کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره شانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16
[1396/05/29]

جلسه: 138 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه اول اردیبهشت ماه 1330  

فهرست مطالب:

1 - بیانات آقایان: حائری‌زاده - رئیس - معدل - مکی - تیمورتاش - ملک‌مدنی - و محمد‌علی مسعودی دائر به ابراز فوت مرحوم ملک‌الشعرای بهار و بیانات آقایان فولادوند و شوشتری ضمن طرح و تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامی بهادری و مکرم

3 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر کشاورزی

4 - بیانات آقای حاذقی طبق ماده 90

5 - طرح و خاتمه مذاکره لایحه اجاره پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه .

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏16

 

 

جلسه: 138

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه اول اردیبهشت ماه 1330

 

فهرست مطالب:

1 - بیانات آقایان: حائری‌زاده - رئیس - معدل - مکی - تیمورتاش - ملک‌مدنی - و محمد‌علی مسعودی دائر به ابراز فوت مرحوم ملک‌الشعرای بهار و بیانات آقایان فولادوند و شوشتری ضمن طرح و تصویب صورت مجلس

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: اسلامی بهادری و مکرم

3 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقای وزیر کشاورزی

4 - بیانات آقای حاذقی طبق ماده 90

5 - طرح و خاتمه مذاکره لایحه اجاره پرداخت یک دوازدهم حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه .

 

مجلس ساعت 9 و 20 دقیقه صبح بریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید.

1 - بیانات آقایان: حائرى‌زاده. رئیس. معدل. مکى. تیمورتاش ملک‌مدنى. محمد‌على مسعودى دائر به ابراز تأثیر از فوت مرحوم ملک‌الشعراى بهار ضمن طرح و تصویب صورت مجلس

رئیس - صورت غایبین پیش قرائت می‌شود .

(شرح زیر قرائت شد)

غایبین با اجازه - آقایان پالیزى، ظفرى، امینى، دکتر علوى، کوراوغلى، دکتر شایگان‏

غایبین بى‌اجازه- آقایان: محمود محمودى، حسین خاکباز، اورنگ، دکتر مصباح‌زاده، قبادیان، منصف، جواد عامرى، محمد‌على نصرتیان، ابوالفتح قهرمان، ابریشم‌کار، جواد گنجه، ناظر‌زاده، تولیت شهاب خسروانى، دکتر سید امامى، قرشى عماد تربتى، محسن طاهرى، ابوالحسن رضوى، دکتر طاهرى، محمد هراتى، پیراسته، امیرافشارى، دکتر مصدق، طباطبایی.

دیر‌آمدگان – بى‌اجازه: آقایان تیمورتاش، حسن اکبر، صفایی، سلطانى.

رئیس - آقاى صفایی

صفایی - نام بنده را جزو دیرآمدگان بى‌اجازه ثبت نموده بودند چون من کسب اجازه کرده بودم، استدعا می‌کنم که اصلاح شود.

رئیس - اصلاح می‌شود، آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده - بنده خیلى متأسفم امروز پشت این تریبون براى عرض یک حادثه‌اى که مرا زیاد متأثر ساخته و ممکن است نتوانم درست مطالب خود را به عرض آقایان برسانم، آمده‌ام. بعضى رجال هستند که مال یک مملکتى هستند، بعضى رجالى هستند که مال دنیا هستند، مال یک مملکتى نیستند و از رفتن آن رجال تمام عالم بشریت متأثر می‌شوند، علاقمندهاى به علم و ادب متأثر می‌شوند (صحیح است) این تأثیر براى کسانى که معاصر بودند و همکارى نزدیک داشتند البته بیشتر خواهد بود و من میل نداشتم که این خبر تأسف‌آمیز را من به عرض آقایان برسانم امروز به من خبر رسید که مرحوم محمد‌تقى بهار، ملک‌الشعرا استاد دانشگاه، رئیس انجمن هواداران صلح، عضو شوراى عالى فرهنگ، عضو پنج دوره مجلس شوراى ملى، مدیر روزنامه نوبهار و ایران در سال‌هاى متمادى، این را به عرض برسانم. (نمایندگان - رحمت‌الله علیه) (ناظر‌زاده - ضایعه بزگ ادبى) امروز وقتى این خبر به من رسید تاریخ گذشته در مقابل چشم من دفیله داد که این شخصى که در عشره می‌شومه‌اى از بین رفت که سنش بین 60 و 70 بود در خراسان در صف حزب دموکرات با ایمان صدر مشروطیت مبارزه‌هاى زیادى براى آزادى کرد (صحیح است) در دوره سوم مجلس شورای ملى به سمت نمایندگى به تهران آمد و در مهاجرت قسمتى با مهاجرین بود که آن حادثه در راه براى او پیش آمد و آن صدمه بعدها مانع از این شد که بتواند مهاجرتش را با رفقاى خودش ادامه بدهد و زندگانى این شخص ادیب بزرگ سراسر در انقلاب و مبارزه بود من عاجزم از این که مقام علمى و ادبى و فضلى او را به عرض آقایان برسانم، زیرا کسانى که اهل سخن هستند مى‌توانند در این موضوع بیاناتى بکنند ولى چند دوره من با ایشان همکارى داشتم، در دوره چهارم و پنجم و ششم مخصوصاً در دوره پنجم که آن اقلیت مبارزى که تحت ریاست مرحوم مدرس تشکیل شده بود (فقیه‌زاده- رحمت‌الله علیه) که بنده افتخار عضویت آن اقلیت را داشتم مرحوم ملک‌الشعراى بهار یکى از مبارزین و یکى از اشخاصى بود که در سایه بیانات مظلوم و فعالیت‌هاى قلمى و لسانى در آن جنگى که بین مردم و جمهورى قلابى پیش آمده بود جانفشانى و فداکارى بزرگى کرد (صحیح است) و حتى در آن آبان کذایی که آن رأى آبان موجب تغییرات اساسى در این مملکت شد حتى یک شخص روزنامه‌نگار قزوینى را در شب به جاى ملک‌الشعرا در جلوى همین بهارستان کشتند. (فقیه‌زاده - مرحوم واعظ قزوینى بود) مرحوم واعظ قزوینى کراراً هم حمله به این شخص شد و خداوند او را حفظ، کرد براى مردم نگه داشت که در اثر مبارزه

+++

او و خدمات او و زحمات او عالم ادب برخوردار بشود من فقط در سیاست با ایشان همکارى می‌کردم. من فراموش نمى‌کنم موقعى را که در همان مجلس پنجم استیضاحى که از سردار سپه شد.

رئیس - آقای حائرى‌زاده از خودشان صحبت کنید.

حائرى‌زاده - مبارزه‌هایی که آن شخص کرده است، چیزهایی است که فراموش شدنى نیست. و من با حال تأثرى که دارم نمى‌توانم شرح و بسط زیادى در اطراف این موضوع بدهم و از اقلیت آن روز یعنى حالا یادداشت مى‌کردم 15 نفر بودیم فقط فقط چهار نفرمان مانده، مابقى رفته‌اند که مرحوم ملک‌الشعرا یازدهمین رفیق ما بوده است که رفته است قبل از او مرحوم زعیم بود و مدرس را هم بدون شک از بین بردند، چهار نفر از رفقاى ما مانده‌اند و سایر رفقاى ما از بین رفته‌اند، چهار نفر یکى آقاى سید محبى‌الدین مزارعى - آقاى آشتیانى پدر این آقاى آشتیانى‌زاده و آقاى اخگر با بنده چهار نفر دیگر مانده‌ایم از این 15 نفر من بیان این که بتوانم تأثرات خودم را به عرض آقایان برسانم ندارم. استدعا مى‌کنم از آقایانى که با علم و ادب سر و کارشان بیش از بنده است، و با ایشان همکارى ادبى کرده‌اند در این موضوع صحبت بکنند، بنده عاجزم صحبت بکنم (احسنت)

وزیر کشاورزى - آقا اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - وقتى وارد دستور شدیم آقا لایحه‏‏اى دارید؟

وزیر کشاورزى - بله لایحه دارم.

رئیس - وقتى وارد دستور شدیم بفرمایید. حقیقتاً فوت ملک‌الشعراى بهار که از اساتید علم و ادب و از دانشمندان عصر حاضر بودند (صحیح است) و چندین دوره سمت نمایندگى مجلس شوراى ملى را نیز داشتند، ضایعه بزرگ و جبران‌ناپذیرى براى این کشور به شمار می‌رود. خدمات ایشان بر خاطر تمام آقایان نمایندگان مشهود است و از این واقعه کمال تأسف و تأثر را ابراز می‌دارم آقاى معدل‏

معدل - از مرگ استاد سخن مرحوم ملک فارسی‌ها بیش‌تر از سایرین محتاج تسلیت هستند. بنده عرض نمى‌کنم که بایستى در این باب به فرزندان خراسان آنهایی که در علم و ادب سهم بزرگى در ایران و ادبیات فارسى دارند ما تسلیت نگوییم، براى این که همان طور که جناب آقاى حائرى‌زاده فرمودند این مرد مربوط به نقطه خاصى نیست. فارسى زبان‌ها از امروز براى مرگ استاد سوگوارند (صحیح است) ما از خداوند بزرگ براى روحش مغفرت مى‌طلبیم و پشت این تریبون که شاهد فداکاری‌ها و سرسختی‌هاى او در سیاست بود از او یاد می‌کنیم، آنها که امروز در مدارس مشغول تعلیم و ترببیت هستند، فرزندانى که مشغول تحصیل هستند و درس می‌خوانند، اینها باید حق استاد بزرگ را ادا کنند مرحوم ملک نه تنها در علم و ادب شایسته احترام بود، از جهت وطن‌پرستى و از جهت مقاومت در مقابل سیاست‌ها، حق معنى را در موقع خودش ادا کرده، وطن نسبت به مردمان خدمتگزار حق‌شناس است. بنده از طرف اهالى فارس به خانواده او که عبارت از اشخاصى هستند که در فضیلت و ادب جانشین او هستند تعزیت می‌گویم. مردمان فارس در این عزا شریکند، براى این که قدر زر زرگر شناسد، قدر گوهر گوهرى (احسنت)

رئیس - آقاى مکى‏

مکى - درست به خاطر ندارم که این ادبیات از کیست ولى چقدر به موقع و مناسب مصداق زندگانى مرحوم بهار است.‏

چو صاحب سخن زنده باشد سخن به نزد همه رایگانى بود

چون صاحب سخن مرد آنگه سخن به از گوهر و در دکانى بود

خوشا حالت خوب مرد سخن که مرگش به از زندگانى بود

مرحوم ملک‌الشعراى بهار، حقیقتاً لقب ملک‌الشعرا زیبنده و برازنده نام وى و به جا بود مرحوم ملک مسلماً یکى از ادبا و شعراى بزرگ عصر حاضر بود (صحیح است) و تاریخ معاصر ایران، تاریخ ادبیات معاصر ایران نام مرحوم بهار را با خطوط زرین و برجسته در صفحات خود براى همیشه و براى تمام دوران تاریخ ادبى ایران ثبت کرده است، مرحوم بهار در دوران حیات خودش همواره به نشر کتب مفید علمى و ادبى همت گماشته علاوه بر آن آثارى که از ایشان مانده مجله دانشکده و از مجلاتى بوده که مرحوم بهار به وجود آورده بود و عده‌اى از نویسندگان و فضلاى این مملکت در مجله دانشکده مقالاتى مفید منتشر مى‌کردند (صحیح است) تصحیح ترجمه تاریخ طبرى از کارهاى مهم مرحوم بهار بود (صحیح است) در این اواخر هم سه جلد کتاب سبک‌شناسى که از کتب بسیار مفید ادبى و بسیار گران‌بهاى عصر حاضر به شمار می‌رود از تصنیفات و تألیفات مرحوم بهار به شمار می‌رود و همچنین کتابى ایشان دارند به نام تاریخ احزاب سیاسى که بیشتر از یک جلدش متأسفانه منتشر نشد و مجلات دیگرش تصور مى‌کنم ناتمام ماند و براى همیشه این اسرار در سینه خاک مدفون گشت. بنابراین فوت مرحوم بهار یک ضایعه الم‌ناک ادبى و یک فقدان جبران‌ناپذیر ادبى به شمار می‌رود. بنده در این مکان مقدس از خداوند متعال براى روح آن مرحوم طلب مغفرت مى‌کنم و بازماندگان آن مرحوم هم تسلیت عرض می‌کنم و بیان خودم را به این شعر خاتمه می‌دهم:

چرا عمر طاووس و دراج کوته چرا مار و کرکس زید در درازى‏

رئیس - آقاى فقیه‌زاده

فقیه‌زاده - بنده در صورت مجلس عرضى دارم.

رئیس - بله وقت مربوط به صورت مجلس است، چون مرحوم بهار چندین دوره نماینده مجلس بودند، حق این بود که این اظهارات بشود.

فقیه‌زاده - نسبت به مرحوم بهار آقایان حق مطلب را ادا کردند، بنده در این قسمت عرضى نمى‌کنم و فقط به بازماندگان آن مرحوم تسلیت عرض مى‌کنم و البته فرمایشات ریاست محترم مجلس از طرف عموم نمایندگان است. بنده در جلسه قبل عرض کردم که چون روز سه‌شنبه براى جواب سؤالات از طرف آقاى نایب رئیس تعیین و اعلام شد، استدعا کردم که به دولت ابلاغ شود نسبت به سؤالى که بنده قبلاً کرده بودم دولت آمده بود اینجا پشت تریبون تعهد انجام کرده بود و سه چهار ماه از انجام گذشته است، به دولت ابلاغ کنند باید اینجا بگوید چه کرده؟ موضوع دیگرى که مى‌خواستم عرض کنم، به عرض مقام ریاست رساندم که چون آقاى صاحب‌جمع کسالت داشتند یک ساعت تأخیر خواهند داشت‏.

رئیس - منظور شده است، آقاى تیمور‌تاش.

تیمورتاش - بنده علت این که اسباب تصدیع خاطر محترم آقایان شدم، در باب تشکرى بود که مى‌خواستم از طرف نمایندگان خراسان نسبت به احترامى‌که نسبت به مرحوم ملک فرمودند تقدیم مجلس شوراى ملى بنمایم. در دنیاى پر آشوب امروز و در کشورى که واقعاً بدبختانه اغلب حق خدمت برگذار نمی‌شود وقتی که انسان با این گونه احساسات لطیف و این گونه احساسات پرشور و هیجان‌آور مواجه مى‌شود و می‌بیند که هر چه باشد خدمت به این مملکت و کشور بالاخره یک عده اشخاص را خواهد داشت که در مقام قدردانى بر بیایند. بهترین مشوق خدمتگزاری است. بنده به این مناسبت باز هم تشکر مى‌کنم از آقایان محترم و مخصوصاً جناب آقاى معدل که نام خراسان را بردند تشکر مى‌کنم و تسلیت خودم را به خانواده مرحوم ملک از اینجا تقدیم مى‌کنم (احسنت)

رئیس - آقاى ملک‌مدنى‏

ملک‌مدنى - جناب آقاى رئیس اجازه فرمودند که راجع به فوت مرحوم ملک‌الشعراى بهار هر کدام از آقایان به نوبه خودشان تشخیص و احساساتى که دارند براى قدردانى از این این مرد بزرگ عرض کنند و خودشان هم به نام مجلس بیاناتى فرمودند البته اقتضا هم داشت که کسانى که مطلع به حال ایشان بودند یک چند کلمه‌اى در این باب بیاناتى کرده باشند چون همه استان‌ها اظهار نظرهایی شد بنده هم به نام استان غرب که ایشان در آن صحنه آثار بزرگى داشتند چند کلمه‌اى عرض کرده باشم مرحوم ملک‌الشعرای بهار دو جنبه داشت هر دو جنبه او مورد تقدیر و تصدیق تمام اشخاص وطن‌پرست بود اولیه‌اش جنبه دانش و فضلى بود که خیال مى‌کنم مورد تردید نباشد حقیقتاً استاد به معنى واقعى بود اگر مجلس شوراى ملى ایران نسبت به فوت ایشان ابراز سوگوارى کرد به جا و به حق بود مرحله دوم جنبه وطن‌پرستى و مدافعه‌اى بود که در واقع مشکل و مهم ایشان از خودشان نشان مى‌دادند به طورى که جناب آقاى حائری‌زاده رفیق سیاسى گذشته ایشان بیان فرمودند و بنده هم یک دوره افتخار همکارى با ایشان را در مجلس شوراى ملى داشتم با این جهت خدمات و زحمات ایشان قدماً و قلماً و لسناً (آزاد - مخصوصاً در موقع قرارداد وثوق‌الدوله) بله همان طورى که جناب آقاى آزاد فرمودند در موقع قراردادى که وثوق‌الدوله بسته بود اساساً براى هر فرد ایرانى حق است که به این مرد بزرگ حس احترامش را شرح بدهد و امیدوارم که خداى متعال ایشان را غریق رحمت خود کند و همه ماها هر کدام در مقام خودمان وظیفه داریم که از بازماندگان این مرحوم در مقامى‌که هستیم حمایت کنیم و طرفدارى کنیم (صحیح است) زیرا ملک‌الشعراى بهار مال کشور بود و بلکه بنده مى‌خواهم عرض کنم در عالم ادب مرد جهانى بود زیرا در این قرون اخیر در این دویست سال اخیر مثل ملک‌

+++

الشعراى بهار به طوری که بنده از ارباب اطلاع و فضیلت شنیده‌ام کسى به وجود نیامده است امیدوارم همین اظهار تقدیر تقدیسى که از خدمات گذشته سیاسى و ادبى ایشان مجلس شوراى ملى مى‌کند باعث این بشود که در آینده هم ما رجال با فضیلت و با دانش وطن‌پرستى مثل ایشان داشته باشیم و از خدا مى‌خواهم که بازماندگان او را باقى بدارد و به خاندان ایشان به نام استان غرب تسلیت عرض مى‌کنم (صحیح است- احسنت)

رئیس - آقاى محمد‌على مسعودى‏

محمد‌على مسعودى - استادمعظم مرحوم ملک‌الشعراى بهار که سمت استادى روزنامه‌نگارى به تمام یا اکثر روزنامه‌نگاران داشتند من خیال مى‌کنم آن قدر به گردن این مملکت حق دارند که به جا وقت مجلس گرفته شود و راجع به شخصیت ایشان و مقام فضلى و ادبى ایشان صحبت بشود بنده خودم را کوچک‌تر از آن مى‌دانم که در مورد مرحوم ملک‌الشعرا صحبت بکنم و رفقا هر یک به سهم خودشان اینجا بیانات مؤثرى کردند و به خانواده محترم فقید سعید تسلیت گفتند فقط به یک نکته‌اى اینجا بنده مى‌خواستم توجه رفقا را جلب بکنم، اگر نظرشان باشد شاید مجلس به اتفاق آرا تصمیم گرفت در این اواخر به واسطه وضع بد مادى ملک یک مقررى علوه بر حقوق استادى ایشان براى شخص ایشان مادام‌العمر مقرر بدارد و این عمل شد متأسفانه موقعى این پول به ایشان رسید که دیگر دوران آخر زندگی‌شان را طى مى‌کردند اطلاعاتى که بنده دارم و یک عده رفقاى خراسانى که با احوال خصوصى ایشان آشنا هستند این است که وضع زندگى مادى خانواده ملک خوب نیست بنابراین به نظر بنده در حال حاضر وظیفه کسانی که از ملک تقدیر مى‌کنند خیال مى‌کنم حیات و نگهدارى خانواده او را هم بایستى در نظر مى‌گرفتند مخصوصاً جناب آقاى وزیر فرهنگ یک مطالعه‌اى بفرمایند ببینند اگر حقیقتاً وضع خانواده ملک سخت است و وضعشان طورى است که نمى‌توانند زندگى خودشان را اداره کنند، همان لایحه‌اى که در مورد ملک به مجلس آوردند و در اینجا تصویب شد عیناً وزارت فرهنگ در مورد خانواده‌اش در متمم بودجه بیاورد و مسلماً خیال می‌کنم وکلاى مجلس عموماً حاضرند که یک همچو دلجویی از خانواده فقید سعید بشود (احسنت- صحیح است)

شوشترى - وارد دستور نمى‌شویم؟

رئیس - راجع به صورت مجلس است آقاى فولادوند بفرمایید.

