کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14
[1396/05/22]

جلسه: 130 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه بیست و نهم خرداد ماه 1324  

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - طرح بودجه سال 324 مجلس

3 - حضور هیئت دولت در مجلس و خروج عده‌ای از نمایندگان و ختم جلسه به عنوان تنفس

مشروح مذاکرات مجلس ملی دوره 14

 

 

جلسه: 130

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه بیست و نهم خرداد ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1 - تصویب صورت مجلس

2 - طرح بودجه سال 324 مجلس

3 - حضور هیئت دولت در مجلس و خروج عده‌ای از نمایندگان و ختم جلسه به عنوان تنفس

 

مجلس یک ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

مجلس نیم ساعت پیش از ظهر به ریاست آقای سید محمد‌صادق طباطبایی و صورت جلسه 17 خرداد ماه خوانده و تصویب شد.

اسامی غایبین جلسه یکشنبه 27 خرداد ماه

غایبین با اجازه - آقایان فرمند- دهستانی

غایبین بی‌اجازه - آقایان : امینی- دکتر اعتبار- شجاع- کفایی- دولت‌آبادی - امیر ابراهیمی - سلطانی- سید ضیاء‌الدین - عباس مسعودی- شریعت‌زاده- تهرانی - دهقان- ذکایی- لنکرانی - پوررضا.

جمعی ازآقایان ورود در دستور را تقاضا و پس از مخالفت آقای فیروزآبادی نسبت به آن رأی گرفته شده تصویب و دو فقره طرح قانونی یک فوریت یکی از طرف آقایان دکتر مصدق و جمعی دیگر راجع به اجرای مدلول ماده واحده مصوب 30 فروردین ماه 1324 برای پرداخت حقوق و هزینه وزارتخانه‌ها و ادارات دولتی در خرداد ماه 1324 و دیگری از طرف آقای بهبهانی و عده دیگر از آقایان راجع به همین موضوع برای دو ماهه خرداد و تیر قرائت و آقای بهبهانی مربوط به دو دوازدهم را مقدم و آقای طوسی با نظر ایشان مخالف و معتقد به تصویب یک دوازدهم بودند و بالأخره بر حسب نظر مقام ریاست مقرر گردید بالفعل پیشنهاد مربوط به یک دوازدهم مطرح و در صورت توافق نظر و تصویب مجلس شورای ملی به دو دوازدهم تبدیل شود.

در ضمن مذاکره در فوریت طرح پیشنهادی آقای محمد طباطبایی از لحاظ تأخیر در تصویب بودجه و احتراز از تکرار عمل در ماه تیر معتقد به تصویب دو دوازدهم بود و آقای نقابت به عنوان مخالف به استناد اصل 40 قانون اساسی حضور وزیر مسئول یا معاون او را هنگام مذاکره در طرح پیشنهادی ضروری می‌شمردند و بالأخره با موافقت مجلس شورای ملی مقرر گردید معاون وزارت دارایی حاضر شده سپس لایحه مورد بحث قرار گیرد.

گزارشی از کمیسیون عرایض و مرخصی راجع به مرخصی آقای صفوی قرائت و پس از مخالفت آقای فیروزآبادی نسبت به آن رأی گرفته شده تصویب و دوازده فقره گزارش دیگر راجع به مرخصی آقایان:

افخمی - ساسان مرات اسفندیاری - فرهودی - نقابت- گرگانی- ذوالقدر- فرمند- تیمورتاش- عدل- صدر‌قاضی و فولادوند قرائت و نسبت به هر یک جداگانه رأی گرفته شده هر دوازده فقره تصویب ضمناً از طرف آقایان فاطمی و مجد ضیایی به کمیسیون عرایض تذکر داده شد ابتدا و انتهای مرخصی‌ها را تعیین نموده و رعایت حضور اکثریت کافی را در مرکز بنمایند پس از توضیح آقای حاذقی مخبر کمیسیون عرایض دائر به تأمین این منظور چون آقای دکتر مهیمن معاون وزارت دارایی حاضر شده بودند نسبت به فوریت طرح پیشنهادی مربوط به یک دوازدهم رأی گرفته شده تصویب و ماده واحده مطرح و آقای نبوی با تصویب بودجه کشور به صورت یک دوازدهم مخالف و عقیده داشتند هر چه زودتر کمیسیون بودجه تشکیل و گزارش بودجه کل را برای تصویب تقدیم مجلس شورای ملی نماید ضمناً توجه کمیسیون را نسبت به تجدید نظر درباره از اقلام مربوط به مطالبات اشخاص از وزارت جنگ و جلوگیری از سوء‌استفاده بعضی از اشخاص جلب و پس از توضیح آقای ملک‌مدنی در تأمین نظریه ایشان چون عده معتقد به کفایت مذاکرات بودند و مخالفی هم نبود شش فقره پیشنهاد از طرف آقایان: اقبال- مجد ضیایی - اردلان - پروین گنابادی - دکتر آقایان و صدر‌قاضی قرائت و پس از مذاکره و توضیح دو پیشنهاد اولی مسترد

+++

و چهار فقره اخیر رد و نسبت به ماده واحده با ورقه اخذ رأی شده به اتفاق آرا 95 نفر عده حضار تصویب شده آقای کاظمی طرح لایحه شهرداری‌ها را پیشنهاد و آقای نجومی طرح بودجه سال 1324 مجلس را تقاضا نمودند پس از توضیح آقایان کاظمی و نجومی و مخالفت آقای دکتر کشاورز با طرح بودجه مجلس و اظهارات آقایان مجد ضیایی و هاشمی در تأیید هر دو پیشنهاد و ضرورت تعیین تکلیف شهرداری‌ها و تقدیم طرح بودجه مجلس از نظر تعیین تکلیف پرداخت حقوق خرداد ماه کارکنان مجلس بالأخره بر حسب پیشنهاد آقای هاشمی و موافقت مجلس مقرر گردید موضوع بودجه مجلس و شهرداری‌ها در دستور جلسه آینده قرار گیرد جلسه آتیه به روز سه‌شنبه 29 خرداد ماه سه ساعت به ظهر موکول و دستور آن بودجه مجلس و لایحه شهرداری‌ها مقرر و مجلس 40 دقیقه بعد از ظهر ختم شد.

رئیس - در صورت مجلس مخالفی نیست؟ (اظهاری نشد) چون عده کافی برای رأی نیست رأی را بعد می‌گیریم دو نفر قبل از دستور اجازه خواسته‌اند (جمعی از نمایندگان- دستور دستور)

فیروزآبادی - بنده مخالفم با ورود در دستور

رئیس - بفرمایید

فیروزآبادی - البته کارهای مهمی داریم مجلس اما امروز شاید مطرح نشود، و شاید در بین نیاید در هر صورت بنده عقیده‌ام این است که اجازه داده بشود اگر یک اشخاصی مذاکراتی قبل از دستور می‌خواهند بکنند به طریق مختصر گفته بشود بی‌نتیجه هم نخواهد بود (صحیح است) کار لازم مهمی هم داریم اما گمان نمی‌کنم که بگذرد استدعا می‌کنم اجازه بدهید بنده چهار کلمه عرض مختصر عرض می‌کنم و آقایان دیگری هم که اجازه خواسته‌اند مختصراً حرف بزنند بعداً وارد دستور شویم.

