کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/28]

جلسه: 131 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه نوزدهم دی ماه 1327  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر عبده راجع به سازمان ملل متحد

3- بقیه مذاکره و تصویب لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

4- بقیه سؤال آقای حائری‌زاده از آقای نخست وزیر

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 131

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز یکشنبه نوزدهم دی ماه 1327

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات قبل از دستور آقای دکتر عبده راجع به سازمان ملل متحد

3- بقیه مذاکره و تصویب لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

4- بقیه سؤال آقای حائری‌زاده از آقای نخست وزیر

5- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت قبل از ظهر به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل گردید

1- تصویب صورت مجلس‏

صورت مجلس جلسه قبل را آقاى فولادوند منشى به شرح زیر قرائت کردند

یک ساعت و پنج دقیقه به ظهر روز سه‌شنبه چهاردهم دی ماه مجلس به ریاست آقاى رضا حکمت تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است‏

غائبین بااجازه آقایان شادلو- عامرى- صاحب‌جمع- سلطانى- رحیمیان اورنگ- دکتر معظمى- گرگانى- عبدالرحمن فرامرزى- بهادرى- نیکپور- على وکیلى- صاحب‌دیوانى‏

غائبین بى‌اجازه آقایان بیات- آشتیانى‌زاده- تولیت- کامل ماکویی- اخوان منصف- ابوالقاسم بهبهانى- امیر تیمور- قوامى- آصف- ناصرى- بهار- یمین اسفندیارى- خوئیلر- مکرم - صفا امامى‏

دیر آمدگان بااجازه آقایان گنابادى- دکتر آشتیانى - دکتر طبا- دکتر راجى محمد ذوالفقارى- افخمى- فولادوند- محمدعلى مسعودى‏

دیر آمدگان بى اجازه آقایان دکتر بقایی- دکتر اعتبار- شهاب خسروانى- معتمد دماوندى- اسدى- کهبد- مسعود ثابتى- نراقى آقاخان بختیار- هراتى- اسلامى- ملکپور.

آقاى صفوى با اشاره به قانون منع برده‌فروشى تذکرى دادند و آقاى عباس اسکندرى راجع به این که لایحه وزارت جنگ را مفید نمی‌دانند توضیحى دادند و صورت مجلس تصویب شد کفایت مذاکرات نسبت به لایحه وزارت جنگ نیز به تصویب رسید

آقاى نخست وزیر آقاى سید محمد طباطبایی را به معاونت پارلمانى نخست وزیر و آقاى محمد‌على بوذرى را به معاونت وزارت دادگسترى معرفى نمودند.

آقاى عباس اسکندرى پیشنهاد کردند که لایحه از دستور خارج شود و ضمن توضیحات گفتند هیئت حاکمه سرمایه مردم را به عنوان مالیات گرفته و ترقیه احوال این‌ها را به سرمای سیاه زمستان واگذار کرده است و با این صورت تصویب این لایحه به صلاح کشور ایران نیست سپس با توضیحى از مقدمه قرار داد 1907 و کنترل مالى و منطقه نفوذ ارضى بین دولتین روسیه تزارى و انگلستان گفتند خرید فشنگ از انگلیس نتیجه خرید اسلحه از آمریکا است‏

آقاى نبوى مخالف بوده گفتند چون این لایحه نزدیک به اتمام است نباید از دستور خارج و اتلاف وقت شود

آقاى وزیر دارایی توضیح دادند مقصود از لایحه‌ای که مطرح است اضافات وزارت جنگ است نسبت به بودجه سال 26 و آقاى وزیر جنگ نیز در اهمیت و لزوم تصویب این اعتبار براى تعمیر کارخانه‌‌جات اسلحه سازى ارتش توضیحاتى داده گفتند فشنگ از دولت بلژیک خریدارى خواهد شد نه از انگلستان و پیشنهاد خروج از دستور تصویب نگردید.

آقاى مهندس رضوى پیشنهاد نمودند شش میلیون تومان از لایحه وزارت جنگ کسر شود و توضیحاتى در اطراف پیشنهاد خوددادند و بودجه‌هاى وزارت جنگ را از سال 1319 تا 1326 مقایسه کردند.

آقایان وزیر دارایی و وزیر جنگ توضیحاتى دادند و در این موقع چون عده براى اخذ رأى کافى نبود آقاى حائرى‌زاده راجع به سؤال خود از آقاى

+++

 نخست وزیر ضمن بیان مشروحى از جریان دوره 20 ساله گفتند همه چیز داریم ولى هیچ چیز نداریم جز فقر و فلاکت و ظلم و تعدى و باید با صراحت لهجه گفت که مقام سلطنت برطبق قانون اساسى باید محفوظ باشد و مصلحت ایران نیز نیست که در قانون اساسى مداخله شود طیاره سوارى شاه نیز به صلاح مملکت نیست همچنین نباید به نام شاه اشخاصى در امور مملکت مداخله کنند.

ده دقیقه بعد از ظهر مجلس به تنفس خاتمه یافت و به صبح روز پنجشنبه محول گردید

رئیس- نسبت به صورت مجلس نظرى نیست آقاى مهندس رضوى‏

مهندس رضوى- یک عرض مختصرى دارم بسته به نظر مقام ریاست است راجع به مذاکراتی که بنده در مجلس کردم و تعبیرى از طرف یکى از نمایندگان محترم راجع به برده‌فروشى شد مطالبى گفته شد اجازه بفرمایید ضمن همین صورت مجلس تقریبا سه دقیقه صحبت کنم یا یک موقع ضمن یک پیشنهادى یا هر وقت مجلس شوراى ملى اجازه بدهد بنده توضیح بدهم یا رفع سوء تفاهم بشود

رئیس- یک موقع دیگر بفرمایید آقاى دکتر اعتبار نسبت به صورت جلسه فرمایشى دارید بفرمایید

دکتر اعتبار- عرض کنم در جلسه گذشته مجلس ختم نشد و چون بعد از ظهر بود مقام ریاست تشریف بردند بیرون و جلسه به عنوان تنفس ختم شد ختم جلسه اعلام نشد که امروز صورت مجلس داشته باشیم.

رئیس- ممکن است گاهى به عنوان تنفس ختم شود همین طور که گفتید جلسه پیش آقاى حائرى‌زاده صحبت می‌کردند و تنفس داده شد. دیگر نظرى به صورت مجلس نیست؟ (گفته شد- خیر) صورت جلسه پیش تصویب شد دستور چون لایحه وزادت جنگ است و آقاى وزیرجنگ تشریف ندارند آقاى دکتر عبده چون اجازه خواسته‌اند (دکتر اعتبار- بنده هم اجازه خواسته بودم) و چون لایحه مالى استباید با حضور وزیر دارایی باشد ایشان صحبت می‌کنند بعد وارد دستور می‌شویم این نطق قبل از دستور است.

