى فروش بر علیه فروشگاهى که در جریان افتتاح است هیاهویى بر پا کرده‌اند البته آقایان در شهرهاى ممالک

+++

خارجى نوع این فروشگاه‌ها یا مغازه‌هاى بزرگ را بسیار دیده‌اند که تا چه اندازه موجبات رفاه خانواده‌ها و مردم را به طور عموم فراهم کرده‌اند و انسان تمام ما یحتاج خود را مى‌تواند به اقل بها به مجرد ورود به آنجا فراهم کند و این مغازه‌ها براى هر طبقه کارمندان دولت گرفته تا مردم دیگر و بالاخره کلیه جامعه ساکن یک شهر و یک مملکت موجب آسایش و رفاه گشته و از همین راه است که دیگران مبادرت با جحاف گران‌فروشى نمى‌کنند (بهبهانى- اما جنس داخلى تهیه مى‌کنند) حالا که ما هم می‌خواهیم نظیر آن را براى رفاه عمومى به وجود بیاوریم و نظایر آن را به تدریج دائر کنیم بنده مى‌بینم که این دسته‌جات قلیل هیاهو بر پا مى‌کنند و سد راه این دستگاه‌ها می‌شوند (صحیح است)

 (دکتر بینا- اینها خون مردم را به شیشه گرفته‌اند) در صورتى که بنده فکر مى‌کنم که باید نوع این دستگاه‌ها متعدد باشد (صحیح است) و روز به روز باید زیادتر بشود (صحیح است) آقایان به خوبى توجه دارند امروز مثلاً مزد دوخت یک دست کت و شلوار کم کم به سیصد تا پانصد تومان رسیده است (صحیح است) مى‌بینید یک شلوار را استاد خیاط مى‌دهد به یک شاگردى که ده الى 12 تومان آن شاگرد در روز مزد می‌گیرد و براى دوخت یک کت هم 15 تا 20 تومان به شاگرد مزد مى‌دهد ولى پانصد تومان یا چهار تومان و حداقل 250 تومان مزد می‌گیرد یک مستخدم دولت چطور می‌تواند 250 تومان مزد دوخت یک دست لباس را بدهد اجحاف و تعدى را به سر حدى رسانیده‌اند که حد ندارد هیچ خجالت هم نمی‌کشند مثلاً ملاحظه بفرمایید قیمت یک جفت کفش کم کم از سى تومان رسیده به صد و صد و بیست تومان قیمت کفش خانم‌ها که خیلى هم بیشتر است و هیچ حسابى هم در بین نیست (صحیح است)

این است که بنده یقین دارم دولت توجهى به این حرف‌ها و نغمات نخواهد کرد و باید توجه داشت که واقعاً در مملکت رقابت در دستگاه‌ها به طور صحیح وجود داشته باشد و باید رقابت را به وجود بیاورند و همین بنگاه‌ها یکى از وسایل مبارزه با گران‌فروشى است که همیشه مورد توجه همه بوده است (صحیح است) مثلاً ملاحظه بفرمایید یک دستگاه کفاشى در قسمت پرورشگاه به وجود آورده‌اند که بنده پریروز یک جفت کفش که آنجا درست کرده بودند دیدم که بسیار کفش ممتازى بود و برابرى می‌کرد با بهترین کفش کفاشى‌هاى این شهر بنده که حساب رویه و زیره و مزدش را کردم دیدم که به 22 تومان تمام می‌شود و آن کفش را آقایان با 120 تومان هم در کفاشی‌ها نمی‌توانند بخرند معلوم نیست بچه مناسبت باید اینقدر تفاوت قیمت وجود داشته باشد (مهندس اردبیلى- دولت توجه ندارد) وظیفه هر دولت هر دستگاه هر مسئولى که می‌خواهد هزینه زندگى را پایین بیاورد و از این گران‌فروشى جلوگیرى بکند این است که این نوع دستگاه‌ها و فروشگاه‌ها را تشویق بکند و زیاد بکند (صحیح است) بنده مى‌خواهم یک عرض دیگرى هم بکنم و شاید بعضى از آقایان موافق نباشند و نبوده‌اند از وقتى موضوع آزادى تجارت اینجا مطرح شد همیشه شنیده می‌شود که باید دستگاه‌ها حافظ منافع صاحبان صنایع باشد ولى صاحبان صنایعى که منصف باشند و در کار تجارت اصول رقابت را مراعات بکنند و شما آقایان دیدید راجع به صنایع اعلیحضرت فقید تشویق کردند مخصوصاً صنایع نساجى و سایر صنایع را ملاحظه کردند و در نتیجه دستگاه‌هایى به وجود آمد در مملکت و همه نوع تشویق و همکارى با این دستگاه‌ها شد ولى بعد در عمل دیدیم همین قدر که جنگى پیش آمد و جنس از خارج نرسید اینها پست‌ترین اجناس را به قیمت گزاف به مردم تحمیل کردند بعد هم در موقعی که اوضاع مملکت به واسطه اشغال خارجی‌ها هرج و مرج بود آقایان ملاحظه کردند که آنها هم یکى مزاحمین این مملکت شدند صاحبان صنایع به عنوان این که کارخانه آنها دخل و خرج نمی‌کند براى این که کارگرها را بیکار نکنند آمدند از دولت مبالغ هنگفت 2 میلیون و 3 میلیون و 5 میلیون پول گرفتند به عنوان این که این کارخانه‌ها نگاه بداریم و برخلاف حق و حقیقت بدترین پارچه‌ها و گران‌ترین جنس‌ها را دادند مبالغى هم از دولت پول گرفته‌اند و الان باید از دولت بپرسیم که اینها این پول‌ها را پس داده‌اند یا نه؟

ما اطلاع داریم که اکثر این پول‌ها رفته است به خارج و این نوع اجحاف قابل تحمل نیست و باید فکرى براى این کار کرد این بود وقتى که صحبت از آزادى تجارت شد و صحبت این که در مقابل صنایع خارجى از صنایع داخلى باید حمایت کرد بنده گفتم حمایت از صاحبان صنایعى باید کرد که واقعاً به وظایف خود عمل می‌کنند مثل صاحبان صنایع ممالک دیگر یعنى جنس مرغول به بازار می‌آورند و به قیمت مناسب می‌فروشند البته آقایان می‌دانند که مزد در ایران از همه ممالک ارزانتر است اگر این کارخانه‌ها بخواهند درست عمل بکنند با این مزد کم می‌توانند رقابت کنند پارچه خوب بدهند به قیمت مناسب هم بدهند آن وقت حقیقتاً سود بازرگانى که آمد به میدان جنس خارجى نمی‌تواند رقابت بکند ولى وقتى نمی‌کنند و می‌خواهند سو استفاده کنند بدیهى است باید ما هم منافع عموم را در نظر بگیریم منافع اکثریت مردمى که لباس مى‌پوشند ما نمی‌توانیم براى حمایت از چهار نفر پنج نفر ده نفر مردم را در مضیقه بگذاریم این وظیفه دولت و همه ماست که حمایت از مردم بکنیم که ببینیم چه راهى براى رفاه آنها هست و براى زندگى و آسایش مردم کدام راه مناسبتر است ولو این که به ضرر و زیان و یا به قیمت جلوگیرى از منافع اشخاصى تمام بشود به این مناسبت بنده خواستم عرض کنم در مملکت ما باید سعى کنیم تعداد این نوع فروشگاه‌ها را زیادتر کنیم هم در تهران و هم در سایر شهرستان‌ها و همه نوع مساعدت لازم بان‌ها بشود الان لباس در این فروشگاه‌ها خواهید دید با پارچه و دوخت 250 تومان الى سیصد تومان مزد باید بدهید که لباس خودتان را بدوزید البته دستگاه‌هایى در صدد این هستند که موجباتى فراهم بکنند و به هر وسیله‌اى هست کارشکنى بکنند و نگذارند که این فروشگاه‌ها کار بکنند بنده توجه آقایان را به این قضیه جلب می‌کنم یکى از همکاران محترم آقاى دکتر بینا و آقاى پروفسور اعلم نقل می‌کردند هتل هیلتن در اسلامبول چهل تومان در روز قیمت دارد در صورتی که الان پست‌ترین مهمانخانه‌هاى تهران که هیچ گونه وسیله‌اى هم ندارد اطاقى را به کمتر از صد تومان نمی‌دهند (صحیح است) و این نیست مگر این که یک محل خوبى براى آسایش مسافرین درست کرده‌اند خرج و دخل هم می‌کند مردم هم در رفاه هستند مسافرین خارجى هم براى سیاحت می‌آیند به این مملکت براى این که موجبات رفاه و آسایش مردم را فراهم مى‌کنند و ما اگر می‌خواهیم این وسایل را فراهم کنیم باید دنبال کنیم و با این کلاهبردارى که می‌شود مبارزه کنیم و به جایى برسیم که هم استفاده براى صاحبان آنها داشته باشد و هم آسایش و رفاه مردم فراهم بشود (صحیح است)

نایب رئیس- آقاى ارسلان خلعتبرى.

ارسلان خلعتبرى- آقایان توجه دارند که دولت یک قدم مهمى در امر کشاورزى اخیراً برداشته است یعنى 350 میلیون تومان از اعتبار حاصل از قانون اصلاح پشتوانه اسکناس را به خصیص به امر کشاورزى داده است (مهندس فروهر- به شرط این که به طور صحیح مصرف شود) براى بنده مطلب از این جهت قابل توجه است و هیچ تردیدى نیست که کشور ما شروع به یک تحویل اقتصادى کرده است و خواهد کرد این تحول اقتصادى در امر کشاورزى مملکت بدون تردید اثر دارد و اگر همان طور که اقتصاد کشور پیشرفت مى‌کند کشاورزى کشور به همان تناسب پیشرفت نکند این تحول به نفع مملکت نخواهد بود (نمایندگان- صحیح است) امروز یک نکته خیلى مهمى را می‌خواهم به عرض آقایان برسانم نمایندگان دولت هم تشریف دارند اینجا دو وزیر هم هستند امر کشاورزى فعلاً بستگى دارد در واقع به حیات اکثریت مردم این مملکت اگر از کشاورزى حمایت نشود به تناسب ترقى اقتصادى کشور کشاورزى کشور پیشرفت نخواهد کرد بر این باید از کشاورزى حمایت شود و علت این که باید از کشاورزى حمایت شود این نکته مهم است که عرض می‌کنم درآمد رشته کشاورزى در کشور ما متناسب با درآمد رشته‌هاى دیگر نیست (نمایندگان- صحیح است)