غلامرضا فولادوند - امروز صبح که وارد عمارت بهارستان مى‌شدیم چند نفر از آقایان قضات دادگسترى شکوائیه‌اى تهیه کرده بودند و به آقایان وکلا دادند که بنده عین آن شکوائیه را به مقام ریاست تقدیم مى‌کنم (صحیح است) در این شکوائیه قید شده است اقداماتى که نسبت به آنها به عمل آمده برخلاف اصول 81 و 82 و 91 و 36 قانون اساسى بوده (صحیح است) (امامى‌اهرى - این اعتراضشان هم صحیح است) بنده نحوه اقدامات را اطلاع کاملى ندارم ولى از آقاى وزیر دادگسترى که سابقه قضایی زیادى دارند خواهش مى‌کنم یک طورى اقدام بکنند که شأنیت و حمیت قضات دادگسترى محفوظ باشد و هر وزیرى نتواند قضات دادگسترى را برخلاف قانون و بدون محاکمه طرد بکند (صحیح است) و نتیجه قوه قضاییه ضعیف بشود البته یقین دارم آقاى وزیر دادگسترى آنجا که برخلاف اصول قانون اساسى هست در اقدامات‌شان تجدید نظر خواهند فرمود (صفایى - طرفدار استقلال قضاتند) (یکى از نمایندگان - این همان عملى بود که جزئش را آقاى سرورى کرد)

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى – بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم بنده تصور مى‌کنم، مخالف نبودم البته مرحوم محمد‌تقى ملک مدیر از خدمات‌شان آقایان باید یکى دو تا تذکر بدهند ولى آیین‌نامه مجلس شوراى ملى امروز مى‌بینیم وجهاً من‌الوجوه رعایت نمى‌شود همین طور ردیف در آن رشته صحبت مى‌کنند در رشته‌ای که مربوط به صورت جلسه نیست (صحیح است) صورت جلسه باید تصویب بشود و به عنوان صورت مجلس نباید به وزیر دادگسترى و مرحوم ملک‌الشعرا آن قدر تجاوز بکنیم که منعکس به سوء بشود آقاى حائری‌زاده با آن بیان رشیدشان مفهوم تمام معانى را بیان کردند مرجع تقلید مسلمان‌ها که فوت شد چرا هشت نفر درباره او توى این مجلس صحبت نکردند آخر یک مقدارى دارد، شهرت که نباید داشته باشیم مجلس باید کار کند آقاى حائرى‌زاده صحبت کرد و وزیر عدلیه اگر جرم کرده باید اعلام جرم شود این مربوط به صورت جلسه نیست‏.

معدل - شما چرا احساسات مردم را این طور مى‌کشید .

شوشترى - این احساسات به شوخى شبیه است.‏

رئیس - این بیان آقاى شوشترى وارد بود و من خودم در آن موقع گفتم مربوط به صورت مجلس نبود چون ایشان چندین دوره سمت نمایندگى مجلس را داشتند آقایان خواستند اظهار تأثر کرده باشند به صورت مجلس اعتراضى نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت مجلس تصویب شد

2 - بیانات قبل از دستور آقایان - اسلامى - بهادرى و مکرم

رئیس - چند نفر از آقایان تقاضاى نطق قبل از دستور کرده‌اند آقاى عباس اسلامى‏

اسلامى - بنده امروز نطق قبل از دستور خودم را اختصاص داده‌ام به امور مازندران در دو دوازدهم هم اسم نوشته‌ام که صحبت خواهم کرد ولى می‌خواستم قبل از این که وارد بحث شوم و موضوع خیلى مهمى را اینجا عرض کنم البته یعنى هر دو کمال تأسف را داشت یکى از نظر شخصى یکى از نظر اجتماعى موضوع اول همان فوت مرحوم ملک‌الشعرای بهار بود که آقایان آنچه که باید بفرمایند گفتند و البته حق این بود که یک ربع، نیم ساعت وقت مجلس براى این مرد شریف هم صرف مى‌شد ضررى نداشت موضوع دیگر که الآن جاب آقاى صالح و کشاورز فرمودند و بنده ندیدم و انشاء‌الله صحت نداشته باشد گفتند که یک مصاحبه‌اى وابسته مطبوعاتى در لندن گویا آقاى حمزاوى باشد ایشان کرده‌اند و در روز نامه طلوع درج شده که شاهد هم گویا نقل کرده، ایشان مصاحبه‌اى کرده گفته که‏... (شوشترى - کى آقا؟) آقاى حمزاوى، از قول ملت ایران و دولت ایران گفته است که ایرانی‌ها مى‌خواهند نفت را نصف در نصف سودش را سهامش قسمت بکنند ولى البته من این را اطمینان دارم که دروغ است براى این که با بیاناتى که آقاى نخست وزیر کردند و مصاحبه‌اى که شده به کلى اختلاف دارد اگر ایشان اظهارى کرده باشند و صحت داشته باشد بایستى فوراً تنبیه و احضار و مجازات بشوند براى آن که علاوه بر این که برخلاف افکار عمومى و آرای مجلسین ایشان صحبت کرده‌اند، اصلاً برخلاف منویات دولت و نخست وزیر وقت هم ایشان بیان کرده‌اند، بنده نخوانده‌ام آقایان فرمودند اما راجع به مازندران بدبختانه به نام این که در زمان اعلیحضرت فقید نسبت به مازندران توجهات خیلى زیادى شده بود از بعد از شهریور دولت‌هاى وقت به هیچ‌وجه نسبت به آنچه توجهى ندارند یکى از چیزهایی که در درجه اول در مازندران باید مورد توجه قرار گیرد جلوگیرى از شیوع مرض سل است. بنده جلسه گذشته هم عرض کردم به بیمارستان بوعلى رفتم آنجا اکثر مسئولین بیماران مازندرانى و گیلانى (شوشترى - و گرگانى) و گرگانى بودند البته چون هواى آنجا مستعد رشد و نمو این مرض است در آنجا زیادتر است قرار بود از طرف وزارت بهدارى یک تلقیح عمومى‌در تمام شهرهاى شمالى بشود متأسفانه آقاى وزیر بهدارى تشریف ندارند که بنده سؤال بکنم که این به کجا کشید؟

یک موضوع دیگر موضوع املاک .املاک خرده مالکین آنجا است موقعى که در دوره 15 قانون املاک نسبت به تقدیمى به اعلیحضرت همایون شاهنشاهى مطرح بود بنده همان موقع اینجا یک پیشنهادى کرده بودم یک صحبت‌هایی کردم، بدبختانه آقاى قائم مقام اینجا تشریف ندارند برحسب توجه ایشان بنده پیشنهادم را پس گرفتم یک باندهایی در مازندران تشکیل شده بود، آن موقع املاکى که ملک مطلق دولت ایران بوده‌اند ولى یک مشت خرده مالکین بدبخت که پشت آن کوها و درها بودند و از قانون و قوانین اطلاع نداشتند آنها در موقع خود دادخواست ندادند آقاى وزیر داراى اطلاع دارید جنابعالى البته اراضى که آنها مالک بودند و مالک هستند مقدارش خیلى کم است شاید مجموع تمام این افراد بیچاره به اندازه یک حکمى‌که دادگاه املاک واگذارى نسبت به یک نفر داده نخواهد بود (صحیح است) بنده آن موقع یعنى دوره گذشته اینجا پیشنهاد کرده بودم و آقاى قائم مقام فرمودند که شخص شخیص اعلیحضرت همایونى دستور خواهند فرمود که نسبت به این موضوع رسیدگى کنند بنده خودم هر هفته شرفیاب مى‌شدم و حالا هم مى‌شوم همیشه به عرض‌شان می‌رساندم: مقرر بود که یک کمیسیونى تشکیل بشود بروند در محل به وضعیت این خرده مالکین رسیدگى بکنند و این املاک که مال این بیچاره و بدبخت‌ها است حالا مى‌خواهند قسمت بکنند بین عمر و وزید بنده نمى‌دانم اصلاً این منافات دارد با آن نظرى که دارند. حالا بنده طرفدارى از آن گردن‌کلفت‌ها نمى‌کنم ولى این اشخاص ضعیف و بیچاره‌اى که اطلاع نداشتند در موقع خود دادخواست بدهند و الآن یک قانونى در مجلس هست بنده خواهش مى‌کنم آقاى وزیر دارایی تعقیب کنند که در موقع طرح بودجه تصویب بشود و اجازه بدهند در ظرف یک ماه دو ماه این قبیل خرده

+++

مالکین مجدداً درخواست بتوانند بدهند. بیمارستان هایی هم در مازندران هست، آقایان البته اگر رامسر تشریف برده‌اند بین راه چالوس و رامسر یک عمارت بسیار عظیمى‌ در زمان اعلیحضرت فقید ساخته شده متأسفانه به واسطه واقعه شهریور نا‌تمام مانده بود و وزارت بهدارى‏ باید آنجا را مجهز کند که هم سر راه است و مرکز کجور و کلارستاق محسوب می‌شود و باید از وجود یک همچو بیمارستان عظیمى استفاده کند متأسفانه بیمارستان‌هاى مازندران که آقایان از جلوش عبور بکند فقط یک اسکلت خالى است و به هیچ‌وجه نه طبیب دارد و داروى لازمى‌که به همه این مریضى بتواند رسیدگى بکند، در آنجا پیدا نمی‌شود یکى از چیزهایی که بنده لازم می‌دانم اینجا به جانب آقاى وزیر دارایی تذکر بدهم این پرونده‌هایی است که مربوط است به املاکى که در سال 22 و 23 و 24 با بند و بست‌هایی با مأمورین املاک واگذارى از دولت اجاره کردند و بعد مال‌الاجاره دولت را خوردند و دولت رفت اقامه دعوى کرد اشخاص را محکوم کرد ولى بعد آمدند حقه‌بازى کردند و این عواید را دارند حیف و میل می‌کنند آن دفعه هم که بنده (نمایندگان - اکثریت نیست)

رئیس - تأمل بفرمایید آقاى اسلامى یکى دو نفر از آقایان را بگویید بیایند (در این موقع- اکثریت حاصل شد)

رئیس - بفرمایید.

اسلامى - این پرونده‌ها در ادارات تابعه وزارت دارایی موجود است و جناب آقاى وزیر دارایی اگر بخواهند عوایدى وصول کنند دستور بفرمایند. دستور بفرمایید فوراً این پرونده‌ها به جریان بیفتند متأسفانه یکى از این پرونده‌ها مال یکى از نزدیکان آقاى وزیر دارایی است و ایشان می‌دانم که با ایشان هیچ ارادتى ندارند آقا دو سه سال عواید دولت را در مازندران خورده بعد هم آمده بر علیه دولت اقامه دعوى کرده یک میلیون و پانصد هزار تومان و من می‌ترسم که دولت را محکوم بکند می‌دانم که آقاى وزیر دارایی با ایشان نظر خوبى ندارند براى این که مى‌دانند در آنجا هاجز بلوا و جنجال و اغتشاش کار دیگرى نمی‌کنند و هر روز از شهسوار سیل تلگراف‌ها است که به وزارت کشور و وزارت دارایی و تمام وزارتخانه‌ها سرازیر است از طرف مردم و همین طور نگرانى دارند که در آنجا هر روز دست به اغتشاشات و بلوا و ایجاد اختلافات بزند و متأسفانه دولت‌هاى وقت هم به هیچ‌وجه توجه نمى‌کنند یک موضوع دیگر پرونده‌هاى بسیار مهمى است که در دادگاه املاک واگذارى مطرح است یکى مربوط به ورثه مرحوم سپهسالار است که بنده از بعضى قضات شنیده بودم که بعضى مدارک در وزارت دارایی هست که سابقاً می‌فرستادند آنجا بنده از جانب آقاى وزیر دارایی چون ایشان را واقعاً مرد وارسته‌اى می‌دانم خواهش می‌کنم که هر گونه مدارکى که آنجا هست دستور بفرمایند که به آنجا ببرند براى این که مردم تنکابن بسیار نگرانند که اگر خداى نخواسته یک احکام ناقصى صادر شود تمام اهالى آن قسمت مجبورند از آنجا مهاجرت بکنند براى این که دیگر زندگى براى آنها به هیچ‌وجه مقدور نخواهد بود و بنده شنیدم که بعضى از متنفذین شاید یکى دو نفر از آقایان سناتور‌ها هم باشند وابسته هستند که یک سازشى بکنند البته وقتى که این املاک تقدیم شد با اعلیحضرت همایون شاهنشاهى براى آسایش مردم بود نه این که رئیس املاک با مباشر فلان جا بیاید گزارشات خلافى بدهد که بعد مجبور بشود که این املاک به این مهمى را که واقعاً مال دولت و مردم است به یک ترتیبى تقسیم بکنند نصف مال دولت نصف مال دیگران البته ما فعلاً تذکر مى‌دهیم بعد در موقعش اگر خداى نخواسته خلاف قانون شد وظیفه وجدانى را انجام خواهیم داد یک موضوع دیگر راجع به راه‌هاى مازندران است اینجا بنده و رفقاى بنده مکرر صحبت کرده‌ایم مخصوصاً راه هراز که در سر آب‌هاى معدنى است و بنده از آقایان تقاضا مى‌کنم که تشریف ببرند و این آب‌هاى معدنى که براى استفاده شاید اکثر اهالى ایران که به اروپا مسافرت مى‌کنند این آنها با آن که تصفیه نشده بسیار مؤثر است و بنده خودم اثرات فورى در مریضی‌هایی که به آنجا مراجعه کردند دیده‌ام که چقدر است خوشبختانه بر اثر اقداماتى که از طرف نمایندگان مازندران شده و آن راه را برنامه هفتاد ساله! تصمیم گرفته که انشاء‌الله امسال درست کند و بنده از نمایندگان جراید و همکاران محترم خودم استدعا می‌کنم که اگر نطق بنده را خلاصه هم مى‌فرمایند ولو فهرست‌وار هم شده اشاره بفرمایند که مردم مازندران بدانند که ما منویات و درخواست‌شان را که آرزومند بودند در اینجا در پشت تریبون به عرض هیئت محترم دولت رساندیم ( آزاد - آقاى اسلامى مطالبتان را به صورت بیانیه صادر کنید و به همه جا بفرستید) آقاى آزاد جنابعالى هم موقعى که اینجا داد و بیداد مى‌کنید ما به شما اجازه مى‌دهیم یک بیانیه‌اى صادر کنید و بفرستید ( آزاد - من که تقاضا نمى‌کنم بنویسید) البته وکلاى تهران خیلى راحتند ولى نمى‌دانید که ما چقدر گرفتارى داریم (صحیح است) موضوع دیگر حریق کیاسر است که جناب آقاى دادگر و جناب آقاى دکتر سنک هم دیروز در مجلس سنا فرمودند و بنده توجه دولت را جلب مى‌کنم و یکى هم زلزله‌زدگان لاریجان است یک ماه پیش آقاى گودرزى فرمودند و متأسفانه ما شنیدم که دو تا پتو نیم من نان آنجا بردند واقعاً خیلى مسخره است فعلاً عرضى راجع به مازندران ندارم و مطلبى را که مى‌خواستم عرض بکنم راجع به ماده 138 است از مقام ریاست استدعا مى‌کنم که توجه بفرمایند ماده 138 که بنده پیشنهاد داده بودم در نظامنامه در آنجا متذکر است که نمایندگان مجلس در موقع طرح دو دوازدهم حق ندارند پیشنهاد بدهند بنده عرض کردم که بزرگ‌ترین وظیفه نماینده رسیدگى به دخل و خرج مملکت است بودجه که هیچ وقت مطرح نمى‌شود یک دوازدهم هم که مى‌شود آقایان هیچ گونه ‏

نمى‌توانند اظهار عقیده بکنند در صورتی که نظامنامه این طور نیست منتها بد تعبیر شده است جناب آقاى رئیس استدعا مى‌کنم توجه بفرمایید.

رئیس - بنده متوجهم.

اسلامى - جناب آقاى دکتر معظمى‌که در کمیسیون اصلاح نظامنامه عضو ارشاد آنجا بودند اینجا متذکر شدند که مقصود این نبوده که نماینده نتواند پیشنهاد بدهد مقصود ما این بود که هر وقت بودجه مطرح است و طول کشید و به آخر ماه رسید و دولت ناچار شد که دوازدهم مطرح کند در آن موقع هیچ کس حق ندارد پیشنهاد کند و حالا این یک فرمول کلى و اصل کلى شده بنده عین نطق آقاى دکتر عظیمى را که در جلسه قبل فرمودند مى‌خوانم بنابراین وقتى که دوازدهم، یک دوازدهم، دو دوازدهم، سه دوازدهم، چهار دوازدهم به طور انفراد در مجلس مطرح مى‌شود مثل حالا نماینده مطابق روح ماده 138 حق دارد پیشنهاد بدهد ولى وقتى که فرضاً بودجه مطرح بود می‌رسیدم به حالا و آقاى وزیر دارایی تشریف مى‌آوردند اینجا و مى‌فرمودند که آقا حقوق کارمندان را باید بدهیم آن وقت یک دوازدهم مى‌آورد دیگر در آن موقع نماینده حق نداشت پیشنهاد بدهد بنده عیناً دو یه سطر از بیانات آقاى دکتر معظمى را مى‌خوانم و پیشنهادى که در اصلاح نظامنامه دادم به استناد بیانات ایشان مسترد می‌کنم که جناب آقاى رئیس هم تأیید بفرمایید. « عرض مى‌شود این که با این پیشنهاد بنده مخالفت کردم به دو دلیل است اول این که بنده عضو کمیسیون آیین‌نامه بودم و دلیل دیگر هم این است رئیس کمیسیون برنامه هستم راجع به این ماده 138 که آقاى اسلامى‌فرمودند منظور از این ماده این نبوده است که ما وکلا را از دادن پیشنهاد محروم کنیم (دکتر کاسمى - عملاً این طور شده) عملاً براى این منظور شده است چون در تصویب بودجه کل هم مجلس شورای ملی و هم دولت سابق پافشارى نداشتند و مقصود از این ماده این است که وظیفه اولیه مجلس این است که بودجه کل مملکتى را مطرح کنند و در حین بحث در مجلس اگر برخورد کردند به این که حقوق کارمندان باید پرداخت شود یک دوازدهم را تصویب کنند (مکى - آقاى دکتر معظمى ‌دوره گذشته که آیین‌نامه را گذراندند براى نفت بود حالاکه نفت ملى شد آیین‌نامه هم باید ملى شود) اجازه بفرمایید این قسمت براى نفت نبود جواب جنابعالى را هم آقاى مکى عرض مى‌کنم و این آیین‌نامه که نوشته شده است منظور این بوده است که در خلال این که بودجه کل مطرح است اگر یک دوازدهم لازم شد اجازه بدهند به این که یک دوازدهم تصویب بشود و دوباره بودجه کل مطرح بشود بعد این استثنا آمد اصل کلى شد و پیشنهادى هم در این باره وکلا نداشتند که نظرى بدهند عیب در آیین‌نامه نبوده است و عیب در این بوده است که بودجه کل در مجلس مطرح نشده این راجع به این قسمت، اما راجع به این که آقاى مکى فرمودند که این‏....