2- بیانات قبل دستور آقاى دکتر عبده راجع به سازمان ممل متحد

دکترعبده- بنده می‌خواهم از همکاران محترم تقاضا کنم چند دقیقه به بنده وقت بدهند راجع به موضوعی توضیحاتى داشته باشم به عرض می‌رسانم دراین موقعى که بنده از سازمان ملل متفق مراجعت کردم چند نفر از همکاران محترم از بنده خواسته‌اند که راجع به کارهایى که در آنجا شده کلیاتى به عرض آقایان برسانم بنده هم این قصد را داشتم ودرموقعى که بنده نبودم یکى از رفقا مهندس رضوى هم بیاناتى کردند که لازم بود توضیحاتى درباره بیانات ایشان به عرض همکاران محترم برسانم البته اگر بنده از ایشان گله‌ای داشته باشم گله دوستانه‌ای است و این عبارت از این است که چرا موقعى که بنده نبودم این اظهار لطف را فرمودند والله ایشان همیشه می‌توانند ایرادتی که از لحاظ اجتماعى نسبت به افراد دارند عنوان کنند فقط از لحاظ جوانمردى یا دوستى یا همکارى یا سابقه تحصیلى هرچه می‌خواهید اسمش را بگذارید اقتضا داشت که به بنده این فرصت را بدهند که خدمتشان برسم از بنده توضیحات بخواهند واگر قانع نشدم پشت تریبون مجلس اظهاراتى بکنم در هر حال بنده به ایشان علاقه مندم از لحاظ این که از جوان‌های تحصیل کرده هستند و من به تحصیل کرده‌ها علاقه مندم و در اینجا من مصلحت مجلس و تیپ خودمان را نمی‌بینم که معارضه به مثل بکنم و در این مقام هم نیستم و به علاوه بنده که از خارج آمده‌ام شاید بهتر و دقیق‌تر ببینم که ما در چه وضعى امروز روزهاى مملکت را می‌گذرانیم و من از آن‌ها نخواهم بود که به تشنج فعلى مجلس مسلما برخلاف مصلحت مملکت است بیافزایم توضیحاتى که خدمتتان عرض خواهم نمود راجع به دو قسمت است قسمت اول راجع به کارهایى که بنده در سازمان ملل متحد کردم مکى موظف بودى قرار شد آقاى مکى عرایضم را بکنم بعد اگر فرمایشى داشتید تشریف بیاورید بفرمایید خیلى ممنون می‌شوم که بنده بعد از سه ماه این اجازه را بدهید متشکرم آقاى مکى عرض کنم که سازمان ملل متفق یک مؤسسه است که ما بهش ملحق شده‌ایم به وسیله یک منشورى که در این مجلس مطرح شد و همه تصویب کردیم و هر سال هم مبلغ مهمى بربودجه این مملکت تحمیل می‌شود و به عنوان سهمیه به سازمان ملل متحد پرداخت می‌شود پس اقتضا دارد که آقایان یک جلسه مجلس یا لااقل چند لحظه از یک جلسه را اختصاص به این موضوع بدهند دماوندى همان یک جلسه کافى است عرض کنم سومین دوره اجلاسیه سازمان ملل متحد تشکیل شد بنده می‌خواستم خدمت آقایان توضیح بدهم که طرز کار سازمان چه جور است مجمع عمومى که تشکیل می‌شود تقسیم می‌شود به شش کمیسیون دائم و این کمیسیون‌های دائم مشغول کار می‌شوند یعنى هفتاد و پنج موضوعى که در دستور کار سازمان بود بین این شش کمیسیون تقسیم شد بنده نماینده ایران بودم در کمیسیون ششم یعنى کمیسیون حقوقى این کمیسیون‌ها برخلاف کمیسیون‌هایی که در مجلس تشکیل می‌شود از تمام ممالک تشکیل می‌شود پس 58 دولت عضو سازمان در هر یک از این کمیسیون‌ها شرکت می‌کنند یعنى در کمیسیونى نمایندگان تمام ممالک شرکت می‌کنند شما شش کمیسیون دارید و یک مجمع عمومى پس لااقل باید هفت عضو براى شرکت درهیئت نمایندگى درسازمان داشته باشید چون اینجا مطالبى گفته شد که شاید یک نفر کافى باشد خواستم عرض بکنم که این طور نیست این تشکیلات و این کمیسیون‌ها باید به اهم همکارى کنند راجع به کارهایی که سازمان کرده و در نظر است یک دسته خیلى خوشبیند یک دسته خیلى بد‌بینند من خیال کنم صاحبان این دو عقیده راه مبالغه را می‌پیمایند نباید زیا‌د خوشبین به کار سازمان بود به این معنى اگر ما خیال کنیم که با داشتن سازمان ملل متحد امنیت مملکت ما کاملاً تأمین است این اشتباه است مکى پس حیف پول‌هایی که داده می‌شود اجازه بفرمایید در وضع کنونى دنیا به نظر بنده تنها مرجع و پناهگاهى که براى ملل هست همان سازمان ملل متحد است و برای دول ضعیف آقاى مکى فایده‌اش این است که اگر به دول ضعیف ظلمى شد اجحافى شد تعدى شد ماها یک کرسى بین‌المللى را خواهیم داشت که از این کرسى براى احقاق حق خودمان استفاده بکنیم و فراموش نکنید که افراد عمومى جهانى امروز به طور حتم در سرنوشت دنیا و در سرنوشت ملل تأثیر دارد کى مسئله دیگر هم که جالب توجه است این است آقاى اردلان خیلى ممنون می‌شوم که روى دوستى روى محبت به من چند دقیقه اجازه صحبت بدهید خیلى ممنون بشوم اردلان قضیه هلندی‌ها را هم بفرمایید عرض کنم آقا مجمع عمومى سازمان آقاى اردلان دو کار کرد یعنى دو وظیفه انجام داد یک قسمت کارهایی که مربوط به امور سیاسى بود یک‏ قسمت کارهایی که مربوط به امور اجتماعى بود در قسمت سیاسى اعتقاد بنده این است که مجمع عمومى کاملاً موفقیت پیدا نکرد و بدون تردید موفقیت مجمع عمومى در امور سیاسى ناچیز بود اما آن قسمت کار هلندی‌ها که فرمودید البته این کار در شوراى امنیت مطرح است و در مجمع عمومى مطرح می‌شود البته ما احساسات بسیار صمیمانه‌ای داریم نسبت به سرنوشت برادران اندونزى و عمل هلند را اصلاً تقبیح می‌کنیم مهندس رضوى باید روابطمان را به هلند قطع کنیم ولى یک نکته را توجه داشته باشید که سازمان ملل متحد اگر در وضعیت فعلى بتواند استقلال و تمامیت اعضاى سازمان را حفظ کند به نظر بنده کار مهمى انجام داده و اندونزى را از لحاظ حقوق بین‌الملل عضو سازمان ملل متحد هنوز نیست بنابراین در عین حال که او عضو سازمان نیست ما علاقه مندیم که از لحاظ حفظ موجودیت و استقلال برادران ما در آنجا اقدام قطعى به عمل آید مهندس رضوى به نظر شما استقلال سیاسى و اقتصادى ما محفوظ است عرض کنم که این را در یک جلسه خصوصى با هم صحبت می‌کنیم استقلال به نظر بنده مفهموم نسبى است یک مفهوم مطلقى نیست امروز متأسفانه در دنیا استقلال به معناى واقعى در نتیجه‌ى افزایش ارتباطات کمتر موجود است همه‌ی دنیا به اهم ارتباط دارند باید سعى کنیم حتى‌الامکان نفوذ بیگانه را در ایران براندازیم بنده خیال می‌کنم همه ایرانیان همه وطن پرستان شریکند اردلان آقا استقلال هر مملکت دست خودش است استقلال مملکت ما همان طور که آقاى اردلان گفته‌اند به نظر بنده دست خودمان است صحیح است غرور مردم حیثیت مردم و شرافت مردم که یقین دارم حتماً در ایرانیان است ضامن استقلال ما خواهد بود صحیح است عرض کنم اما در قسمت امور اجتماعى سازمان ملل متحد یک کارهایی کرده که اگر اثر این نداشته باشد به طور قطع اثر تدریجى خواهد داشت ملاحظه بفرمایید یکى از کارهایى که امسال درسازمان ملل انجام شد همین اعلامیه‌ی جهانى حقوق بشر است می‌دانید تاکنون فردى و حقوق اجتماعى از شئون داخلى ممالک بوده با تهیه این اعلامیه جهانى حقوق بشر حقوق فردى و حقوق اجتماعى از شئون بین‌المللى قرار داده شده و این یک قدم بزرگى است که از لحاظ بین‌المللى برداشته شده و به طور قطع در صلح عمومى دنیا مؤثر است چرا براى این که غالب مبارزات غالب جنگ‌ها در اثر عدم رعایت و عدم احترام حقوق فردى

+++

 انجام شده ملاحظه می‌فرمایید اگر عمل هیتلر نسبت به یهود در آلمان نبود اگر عمل سیک‌ها در هندوستان نسبت به مسلمان‌ها نبود اگر همین عمل فعلى دولت پوشالى اسرائیل نسبت به اعراب نبود حتما نائره‌ى جنگ مشتعل نمی‌شد پس با اعلامیه جهانى حقوق بشر یا طرح قرار‌دادهاى دسته جمعى که براى این عمل معلوم شده و دول مکلفند تعهد بکنند ملتزم بشوند که مرتکبین را مزاجات بکنند و حتى اگر نکردند ممکن است سازمان‌های بین‌المللى در این مورد مداخله بکنند این‌ها اقداماتى است که نباید ناچیز شمرده شود این اقدامات شاید نتیجه آنى ندهد و به طور مسلم با برداشتن این قدم‌ها یک مبنا و اساسى براى صلح عمومى گذاشته خواهد شد یک مطلبى هم لازم بود به عرضتان برسانم و آن روش هئیت نمایندگى ایران بود قبلاً باید به عرضتان برسانم که البته موضوع ایران در آنجا مطرح نبود چون غالباً اشتباه می‌کنند و خیال می‌کنند ما رفته بودیم براى ایران کارى بکنیم نه سازمان ملل متحد سازمانى است بین‌المللى که براى رسیدگى به اختلافات وایجاد مبانى اجتماعى تشکیل شده امروز شاید اثراتى نداشته باشد ولى به تدریج در سرنوشت دنیا مؤثر خواهد بود مایعنى بنده به سهم خودم و همین طور عمل سایر رفقایم نشان می‌دهد که آن‌ها هم این نکته را رعایت کرده‌اند ما در این اختلافاتى که بین این دو بلوک دنیا این بلو‌ک خاورى و باخترى بود دخالت نکردیم ما سعى کردیم عدل و انصاف کنیم در قضا‌یا‌یی که پیش مى‌آمد ما سعى کردیم راهى را که موافق با عدالت و انصاف باشد پیدا کنیم و نظرمان را با آن تطبیق می‌کردیم مثلاً به طور مثال عرض می‌کنم در قضیه یونان آنجایی که پیشنهاد شد که دول همسایه یونان می‌بایستی از اقدام و تحریک خوددارى کنند ما البته رأى می‌دادیم ولى وقتى که بلو‌ک خاورى پیشنهاد دادند که قواى خارجى باید یونان را ترک کنند ایران هم به این پیشنهاد بلوک خاورى رأى داد براى این که آن را با مصلحت عمومى مطابق می‌داند یا در موضوع استعمار البته آقایان در نظر دارند که دو عقیده است در این مورد اتفاقاً بلوک خاورى با استقلال و تمامیت مستعمرات بیشتر موافقند در کلیه مواردى که قضایاى مربوط به مستعمرات پیش مى‌آمد ما رأی می‌دادیم به تمامیت و استقلال این مستعمرات برای این که هرچه زودتر این نواحى بتوانند از زیر یوغ‏ استعمار خارج شوند براى این که سرنوشت آن‌ها هرچه زودتر روشن شود براى این که رفاه اجتماعى آن‌ها تامین شود مهندس رضوى اصلاً در دنیاى امروز مستعمر معنى ندارد استعمار یعنى دزدى و چپاول صحیح است آقاى مهندس رضوى موهم چنین در قضیه فلسطین با وجود این که هم بلوک خاورى و هم بلوک باخترى هر دو موافق با تقسیم فلسطین بودند ما از لحاظ حفظ منشور سازمان و از لحاظ حفظ حقوق و منافق  برادران مسلمان خود همیشه با این فکر مبارزه کردیم و در جلسات اخیر مجمع عمومى برعلیه تقسیم رأى دادیم و بالاخره نشان دادیم که ما معتقدیم که فلسطین متعلق به اقوامی است که در آن سکونت دارند یعنى اقوام عرب مهندس رضوى انگلیس‌ها که یک قسمت آن را دادند به امیر ملک عبدالله هنوز نداده‌اند مهندس رضوى یک قسمتى را شاید خیال داشته باشند ولى هنوز نداده‌اند باید توضیحى عرض کنم درباره‌ی اعلامیه‌ی جهانى حقوق بشر که شاید از لحاظ وظیفه فعلى که ما داریم مؤثر باشد و آن این است که اعلامیه جهانى حقوق بشر شامل دو قسمت است یک قسمت شامل آزادی‌هاى فردى که کم وبش در قانون اساسى ما هم پیش‌بینى شده است و قسمت دیگرش هم عبارتست از حقوق اجتماعى واقتصادى افراد که به موجب این اعلامیه به افراد حق کار کردن داده شده حق بیمه اجتماعى داده شده حق داده شده از حداقل و وسایل زندگى برخوردار شوند حق داده شده که بالاخره از حقوق اقتصادى از بیمه اجتماعى از تمام چیزهایی که که لازمه‌ی حیات فردى است استفاده بکنند مهندس رضوى مثل مملکت خودمان متأسفانه در مملکت خودمان هنوز قدمى برداشته نشده و حالا به طور جمله معترضه عرض کنم‏