خرج کشاورزى روز به روز در مملکت زیادتر می‌شود (صحیح است) و به نام این درآمد کشاورز روز به روز تنزل خواهد کرد (صحیح است) و به همین جهت اگر بنده برنامه حمایتى وجود نداشته باشد که درآمد کشاورز را بالا ببرد و اگر درآمد کشاورزى در مملکت به تناسب رشته‌هاى دیگر ترقى نکند روى قاعده طبیعى کشاورزى نه فقط به همین حال فعلى باقى خواهد ماند بلکه آقایان تردید نداشته باشند که در ظرف چند سال تنزل خواهد کرد و بلکه سقوط خواهد کرد این یک مطلب بسیار مهمى است که در این موقع که دولت می‌خواهد برنامه کشورزى را شروع بکند در نظر داشته باشد و این نکته را می‌خواهم به عرض آقایان برسانم که اشخاصى اخیراً افکار را می‌گویند و مى‌نویسند بدون این که توجه داشته باشند که تئورى با عمل فرق دارد تئورى با عمل در یک مملکت نمی‌تواند در مملکت عیناً مورد تقلید قرار بگیرد براى این که شرایط و اوضاع و احوال و همه چیز در مملکت دیگر فرق می‌کند حال بنده می‌خواهم یک احصاییه به عرض آقایان برسانم ما که می‌خواهیم تئوری‌ها و قوانین و خصایص سایر ممالک را تقلید بکنیم باید توجه داشته باشیم حالا بنده یک مملکتى به عنوان نمونه مثال می‌زنم که ما کار کشاورزى خودمان را با آنها تطبیق مى‌کنیم اول از همه بنده می‌خواهم امریکا را مثال بیاورم آقایان توجه بفرمایند امریکا در سالی که به ژوئن 1957 منتهى شده است 5 هزار میلیون دلار براى حمایت کشاورزى خرج کرده یعنى در یک سال به بانک زمین براى محدود کردن زراعت 447 میلیون دلار کمک می‌کند و براى اصلاح زمین 237 میلیون دلار کمک می‌کند براى کمک به شکر 65 میلیون دلار کمک به پشم 57 میلیون دلار کمک به صادرات و معاملات پایا پاى و فروش براى ارز خارجى 1318 میلیون دلار قیمت تمام شده خالص قرضه‌هاى مربوطه به حمایت از قیمت و خرید 208 میلیون دلار سایر مخارج 273 میلیون دلار براى برنامه دیگر کشاورزى قرضه‌هایى غیر از حمایت قیمت 232 میلیون دلار قرضه به شرکت‌هاى تعاونى روستایى برق 259 میلیون دلار، کمک به مواد غذایى به

+++

مدارس و اشخاص محتاج 260 میلیون دلار برنامه‌هاى غذاى ظهر مدارس 99 میلیون دلار مطالعه براى ازدیاد محصول و بازار 159 میلیون دلار، سرویس جنگل 151 میلیون دلار، برنامه‌ها و مخارج ادارى دیگر 505 میلیون دلار، حالا در آمریکا تثبیت قیمت هست یعنى کشاورز محصول خودش را مطابق قیمتى که اعلام می‌شود که نزدیک به قیمت بازار است به دولت امریکا مى‌دهد، در موقعى محصول اگر قیمت بازار آزاد بیشتر بود کشاورز محصول خودش را به بازار می‌فروشد از تتمه استفاده می‌کند و اگر قیمت بازار کمتر از پولى بود که کشاورز از دولت قرض نموده محصول متعلق به دولت امریکا می‌شود بنابراین در کشور امریکا قیمت هیچ وقت در وضع زندگى و درآمد کشاورز تأثیر ندارد حالا با این احوال بنده اخیراً مقاله‌اى خواندم از رئیس کمیسیون کشاورزى مجلس نمایندگان امریکا در مجله یو. اس. نیوز که در آنجا می‌گوید که کلیه آلات و ادوات تولیدى که در امر کشاورزى است معادل 156 هزار میلیون دلار است و کلیه آلات و ادواتی که در غیر کشاورزى است و در صنعت است 159 هزار میلیون دلار در واقع از لحاظ تأسیسات مساویند ارزش کالاهاى کشاورزى و صنعت در امریکا مساوی است اما درآمد یک نفر که در ده زندگى می‌کند 868 دلار است در سال، و حد وسط درآمد یک نفر که در شهر زندگى می‌کند 2010 دلار است، توجه فرمودید و آن وقت درآمد کشاورزى شش درصد درآمد عمومى امریکا را تشکیل می‌دهد آن دستگاه به آن عظمت، در یک همچو کشورى درآمد کشاورزى فقط 6 درصد درآمد ملى و عمومى کل مملکت امریکا را تشکیل می‌دهد به همین جهت در امریکا از دهات به شهرها هجوم می‌آورند و روز به روز جمعیت شهرها زیاد می‌شود و یک فکرى تازه پیدا شده که واحد کوچک کشاورزى دیگر از لحاظ اقتصادى مفید نیست و این فکر طرفدار پیدا کرده که واحده‌هاى بزرگ کشاورزى بشود تا بتواند نفع و فایده‌اى داشته باشد آن طرز تفکر در آنجا است ولى دولت امریکا مى‌گوید خیر براى حفظ کشاورزى مملکت باید این بودجه باشد اگر دولت امریکا حمایت نکند کشاورزى امریکا سقوط خواهد کرد در چهار سال اخیر دولت امریکا براى حمایت از قیمت‌ها هفت هزار میلیون دلار به کشاورزان امریکا پول داد مصاحبه آقاى وزیر کشاورزى مجلاتش اینجا هست معهذا مسترونسن وزیر کشاورزى امریکا گفته است بعد از 25 سال زحمت و خسارت ما در امریکا در امر کشاورزى موفقیت به دست نیاوردیم بنابراین آقایان ببینید چقدر کشاورزى در وضع حاضر از لحاظ ترقى صنعت، از لحاظ ترقى اقتصادى در دنیا قیمت دارد که دولت امریکا می‌گوید ما توفیقى به دست نیاورده‌ایم، آن وقت در امریکا چیزهایى که هست و در اینجا نیست آن این است که زراعت مکانیزه کامل هست، دفع آفات کامل هست بهداشت کامل هست، بانک‌هاى اعتبارى کامل هست، شرکت‌هاى تعاونى کاملى هست، حمایت از قیمت‌ها هست، تنزل قیمت‌ها نیست، راه براى فرستادن محصول به بازار هست و این حمایت هم هست که کشاورزى امریکا سرپاى خودش مى‌تواند بایستد ما وقتى که برنامه صنعتى و برنامه کارهاى عظیم عمران و آبادى را شروع کردیم اگر توجه به کشاورزى‌مان نداشته باشیم آقایان سقوط کشاورزى حتمى است، پس باید در یک همچو موقعى براى کشاورزى متناسب با درآمد رشته‌هاى دیگر بشود و درآمد فعلى تنزل پیدا نکند، اگر تنزل پیدا کرد دهاتى‌ها می‌آیند به شهر، مالکین هم در اطراف تهران زمین می‌خرند که در ظرف یک سال پنج برابر بالاتر بفروش برسد و این زحمت هم از شانه‌شان برداشته بشود این یک مسأله‌اى بود که می‌خواستم عرض کنم، اما جهات این که درآمد کشاورزى ما کم است آقایان توجه بفرمایند در مملکت ما یک چیزهایى هست که این چیزها سبب تنزل درآمد کشاورزى می‌شود، یکى آفات جوى و طبیعى است همین دو سال پیش به میبد در اصفهان و یزد و کرمان و کاشان چه بالئى به سر مردم آمد دویست، سیصد میلیون تومان خسارت وارد شد که هیچ چیز نمی‌تواند جبران کند، همین یک ماه پیش در ملایر و همدان و قزوین تگرک آمده و باران بى‌موقع تمام محصول کشمش مردم را از بین برده، (دکتر دادفر- در مراغه) و در مراغه، دیگر بدتر ملاحظه بفرمایید این چیزهایى است که اگر در سایر جاها اتفاق بیفتد فورى جبران می‌شود ولى اینجا نمی‌شود خراب شدن قنات دیگر یک چیزى نیست که اصفهانى و یزدى بتواند دویست میلیون تومان براى تعمیر قنات صرف کند یکى آفت است دیگر آفت هیچ چیز براى کشاورز باقى نگذاشته است، من اشخاص زیادى را می‌شناسم که صدها هزار تومان برده‌اند خرج کرده‌اند در پنبه سال اول آفت آمده همه را از بین برده است مرکبات ما دارد در اثر آفت از بین می‌رود، آقایان اسرائیل در سال گذشته سیصد میلیون تومان صدرات پرتقال داشت، در مجله تهران اکونومیست ملاحظه بفرمایید ما پرتقال و پنبه و سایر محصولات‌مان از آفت دارد از بین می‌رود، بنابراین براى کشاورز دیگر درآمدى باقى نمى‌ماند (مهندس اردبیلى- آفت حیوانى هم همین طور) آفت حیوانى و امراض حیوانى نسل گاو و گوسفند ما را از بین خواهد برد شما آقایان نمى‌دانید چقدر خسارت وارد مى‌شود ما درست اطلاع نداریم سالى معادل صد تا دویست میلیون تومان گاو و گوسفند از بین می‌رود، اینها چیزى است که درآمد کشاورزى را به تدریج کم می‌کند، محصول خشکبار آذربایجان به تدریج کم خواهد شد، محصول پنبه مازندران به تدریج کم خواهد شد، دستمزد زیاد است، وقتى دستمزد زیاد شد دیگر کسى پنبه نمى‌کارد و زراعت نمى‌کند دیگر امروز زراعت توتون در گیلان و مازندران صرف ندارد، از روى احتیاج زارع مى‌کارد اگر روى حساب صحیح باشد دیگر زراعتش واقعاً صرف نمی‌کند زراعت چغهدر تا دو سال دیگر با این کیفیت صرف نخواهد کرد، آقایانی که در امر کشاورزى واردند توجه می‌کنند که بنده چه دارم عرض می‌کنم تا دو سه سال دیگر کسى پول ندارد خرج قنات بکند براى این که سال به سال مزد بالا می‌رود، و دیگر قنات‌هاى خراب آباد نخواهد شد و دیگر کسى پول نخواهد داشت که قنات تازه احداث کند و این بهترین سیستم زراعت ما از بین خواهد رفت، اینها یک مسایلى است که تمام در جاى خودش باید توجه بشود، آقایان خیال می‌کنند که زراعت با تراکتور فایده دارد؟ با اشخاص خیلى زیادى صحبت کرده‌ام حتى زراعت با تراکتور هم در خیلى از جاها منفعت ندارد، تراکتور گران است، خرج تعمیرش به قدرى است که هیچ کس از عهده‌اش برنمى‌آید، الان صدها تراکتور در گوشه‌هاى ایران در دهات خوابیده، یک آهن قراضه‌ای است که پولش راکد مانده، بنابراین زراعت با تراکتور هم در این شرایط صرف نمی‌کند، بنده از لحاظ این که یک برنامه حمایت لازم است بیش از این نمی‌خواهم به آقایان عرض کنم، براى این که وقت من رو به اتمام است، فقط می‌خواهم دو سه مطلب را به دولت تذکر بدهم، آقایان براى کشاورزى باید یک برنامه‌هاى خاصى داشته باشیم.