رئیس - آقاى اسلامى وقتتان تمام شده.‏

اسلامى - بنده دیگر عرضى ندارم خواستم توجه جناب آقاى رئیس را جلب بکنم که اگر با نظر آقاى دکتر معظمى موافقند بنده پیشنهادم را مسترد می‌کنم و در یک دوازدهم پیشنهاد مى‌دهم.‏

اردلان - جناب آقاى رئیس پیشنهاد براى یک دوازدهم قبول مى‌فرمایید؟

اسلامى - به موجب ماده 138 بله

رئیس - آقاى بهادرى بفرمایید.

بهادرى - امروز صبح که بنده براى اسم‌نویسى به مجلس آمدم چند نفر از متحصنین مسلول شرکت نفت به بنده مراجعه کردند گویا ایشان مدتى است که اینجا متحصنند و کسى به وضع‌شان رسیدگى نکرده.

صاحب‌جمع - آقاى بهادرى الان آقاى

+++

وزیر کار دادند بهشان و رفتند دنبال کار.

بهادرى - خواستم یادآورى کنم.

آزاد - هنوز اینجا است.

صاحب‌جمع - خیر الان رفتند.

بهادرى - آقایان محترم مسبوق هستند که بنده ایام عید و تعطیلات را در مسافرت خارج بوده و دقیقه‌اى از وضع کشور خود غفلت نداشته و مرتباً در پست رادیو نشسته و انتظار داشتم آقایان محترم که علاقمند سکون و آرامش کشور هستند مجاهدت بیش‌تر مبذول فرمایند و پس از مراجعت با جریاناتی که انتظار آن را نداشتم مواجه و سخت متأثر شدم‏ و آقایان محترم تذکرات لازم را در جلسات گذشته داده و با بیانات شیواى خودشان حقایق امر را تشریح می‌فرمودند به نوبه مزاحم را زائد و عین حال نمی‌خواستم با تبعیت از افکار و عقاید پاک آقایان همکاران محترم عرایض لازمه را عرض و توجه نمایندگان محترم دولت را به موقعیت کشور جلب کرده باشم.

آقایان محترم مملکت ما با تحریکاتی که مى‌شود در پرتگاه مخوف انقلاب واقع و مراحل خطیری را طى و در این موقع حساس ضامن ما در حل مشکلات اتحاد و اتفاق می‌باشد و بر عموم آقایانى که علاقمند به حفظ و حراست شئون ملى و استقلال کشور عزیز بوده و مسئولیت مهمی را به عهده دارند واجب و فرض است که حب و بغض شخصى را کنار گذاشته با یک روح وحدت و یگانگى دست به دست همدیگر داده در حل مشکلات کشور متفق و متحد شویم (صحیح است)

آقایان محترم خدمتى را که مجلس شانزدهم و نمایندگان با شهامت آن با ملى کردن صنعت نفت انجام داده‌اند نقل مجالس عموم جهانیان بوده و توجه دنیا معطوف شهامت و وحدت کلمه آقایان نمایندگان محترم است اکنون مجلس و عموم آقایان در مقابل تاریخ معاصر با یک امر حیاتى مواجه هستیم و جهانیان عموماً ناظر اقدام و عملیات ما هستند بالاخص عموم ملت ایران چشم به راه اقدامات آقایان محترم است و انتظار دارند آقایان محترم نمایندگان از اختلافات و اعمال نظرهاى خصوصى صرف‌نظر و متحداً کمیسیون محترم نفت را تشویق به حسن جریان امر نموده و کوشش نمایند که این امر مهم حیاتى را تکمیل و با تهیه پروژه صحیح و کاملى به انتظارات عموم ملت ایران خاتمه بدهند و در عین حال روح نشاط و شادی را در قلوب افسرده آنان تقویت نمایند و مخصوصاً از جنابان آقایان دکتر مصدق و جمال امامى و سایر اعضای کمیسیون نفت تقاضا در تسریع و انجام این امر حیاتى داریم و از دولت جناب آقاى اعلاء خواستاریم که اهتمام بیش‌تری را در رفاه و آسایش عامه مخصوصاً مبذول و با احقاق حق و رسیدگى به مستدعیات قانونى آنها این جریانات نامطلوب خاتمه داده و رفع مایقال نمایند و اقدام عاجل به عمل آورند (صحیح است) (اردلان - همه ما این تقاضا را داریم)

عرض دیگرم راجع به مشاهدات خود در مسافرت عتبات عالیات مخصوصاً در نجف اشرف و حرم حضرت على علیه‌السلام است که خواستم به عرض آقایان برسانم شاهد مقدسه که مورد احترام و علاقه عموم شیعه‌ها و مسلمین جهان بالاخص ملت ایران است و یکى از مفاخر مذهبى مسلمانان می‌باشد مایه بسى خوش‌وقتى است که از طرف اعلیحضرت همایونى اقدام به تعمیرکارى حرم مطهر گردیده و این اقدام توجه خاص شاهانه قابل ستایش و سپاسگزارى عموم ایرانیان و مسلمین جهان می‌باشد که به نوبه خود از طرف ایرانیان مقیم عراق و مسلمان‌ها از این توجه و علاقه ذات شاهانه سپاسگزارى می‌نمایم و در ضمن از عدم نظم و ترتیب که در اداره کردم امور شاهد مقدسه مشاهده کردم مایه بسى تأسف بوده و آن طوری که و شاید و باید بذل و همتى در اداره کردن امور آن به عمل نمی‌آید جریان را مفصلاً به آقاى نخست وزیر و همچنین به آقاى سفیر کبیر ایران متذکر چون موضوع قابل دقت و اهمیت می‌باشد بار دیگر یادآورى و از دولت خواستارم که توجه فورى را در این باره مبذول با مذاکره با دولت همجوار و هم‌کیش و برادر عراقى ترتیبى بدهند که امور شاهد متبرکه با وضع آبرومندى اداره شده و مظهر شئون اسلامیت محفوظ گردد. (صحیح است)

قسمتى از عرایضم موضوع راه‌ها است جاى بسى تأسف است پس از آن همه خسارتی که در موقع توقف متفقین به کشور ایران وارد گردید تنها چیزی که عاید ملت ایران گردید همانا نام پل پیروزى و چند صد کیلومتر راه آسفالت می‌باشد متأسفم در اثر عدم مراقبت به کلى خراب (صحیح است) و به طوری که در مسافرت خود در حدود ایران و عراق مشاهده می‌کردم تماماً از بین رفته است و قطع نظر از این که قابل استفاده نمی‌باشد موجبات زحمت عابرین وسائط نقلیه را فراهم می‌سازد البته کلیه قسمت‌هاى راه که آسفالته شده است به همین کیفیت بوده راه رشت به آستارا و راه بستان‌آباد به تبریز و همچنین راه قزوین به تهران به کلى خراب و از بین رفته است از آقاى وزیر راه خواستارم اساساً موضوع آسفالت را که قسمت مهمى از بودجه وزارت راه به این مصرف می‌رسد از برنامه حذف و یا این که ترتیبى قائل بشوند نقاطى را که آسفالت می‌کنند مراقبت و نگهدارى بشود.

و سزاوار نمی‌باشد مالیاتى که از مردم گرفته می‌شود تا این اندازه در مصرف لاقیدى و مردم را نسبت به دولت بدبین سازند مصراً خواستارم مسببین این غفلت و تسامح تعقیب و سازمان صحیحى ایجاد نمایند که مراقب بودجه و مصرف آن در قسمت‌هاى راه‌سازى و البته در قسمت نگهدارى آن بشود.

چون عده‌اى از ایرانیان مقیم بغداد در کشور عراق به بنده مراجعه و در مورد نواقص مدرسه متوسطه ایرانى در بغداد اظهار شکوه می‌نمودند که محصلین ایرانى پس از طى کلاس سه متوسطه ناچار می‌باشند به مدارس عراق در بغداد مراجعه نمایند و به واسطه این که برنامه‌هاى مدارس عراق با برنامه‌هاى ایران مطابقت نداشته است از پذیرفتن محصلین در کلاس‌هاى مورد نظر خوددارى و ناچار می‌باشند پس از اتلاف سه سال وقت تحصیلى خودشان دوباره از اول متوسطه شروع به تحصیل نمایند و این جریانات اسباب زحمت محصلین ایرانى را فراهم ساخته است از آقاى وزیر فرهنگ خواستارم در این باره توجه فورى را مبذول و دستور فرمایند مدرسه متوسطه کامل در بغداد دائر و تقاضاى ایرانیان مقیم عراق را برآورده فرمایند.

اخیراً عده از آقایان محصلین و ابوینشان به بنده مراجعه و تقاضا داشتند بنده در آن مورد تحقیق کردم معلوم شد که برخى از دانشگاه‌هاى آلمان غربى در نتیجه حسن‌نیتى که دانشجویان سابق ایران در مقامات مسئول آلمان ایجاد کرده حاضر شده‌اند محصلین که سیکل اول در ایران تمام مى‌نمایند براى تعلیم دوره‌هاى مختلف حرفه در آموزشگاه‌ها و سپس دانشگاه‌هاى خود بپذیرند به این ترتیب پس از طى چهار پنج سال تحصیل به درجه مهندس نائل شوند من گمان می‌کنم از این مساعدتى که در مورد محصلین ایرانى به عمل می‌آید نه تنها تشکر از مقامات دانشگاهى آلمان کافى نیست بلکه در جزو مسائل روز براى کمک به توسعه کادر حرفه مهندس لازم است تسهیلات ممکنه را از لحاظ ارز و دیگر نیازمندی‌ها فراهم کرده بنده شخصاً معتقدم که هر اندازه ارز که شیره محصول کار مملکت است و متأسفانه به صورت‌هاى گوناگون غیر مفید از مملکت خارج مى‌شود براى رفع نیازهاى کشور باشد در حقیقت ما آن ارز را از دست نداده‌ایم بلکه به میزان بیش از ارز مادى آن ارزش معنوى به مملکت برگردانده‌ایم که به کار افتادن این سرمایه می‌تواند در همه شئون زندگانى ملت تأثیر عمیق و حقیقى بنماید از آقاى وزیر فرهنگ تقاضا دارم براى این قبیل محصلین که بنیه مالى ابوینشان اقتضاى تهیه ارز ندارد نمى‌تواند ارز آزاد تهیه نماید توجهى بشود تا بتوانند مثل سایرین از ارز دولتى استفاده نمایند.

اکثراً عرایضى راجع به بانک کشاورزى عرض می‌کنم متأسفانه تا حال کوچک‌ترین توجه و عنایتى از طرف دولت نشده عده بسیارى از مالکین و زراعین به بنده مراجعه و شکایاتى از عدم توجه دولت دارند مقصود از تشکیل بانک و ازدیاد سرمایه آن ایجاد توسعه نمایندگى یا شعبه در شهرهاى کوچک بود تا با شرایط سهلى براى زراعین وام بدهند مساعدت‌هاى به عمل آورند دو سه ماه است در این باب از دولت سؤالى کرده‌ام تمنا دارم دولت در این باب توجه خاص مبذول فعلاً که تمام افکار متوجه آسایش زراعین است به نظر اینجانب اساسنامه بانک باید حتماً عوض شود با ربح کم‌تر وام لازم در اختیار کشاورز بگذارند از مراقبت و علاقمندى رئیس بانک زنجان که جوان فعال لایقى مى‌باشد تشکر دارم مرتباً به تقاضاهاى زراعین میانه شخصاً در محل رفته رسیدگى و آنچه مقدور است کمک می‌نمایند.

دیگر موضوع نظام وظیفه‏ چندى قبل با تیمسار سرتیپ مظهرى رئیس اداره نظام وظیفه (ذوالفقارى - سرلشکر است) این قدر سرتیپ و سرلشکر است که فراموش می‌کنم (ذوالفقارى - خیلى مرد شریفى است) بنده هم ارادت دارم ملاقاتى دست داد و درباره مشمولین مذاکره شد از قراری که نوید مى‌دادند براى اصلاح وضع مشمولین لایحه دولت تقدیم نموده لایحه دقیق و مفیدى است واقعاً ترتیب فعلى براى مشمولین که طبقه جوان و فعال کشورند مخصوصاً براى کشاورزان ایجاد ناراحتى کرده است اگر در هر سال تعداد مشمولین مورد نیاز تعیین شود و بقیه مشمولین یک باره معاف شوند به نظر مى‌آید که این کمک مؤثرى خواهد بود تا تمام مردم از این کشمکش راحت شوند زراعین به دهات خودشان برگردند در نتیجه وضعیت کشاورزى هم رونقى بگیرد (حبیب پناهى - تیمسار سرلشکر هدایت یک لایحه بسیار خوبى آورده بودند) از دولت خواستارم لایحه که دولت سابق داده تأیید و زودتر کمیسیون رسیدگى

+++

تصویب و به تصویت مجلس شورای ملى برسد بلکه امسال اجرا شود. (صحیح است)

هر هفته مرتباً شکایاتى از حدود اردبیل و مشکین‌شهر و سراب از بیکارى می‌رسد من گمان می‌کنم سرسرى پنداشتن این شکایات حسن اثر نداشته باشد باید علاج اساسى کرد یعنى ایجاد کار مناسب نمود با این که اردبیل از شهرهاى پرجمعیت است متأسفانه تنگدستى و بیکارى و همراه آن خرابى نشانه بارز این ناحیه می‌باشد در حالى که این منطقه در دامنه سبلان واقع مناسبترین موقعیت‌ها را براى زراعت دارد در دوره پانزده با جناب آقاى منصور‌الملک که آذربایجان تشریف داشتند با هم مسافرتى به آن حدود کردیم ملاحظه شد که مناطقى در آن حدود هست که براى ایجاد کارخانه قند بسیار مساعد است با وجود اقدامى‌ که معظم له و بنده نمودیم از طرف سازمان برنامه اقدامى به عمل نیامد به این یادآورى مجدداً از دولت خواستارم براى کمک به حال چند شهرستان و رفع بیکارى و عسرت زارعین آن حدود به ایجاد کارخانه قند اقدام عاجل به عمل آوردند.

آخرین تذکر بنده درباره مبارزه مالاریا است عمل مبارزه سال گذشته تحت نظر عده‌اى از مهندسین و دکترها صورت گرفت الحق مبارزه مثبتى بود از آنجایی که بنده همیشه طرفدار کارهاى مثبت مى‌باشم لازم می‌دانم از فعالیت و خدمات آقایان دکترها و مهندسین تشکر نمایم فعلاً موقع اقدام و مبارزه بوده مخصوصاً در مناطق گرمسیر آذربایجان که الان موقع مراجعت ایلات است هر چه زودتر باید عمل مبارزه شروع گردد.

این چند روز تلگرافاً از نقاط مختلفه آذربایجان تقاضاى مبارزه نموده‌اند از جناب آقاى وزیر بهدارى خواستارم یک هیئت براى مبارزه به آذربایجان مخصوصاً نقاط کنار ارس و مغان تشکیل داده تا هرچه زودتر مشغول عملیات شوند.

روز گذشته جناب آقاى فرخ در مجلس سنا راجع به تغییر مأمورین رضائیه بیاناتى فرموده‌اند به عرض می‌رسانم به واسطه عدم رضایت مردم از فرماندارى سابق که اخیراً آقاى نصرت‌الملک ملکى که در دوره پانزدهم سمت نمایندگى مجلس شوراى ملى را داشته و نمایندگان محترم هم همگى ایشان را خوب می‌شناسند براى فرماندارى رضائیه انتخاب شده‌اند و نمایندگان محترم آذربایجان از این انتخاب خیلى خرسند هستند و کمال رضایت را دارند. (احسنت)

رئیس - آقاى مکرم.

مکرم - تلگرافات و نامه‌هاى شکایت‌آمیزى از مشهد و سرخس که حوزه انتخابیه بنده است همچنین سایر نقاط خراسان توسط بنده رسیده است و که به عرض مجلس شورای ملى و همچنین به اطلاع دولت برسد (شوشترى - آقا راجع به چه چیز است؟) حالا عرض می‌کنم این شکایات چند قسمت است، یک قسمت مربوط به تصویب‌نامه‌هاى ضد و نقیضى است که از طرف دولت براى صدور پشم و پنبه یا منع صدور پشم و پنبه صادر می‌شود و این اسباب نگرانى مردم شده (صحیح است) یک نامه و یک تلگراف مفصلى است در این خصوص که یک قسمت‌هایش را بنده می‌خوانم براى این که زیاد وقت مجلس را نگیرم خلاصه این که یک روز بدون مطالعه و بدون مقدمه و بدون مشورت با ارباب بصیرت یا لااقل با اطاق بازرگانى تصویب‌نامه صادر می‌شود که صدور پشم و پنبه آزاد است (صحیح است) روى این تصویب‌نامه معلوم است که عده‌اى از زراعین و مالکین و دامپروران یک معاملاتى می‌کنند هنوز یک ماه و دو ماه نگذشته تصویب‌نامه‌اى صادر می‌کنند و صدورش را منع می‌کنند بدون آن که دولت واقعاً متوجه شود که نتیجه صدور این دو تصویب‌نامه ضد و نقیض چه خساراتى به تجار و دامداران متوجه می‌شود و چه اشخاصى ورشکست می‌شوند (شوشترى - و چطور جلوى کشت پنبه گرفته می‌شود) و همین طور البته از توسعه کشت و از توسعه تولیدى پشم کاسته مى‌شود عرض کردم روى این تصویب‌نامه‌ها یک حساب‌هایی مى‌شود یک معاملاتى می‌شود و بالنتیجه اشخاص بدون جهت متضرر و ورشکست می‌شوند و یک اشخاصى بدون جهت منتفع مى‌شوند (صدرى - مصرف داخلى را هم باید در نظر گرفت) راجع به مصرف داخلى هیچ کس منکر نیست در درجه اول همه علاقمند هستند که کارخانه‌جات داخلى کشور خوب کار کنند و محصول در دسترس عموم قرار بگیرد و بنیه مالى کارگرها تقویت بشود و سرمایه‌دارانى هم که واقعاً سرمایه‌شان را به مصرف رسانده‌اند و کارخانه تأسیس کرده‌اند و زحمت کشیده اند آنها هم یک منافعى ببرند (شوشترى- به شرطى که آنها هم به قیمت عادلانه بخرند و زراعین را بیچاره نکنند) حالا اگر آقایان به یک قسمت از متن این نامه‌ها و تلگرافاتى که کرده‌اند توجه بفرمایند ملاحظه خواهند فرمود که هم شکایت نموده‌اند و هم راهنمایی کرده‌اند و نظرشان این نیست که کارخانه‌جات تعطیل بشود. آیا دولت و وزارت اقتصاد ملى ما با این دستگاه عریض و طویل خود یک آمارى یک احصائیه‌اى دارند که مقدار محصول پشم و پنبه را به طور دقیق در دست داشته باشند و میزان مصرف پشم و پنبه داخلى و احتیاجات کارخانه‌جات را هم بدانند؟

بنده یقین دارم که جواب این سؤال بنده منفى است و این صورت را ندارند اگر داشتند در موقعى که تصویب‌نامه براى منع صدور صادر می‌کردند معین مى‌نمودند که از صادرات پشم و پنبه چند درصد براى کارخانه‌جات و مصرف داخلى بفروشند و چند درصد هم صادر کنند (صحیح است) آن وقت اصلاً جاى اشکال باقى نمى‌ماند و این مطلبى که عرض کردم مردم متوجهند و در شکایات‌شان هم نوشته‌اند و دولت هم متأسفانه توجه نفرموده منظورم هم از دولت که عرض کردم دولت آقاى اعلاء نیست چون این دولت تازه سر کار آمده و خیلى خوش‌وقتم که شخصیت‌هاى برجسته و درست در این دولت هستند مقصودم هم مجامله نیست به همین دلیل هم به دولت رأى اعتماد دادم و امیدوارم که به عرایضم توجه بفرمایند و ترتیبى بدهند که نه تنها موکلین بنده یا مملکت که از این بابت نگرانى دارند خاطرشان آسوده بشود (صحیح است) عرض کنم این نامه‌ای است که توسط بنده تقدیم مجلس شورای ملى نموده‌اند چون خیلى مفصل است بنده یک قسمتش را که لازم است و راهنمایی هم کرده‌اند می‌خوانم بعد از مقدمات مفصلى می‌نویسند.