رئیس - رأی می‌گیریم به ورود در دستور . (جمعی از نمایندگان- عده کافی نیست) - (یمین اسفندیاری – تا عده کافی شود اجازه بفرمایید صحبت بکنند) (اردلان - اعلام رأی شده) (در این موقع برای اخذ رأی کافی شد)

رئیس - چون مخالفی نبود صورت مجلس تصویب شد رأی می‌گیریم به ورود در دستور آقایانی که موافقند با ورود در دستور قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

2- طرح بودجه سال 1324 مجلس

رئیس - لایحه بودجه مجلس مطرح است (صحیح است) مذاکره در کلیات است آقای مجد ضیایی

مجد ضیایی- بنده در بودجه مخالفتی نداشتم فقط خواستم از آقای هاشمی و آقای نجومی بپرسم اولاً این که راجع به ورثه مرحوم ارباب کیخسرو نوشته شده است چون سابقاً یک حقوقی از مجلس گذشته است می‌خواستم ببینم این علاوه از آن است یا عینی همان است یا علاوه از آن است یکی هم می‌خواستم از آقای هاشمی بپرسم راجع به 12 ماهه اداره روزنامه رسمی‌که پنج میلیون و نهصد و نود و پنج‌ هزار و ششصد و چهل و شش ریال است در آنجا این چهار میلیون و 500 هزار ریال برایش درآمد پیش‌بینی شده است و این کسری چطور بایستی تأمین شود و وضعیت روزنامه رسمی را درست تشریح بفرمایید مخالفت بنده همین است.

رئیس - آقای مخبر .

مخبر ( آقای فداکار)- عرض کنم سؤالی را که آقای مجد ضیایی کردند در پایان ماده ذکر شده است این همان چیزی است که سابقاً تصویب شده منتها چون منشأ خدمات مرحوم ارباب کیخسرو در مجلس بوده برای تشویق کارکنان مجلس بوده مجلس محول شده و یکی هم راجع به قسمت روزنامه رسمی چون آقای هاشمی خودشان اجازه خواسته‌اند توضیح می‌دهند.

رئیس - آقای نبوی.

نبوی - لوایحی که مطرح است اگر شخصی بخواهد توضیح بخواهد ناچار است در ستون موافق یا مخالف اسم بنویسد تا بتواند توضیح بدهد اساساً بنده مخالفتی با بودجه مجلس نداشتم و توضیحی که خواستم عرض کنم همین بود که به طور اختصار آقای مجد فرمودند ما سابق یک مجله رسمی وزارت دادگستری داشتیم و یک صورت مذاکرات مجلس که اولی در اداره ثبت وزارت دادگستری چاپ می‌شد و دومی در مجلس بعد آوردند این هر دو را در مجلس و اسمش را گذاشتند روزنامه رسمی‌ کشور البته گمان می‌کنم که یک کار صحیحی هم بود ولی برای این کار یک رقم درشتی در بودجه گنجانده شده که مناسب نیست رقم خرجی که گذاشته شده است برای این روزنامه تقریباً 600 هزار تومان یعنی 599 هزار تومان است که مختصری کسر است از 600 هزار تومان و در عوض 450 هزار تومان عایدات این را فرض کرده‌اند رقم خرج البته رقم قطعی مسلمی است که باید الان داده شود اما 450 هزار تومان یک پیش‌بینی است و مشکوک است بنده خواستم استدعا کنم از آقای هاشمی یا آقای فداکار که مخبرند توضیح بدهند که قبلاً هم آیا این دو روزنامه این قدر خرج داشت یا این که یک تشکیلات وسیع خارج از اندازه داده شده که این خرج حالا ایجاد شده اگر قسمت دوم یعنی تشکیلاتی داده شده که نباید می‌شد، ما نباید وجوه دولتی را به این طریق مصرف کنیم با 600 هزار تومان خیلی کارها می‌شود کرد در این مملکت و دیگر این که سابقاً که این مجله رسمی وزارت دادگستری چاپ می شد چون اعلانات انحصار وراثت و تمام اعلانات دولتی در آن درج می‌شد تا آن حد که بنده اطلاع دارم آن مجله نه تنها خرج نداشت بلکه اضافه عایدی هم داشت حالا با بودن همان اعلانات که ظاهراً این سال‌های آخر قیمت اعلانات هم زیاد شده و تمام روزنامه‌هایی هم که اعلان دارد اضافه عایدی دارد و کسر هم ندارد چطور شده روزنامه رسمی قدر مسلم بر فرض این که 450 هزار تومان وصولیش هم صحیح باشد باز 150 هزار تومان خرج دارد این را خواستم آقایان توضیح بدهند که هم من مانع بشوم و هم عده‌ای از آقایان که همین فکر درشان پیدا شده که رقم 600 هزار تومان یک رقم زیادی است قانع شوند.

رئیس - آقای مخبر.

مخبر - عرض کنم که تذکری را که آقای نبوی فرمودند در کمیسیون محاسبات خیلی بحث شد سابقاً البته اطلاع دارید سرکار از وضعیت دادگستری غالباً متهمین در زندان می‌ماندند و برای خرج آگهی و برای اظهارنامه‌هایی که در مجله رسمی درج نمی‌شد و اگر یک کسی یک جرم کوچکی کرده بود که حبس او یک ماه بود چندین سال سه سال، دو سال، یک سال، در حبس بود و بالأخره دادرسی نداشت یک موضوعی که در اینجا هست برای تمام شعب پاسگاه‌های ژاندارمری برای تمام ادارات ایران و برای همه جا فرستاده می‌شود و راجع به خرجش هم که فرمودند مسلم است این به طوری که آقای هاشمی پیش‌بینی کردند تقریبی تعیین شده است اگر دولت خرج آگهی را همان‌طور که سابقاً می‌داده است بدهد عایدات مجله رسمی دو برابر خواهد شد این صورتی را که تعیین کرده‌اند روی تقریب است و البته قدر مسلم عایداتش معلوم نیست ولی در آینده پیش‌بینی می‌شود که اگر توسعه پیدا کند و مطابق مجله رسمی هزینه‌ها گرفته شود عایدات مجله رسمی خیلی زیادتر از این که پیش‌بینی شده خواهد بود سایر توضیحات را خود آقای هاشمی‌خواهند فرمود چون بنا شده است که در کلیات صحبت بشود بنده دیگر عرضی نمی‌کنم.