رئیس- آقاى مهندس کلام ایشان را قطع نکنید

دکتر عبده- خیر ایشان به بنده کمک می‌کنند بنده این را بى ریا عرض می‌کنم و این اعتقاد راسخ من است این عرض صمیمانه یکى از همکاران شما است که شاید در ظرف سه ماه با دقت در اوضاع عمومى دنیا به خودش اجازه می‌دهد که ضمناً به عرضتان برساند براى که یک ملتى بماند باید روح اجتماعى درآن ملت باشد و برای این که روح اجتماعى باشد باید منافع مشترکى بین طبقات مختلف کشور باشد و تا وقتى که تفاوت طبقاتى در مملکت به این اندازه است که می‌بینیم متأسفانه این روح اجتماعى امکان ندارد موجود باشد نمایندگان صحیح است آقایان اگر علاقه‌مند هستید براى این که همین مجلس و مجلس قبلى در مواقع حساس نشان داد که حاضر براى هرگونه فداکارى براى حفظ مملکت است آقایان اگر علاقه‌مندید و یقین دارم که علاقمندید بیایید در این زمینه کارى نکنیم موجودیت ملت ایران موجودیت مملکت ایران در خطر خواهد بود این یک وظیفه اجتماعى است این وظیفه یک وکیل است که به کمال صداقت و صمیمیت این نکته را از پشت کرسى خطابه مجلس به عرضتان برساند اما راجع به کارهایی که خودم کردم اول عرض کنم که بنده نماینده ایران بودم در کمیسیون حقوقى معتمد دماوندى راجع به نفت جنوب و طلاهاى مسکو چه کردید زنگ ممتد رئیس دکتر عبده نه راجع به نفت جنو‌ب و نه طلاهاى ما چیزى مطرح نبود مهندس رضوى کى می‌خواستید مطرح کنید شما بایستى مطرح کنید اینجا دیگر با هم جدا شدیم آقاى مهندس رضوى سابقه دارد کارهایی که در مجمع عمومى مزرح می‌شود قبلاً دولت‌ها باید تقاضى کنند که یک موضوع خاصى را در برنامه بگذارند مثلاً ما اگر اختلاف داشتیم با یک دولت خارجى مهندس رضوى آیا ما اختلافى نداریم با روس‌ها و انگلیس‌ها خیلى متشکر می‌شو‌م که بنشینید مهندس رضوى اکنون شرفیاب می‌شوم تا حال با بنده کم کردید مکى حالا بنده کمک می‌کنم خیلى متشکرم از لطف شما عرض می‌کنم که بنده درباره کارى که خودم کردم لازم است به عرضتان برسانم که همکارتان را بشناسید خیلى معذرت می‌خواهم که در اینجا ناچارم یک قدرى از خودم صحبت کنم چون عادت به خودستایی و حماسه سرایی ندارم بنده نماینده ایران بودم در کمیسیون ششم یعنى کمیسون حقوقى آنجا و کارى که کردم در آنجا است اینجا آقاى مهندس رضوى در آن موقعى که صحبت کردند و دو مطلب گفتند یکى فرمودند که دکتر عبده در خارج مملکت دلار می‌گیرد و خرج می‌کند و گردش می‌کند در اروپا و یک مطلب دیگر هم فرمودند که بعد به عرضتان می‌رسانم وخیلى تشکر می‌کنم و سپاسگزارى می‌کنم از حفظ الغیبى که دران موقع از رفقاى من گفته‌اند ایشان که نیستند بگذارید وقتى آمدند صحبت کنید آقاى مهندس رضوى می‌گویند که ایشان به من توهین کردند باید جواب بدهند و حال آن که بنده در آن جلسه نبودم که به ایشان توهین کنم و این مسبوق بیک سابقه قبلى است لابد اطلاع دارید روزى بین بنده و ایشان صحبتى شد  و بنده به سهم خودم متأسفم که چرا چنین صحبتى پیش آمد و اساساً به عقیده بنده اگر این نکته را رعایت کنیم که وقتى یک نماینده‌ای صحبت می‌کنند در حرف او دخالت نکنیم و بین حرف‌های او حرف نزنیم اگر این رعایت را بکنیم مسلماً احترام نمایندگان بیش از پیش و بهتر از آنچه هست رعایت می‌شود معلوم می‌شود ایشان در اثر همان تذکراتى که شده بود تحریک شده بودند و می‌گویند چون به ایشان توهین کرده‌اند من هم توهین می‌کنم بنابراین نظریشان این بوده است که به من توهین کنند در هر حال اگر با ذکر مطالبى که گفتند ارضاى خاطرى پیدا می‌کنند بنده حرفى ندارم ولى در هر حال براى این که ذهن آقایان روشن بشود در دو قسمتى که ایشان گفتند بنده به عرضتان می‌رسانم من که نماینده ایران بودم در کمیسیون حقوقى آنجا بی‌کار نبودم صبح و عصر کار می‌کردم من کارى ندارم به گزارش وزیر امور خارجه و رئیس هیئت نمایندگى یکى از استادهاى معروف که در تابلوى خارجى مجلس نامه‌ای که به رئیس مجلس نوشته ملاحظه بفرمایید به ده دلیل مثبت‌تری دارم این هزار صفحه‌ای که ملاحظه می‌فرمایید چاپ شده است صورت جلسات کمیسیون حقوقى است بنده این دوسیه را که ملاحظه می‌فرمایید و دوسیه‌هایی که راجع پیشنهاى بنده است و نطق‌هایی است که بنده کره‌ام و همه چاپى است همه اینجا است یک هفته در اطاق هئیت رئیسه می‌گذارم در اختیار آقا یان که آقایان ملاحظه بفرمایند در هریک از جلسات که بنده صحبت کردم و سعى کردم حرف حساب زده باشم لااقل نشان می‌دهد که بنده کار کرده‌ام و بنده می‌خواستم در اینجا چون یک تبلیغاتى خوب می‌شود بنده می‌خواهم صاف و صریح عرض کنم که من عادت به بی‌کارى ندارم من عادت به گردش ندارم من عادت به گردش ندارم در زندگى مدرسه همیشه اول بودم در زندگى اجتماعى همیشه کار می‌کنم براى من بیکارى موهون است براى من بی‌کارى خسته کننده است (مکى- چه اقدامى فرموده‏اید براى کنگره داورى لاهه؟) آن را هم دلیلش را عرض می‌کنم چون انتر پرانتز فرمودید عرض می‌کنم من ادعا نمی‌کنم که هیئت نمایندگى ایران ایده آل بوده‌اند هئیت نمایندگى ایران هم یکى از شئون اجتماعى ما است منتهى اسمش هیئت نمایندگى است ولى سعى می‌شد که وظایفمان را انجام بدهیم البته نواقصى هم درکارمان بود ولى نقص عمده شاید آقاى دکتر متین دفترى که در اوایل کار وارد بودند اطلاع دارند نواقصى بود که بنده اینجا عرض می‌کنم آقا بنده اعتقاد دارم که ما با بعضى از ممالک شرقى پاکستان افغانستان ترکیه حتماً باید همکارى بکنیم لااقل در کارهاى سازمان لااقل در کارهاى اجتماعى لااقل در کارهاى اقتصادى با همین دعوتى که از طرف هندوستان شده از دول آسیایی آقاى برزین خیلى ممنون می‌شوم اگر توجه بفرمایید (برزین- بنده همه‌اش گوشم) همین دعوتى که شده یکى از بهترین کارهاى بین‌‌المللى است امروز کاملاً ثابت شده که یک دولت در حال انزواد هیچ کارى نمی‌تواند بکند ملاحظه بفرمایید بنده صاف و صریح پشت تریبون مجلس عرض می‌کنم تمام دولت‌ها از لحاظ جغرافیایى از لحاظ مصالح مشترکى که داشتند به اهم یک اتحاد‌هایی داشتند اتحادیه عرق در شرق پاکستان فرض کنید با اتحادیه‌ى عرب تا اندازه‌اى تماس داشته بین افغانستان ترکیه و ایران خوشبختانه یک همکاری‌هایی بود این همکاری‌ها جنبه‌ی رسمى نداشت این که ما در کارهاى بین‌المللى کمتر موفقیت پیدایمی کنیم تنها براى اینست که امروز دردنیا منزوى هستیم تک هستیم کار مجمع عمومى هم مثل کار مجلس است یک نفر منفرد چه می‌تواند بکند در مجلس هر قدر قوى باشد (حاذقى- نطق)(خنده‌ی نمایندگان) نطق چه فایده‌ای دارد بنده می‌خواهم نتیجه بگیرم که باید بین ما و دول همسایه مخصوصا پاکستان افغانستان ترکیه حتى هندوستان همان طو‌ر که امروز تحولات دنیا اجازه می‌دهد یک تشریک مساعى یک همکارى بیشترى وجود داشته باشد و آن روز ما می‌توانیم در کارهاى بین‌المللى موفقیت بیشترى به دست بیاوریم بنده از کار خودم راجع به آن موضوع چیزى عرض نمی‌کنم همان طوری که عرض کردم همین صورت جلسات و همین پیشنهادت است که مدت یک هفته در هئیت رئیسه خواهم گذاشت آقاى دماوندى خیلى متشکر می‌شوم آقاى دماوندى اجازه بدهید پس از چهار ماه پنج دقیقه عرض کنم که آقاى مهندس رضوى فرمودند که بنده با خبازها ارتباط دارم (مهندس رضوى- متن عرایض بنده را ملاحظه فرموده‌اید؟) بلى اینجا است مى‌خوانم (آقاى دکتر عبده هم بدانند که من نمی‌دانستم باری شنیدیم و آن رادیو را هم شنیدیم و گوش دادیم مردم هم درددل دارند گوش می‌دهند حالا آقاى دکتر عبده برود در اروپا گردش کند اینجا هم با خبازها شریک باشد) عرض کنم که بنده از موقع استفاده می‌کنم و اگر اجازه بدهید در ظرف چهار پنج دقیقه وضع سیاسى و زندگى خودم را روشن کنم عرض کنم مسئله نان طهران (حاذقى- 109 پیش نیاید) خیر ابداً خیالتان راحت باشد عرض کنم که بنده سال گذشته در دومین مجمع عمومى شرکت داشتم اواخر کابینه‌ی آقاى قوام‌السلطنه موقعى که من آمدم حکومت ایشان سقوط کرد و حکومت آقاى حکیم‌الملک سرکار آمد آقایان اطلاع دارند که در تهران دو دسته نانوار است یک دسته نانواهاى مزدى یک دسته آزاد پز گویا قبل از حکومت آقاى حکیم‌الملک قرار شده بود 70 تن به دسته آزاد پز بدهند و ظاهراً یک شرکتى هم براى این کار تشکیل داده بودند موقعى که بنده از امریکا آمدم این شرکت تشکیل شده بود آقاى نجم‌الملک شدیداً با این شرکت مخالفت کردند در یک جلسه‌ای از وکلاى تهران دعوت کردند ده نفر از وکلاى طهران در آنجا بودند بنده هم بودم آقایانى که در آنجا بودند خود آقاى نجم‌الملک هم می‌دانند که بنده شدیداً با شرکت مخالفت کردم با یکى از رفقا هم که طرفدارى از ایشان می‌کرد این را هم عرض کنم که به حسن نیت نه این‌ها سوء استفاده‌هایی کرده بود کار من با ایشان به مناقشه کشید و حتى آقاى نجم‌الملک بین ما را اصلاح کرد و آزادپز یا هم از بنده گله‌مند شدند که چرا از آن‌ها طرفدارى نشده در هر حال این جریان کار شرکت نان طهران بود که چون چندین مرتبه صریحاً یا به طور ایما و اشاره صحبت راجع به همین شده بود بنده می‌خواستم این دوسیه را کاملاً باز کنم بنده آقاى مهندس رضوى با اصناف طهران ارتباط دارم ولى ارتباط معنوى براى این که من وکیل شدم براى این که اصناف طهران به من کمک کردند من نمی‌خواهم بگویم اصناف تهران همه مردمان شریفى هستند اصناف طهران در مواقع حساس مملکت خدماتى به این مملکت کردند مشروطیت ایران و بالاخره مقاومت بازور و قلدرى و دیکتاتورى تمام این اقدامات آزادیخواهانه از طرف همین اصناف بود صحیح است بنده با اینها ارتباط دارم سعى می‌کنم از منافع ان‌ها در عین حال که منافع مصرف کننده می‌یابد تأمین بشود دفاع بکنم براى این که دوسیه زندگى من روشن بشود از لحاظ مالى‏ من یک فتح بابى می‌کنم امروز براى این که کاملاً دوسیه بنده روشن بشود از لحاظ مادى بنده یک فتح بابى می‌کنم هر مرد سیاسى هم به نظر من باید بتواند پشت این تربیون بیاید و همین کارى که من می‌کنم او هم بکند حاذقى این دوره را افتتاح نکنید اطمینان بدهم بنده به اعصابم مسلطم آقاى حاذقى اطمینان داشته باشید عرض می‌کنم که بنده منکر نیستم که دارایی از راه مشروع وقتى پیدا بشود در رژیم مملکت ما بلا اشکال است در یک رژیم دیگر ممکن است اشکال داشته باشد ولى بنده در این مملکت وکیل مجلس بودم وکیل عدلیه بودم و الان دارایی خودم را به آقایان ارائه می‌دهم و هرکس هر چیز دیگر از من سراغ دارد خواهش می‌کنم نه تنها وکلاى مجلس تمام افراد و آقایان روزنامه‌نویس‌ها می‌توانند تحقیق کنند فقط تحقیق بکنند و بنویسند بنده سال 1316 تهران آمدم از فرنگ برگشتم دو هزار متر زمین از زمین‌هاى باغ فردوس پدرم برداشته بود براى من که قیمت آن امروز دویست هزار تومان است من به شما دارایی خودم را نشان می‌دهم که اینقدر نیست من یک ساختمان دارم در زمین‌هاى باغ پدر زنم که 200 متر زیر بنا است من یک خانه دارم 500 متر زمین با عمارت قدیمى ساز در طهران چهار تا اطاق این زندگى من است در تمام دوره‌ای که مدعى‌العموم دیوان جزا بودم مدیر کل بودم بالاخره وکیل مجلس بودم من در همین حال که وکیل عدلیه هستم آقایانى که سابقه دارند در وکالت دادگسترى از وکالت‌هاى عمده صرف‌نظر کردم براى این که امروز سرفراز باشم براى این که امروز بتوانم با کمال شجاعت و رشادت از خودم دفاع بکنم عرض می‌کنم که لجن مال کردن مردم به نظر من یکى از بزرگ‌ترین خبطه‌هایی است که ما می‌کنیم نتیجه‌اش این است که وقتى مردم درست و مردم باتقوى دیدند آن‌ها را در عداد دزدها و نادرست‌ها قرار می‌دهند یکى از دو راه را پیش می‌گیرند یا این که آن‌ها هم نادرست می‌شوند با این که مأیوس می‌شوند می‌روند توى خانه می‌نشینند آقایان بیش از این عرضى نمی‌کنم که وضع مملکت ما بسیار متشنج است خیلى معذرت می‌خواهم از این که راجع به خودم مجبور شدم صحبت بکنم عرایض بنده را حمل بر خودستایی نکنید بنده لازم بود که وضع خودم را براى آقایان نمایندگان روشن کنم هم پهلوى آقایان هم پهلوى ملت ایران از اینها بگذریم آقایان این مبارزاتی که ما حالات مشغولیم و می‌کنیم ما را به یک پرتگاهى سوق می‌دهد بیاییم آقایان من صمیمانه عرض می‌کنم مخصوصاً براى مهندس رضوى که عرض کردم اگر سابقاً بین من و ایشان یک سخنانى رد و بدل شد من به سهم خودم متأسف هستم براى این که ایشان یکى از عواملى هستند که می‌توانند به این مملکت خدمت کنند و حتماً حسن نیت دارند بیایید به اهم دست دوستى و برادرى بدهیم براى این که این مملکت را از این روز سیاه و نیستى نجات بدهیم صحیح است این عرضى که می‌کنم تنها از لحاظ این نیست که عرضى کرده باشم خطر بزرگى ما را تهدید می‌کند بیش از این دیگر عرضى نمی‌کنم.( دستور ، دستور)