نایب رئیس- آقاى ارسلان خلعتبرى، دو دقیقه دیگر وقت دارید، ببینید هر چه لازم است اول بفرمایید.

ارسلان خلعتبرى- عرض کنم یکى این که باید اشخاص تشویق بشوند و دولت باید وسایل تشویق و حمایت را فراهم بکند، یکى هم این که مزاحمت مأمورین را کم بکند و بعد برنامه‌اى براى حمایت درست کند که زراعت کشاورزى براى مردم صرف بکند و چون وقت ندارم دیگر بیش از این در این موضوع عرضى نمی‌کنم، فقط می‌خواهم عرض کنم آقایان نمایندگان محترم توجه بفرمایند در مملکت ما صنعت نفت دارد ترقى می‌کند، توسعه پیدا خواهد کرد و این توسعه البته مفید است به حال مملکت، بسیار مبارک است انشاءالله که ما درآمد بیشتر داشته باشیم ولى آقایان توجه بفرمایید در قبال ترقى صنعت نفت باید کشاورزى هم ترقى کند، اگر نکرد ایران مثل ونزوئلا می‌شود، ونزوئلا نه کشاورزى دارد، نه محصولات داخلى، بنابراین تمام مایحتاج خودش را از کشورهاى خارج وارد می‌کند، مزد هم خیلى بالا است و حقوق خیلى زیاد است، اما جنس به قدرى گران است که هر چه دست مردم مى‌آید براى اجناس خارجى داده می‌شود، بنابراین اگر در قبال صنعت نفت کشاورزى ما حمایت نشود که ترقى کند بنده معتقد هستم که این تحول اقتصادى به ضرر مملکت است و مآلا به ضرر کشاورزى است و نتیجه این می‌شود که ما خودمان غذا نداشته باشیم، احتیاجات خودمان را نداشته باشیم و مجبور باشیم از خارج وارد کنیم و محتاج به خارج باشیم، صادرات ما کم خواهد شد واردات ما زیاد خواهد شد، سطح زندگى کشاورزى بالا نخواهد رفت، اینها یک مسایلى است که در قبال این برنامه، دولت باید در نظر بگیرد و یک برنامه حمایت کشاورزى باید بنویسد و بیاورد تصویب بشود و اجرا بشود والا کشاوزى ما از بین خواهد رفت این 350 تومان که ما داریم فقط براى تعمیر قنوات مخروبه قدیمى کرمان کافى نیست، کرمان هشتصد قنات مخروبه دارد و پانصد میلیون تومان خرج دارد که آباد و تعمیر بشود (احسنت، احسنت)

3- بیانات آقایان دکتر بینا و وزیر امور خارجه راجع به بحرین

نایب رئیس- آقاى دکتر بینا بفرمایید.

دکتر بینا- بنده به عنوان قبل از دستور خواستم از حضور جناب آقاى وزیر امور خارجه در مجلس شوراى ملى استفاده کرده به عرض برسانم: به قراری که خبرگزاری‌ها رسماً اطلاع داده‌اند مجدداً در مجلس عوام انگلستان از طرف دولت انگلیس درباره بحرین اظهاراتى شده است، من می‌توانم از روى اطمینان کامل بگویم که این جریان مایه تأسف عموم ایرانیان گردیده است (صحیح است) دولت انگلیس که با ما دوست و هم پیما می‌باشد چرا در مواردی که منافع او اقتضا می‌کند از قلب حقیقت و سعى در تضییع حق ما ابائى ندارد و مراعات شرایط دوستى و هم پیمانى را نمی‌کند، من نمى‌دانم چرا دولت شاهنشاهى در قبال این حق کشی‌ها، آن هم در مواردی که واقعاً حق به جانب ما است اقدام به عمل نمى‌آورند که حقوق حقه ایران محفوظ بماند، به عقیده بنده باید ملاحظات را کنار گذاشت و ما هم بى رودر بایستى مطالب حقه خودمان را براى روشن ساختن اذهان جهانیان بگوییم، بنده از آقاى وزیر امور خارجه سؤال می‌کنم آیا ایشان اظهاراتى را که در مجلس عوام انگلستان شده است خوانده‌اند و اگر خوانده‌اند چه اقدامى نموده‌اند؟ بقیه وقتم محفوظ خواهد ماند، بعد از بیانات آقاى وزیر امور خارجه عرایضى دارم که بعد عرض می‌کنم (احسنت)

نایب رئیس- آقاى وزیر امور خارجه بفرمایید

وزیر امور خارجه (دکتر اردلان)- آقایان محترم!

اینجانب هم با کمال تأسف اظهاراتى را که نماینده محترم بدان اشاره نمودند دیده‌ام.

اولاً- به نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى اطمینان می‌دهم که دولت شاهنشاهى از هیچ اقدام مقتضى در برگردانیدن بحرین به خاک اصلى کوتاهى نکرده و نخواهد

+++

کرد (احسنت) و چنان که ملاحظه فرمودید در تقسیمات جدید کشور بحرین را که سابقاً بخشى از استان فارس بود به صورت استان مستقلى در آوردیم.

ضمناً چون مى‌بینم انتظار دارید که بنده در جواب مطالبى که در مجلس عوام انگلستان عنوان شده است نظر دولت شاهنشاهى را به عرض برسانم با آن که کرارا خود بنده در مواقع مختلفه دلایل حقه خودمان را مبسوطا بیان کرده‌ام معهذا مجدداً علاوه بر دلایل غیر قابل انکارى که سابقاً ذکر کردم به مناسبت اظهاراتى که در مجلس عوام شده است قسمتى از دلایل دیگرى را که مبنى بر حق حاکمیت ایران بر بحرین است عرض می‌کنم. در مجلس عوام آن طور که خبرگزارى‌ها اطلاع داده‌اند در مورد حق حاکمیت ایران بر بحرین از طرف دولت انگلیس اظهار شده است که این ادعا دنبال ادعاهاى مکررى است که در 150 سال اخیر توسط ایران اقامه شده و این ادعا در نظر دولت انگلستان بى‌اساس تلقى می‌گردد. اگر همان طور که در مجلس عوام اظهار شده است به یک صد و پنجاه سال قبل برگردیم و تقریباً از اواخر قرن هجدهم به این طرف را مورد بحث قرار دهیم مى‌بینیم حاکمیت ایران صرف ادعا نبوده و ایران در واقع و عملاً بر جزایر بحرین حکومت داشته (صحیح است) و شیوخ بحرین هر وقت آزاد بودند یا حکومت مرکزى اقتدار داشته است خود را مأمور و خراج گزار دولت مرکزى ایران می‌دانستند (صحیح است) و پرچم ایران بر فراز عمارت حکومت نشین جزیره در اهتزاز بوده است.

(صحیح است) حالا اجازه بدهید از تفصیل آن مجملى به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم تا اگر براى خود اولیاى امور انگلستان هم در مورد این کیفیات نسیانى روى داده باشد این تذکر بى‌فایده نباشد. در حدود سال 1766 خلیفه ابن محمد مؤسس خاندان شیخ فعلى به بحرین رفت و در آنجا اقامت گزید و حاکمیت ایران را بر این جزایر شناخت و دولت ایران هم او را به عنوان شیخ حکمران جزیره تعیین نمود. خلیفه ابن محمد تا دم مرگ به شاه ایران وفادار بود. پس از درگذشت او پسرش احمد بن خلیفه بر مسند حکومت بر نشست. در این هنگام حکومت مرکزى ایران سرگرم مسایل گوناگون داخلى بود و احمد از این موقع استفاده کرده و در سال 1779 از پرداخت مالیات به حکومت فارس باز زد ولى دولت فوراً قوائى به بحرین اعزام راشت و شیخ تسلیم شد. در سال 17823 دو طایفه از اعراب که با خاندان این خلیفه عداوت دیرینه داشتند به جزیره بحرین تاختند ولى شیخ بحرین حملات آنها را دفع و تسلط خود را بر بحرین تثبیت گردانید. در سال 1790 که مجدداً ایران گریبانگیر جنگ‌هاى داخلى شد شیخ از پرداخت مالیات امتناع ورزید ولى به محض این که کار حکومت مرکزى سر و سامانى یافت و قوایى براى تأدیب شیخ اعزام شد شیخ در سال 1799 نه فقط استدعاى عفو نمود بلکه مالیات‌هاى معوقه را نیز پرداخت (صحیح است)