رئیس - آقای اردلان

اردلان - عرض بنده در موضوع بودجه مجلس شورای ملی یک نکته‌ای است که موقعی که لایحه دو دوازدهم فروردین و اردیبهشت مجلس مطرح بود بنده عرض کردم و از آقای نجومی هم تقاضا کردم که توجهی بفرمایند و متأسفانه در لایحه‌ای که چاپ شده است توجهی به آن عرض بنده نشده و اگر ضرورت اقتضا نمی‌کرد بنده هرگز چنین عرضی نمی‌کردم و آقایان باور بفرمایند که این موضوع صحبتش برای بنده اصلاً مشکل است ولی من وظیفه نمایندگی خودم می دانم که این موضوع را به عرض آقایان نمایندگان محترم مجلس برسانم بنده به موجب یک ارقام ریاضی اینجا ثابت کردم که حقوقی که به نمایندگان مجلس شورای ملی پرداخت می‌شود حقوق 10 روزه آنها است ولی این نکته‌ای که برای بنده مهم بود که خواستم عرض کنم این است که مطابق قانون اساسی و مشروطیت هرکس می‌تواند در امر انتخابات شرکت کند در صورتی که واجد شرایطی باشد که در قانون نوشته شده حالا فرض بفرمایید یک نفر در یکی از نقاط ایران مثل بیرجند با فرض بفرمایید بندرعباس یا سایر نقاط ایران اشخاصی باشند دانشمند تحصیل کرده، فاضل و خودشان را لایق نمایندگی مجلس شورای ملی بدانند ولی ثروت نداشته باشند برای آنها مقدور نیست چرا؟ برای این که یک کسی از بندرعباس یا بیرجند می‌تواند بیاید که لاقل هزینه او را بودجه مجلس کلان بدهد و الا محال است بتواند شرکت کند و آن وقت در کشور ما باید یک مجلسی بیاید تشکیل بشود صرفاً از اشخاصی که تمکن داشته باشند و این از لحاظ قانون اساسی، و مشروطیت به نظر بنده صحیح نیست این است که بنده در این خصوص مخالف بودم و موقعی که برنامه دولت آقای حکیم‌الملک اینجا مطرح بود بنده نتیجه مطالعات خودم را راجع به گرانی از شهریور 1320 به این طرف که با کمال دقت و روی ارقام هندسی مطالعه کرده بودم با یک دلایلی اینجا ذکر کردم و راه حلی هم پیشنهاد کردم ولی بدبختانه آن دولتی که ما به او ردی تمایل داده بودیم و می‌بایستی در یک کار بسیار مهمی قدم بردارد سقوط پیدا کرد و حالا هم دولتی نیست که این هزینه زندگی را بیاورد پایین (قبادیان - چرا آقا دولت هست) بله انشاء‌الله تشریف مهمی می‌آورند و بنده هم عرض خودم را می‌نمایم و امیدوارم که دولت حاضر هزینه زندگی را بیاورد پایین و این اقدامات را هم بکند ولی ما باید کوشش بکنیم و باید رعایت

+++

قانون اساسی و رعایت مجلس مشروطیت را بکنیم که تمام افرادی که صلاحیت شرکت در امر انتخابات دارند به آنها این حق را بدهیم نه این که این حق را سلب بکنیم برای این که تمکن ندارند و ثروتمند نیستند بنابراین بنده پس از مطالعه‌ای که در این خصوص کرده‌ام یک پیشنهادی تهیه کرده‌ام و البته در موقعش قرائت می‌شود واز آقایان تمنا می‌کنم اگر این پیشنهاد را صحیح دیدند و با منطق تشخیص دادند قبول کنند مطلب دیگری که در بودجه دارم این است که مجلس شورای ملی دارای ادارات مختلفه‌ای است که یکی از آن ادارات اداره بازرسی است بنده چند کلمه می‌خواهم راجع به اداره بازرسی صحبت بکنم و توجه هیئت محترم رئیسه رابه این اداره معطوف کنم تنها اداره‌ای که با مردم تماس دارد این اداره بازرسی است متأسفانه رفتار این اداره با مردم آنچه که بنده دیدم پسندیده و مطلوب نیست بنده در سه روز قبل چهار روز قبل بود دیدم در حیاط بهارستان یک عده از مدیران جراید مردمان بسیار محترمی روی زمین نشسته بودند به یک وضعیت بدی از آنها جویا شدم گفتند دو تا نیمکت اینجا بود ما روی آن نشسته بودیم تا جلسه تشکیل بشود بازرسی نیمکت‌ها را برداشته است و ما نمی‌دانیم چه کار بکنیم بنده آمدم به آقای حشمتی عرض کردم و ایشان فوراً توجه فرمودند و نیمکت‌ها را گذاشتند البته این خیلی کوچک است ولی ملاحظه بفرمایید اینجا خانه ملت است آقای رحیمیان نظرشان هست پریروز یک کسی از قوچان آمده بود بلیط هم بهش داده بودند منتظر بود که اجازه بهش داده بشود که بیاید ایشان را ملاقات کند ولی جلوی او را گرفته بودند حالا نمی‌دانم آقای رحیمیان یادشان هست یا خیر (رحیمیان - بلی ، بلی )خوب ملاحظه بفرمایید یک عده اشخاصی از ولایات می‌آیند اینجا با یک امیدی که مجلس شورای ملی خانه ملت را تماشا کنند وکلاشان را ملاقات کنند این خوب نیست که آنها را توی آفتاب نگاه دارند بنده نمی‌گویم اداره بازرسی بد کار می‌کند ولی باید یک کاری کند که مردم بیش‌تر به مجلس احترام بگذارند و اینجا را خانه خودشان بدانند و علاقمند باشند البته اگر یک کسی آمد در محوطه بهارستان و برخلاف مقررات و نظامات رفتار کرد مطابق قانون تعقیبش می‌کنند ولی باید هر کسی بتواند اینجا بیاید اینجا دربار و تشریفات و این چیزها را نباید داشته باشد تمام افراد مملکت باید اینجا بیایند و عرایض‌شان را بکنند بتوانند آزادانه داخل شوند با نمایندگان‌شان کار دارند اگر اینجا نیایند پس کجا بروند؟ بنابراین از هیئت محترم رئیسه تقاضا می‌کنم که یک توجه مخصوصی در این قسمت بفرمایند اما قسمت سومی‌که می‌خواستم عرض کنم این بود که در بودجه پارسال یک اعتباری بود به اسم اعتبار متحرک و ازش استفاده می‌شد برای کارمندان جزء مجلس و در موقعی که خوار و بار به قیمت ارزان بود اینها را می‌خریدند و به مستخدمین می‌دادند آخر هر ماه هم از حقوقشان کسر می‌کردند اما امسال در بودجه این اعتبار را ندیدم و پا شدم گفتند که این قلم را اصلاً برداشته‌اند و حذف کرده‌اند چون ضرورت نداشته است و حال آن که به عقیده بنده این یک کمک بسیار مؤثری بود برای کارمندان کوچک مجلس مثلاً همین الان ممکن بود هیزم و ذغال و سایر چیزهایی که مورد احتیاج اینها است الان که ارزان است بخرند و به آنها بدهند و به اقساط از حقوقشان کم کنند مطابق معمول همه جا و حالا هم از آقایان کارپردازان محترم خواهش می‌کنم موافقت بفرمایند که این اعتبار بودجه متحرک در بودجه امسال هم تأمین و منظور بشود عرض بنده همین بود.