رئیس- در جلسه قبل آقاى حائرى‌زاده مشغول صحبت بودند اگر مجلس موافقت دارد سؤالات ایشان مطرح شود و ادامه پیدا کند یا این که بودجه وزارت جنگ مطرح شود

اردلان- اجازه بفرمایید بودجه وزارت جنگ مطرح شود

قبادیان- لایحه وزارت جنگ چون براى هم رسیده است موافقت بفرمایید که مطرح شود

رئیس- خود آقاى حائرى‌زاده چه نظر دارند

حائرى‌زاده- من چون از جریان داخلى و مذاکرات فراکسیون‌ها مطلع نیستم اگر این لوایح دولت را توافق کردند که بى سر و صدا خاتمه پیدا کند بنده طرح سؤالات خودم را می‌گذارم براى بعد از این لایحه (احسنت‏)

3-بقیه مذاکره و تصویب لایحه تفاوت بودجه 1326 و 1327 وزارت جنگ

رئیس- ماده واحده و تبصره‌ای که از طرف وزارت جنگ داده شده کفایت مذاکراتش تصویب شده آقاى مهندس رضوى پیشنهادى کرده بودند دائر بر کسر شش میلیون (مهندس رضوى- شش میلیون تومان) شش میلیون تومان که از آن رقم باید کسر شو‌د و مذاکره هم به عمل آمده بود و عده براى رأى کافى نبود و باید رأى گرفت به این پیشنهاد آقاى مهندس رضوى و بعد هم پیشنهادها دیگرى که رسیده قرائت بشود پیشنهادى که شده قرائت می‌شود تا رأى گرفته شود.

 (به شرح زیر قرائت شد)

 پیشنهاد می‌کنم از مبلغ اعتبار درخواستى وزارت جنگ شش میلیون تومان کسر شود. احمد رضوى‏

رئیس- آقایانى که با این پیشنهاد موافقت دارند قیام کنند چند نفرى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم قسمت اول لایحه وزارت جنگ که مربوط به احتیاجات ارتش است مورد رأى قرار گرفته و قسمت دوم با پیشنهادها به کمیسیون بودجه ارجاع شود

تبصره- به کمیسیون قوانین دارایی اجازه داده می‌شود تا آخر دى ماه جارى قانون مالیات بر درآمد و مزروعى را که به شماره 597 از تصویب کمیسیون دارایی گذشته با توجه به نظریات آقاى وزیر دارایی و سایر آقایان نمایندگان که تا یک هفته به کمیسون خواهند داد مورد تجدید‌نظر قرار داده و به دولت براى اجراى موقت به عنوان آزمایش ابلاغ نمایند که ازاول بهمن ماه 1327 به موقع اجرا گذارده شود سپس دولت با اصلاحاتى که در عمل مشاهده کرد براى تصویب قطعى به مجلس شورای ملى پیشنهاد نمایند. مسعود ثابتى، نبوى‏

رئیس- یک طرحى قبلاً داده شده راجع به همین لایحه مالیات‌ها به قید دو فوریت که عده زیادى هم امضاء کرده‌اند و مخلوط کردن آن با این لایحه به عقیده بنده صحیح نیست صحیح است موافقت بفرمایید که اول لایحه وزارت جنگ تمام بشود

مسعود ثابتى- هر دو یکى است‏

دکتر اعتبار- بنده پیشنهاد تجزیه می‌کنم‏

مهندس رضوى- ما مالیات مردم را به دست کمیسیون قوانین دارایی نمی‌دهیم مطمئن باشید که نمی‌دهم .

رئیس- پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

به شرح ذیل قرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى تقاضا دارم ماده واحده از تبصره تفکیک شده و به تصره در کمیسیون مربوطه تحت شور قرار گیرد. حائرى‌زاده‏

رئیس- آقاى حائرى‌زاده‏

حائرى‌زاده- این پیشنهاد بنده تقریباً تقاضاى تجزیه است که کرده‌ام که قسمت ماده واحده را آقایانى که موافق هستند رأى بدهند و نسبت به چند میلیون خرید اسلحه برود در کمیسیون که در آنجا در اطرافش بیشتر بحث و دقت بشود من عرض دیگرى ندارم محتاج رأى هم نیست پیشنهاد تجزیه است باید عمل بشود

رئیس- آن در موقع رأى است و در همین مورد پیشنهادهای مشابهى هم رسیده است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده و تبصره مربوط به آن تجزیه شود و تفکیکاً رأى گرفته شود احمد رضوى‏

مهندس رضوى- بنده این پیشنهاد را سابقاً دادم‏

رئیس- این در موقع رأى گرفتن است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم قسمت مربوط به خرید دو میلیون لیره فشنگ به طور تجزیه‏

رئیس- این پیشنهادها باید در موقع رأى گرفتن خوانده شود چون مربوط به تجزیه است پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم دو میلیون لیره موضوع تبصره ماده واحده به یکصد هزار لیره تقلیل پیدا کند احمد رضوى‏

رئیس- آقاى مهندس رضوى بفرمایید

دکتر اعتبار- پیشنهاد اولى چه شد؟

رئیس- پیشنهاد اولى محفوظ است یک طرحى را که با قید فوریت قبلاً داده شده اینجا جزء تبصره کرده‌اند ملاحظه بفرمایید یک پیشنهادى است رسیده که به قسمت اول لایحه وزارت جنگ رأى گرفته شود و تمام پیشنهادات برود به کمیسیون‏.