این جریانات تا سال 1820 تکرار می‌شد و دولت گاهگانى قوایى به بحرین اعزام می‌داشت در همان سال 1820 هم دولت بحریه خود را به بحرین فرستاد ولى با طوفان شدیدى مواجه گردید و کشتى‌ها قبل از آن که به بحرین برسند به زمین نشستند و قواى دریایى ایارن به بحرین نرسید. در حلال این احوال بود که شیخ بحرین به قرارداد معروف به قرارداد 1820 که بین شرکت هند شرقى وعده از شیوخ خلیج فارس منعقد شده بود ملحق گردید در اینجا نه آقایان نمایندگان محترم شاید فرصت داشته باشند و نه جاى آن است که وارد جزئیات کیفیت الحاق شیخ به این سند بشویم ولى یک نکته باید مخصوصاً مورد توجه قرار گیرد و آن این است که هیچ گاه در بحرین انقلابى روى نداده که در اثر آن جزیره از سررزمین اصلى خود منتزع شود (صحیح است) و شیخ علم استقلال برافرازد (صحیح است) و بخواهد یا بتواند با کسى مستقلاً از جانب خود قراردادى منعقد سازد البته چنان که شرح آن گذشت مکرر شیخ بحرین در مواقعى که حکومت مرکزى دچار ضعف می‌گردید سر پیچى‌هایى می‌کرد ولى این گونه حرکات به موجب هیچ قاعده یا قانونى منشأ استقلال بحرین و انتزاع آن از ایران محسوب نمی‌شود علماى حقوق متفق‌القول هستند که اگر قسمتى از مملکتى علیه حکومت مرکزى قیام کرد وقتى مى‌توان آن را مستقل خواند که تمام آثار اعمال حاکمیت از طرف دولت اصلى محو شود و باز نیاید در صورتی که در مورد ایران این نظریه صدق نمی‌کند منظور قرارداد 1820 هم ابداً این نبود که استقلال شیخ بحرین از طرف انگلستان شناخته شود به طوری که عرض شد این قرارداد را شرکت هند شرقى با شیوخ خلیج منعقد ساخت که به اصطلاح از دزدى‌هاى دریایى و برده فروشى جلوگیرى به عمل آید شیوخ بحرین حتى بعد از این تاریخ خود را تابع و مامور حکومت مرکزى می‌دانستند گذشته از اینها در سال 1822 حق حکمیت ایران بر بحرین از طرف مأمور سیاسى انگلیس در خلیج ضمن قرار نامه شناخته شد (صحیح است) که گویا بعد که دولت انگلیس متوجه این عمل مأمور خود می‌شود او را از مقام خود معزول می‌سازد. حتى در سال 1860 شیخ بحرین به موجب عریضه که بنا صرالدین شاه نوشت رسماً و آشکارا وفادارى خود را به دولت ایران اعلام نمود و بعد در سال 1869 لردکلارندن آن نامه معروف را دایر به شناسایى حق حاکمیت ایران نه فقط بر بحرین بلکه در آب‌هاى خلیج فارس به حاجى محسن خان کاردار ایران در لندن نگاشت که عیناً ترجمه آن را براى آقایان نمایندگان محترم می‌خوانم. (احسنت) آقا عطف به نامه مورخ شانزدهم ماه جارى اینجانب دایر به اعلام وصول نامه مورخ سیزدهم شما متضمن دو مراسله شیخ بحرین اینک توقی را اظهار می‌دارد که این جانب با وزیر هندوستان تماس گرفته و مسئله وضع شیخ بحرین را کلاً مطالعه نموده‌ام از این فرصت استفاده می‌کنم که نظریات دولت علیاً حضرت ملکه انگلستان را در این باره به استحضار شما برسانم. دولت انگلستان بدون هیچ اشکالى تصدیق می‌کند که دولت شاه اعتراض نموده است که اولیاى دولت انگلستان اعتنایى به حق حاکمیت ایران بر بحرین ننموده‌اند دولت انگلستان به نحو شایسته آن اعتراض را مورد توجه قرار داده است ولى حقیقت مطلب به طوری که شما و دولت شاه بدون شک اطلاع دارند آن است که شیوخ بحرین در مواقع مختلف با دولت انگلیس مستقیماً عهدنامه‌هایى منعقد ساخته‌اند و به شما اطمینان می‌دهم دولت انگلیس صرفاً براى جلوگیرى از دزدى دریایى و برده فروشى و نگهدارى قواى انتظامى در خلیج است که شیخ را ملزم‏ (حشمتى- ملزم یعنى مجبورش کرده‌اند.) به تعهدات خود می‌داند هر گاه دولت ایران براى این منظورها مستعد و آماده نگهدارى نیروى کافى در خلیج باشند این کشور از یک وظیفه پر زحمت و پرخرجى راحت خواهد شد (احسنت) ولى اگر شاه مهیاى عهده کردن این وظایف نباشند دولت علیاحضرت ملکه انگلستان نمی‌تواند تصور بکند که اعلیحضرت می‌خواهند به واسطه عدم تنبیه بى‌نظمى و جنایت در این آب‌ها رواج بگیرد. حاجتى نیست که از احساسات دوستانه دولت علیا حضرت ملکه انگلستان نسبت به ایران و میل آنها به این که پیوسته تا حد امکان تمایلات شاه را برآورند اطمینان بدهم در خصوص این مسئله احتراماً اظهار می‌دارد که دولت علیا حضرت ملکه انگلستان مقرر خواهند داشت هر وقت عملاً میسر باشد هر گونه اقدام به فشار و تنبیهى را که رفتار شیخ بحرین آن را درباره او ایجاب نماید قبلاً به استحضار دولت ایران برسانند ولى دولت انگلستان نمی‌تواند رضایت بدهد که مأمورین خود را که سرپرستى امور انتظامى خلیج به دست آنها سپرده شده است از اعمال حق مجازات شیخ بحرین به وسیله تدابیر فورى در مواقعى ممنوع سازد که مراجعه به دربار تهران تأخیرهایى را در برداشته باشد که ممکن است صلح عمومى خلیج را به مخاطره اندازد ولى هر وقت چنین امرى ضرورت پیدا کند گزارش کامل آن به اطلاع دولت ایران خواهد رسید.

با تقدیم احترامات- کلارندن. انتهى

جاى تعجب است که دولت انگلیس که ما او را پاى بند و مقید به تعهدات خود مى‌شناسیم چنین سند رسمى و معتبرى را تا دیده انگاشته و در پارلمان انگلیس درباره حق حاکمیت ایران بر بحرین صحبت از ادعاى ایران می‌کنند با کمال تأسف به همین هم اکتفا نکرده اظهار داشته‌اند دولت انگلیس به وظایف خود در حفظ استقلال بحرین عمل خواهد کرد و به فرمانرواى جزیره هم در این باب اطمینان داده‌اند گله ما بیشتر از این قسمت اظهارات است زیرا در قسمت حق حاکمیت ایران بر بحرین بحثى نیست گله ما از این که چرا دولت دوست و متحد ما به اظهاراتى مبادرت کند که شیوخ را تشجیع نموده و نگذارد که حل این مسئله زودتر صورت عمل به خود بگیرد (صحیح است) (احسنت) در خاتمه به طوری که همیشه گفته‌ام حالا هم بر این عقیده هستم که باید امیدوار بود بلکه اطمینان داشت که با روابط حسنه که بین ایران و انگلستان موجود است و پایه آن براساس اتحاد و اتفاق استوار می‌باشد با مذاکرات دوستانه و از راه مسالمت آمیز این مسئله که براى ما حیاتى است به زودى حل شود و این قسمت از خاک میهن که مردمان آن را از شیخ گرفته تا پایین برادران دور افتاده خود می‌دانیم مجدداً به ایران عزیزمان باز گردند که اثرات آن در تحکیم روابط بین ایران و انگلستان و همکارى صمیمانه آینده بین دو کشور زائدالوصف مهم می‌باشد اخیراً مشاهده شده است اعلامیه‌هایى هم از طرف کشورهاى برادر عرب ما در این باره صادر شده است (همهه نمایندگان)

(حشمتى- چه برادرى آقا بس است) (مهندس جفرودى- مجلس به این لغت معترض است) شدید لازم باشد اشاره مختصرى هم راجع به این اعلامیه‌ها بشود. برادران عرب ما باید بدانند که بحرین یک قطعه از بدن ماست و مسئله بحرین براى این امر حیاتى است (صحیح است) همان طور که دولت شاهنشاهى در مسایل حیاتى برادران عرب تا به حال على رغم منافع خود از بذل هیچ گونه کمک و همراهى دریغ نداشته آنها هم باید احترام مسایل حیاتى ما را منظور دارند (صحیح است) در غیر این صورت هیچ گونه توقعى از ما نباید داشته باشند. (صحیح است- احسنت) این نکته را نیز باید در نظر بگیرند که موضوع بحرین یک امر داخلى ایران است (صحیح است) و آقایان نمایندگان محترم می‌دانند که دولت و ملت ایران نسبت

+++

به مداخله دول بیگانه در امور داخلى کشور چه تعصبى دارند و به احدى اجازه نمی‌دهند که در امور داخلى ایران مداخله نمایند. (صحیح است- احسنت)

نایب رئیس- آقاى دکتر بینا بقیه صحبت‌تان را بفرمایید

 دکتر بینا- با عرض تشکر از بیانات جناب آقاى وزیر امور خارجه که نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى را از اقدامات دولت در این زمینه مستحضر فرمودند به عرض همکاران محترم می‌رسانم همچنان که اطلاع دارند مسئله بحرین براى کشور ما یک مسئله حیاتى است و جا دارد هر چه بیشتر در جلسات مجلس شوراى ملى راجع به این موضع بحث شود تا ملت ایران از جریان کار با خبر گردد بنده در تأیید بیانات مستدل و مستند جناب آقاى وزیر امور خارجه مى‌خواهم حقایقى را به سمع دنیاى آزاد و دموکرات و زمامداران و سمئولین سیاست خارجى بریتانیاى کبیر برسیانم آقایان جاى هیچ گونه تردیدى نیست که در نتیجه مساعى شبانه روزى و سیاست مدیرانه شخص اول مملکت ما امروز در این منطقه حساس وضع ثابتى داریم و یک کشور قوى و قابل اعتمادى مى‌باشیم و با این قدم‌هایى که برمی‌داریم به حکم ضرورت در تمام شئون سیاسى و اجتماعى توفیق پیدا خواهیم کرد به طوری که براى دولت انگلستان نیز دوستى چنین ملت و مملکتى قدر و قیمت دارد و ما معتقدیم که جلب اعتماد و دوستى دولت بریتانیاى کبیر با سیاست جدیدى که در روابط خود با ملل دنیا پیش گرفته براى کشور ما حائز کمال اهمیت می‌باشد بنابراین براى تحکیم مبانى مودت نباید اجازه داد که این نوع اختلافاتى که در واقع علل موجودیت تاریخى آن مرتفع گردیده خدشه‌اى در روابط دو کشور وارد سازد دولت انگلستان باید یقین داشته باشد که دولت و ملت ایران مناقع آن کشور را تشخیص داده و به هیچ‌وجه قصد تضییع آن را ندارد دولت انگلستان که با ما هم عهد و پیمان مى‌باشد و معتقد است که روابط خود را با ما روى پایه جدیدى گذاشته و براساس احترام متقابل با ما همکارى می‌نماید و از بین رفتن عوامل سابق را از مظاهر این سیاست جدید و تعقیب آن وقتى ما را کاملاً اطمینان می‌دهد که اثرات خارجى برچنین سیاستى مترتب باشد و اثرات آن این است که زمامداران دولت بریتانیاى کبیر و مسئولین سیاست خارجى آن کشور حاضر شوند حقى را که خودشان نیز ایمان دارند که مال ماست و ما حق خود را می‌خواهیم در واگذارى آن عناد به خرج ندهند و بگذارند خاک عزیز ایران به ایران ملحق گردد جناب آقاى وزیر امور خارجه باید مسئولین سیاست خارجى انگلستان را متوجه سازند که طرف معامله بودن با دولت و ملت ایران خیلى به صرفه و صلاح دولت انگلستان است و مأمورین آن دولت نباید در امور یکى از نواحى ایران دخالت‌هاى مستقیم و ناروا بنمایند (صحیح است)

البته بنده نه به عنوان تهدید بلکه به عنوان مصلحت تقاضا دارم دولت بزرگى مانند انگلستان که به ملل بزرگ هند و پاکستان آزادى داد بر سر جزیره‌اى که خاک مسلم کشور ایران است نباید این همه سرسختى به خرج بدهد (صحیح است ،احسنت) و در نظر داشته باشد که اگر دولت انگلستان قبل از قضایاى نفت کمترین توجهى به خواسته‌هاى حقه مردم این کشور کرده بود این اوضاع در ایران رخ نمی‌داد (صحیح است) و این همه صرمه به طرفین وارد نمی‌شد. اکنون نیز بنده به نام یک فرد ایرانى عقیده دارم که به صرفه و صلاح طرفین است که به این جریانات در بحرین خاتمه داده شود (مهندس اردبیلى- انشاءالله) زمامداران دولت انگلستان باید تشخیص بدهند که اقدامات مردم بحرین براى الحاق به ما در وطن به کمک دسته‌جات نهضت مقاومت سرى در این منطقه به حد اعلاى خود رسیده دولت انگلستان نباید این وضع را نادیده بگیرد.