نجومی - راجع به قسمت اول که فرمودید در آن مرتبه هم که راجع به حقوق آقایان نمایندگان پیشنهاد فرمودید و بنده نتوانستم پیشنهاد آن را قبول بکنم برای این بود که اعتباری نبود ولی حالا برای این که توضیح داده باشم به فرمایشات جنابعالی عرض می‌کنم که به اظهارات جنابعالی ترتیب اثر داده شد یعنی عین نظر و پیشنهاد جنابعالی را در کمیسیون مطرح کردیم آقایان اعضای کمیسیون هم تشریف داشتند و با این که همه تصدیق کردند که فرمایش حضرتعالی صحیح است و ممکن است شخصی باشد از آقایان نمایندگان که بیاید در تهران و فاقد سرمایه باشد و استطاعت این را نداشته باشد که خانه اجاره کند و اثاثیه بخرد و اقتضا دارد که برای این قسمت یک اعتباری در نظر گرفته بشود روی این قسمت مذاکرات زیادی شد ولی از لحاظ این که به طور کلی اکثریت مردم این مملکت به سختی زندگی می‌کنند و تنگی معیشت برای همه هست بهتر این دیده شد که مجلس هم خودش یک نمونه و سرمشقی باشد برای همه و تحمل این سختی را تا موقعی که مردم متحمل هستند ما هم بکنیم (صحیح است) و الا اصل مطلب صحیح است اما تا موقعی که مردم در سختی هستند و مبتلا هستند این موضوع اقتضا ندارد و باید ما هم تحمل سختی بکنیم ما بیاییم و برای یک عده که قلیل هم خواهند بود یک همچو عمل استثنایی بکنیم و رفاهیت آنها را در نظر بگیریم البته وقتی که برای همه یک تکلیفی معین شد و یک فکری شد برای این کار هم یک فکری خواهد شد اما قسمت دوم فرمایشات‌تان راجع به این که اداره بازرسی آن طوری که باید و شاید به تکلیف خودش عمل نمی‌کند خواستم بپرسم کدام قیمت است؟ خودتان آن قسمتی را که فرمودید البته تمام وظیفه اداره بازرسی نیست چون خود حضرتعالی اطلاع دارید و دارای تجربه اداری و سوابق اداری و نظامات اداری هستید و می‌دانید که کار خودش را می‌کند و برای این قسمتی را که اشاره فرمودید تصدیق بفرمایید که این مطلب مربوط به هیئت رئیسه مجلس است (صحیح است) و مقام ریاست است که اولاً به طور جداگانه می‌تواند اظهار بفرمایند و خود هیئت رئیسه هم هر دستوری را که لازم بدانند یا مقرراتی را که مقتضی می‌دانند رعایت بشود البته اجرا و رعایت خواهد شد و دستور خصوصی هم داده نشده که اداره بازرسی عمل کند و البته همان طور که فرمودید این نظرتان رعایت شده باز هم می‌شود تا آنجایی امکان‌پذیر باشد (اردلان - راجع به اعتبار متحرک چیزی نفرمودید) چرا عرض می‌کنم درباره اعتبار متحرک هم علت این که این کار را مجلس کرده بود برای سختی بود که در آن موقع بود (اردلان - حالا هم هست) البته بنده که عرض نکردم نیست و تمام شده ولی تخفیف پیدا کرده ولی آن عملی که آن موقع کردند مجلس شاید متجاوز از بیست هزار تومان از این کار خسارت دید علتش هم این بود که دستگاه این کار را نداشت و همین طور از روی اضطرار این کار را می‌کرد ولی مأمورین این کار را نداشت و کسان با اطلاع و آماده این خدمت در مجلس نبود یک کسانی بی‌اطلاعی بودند و رفتند بیرون و خرید کردند و در نتیجه این عمل ضرر مهمی هم عاید شد و نسبت به مستخدمین هم که فرمودید نسبت به طبقه مستخدمین جزء که البته استحقاق بیش‌تری دارند همه جور کمک شده و اگر در بودجه مجلس دقت فرموده باشید یک رقمی گذاشته شده به اسم کمک اعاشه نقدی که این کمک به آنها بشود و الا اگر بنا باشد که ما باز بخواهیم جنس تهیه کنیم باید یک دستگاهی تهیه بکنیم یک دستگاه جدیدی می‌خواهد و یک تشکیلات خاصی می‌خواهد برای این کار و احتیاج مبرمی هم ندارند و برای اینها به صورت نقدی در نظر گرفته شده است که مساعدت بشود و منظور آقایان تأمین شده است.

رئیس - آقای روحی شما مخالفید؟

روحی - عرض کنم می‌خواستم سؤال کنم که این اعتبار متحرک را که یک کمکی بود برای کارمندان این را که حذف کرده‌اند حالا آیا برای این مستخدمین جز با این سختی معیشت زندگی می‌کنند چیزی اضافه کرده‌اند در بودجه امسال یا نه؟ اگر نشده است این یک اعتباری است که باید گذاشته شود و باید چاره آن را هم بکنید که زندگی آنها بگذرد چون آنها دارای عائله هستند و زندگی سخت و گران است و البته مجلس بایستی برای آنها یک فکری بکند که این مستخدمین بیچاره هم که از صبح تا شب سر پا با کمال صمیمیت کار می‌کنند از حیث خانواده‌شان دچار سختی نباشد.

مخبر - عرض کنم گمان می‌کنم که بیانات آقای نجومی را توجه نفرموده‌اند مخصوصاً یک قسمتی است که در بودجه تذکر داده شده که اعتباری برای کمک اعاشه مستخدمین و از این جهت منظور آقا تأمین شده است.

رئیس- آقای روحی شما مخالفید؟

روحی- عرض کنم می‌خواستم سؤال کنم که این اعتبار متحرک را که یک کمکی بود برای کارمندان این را که حذف کرده‌اند حالا آیا برای این مستخدمین جزء که با این سختی معیشت زندگی می‌کنند چیزی اضافه کرده‌اند در بودجه امسال یا نه؟ اگر نشده است این یک اعتباری است که باید گذاشته شود و باید چاره آن را هم بکنید که زندگی آنها بگذرد چون آنها دارای عائله هستند و زندگی سخت و گران است و البته مجلس بایستی برای آنها یک فکری بکند که این مستخدمین بیچاره هم که از صبح تا شب سر پا با کمال صمیمت کار می‌کنند از حیث خانواده‌شان دچار سختی نباشند.

مخبر - عرض کنم گمان می‌کنم که بیانات آقای نجومی را توجه نفرموده‌اند مخصوصاً یک قسمتی است که در بودجه تذکر داده شده که اعتباری برای کمک اعاشه مستخدمین و از این جهت منظور آقای تأمین شده است.

مخبر- عرض کنم گمان می‌کنم که بیانات آقای نجومی را توجه نفرموده‌اند مخصوصاً یک قسمتی است که در بودجه تذکر داده شده که اعتباری برای کمک اعاشه مستخدمین و از این جهت منظور آقا تأمین شده است.