مهندس رضوى- بنده در متن پیشنهاد داده‌ام‏

رئیس- پیشنهادات را اگر مجلس قبول کرد که به کمیسیون می‌رود آن وقت دیگر توضیحى لازم ندارد

مهندس رضوى- بنده از حق خودم باید استفاده بکنم بعد با رأى مجلس است و پیشنهاد بنده مقدم است و می‌خواستم توضیحاتى عرض کنم‏

رئیس- فعلاً پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌کنم قسمت اول لایحه وزارت جنگ که مربوط به احتیاجات ارتش است مورد رأى قرار گرفته و قسمت دوم با پیشنهادها به کمیسیون بودجه ارجاع شود- نبوى‏

رئیس- حالا اگر این پیشنهاد را مجلس قبول نکرد البته تمام پیشنهادها مطرح می‌شود

مهندس رضوى- بنده با این پیشنهاد مخالف هستم‏

رئیس- آقاى نبوى بفرمایید توضیح بدهید

نبوى- عرض کنم این پیشنهادی که بنده تهیه کردم با جلب نظر اغلب نمایندگان محترم بود و با توجه به موافقت فراکسیون‌ها همهمه نمایندگان این طور نیست مهندس رضوى ما در این مجلس وکیل هستیم یا نیستیم منفرد هستیم عرض کردم اغلب نمایندگان دو موضوع است در اینجا یکى لایحه مربوط به وزارت جنگ که الان در مجلس مطرح است بنده پیشنهاد کردم که آنچه مورد احتیاجات ضرورى و فورى وزارت جنگ است فورى تصویب شود و قسمت دوم چون بعضى از آقایان نمایندگان روشن نبودند که چیست و چه مبلغ ضرورى است چون این قسمت را روشن نبودند بنده پیشنهاد کردم که این قسمت دوم با پیشنهادهایی که در این قسمت شده است برود به کمیسیون و پیشنهاد بنده از این جهت نبود که کسى مخالف با لایحه وزارت جنگ است بنده آنچه احساس کردم همه آقایان معتقدند و مصرند که زودتر احتیاجات وزارت جنگ برآورده شود و این لایحه تصویب بشود صحیح است منتها در قسمت دوم چون همه آقایان روشن نبودند و به قدر کفایت مطالعه نکرده بودند و در کمیسیون بحث نشده بود و ضمن یک چیز فورى هم آمده بود این بود که بنده پیشنهاد کردم قسمت دوم و پیشنهادهاى مربوط به آن ارجاع به کمیسیون شود و چیزى بدتر از این نیست که مجلس 16 ماه 17 ماه بلکه بیشتر باشد و نتواند لایحه مالیات‌ها را تصویب بکند الان در این مملکت برخلاف تمام اصول و برخلاف قانون اساسى به موجب تصویب‌نامه هیئت دولت مالیات می‌گیرند و این مالیات‌ها را که از مردم می‌گیرند هیچ مبناى قانونى ندارد صحیح است بنابراین اولین وظیفه مااین است که این وضعیت را به هم بزنیم و مبناى قانونى براى مالیات‌ها تهیه بکنیم صحیح است این براى مجلس مشکل است که مجلس چند سال شاهد پرداخت مالیات‌های برخلاف قانون باشد صحیح است بنده خواستم هرچه زودتر به این وضعیت خاتمه بدهیم همه آقایان می‌دانید که این مجلس مجلسى که 200 ، 300 ماده بشود از آن بگذرد نیست مهندس رضوى اختیار به کمیسیون قوانین دارایی نمی‌دهیم عمل اختیار سابقه دارد مهندس رضوى بعد از تهیه گزارش بله گزارش این لایحه حاضر شده چاپ شده آمده به مجلس بعد آن چیزى که چاپ شده و آمده به مجلس آقاى وزیر دارایی نظرى دارند و نظرشان را داده‌اند به مجلس بنده پیشنهاد کرده‌ام که لایحه سابق و نظر آقاى وزیر دارایی به کمیسیون ارجاع بشود و مورد ر سیدگى واقع بشود مهندس رضوى این موضوع مطرح نیست بنابراین استدعامی‌کنم که آقایان اجازه بفرمایید که به هر دو موضوع رأى گرفته شود و امروز مجلس را از یک کار مشکلى خلاص کنید.

دهقان- بنده مخالفم‏

رئیس- آقاى کشاورز صدر

مهندس رضوى- اول بنده اجازه خواسته‌ام‏

کشاورز صدر- بنده قربان جلوتر از همه اجازه خواسته‌ام‏

رئیس- صبرکنید ببینیم نوبت کیست بفرمایید آقاى کشاورز صدر

کشاورز صدر- بنده موافق با تصویب لایحه دولت هستم ولى نه به این صورتى که پیشنهاد شده است به تصدیق عموم آقایان نمایندگان محترم بعد از اظهاراتی که آقاى وزیر جنگ در جلسه خصوصى فرمودند عقیده اکثر نمایندگان بر این بود و تصدیق فرمودند تقریباً جمع نمایندگان که احتیاج داریم که ما کارخانه‌هاى ارتش را تعمیر بکنیم و یک میلیون و نیم این دو میلیون براى تعمیر کارخانه‌های ارتش لازم است که اگر تعمیر نکنیم آن وقت محتاج هستیم که از خارج فشنگ بخریم بنده با موضوع فشنگ موافق هستم که برود به کمیسیون آنجا رسیدگى بشود ولى بنده اگر آقاى نبوى موافقت بفرمایند که در پیشنهادشان این قسمت اضافه بشود که موضوع خرید فشنگ به آنجا برود و موضوع تعمیرات کارخانه‌جات ارتش و موضوع اضافه بودجه وزارت جنگ باشد بنده مخالفت خودم را پس می‌گیرم بنده معتقدم که وقتى آقایان یک امرى را لازم دانستند این را تصویب کنند و بدهند به دولت اگر یکى لازم نمی‌داند فرض آقاى مهندس رضوى یا بنده لازم نمی‌دانیم اما رفتن و نشستن که ما این جورى توافق کردیم بنده مخالف با توافق هستم صحیح است عموم آقایان نمایندگان حق دارند که در اینجا بیایند بنشینند و صحبت کنند توافق اختصاص به یک دسته و دو دسته ندارد بنده عقیده‌ام این است که این کار بشود و بنده براى حفظ پرستیژ مجلس لازم می‌دانم‏

رئیس- فقط قسمت اول مربوط است به قسمت اول که پیشنهادات به کمیسیون برود رأى می‌گیریم.

+++

 مهندس رضوى- اجازه بفرمایید ملاحظه بفرمایید قربان مجلس شوراى ملى به نظر من اول باید وضع مشروطیت را در خودش اجرا کند

رئیس- درست است وقتى هم دیگران حرف می‌زنند سرکار هم رعایت بفرمایید (خنده نمایندگان)‏

مهندس رضوى- بنده اینجا یک پیشنهادى دادم که مفهوم مخالفش این بود که 165 میلیون تومان اعتبار بدهند به وزارت جنگ ولى روى همین 165 میلیون تومان و 171 میلیون تومان بنده نظریاتى دارم که نباید مجلس شوراى ملى این را موکول به کمیسیون بکند چرا نظرى که بنده می‌خواهم به عنوان یک وکیل بدهم به کمیسیون موکول می‌کنید و اجازه نمی‌دهید بنده عرض خودم را بکنم آقایان اگر نمی‌پذیرید می‌رود به کمیسیون و اگر پذیرفتید همین جا وزیر دارایی قبول می‌کند.

رئیس- این طور نیست تمام می‌رود به کمیسیون هر روزى که درمجلس مطرح شد شما حقتان محفوظ است‏

مهندس رضوى- پیشنهاد بنده راجع به 165 میلیون تومان یا 171 میلیون تومان است‏

رئیس- شما که در شش میلیون صحبت نکردید مجلس رأى نداد

مهندس رضوى- معناى این عمل این است که روى لوایح دولت وکیل حق اظهار نظر ندارد

رئیس- شما پیشنهاد دیگرى اینجا ندادید که بتوانید توضیح بدهید

مهندس رضوى- چندین پیشنهاد است‏

رئیس- این پیشنهاد باید برود به کمیسیون اصلاً وقتى چیزى مطرح نشود چه پیشنهادى دارد موضوع تبصره مطرح نمی‌شود می‌رود به کمیسیون‏

مهندس رضوى- حضرتعالى به عرض بنده توجه نمی‌فرمایید مشروطیت در خطر است‏

حاذقى- مشروطیت در خطر است چون یک نفر وکیل نمی‌تواند نظر خودش را تحمیل کند خنده نمایندگان‏