(( شما را به خدا در متن تصویب‌نامه‌ها دقت فرمایید می‌گویید پس از آن که احتیاجات کشور تأمین شد نسبت به صدور مازاد ..... آیا فروشندگان اولیه باید احتیاجات را مرتفع نمایند چه اشخاصى هستند اگر شما سراغ ندارید ما به شما نشان دهیم فروشندگان اولیه همان طبقات دست به دهنى هستند که بالنسبت به سایرین بیچاره‌تر و فقیرترند چرا؟ چون بانک‌هاى شما میلیونرها را تقویت می‌کند نه ضعفا را تازه وقتی که اختیار به دست خریداران کارخانه‌جات داخلى افتاد به هر کدام مراجعه شود خواهند گفت ما احتیاج نداریم (صحیح است) تا وقتی که پشم و پنبه را به پست‌ترین قیمت از دست طبقه زحمت‌کش بربایند (شوشترى - کیلویی دو ریال) کما این که گذشته نشان داد و اولیای محترم دولت بدون گرفتن کوچکترین پند و تجربه باز همان تاریخ تلخ گذشته را تکرار فرمودند. آقایان ما نمی‌گوییم کارخانه‌جات و کارگرها یا قالى‌باف‌ها برادر ما نیستند و باید از کسب کار بمانند خیر ما مثل آقایان هیئت وزرا فکر نمی‌کنیم ما می‌گوییم باید احصائیه مصرف پشم و پنبه کارخانه‌جات را به دست آورد و میزان محصول پشم و پنبه کشور را هم برآورد نمود بعداً تصویب‌نامه صادر کرد که هر کس می‌خواهد پشم و پنبه صادر نماید یک عشر یا دو عشر آن را براى مصرف کارخانه‌جات داخلى باید تحویل گمرکات یا بانک ملى هر محل نموده و بهای آن را به طور ثابت به قرار کیلویی فلان مبلغ دریافت دارد (شوشترى – به قیمت روز) و بعداً براى فرآورده‌هاى کارخانه‌جات با توجه به مظنه‌جاتى که پشم و پنبه به آنها داده می‌شود مظنه‌اى قائل شوند که همه جهتاً مراعات عدالت شده باشد و هر روز تصویب‌نامه به دلخواه عمر و وزید صادر نگردد تا هم مصرف داخلى تأمین و هم حق طبقه سوم به یغما نرود (ملاحظه بفرمایید چقدر خوب شکایت کرده‌اند و چقدر خوب بیان کرده‌اند) آقایان نمایندگان محترم بیایید و ضجه و ناله‌هاى مظلومانه ده میلیون رعایا و کشاورزان و تجار محترم ولایات قبل از آن که آتش قهر خداوندى ظاهر شده و خشک و تر را بسوزاند گوش داده به این بى‌عدالتى‌ها خاتمه و بیش از این راضى به ادبار و فلاکت این مردم بدبخت نشویدو در زیر این نامه چندین امضا هم هست که تقدیم مقام ریاست می‌کنم که شرح لازم براى دولت مرقوم بفرمایند و امیدوارم جناب آقاى وزیر دارایی و جناى آقاى وزیر اقتصاد ملى که اینجا تشریف دارند توجه بیش‌ترى بفرمایند (شوشترى - همه استدعا داریم که به این موضوع توجه بیش‌ترى بشود) (صدرى - باید توجه بشود تمام کارخانه‌جات قالى خوابیده است) عرض دیگر بنده راجع به شکایات کتبى و تلگرافى است که از طرز عمل شرکت کارخانه‌جات قند ایران رسیده است اهمیت وجود این کارخانه‌جات قند در حیات اقتصادى کشور بر احدى از آقایان پوشیده نیست اگر این کارخانه‌جات نبود سالیانه مبالغ کلى بایستى به مصرف وارد کردن قند و شکر می‌رساندیم و تمام هم باید ارز از کشور خارج می‌شد این کارخانه‌جات یک کمک بزرگى به مملکت می‌کنند ولى باید مصرف این کارخانه‌جات را زراعین و رعایاى چغندرکار تهیه کنند باید آنها را تشویق کرد وسایل کار را در دسترس‌شان گذاشت باید به آنها بذر داد مساعده داد تراکتور داد و انواع وسایلى که لازم است برایشان فراهم کرد

+++

(فقیه‌زاده - به اندازه کافى بذر نمی‌دهند) با کمال تأسف همین طور که آقاى فقیه‌زاده فرمودند بذر را به موقع به زارعین نمی‌دهند و اگر هم بدهند کم می‌دهند و تبعیض می‌کنند در موقع تحویل گرفتن چغندر نه تنها تسهیلاتى برایشان قائل نمی‌شوند به قدرى اشکال‌تراشى می‌کنند که امسال محققاً بدون مبالغه ربع محصول چغندر مشهد که حدود 120 هزار تن است فاسد شد و از بین رفت وکارخانه قند تحویل نگرفت (شوشترى - مثل سال‌هاى قبل) بله مثل سال‌هاى پیش قیمت چغندر را که می‌خواهند به زارعین بدهند به جاى این که مساعده داده باشند و بعد در موقع تحویل چغندر کسر بکنند و بقیه را بدهند (فقیه‌زاده - مدتى است چغندر تحویل داده‌اند پول چغندرشان را نمی‌دهند) صحیح است علاوه بر این که این کار را نمی‌کنند بهاى چغندر سال گذشته را هنوز عده‌اى از زارعین طلبکار هستند.

شوشترى - رشوه بدهند بگیرند .

رئیس - آقاى شوشترى شما دائم صحبت مى‌کنید به شما تذکر می‌دهم.

مکرم - البته باید بنده این نکته را تذکر بدهم که کارخانه قند مشهد خیلى خوب کار می‌کند و زحمت هم می‌کشند ولى از مرکز تقویت نمی‌کنند و به علاوه کارشکنى هم می‌کنند علاوه بر این مناقصه‌هایی است که براى حمل ذغال سنگ و چغندر براى کارخانه‌جات به عمل می‌آید که عده‌اى از خراسانی‌ها شکایت کرده‌اند و تقاضا نموده‌اند که تلگرافشان را در مجلس قرائت بکنم این تلگراف را به عرض آقایان و نمایندگان محترم مى‌رسانم که دولت هم مستحضر بشود و استدعا می‌کنم که فورى ترتیب اثر بدهند بعد از عنوان مطلب « با این که در سنوات اخیر اولیاى محترم دولت توجه پیدا کرده‌اند که راه نجات دادن اهالى شهرستان‌ها از فقر و فلاکت این است که تا اندازه‌اى امور استان‌هاى کشور به خودشان واگذار گردد مع‌الوصف چون عده‌اى نفع‌پرست که معلوم نیست تا کى از مکیدن خون طبقات سوم و چهارم سیر می‌شوند و به هیچ‌وجه حاضر نیستند از این سفره گسترده شده دست بردارند در رأس این وضعیت اسف‌آور موضوع حمل و نقل و باربرى قرار گرفته که منجمله استان نهم گرفتار همین بدبختى است هر موقع هم بارى از ذغال‌سنگ، شکر، غله، چغندر و غیره مربوط به استان خراسان آماده حمل می‌شود با این که در مشهد وسایل باربرى بیش از لزوم موجود و اغلب بنگاه‌ها و صاحبان ماشین دست روى دست گذارده بیکار و پریشان منتظر آینده خود و عائله‌شان می‌باشند عده معدودى که در تمام مراحل سر آنها از زیر آب بیرون مى‌آید بلافاصله به دست و پا افتاده به انواع و اقسام تشبثات و حیله و نیرنگ متوسل و با همراه نمودن بعضى از عمال مربوطه که در اساس کار مداخه دارند موضوع باربرى را به میل خود و نفع خود خاتمه می‌دهند یکى از مواردی که الساعه در دست اقدام و عرایض ما را ثابت و محرز می‌کند قسمت مناقصه حمل ذغال‌سنگ سال جارى کارخانه قند آبکوه مشهد است بدون این که به مشهد اطلاعى بدهند یا در محل آگهى لازم را منتشر نمایند سربسته در مرکز آگهى با ضرب‌الاجل تا 14 اردیبهشت ماه 30 صادر و به طور یقین همان دست‌هاى مرموز داخل کار شده و موضوع را به میل خود انجام می‌دهند و پس از تنظیم پیمان با یک دنیا ناز و کرشمه به مشهد آمده همین ماشین‌دارهاى محلى مجبورند بار مورد پیمانى را با نرخ کمى حمل و جیب پیمانکاران را پر نمایند و روانه تهران نمایند جناب آقاى نخست وزیر اگر قرار باشد حمل ذغال کارخانه قند مشهد را در سال جارى بدون اطلاع بنگاه باربرى و اشخاصى که وسیله دارند به تهرانى یا همدستان او در مشهد بدهند پس تکلیف یک عده که به همین امید و با فروش تمام هستى خود یک دستگاه کامیون تهیه و خود را آماده کار کرده چیست؟ تصدیق خواهید فرمود این طرز عمل نارضایتى ملت را بیش از پیش فراهم کرده و موجب خواهد شد که آتش نهفته زیر خاکستر روشن گردد و اسباب زحمت ملک و ملت را فراهم نمایند براى جلوگیرى از هرگونه تصور ناشایسته استدعا داریم امر مقرر فرمایند خیلى فورى به شرکت کارخانه‌جات قند و سایر مقامات مربوطه ابلاغ شود که آگهى مناقصه حمل اجناس مربوطه به استان نهم را محل خود منتشر و حمل آن را به خود محلى‌ها واگذار و اجازه ندهند با این عملیات ناجوانمردانه که از انصاف و وجدان هم دور است به نارضایتى و پریشانى مردم افزوده شود در خاتمه چنانچه موافقت یا توجه فورى نفرمایند و حمل ذغال مشهد به تهرانى یا همدستان آنها در مشهد واگذار گردد دارندگان وسایل نقلیه در مشهد ناچار خواهند شد شخصاً براى حفظ حق خود اقدام و به بدبختى‌شان خاتمه دهند انتظار پاسخ تلگرافى داریم» چهار پنج ورق امضا اشخاصى است خواستم عرض کنم که لحن این تلگراف نشان می‌دهد که واقعاً مردم را عصبانى کرده‌اند (صحیح است) قسمت شرکت کارخانه‌جات قند جزء سازمان برنامه است زیر نظر جناب آقاى دکتر نخعى و آقاى دکتر نخعى مرد بسیار شایسته و توانا وخدمتگزارى است و در هر مقامى هم که بوده‌اند واقعاً خدمت کرده‌اند (صحیح است) و خوب از عهده بر آمده‌اند (فقیه‌زاده- غیر از قزوین که فکرى براى آب آن نکرده‌اند)

رئیس - آقاى مکرم وقت شما تمام شد.

مکرم - چشم. عرض کنم بنده از ایشان هم تمنا می‌کنم و از دولت هم استدعا دارم که توجه بیش‌ترى نسبت به وضع تشکیلات شرکت کارخانه‌جات قند ایران بکنند و اصلاًحاتى در آنجا به عمل بیاورند.

رئیس - وارد دستور می‌شویم آقاى فرمند

3 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى وزیر کشاورزى

فرمند (وزیر کشاورزى) - آقاى معدل دو سؤال از وزارت کشاورزى فرموده بودند بنده براى جواب سؤالات حاضر هستم و یک لایحه‌اى هم هست که تقدیم مقام ریاست می‌کنم.

رئیس - این لایحه به کمیسیون مربوطه فرستاده می‌شود و براى جواب سؤالات هم چون سه چهار لایحه در دستور است وقتى تمام شد یک روز را براى سؤالات معین می‌کنم آقایان می‌دانند که به واسطه نبودن کمیسیون‌ها خیلى لوایح مانده امروز آقایان تکلیف کمیسیون‌ها را معین بکنید.

ناصر صدرى - آقاى رئیس تکلیف یک دوازدهم را معین بفرمایید.

رئیس - تکلیف کمیسیون‌ها باید اول معلوم بشود آن وقت یک دوازدهم، آقاى حاذقى طبق ماده 90 آن جلسه وقت خواسته بودند که به امروز موکول شده بود.

4 - بیانات آقاى حاذقى طبق ماده 90

حاذقى - عرض کنم که من این اولین بارى است که از ماده 90 استفاده می‌کنم و برخلاف عادت معلوم آنچه را که می‌خواهم بگویم نوشته‌ام در مجلس شوراى ملى قرائت می‌کنم آقایان همکاران محترم مرا می‌شناسند که موافقت من از دولت جناب آقاى علاء به هیچ‌وجه روى هیچ شائبه‌اى نبوده است و صرفاً روى احساسات وطنى و ملى و تشخیص سیاسى بوده و چون به طوری که خود آقایان محترم هم در این فکر همراه هستند معتقد بوده و هستم که این مسئله ملى شدن نفت ایران یک مسئله مهمى است که بایستى در یک محیط آرام و به دست یک دولت مورد اعتماد ملت و مجلسین اجرا بشود مقتضى ندانستم که روى تشنج و صحبت‌هایی که خلاف مصلحت مملکت باشد تولید اشکالى براى مملکت بشود این بود که با کمال صمیمیت از دولت دفاع کردم ولى یک نفر از همکاران محترم مطالبى را اینجا فرمودند که شایسته نبود از یک نفر همکار مجلس که تحقیق نکرده و بدون مطالعه پا روى حق و وجدان بگذارد و یک مطالبى دور از حقیقت بگوید (یکى از نمایندگان - کى بود؟) اسم نمى‌برم و با کمال احترام هم عرض می‌کنم که دوره تسلسل هم پیش نیاید و جواب نداشته باشد فقط یک توضیحى می‌دهم در جلسه‌هاى اخیر مجلس شورای ملى که به اقتضاى تشخیص و اجتهاد سیاسى خود تصمیم فراکسیون جوان که عضو آن هستم از دولت آقاى علاء حمایت مى‌کردم یکى از همکاران که مخالف دولت هستند برخلاف حق و انصاف چند بار مرا مورد حمله‌هاى ناروا قرار داده و سعى کردند طرفدارى مرا از این دولت که با گواهى خداى قادر متعال صرفاً روى مصلحت‌اندیشى مملکتى بوده مبتنى بر هدف‌هاى کوچک و اغراض شخصى معرفى کنند.

و با این که ماده 90 نظامنامه مجلس شوراى ملى را با فرصت کم و وظایف بسیار سنگین ملى که دارد جاى مذاکره‌هاى خصوصى نمى‌دانم از حق قانونى خود گذشتم و معتقد بودم همان گونه که عده بسیارى از خدمتگزاران این کشور از مرده و زنده بی‌گناه مورد حمله‌هاى ایشان قرار گرفته و اکثراً مجال دفاع ندارند صلاح در این است که من هم به سکوت پاسخ دهم.

دوستان خیر‌اندیش مصلحت دیدند به منظور رفع سوء‌تفاهم از کسانى که مرا نمى‌شناسند ضرورت دارد از خود دفاع کنم و اینک براى یک بار برخلاف میل باطنى خود صرفاً جهت جلوگیرى از القاء شبهه پاسخى به اسنادات نارواى ایشان می‌دهم هر دولتى در مجلس هم موافق دارد و هم مخالف و این امر منحصر به دولت و مجلس ایران هم نیست ولى در هیچ جاى دنیا سابقه ندارد که وکیل مخالف به جاى انتقاد صحیح و منطقى از کار دولت و ارائه طریق بهتر براى امور مملکت به ناسزا‌گویی و تهمت بپردازد و به قصد احراز وجه یا گمراه کردن افراد کم اطلاع هر کس را موافق با عقیده یا روش او نیست به باد فحش و بدگویی بگیرد.

همکار مجلس به من نسبت دادند که از هر دولتى

+++

پشتیبانی کردم روی نظر شخصی بوده و چون نمی‌توانستند هیچ‌گونه نسبتی دیگر به من بدهند موضوع قبول خدمت سرپرستی حجاج ایرانی را در دوسال پیش و نمایندگی در کنفرانس بین‌المللی کار را در سال گذشته دلیل غرض شخصی من یاد کردند و در جلسه اخیر هم‌صحبت از خرما و محصول جهرم که هنوز به راستی نمی‌دانم مقصود ایشان چه بوده به‌میان آوردند.

من از روزی که پا به خدمت اجتماعی گذاشته‌ام بین خود و خدای خود عهد کرده‌ام که حز به نیت خدمت به مملکت وسعی در بهبود زندگی مردم کشور کاری نکنم و سخنی نگویم و قدمی برندارم و همواره از پیشگاه آفریدگار توانا موفقیت خواسته‌ام که عهد خود را به پایان برسانم. از خدای خود همیشه شکرگذار بوده و هستم که منت بر بنده گذاشته و موفقم داشته که خالصاً لوجه‌الله تمام وقت خود را بدون اندک توقع مادی از هیچ‌کس در راه خدمت به ملت و به مملکت صرف کنم کوچکترین احتیاجی در خود از کسی احساس نکنم و خود را غنی و مستغنی از همه خلق و تنها محتاج حق بشناسم.

موضوع قبول خدمت سرپرستی حجاج ایرانی که طبق تصویب‌نامۀ دولت به عهده من گذاشته شد صرفاً به‌اقتضای انجام یک وظیفۀ اسلامی و وطنی بوده و این خدمت را به رایگان و بدون دریافت و توقع دیناری حق‌الزحمه انجام داده‌ام و پیش وجدان خود سربلندم که در آن مسافرت علاوه بر تسهیل انجام فریضه حج عده‌ای از برادران هم وطن در طول راه و در شهرهای مقدس مکه و مدینه اساساً در راه رفع سوءتفاهم بین فرقه امامیه و دیگر فرق اسلامی قدم‌هایی برداشتم و پس از مراجعت تاکنون نیز در این رشته به رایگان خدمت می‌کنم.