رئیس- آقای ساسان شما مخالفید؟

ساسان - آقایان تصدیق دارند که هر مزدی در مقابل یک عملی است بنده بودجه مجلس را که دقت کردم دیدم سه میلیون و پانصدهزار تومان بودجه مجلس شورای ملی است آقایان توجه کنند که این سه میلیون و پانصد هزار تومان چطور وصول می‌شود و از چه محلی عاید می‌شود. این وجهی است که از دسترنج زارعین گرسنه و مفلوک و بدبخت این ملت وصول می‌شود. اقایان همه به دهات و مزارع این مملکت تشریف برده‌اند زارعین این مملکت از تمام مواهب طبیعی محروم هستند هشتاد هزار جمعیت سنقر کلیائی امروز یک پزشک مجاز ندارند و در مقابل امراض مسریه نه طبیب دارند و نه دارو دارند و نه لباس دارند و نه مسکن دارند هیچ چیز ندارند در مقابل این وجهی که ما به نام نمایندگی مجلس می‌گیریم اگر آقایان منصفانه قضاوت کنند ما در این مدت 15 ماهه برای ملت چه کرده‌ایم؟ امروز صبح یکی از دوستان بنده که مدیر یکی از جراید مرکز است یادداشتی نوشته بود که در این 15 ماهه که از عمر دوره 14 مجلس گذشته است خدماتی را که کرده‌اید بیان کنید بنده نوشتم به عقیده اینجانب پاسخ به تمام معنا منفی است البته مخالفت بنده اثری نخواهد داشت و گمان می‌کنم که به اتفاق آرا تصویب بشود ولی بنده در مقابل ملت ایران منفصل و شرمنده هستم. الان ملاحظه

+++

کنید 10 روز 15 روز است به نام اقلیت و اکثریت جلسات مجلس تشکیل نمی‌شود به ما مزد می‌دهند با کمال وقاحت این مزد را ما می‌گیریم و کوچک‌ترین خدمتی انجام نمی‌دهیم - می‌خواهیم از همکاران و دوستان عزیزم که افتخار همکاری با آنها را دارم تقاضا کنم که تصمیم بگیریم در این پنج شش ماهه که باقیمانده است کاری کنیم که جبران بشود (صحیح است) البته یک عده‌ای هستند که بی‌نیاز از گرفتن حقوق هستند (روحی - می‌فرمایید این حقوق را هم نگیرید؟) ولی عده‌ای هم هستند (یکی از نمایندگان - در بودجه صحبت کنید) که احتیاج به گرفتن این حقوق دارند. بنده منحصراً به حقوق مجلس امرار معاش می‌کنم آقای روحی توجه کنید بنده هیچ ملک و املاک ندارم ولی چون بنده عادت به کاریر استخدامی و قضایی داشتم و هر روز از ساعت 7 صبح تا یک ساعت بعد از ظهر در عدلیه مشغول کار بودم برای من این طور اتلاف وقت ننگین و موجب تأسف است. بنده از آقایان خواستم تقاضا کنم که موافقت بفرمایند که سر ساعت بیاییم و کمیسیون‌ها تشکیل شود و کارها انجام شود و اعضا بیایند که لاقل بتوانیم در این پنج شش ماه باقیمانده این وضع مفتضح گذشته را ترمیم کرده باشیم که در مقابل مردم خجل و شرمنده نباشیم.

حاذقی - من چون عضو کمیسیون هستم اجازه می‌خواهم که یک جوابی عرض کنم (جمعی از نمایندگان - مذاکرات کافی است)

رئیس- نوبت آقای هاشمی است . بفرمایید.

هاشمی - بنده عادت به یادداشت در صحبت و نطق ندارم و آن چه را که می‌بینم و می‌دانم می‌گویم و امیدوارم که با حق و حقیقت هم مطابقت داشته باشد نخست مختصر جوابی خدمت آقای ساسان عرض می‌کنم علی‌الاصول قسمتی از فرمایش‌های ایشان شاید صحیح بود اما مربوط به بودجه مجلس نبود به علاوه اگر 14 یا 15 ماه به واسطه تشنجات امور گیتی و یا به واسطه اوضاع داخله یا خارجه مجلس شورای ملی موفق به یک کارهای مهمی نشده است این دلیل نیست که ما تنگ حوصله بشویم و تشکیلات مجلس را بر هم بزنیم مجلس برای دوران عمر بنده و آقا و دیگری نیست برای یک ملتی است که همیشه باید باقی بماند و این مرکز قانونگذاری و حکومت ملت همیشه خواهد بود (ساسان- آقای هاشمی مغلطه نفرمایید) من مغلطه نمی‌کنم شاید این اندازه را تصدیق نمایید ....