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- آقایان توجه دارند در اطراف لایحه وزارت جنگ و در اطراف تبصره‌اش توضیحات مفصلى چه در جلسه علنى و چه در جلسه خصوصى به عرض نمایندگان رسانیدم و توضیحات کافى عرض کردم وزارت جنگ در منتها درجه احتیاج به تصویب این لایحه دارد و مخصوصاً آن قسمت نظریاتى که در اطراف خرید فشنگ بعضى از نمایندگان روشن نبودند بالاخره بنده هم موافقت کردم که آن خرید فشنگ برود به کمیسیون صحیح است به شرط این که در دستور قرار بگیرد در کمیسیون بنده مدارک و اسناد بیاورم اگر متقاعد شدند فشنگ بخریم اگر نشدند نخریم با این که اصلاح کارخانه‌جات یک موضوع اساسى است اگر ما کارخانه‌جات خودمان را اصلاح نکنیم همیشه به دنیا احتیاج پیدا می‌کنیم این یک موضوع حیاتى است مضافاً به این که مقدرات بشر معلوم نیست که آیا فردا راهى باشد که مابتوانیم احتیاجات خودمان را بیاوریم یا خیر بنابراین وضعیت ماده واحده و بودجه ارتش آن قسمت احتیاجات آن طوری که آقاى مهندس رضوى فرمودند 165 میلیون تومان به طوری که استحضار دارند بودجه وزارت جنگ است پنج میلیون هم اضافاتى که وزارت دارایی موافقت کرد براى این که نرخ‌ها بالا رفت و مخارج گران شد جزئیات این بررسى شده الان به طوری که گزارش سر رشته‌دارى را تقدیم کردم کارهایمان راکد مانده وضع خوراک و پوشاک سرباز نامطلوب است تمنى می‌کنم آقایان توجه مخصوصى مبذول بفرمایند بیش از این بنده توضیح ندارم حالا تصویب بفرمایید البته رأى می‌دهید تصویب نفرمایید بنده آنچه باید به عرض مجلس برسانم در اطراف خطرات آینده به عرض رسانیدم و مطلبى ندارم ارتش متعلق به ملت ایران است و سرنوشتش هم مربوط به تصمیم مجلس شورای ملى ایران است صحیح است‏

محمد‌على مسعودى- بنده توضیح دارم راجع به بیانات آقاى نبوى طبق ماده 109

نمایندگان- رأى، رأى‏

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد

دکتر اعتبار- بنده آقا اخطار دارم‏

رئیس- طبق چه ماده‌ای‏؟

دکتر اعتبار- در فرمایش آقاى وزیر جنگ ابهامى است بنده می‌خواهم توضیح بدهیم آقایان می‌خواهند رأى بدهند روشن بشوند آقایان باید بدانند چقدرش مال فشنگ است چقدرش مال فشنگ نیست کسى نمی‌داند بگذارید آقایان روشن بشوند تا رأى بدهند

رئیس- من کارى به بیانات ایشان ندارم‏

وزیر جنگ- بنده مکرر عرض کردم دو ثلث مربوط به تعمیر کارخانه‌جات است یک ثلث خرید فشنگ‏

رئیس- شما آقاى دکتر اعتبار متوجه نیستید من کارى به بیان آقاى وزیر جنگ ندارم یک پیشنهادى رسیده که تبصره‌ها و پیشنهادات مربوط به تبصره‌ها می‌رود به کمیسیون صحبت هم شد اگر مجلس رأى داد همان قسمت اصلى مطرح می‌شود صحبت هم شده همان 23 میلیون اضافه و موضوع دو میلیون لیره یعنى تبصره لایحه می‌رود به کمیسیون با پیشنهادات مربوط به تبصره‏

وزیر جنگ- عرض کردم این موضوع را بنده در چندین جلسه دو ثلث براى تعمیرات کارخانه‌جات و یک ثلث براى خرید فشنگ است‏

رئیس- پیشنهاد قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم‏

به شرح زیر قرائت شد

پیشنهاد می‌کنم قسمت اول لایحه وزارت جنگ که مربوط به احتیاجات ارتش است مورد رأى قرار گرفته و قسمت دوم با پیشنهادات به کمیسیون بودجه ارجاع شود

رئیس- رأى گرفته می‌شود به این پیشنهادى که قرائت شد آقایانى که با این پیشنهاد موافقت دارند قیام کنند اکثر برخاستند تصویب شد

حالا ماده واحده مطرح است با پیشنهاداتش که باقى مانده است پیشنهادى از آقاى اردلان رسیده قرائت می‌شود

به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌کنم متن ماده واحده پیشنهادى وزارت جنگ اصلاح شود و رقم مابه‌التفاوت نوشته شود

رئیس- آقاى اردلان‏

اردلان- در گزارش کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى بودجه وزارت جنگ یک میلیارد و هفتصد و هیجده میلیون و پانصد هزار ریال براى سال 1327 تقدیم شده این لایحه هم عین همین مبلغ است یعنى همین لایحه‌ای که ماالان می‌خواهیم رأى بدهیم نوشته یک میلیارد و هفتصد و هیجده میلیون و پانصد هزار ریال آن وقت بنده عرض کردم که ما باید به مابه‌التفاوت رأى بدهیم نه به تمام آن مبلغش را بفرمایید چه مبلغى است که ما رأی بدهیم بنده توضیح بیشترى ندارم‏

رئیس- آقاى وزیر دارایی‏

وزیر دارایی- در جلسه گذشته حضور آقایان محترم عرض کردم چون این لایحه قبل از تصویب چهار دوازدهم تقدیم شده بود این مبلغ نوشته شده ولى چون لایحه چهار دوازدهم تصویب شده فعلاً مبلغى که مورد تقاضاى دولت است مابه‌التفاوت یعنى 234 میلیون است صحیح است‏

مهندس رضوى- آقاى نبوى بگذارید پیشنهاد خود ماده مطرح شود

رئیس- شما چرا دخالت می‌کنید

مهندس رضوى- بسته به نظر مقام ریاست است معذرت می‌خواهم‏

رئیس- دو پیشنهاد هست که قرائت می‌شود یکى مال آقاى مهندس رضوى است و دیگر مال آقاى خسرو هدایت باقى دیگر وارد نیست مهندس رضوى بنده پیشنهادى دادم مال کمیسیون نظارت که وارد است‏

پیشنهاد آقاى مهندس خسروهدایت به شرح زیر قرائت شد

ریاست محترم مجلس شورای ملى‏

تبصره- زیر را براى اضافه کردن به ماده واحده مربوط به بودجه وزارت جنگ پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره- وزارت جنگ مکلف است مایحتاج افراد را از حیث لباس و کفش از محصولات داخلى کشور تهیه نماید

مهندس رضوى- این پیشنهاد که مال من نیست آقا پیشنهاد بنده مقدم است نمره آن مقدم بر این پیشنهاد است‏

(پیشنهاد آقاى مهندس رضوى به شرح زیر قرائت شد)

تبصره ذیل را پیشنهاد می‌کنم‏

تبصره- وزارت جنگ مکلف است مبلغ سه میلیون تومان از اعتبار بالا را صرف تعمیر کارخانه‌های اسلحه سازى نموده نتیجه امر را به کمیسیون نظام مجلس شوراى ملى گزارش نماید ضمناً استفاده از کلیه اعتبارات اضافى ماده واحده موکول به تصویب ریز هزینه‌ها از طرف کمیسیون بودجه خواهد بود

رئیس- آقاى مهندس رضوى بفرمایید و توضیح را مختصر بگویید

مهندس رضوى- من از مجلس شوراى ملى استدعا می‌کنم که به بنده پنج دقیقه وقت بدهند اگر عرایض بنده براى شما خسته‌کننده بود یا ناوارد بود بنده از این به بعد در دوره تقنینیه صحبت نمی‌کنم عرض بنده این است مقدمه‌ی باید عرض کنم آنچه مجلس شوراى ملى رأى داد این بود که قسمت ارزى مورد تقاضاى وزارت جنگ برود به کمیسیون بنده خودم هم به این پیشنهاد رأى دادم و حالا پیشنهادم را می‌خوانم‏

پیشنهاد خودشان را به شرح سابق قرائت نمودند

بنده به آقایان محترم عرض می‌کنم آنچه بر تمام دنیا روشن است به ملت ایران مبهم است بنابراین آقایان محترم به این دلیل به من اجازه بدهند آنچه را که آقاى وزیر جنگ نفرمودند و شاید هم حقیقت خودیشان اطلاع نداشته باشند این جا عرض می‌کنم و

+++

آن این است آنچه راجع به کارخانه‌هاى اسلحه‌سازى ما است چه هستند و کى تأسیس شده‏...

رئیس- آنچه مربوط به کارخانه‌جات است رفته به کمیسیون‏

مهندس رضوى- بنده براى تعمیر این کارخانه‌جات عرض می‌کنم اعلیحضرت فقید چندین اقدام بزرگ در ایران فرمودند که شاید در ردیف اول تأسیس صنایع جنگى ایران باشد بنده البته این را در ردیف اول می‌شمارم در ضمن ردیف اول عرض می‌کنم چون در نظر خودم اعزام محصل به اروپا در درجه اول است آزادى نسوان درجه دوم است صحیح است احسنت در درجه سوم این کارخانه‌جات قرار گرفته است و این از بزرگ‌ترین ذخائر مملکت شما است و هیچ اطلاع نداریم طبق رضایت و نظر و نیت اعلیحضرت فقید رضا شاه امروز شما درسلطنت آباد یک شهر صنعتى دارید در این شهر صنعتى کوچک وسائل فشنگ‌سازى و مهمات توپ و برنج‌سازى کاملاً مهیا است و یک دستگاه سانترال برق که در حدود چهار هزار کیلو وات قدرت دارد ضمیمه این شهر صنعتى است به علاوه در سلطنت آباد بنابر اراده و دقت اعلیحضرت فقید شما نمایندگان به نام ملت به نام ایران صاحب یک دستگاه ذوب فولاد هستید که امروز هم نظیر آن در کارخانه‌هایی که قبل از آن تأسیس شده‌اند وجود ندارد صحیح است علاوه بر این قسمت سلطنت آباد در پارچین کارخانه باروت‌سازى منظور باروت به بدود است و الکل‌سازى و اسید سولفوریک‌سازى دارید که آن هم کاملاً مجهز است که بنده جزئیات آن را نخواهم گفت و اطلاعات زیادى هم ندارم سوم در محل قورخانه که همه‌ی کسانی که در تهران زندگانى کرده‌اند این کلمه با جان و عمر آن‌ها توام بوده و همیشه یا از طرف قورخانه عبور کرده‌اند و یا آتش بازى را دیده‌اند یا مرحوم سردار اعتماد رئیس قورخانه را همه می‌شناسند در قورخانه کارخانه اسلحه‌سازى است درنتیجه زحمات اعلیحضرت فقید وآن این است که اولاً یک کارخانه تفنگ‌سازى است این کارخانه تفنگ به رنو می‌سازد اسلامى چه فایده‌ای دارد این تفنگ به رنو خیلى فایده دارد آقاى اسلامى اگر توجه بفرمایید فایده دارد آن‌ها را تمام خارجی‌ها گرفتند آن‌ها تمام مورد استفاده انگلیس و امریکا وروس بود (صحیح است)( یکى از نمایندگان- تمامش را بردند) تمامش را بردند صبر کنید به نفع شما است یعنى به نفع شما نیست به نفع مملکت شما است این تفنگ‌سازى آقایان محترم که معروف به ساختن تفنگ به رنو است این اصلاح به کلی غلط است ما داراى تفنگ‌های موزر هستیم ولى اعلیحضرت فقید پس از این که پاتنت تفنگ‌های موزر را به دست آوردند جناب آقاى ساعد خوب توجه بفرمایید این پاتنت را پس از تحقیق یا به کارخانه از برویفکار در چک اسلواکى دادند این کارخانه در یک شهر کوچکى است به نام به رنو بنابراین این کمند و این سفارش در وزارت جنگ به نام به رنو معروف شد و چون کلمه برنو هم هم از از برویفکا آسان‌تر بود در اصطلاح کم کم این تفنگ را به نام به رنو نامیدند ولى این تفنگ در تمام دنیا موجود است و همه جا به این موزو می‌گویند و کسانی که در دهات و ایلات زندگى می‌کنند می‌دانند که ما هم در ایران تفنگ‌های مورز قدیم داشتیم که اگر نوعش با آن فرق دارد یک پاتنت دیگرى از موزر بود