آقایان امروز ملل دنیا به این حقیقت پى برده‌اند که دیگر ایشان نمی‌تواند بنده و برده انسان دیگرى باشد انسان باید آزاد بوده و آزاد زندگى نماید متأسفانه مدت زمانى این عقیده ژان ژاک روسو که می‌گفت بشر آزاد متولد شده ولى در بندگى زندگى کرده است در دنیا حکومت می‌کرد ولى امروز دیگر با ملل بیدار دنیا این بازى را نمی‌توان کرد. آقایان انصاف دهید ملل دنیا در هر جا و همه جا دوا طلب حق واقعى خود هستند بحرینى‌هاى ایرانى واقعى می‌گویند ما ایرانى هستیم و باید تحت حکومت ایرانى زندگى کنیم حال دولت علیه بریتانیاى کبیر که با ما در دوستى باز کرده و ادعا دارد با یک روح صمیمیت و تساوى با یک ملت کهن‌ سالى که هنوز آثار تمدن او در همین ممالک اروپایى باقی است رفتار انسانى کند یعنى حق را به صاحب حق ادا کند آقایان آیا تصدیق ندارند که بحرین از لحاظ تاریخى سنن و آداب و عادات و ملت و قومیت ایرانی است؟ (صحیح است) و جزو ایران بوده است؟

آیا می‌توان در مقابل حقیقت هم تردید کرد؟ آقایان مگر کسى شک دارد که بحرین جز لاینفک ایران است؟ تاریخ دور نیست جلو چشم ماست. چنان که جناب آقاى وزیر خارجه بیان داشتند آرشیو وزارت خارجه پر از اسناد و مدارکى است که نشان می‌دهد بحرین همیشه به احکام ایرانى اداره می‌شده. جناب آقاى دکتر اردلان شما که مرد مجرب و در سیاست وارد هستید باید جدیت فرمایید که قضایاى بحرین در دوره وزارت خارجه شما در مجلس 19 تمام شود آقایان وقتى نهضت مقاومت سرى سعى دارد و می‌کوشد زادگاه خود را از چنگال اجنبى رهایى بخشد مردم بشر دوست انگلستان نیز باید کمک کنند تا ساکنین قطعه‌اى از خاک ایران که براى الحاق به میهن اصلى خود فداکارى و از جان گذشتگى می‌نمایند توفیق حاصل کنند. جناب آقاى وزیر امور خارجه بنده صراحتاً به جنابعالى می‌گویم یکى از علل عدم پیشرفت کار و نرسیدن به مقصود و حل نشدن موضع این است که هنوز در بسیارى از مناطق حساس از طرف دولت انگلستان کارمندانى وجود دارد که خمیره آنها از سیاست قدیم درست شده و آنان نمی‌توانند و یا نمی‌خواهند وضع فعلى را پیش چشم خود مجسم سازند و مسلماً اگر کارمندان جوان و با افکار حدید و عالم به وضع موجود دنیا به این مأموریت‌ها اعزام شوند تسهیلات عمده‌اى در پیدا کردن راه حل به دست خواهد آمد ولى متأسفانه نماینده دائم انگلستان در بحرین از طرفداران این مکتب قدیم و سیاستى است که نمی‌تواند وضع موجود را در نظر بگیرد به طورى که در زیر پرده و با دخالت‌هاى نارواى خود اخلال کرده و زمینه را براى رفع بحران و اختلاف مشکل‌تر می‌سازد. آقایان اعمال زور و زجر و شکنجه اهالى و دستور توقیف تنها روزنامه‌ای که در بحرین منتشر می‌شود و هزاران اقدامات ناشایست دیگر در نتیجه بى‌اطلاعى طرفداران همین مکتب قدیم است که احساسات مردم شرافتمند و میهن‌پرست بحرین را متأثر می‌سازد چنان که چندى قبل کمیته عالى اجراییه نهضت مقاومت سرى بحرین ضمن اخطارى به نماینده انگلستان تذکر داده که به زودى تمام قدرت را از دست وى خارج ساخته و مهین‌پرستان زمام امور را به دست خواهند گرفت من اطمینان دارم شیخ فعلى بحرین که یک نفر ایرانى اصیل است به احترام تعهدات اجداد خود باطناً حامى و طرفدار میهن‌پرستان بحرین می‌باشد دولت انگلستان و دنیاى آزاد باید بداند که مردم بحرین به هیچ‌وجه زیر بار ننگ جدایى نخواهد رفت و براى خنثى ساختن نقشه‌ها و مقاومت در برابر اجنبى مردم شرافتمند بحرین و تمام طبقات اعم از تاجر و کارگر و کاسب و برزگر با هم متحد بوده و با نظم و ترتیب بى‌نظیرى در برابر تمام اقدامات مامورین انگلستان و کارشکنى‌هاى آنان متحیر بوده و تا نیل به مقصود ایستادگى خواهند کردند و نهضت وطن‌پرستان بحرین به دنیا نشان خواهند داد که این نهضت مردم بحرین همان نهضت واقعى ملت ایران است که در عروق و شرائین مردم این کشور ریشه دوانیده است.

بارها از پشت همین تریبون گفته‌اند که نهضت‌هاى ایران منتسب به یک دسته و گروهى از مردم ایران نیست زیرا اگر صفحات تاریخ ایران را ورق بزنیم و از مد نظر بگذرانیم به این حقیقت بارز پى مى‌بریم و مى‌بینیم که نهضت ملت ایران پردامنه‌تر و ‌عمیق‌تر از آن است که تصور مى‌شود. دنیا باید بداند این جنب و جوش دنباله همان نهضتى است که روزى ایرانیان را براى اخراج بیگانگان تحت عنوان شعوبیه روزى تحت عنوان اخوان الصفا روزى به نام بابکى و خرم دینان روز دیگر براى ملى کردن نفت و امروز هم براى الحاق بحرین به ما در وطن به صدا درآورده است. جهانیان باید بدانند که مردم وطن‌پرست و غیور و قهرمان بحرین اقدامات خود را براى رهایى از چنگال جور و ستم ادامه خواهند داد و در این مورد مردم و مجلس ایران نیز با هموطنان خود براى تحصیل آزادى متحد و هم صدا می‌باشند. آقایان ما تاکنون در مجامع بین‌المللى نسبت به مسایلى که براى برادران عرب حیاتى بوده است از هیچ نوع کمکى فروگذار نکردیم آنان نیز در مسایل به شمار می‌رود و ایرانیان آن را عضوى از بدن خود می‌دانند باید به ما کمک کرده و تقاضاهاى ما را احترام بگذارند در غیر این صورت نباید من بعد در هیچ جا از ما توقعى داشته باشند جاى بسى تعجب و تأسف و تأثر است که هم پیمانان و ملل دوست مسلمان تا دیروز که ما حرفى نمی‌زدیم اصلاً ساکت بودند و به قول ملل عرب در تحت‌الحمایگى ساختگى بریتانیا حرفى نمی‌زدند اکنون که ما می‌خواهیم حق خود را بگیریم ملل مسلمان به نفع دولت انگلستان بقاى وضع موجود را طالب‌اند حقاً باید گفت که از ماست که بر ماست (دکتر دادفر- خودشان هم تحت‌الحمایه‌اند) معنى برادرى را هم فهمیدیم جناب آقاى وزیر امور خارجه آقایان نمایندگان محترم مجلس شوراى ملى با فیصله دادن به این مشکل بى‌گمان یکى از افتخارات بزرگ تاریخى نصیب دولت و مجلس شوراى ملى ایران خواهد شد و به عقیده بنده حل این مشکل از حل مشکل نفت به غرنج‌تر نیست آقایان بیایید براى مدتى که از عمر دوره 19 قانون‌گذارى باقی است و همین یک موضوع و حل آن را برنامه و وجهه همت خود قرار دهیم تا مادام‌العمر با سربلندى و افتخار زندگى نماییم من یقین دارم ملت بزرگ و آزادمنش انگلستان به نداى وجدانى ملت ایران جواب مثبت خواهد داد ملیون و آزادیخواهان انگلستان و با حسن تفاهمى که در زمامداران

+++

انگلستان سراغ دارم این موضوع را با حسن‌نیت و به طریق مرضى‌الطرفین فیصله خواهند داد (صحیح است) (احسنت)

4 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر دارایى

نایب رئیس- وارد دستور می‌شویم آقاى وزیر دارایى

وزیر دارایى (ناصر)- یک لایحه‌اى به مجلس شورای ملى تقدیم می‌کنم براى این که اجازه بفرمایند اضافات و ترفیعات سال 35 که در سال 35 اعتبارى نداشته از صرفه‌جویى‌هاى سال 36 پرداخت شود و همچنین یک قسمتى از تفاوت اضافه و ترفیعات سال 34 هم از محل سال 36 پرداخت خواهد شد (احسنت)

دکتر امین- براى اشل کارمندان هم یک کارى بکنید.

نایب رئیس- به کمیسیون‌هاى مربوطه ارجاع می‌شود. آقاى وزیر امور خارجه

5- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر امور خارجه

وزیر امور خارجه (دکتر اردلان)- به همت و کمک آقایان نمایندگان محترم براى ما یک اعتبارى منظور شد که براى سفارتخانه‌هایمان منزل بخریم ولى در عمل مواجه با پرداخت عوارض و مالیات‌هاى زیادى مى‌شویم و تمام ممالک حاضرند صرف‌نطر کنند و معاف کنند به شرط این که ما هم همان کار را بکنیم. این است که در این زمینه ماده واحده‌اى تقدیم می‌شود.

6- شور اول گزارش کمیسیون راه راجع به استخدام پنج نفر کارشناس راه‌آهن از خارجه‏

نایب رئیس- لایحه استخدام پنج نفر کارشناس براى راه‌آهن مطرح است گزارش کمیسیون راه رسیده قرائت می‌شود

(به شرح زیر خوانده شد)

گزارش از کمیسیون راه به مجلس شوراى ملى

کمیسیون راه لایحه شماره 2715 دولت راجع به استخدام پنج نفر کارشناس راه‌آهن از خارجه را مطرح و مورد شور قرار داده با توضیحاتى که آقاى وزیر راه دادند ماده واحده به شرح ذیل تصویب و اینک گزارش آن تقدیم می‌شود.