می‌گذارم از 25 سال پیش شما بنده را می‌شناسید (ساسان - بلی شما استاد بنده بودید) و افتخار تدریس شما را داشتم (ساسان - بلی عرض کردم استادبنده بودید) در آن وقت منطقه نمی‌کردم چه رسد به امروز اگر در نتیجه حوادث امروز تنگ حوصله باشیم و خجلت‌زده باشیم پیش ملت ایران راه برای ما هست اگر می‌توانیم باید کار را علاج کنیم و یا شخصاً استعفا بدهیم و برویم . دیگر بنا نیست که همه را تخطئه بکنیم به علاوه چیز غریبی در این جامعه پیدا شده که هر کس با تقبیح دیگران می‌خواهد محاسن خود را اثبات کند این درست نیست حالا بیاییم سر موضوع که بودجه مجلس است این را هم عرض کنم که آنچه را راجع به تشکیل جلسات و کمیسیون‌ها و بقیه مدت مجلس و اینها فرمودند بنده هم با آقا هم‌آواز و هماهنگ هستم که انشاء‌الله آرزوی شما همه عملی بشود اما نسبت به موضوعی که می‌خواهم صحبت کنم بنده راجع به موضوع بودجه مجلس موافقم و جریان امر بودجه امسال را عرض می‌کنم که شایدی مستغنی بشوند آقایان از پرسش و سؤال جداگانه هیچ سالی از این سنواتی که بنده در مجلس بودم این اندازه دقت و توجه و مراقبت از طرف کارپردازی نسبت به امر بودجه مجلس و ادارات تابعه آن به عمل نیامده و شاید متجاوز از سه چهار هفته در کارپردازی دعوت می‌شد از رؤسای ادارات مجلس و به جزء جزء امور داخله مجلس و بودجه و احتیاجات و نیازمندی‌های هر اداره‌ای رسیدگی کامل می‌شد و توجه کامل به گفته‌های هر یک از رؤسای ادارات مربوطه مجلس شده و آقایان کارپردازها مخصوصاً آقای نجومی‌که خیلی دقت به خرج داده‌اند (امیر تیمور - صحیح است) و قبل از ایشان هم در سال گذشته آقای مرآت اسفندیاری که با ایشان توحید مساعی کرده بودند و این بودجه را تنظیم کردند و مرتب کردند و به مجلس تقدیم داشتند این البته به جای خود قاب تشکر است و اگر دولت‌ها به واسطه آمد و رفت موفق نشده‌اند که بودجه تفصیلی سال 1324 را آماده کنند و مجلس کار خود را انجام داده است نباید به واسطه آن یکی این یکی هم که با بهترین وجهی انجام شده است به تعویق بیفتد بعد از این که بودجه به این ترتیب تنظیم یافت به کمیسیون محاسبات آورده شد و تمام آقایان مخصوصاً آقای فیروزآبادی رئیس محترم کمیسیون که نسبت به هر شاهی اضافه‌اش منتهای سختی را دارند و حق هم همین است که داشته باشند و نیز از طرف آقای فداکار و سایر اعضای محترم منتها درجه دقت به عمل آمد و یک قسمت‌هایی هم که در بودجه منظور نشده بود و جزو اصلاحات لازم مجلس بود در آنجا مذاکره شد و راه عملی و راه‌حلی در آنجا در نظر گرفته شد که بعداً عملی بشود و نظریه سودمند و اصلاح طلبانه آقایان در هر قسمتی تأمین شد و نسبت به امر روزنامه رسمی و پاسخ آقای مجد ضیایی و آقای نبوی اولی این است که خلاصه جریان امر را بنده به عرض آقایان برسانم و این بسته است به حکمیت آقایان محترم: سابقاً مجله رسمی جریان دیگری داشته است که بنده نمی‌خواهم وارد آن شوم و نمی‌خواهم از گذشته و کارهای گذشته انتقاد شده باشد اما این را عرض می‌کنم که در نتیجه اشکال‌تراشی دکتر میلسپو برای ندادن کاغذ به مجله شود اعلانی که راجع به رسمی دادگستری که مشتمل بر اعلانات ملت ایران بوده است دو یازده ماه اعلانات متراکم مانده بود که اگر در یک گوشه در یک زاویه از کشور یک نفر از دنیا رفته بود و دویست تومان یا سیصد تومان از او باقی مانده بود و سه چهار نفر هم بچه یتیم داشت بچه‌اش نمی‌توانست استفاده از همان جزئی وجهی که از پدر او مانده بود بکند برای این که می‌بایستی اعلانش در اینجا ثبت بشود مطابق قانون و مطابق مقررات گذشته و این عمل و آگهی انحصار وراثت او انجام نشده بود هنگامی هم که مجله رسمی دادگستری ضمیمه مجله مذاکرات مجلس شد به هیچ‌وجه من‌الوجوه آقایان دکتر معظمی و سایر آقایان متوجه نبودند که یک همچو موضوعی هست و یازده ماه دوازده ماه اعلانات کشور ایران متراکم مانده است وقتی که ما متوجه شدیم با کمک و مساعی اقایان تصمیم گرفتیم نسبت به گذشته مردم را راحت کنیم و موجب آسایش مردم را فراهم کرده باشیم و کلیه آن اعلانات که مانده بود در مدت دو ماه دو ماه و نیم نسبت به خیلی از آنها اقدام شد و یک قسمت اعظمش طبع شد و خلاص شدیم و می‌بایستی هم بشود در این روزنامه در سال مقدار زیادی دولت اعلان مجانی می‌دهد که باید چاپ شود و حقاً هم باید چاپ شود اعلانی که راجع به فقر است اعلانی که راجع به دادگاه‌ها است راجع به بزه‌ها است اینها البته بایستی چاپ شود و در دسترس مردم گذارده شود اگر مطابق موازین بودجه‌بندی شما در برابر خرج کاغذ و چاپ و هزینه مستخدمین اینجا حق‌الدرجی برای هر گونه اعلان دولتی قائل شوید یک مبلغ بسیار متنابهی عایدی خواهد شد به علاوه قریب هفتصد هشتصد شماره کامل از این مجله به بعضی ادارات دولتی و تمام دادگاه‌ها و ادارات ثبت مملکت ایران فرستاده می‌شود بدون بها و آبونه این را هم اگر حساب بفرمایید یک مبلغ زیادی می‌شود به علاوه سال اول این روزنامه است اگر در برابر اعلانات مجانی در برابر شماره‌هایی که بدون دریافت بها به دادگاه‌ها و ادارات ثبت داده می‌شود برای این اعلانات دولت حق‌الدرج قائل می‌شد و آبونمان شماره‌های ادارات می‌پرداخت این یک وجه قابلی می‌شد که البته در سال اول هم به هیچ‌وجه کسری نداشت (صحیح است) این که قریب صد و پنجاه هزار تومان کسر عواید نشان می‌دهد توجه بفرمایید که گذشته از آنچه عرض شد یکی آن بودجه چاپ و کاغذ مجله مذاکرات سابق حذف شده از بودجه یکی هم خود بودجه‌ای که این مجله در وزارت دادگستری یعنی در ثبت اسناد داشته است آن هم از بین رفته است و حذف شده است و اگر این بودجه را به ضمیمه اعلانات و قیمت آن روزنامه‌هایی که مجاناً پرداخته می‌شود اینها را ضمیمه عواید حساب کنید تصدیق خواهید فرمود که در همین سال اول هم کسر ندارد و حالا اگر هم کسر می‌داشت اصل این برای یک انتفاعی تأسیس نشده و برای این بوده است که یک آثاری از مشروطیت ایران باقی مانده و بنده بسیار شائق برای این موضوع بودم چون ما همیشه تصور می‌کنیم که تمام ادواری که می‌گذرد بعد از انقضای عمر ما تمام می‌شود و حال آن که چنین نیست (صحیح است) بعد از انقضای عمر ما هم نبایستی آن آثار از بین برود و بالأخره آثار هر عصری و هر دوره خاصه راجع به قانونگذاری و تاریخ آن باید محفوظ بماند و در این تردیدی نیست (صحیح است) تا دوره 6 صورت مشروح مذاکرات مجلس ایران چاپ نشده دوره اول هم از بین رفته که قریباً جمع‌آوری خواهد شد به ضمیمه آن پنج دوره اولیه و مخصوصاً به همان ترتیبی که الان چاپ می‌شود آن صورت مشروح جلسات هم چاپ خواهد شد و تا هزار سال بیش‌تر باقی خواهد ماند و این امری بوده است برای احیای یک تاریخی در واقع برای احیای تاریخ کشور و تاریخ مشروطیت ایران صورت مالیش را هم همان طور که عرض کردم از حیث اعضا و اجزا هم به منتها درجه صرفه‌جویی شده است یک مثل می‌زنم برای آقایان اداره روزنامه اطلاعات که از روزنامه‌های مهم کشور است به ضمیمه ژورنال دو تهران و مجله اطلاعات هفتگی الان پرسیدم از آقای جواد مسعودی که چند عضو دارد فرمودند در حدود سیصد الی سیصد و پنجاه نفر ولی این روزنامه تا چهل و پنج صفحه هم روزانه منتشر شده است گرچه در عین حال تصدیق می‌کنم کار ما یکنواخت‌تر از کار اطلاعات است، اطلاعات روی جمع اخبار مختلف نسبت به خبرنگار و غیره عضو علاوه می‌خواهد ولی در قسمت کثرت اوراق و اعلانات نظیر این هیچ سابقه نداشته است زیرا اعلانات کشور ایران آنچه که از سابق بوده است می‌بایستی چاپ بشود در اردیبهشت و خرداد ماه ملاحظه فرمودید در حدود چهل الی چهل و پنج صفحه آگهی داشته است معذالک کله از عضو دفتری وقتی نسبت به آگهی‌ها و حسابداری و موضوع تحصیلدار کل اعضای ما به سدس یا سبع جمعیتی که

+++

اطلاعات برای آن قسمت در اخبار خود دارد نیست به صورت مراجعه بفرمایید که این عده خیلی کمی است این بود عرایض بنده دیگر عرضی ندارم.

رئیس - آقای صمصام پیشنهاد کفایت مذاکرات فرموده‌اند. آقای دکتر کشاورز مخالفید بفرمایید.