مسئله تفویض مأموریت شرکت در کنفرانس بین‌المللی کار هم که بنا به تصویب هئیت دولت وقت انجام گرفته در نتیجه این بود که سه سال متوالی در شورای عالی کار باز به‌طور رایگان همکاری کرده و در تهیه و تنظیم قانون کار زحمت کشیده بودم و آن هم بدون یک دینار، مخارج مسافرت ضمن توقف در ژنو به خرج خود برای معالجه انجام دادم و پس از ختم این کنفرانسی در چند کنفرانس بین‌المللی دیگر به نمایندگی از مملکت خود شرکت و در هر کجا به نفع کشور خود صحبت و خدمت کردم و این مراتب در گزارش‌های رسمی نیز منعکس است.

بنابراین نه تنها من توقع خاصی از دولت‌ها نداشته‌ام بلکه توانسته‌ام به‌جای یک مأمور که مبالغی مخارج مسافرت و فوق‌العاده دریافت می‌داشته از این را هم کمکی به خزانه دولت کرده باشم.

راجع به خرما و محصول جهرم که در جلسه گذشته به آن اشاره شده لازم است به استحضار خاطر همکاران محترم برسانم که اینجانب نه تجارت دارم و نه در شرکتی عضو هستم و نه هیچ‌گونه درآمد و منافع مالی در حوزه انتخابیه دارم و از دوره 14 مجلس شورای ملی که اهالی جهرم در شرایط انتخابات آزاد مرا در نتیجه حسن اعتماد و مشاهده خدمات صادقانه دوره زندگیم به نمایندگی انتخاب کردند مختصر علاقه ملکی و حتی خانه خود را از دست دارم و هم‌اکنون با این‌که هیچ علاقه مادی ندارم در تمام فارس مخصوصاً جهرم حوزه انتخابیه‌ام به هر کجا وارد شوم منزل من است و مرا با کمال احترام پذیرایی می‌کنند و اگر مقصود کمک به صادرات محصول مردم جهرم است باید عرض کنم که این خود به یاری خدای متعال یکی از افتخارات تاریخی من است که توانسته‌ام با جمع‌آوری مبلغ بیست میلیون ریال از عطیه ملوکانه و بنگاه آبیاری و افراد خیر شرکت بزرگی برای تأسیسات آبیاری و تأسیس یک مرکز بزرگ مولد و نصب یکصد الکترو‌پمپ برای آبیاری نخلستان‌ها و مزارع محل به‌وجود بیاورم و خود به رایگان در هئیت مدیره آن خدمت کنم و سطح بهره‌برداری از محصول خرما و مرکبات آن شهر را بالا برم و مقدمات بسته‌بندی و صادر کردن آنها را فراهم آورم امیدوارم خدای بزرگ به ایشان هم توفیق بدهد که به جای گذرانیدن وقت خود به این‌گونه مطالب در راه بهبود اوضاع کشور و مردم مملکت و مخصوصاً حوزه انتخابیه خود قدم‌های مفیدی بردارند همین‌طوری که قبلاً عرض کردم این برای همیشه بود و دیگر هم راجع به خودم عرضی نخواهم کرد و راجع به این دو سه نفر متخصصین هم آقای دکتر راجی فرمودند که در نتیجه اقدامات وزارت کار امروز به آقایان کار داده شد و رفته‌اند.

5- طرح و خاتمه مذاکره در لایحه اجازه پرداخت حقوق و هزینه کل کشور بابت فروردین 1330

رئیس- چون راجع به انتخاب کمیسیون‌ها پیشنهادات زیادی رسیده است اگر آقایان موافقت بفرمایند امروز همان یک‌دوازدهم مطرح شود و کمیسیون‌ها برای جلسه آینده بماند لایحه یک‌دوازدهم قرائت می شود.

جمال امامی- آقای رئیس بنده پیشنهادی کرده‌ام.

(به شرح زیر قرائت شد)

مجلس شورای ملی.

چون بودجه سال 1330 کل کشور تاکنون تصویب نشده است لهذا برای این‌که موجبات پرداخت حقوق و مزایای قانونی کارمندان و مصارف فروردین ماه فراهم باشد ماده واحده ذیل با قید فوریت پیشنهاد و تصویب آن را استدعا می‌نماید:

ماده واحده- به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود حقوق و کمک و مزایای قانونی کارمندان و خدمتگذاران و مخارج مستمر و غیرمستمر وزارتخانه‌ها و ادارات و بنگاه‌های دولتی و سایر مصارف منظور در بودجه کل کشور را در فروردین‌ماه 1320 در حدود یک‌دوازدهم اعتبارات سال 1329 مندرج در فهرست و لوایح منظم به گزارش‌های شماره 4 و شماره 11 مورخ 31تیرماه و پنجم دی‌ماه 1329 به تصویب رسیده و در سال1330 مورد پرداخت دارد با رعایت مقررات لوایح مذکور و سایر قوانین و مقررات مالی و در نظر گرفتن پیکر اعتباراتی که در بودجه پیشنهادی سال 1330 تقلیل یافته ازمحل درآمد عمومی کشور پرداخت نماید. اعتباراتی که در 1329 کمتر از دوازده‌ماه پیش‌بینی شده به مأخذ اعتبار یک‌ماه و همچنین تفاوت اعتبار بودجه اداره کل خالصه و اعتبار بودجه نگاهداری و ساختمانی کشتارگاه‌ها موضوع ردیف 1و2 لایحه شماره 58233 به تارریخ 29 آبان‌ماه 1329 در فروردین‌ماه سال جاری به میزان یک‌دوازدهم اعتبار مربوطه منظور در بودجه سال 1328 که در سال گذشته نیز به همین مأخذ مورد عمل قرار گرفته قابل استفاده خواهد بود و نیز حقوق و کمک فروردین‌ماه کارمندان رسمی پایه‌دار سازمان برنامه هفت‌ساله که به وزارتخانه‌ها و ادارات منتقل شده‌اند در حدود یک‌دوازدهم اعتباری که برای حقوق و کمک سالیانه آنها در نظر گرفته شده قابل پرداخت می‌باشد.

نخست‌وزیر                                               وزیر دارایی

حسین علاء                                             محمدعلی وارسته

رئیس- پیشنهادی آقای جمال امامی کرده‌اند که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم که لایحه یک‌دوازدهم از دستور خارج شود. جمال امامی

رئیس- آقای جمال امامی

آقای جمال امامی- خواهش می‌کنم به آقایان بفرمایید بیایند بنده عرایضی دارم آقایان وزرا هم تشریف بیاورند(اسلامی- شما مطالبتان را بفرمایید کم‌کم می‌آیند) (در این موقع آقای وزیر کشور می‌خواستند از جلسه خارج شوند) آقا شما کجا تشریف می‌برید؟ بفرمایید بنشینید قربان ما یا نمی‌خواهیم متوجه شویم یا متوجهیم الان یک ساعت ونیم است تمام حرف‌ها چه شخصی و چه غیرشخصی چه ضروری و چه غیرضروری زده شده ولی حرف‌هایی که مربوط به امور مبتلا بهمملکت است گفته نمی‌شود(صحیح است) بنده صبح از منزلم بیرون آمدم در خیابان انتظام‌السلطنه منزل من است یک دبستان دخترانه است دیدم دخترهای10-12ساله را صف‌بندی کرده و برای همدردی با کارگران خوزستان و برای میتینک می‌برند یعنی دخترهای من و شما را 10-12ساله را برای دادن میتینک می‌برند حالا هم این دخترها خواهند آمد جلوی مجلس برای این‌که با کارگران خوزستانن دختر10-12ساله همدردی بکند. ما آمدیم خواستیم یک شری را از سر کشور بکنیم حالا یک عده‌ای ماجراجو آمده‌اند این را وسیله و دست‌آویز قرار داده‌اند برای نابودی کشور(صحیح است) آقا آخر من به دولت شما چی بگویم؟ ده‌ها ماده قانون دارید برای جلوگیری از این ماجراجویی راستی اگر نمی‌توانید قدرت ندارید از این قوانین استفاده بکنید جلوی اینها را ول کنید بگذارید آزاد باشند اینها در تحت حمایت سرنیزه خارجی با ما مبارزه کردند ما نهراسیدیم بگذارید علنی بشوند ما مبارزه می‌کنیم تا ملت ایران متوجه بشود آقا این چه اوضاعی است؟ شما سنگ را بسته و سگ را گشوده‌اید شما در این مملکت چه خواهید کرد آخر با میتینک دختر 10-12ساله که شما نمی‌توانید مواجهه بکنید آقا آخر این آتشی است که الان از زیر خاکستر دارد بیرون می‌آید بنابراین با این طریق شما می‌خواهید مملکت را اداره بکنید؟ با این طریق ما می‌خواهیم قضیه نفت را حل بکنیم؟ با این طریق استقلال مملکت‌مان را حفظ بکنیم؟ آقا آخر شما را به خدا اولاً مجلس شورای ملی در گفته‌هایش باید مواظب باشد چیزهایی که این ماجراجوها را جری بکند نگوید(صحیح است) در دوره چهاردهم غالب آقایان اینجا.

+++

تشریف داشتند بیست هزار سى هزار مهاجر تحت حمایت دولت در اینجا براى کشتن ما جمع می‌شدند و ما با آنها مبارزه می‌کردیم در بحبوحه قدرت پیشه ورى ما در آذربایجان با آنها مبارزه می‌کردیم اعوان خود من، انصار خود من، خویشان من را آنها کشتند، شکم دریدند، پا بریدند، سر بریدند، ما نهراسیدیم بالأخره هم نابودشان کردیم اگر راستى دولت قدرت ندارد بگذارد ملت ایران خودش تکلیف خودش را با اینها یکسره بکند آقا ما نمى‌هراسیم ولى آقا اینها رفته‌اند زیر پرده کارشان را می‌کنند مملکت را به این تشنج انداخته‌اند دخترهاى 10 - 12 ساله ما را هم می‌آورند میتینگ می‌دهند شما هم کارى نمى‌کنید آقا این نمی‌شود....

رئیس - آقاى جمال امامى راجع به پیشنهادتان بفرمایید.

جمال امامى - آقاى رئیس اجازه بدهند تمام این پیشنهادات این دستورات فرع بر این است که مملکتى باشد حماسه‌سرایی فرع بر این است که مملکتى باشد وقتی که مملکت ما دچار این وضع شده است تکلیف ما این است که به دولت بگوییم آقا برو و به هر قیمتى هست جلو این رجاله‌بازى را بگیر (صحیح است) وگرنه ما مملکتى نخواهیم داشت که اینجا بنشینیم و صحبت بکنیم. آقا در غائله آذربایجان و دوره 14 هزاران در این مملکت به جرم این که پرچم ایران را حفظ کرده کشته شدند کسى نیامد در اینجا از آنها قدردانى بکند یا بگوید یک دقیقه سکوت بکنید حالا به دستور اجنبى یک عده‌اى می‌خواهند مملکت را به آتش بکشانند و ما هیچ چیز نگوییم معلوم است جرى می‌شوند.

رئیس - راجع به پیشنهادتان چیزى نگفتید پس می‌گیرید؟

جمال امامى - آقاى وزیر کشور باید توضیح بدهند بعد پس می‌گیریم .

رئیس - شما چیزى راجع پیشنهادتان نفرمودید، هیچ مربوط نبود .

جمال امامى - پیشنهاد کردم اول این قضایا را باید در نظر گرفت بعد بودجه را. ناموس مردم دستخوش یک عده رجاله شده رئیس - آقاى وزیر کشور

وزیر کشور - بنده فرمایشات جناب آقاى امامى را تصدیق می‌کنم متأسفانه در این مدت وضعیت طورى بود که تقریباً اختیارات از دست دولت‌هاى وقت خارج شده بود از دیروز هم این مسئله را ما اقدام کردیم امیدوارم جلوگیرى بکنیم. می‌توانم اطمینان بدهم که بعد از این با کمال قدرت همان طور که در نظر دارند ما هم در وظیفه خودمان قصور نکنیم انشاء‌الله بعد‌ها خواهید دید که اقدام خواهیم کرد.

جمال امامى - پس می‌گیرم پیشنهادم را .

رئیس - یک دوازدهم مطرح است آقاى اسلامى بفرمایید.

اسلامى - بنده با یک دوازدهم البته اسم‌نویسى کردم در ستون مخالف نه از این جهت مخالفم که دولت یک لایحه‌اى آورده یا این که مخالفم با پرداخت حقوق کارمندان بلکه مخالف بنده به طوری که ملاحظه مى‌فرمایید یک مخالفت اصولى است و اگر بودجه کل کشور هم به این طریقى که دولت‌هاى بعد از شهریور آوردند آن هم مطرح بود باز هم بنده مخالفت مى‌کردم حالا آقایان شاید تعجب کنید که من چطور هم با یک دوازدهم و هم با بودجه مخالفم با یک دوازدهم از این جهت مخالفم که ما تعجب داریم چرا بودجه کل کشور مطرح نشده که هم دست دولت در مخارج ضرورى باز باشد و هم این که نمایندگان مجلس وظیفه خطیرى که در رسیدگى به دخل و خرج مملکت دارند با دقت انجام دهند اما با این بودجه‌ها چرا مخالفم براى این که بنده عقیده دارم که ثلث این مخارجى که در بودجه کشور هست بلکه نصفش زائد است و به صرف امور تولیدى نمى‌رسد بنده اگر یک روزى وزیر دارایی بشوم نصف این بودجه را حذف خواهم کرد و بسیارى از وزارتخانه‌ها و بنگاه‌ها را هم تعطیل مى‌کنم بانک رهنى، شرکت بیمه وزارت کشاورزى یک قسمت از وزارت جنگ هیچ کدام به درد مملکت نمى‌خورد بنابراین بنده که مخالفت مى‌کنم نه از نظر این لایحه یک دوازدهم است اطمینان دارم که دولت مجبور است براى حقوق کارمندان دولت الان متوسل بشود به دوازدهم و البته مجلس هم تصویب خواهد کرد یک سلسله مطالبى که بنده تمام با اسناد اینجا بیان خواهم کرد و اولین دفعه‌اى است که بنده کیف آوردم توى مجلس تا آنجایی که میسر باشد بنده در این نیم ساعت مقداری از مطالب را بیان مى‌کنم وزارت دارایی جناب آقاى وارسته اوضاعش خیلى خراب است شما تقصیر ندارید ولى بر اثر اهمال یا عدم قدرت وزراى بعد از شهریور مخصوصاً از یک سال به این طرف به کلى دستگاه وزارت دارایی فلج شده و مخصوصاً قسمت درآمدش که آقا دارند سر و صورتى مى‌دهند از بین رفته. بنده اینجا الآن مدارکى دارم راجع به پرونده مالیاتى راجع به حکمیت‌هاى عجیب و غریب راجع به کلاهبردارى‌هایی که از خزانه دولت مى‌شود وثابت مى‌کنم اینجا که نصف بودجه وزارتخانه‌ها صرف کارهاى بیهوده مى‌شود. بنده تمام خرابکاری‌ها و سوء‌استفاده‌هایی که بعضى از مأمورین در تمام وزارتخانه‌ها کردند بنده همه را مدارک دارم با شماره و نمره یک شمه مختصرى از اوضاع خراب وزارت مالیه بیان مى‌کنم بعداً اگر فرصت شد به سایر وزارتخانه‌ها مى‌پردازم ولى قبل از این که وارد مطلب بشوم این موضوع را خواستم عرض کنم که یک تصویب‌نامه‌اى در سال 24 تحت شماره 14464 صادر شده و هر گونه حکمیتى که دولت بخواهد مراجعه کند باید با تصویب هیئت وزرا باشد بعد در سال 28 تحت شماره 13869 این تأیید شد با این حال یکى از وزراى وقت که بنده نمى‌خواهم وارد افراد بشوم چون طرفیتى با اشخاص ندارم و عرض کردم و صحبت بنده کلى و عمومى است دستورى تحت شماره 16149 5 و 4 و 28 داده است و سه چهار نفر را (صاحب‌جمع - اسامیشان را بگویید) بنده بحثى در این اشخاص ندارم و اسم‌شان را هم در اینجا دارم ولى نمی‌خوانم دستور مى‌دهد طبق این شماره که هر وقت وزارتخانه‌ها حکمیتى دارند بایستى به این چند نفر مراجعه کنند (بعضى از نمایندگان - اسامیشان را بگویید) چون نظرى به اشخاص ندارم نمى‌گویم در خارج ممکن است به آقایان بگویم. عرض کنم بر اثر این دستور و اعمال نظرهاى بعضى از مأمورین وقت در بسیارى از حکمیت بر علیه دولت رأى داده شده حتى مدعى آمده پانصد هزار تومان آقامه دعوى کرده بعد که به حکم مراجعه شد جنابان حاکمان گفتند که آقا یک میلیون بکنید قضیه معدن مس یا نمی‌دانم چى بوده و مسائل دیگر حکمیت که دولت محکوم شده است الآن در خزانه‌دارى گیر کرده است این یکى از آنها است اما خبرهاى دیگرى که بنده دارم راجع به حکمیت (امامى‌اهرى – حکم‌ها کى بودند؟) (شوشترى – ابو‌موسى اشعرى) عرض مى‌کنم حضور جنابعالى بنده عرض کردم که در بودجه مملکت و در بودجه وزارتخانه‌ها از بعد از شهریور حیف و میل‌هاى عجیبى شده و وزراى وقت باید آن قدر قدرت داشته باشند که اگر واقعاً کسى طلب مسلمى از دولت دارد صاف و پوست کنده اظهار بکنند و بهش بدهند و اگر ندارد هر کس هست باید پشت تریبون بیاید بگوید و اگر یک وزیرى بیاید که تمام اقلام ریز بودجه‌ها را از شهریور تا حالا رسیدگى بکنند بنده آن وقت به آقایان اطمینان می‌دهم و خواهید دید چه دزدى‌ها شده براى روشن شدن ذهن آقایان نمایندگان عرض کنم از دولت بخواهند که بودجه‌اى که پارسال در ستون مخارج بوده تمام ارقام ریزش را ولو هر قدر باشد چاپ کند بگذارد در دسترس نمایندگان و مردم تا بنده که عرض مى‌کنم این خرج‌ها را باید زد تصدیق بفرمایید یک عده از آقایان وزرا نمایندگان مجلس متنفذ وقتى که از کار برکنار می‌شدند دولت وقت چون می‌خواهد اینها را راضى کند می‌فرستد به آمریکا و هندوستان، ماوراء بحار که مطالعه بفرمایند آقا کمیسیون ارز صورتش را بدهد که پارسال چقدر ارز داده و به چه اشخاص داده بنده به خاطرم می‌آید که در دوره فترت زمان جناب آقاى ساعد یک عده که وزیر بودند و به آنها کارى نمی‌توانستند بدهند به آنها گفتند بروید هندوستان مطالعه بکنید چهار ماه رفتند هندوستان مطالعه کردند حالا چقدر خرج شده آن را وزارت دارایی بهتر می‌داند بعد برگشتند آمدند گفتند که ما باید گونى بخریم از هندوستان در حالى که همان معامله موجب شد که کارخانه‌جات گونى‌بافى ایران ضرر کنند چهار نفر چهار ماه آنجا ماندند و این کار را کردند بنده عرض می‌کنم از این قبیل امور زیاد است بعضى که البته شهامت و حسن‌نیت داشتند در موقعى که وزیر شدند بعضى از پرونده‌ها را به جریان انداختند از خود آقاى نجم‌الملک هم بپرسید وقتى ایشان وزیر دارایی بودند بنده یک مرتبه هم به ایشان مراجعه نکردم از خودشان بپرسید ولى یک سلسله اقداماتى ایشان شروع کرده بودند که قابل تحسین بود مکرر اینجا عرض کردم بنده حالا یک گزارشى دارم که البته یک قسمتش را می‌خوانم البته اگر همه‌اش را بخوانم آقایان تعجب خواهند کرد منظورم به تأیید این حیف و میل‌ها است که سر به میلیون‌ها می‌زند و بنده سه چهار سطر اول را می‌خوانم که آقاى نجم‌الملک خواستند این را تعقیب کنند ولى بعد در اثر تشبثاتى مسکوت ماند طبق پرونده‌هاى موجود در اداره کل نظارت حساب‌هاى اقتصادى آقاى عبد‌الباقى شعاعى از سال 1321 رئیس

+++

حسابدارى و ذى‌حساب واحدهاى اقتصادى بوده و در این مدت به طور نامحدود اعتبارات و درآمدهاى آنها را دریافت و با تمام اقداماتى که براى اخذ حساب به عمل آمده کوچک‌ترین حسابى تسلیم ننموده تا این که در زمان وزارت آقاى نجم‌الملک جریان امر گزارش و تشریح مى‌گردد که آقاى شعاعى از تسلیم حساب گذشته امتناع ورزیده و درآمدهاى قند و شکر و سایر واحدهاى اقتصادى را با همان اسلوب سابق بدون حساب و کتابى و اطمینان این که آیا حساب آنها را خواهد داد یا خیر در اختیار گرفته و بر اثر عدم اعتبار و توجه مشارالیه در اجراى اوامر و احکام صادره حساب میلیون‌ها تومان دارایی دولت معلوم نیست چه شده و دچار چه سرنوشتى گردیده و مى‌گردد آقاى نجم‌الملک در هامش این گزارش مرقوم می‌دارند.