ماده واحده- وزارت راه اجازه داده مى‌شود که مدت خدمت پنج نفر از کارشناسان تبعه آلمان غربى را که در خدمت راه‌آهن دولتى ایران بوده‌اند و مدت استخدام آنها پایان یافته براى مدت دو سال دیگر از تاریخ خاتمه قرارداد قبلى که با حقوق و مزایاى دریافتى به شرح زیر مى‌باشد:

1- آقاى مهندس کریستیان اشمید ماهیانه بیست و پنج هزار ریال حقوق ریالى به اضافه دو هزار و پانصد مارک آلمان و سایر مزایاى متعلقه

2- آقاى دکتر لودلف کلى ماهیانه بیست و پنج هزار ریال حقوق ریالى به اضافه دو هزار و پانصد مارک آلمان و سایر مزایاى متعلقه.

3- آقاى هانریخ هاسکامپ ماهیانه بیست و سه هزار ریال حقوق ریالى به اضافه دو هزار مارک آلمان و سایر مزایاى متعلقه.

4- آقاى کارل هنس شولتس ماهیانه بیست هزار ریال حقوق ریالى به اضافه یک هزار و پانصد مارک آلمان و سایر مزایاى متعلقه.

5- آقاى گرهارد سیسگرت ماهیانه بیست هزار ریال حقوق ریالى و یک هزار و پانصد مارک آلمان و سایر مزایاى متعلقه. تمدید نموده و حقوق و مزایاى آنها را از اعتبارات راه‌آهن دولتى ایران تأمین و پرداخت نمایند.

مخبر کمیسیون راه- مهندس فروهر

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شورای ملى

کمیسیون بودجه با حضور آقاى معاون وزارت راه لایحه راجع به استخدام پنج نفر کارشناس آلمانى براى راه‌آهن را مطرح و پس از مذاکراتى با گزارش کمیسیون راه موافقت شد اینک خبر آن را به مجلس شورای ملى تقدیم می‌دارد.

مخبر کمیسیون بودجه- مشایخى

گزارش از کمیسیون امور خارجه به مجلس شورای ملى

کمیسیون امور خارجه در جلسه اخیر خود با حضور آقاى معاون وزارت امور خارجه لایحه شماره 2715 دولت راجع به استخدام پنج نفر متخصص آلمانى براى امور بنگاه راه‌آهن را رسیدگى و تصویب نمود اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید.

مخبر کمیسیون امور خارجه- مرآت اسفندیارى‏

نایب رئیس- کلیات مطرح است آقاى صدرزاده فقط در کلیات اسم نوشته بودند که حضور ندارند. مخالفى نیست؟ (اظهارى نشد) اعلام رأى می‌کنیم رأى می‌گیریم به ورود در ماده واحده آقایانى که موافق هستند قیام بفرمایند، تأمل بفرمایید شماره شود (اکثر برخاستند) تصویب شد شور در خود ماده واحده است. آقاى مهندس هدایت

مهندس هدایت- بنده اصولاً به علت این که مهندسین ایرانى شایسته‌‌اى داریم که در راه‌آهن می‌توانند خدمات شایسته‌اى بکنند ولى براى این که دولت توجهى به آنها ندارد و حقوق کافى به اینها نمی‌دهد نمی‌توانند از وجود این اشخاص استفاده کنند و با استخدام خارجى مخالف هستم به علاوه این لایحه به نظر بنده چند تا موضوع مبهم هم دارد. ملاحظه بفرمایید که به یک مهندسى که در قسمت اول این ماده واحده ذکر شده است ماهیانه دو هزار و پانصد تومان به اضافه دو هزار و پانصد مارک آلمان پرداخت می‌شود، یعنى ماهى هفت هزار و پانصد تومان پرداخت مى‌شود و آن وقت نوشته است سایر مزایاى متعلقه، این سایر مزایاى متعلقه چه حدودى دارد؟ متلغش چیست؟

براى چیست؟ دوم این که تاریخ مدت و خاتمه خدمت در این لایحه معلوم نشده است نوشته است از تاریخ خاتمه خدمت تا مدت دو سال، بنده توقع دارم که نماینده محترم دولت اولاً بگویند این اشخاص براى چه کارى استخدام شده‌اند و چه وظایفى را انجام می‌دهند ثانیاً این سایر مزایاى متعلقه حدش چیست؟ و این مدت دو سال تا کى خواهد بود؟ بنده خیال می‌کنم که اگر دولت به مهندسین و متخصصین ایرانى بیش از این توجه کند، با حقوق بسیار کمترى شاید نصف، شاید ثلث حقوق همین متخصصین از متخصصین ایرانى که بسیار شایسته‌تر هستند می‌تواند در استخدام بیاورد اصلاً این روزها مد شده است همه‌اش خارجى، جناب آقاى ارسلان خلعتبرى ملاحظه فرمودید تذکر فرمودند در کنسرسیوم با وجود این که قید شده است که باید ایرانى استخدام شود و شرکت ملى نفت باید این موضوع را کاملاً مراعات کند در همه شئونش الان مد شده است تمام به خارجى‌ها مراجعه مى‌شود، تمام کارها به خارجى‌ها مراجعه مى‌شود و منافع آن به جیب خارجى می‌رود آقایان ما جایى که متخصص نداریم اذعان داریم که باید خارجى بیاوریم ولى آنجایی که داریم باید از ایرانى استفاده کنیم اینها لااقل اگر منفعتى هم ببرند براى مملکت خرج خواهند کرد. خارجى همین کارها را می‌گیرد و دست دوم می‌دهد به ایرانى این را مجلس شورای ملى آقایان نمایندگان محترم باید بدانند که اینجا تمام کارهایی که به خارجى‌ها واگذار کرده‌اند در واقع آن را ایرانى‌ها انجام می‌دهند، سربازخانه‌ها و لوله کشى را خود ایرانى‌ها انجام می‌دهند ولى با قیمت نازلترى و این بیست درصد سى درصد اختلاف به صورت ارز از این مملکت خارج می‌شود. بنده نمی‌خواهم وزارت راه حالا که این پنج نفر را می‌خواهد استخدام بکند در فشار قرار بگیرد ولى این اصول باید در اینجا رعایت بشود و باید از ایرانى حمایت بشود وقتى ما پول خودمان را داریم در مملکت خودمان خرج می‌کنیم باید در درجه اول از ایرانى حمایت بشود و اگر در کارى متخصص نداشته باشیم بروند خارجى بیاورند این بود عرض بنده

نایب رئیس- آقاى مخبر

مهندس فروهر (مخبر کمیسیون راه)- در غیاب وزیر راه و معاون وزارت راه که اینجا تشریف نیاورده‌اند بنده تا اندازه‌اى که از این لایحه اطلاع دارم به سمع آقایان نمایندگان محترم می‌رسانم. بنده خودم یکى از طرفداران جدى حمایت از متخصصین ایرانى هستم و بارها از پشت این تریبون به صورت سؤال به صورت قبل از دستور توجه دولت را جلب کرده‌ام، حتى اقدامى هم که سال گذشته شد، در لایحه بودجه 36 متأسفانه حالا آقاى وزیر دارایى تشریف برده‌اند، در لایحه بودجه 36 گذاشته شد که این تبعیضى که براى طبقه تحصیل کرده مملکت هست که اسباب دلسردی‌شان می‌شد تا حدى می‌خواستیم از سیصد تا هفتصد تومان بدهند و جبران شود آن هم متأسفانه دولت فعلى انجام نداد (احسنت) و مهندسین و متخصصین دلسردند بنده ادعا نمی‌کنم که ایران متخصص و مهندس به اندازه کافى دارد هیچ تعصب صنفى مهندسى ندارم، به هیچ عنوان. بنده متخصصین تمام قسمت‌هاى دیگر و علوم بین‌المللى را به یک چشم نگاه نمی‌کنم که ایرانى را نگاه می‌کنم این موضوعى که اسباب دلسردى این طبقه شده است این را عرض می‌کنم بنده در کمیسیون برنامه هم که عضو هستم توجه سازمان برنامه را هم جلب کرده‌ام، براى این نوع متخصصین ما مانع نمی‌شویم، بسیار خوب مسئولین می‌گویند ما متخصصینى می‌خواهیم و اگر نیایند این برنامه می‌خوابد یا آن سد می‌خوابد یا آن راه می‌خوابد ما نمی‌گوییم که نیاورند، بنده در آنجا هم گفتم الان هم استدعا می‌کنم که این آقایانى که یک دوره‌اى بوده‌اند و یک دوره دیگر استخدام‌شان تمدید می‌شود مکلف باشند یک معاون ایرانى و مهندس ایرانى داشته باشند که حقوق‌شان بین این هفت هزار و پانصد تومان و آن 643 تومان که به رتبه 9 خودمان می‌دهند باشد تا بتوانند بالاخره در انقضاى مدت انشاءالله از این ایرانى‌ها بیاورند جاى آنها و جاى آنها را بگیرند بنده این را می‌گویم، حالا باز اگر متخصصین دیگرى هم می‌خواهند آن را هم بیاورند ولى معاون ایرانى برایشان بگذارند، این است که بنده معتقدم چون دولت در کمیسیون توضیح داد که ما احتیاج داریم بنده در کمیسیون بودم وزیر راه بالصراحه توضیح داد که مادیزل‌هایى ها داریم (پرفسور اعلم- همین پنج تا) بنده اطلاع ندارم بیشتر و نمى‌توانم خدمتتان عرض کنم گفتند این پنج تا را ما احتیاج داریم و لازم داریم و کمیسیون هم تصویب کرد و البته حالا بسته براى آقایان محترم است ولى می‌خواستم اینجا این‏ همکارى که مجلس همیشه کرده و لوایح را تصویب کرده و وسیله کار را در دست دولت گذاشته است دولت هم به دردهاى خودش برسد حالا درد ماها هیچ شهرستان‌ها عقب است و کار نمی‌شود، هیچ، به درد خودش برسد دولت که هرچه لایحه مى‌آورد ما تصویب می‌کنیم هر حقوقى که می‌خواهد مى‌دهیم لااقل کارى بکند که دو سال چهار

+++

سال ده سال دیگر به این مرحله برسیم که از این خارجى‌ها بى‌نیاز شویم حالا آنها قمر مصنوعى و این حرف‌ها دارند و ما آن ادعاها را نداریم ولى کارى بکنید که بتوانیم این اقدامات را بکنیم و احتیاجات عمومیان: پلمان، سدمان کشاورزیمان را تا حدى بتوانیم به دست خودمان انجام دهیم این توضیحى بود که خدمت آقایان عرض کردم و استدعا می‌کنم چون شخص وزیر راه شخص شریفى است و احتیاج دارد تصویب بفرمایید.