دکتر کشاورز - مخالفت بنده با کفایت مذاکرات از این نظر است که مطالبی راجع به بودجه مجلس شورای ملی داشتم که نظر شخص بنده و رفقای فراکسیونی بنده بود می‌خواستم به عرض مجلس شورای ملی برسانم و اگر به کفایت مذاکرات رأی داده شود در این صورت در کلیات نخواهم توانست صحبت کنم. بنده در جلسه قبل هم که پیشنهاد مطرح شدن بودجه مجلس رسید تقاضا کردم که تصویب بودجه مجلس شورای ملی را چند روزی عقب بیندازیم برای این که بتوانیم با دقت در بودجه مجلس شورای ملی مطالعه کنیم و نظر خودمان را اظهار بداریم متأسفانه امروز بودجه مجلس شورای ملی مطرح شد در حالی که بهتر این بود که امروز آقایان نمایندگان مجلس شورای ملی موافقت بفرمایند یک طرحی پیشنهاد بشود که یک دوازدهم یا دو دوازدهم از بودجه مجلس شورای ملی قابل پرداخت باشد و بودجه کل مجلس شورای ملی بعد سر فرصت مطرح شود. در بودجه مجلس شورای ملی نکاتی هست که به عقیده بنده یک قدری قابل دقت و مطالعه است.

رئیس - اول باید به کفایت مذاکرات رأی بگیریم بعد.

دکتر کشاورز - خوب بنده می‌خواهم دلایل مخالفتم را با کفایت مذاکرات عرض کنم اگر آقایان اجازه نمی‌دهند بنده می‌روم سر جایم می‌نشینم..

رئیس - در ماده اول می‌توانید بفرمایید.

دکتر کشاورز - در ماده اول هم آقایان خیلی اسم نوشته‌اند باز هم نمی‌گذارند بنده عرض بکنم (محمد طباطبایی- شما هم تبعیت کنید از مجلس) حالا اگر آقای رئیس اجازه نمی‌دهند بنده دلایل خودم را در کفایت مذاکرات عرض کنم عرضی ندارم....

رئیس - باید در کفایت مذاکرات صحبت کنید.

دکتر کشاورز - بنده می‌خواهم عرض کنم به چه دلیل با کفایت مذاکرات مخالفم دلیل اولش این است که اگر کفایت مذاکرات تصویب بشود بنده نخواهم توانست اینجا بگویم که این بودجه اضافی یعنی فوق‌العاده‌ای که برای مجلس شورای ملی پیش‌بینی شده بین کارمندان جزء و کارمندان عالی رتبه به تساوی تقسیم نمی‌شود.

رئیس - آقا در کفایت مذاکرات بفرمایید اینها را در مواد بفرمایید.

دکتر کشاورز - اجازه بفرمایید حالا صحبت کنم وقت مجلس که فرق نمی‌کند این فوق‌العاده‌ای که برای کارمندان مجلس در نظر گرفته شده است به تساوی بین کارمندان تقسیم نمی‌شود یعنی یک مستخدم جزء که هفتاد تومان حقوق می‌گیرد هفتاد تومان هم فوق‌العاده به او می‌دهند و به آن کسی هم که پانصد تومان حقوق می‌گیرد پانصد تومان هم فوق‌العاده داده می‌شود و این خلاف انصاف و عدل است برای این که آن کسی که هفتاد تومان می‌گیرد او مستحق کمک است البته به آن پانصد تومانی هم باید رعایت بشود ولی باید به آن هفتاد تومانی بیش‌تر کمک بشود بنابراین می‌خواهم عرض کنم یکی از نواقص این بودجه این است که این پول بین کارمندان به تساوی تقسیم نمی‌شود الان بین کارمندان اشخاصی هستند که هفتاد تومان حقوق می‌گیرند اشخاصی هستند که مجموع حقوقی که از مجلس می‌گیرند بعد از دوازده سال خدمت پرسیدم ازشان پرسیدم بعد از دوازده سال خدمت با داشتن هشت نفر عائله صد و هیجده تومان می‌گیرد آخر انصاف بدهید 118 تومان روزی چهار تومان پول سه من نان نمی‌شود (هاشمی- کمک‌های دیگر هم به آنها می‌شود) وقتی که می‌آییم صحبت می‌کنیم مجله رسمی و روزنامه رسمی را به رخ مردم می‌کشند و بعد هم می‌گویند هزار سال باقی می‌ماند اما آن کسی که هزار سال باقی نخواهد ماند و در زیر دست و پا از گرسنگی خواهد مرد فکر او را بکنید مستخدمین مجلس یکصد و بیست تومان حقوق می‌گیرند خوب یک تصمیمی بگیرید که با یک ترتیبی در این بودجه به آنها کمک شود به نام فوق‌العاده و اضافه‌کاری در مجلس مرسوم شده است که به یک عده‌ای پول می‌دهند ولی این پول بیش‌تر می‌رود توی جیب آن اشخاصی که آن قدرها احتیاج ندارد. شما بیایید این مستخدمین که اینجا ایستاده‌اند صدا بزنید بگذارید یک قدری مجلس شورای ملی واقعاً وضعیت دموکراسی به خودش بگیرد این مستخدمین را صدا بزنید و از آنها سؤال کنید بگویید چقدر حقوق می‌گیرید ازشان بپرسید: از اول ماه تا آخر ماه مجموعاً به عناوین مختلف به یک مستخدم جزء چقدر پول می‌دهید اگر واقعاً صد و بیست تومان می‌دهید آخر انصاف نیست این خارج از عدالت است به اینها کمک کنید این است که بنده عرض می‌کنم مخالفم با کفایت مذاکرات و برای این که می‌خواهم مطالب را بگویم آقایان مخالفم.

رئیس - آنها را در مواد بگویید

دکتر کشاورز - و یک مطلب دیگری دارم که بنده می‌خواستم در بودجه مجلس صحبت کنم و تمام می‌کنم و دیگر حرفی نمی‌زنم (زنگ رئیس) آقای رئیس حرف بنده تمام شده است و دیگر در ماده اول هم حرفی نخواهم زد چون می‌بینم موافقی نیست در این مطلب (بعضی از نمایندگان - همه موافقند) ( یمین اسفندیاری - همه موافقند حرف‌های شما حسابی است و کسی اعتراضی نخواهد کرد) ولی با هم یک ماه دیگر آقای اسفندیاری ملاحظه خواهید کرد که مسخدم ماهی هفتاد تومانی همان هفتاد تومان حقوق را می‌گیرد و همان هفتاد تومان را هم خواهد گرفت، مطلب دیگر راجع به حقوق آقایان نمایندگان است این را که بنده راجع به حقوق آقایان نمایندگان است این را که بنده راجع به حقوق آقایان نمایندگان عرض می‌کنم برای این است که همه آقایان می‌دانند که من از حقوق مجلس استفاده نمی‌کنم و بنابراین می‌توانم چیزی بگویم برای این که حقوق مجلس کفایت زندگانی آقایان نمایندگان را نمی‌کند شما اینجا نمایندگانی دارید که منحصراً با حقوق مجلس زندگی می‌کنند و هیچ نوع عایدی ندارد اینها از راه مشروع تنها درآمدی که دارند همین حقوق مجلس است و به هیچ‌وجه با این حقوق زندگی‌شان نمی‌گذرد و به قول یکی از نمایندگان که می‌گفت بد است برای یک نماینده مجلس شورای ملی که کفش او پاشنه نداشته باشد یا جوراب او خیس باشد در خیابان و البته اکثریت نمایندگان این طور نیستند برای این که اکثریت نمایندگان مجلس شورای ملی احتیاج به این حقوق ندارند این درش تردید نیست، ولی ملاحظه یک اقلیتی را هم بکنید که آنها احتیاج به این حقوق دارند یک توجهی بکنید یک راهی پیدا کنید که حقوق نمایندگان اضافه بشود و من پیشنهاد می‌کنم که به این ترتیب باشد که نمایندگانی که استطاعت زندگی خودشان را دارند آنها استفاده نکنند از این اضافه و آنها همین حقوق را بگیرند و آنهایی که استطاعت ندارند یک فوق‌العاده‌ای بگیرند (یمین اسفندیاری - مقصود اقلیت امروز نیست) در همه چیز آنها در اقلیت هستند حتی در همین جا (بعضی از نمایندگان - آقا بایستی رأی بگیرند).