رئیس- آقا در موضوع دیگرى غیر از پیشنهاد صحبت نکنید

مهندس رضوى- بنده مختصر می‌کنم می‌خواهم عرض کنم که وقتى که متفقین به ایرا‌ن آمدند تمام این کارخانه‌ها مجهز و کامل بود و غیر از دو قسمت یکى چاشنى‌سازى درسلطنت آباد و یکى مسلسل سازى تمام کاملاً حاضر به کار بود در قسمت مسلسل‌سازى چون روس‌ها علاقه‌مندى زیاد داشتند منت‌های کوشش را کردند و این کارخانه را با استفاده از اشکودا مجهز کردند البته به پول ما و به حساب ما و از آن کارخانه یعنى از کارخانه مسلسل‌سازى به خصوص در تمام مدت جنگ استفاده کردند و همین طور تمام دستگاه ما براى متفقین کار کرد هر روز صد تفنگ به رنو هر روز از صبح تا شام از این قورخانه تحویل متفقین دادیم هر روز 75 هزار فشنگ آقاى وزیر جنگ به متفقین دادید تمام مهمات را ما می‌توانستیم بسازیم ولى به واسطه این که شما توپ‌ها را ندانسته بودید از چه نوعى به خرید از توپ‌هاى شما آن‌ها استفاده نکردند از باقى دستگاه‌های شما استفاده کند و ضمناً خود آنها تصدیق کردند که ما در ایران کارخانه‌جات اسلحه‌سازى درجه اول داشتیم اما چه کردند آقا چه قراردادى با ما بستند چه پولى به ما دادند کى واسطه این قراردادها بود این‌ها را ما نمی‌دانیم (زنگ رئیس) بنده وارد نمی‌شوم انگلیس‌ها هم مقدار زیادى از ما اسلحه بردند آمریکا‌یی‌ها نشنیدم که اسلحه از ما برده باشند چون خودشان اسلحه می‌دادند اما وقتی که متفقین رفتند چه شد شما گمان می‌کنید می‌دانید که متفقین منت‌های سعى را کردند که آنچه ممکن است از این کارخانه‌جات استفاده کنند وقتى که در زمان جنگ از یک کارخانه‌جات استفاده کنند وقتى که در زمان جنگ از یک کارخانه استفاده می‌شود دیگر توجه به استهلاک آن کارخانه نیست کارخانه باید با ظرفیتى که حداکثر است کار کند و این ارقامى که من دادم ظرفیت متوسط این کارخانه بود و این را می‌دانم که خیلى بیش از این از حیث تعداد و ارقام که جمع این ارقام را بنده نمی‌دانم استفاده شده است البته این کارخانه‌جات را خسته کردند و فرسوده کردند اما معذلک تا روز آخر که رفتند این دستگاه‌های جناب آقاى وزیر جنگ کار می‌کرد و ما وقتى که آن‌ها رفتند همین قدر می‌توانم عر‌ض کنم که در نتیجه آنچه که در ایران می‌توانم عرض کنم دموکراسى دروغین و در نتیجه مداخله همان کسانى که دوره‌ی رضا شاه را بالاخره به آن طریق خاتمه دادند یعنى آن مرد را هم آلت مقاصد پلید خودشان قرار دادند نتیجه این شد که یک مرتبه اطلاع دادند به وزرات جنگ و به ملت ایران چون وزارت جنگ هم مال ملت ایران است گزارش کردند به اعلیحضرت محمد‌رضا شاه پهلوى که سرپرستى عالى و وزارت عالى دارند که این کارخانه‌ها خراب است و دیگر این کار‌خانه‌ها کار نمی‌کنند اما این کارخانه‌ها الان حاضر به کار است منتها من به نام یک نفر مهندس و با اطلاع جزیی که دارم به شما عرض می‌کنم که محتاج به بعضى تعمیر است که در بعضى از قسمت‌ها بسیار جزیی و در بعضى قسمت‌ها یک قدرى بیشتر است و در عین حال این تعمیرات و این وسائل و این پول‌هایی که باید گرفته شود و صد برابر هم بیشتر باید گرفته شود از خسارات حقیقى جنگ ما است و من نمی‌دانم که الان آقاى وزیر مالیه در این قسمت مشغول چه اقدامى هستند اما طرز عملى که راجع به این کارخانه‌ها به کار برده شده و چه حساب‌هایی بوده و چقدر اعلیحضرت فقید در این زمینه توجه داشته‌اند بنده چه می‌توانم عرض کنم همین قدر می‌توانم به شما عرض کنم که وقتى درسال 1319 افتضاح خرید اسلحه به گوش اعلیحضرت فقید رسید در پاریس یک اتفاق افتاد و آن اتفاق را آقایان نمی‌دانید ستوان فرزین پسر مرحوم فرزین که مرد بسیار درستى بود این آمد و به اظهار این موارد... (زنگ رئیس‏)

رئیس- آقاى مهندس رضوى ماده 63 را هم رعایت بفرمایید و به طور اختصار توضیح بدهید

مهندس رضوى- چشم این ستوان فرزین آقا کشته شد یک سرکرد خانلرى تیرخورد و یک سرهنگ شیبانى هم بود و آن سرهنگ شیبانى هم آدم درستى بود و آن ستوان فرزین هم چون مرده است باید بگویم که بسیار درست بود این دو نفر آدم کشته شدند فولادوند خودش را کشت آن سرگرد خانلرى از آن شریک‌های چپاول بود تیر خورد و بعد که زحمش خوب شد انقدر وجدان داشت که خودش را کشت من به این وجدانش در آخرین لحظه احترام می‌کنم‏...

رئیس- آقاى داخل موضوع صحبت بفرمایید

مهندس رضوى- بسیار خوب الان تمام می‌شود به هر صورت آقا‌ى وزیر جنگ به هیچوجه منتظر کار کمیسیون نباشید و فوراً روى همین لایحه‌ای که امروز مجلس شوراى ملى به آن رأى می‌دهد و مازاد مورد احتیاجتان را در اختیار‌تان می‌گذارد این را از ریالش استفاده بکنید به طریق حقیقى و تحت‌‌نظر اشخاص دقیق و صالح و فوراً آن تعمیراتى که باید در ایران کرد انجام بدهید و اگر محتاج به خرید خارج شدید ارزش را از آقاى وزیر دارایی بگیرید به طور مختصر عرض می‌کنم بنده اینجا سه میلیون تومان ما می‌توانیم هم فشنگ بسازیم هم می‌توانیم تفنگ بسازیم یعنى سه میلیون تومان تعمیرات بنده این کار را در ظرف دو ماه از طرف مهندسین ارتش که همه آن‌ها تحصیل کرده و فهمیده و وطن‌پرست هستند به شما قول می‌دهم که بتوانید این کارخانه‌ها را تعمیر کنید که براى شما کار بکنند بنده پیش از این عرضى نمی‌کنم ولى همینقدر عرض می‌کنم آقاى وزیر جنگ فراموش  نکنید که شما دویست عد‌د دویست عدد توپ خریدید که شما به آن‌ها می‌گویید توپ صد پنچ بلند این‌ها موتورى بودند شما این‌ها را اسبى کردید آوردید به ایران اسب ایرانى نکشید رفتید اسب مجار خریدید میلیون‌ها خرج اسب‌های مجار کردید تا تمامشان هم مردند حالا تازه می‌شنوم که می‌خواهید بعضى از این توپ‌ها راموتورى کنید و وقتى که متفقین به ایران آمدند اغلب این توپ‌ها یا باز نشده بود و یا زنگ زده بود و قطعات آن‌ها از هم گسیخته بود تنها خرجى که مملکت ایران و ملت ایران براى توپ‌های صد و پنج شما یعنى براى توپ‌هایی که امروز بی‌مصرف کرده‌اید داده است چهار میلیون لیره است چهار میلیون لیره از پول ایران این تنها یک قلم است حال تعجب نکنید اگر می‌شنوید که تمام ذخیره ارزى مملکت را در دوره بیست ساله مرحوم پهلوى مرحوم اعلیحضرت فقید می‌خواست خرج صنایع کشور بکند ولى او هم بالاخره به واسطه کمى اطلاعات فنى و نظامى و سیاسى و کمى تحصیلات (حاذقى- اگر او اطلاعات نظامى نداشت من و شما داریم؟) بلى بنده دارم آقاى حاذقى (باتمانقلیچ- نه آقا ندارید) به هر حال این قسمت اول پیشنهاد من است قسمت دوم

+++

 این است که چون بنده یقین دارم آقاى وزیر جنگ (زنگ ممتد رئیس) تمام شد آقا این قسمت مربوط به کمیسیون بودجه است چون یقین دارم که آقاى وزیر جنگ میل دارند که این قسمت تصویب بشود از ایشان خواهش کردم طبق یک پیشنهادی که مجلس رأى می‌دهد ریزش به مجلس بیاید و تصویب بشود امیدوارم که ایشان پیشنهاد بنده را قبول کنند به مجلس بیاید

رئیس- آقاى کشاورز صدر مخالفید شما؟

کشاورز صدر- بنده به آن قسمت از فرمایشان جناب آقاى مهندس رضوى که مربوط به پیشنهاد نبود جواب نمی‌دهم زیر‌ا نمی‌خواهم خارج از موضوع صحبت شود فقط عرض می‌کنم حضورشان که بنا‌بر توضیحاتى که داده شد استدعا می‌کنم آقایان توجه بفرمایند این مبلغ را براى اضافه اعتبار وزارت جنگ خواستید و این را هم با مطالعه و دقت همچنان که ایشان فرمودند باید صورت ریزش را بیاورند به مجلس ما بیبنیم و جناب آقاى وزیر جنگ بعد از گرفتن ریز این صورت خرید را بیاورند ببینیم‏...