نایب رئیس- آقاى پرفسور اعلم

پرفسور اعلم- اولاً بنده خیلى متشکرم از جناب آقاى مهندس فروهر که دفاعش مخالفت بود

نایب رئیس- اشتباه نشود مخبر از نظر کمیسیون دفاع کرد و عقیده شخصی‌شان را هم گفتند

پرفسور اعلم- ولى من تعجب مى‌کنم که یک کارى است از وزارت راه ما مى‌خواهیم اینجا تصویب کنیم نه خود آقاى وزیر راه و نه معاون ایشان تشریف دارند (یکى از نمایندگان- رفته‌اند کرمان) خوب بعد که تشریف می‌آوردند توضیح می‌دادند بنده نمى‌فهمم گرفتاری‌هاى راه‌آهن با همین 5 تا آلمانى بر طرف می‌شود و دیگر تمام کارها درست می‌شود؟ در یک مملکتى که قانون گذرانده‌اند که حق استخدام ایرانى ندارید چطور می‌آیید 7500 تومان به خارجى می‌دهید؟ (یکى از نمایندگان- ده هزار تومان) این گناه است در صورتى که مطمئن هستیم که همه این کارها را ایرانی‌ها می‌کنند والله گناه است چرا این کار را می‌کنید؟ ما اطباى خودمان را مى‌گذاریم و می‌رویم از خارج بالتازار می‌آوریم (دکتر مشیر فاطمى- پدر ما را اطبا در می‌آورند) بله معلوم می‌شود

آقاى دکتر فاطمى 10 تومان ویزیت داده‌اند (دکتر مشیر فاطمى- بنده که الحمدالله محتاجش نیستیم)

شما که هر وقت پیش ما آمده‌اید که الحمدالله مفت گذشته این تبعیض است این یک نوع کمپلکس انفریوریته ایجاد کردن است در این مملکت که همیشه خارجى را بر ما تحمیل می‌کنند و یک پول زیادى می‌دهند و بدبختى این است که نتیجه هم نمی‌گیرند با این همه خارجى که آورده‌ایم چه نتیجه‌اى گرفته‌ایم؟ میلیون‌ها پول ما را بردند نتیجه چه شد؟ آخر گناه است که پول این ملت را بدهند به خارجی‌ها، لااقل اگر می‌خواهید بدهید به یک ترتیب صحیحى بدهید، بگویید فلان خارجى بیاید اینجا یک سال دو سال بماند و بعد اشخاصى را تربیت کند و جاى خودش بگذارد الان هم توى این لایحه مدت نگذاشته‌اند و ننوشته‌اند براى چه استخدام می‌شوند؟ هیچ توضیح نداده‌اند براى چه؟

ذوالفقارى (معاون نخست‌وزیر)- براى کارهاى راه‌آهن است

پرفسور اعلم- براى چه چیز راه‌آهن؟ براى ریل‌ها، ریل‌ها که متخصص نمی‌خواهند آنچه که احتیاج دارید بگویید بگویید براى لکوموتیوها، براى تربیت اشخاص، براى همین دیزل‌ها، مدت هم بگذارید این جورى که نمی‌شود سربسته تصویب کرد

نایب رئیس- آقاى خلعتبرى مخالفید (خلعتبرى- من موافقم ایشان مخالف بودند) بفرمایید.

عمیدی‌نوری- این استخدام جدید نیست همان کسانى بوده‌اند که در استخدام بوده‌اند.

خلعتبرى- بنده می‌بینم در مجلس یک عصبانیتى بر علیه وزارت راه به علت نداشتن راه وجود دارد در این تردیدى نیست که ما همه‌مان راه می‌خواهیم و وزارت راه هم نمی‌تواند راه در اختیار ما بگذارد بنده از آقایان تقاضا می‌کنم بودجه‌اى که براى وزارت راه تصویب کرده‌اند و در اختیار وزارت راه گذاشته شده آن بودجه را مطالعه بفرمایند بنده تردید ندارم که در وزارت راه تلف می‌شود خاکپاشى می‌شود، اینها تمام درست است ولى در کجاست که نمی‌شود لایحه تمام وزارتخانه‌ها را تصویب می‌کنیم و لایحه وزارت راه که می‌آید با عصبانیت مجلس که ما راه نداریم رو به رو می‌شویم علت این که ما راه نداریم این است که ما اعتبار نمی‌دهیم به وزارت راه شما 120 میلیون تومان پول به جان مولم دادید در ظرف دو سه سال ده کیلومتر راه نساخته اول کار یک مهندس ایرانى دو سال پیش ایستاد و گفت فکر اینها غلط است متدشان غلط است راه‌شان غلط است بعد آمدند بعد از مدت‌ها

نایب رئیس- آقاى خلعتبرى راجع به لایحه بفرمایید

خلعتبرى- بنده می‌خواهم ثابت کنم و نتیجه بگیرم این است که (مهندس اردبیلى- مجبور به استعفایش کردند) عصبانیت ما در مورد ساختن راه جهات دیگرى دارد ولى در این لایحه بنده دیدم این اشخاص ارزانترین متخصصینى هستند که تا به حال براى ایران آورده‌اند و این را باید دلیل کنیم مدرک کنیم در مقابل متخصصین امریکایى و انگلیسى و غیره و متخصصین آلمانى سازمان برنامه که براى صنعت نساجى استخدام شده‌اند با ماهى 50 هزار تومان و 60 هزار تومان که هر سالى دو سه دفعه باید بیایند به ایران و بروند و در اینجا هم نیستند و اگر قیاس است چطور با آنها قیاس نکنیم، چطور است که سازمان برنامه به متخصص آلمانى 50 هزار تومان می‌دهد ولى وزارت راه ماهى 50 هزار تومان، شش هزار تومان نمی‌تواند متخصص بیاورد؟ در مجلس باید این مطالب را رسیدگى کرد، با کمال سادگى چند نفر آلمانى به پیشنهاد دولت آمدند و با کمترین حقوق 5 سال اینجا کار کردند، حالا هم براى دو سال دیگر وزارت راه می‌خواهد از وجود آنها استفاده کند. حقوق‌هاى آنها هم متناسب است بنابراین دیگر جهت ندارد یک لایحه‌اى که می‌دانیم لازم است رد کنیم براى این که جان مولم راه نساخته است، باید پدر جان مولم را درآورد که راه بسازد ربطى به این عمل ندارد، طرز عمل اشخاص همیشه یکسان نیست و همیشه نباید توى سر ملا زد، اگر راست می‌گویید به سر جان مولم بزنید. جاهاى دیگر را بزنید، خارجى‌هاى دیگر را بزنید که خارجى‌ها بفهمند. کنسرسیوم را بزنید نه این که وزارت راه را بزنید، نظارت را در همه جا اعمال کنید در این پول‌هایى که خرج می‌شود تلف می‌شود اعمال کنید. آن وقت مهندسین ایرانى و مقاطعه کارها که در رأس کارها قرار می‌گیرند ما هى به آنها می‌گوییم دزد و دزد و دزدى کرده‌اند چه دزدى‌اند؟ یک خارجى که مى‌آید به او کارى ندارند در صورتی که مزایا و حقوق‌هاى زیاد و همه چیز هم بهشان می‌دهند و ما عادت کرده‌ایم که به وزارت راه و مهندسین ایرانى فحش بدهیم و تجلیل از خارجى‌ها بکنیم. به نظر بنده این لایحه خیلى ساده است و شأن مجلس هست که به آن رأى بدهد.

نایب رئیس- آقاى دکتر مشیر فاطمى موافقید؟ (دکتر مشیر فاطمى- بنده موافقم) آقاى سعید مهدوى موافقید (سعید مهدوى- بنده موافقم) آقاى احمد طباطبایى مخالفید بفرمایید.

احمد طباطبایى- عرض کنم که جناب آقاى خلعتبرى با یک حال عصبانى صحبت فرمودند، خیلى عصبانى بودند و عصبانیت‌شان از این جهت بود که فرمودند ما به متخصص خارجى 50 هزار تومان می‌دهیم و حالا چون حقوق این متخصص وزارت راه 8 هزار تومان است اشکالى ندارد بنده معتقدم به این که اگر کسى یک عمل بدى کرد نباید مجوز بشود براى یک عمل بد دیگرى، آن عمل بد بوده است این عملى را هم که مى‌کنیم بد است چون آنجا بد کردیم اینجا هم بکنیم؟ این صحیح نیست اولاً در این لایحه هیچ معلوم نیست تاریخ خاتمه خدمت استخدام این آقایان متخصصین کى بوده (عمیدی‌نوری- دو سال بوده) بنابراین تاریخ خاتمه خدمت آنها کى بوده و کى تمام شده است که ما بدانیم دو سال بوده، این دو سال کى تمام شده؟

(بزرگ‌ابراهیمى- چهار ماه و ده روز است) آن 4 ماه و ده روز هم که عده است ربطى به آن ندارد استخدام آنها کى بوده و کى تمام شده آیا این آقایان در این مدت حقوق می‌گرفته‌اند الان حقوقى می‌گیرند یا نمی‌گیرند؟ مجوزى دارد یا ندارد ما باید براى حقوق دوره گذشته مجوز بدهیم و این لایحه براى گذشته آنها مجوزى است اینها چیزهایی است که در این لایحه نیست به اضافه آقایان والله بالله به خدا بی‌آیید یک کارى کنید که از متخصص داخلى استفاده کنید متخصص خارجى ما نداریم، اینهایى هم که مى‌آیند اینجا مثل نداشتن است چون اینهایى که می‌آیند اینجا به نام متخصص و با حقوق‌هاى گزاف استخدام مى‌کنیم ثمره عمل‌شان با مهندسین خودمان براى ما یکی است مثل نداشتن است نه آنها براى ما کار می‌کنند نه اینها خوب اگر می‌بایست براى ما کار نکنند و پول از بین برود و تفریط بشود چرا آنها بخورند پول را بگذارید در همین جا تفریط بشود ایرانى بخورد و به دیگرى ندهیم آقایان براى یک دفعه بی‌آیید استخدام خارجى را ممنوع بکنید بگویید نمى‌خواهیم والا به خدا الان این حقوق هفت هزار تومانى را که به متخصصین خارجى می‌دهید اگر نصف آن را سه هزار تومان آن را به متخصصین و مهندسین ایرانى که در خدمت دولت هستند بدهند همان کار را مى‌کنند در صورتى که به هیچ کدام سه هزار تومان حقوق نمى‌دهید آن وقت مزایاى دیگر هم دارد، از براى رضاى خدا اگر براى یک مرتبه همین متخصصین و همین مهندسین خودمان را بیاورید مى‌بینید که خیلى از خارجى‌ها بهتر کار می‌کنند و اگر هم کار نکردند مثل این است که آنها نکردند