« چنان که سابقاً نوشتم و متأسفانه هنوز اجرا نشده با حضور جناب آقاى صبا و آقایان دیگر که مسئول و وارد هستند خودتان کمیسیونى تشکیل و این موضوع و موارد مشابه آن را که همان بى‌نظمى‌کامل و هرج و مرج امور حساب در کشور است و در واقع در کار دولت نیست رسیدگى و سر و صورتى به این کار بدهند که فوق‌العاده و بى‌اندازه مورد علاقه اینجانب است نه تنها حساب‌هاى اقتصادى خراب است و میلیون‌ها تومان بلاتکلیف است و معلوم نیست چه شده کار اغلب حساب‌ها خراب است و براى اینجانب غیر ممکن است با این وضع مسئولیت مالیه کشور را داشته باشم وزیر دارایی باشم و ندانم آیا میلیاردها پولى که سابقاً داده شده و میلیون‌ها که هر روز داده مى‌شود حساب و کتاب روشن دارد یا نه نجم 22 و 11 و 26»

بر اثر این دستور کمیسیونى با حضور آقاى صبا تشکیل و بعد از مذاکرات لازم تصمیم گرفته مى‌شود که براى هر واحد اقتصادى حسابى جداگانه در بانک ملى مفتوح نمایند که از ابتداى سال 27 به بعد درآمد و هزینه واحد هاى اقتصادى هم مانند سایر وجوه دولتى در اختیار خزانه‌دارى کل واقع و از ید آقاى شعاعى خارج گردد که لااقل از آن تاریخ به بعد حساب‌هاى واحدهاى اقتصادى دچار سرنوشت گذشته نشده و سر و صورتى بگیرد و به همین طریق هم عمل مى‌شود و براى تسلیم حساب‌هاى تا آخر سال 26 که بایستى مشارالیه تنظیم و تسلیم کنند از طرف دیوان محاسبات قرار تسلم حساب بر علیه آقاى شعاعى صادر مى‌گردد که مشارالیه بدواً برخلاف واقع و حقیقت مدعى مى‌شود حساب‌ها را در موقع خود تنظیم و تسلیم کرده و بعداً که در کمیسیون متشکله در دیوان محاسبات با حضور شخص ایشان و چند نفر از مستشاران دیوان محاسبات محرز و مسلم می‌شود که حسابى تسلیم نکرده‌اند ذیل قرارهاى شماره 1288310 و 12 و 26 و 12891- 28 و 2 و 26 و 128928 و 12 و 26 و 12894- 8- 12 و 26 مى‌نویسد که من واسطه ارسال بوده و ذى‌حساب نبوده‌ام که این دعوى ایشان هم در دادسراى دیوان محاسبات مردود و ذى‌حساب بودنشان در تمام موارد مسلم شناخته می‌شود.

این گزارش بیان می‌کند که چطور این پرونده‌ها سمبل شده (صاحب‌جمع- این گزارش را کى داده؟) مدیر کل دارایی وقت داده (سلطان‌العلما - موقعى که آقاى شعاعى سر کار بود پس چرا این مطالب را نفرمودید؟) این اسناد تازه به دستم رسیده است، بنده شهامت این را دارم که همه وقت حرفم را بگویم ملاحظه فرمودید به همان دولتى هم که اقتدار داشت رأى ندادم (حاذقى- آن دولتى اقتدار دارد که قانون را محترم بشمارد) بنده هیچ وقت پشت سر مرده حرف نمى‌زنم! اگر بخواهم بگویم خیلى چیزها است. عرض کنم که یک گزارش دیگر 5 میلیون 6 میلیون تومان هم هست ملاحظه بفرمایید این مربوط به مأمورین دولت نیست که آقایان ایراد بکنند.

این هم یک گزارش دیگر: شماره 5381 محرمانه فورى- جناب آقاى وزیر دارایی.

به طوری که با تلفن فرمودید اجازه می‌خواهد خلاصه جریان پرونده مالیاتى سنوات 23 و 24 شرکت سهامى آسودان به مدیریت آقاى ستراک عوض‌زاده را به عرض عالى تقدیم نماید. پس از این که آقاى عوض‌زاده از ایران خارج می‌شود در سال 25 که گویا خانم ایشان به قصد خروج از ایران تقاضاى ویزا می‌نماید آقاى مهدى باتمانقلیچ تعهد‌نامه کتبى به اداره کل مالیات مستقیم تسلیم می‌نماید که در ظرف مدت دو سال از تاریخ 11- 4- 25 چنانچه اموال غیر منقول و خانه مستغلات آقاى عوض زاده انتقال به غیر یابد ایشان از عهده تمام دعاوى اداره کل مالیات و جرایم متعلق به آن برآید در اردیبهشت سال 27 که مدت کمى به انقضاى مهلت مقرر در ضمانت‌نامه مزبور باقی‌مانده بود آقاى عبدالله طباطبایی رئیس وقت اداره درآمدهاى مقطوع موفق می‌شود رأى بدوى از کمیسیون تشخیص نسبت به مالیات سنوات مزبور شرکت آسودان صادر نماید و بر اثر اعتراض وکیل مؤدعى به رأى مزبور پرونده امر به کمیسیون تجدید نظر ارسال و روز 27- 2- 27 وقت رسیدگى معلوم می‌شود ولى در روز مزبور آقاى باتمانقلیچ شرحى به وزارت دارایی عرض و مدت ضمانت خود را شش ماه تمدید می‌نماید و تقاضاى رسیدگى دقیق‌ترى مى‌کند بر اثر وصول نامه مزبور کمیسیون تجدید نظر از رسیدگى خوددارى می‌نماید و فرداى آن روز هم رئیس اداره درآمدهاى مقطوع تغیر سمت مى‌یابد و دیگرى بنده اسم نمی‌خواهم ببرم (شوشترى - چرا اسم نمی‌برید؟) آقاى نصرت‌الله طلایی به جاى او منصوب می‌شود. در تاریخ 10- 10- 27 آقاى باتمانقلیچ شرح دیگرى به اداره درآمدهاى مقطوع می‌نویسد و مدت ضمانت خود را یک ماه دیگر هم تمدید می‌کند و به این ترتیب مدت ضمانت ضامن معروض جمعاً تا تاریخ 11- 11- 27 تمدید می‌گردد. باقى آن را نمی‌خوانم ولى به طور خلاصه شفاهاً عرض مى‌کنم که یک شخصى بوده است به اسم ستراک عوض‌زاده چند میلیون تومان بدهکار بوده است به دولت یک شخصى مى‌آید ضامنش مى‌شود که هر وقت او از ایران برود در ظرف دو سال از عهده تمام دعاوى دولت برآید بعداً آن ضمانتش را تمدید می‌نماید و بالأخره آن شخص از ایران می‌رود و مدت ضمانت آقاى ضامن منقضى مى‌شود سه چهار میلیون تومان می‌خورد این یکى نیست بنده مى‌توانم پانصد تا از این موضوع‌ها را ارائه بدهم (صحیح است) این پول‌ها است بروید بگیرید. عرض کنم باید یک مقدمه‌اى حالا عرض کنم یکى از وزراى دارایی سابق که متأسفانه بنده باز هم نمی‌خواهم اسمش را ببرم آمده بودند که مالیه را اصلاح بکنند و در نظر گرفت که دارایی تهران را پیشکارى بکند در حین اصلاحات مقدار زیادى پرونده‌هاى اشخاص بود که در دست اجرا بود یعنى محکوم شده بودند به حکم قطعى به ده هزار تومان و بیست هزار تومان و صد هزار تومان و یک میلیون تومان و ده میلیون تومان محکوم شده بودند که مالیات بدهند تمام اینها را بنده صورت دارم بعد وقتى که پیشکارى شد تمام این پرونده‌هاى محکوم شده و آنچه پرونده‌اى دیگرى که مطرح بود از سى میلیون و چهل میلیون و پنجاه میلیون بعضى‌هایشان را بنده الان قرائت مى‌کنم همه را ریختند توى گونى آقاى شوشترى و گذاشتند کنار این پرونده‌ها الآن معلوم نیست کجا است ولى صورت اینها را اگر بخواهند من دارم ممکن است بدهم اینها را جمع کردم 116 میلیون تومان شده است (شوشترى - بخوان جان من ) (فرامرزى - صداى ایشان رساتر است بدهید بخوانند) صداى بنده را نشنیده‌اید حالا بنده یکى دو سطرش را می‌خوانم این پول‌ها را نمی‌گیرند آن وقت مال یک مسلمانى را مى‌برند حراج می‌کنند پس از برقرارى این شخص فلان می‌ریزند در اطاق این شخص که زود باش پرونده‌ها را تحویل بدهید البته مقصود از بین بردن پرونده‌هاى مورد نظر بوده است بر اثر فشار 260 فقره پرونده بزرگ شهرستان‌ها که اکثر آنها مربوط به مقاطعه‌کاران بوده 93 فقره مربوط به تهران را تحویل مالیه تهران می‌دهند مالیه تهران پیشکارى شد پرونده شهرستان‌ها چرا رفت این را استدعا می‌کنم آقاى وزیر دارایی تحقیق بفرمایید اگر صحت دارد تأیید کنید و الّا تکذیب کنید و به عنوان این که این پرونده‌ها از حدود صلاحیت آنها خارج بوده اقدامى ‌نمی‌کنند و سکوت مى‌نمایند. از جمله این پرونده‌ها یکى پرونده بالاسان اوا کمیان پیمانکار سیمان راه‌آهن بوده که مبلغ بدهى مالیاتى او به طور مقطوع 173000 تومان تعیین شده در حالی که مالیات مقاطعه‌کاران به طور مقطوع اخذ می‌شود (صدر‌زاده - صدى پنج از ژ کل مقاطعه) ولى براى ما است مالى کردن این را به کمیسیون ارجاع می‌کنند در صورتى که نباید چنین بشود با این حال کمیسیون هم تأیید کرده و به مرحله اجرا که رسیده جزء این پرونده‌ها رفته معلوم نیست به کجا رفته و نابود شده است. یکى دیگر پرونده‌هاى مقاطعه‌کاران شرکت نفت است که اینها بابت هر تن بنزین و سایر مواد نفتى که حمل می‌کرده‌اند کرایه از شرکت نفت می‌گرفتند صورت این پیمانکاران در وزارت دارایی موجود است و طبق محاسباتى که شده این عده شصت، هفتاد میلیون ریال بدهکار مى‌شوند در حالی که مالیات اینها به طور قطع و یقین معلوم شده یک اعتراضى از طرف رئیس آنها داده می‌شود که اینها پیمانکار نیستند و حق‌العمل‌کارند منظور این بود که نرخ مالیات را از میزان ثابتى که مقرر بوده بیاورند پایین. این موضوع به اداره مالیات مستقیم احاله می‌شود که رسیدگى کنند این اداره تأیید می‌کند که اینها پیمانکار هستند باید پرداخت بکنند مجدداً می‌رود به اداره کل حقوقى و کمیسیونى که در اداره کل حقوقى تشکیل می‌شود این کمیسیون نیز نظر اداره

+++

مالیات را تأیید می‌کند و با این که در این کمیسیون رئیس اداره کل حقوقى و رئیس اداره مالیات مستقیم و یکى از مشاورین حقوقى شرکت داشته‌اند با این حال دستور داده‌اند دوباره در اداره کل مالیات مستقیم کمیسیونى از اعضاى پایین و زیر دست مجدداً براى ماست‌مالى تشکیل شده با این حال بین این عده هم اختلاف نظر پیدا شده و بالأخره پرونده جزو پرونده‌هایی است که در گونى کرده‌اند و کنار انداخته‌اند.این یک مقدار از این پرونده‌ها . یک مطلب دیگر آقا شرکت پیوندى است اولاً بنده با این اداره جلیله ساختمان وزارت دارایی مخالفم اگر چه حالا یک شخص بسیار شریفى آقاى استوان رئیسش است چون ایشان را از موقعى که در مازندران رئیس املاک بودند می‌شناسم و می‌دانم مرد خوبى هستند ولى اساساً اداره ساختمان وزارت دارایی یعنى چه؟ بنده الان اینجا با مدارک ثابت مى‌کنم که رؤساى ساختمان خودشان شرکت‌هایی داشتند که اسم شرکت‌ها را می‌برم و سالى ده میلیون که بودجه این اداره است داده‌اند به ساختمان‌هایی که خودشان شرکت داشته‌اند یکى از اینها شرکت سیوندى بود، بنده آقاى وزیر دارایی براى شما درست می‌کنم اینها را بگیرید تا خزانه دولت پر شود از جمله قراردادى براى تأسیسات حرارت مرکزى وزارت دارایی در سال 1326 با شرکت سیوند به مبلغ هفتاد هزار لیره، 565 هزار دلار منعقد کردند و 13 میلیون ریال و 1406000 ریال نیز بعداً براى تفاوت جنس کالا اضافه کردند بعداً چون خزانه‌دارى کل دلار موجود نداشته مقرر مى‌شود طبق نرخ رسمى هر چهار دلار یک لیره پرداخت گردد و با این که انجام این عمل طبق تقاضاى مقاطعه‌کار صورت گرفته و اعتبار دلارى به لیره تسعیر شده بود معذلک مقاطعه‌کار به علت ترقى نرخ دلار بعد از مدتى تقاضاى تفاوت آن را مى‌کند و جریان امر از طرف اداره کل ساختمان گزارش می‌شود و آقاى وارسته دستور می‌دهند کمیسیونى در این زمینه تشکیل شود و به مطالب پیمانکار رسیدگى نمایند در زمان آقاى دکتر نصر از اجراى این دستور خوددارى و به جاى تشکیل کمیسیون عالى پرونده امر به اداره حقوقى احاله می‌گردد از اداره حقوقى نظر موافق داده شده در صورتی که اصولاً این عمل تبدیل به موجب تقاضاى خود پیمانکار بوده و با موافقت او صورت گرفته مع‌الوصف حکمى صادر مى‌شود و مبلغ شش میلیون و نود و هفت هزار تومان (شوشترى - شصت و دو هزار لیره) مابه‌التفاوت به شرکت سیوند تأدیه مى‌شود. بنده صورتش را دارم این قبیل چیزها است که بنده مى‌گویم بودجه مملکت را مى‌شود نصف کرد یکى از آقایان از لژ مطبوعات نوشته‌اى درباره سوءاستفاده در وزارت دارایی یک پرونده‌اى هست مربوط به معادن سرب انارک که مستأجر در سال قبل سالى 800 تومان اجاره کرده در این مدت چندین میلیون تومان سرب فروخته دیگرى حاضر شده است که دو میلیون و ششصد هزار تومان او اکنون هم سه سال است که دینارى اجازه نداده است و مستأجر اجاره کند بنده از این چیزها زیاد دارم این که از لژ مطبوعات داده‌اند (مکرم- مبالغه‌آمیز بوده است) بنده اظهارى ندارم از لژ مطبوعات داده‌اند بنده اینجا عرض کردم که باید این بنگاه‌هاى مستقلى که تابع وزارت دارایی هستند یعنى شرکت بیمه بانک رهنى باز هم بنده اینجا عرض مى‌کنم بنده با رؤسای‌شان هیچ کارى ندارم نه به بانک رهنى نه به شرکت بیمه بنده یک مطلب اصولى عرض مى‌کنم اینها باید منحل شود اینها براى این است که یک عده اشخاصى که ندارند با بنده رفیقند با آقا دوستند بروند آنجا عضو بشوند براى این است (شوشترى - مثل شرکت فرش) بله مثل شرکت فرش خدا رحم کند به شرکت فرش که من نمی‌دانم در سه سال دیگر چه در می‌آید فقط براى یک عده اشخاص متنفذ و آنهایی که دست داشته باشد با مأمورین آنجا در شرکت بیمه پرونده‌هاى عجیب و غریبى است که ساخته‌اند و بعد پول‌هاى عجیبى برده‌اند بنده اینجا سه چهار پرونده را اشاره می‌کنم و چون می‌ترسم وقت تمام شود بقیه را می‌گذارم براى وقت دیگر پرونده‌هاى ساختگى موجود نمونه‌اش این است.

در وجه آقاى مرعشى بابت آتش‌سوزى چهارصد هزار ریال در وجه روزنامه آیین‌اسلام بابت آتش‌سوزى سیصد هزار ریال در وجه لارى بابت آتش‌سوزى سیصد و پنجاه هزار ریال در وجه شرکت سوفار دو میلیون و ششصد و شصت هزار ریال در وجه اسکویی یکصد و ده هزار ریال در وجه عیسى اف دو میلیون و پانصد هزار ریال و صدها پرونده‌هاى دیگر از این قبیل مانند پرونده یخچال حق‌شناس مدیر شرکت ایران سوئد (شوشترى - آن هم لابد یخ‌هایش آتش گرفته بوده) و همچنین پرونده بیمه زندگى رودلف السلر آلمانى که حیف و میل‌هایی در این پرونده‌ها شده- یک دستگاه دوربین عکاسى خریده‌اند مبلغ هزار و دویست تومان نمی‌دانم این را براى چه خریده‌اند؟ (صاحب‌جمع- براى این که عکس حریق بردارند) حالا در شرکت بیمه یا این قبیل مؤسسات و شرکت‌ها چه مخارجاتى چه اتومبیل‌هایی چه بساط‌ها‌یی هست بنده کارى ندارم افراد شریف هستند افراد مصرف هم هستند.

رئیس - آقاى اسلامى وقتتان تمام شده است.

یکى از نمایندگان - بفرمایید آقاى اسلامى

رئیس-  کى گفت بفرمایید؟ وقت ایشان تمام شده است.

اسلامى - سه دقیقه فرمودید هست.

رئیس - گفتم دو دقیقه هم گذشته است.