مهندس رضوى- قبول است آقا

کشاورز صدر- به عقیده بنده راجع به موضوع تعمیر کارخانه‌جات بنده هم بحث زیادى نمی‌کنم و عرض می‌کنم که در وزارت جنگ هم که این لایحه را تهیه کرده با جلب نظر مهندسین بوده (مهندس رضوى- این طور نیست آقا) اجازه بدهید آقا دو میلیون لیره براى تعمیر این کارخانه‌جات و برای خرید فشنگ بوده است و به قراری که من به نظرم می‌آید توضیحى که آقاى وزیر جنگ فرمودند موضوعش این بود که یک ثلثش مربوط به خرید فشنگ است و دو ثلث از آن مربوط به تعمیر است یعنى یک میلیون و نیم لیره براى تعمیر که قطعاً آن وقت صد میلیون لیره قیمتش خواهد بود و می‌شود این است که استفاده می‌کنیم بنابراین پیشنهاد ایشان عملى نیست چرا براى این که وقتی که با یک میلیون و نیم لیره متخصصین فنى مخصوصاً چون ایشان هم مهندس هستند من هم احترام دارم به ایشان (مهندس رضوى- بنده دیپلم مهندسیم را تقدیم می‌کنم به آقاى کشاورز صدر) (زنگ رئیس) بنده که ادعاى مهندسى نکردم، آقا مهندسید

رئیس- آقا مختصر بکنید می‌خواهیم رأى بگیریم‏

کشاورز صدر- چشم آقا این است که بنده عقیده‌ام این است که رأى دادن به این که سه میلیون تومان داده شود این به مسخره شبیه‌تر است چرا براى این که یک میلیون و نیم لیره لازم است براى این‌ها این طرح را هم مهندسین نشستند مطالعه کردند دولت رویش بحث کرده آقاى رئیس‌الوزرا- وزیر مالیه- وزیر جنگ امضا کرده‌اند این است که به عقیده بنده این درست نیست و اگر رأى بدهید یعنى شما می‌آیید سه میلیون تومان می‌دهید این کار را از اصل به هم می‌زنید و آن پول هم هیچ فایده‌ای ندارد.( احسنت‏)

رئیس- رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى مهندس رضوى آقایانى که موافقند قیام کنند عده کمى برخاستند تصویب نشد پیشنهاد آقاى مهندس هدایت قرائت می‌شود دیگر پیشنهادى غیر از این نیست‏

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى‏...

....تبصره زیر را براى اضافه کردم به ماده واحده مربوطه به بودجه وزارت جنگ پیشنهاد می‌نمایم‏

تبصره- وزارت جنگ مکلف است مایحتاج افراد را از حیث لباس و کفش از محصولات داخلى کشور تهیه نماید

رئیس- آقاى مهندس خسرو هدایت‏

مهندس هدایت- بنده این پیشنهاد را نکردم که حرف بزنم چون مخالف پیشنهاداتى هستم که منحصراً براى این که حرف بزنند پیشنهاد می‌شود صحیح است در صورتی که به اصل پیشنهاد خودشان معتقد نیستند کسر شش میلیون تومان و حذف این ارقام از بودجه هم هیچ اثرى ندار صحیح است درمملکت مایک کارخانه‌جاتى هست که کفش تهیه می‌کنند و پارچه تهیه می‌کنند اگر بنا بشود که ما موافقت بکنیم براى افراد ارتش و همچنین ژاندارمرى و شهربانى از خارج لباس تهیه بکنند این کارخانه‌جات بسته می‌شود (صحیح است) و مورد اتفاق افتاده‌اش کارخانه‌جات کفاشى تهران است که بر اثر این که ارتش سال گذشته دویست هزار کفش به خارجه سفارش داده بود چهار صد نفر بیکار شدند صرف نظر از این که کفش‌هایی که خریدند قیمتش گران‌تر بود و کمتر هم کار کرد (صحیح است) بنابراین به اتمام این‌ها بنده تقاضایم این است که جناب آقاى وزیر جنگ این پیشنهاد را قبول بکنند که کارخانه‌جات داخلى بتوانند ادامه حیات بدهند (صحیح است‏)

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- ما اتفاقاً همیشه همین کار را می‌کنیم و به طور کلى احتیاجات مان را از ایران تهیه می‌کنم و استثنائاً سال گذشته براى احتیاجات اردوکشى این کار را کردیم بنابراین بنده قبول می‌کنم این پیشنهاد را (احسنت)‏

مهندس رضوى- اخطار نظامنامه‌ا‌ی دارم‏

رئیس- مطابق چه ماده هست اول نظامنامه را ببینید بعد اخطار بکنید رأى با ورقه گرفته می‌شود به ماده واحده با آن اصلاحى که خود آقاى وزیر دارایی توضیح دادند البته آن تبصره‌ها را هم که قبول کرده‌اند جزء ماده است عده حاضر 88 نفر.

آقایان موافقین ورقه سفید بدهند

اخذ و استخراج آراء به عمل آمده و نتیجه به قرار زیر از طرف مقام ریاست اعلام شد

رئیس- از 88 نفر عده حاضر لایحه وزارت جنگ با 81 رأى تصویب شد

اسامى موافقین آقایان اعزاز. نیک پى. دکتر فلسفى .دکتر متین دفترى. هاشم وکیل. بوداغیان .عباسى. افشار .خسرو قشقایی. عرب شیبانى کهبد . مشایخى. کفایی. دولتشاهى. گنابادى. صاحب‌جمع. ظفرى. وثوق عضنفرى. افخمى. احمد فرامرزى. گیو . نواب یزدى. زنگنه. قبادیان تقى‌زاده. مهدى ارباب. مهندس هدایت. دکتر راجى. دکتر عبده. کشاورز صدر. اسلامى. صادقى. سزاوار. على بهبهانى. ناصر ذوالفقارى. دکتر آشتیانى. هراتى. صفوى . دکتر طبا. فاضلى. ابوالقاسم امینى. مهندس رضوى. عدل اسفندریارى. دکتر امینى. شهاب خسروانى. دکتر ملکى. على وکیلى. لیقوانى . نورالدین امامى. رفیع. مسعود ثابتى. موسوى دکتر شفق. ملک پور. برزین. دکتر مصباح‌زاده. ضیاء ابراهیمى. باتمانقلیچ محمدعلى مسعودى. گنجه‌ای . امیر نصرت اسکندرى. امامى اهرى. شادلو. فولادوند. اسدى. نبوى. دهقان. سلطان‌العلما. ملکى. محمد ذوالفقارى. دکتر اعتبار. دکتر مجتهدى. دادور. بهادرى. صدرزاده. امیر حسین ظفر. بختیارى. معتمد دماوندى. عباس مسعودى . اردلان. حاذقى. جواد عامرى‏

مخالف: آقاى عباس اسکندرى‏

ورقه سفید علامت امتناع 3

اردلان- آقاى رئیس اجازه بفرمایید آن طرح را قرائت کنند

رئیس- آقاى وزیر جنگ‏

وزیر جنگ- از توجهی که مجلس شوراى ملى نسبت به پیشرفت کارهاى ارتش مبذول فرمودند از طرف ارتشبان تشکر می‌کنم نظر به این که تبصره این لایحه براى ارتش یک موضوع حیاتى است صحیح است تمنى می‌کنم که کمیسیون بودجه در دستور بگذارند و در اولین جلسه فردا مطرح بشود صحیح است و بعد در مجلس شوراى ملى مورد رسیدگى قرار بگیرد صحیح است‏

اردلان- آقاى رئیس آن طرح را قرائت بفرمایید

رئیس- یک طرحى است به قید دو فوریت راجع به اصلاح وضع مالیات‏

حائرى‌زاده- حالا که عده کافى نیست بگذارید براى جلسه بعد و اجازه بفرمایید بنده بقیه عرایضم را بکنم‏

عباس مسعودى- سؤال را مطرح کنید تمام بشود برود

رئیس- چون الان باید رأى گرفته شود و عده کافى نیست ممکن است مجلس موافقت بکند که آقاى حائرى‌زاده سوال خود را ادامه بدهد بفرمایید. آقاى حائرى‌زاده

4- بقیه سؤال آقاى حائرى‌زاده از آقاى نخست وزیر

حائرى‌زاده- در جلسه اسبق من باب مقدمه عرض کردم که دستگاه حکومتى یک دستگاهى است که یک پوست و یک مغزى دارد و یک صورت و یک معنایی دارد صورت و کبسول همین تشکیلاتى است که داریم ولى در معنى قانون عدالت مقررات حکم‌فرما نیست و اراده اشخاص حکومت می‌کند آقایان این شکل حکومت در هیچ نقطه عالم نیست که اسم مشروطه و مجلس و ادارات و قوانین باشد ولى در عمل اشخاص حکومت کنند.

در 19 سال قبل عضو هیئت عالى تفتیش خراسان بودم شکایات از ادارات زیاد بود و باب رسیدگى مسدود نبود ولى فقط در دو نقطه جلو تفتیش را گرفتند یکى اداره قشونى و دیگرى اداره جاسوسى شهربانى امروز هم میل دارند همان احوال برقرار باشد به همان رجال و مقررات آقاى ساعد این عمل دیگر در دنیاى امروز ممکن نیست‏.

دنیا امروز‌ه اعلامیه حقوق بشر را صادر می‌کند دیگر مردم گوسفند نیستند که هر بلایی میل داشته باشند بر سر آن‌ها بیاورند

5 - موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه‏

رئیس- آقاى حائرى‌زاده اکثریت نیست تأمل بفرمایید چون نزدیک به یک بعد از ظهر است اگر موافقت بفرمایید جلسه را ختم می‌کنیم دستور جلسه بعد اول سوال آقاى حائرى‌زاده بعد طرح مالیاتى‏

(مجلس 50 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294447!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)