نایب رئیس- آقاى دکتر مشیر فاطمى

دکتر مشیر فاطمى- عرض کنم اولاً اینجا ایراد گرفتند که مدت این قرارداد چقدر است بنده مخبر کمیسیون نیستم ولى چون دیدم وزیر و معاون وزارت راه نیست از این جهت که لایحه یک قدرى صراحت دارد توضیح عرض مى‌کنم در اینجا نوشته است از تاریخ خاتمه قرارداد قبلى قرارداد قبلى هم به تصویب مجلس رسیده بنابراین در این گزارش توجه نکرده‌اند و حق بود که به قرارداد سابق هم مراجعه می‌کردند و تاریخش را می‌گذاشتند قرارداد سابق با تصویب مجلس در دوره هجدهم بود و این قسمت خیال می‌کنم شاید تقصیر خودمان شده باشد، دوم این که آقایان همچو اظهار می‌دارند مهندسین ایرانى، مهندسین ایرانى خوب 7، 8 تا 10 تا 20 مهندس آنهایى که واقعاً می‌شود ازشان استفاده کرد بیشتر نداریم خوب آنها هم نمی‌روند ما مهندس عالی‌مقام داریم آقاى مهندس جفرودى به خدا نمی‌رود نمی‌کند، مهندسین عالى مقام که داریم استاد دانشگاه است یک موانعى دارد نمی‌تواند برود. مهندسین عالى مقامى که ما داریم هر کدام‌شان یک گرفتارى دانشگاهى و غیره دارند که نمی‌توانند بروند به علاوه این راه‌آهن که امروز چهار پنج هزار کارمند و تکنسین دارد آقا اینها را کى تربیت کرده؟ اغلب آنها را آلمانى‏

+++

هایى که به تدریج آمدند ایران در راه‌آهن آنها را تربیت کردند. اما مطلب اساسى این است که به عقیده بنده الان یک هیأت اقتصادى آلمانى در تهران است که از طرف صدر اعظم آلمان مأموریت دارد ریاست این هیئت با یک شخصى از نمایندگان مجلس ملى آلمان است که رئیس کمیسیون اقتصادى خارجى است و این شخص با هیأت خودش مأموریت دارد که امور اقتصادى ایران را مطالعه کند و ببیند چه نوع کمک‌هایى می‌تواند بکند از نظر این که همکار مجلسى ما هم در مجلس هست خوب ممکن است وزارت راه با آنها یک مذاکراتى بکند و یک متخصصین عالی‌مقامى را به طور مجانى و شاید براى یک مدت محدود بیاورند اینجا که یک کلاس‌هایى تشکیل بدهند و معلومات را بالا ببرند ولى اینها اشخاصى که آستین‌شان را بالا می‌زنند و می‌روند توى این تونل‌ها و راه‌ها حقیقتش این است همان طور که جناب آقاى خلعت‌برى فرمودند ما زیاد داریم مته بخشخاش می‌گذاریم آقایان ماهیانه چندین میلیون دارید پول می‌دهید به راه‌آهن، آقایان راه‌آهن تنها مؤسسه‌اى که به عقیده بنده کار و خدمت خودش را کرده بر خلاف راه‌سازى وزارت راه که کارش خوب نیست هم پیشرفت کرده و هم خوب کار کرده و همه کارها واقعاً به دست مهندسین لایق ایرانى که آنجا هستند و الان رئیس و معاون هستند به اتفاق مهندسین آلمانى که در راه‌آهن هستند شده و ما باید قدر آنها را بشناسیم.

نایب رئیس- پیشنهاد کفایت مذاکرات شده پیشنهادات به ترتیبى که واصل شده است قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى.

اینجانب پیشنهاد می‌کنم به کفایت مذاکرات رأى گرفته شود. مهدوى

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى

اینجانب پیشنهاد کفایت مذاکرات را می‌نمایم،

بزرگ‌ابراهیمى.

پیشنهاد می‌نمایم مذاکرات در کلیات کافى است.

عمیدى‌نورى

نایب رئیس- آقاى سعید مهدوى بفرمایید.

سعید مهدوى- بنده تصور می‌کنم مطالبى که در اطراف این لایحه گفته شد کفایت می‌کند و به خصوص مخالفین هم مطالبى که راجع به مهندسین ایرانى گفتند بسیار خوب و به موقع و به جا بود و بایستى سعى کرد حتى‌المقدور مهندسین ایرانى را در کارها دخالت داد اما یک مطلبى را که بنده می‌خواهم تذکر بدهم این است که قضایا را نباید با هم مخلوط کرد چه بسا متخصصین خارجى در این مملکت خوب کار نکرده‌اند و ما ناراضى هستیم و مهندسین هم همین طور اما این لایحه‌اى را که دولت آورده از نظر دور نداشته باشید و ما عوض تشویق و تقدیر که یک عده آلمانى آمده‌اند و خدمت کرده‌اند و دستگاه دولتى ما هم از آنها تعریف می‌کند و ما هم حرکت مخالفى از آنها نشنیدیم بهتر این است که اصلاً اگر مهندس خارجى در ایران خدمت می‌کنند اگر واقعاً خدمت می‌کنند از آنها تشویق بشود و همه را به یک چوب نرانیم و تصور می‌کنم که مطلب تازه‌ترى هم نباشد که باز گفته شود.

نایب رئیس- آقاى معاون نخست‌وزیر

معاون نخست‌وزیر (ناصر ذوالفقارى)- ایرادهایى که نماینده محترم گرفته‌اند در مقدمه لایحه خود وزارت راه توضیح کافى داده شده که بنده عین مقدمه را براى آقایان عرض می‌کنم وزارت راه از نظر توسعه خطوط جدید و به منظور پیشرفت در امر ساختمانى و بهره‌بردارى و همچنین نگاهدارى پل‌ها و تونل‌ها و عملیات حفاظتى و استحکامى و ریل‌گذارى و انجام پروژه‌هاى جدید و تقویت کادر فنى به استناد موافقت کمیسیون برنامه مجلس شورای ملى در سال 1334 دوازده نفر کارشناس آلمان غربى را براى مدت یک سال به موجب پیمان نامه‌هاى منعقده جهت خدمت در راه‌آهن دولتى ایران استخدام و مشغول کار نموده است در سال گذشته که مدت پیمان کلیه آنها به پایان رسید چون میسر بود که از ادامه خدمت چند نفر از کارشناسان مزبور صرف‌نظر شود و به جاى آنها از وجود کارکنان ایرانى استفاده گردد از نظر صرفه‌جویى در بودجه پیمان هفت نفر از آنان تجدید نشد و از خدمت برکنار شدند ولى چون به وجود پنج نفر دیگر از کارشناسان مزبور احتیاج داشتند این بود که این لایحه را تقدیم کردند این توضیحى است که بنده مى‌خواستم به عرض آقایان نمایندگان محترم برسانم.

نایب رئیس- آقاى ارباب موافقید با پیشنهاد کفایت مذاکرات؟

(ارباب- موافقم) آقاى عمیدی‌نوری موافقید؟

(عمیدی‌نوری- موافقم) آقاى بهبهانى مخالفید بفرمایید

بهبهانى- بنده خیال می‌کنم که اساساً شأن مجلس در این است که اجازه بفرمایند هر کدام از آقایان نسبت به هر لایحه‌اى که مطرح است اظهار نظر بکنند و مخالفت کردن با اظهارنظر همکاران به نظرمن اصولاً درست نیست ولى اینجا یک مطلبى جناب آقاى ذوالفقارى فرمودند که محرک بنده شد راجع به این که در مورد این لایحه صحبت کنم.

نایب رئیس- در لایحه نمى‌توانید صحبت کنید.

بهبهانى- راجع به کفایت مذاکرات آن این است که ایشان فرمودند در مقدمه این لایحه ذکر شده است بر این که از چه جهت ما این 5 نفر را می‌خواهیم استخدام کنیم اگر قرار باشد در مقدمه هر لایحه‌اى هر وزیرى اظهار نظر بکند و مجلس هم بخواهد مطیع اظهار نظر وزیر باشد پس مخالفت با اظهار نظر آقایان و مقدمه توأم بشود حق این است که مجلس شورای ملى که مرکز بحث و انتقاد و مشاوره است آقایان اجازه بفرمایند لوایحى که می‌آید با یک پیشنهاد کفایت مذاکرات همکاران دیگرشان را از اظهار نظر درباره لایحه محروم نکنند (سلطانى- احسنت)

نایب رئیس- آقاى عمیدی‌نوری موافقید بفرمایید.

عمیدی‌نوری- بنده خیال می‌کنم همه نمایندگان محترم در مواقعى که موضوع وزارت راه و راه‌آهن و کارهاى دولت چه دولت گذشته و چه دولت فعلى صحبت شده همه از پیشرفت راه‌آهن راضى بودند همه‌مان مى‌گفتیم تنها جایى که اثر و عمل دیده می‌شود راه‌آهن است و خوشبختانه در کار راه‌آهن هم یک اصلاحات دقیق‌ترى شده که حتى لکومتیوش تبدیل شده به صورت دیگر که تقریباً در هر کدام از خط شمال و جنوب 4، 5 ساعت مدت کم شده و وضع راه‌آهن هم خوب شده چرا خوب شده؟ البته یک متخصصین خارجى در این راه‌آهن هستند، در امور فنى نظارت مى‌کنند یک قسمت‌شان هم همین عده هستند.

این لایحه استخدام جدید که نیست اینها همان آقایانى هستند که مشغول بودند، کار کردند راه‌آهن ما را به وضع فعلى حفظ کردند ما از آنها قدردانى و تقدیر مى‌کنیم بنابراین خیال مى‌کنم که مطلب تازه‌اى نیست آقایان موافقت بفرمایید که دیگر بحثى در کفایت مذاکرات نکنیم البته اگر پیشنهادات اصلاحى دارند معنى ندارد در خود ماده بدهند این است که بنده خودم این را یک مطلب ساده‌اى می‌دانم استخدام جدید نیست تمام این انتقادات‌هایى که مى‌کنید از سازمان برنامه بکنیم و باید هم بکنید، در سازمان برنامه آقا ماشین‌نویس از خارج استخدام مى‌کنند

نایب رئیس- رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایانى که موافق هستند قیام بفرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد چون پیشنهادى نرسید، براى شور دوم به کمیسیون ارجاع می‌شود.

7 -تعیین موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

نایب رئیس- مجلس را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز سه‌شنبه ساعت 9 صبح دستور هم لوایح موجوده.

 (مجلس نیم ساعت به ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى- اردلان

+++

یادداشت ها
Parameter:295203!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)