اسلامى - بنده مطالب بسیار زیادى دارم راجع به این پرونده‌هایی که در دست اجرا بوده است آقاى شوشترى بنده چند تایش را می‌خوانم آن وقت می‌فهمید آقایان در اداره مالیات مستقیم چه خبر است عبد‌السوار قدورى و داود گلستان‌زاده 3372294 ریال اینها پرونده‌هاى قطعى است بروید بگیرید این پرونده‌ها را ریخته‌اند در گونى آبرام کوران 2931308 ریال خیلى هست حالا بنده از این صفحه بیش‌تر نمی‌خوانم آقاى شموئیل زاه 1935514 ریال مهمانخانه پالاس 1900000 ریال ذبیح‌الله ملک‌پور 1364686 (ارباب- آقا این آدم که چندین سال است جواب مردم را نمى‌تواند بدهد بنده اطلاع دارم) (قاسم فولادوند- آقاى وزیر دارایی دستور داده‌اند که صورت را تنظیم کنند) بنده هم همین تقاضا را دارم آکسام مکیسیان 6038931 ریال از این ارقام زیاد است بنده حالا نمی‌خواهم بخوانم اسم خیلى‌ها این تو هست بنده انشاء‌الله یک فرصت دیگرى که شد مطالبى که دارم اینجا به عرض می‌رسانم حالا فرصت نشده که راجع به اداره کل ساختمان و سوء‌استفاده‌هایی که آنجا مى‌شود عرض کنم (قاسم فولادوند - به آقاى وزیر دارایی لطف کنید) ایشان از روزى که وزیر دارایی شدند شفاهاً هم بنده به ایشان عرض کردم.

رئیس - آقاى وزیر دارایی‏

وزیر دارایی - جناب آقاى اسلامى‌در ضمن بیانات‌شان اشاره فرمودند و مطالبى فرمودند که بنده لازم می‌دانم براى روشن شدن ذهن آقایان محترم توضیحاتى به عرض برسانم اولاً راجع به حکمیت می‌خواستم عرض کنم که بنده از کسانى هستم روى تجربیاتى که دارم همیشه کارهایی که به حکمیت رجوع شده است بنده دیده‌ام که صد در صد به ضرر دولت تمام شده است به همین جهت از روزى که مشغول کار شده‌ام دستور دادم مادام که بنده متصدى این خدمت هستم اصلاً چنین پیشنهادى را براى بنده نیاورند (احسنت) و مادامى‌که در این خدمت باشم محال است که موافقت کنم با چنین پیشنهادى (یکى از نمایندگان - این دستور هم لغو شود) دستور در صورتى است که موافقت وزارت دارایی فراهم باشد وقتى بنده موافق نباشم چطور اجرا مى‌شود؟ نظر بنده اصولاً این است در کلیه امورى که جنبه حقوقى و قضایی دارد جز مقام صلاحیت‌دار قضایی هیچ مقامى ‌شایستگى و صلاحیت ندارد که در آن امر دخالت کند (احسنت- صحیح است) چنانچه در مورد اراضى سیلو که مورد علاقه آقاى اسلامى هم بوده و چند روز پیش تشریف آوردند و فرمودند که این دوسیه‌اى که ساخته شده است بنده به اتمام برسانم بنده عرض کردم پرونده باید برود در داد گسترى هر طور که در آنجا نظر دادند رفتار شود اما راجع به مسائل مالیاتى خیال می‌کنم که کار مهمى را انجام نداده باشند براى این که بنده خودم می‌دانم که در دستگاه وصول پرونده‌هاى زیادى جمع‌آورى شده است که هنوز تعقیب نشده و آن طور که باید موفق به وصول مطالبات دولت نشده‌اند آقایان محترم استحضار دارند که بنده یک شخصى را در رأس آن قسمت گذاشته‌ام که در تقوا و دقت و مراقبت در وزارت دارایی بى‌نظیر است و آن آقاى ایمانى است اولین دستور بنده که صورت جامعى از کلیه بقایاى مالیاتى تهیه کنند و با کمال جدیت اقدام به وصول بدهى اشخاص بکنند این پرونده‌هایی که آقا فرمودند روى همان دستورى است که خود بنده دادم و تنظیم شده است و بعداً هم نتیجه‌اش را ملاحظه خواهید فرمود تا دینار آخرش وصول خواهد شد اما این پرونده‌هایی که اسم بردید همه مشمول این نظر است همه تعقیب مى‌شود و نتیجه به اطلاع آقایان می‌رسد گمان می‌کنم که اگر در پشت تریبون هم نمى‌فرمودند صورتش را براى بنده می‌فرستادند همین اقدام که حالا عرض کردم به عمل مى‌آمد و منظور ایشان عملى مى‌شد اما راجع به یک دوازدهم لازم است که توضیح عرض کنم اجازه مى‌فرمایید.

رئیس - بفرمایید

وزیر دارایی - موضوع یک دوازدهم بنده مى‌خواستم عرض کنم که این یک امر تازه‌اى نیست که دولت فعلى مبتکر آن باشد چندین سال است که مجلس شوراى ملى با این عنوان آشنا هستند اگر در سال‌هاى سابق یک موردى براى تأمل و اعتراض بود فعلا گمان مى‌کنم که دیگر موردى براى آن نباشد

+++

چون بودجه را پس گرفته‌ایم براى این که تعدیلى در آن بکنیم و البته سعى و اهتمام مى‌کنیم که در اسرع ما بودجه را تقدیم مجلس شوراى ملى کنیم بنابراین اگر چنانچه بودجه را هم نگرفته بودیم باز احتیاج داشتیم که این لایحه یک دوازدهم را بیاوریم چون تصویب بودجه دو دو سه روز ممکن نبود که انجام بشود بنابراین تمنا و استدعاى بنده این است که چون ماه تمام شده است و کارمندان اقلب دچار عسرت و سختى هستند زودتر تصویب بفرمایید که در پرداخت حقوق آقایان تأخیرى نشود.

اسلامى - بنده به موجب ماده 90 یک عرضى دارم .

رئیس - ایشان که صحبتى نکردند

اسلامى - یک پرونده‌اى فرمودند که مورد علاقه بنده است خواستم توضیحى عرض کنم .

رئیس - بفرمایید .

اسلامى - بنده خیلى خوش‌وقتم که در این دوره نمایندگى هیچ وقت مراجعات مشروع یا نامشروع مطلقاً نداشتم (صحیح است) بنده اینجا در موقعى که آقاى نجم‌الملک وزیر دارایی بودند بعد هم که افتاده بودند از ایشان ذکر خیر کردم از ایشان بپرسید بنده یک دفعه هم نرفتم وزارت دارایی خدمت ایشان بپرسید ازشان بپرسید اما آقاى وارسته اینجا چون بنده یک اشاره‌اى به پرونده مرحوم سپهسالار کردم ایشان خواستند یک بى‌مرحمتى بکنند فرمودند پرونده‌اى که مورد علاقه بنده بود براى این که سوءتفاهمى‌ایجاد نشود بنده چون حق دارم از نظر نظامنامه‌اى استدعا کردم که به بنده اجازه بدهند چون یک شخصى هم یک کاغذ‌هایی بین آقایان نمایندگان منتشر کرده و بین بعضى از دوستان هم ایجاد سوءتفاهم شده بنده استدعا می‌کنم ‏

توجه بفرمایید بنده اینجا خودم چند مرتبه عرض کردم که دولت باید نمونه و سرمشق باشد و براى سایر مردم بنده اگر آمدم خانه یا زمین جناب آقاى دکتر هدایتى را که سند مالکیت دارند بردم و تصویب کردم در صورتى که 16 سال در تصرف ایشان بوده است، 16 سال است سند مالکیت دارند و آن وقت به بنده خواهند گفت و آقاى فرامرزى هم در کیهان می‌نویسد که عباس اسلامى ‌شخص معتمدى است. نمى‌نویسند آقا؟ (فرامرزى - تا هم فراکسیون هستیم خیر) (خنده نمایندگان) ولى وقتى که دولت که مظهر و سمبل اخلاق باید باشد بیاید اراضى مردم را غاصبانه تصرف کند و ساختمان سیلو و گمرک بسازد و انکار نداشته باشد و تصدیق هم بکند در مالکیت و در تصرف اگر بنده وکیل نیایم از آن دفاع نکنم که نمى‌شود پس براى چه وکیل شده‌ام. بنده دعوایی کشکى که اقامه نکرده‌ام که به حکمیت حسن‌على‌جعفر مراجعه شود بنده خودم مخالفم با حکمیت ولى وقتى که وزارت دارایی (به شخص شما که نمی‌شود گفت شما سوء‌استفاده کرده‌اید) دزدى مى‌کنید وقتى که پرونده را خواندید و دیدید که 16 سال در اراضى مردم بوده‌اند و آنها سند مالکیت دارند انکار ندارید تمام مراجع رسیدگى کرده‌اند. دادگاه آمده حکم داده همه این کارها شده و باید مطابق قانون مدنى شما ساختمان‌ها را خراب بکنید و اراضى را بدهید به صاحبانش یا این که رضایت او را فراهم کنید آقاى دکتر معظمى استاد حقوق این طور نیست؟ مطابق قانون مدنى باید آقایان پس بدهید قانونى در سال 1316 در مجلس شوراى ملى گذشت که اراضى که زیر راه‌آهن رفته دولت باید قیمت اراضى را با نرخ روز تصرف بپردازد با مقدارى خسارت دیرکرد ولى دیگر قانون نگذاشته است که بنده، دولت، حسن، تقى اراضى مردم را ببریم و پولش را ندهیم. اگر کم و زیاد است بفرستید دادگسترى کارشناس رسیدگى بکند بنده اگر آمدم پیش آقا توصیه کردم عرض کردم که جنابعالى که مردم با شهامتى هستید پرونده را به عمر و وزید ندهید و خودتان بخوانید اگر کسى حق مسلم دارد، سند مالکیت دارد پشت این تریبون بیایید بگویید و بفرستید به دادگسترى و اما راجع به این پرونده بنده دفاع از این شخص مى‌کنم البته از نظر آشنایی که دارم و پرونده را بخوانید ببینید که در یک کار یک بیچاره‌اى را دولت 16 سال است معطل مى‌کند ولى در این قبیل کارهایی که بنده دارم و حتى وزیر دارایی وقت یا معاون وزارت دارایی وقت یا مدیر کل وقت شریک باشد و چه خیانت‌ها مى‌کنید بنده البته به آقا توصیه مى‌کنم باز هم خواهم کرد اگر هم رسیدگى نکنید پرونده آن را هم مى‌آورم اینجا که آقایان روشن بشوند که بنده از یک شخص ضعیفى دفاع کردم و هیچ منافع شخصى ندارم.‏

رئیس - آقاى آزاد

آزاد - بنده اسم خود را در لایحه موافق مشروط نوشتم. موافق هستم براى این که معتقدم حقوق کارمندان دولت باید زودتر پرداخت بشود (صحیح است) و شرطى هم در آنجا کردم که این شرط من عبارت از این است که جناب آقاى وزیر دارایی بودجه را زودتر بیاورند به مجلس که تصویب بشود (فرهودى - با تعادل حقیقى) براى این که در سال گذشته دیدم ما که هزار میلیون تومان بلکه بیشتر پول این مملکت را دادیم و خرج کردند و آقایان نمایندگان نتوانستند درباره بودجه مملکتى اظهار نظر کنند و نه دولت توانست آن طوری که باید از این پول استفاده بکند. آخر ماه یک دوازدهم یا دو دوازدهم آوردند و بعد هم تصویب شد و هیچ معلوم نشد چطور شد. بنده مى‌خواستم عرض کنم که تا به حال در این دو دوره که بنده در مجلس بودم در کمیسیون بودجه عضویت نداشتم ولى در کمیسیون برنامه بنده را انتخاب کردند و رفتم آنجا و می‌خواهم یک نکته را عوض کنم که چه تأثیر زیادى دارد که بودجه مملکتى زودتر تصویب بشود. وقتی که ما رفتیم به سازمان برنامه و صورت خواستیم، صورت درآمد و صورت مخارج را گفتند 262 میلیون تومان ما خرج کردیم و درآمد داشتیم و همین مبلغ هم خرج کردیم صورت این مخارج و درآمد را خواستیم دیدیم در مقابل این مخارج چیزهاى عجیب و غریبى نوشته‌اند 412 اتومبیل در سازمان برنامه بود. اینها از صبح تا شام توى شهر می‌چرخیدند پول لاستیک و بنزین می‌دادند و پول خرج سفر یک طیاره هم داشت (یک نفر از نمایندگان - و خیلى چیزهاى دیگر) و 91 نفر خانم هم در آنجا هم ماشین‌نویس بود. البته حقوق آن خانم‌ها هم به درجات معین شده بود از هزار تومان بود تا سیصد و پنجاه تومان ما آمدیم اینجا گفتیم براى این که این طور نشود، چون بعضى وقت‌ها گزارش می‌دادند به ما که دولت دستور داده است که هفت هزار تومان سازمان برنامه را بدهند براى مخارج استاندارى شمال یا مثلاً ماهى هزار و پانصد تومان خرج سفره استاندار را بدهند (یک نفر از نمایندگان - این برنامه هفت ساله بود؟) بلى، توجه بفرمایید، از برنامه هفت ساله بوده حالا اجازه بفرمایید بنده یک توضیحات بدهم. ما هم آمدیم گفتیم که براى این که این پول‌ها حیف و میل نشود بهتر این است که ما بنشینیم یک بودجه‌اى براى اینها تنظیم بکنیم که اینها حق نداشته باشند بیش از این بودجه کارى بکنند. آمدیم نشستیم. مى‌توانیم به آقایان عرض بکنم که این کمیسیون برنامه هر روز جلسه داشت و یک روز نشد که اکثریت نباشد (صحیح است) و ما آمدیم نشستیم و بودجه تنظیم کردیم. تمام مخارج زاید و پول‌هایی که صرف تجمل و اینها می‌شد اینها همه را زدیم. گفتیم این پول سازمان برنامه را باید صرف عمران و آبادى کشور کرد بنابراین ما گفتیم که که اول رودخانه‌هایی که هست آب این رودخانه‌ها را بیندازند روى زمین و کشت کنند. بعد هم کارخانه وارد کنیم که اسباب کثرت سرمایه مملکت بشود. ملاحظه می‌فرمایید اینها اسباب ازدیاد سرمایه می‌شود هر قدر کارخانه توى مملکت باشد سرمایه مملکت زیادتر می‌شود. حالا ملاحظه بفرمایید راجع به کارخانه‌جات و سدها بنده مى‌خوانم:

سد درودزن (مرودشت)- سد‌هاى خراسان- سد دره‌رود شیران آذربایجان‏

سد زاینده‌رود براى جلوگیرى از اتلاف آب در مرداب گاوخونى- آبیارى شوشتر سد منجیل و تثبیت بستر سفید‌رود و تعبیه کانال‌ها- سد زرینه‌رود (میاندوآب) سد قشم- سد میناب- سد کارون- سد دره‌رود (دشت مغان) سد بار آبیارى لرستان- آبیارى فردوس و طبس- سد موند- سد شهر چاى رضائیه سد جیرفت- چاه گروپى نائین و تأمین آب- آبیارى کمره- سد نماز ستاق- فیروز‌آباد نارس- آبیارى سبزوار- سد کمجانچم- سد کرج سد کرخه- سدهاى میانگنکى و زهک- سد درودزن انحراف تونل سد کرج- سد زاینده‌رود- سد بمپور (فقیه‌زاده - فقط سد شاهرود مانده) ملاحظه بفرمایید ما هر جایی را توجه کردیم و دیدیم که یک رودخانه‌اى یک آبى برود آنجاهایی که سابقاً مطالعات داشتیم آمدیم آنها را تأمین کردیم و آنهایی را هم که مطالعه نداشتیم گفتیم که سد اینها را مطالعه کند بعد آمدیم سر کارخانه‌جات گفتیم آن چیزهایی را که ما می‌توانیم در مملکت تهیه کنیم و زیاد احتیاج به آن داریم اینها را در کارخانه وارد می‌کنیم براى این که وقتى کارخانه وارد کردیم دیگر ارز از مملکت خارج نمی‌شود ملاحظه کنید ما این کارخانه‌ها را گفتیم وارد کنند:

کارخانه د. د. ت (شوشترى- بهترین عمل همین کارخانه است) د. د. ت کارخانه گل گوگرد- کارخانه چاى- کارخانه آمونیاک سوپر فسفات- اسید سولفوریک- کارخانه ریسندگى براى نائین- خرید چهار کارخانه قند چون گفتیم براى این که ما از نظر قند اینجا در زحمت هستیم سعى بکنیم که این قدر کارخانه وارد کنیم که احتیاجمان

+++

را رفع بکند چهار کارخانه قند تأسیس سه کارخانه سیمان- خرید کارخانه مقره‌سازى و ظروف چینى- تأسیس کوره‌هاى کوک‌پزى- بعد در اینجا آقاى دکتر معظمى‌ فرمودند که چون در شهرستان‌ها داروخانه نیست و بعضى داروخانه‌ها هم که هست آنها گران می‌فروشند ما گفتیم از طرف سازمان برنامه یک داروخانه‌هایی درست شود که مردم به قیمت ارزان داروشان را بگیرند (یک نفر از نمایندگان - بسیار خوب فکرى کردید) بعد راجع به موضوع مسلولین چون مسلولین زیادى در مملکت ما هست تصویب کردیم در بودجه که شش آسایشگاه در شمال و در شرق و در جنوب درست بشود که در هر ناحیه‌اى که مسلول هست همان جا معالجه بشود و در هر ناحیه‌اى که مسلولین دیده می‌شوند در همان نقطه هم معالجه بشوند.

بعد براى این که کسى نتواند از این پول‌ها سوء‌استفاده بکند به قول ما خراسانی‌ها آمدیم این را شش میخه‌اش کردیم براى این که اولاً یک تبصره‌اى آنجا گذاشتیم که از یک ماده به ماده دیگر نتوانند بروند تبصره این است

تبصره 1 - انتقال وجوه از ماده‌اى به ماده دیگر ممنوع است و در موارد ضرورى به پیشنهاد شورای عالى و مدیر عامل و هیئت نظارت و تصویب کمیسیون برنامه مجلس شوراى ملى ممکن است اصلاح بودجه صادر شود. و گفتیم که به هیچ‌وجه من‌الوجوه حق نداشته باشند از این بودجه‌هایی که تعیین کردیم سوء‌استفاده بکنند به علاوه آقایان می‌دانند که در این مدتى که کمیسیون می‌شد براى شهرستان‌ها که منظور نظر واعظین قانون بود که براى شهرستان‌ها داده بشود ما آمدیم دویست میلیون تومان هم اختصاص دادیم به شهرستان‌ها و این شهرستان‌ها را تقسیم‌بندى کردیم بعد گفتیم مدیر عامل برنامه یا شورا براى این دویست میلیون تومان یک کمیسیونى تشکیل بدهند که با حضور آقایان نمایندگان هر محل این پول به مصرف برسد حالا می‌خواهند جلو آب را بگیرند، می‌خواهند برق بکشند می‌خواهند هر کارى بکنند این هیئت شورا و نظارت پول را بگیرند و با نظارت آقایان وکلا هم خرج بکنند (شوشترى - این را هم خاصه و خرجى می‌کنند) حالا ملاحظه بفرمایید ما از نقطه نظر بودجه آنها که لازم بود انجام دادیم آن وقت بقیه باز به نظر آقایان محترم است حالا آقاى اسلامى‌ آمدند اینجا یک چیزهایی فرمودند راجع به سوء‌استفاده‌هایی که شده است. آقایان هم همه فرمودند که آقاى وزیر دارایی حسن‌نیت دارند ولى تا وقتى که اینها دنبال نشود واین دزدی‌ها و این تقلب‌ها جلوگیرى نشود یک عاملى لازم دارد که دنبال این پرونده برود که حقیقتاً اگر این پرونده‌ها مخالف مصالح ملت تشکیل شده است عاملین آن را مجازات کند و الّا اگر دنبال این پرونده‌ها را نگیرند معلوم نمی‌شود پول‌هایی که به سازمان داده شده است کجا رفته است اگر آقایان نمایندگان محترم در قسمت حوزه انتخابیه خودشان تعقیب نکنند این پول‌ها تمام می‌شود و برنامه خراب می‌شود (حاذقى - اتومبیل‌ها چه شد آقا؟) اتومبیل‌ها را هم ما به هم زدیم بالأخره ما گفتیم از این اتومبیل‌ها بفروشید و یک عده‌اش را هم گفتیم بفرستید به وزارتخانه‌هایی که احتیاج به آن دارند و حالا مقدارش خیلى کم است.

یک موضوع دیگرى را مى‌خواستم عرض کنم راجع به سازمان برنامه وقتى صورت مستخدمین را آوردند دیدیم که چند نفر مستخدم خارجى هستند چند نفر از اینها انگلیسى بودند. بعد براى ما گزارش دادند که بعضى از اینها مأمورین سیاست خارجى هستند و اینجا آمده‌اند که از سازمان برنامه پول بگیرند ما گفتیم که اینها را به خدمتشان خاتمه می‌دهند در آخرین جلسه‌اى که داشتیم گفتیم چون احتیاجى به وجود اینها نیست باید آنها را از آنجا خارجشان کنیم مخصوصاً یکى از اینها مستشار آمار بود در سازمان برنامه گفتیم که اولاً سازمان برنامه اداره آمار لازم ندارد. بعد گفتند او را بفرستید به اداره آمار بنده رفتم از رئیس اداره آمار پرسیدم که این آقاى دکتر جان لویی که گفتید این اطلاعاتى راجع به آمار دارد یا نه؟ گفتند نه ندارد و مى‌آید از ما اطلاعاتى یاد می‌گیرد و بعد یک پیشنهادى کردیم که اینها را بفرستند به وزارتخانه‌هاى دیگر ولى بعد در آخرین جلسه کمیسیون که تشکیل شد خاتمه خدمت آنها را کمیسیون تصویب کرد و بعد هم ابلاغ کردیم به آقاى رئیس مجلس ایشان هم ابلاغ کردند البته ما با این اعمالى که کردیم ممکن است یک تحریکاتى بر علیه کمیسیون بشود حالا این تحریکات از داخل باشد یا از خارج بنده کارى ندارم. مقصود این است که چون این بودجه سازمان برنامه تنظیم شده حالا به طور قطع بدانید که ما معتقد هستیم که این پول‌ها نفله نمی‌شود حالا اگر آقایان نظارت داشته باشند دیگر بهتر است حالا هم می‌خواهم به آقاى وزیر دارایی تذکر بدهم که این بودجه را که آوردند و در کمیسیون بودجه و در مجلس مورد حلاجى واقع شده و هم کمیسیون نظریات خودش را اظهار کرد و هم دست دولت باز می‌شود و آن قسمتى که نظر خودش را در قسمت عمران و آبادى مملکت اعمال بکند و هم آقایان نمایندگان مجلس شوراى ملى که وظیفه اولیه‌شان رسیدگى به بودجه مملکت است می‌توانند آنچه را که صلاح مملکت باشد اظهار نظر کنند و تصویب بشود و یک بودجه جامعى داشته باشیم و از آن استفاده بکنید مخصوصاً من که گفتم موافق مشروطه هستم شرطم این بود که جنابعالى براى ماه دیگر بودجه را بیاورید و نباید یک دوازدهم را بردارید بیاورید این تقاضاى بنده بود (احسنت) (فرهودى - مذاکرات کافى است آقا) بنده یک دو موضوع دیگر هم دارم می‌خواهم عرض کنم حضورتان. یک موضوعى که بنده می‌خواهم به عرض جناب آقاى وزیر دارایی برسانم نامه اتحادیه اصناف و بازرگانان است شکایتى کرده‌اند که بنده می‌خوانم

«اوضاع این کشور به اندازه‌اى رقت‌بار شده است که هر کس به نفع خودش تمام قوانین را زیر پا گذارده و اخذ مالیات و غیره می‌نمایند تغییر کارت بازرگانى طبق مقررات از وظایف اشخاص ولى اخذ مبلغ ششصد ریال به نام تمدید کارت جهت اطاق بازرگانى و یکصد و پنجاه ریال بابت حق اشتراک مجله عصر اقتصاد بى‌اساس که اگر مردم مایل بودند خودشان قبول اشتراک می‌نمودند که الزامى‌شده است به چه مجوز و از روى چه منطق و براى کدام مصرف ضرورى و با چه نفوذ علمى‌شده است. وزارت اقتصاد ملى نباید به زیان جامعه اجازه بدهد تا دیگران از قوه او سوء‌استفاده نموده و برخلاف افکار شصت هزار نفر بازرگانان تهران به اجبار از آنها اخذ وجوه بنمایند، بنا به مراتب بالا و شکایاتى که رسیده و طبق قوانین موضوعه اتحادیه اصناف و بازرگانان تهران به منظور حفظ حقوق جامعه دستور سریع موقوف شدن اخذ وجوه مذکور و آگهى آن جهت اطلاع عموم را تقاضا می‌نماید یکى این قضیه است که برخلاف اصول گویا از بازرگانان تهران پول می‌گیرند و یک موضوع دیگر هم این است که آقاى رزم‌آرا وقتى که نخست وزیر شدند یک اداره درست کردند به نام اداره تعاون عمومى و یک عده زیادى از مردم توى بازار و توى خیابان‌ها که بودند از همه برداشتند و بردند آن تو و قرار گذاشتند که این اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها هر 15 روز یک دفعه بروند معاینه بکنند و هر دفعه که می‌روند آنجا 15 تومان از آنها می‌گیرند، ماهى سى تومان از آنها می‌گیرند و این یک پولى است که برخلاف قانون می‌گیرند و خواهش می‌کنم از جناب آقاى وزیر دارایی که توجه بنمایند یک کاغذى هم آقاى آیت‌الله تقوى شیرازى به بنده نوشته‌اند در آنجا تذکر داده‌اند که بایستى تقاضا بکنم که مجلس شوراى ملى زن‌ها را از ادارات خارج بکند یعنى یک توجهى بکند که زن‌ها

از ادارات خارج بشوند و راجع به مکسرات هم یک تذکرى داده‌اند که مجلس شوراى ملى قانون مکسرات را گذرانده‌اند زودتر این را تصویب بکنند که انشاء‌الله هر چه زودتر این سهم زودتر این سهم قاتل از بین مردم برداشته شود.

رئیس - یک پیشنهادى مبنى بر کفایت مذاکرات از آقاى ملک‌مدنى رسیده است که قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم مذاکرات کافى است.

رئیس - آقاى حاذقى و آقاى ارباب هم در همین زمینه پیشنهاد داده‌اند. آقاى ملک‌مدنى

اردلان - در آیین‌نامه نوشته شده است یک مخالف و یک موافق بیش‌تر نمی‌توانند صحبت کنند.

ملک‌مدنى - عرض کنم آقایان هم توجه دارند که مجلس شوراى ملى باید در سال نو یک قدرى کار بیش‌تر بکند بنده تذکر می‌دهم آقایان را به این که از جلسات هم یک آمارى همان طور که الان اینجا صحبت شد براى سازمان برنامه و جناب آقاى آزاد الان صحبت کردند و خوب است جناب آقاى رئیس یک آمارى از کار جلسات داشته باشند و یک تابلویی بنویسند که آمار کار مجلس را ما معلوم بکنیم. مجلس باید راندمان داشته باشد و همه‌اش به حرف نباید بگذرد (صحیح است) براى هر جلسه مجلس مبلغ زیادى پول خرج می‌شود معایب را هم همه‌مان می‌دانیم دولت را هم اگر انتظار داشته باشیم که کار کند باید مجال به او بدهیم که برود کار کند پرونده‌هایی که هست مخصوصاً آنهایی که آقاى اسلامى به دولت تذکر و سایر اطلاعات دیگر اینها باید رسیدگى کنند و بودجه هم باید با دقت تهیه کند و تقدیم کند.

بنده اعتقادم این است که این سال نو را شعارمان این باشد که یک قدرى کم‌تر حرف بزنیم و بیش‌تر کار کنیم همین طور که در سال گذشته خوشبختانه بهترین قدم را مجلس شوراى ملى برداشت و باعث افتخار مجلس است که یکى از بزرگ‌ترین کارهایی که براى خیر مملکت و صلاح جامعه لازم بود اقدام کرد و آن موضوع ملى کردن صنعت نفت بود حالا هم ما یک کار اساسى داریم و آن مسئله بودجه است بنده جلسه پیش هم عرض کردم جناب آقاى وزیر دارایی هم مهیا هستند و ما فرصت بدهیم که آقاى وزیر دارایی مطالعات‌شان را بکنند و یک بودجه‌اى

+++

که تعادل داشته باشد هر چه زودتر بیاورند که بلکه ما در ماه اردیبهشت بتوانیم روز و شب کار کنیم و بودجه را بگذرانیم و از شر این یک دوازدهم خلاص کنیم مملکت را که تمام این معایب و مفاسد نتیجه یک دوازدهم است و اگر بودجه تفصیلى از مجلس بگذارد خیال می‌کنم که جلوگیرى از خیلى از حیف و میل‌ها مى‌شود این است که بنده پیشنهاد کفایت مذاکرات را دارم و گمان مى‌کنم که آقایان هم همه موافقت: دارند که مذاکرات کافى است و بایستى یک دوازدهم تصویب بشود و حقوق آن اشخاصى که انتظار دارند از روز اول اردیبهشت است باید هر چه زودتر داده بشود یک مطلب دیگرى هم می‌خواستم به جناب آقاى وزیر دارایی تذکر بدهم و آن موضوع تسجیل اسناد و تصویب دیوان محاسبات است (صحیح است) آن عملى که در زمان مرحوم داور شد این موضوع تسجیل از بین رفت خود جنابعالى از هر کسى بهتر واردید که این دستگاه را اساساً فلج کرده از کار انداخته بنده اعتقادم این است که جنابعالى یکى از این کارهایتان این باشد که یک لایحه قبلاً داده شده یا آن لایحه را تأیید کنید و تقویت کنید با یک لایحه دیگرى تقدیم بکنید که هیچ مخارجى بدون تسجیل قبلى پرداخت نشود و اگر چه مجلس براى این است که اگر یک اعتبارى مورد ندارد رد کند ولى وقتى که یک اعتبارى پرداخته شد بعد یک اوراقى را بیاورند که شما رسیدگى کنید دیگر آن وقت فایده ندارد و آن نتیجه مطلوبه حاصل نمی‌شود خواستم این تذکر را بدهم که مورد توجه جنابعالى قرار بگیرد.

رئیس - آقاى شوشترى‏

شوشترى - بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم بنده مخالفم با کفایت مذاکرات فقط تذکر چند موضوع است که جناب آقاى وارسته توجه بفرمایند این معنى را بیش از همه علاقمند باشید هر کس روى سرمایه‌اش خرج بکند می‌تواند زندگانیش را در آخر سال یا در آخر عمر به طور آبرومند به مردم تحویل بدهد ما سال گذشته هى یک دوازدهم تصویب کردیم یک دوازدهم تصویب کردیم به عقیده من سرمایه بد‌بختى‌هاى ما همان است و مجلس شوراى ملى که تشکیل مى‌شود وکلاى مجلس، نمایندگان محترم هیئت دولت وزیر دارایی هر کس باید باشد هیچ کار بکند باید بیاید فقط و فقط بودجه را معین بکند تا میزان تکلیف هر کس معین بشود سوابق هر کسى معلوم بشود که چقدر سرمایه دارد سال گذشته به شهرستان گرگان یک میلیون تومان براى آسفالت آنجا سهم معین کردند هى توى بودجه یک دوازدهم رفت و عملى نشد حالا امسال هم همین طور بلاتکلیف و سرگردان آنجا مانده‌اند و زیان وارد شده است همان طورى که آقاى آزاد گفتند از این قلم در مى‌آید به قلم دیگر و این یک وضعیت آشفته‌اى است هم مردم نگرانند هم نسبت به وکلاشان حسن ظن ندارند خیال مى‌کنند وکیل دروغ مى‌گوید هم نسبت به دولت من روزى بیست و یک شاهى پدرم براى مخارج تحصیلى من قرار گذاشته بود به سر جدم 21 شاهى سه تا دکان بود روزى هفت شاهى هر کدام کرایه‌اش بود گفت همین است این بیست و یک شاهى را باید بگیرى براى کتاب و مشق و درس و لباس و یک شاهى هم علاوه نمى‌دهم، من هم براى همان رفتم و مخارج خود را معین کردم حالا هم این کارمندان دولت بیچاره‌ها همه سرگردانند همه دست به دهنند همه پریشانند جناب آقاى وارسته آقایان نمایندگان والله بالله به هر عملى غیر از بودجه اگر دست بزنید به ضرر خودتان است (صحیح است) بنشینید الان این را امروز ما رأى مى‌دهیم و مذاکرات هم کافى باشد اما سر جدم اگر یک دوازدهم دیگر بیاید به مجلس ما رأى نمى‌دهیم.‏

فرهودى - آقا یک دوازدهم کفایت مذاکرات ندارند یک موافق و یک مخالف که صحبت کردند تمام است الان این کارى ندارد اعلام بفرمایید به سنا برود آقاى شوشترى هم مخالفت خودشان را پس مى‌گیرند؟

شوشترى - پس گرفتم، اطاعت مى‌کنم.

رئیس - اگر پس می‌گیرند مذاکرت ادامه پیدا مى‌کند موضوعى پیش آمده آقایان توجه بفرمایید سابق بر این که یک دوازدهم مطرح بود پیشنهادات مطرح نمى‌شود و همین طور عمل مى‌شد حالا به استناد ماده 138 بعضى از آقایان مى‌گویند که در موقعى پیشنهاد را نمى‌شود قبول کرد که بودجه مطرح باشد و اگر یک دوازدهم مستقلاً پیشنهاد شده باشد نمایندگان مى‌توانند که پیشنهاداتى تقدیم کنند اما حالا این ماده 138 قرائت مى‌شود ماده 145 هم قرائت مى‌شود تا توجه بکنید که چطور باید عمل بشود. سابقاً که قبول نشده است حالا این دو ماده قرائت مى‌شود.

( به شرح زیر قرائت شد)

ماده 138 - وقتى لایحه بودجه در مجلس مطرح شد جلسات مجلس بلاانقطاع هر روز هفته غیر از جمعه و دوشنبه و ایام تعطیلات رسمى متوالیاً روزى حداقل مدت پنج ساعت منعقد مى‌گردد و تا موقعى کشور و مذاکره پایان نیافته و رأى مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نمى‌شود و هیچ لایحه دیگر یا طرح و یا استیضاح نمى‌تواند مطرح شود مگر لایحه دوازدهم بودجه در صورت ضرورت هیچ گونه پیشنهاد یا تبصره یا ماده الحاقیه چه در حین تقدیم از طرف دولت و چه در موقع مذاکرات از طرف نمایندگان راجع به دوازدهم بودجه مجاز نخواهد بود و موقع طرح آن هم بعد از توضیحات مختصر پیشنهاد کننده و جواب مختصر یک نفر مخالف اخذ رأى به عمل خواهد آمد.

تبصره - اگر مطالب خیلى فورى و فوتى اعم از لوایح و طرح‌هاى دو فورى و غیره پیش آید که تأخیر آن موجب زیان جبران‌ناپذیرى باشد در این صورت در آخر جلسه موضوع مطرح و موقعى براى طرح و تصویب آن اضافه بر روزهایی که براى طرح بودجه تعیین شده معین مى‌شود.

ماده 145 - در لوایح و طرح‌هاى یک فورى به جز دوازدهم بودجه هر اصلاح یا ماده الحاقیه که در ضمن مباحثات پیشنهاد گردد باید دلایل آن به طور اختصار از طرف پیشنهاد دهنده بیان شود و اگر مخالفى باشد مخالف نیز نظر خود را به اختصار اظهار کند و پس از اظهار نظر مخبر کمیسیون یا وزیر قائم مقام او نسبت به آن اصلاح یا ماده الحاقیه اخذ رأى به عمل مى‌آید و در صورت قابل توجه شدن ضمیمه لایحه مى‌گردد.

رئیس - مقصود این است که در این ماده 145 دوازدهم بودجه را مستثنا کرده و مى‌گوید در دوازدهم پیشنهاد‌ها را نمى‌شود قبول کرد و به این ترتیب گمان نمى‌کنم نمى‌شود پیشنهادى قبول کرد.

اسلامى - آن هم مربوط بود به موقعى که بودجه مطرح باشد.

رئیس - ماده دیگر هم همین طور پیشنهاد کرده و همین طور هم سابقه دارد عمل شده.

امامى‌اهرى - در اینجا ماده 138 صراحت دارد چون مى‌گوید چه در موقع تقدیم از طرف دولت و چه از طرف نمایندگان.

رئیس - آقاى وزیر دارایی.

وزیر دارایی - اینجا در مورد کارمندان منتقل از سازمان برنامه قید شده است که کارمندان رسمى و پایه‌دار (صحیح است) اینجا گمان مى‌کنم که یک اشتباهى شده باشد یعنى همان گزارش کمیسیون به اینجا منتقل شده در صورتى که از سازمان برنامه اطلاع مى‌دهند که اینها رسمى نیستند تمنا مى‌کنم که آن جمله را اصلاح بفرمایید به طور کلى به جمله (به کارمندانى که منتقل مى‌شوند) و رسمى و پایه‌دار لازم ندارد (صحیح است)

دکتر بقایى - این خودش پیشنهاد اصلاحى مى‌شود.

رئیس - حالا به کفایت مذاکرات رأى مى‌گیریم و بعد براى اظهار نظر می‌فرستیم به سنا.

دکتر معظمى - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - بفرمایید.

دکتر معظمى - آقاى وزیر دارایی دو نکته را تذکر دادند یکى کلمه رسمى و دیگر هم کلمه منتقل شده و مى‌شوند که این طور مى‌شود به وزارتخانه‌ها و ادارات منتقل شده و مى‌شوند (صحیح است).

اسلامى - بنده اخطار نظامنامه‌اى دارم مطابق همین ماده 138

رئیس - ماده 138 را که خواندم. اولاً اگر اختلافى پیش بیاید در آیین‌نامه تشخیص با بنده است ثانیاً مى‌بینم که همه آقایان نمایندگان هم موافقند. رأى مى‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخواستند) تصویب شد. یک دوازدهم براى نظر مشورتى به سنا فرستاده مى‌شود با این اصلاحى که به عمل آمده است.

6 - تعیین موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

رئیس - عرض کنم فعلاً جلسه را ختم مى‌کنم جلسه آینده روز سه‌شنبه و براى دستور هم دو سه کار داریم که یکى اهم است و همان موضوع کمیسیون‌ها است. بنده تقاضا مى‌کنم آقایان مثل امروز اول وقت تشریف بیاورند، بعد هم اصلاح ماده 20 مالیات بر درآمد و بعد انتخاب ناظر بانک.

( مجلس 25 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294657!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)