رئیس - آقای نجومی.

نجومی - عرض کنم که من تصور می‌کنم که یک قدری توجه به صورت ریز اگر بفرمایید تا اندازه منظور آقا تأمین است سال گذشته به خدمتگزاران جزء که می‌فرمایید برابر ده ماه حقوق ثابت کمک شد یعنی یک سال یک مستخدم جزئی که کار کرده است به جای این که دوازده حقوق بگیرد 22 ماه حقوق گرفته است (دکتر کشاورز- مجموع حقوقش چقدر بوده است؟) این که می‌فرمایید اصلاً پایه حقوق کم است این اصل دیگر است... (دکتر کشاورز - چطور اصل دیگر است؟) ملاحظه بفرمایید یک وقتی است که مستخدم پایه‌اش کم است اگر جنابعالی این نظر را دارید و نظرتان هم صحیح است که به آن اشخاصی که ضعیف‌ترند کمک بیش‌تری بشود بنده عرض می‌کنم که این نظر را وسعت بدهید به همه مملکت آن مستخدم جزئی که در فلان وزارتخانه است باید به آن هم کمک شود آن را هم باید در نظر بگیرید و محدود نکنید به مستخدم جزء اینجا و همه مزایا را برای این یک عده قائل شوید و باقی اشخاص که شبیه آنها هستند در نظر نگیریم (دکتر کشاورز- مال اینها را فعلاً اصلاح کنید تا دیگران) راجع به اینها که عرض کردم آنچه که اعتبار داشته‌ایم و می‌توانسته‌ایم کمک کرده‌ایم در سال گذشته 22 ماه به آنها حقوق داده‌ایم دوازده ماه حقوق و ده ماه هم فوق‌العاده و کمک اعاشه اما این که می‌فرمایند همان مساعدتی را که به مستخدمین جزء شده است به مستخدمینی هم که حقوق بیش‌تری دارند شده است این طور نبوده است و ممکن است که بنده صورت ریزش را تقدیم کنم ملاحظه بفرمایید به آنها در حدود چهار ماه حقوق مساعدت شده است و به مستخدمین جزء ده ماه مساعدت شده است و وقتی هم که از نزدیک ملاحظه بفرمایید خواهید دید آنها هم محتاج بوده‌اند و با حقوقی که می‌گیرند زندگانی آنها هم نمی‌گذرد و علاوه بر آن کمک به مستخدمین جزء مجلس شورای ملی یک کمک‌های دیگری هم می‌کنیم و اگر بیش از آن ممکن نشده است کمک شود برای خاطر این بوده است یک تبعیض خاصی نشود بین مستخدمین اینجا و مستخدمین سایر جاها و یک تفاوت فاحشی ایجاد نشود و الا به طور کلی بنده با آقا موافق هستم که اگر اعتباری باشد پولی باشد یک مساعدت کافی بشود و البته تا وقتی که پول نیست نباید اختلاف کمی با سایر مستخدمین باشد.

(دکتر کشاورز - به مستخدمین دیگر هم داده شده است به آنها تنها کمک نشده) عرض کردم مستخدمین جزء ده ماه گرفته‌اند و مستخدمین

+++

دیگر چهار ماه خود آقای فداکار در کمیسیون محاسبات تشریف داشتند و به تمام این جهات وارد هستند و از رفقای بنده و جنابعالی هستند و خیال می‌کنم اگر غیر از این بود توضیح می‌خواستند و اگر غیر از این باشد ایشان بفرمایند. اما راجع به حقوق آقایان نمایندگان عرض کردم در کمیسیون محاسبات یک مذاکراتی شده است که این را خود آقای فداکار اگر توضیح بدهند بهتر است.

رئیس - رأی می‌گیریم به کفات مذاکرات آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد. رأی می‌گیریم به ورود در شور مواد آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده اول مطرح است. قرائت می‌شود:

ماده اول - برای مقرری و هزینه دوازده ماهه سال 1324 مجلس شورای ملی مبلغ بیست میلیون و نهصد و هفتاد و هشت هزار و هفتصد و نود ریال (20978790) موافق فقره 1 تا 5 پیوست اعتبار به کارپردازی مجلس داده می‌شود.

تبصره 1 - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شورای ملی و چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمی‌کشور را (موضوع قانون کمک کارمندان دولت) تا آخر سال 1324 از محل درآمد عمومی‌کشور از وزارت دارایی دریافت دارد.

تبصره 2 - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود از آغاز فروردین 1324 ماهی سه هزار ریال درباره بانو کتایون عیال و آقایان فریدون و داریوش پسران مرحوم کیخسرو شاهرخ با رعایت ماده 49 قانون استخدام کشوری بپردازد (ماده 6 از قانون اصلاح قانون بودجه کل سال 1320 کشور مصوب 8 آبان ماه 1320 از آغاز فروردین 1324 ملغی است.

تبصره 3 - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود به پاس خدمات 38 ساله آقای حسن غفاری در مجلس شورای ملی و صدماتی که در راه ایفای وظیفه متحمل شده ما است (علاوه بر حقوق بازنشستگی که پرداخت می‌شود) از آغاز فروردین 1324 همه ماهه تتمه حقوق و کمک هزینه مشارالیه را (مادام که کمک هزینه به کارمندان دولت داده می‌شود) تا میزان مبلغی که در زمان اشتغال به خدمت دریافت می‌داشته است پرداخت نماید.

تبصره 4 - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود که از آغاز فروردین 1324 ماهیانه مبلغ پانصد ریال به عنوان وظیفه درباره ورثه مرحوم عباس نقیب لاهوتی کارمند اداره تندنویسی مجلس بپردازد.

رئیس - آقای تهرانچی

تهرانچی - تقاضا می‌کنم آقای مخبر یا آقای کارپرداز توضیح بدهند که این تفاوت بودجه سال گذشته و امسال برای چیست برای این که بودجه سال گذشته مجلس شورای ملی هیجده میلیون و ششصد هزار ریال بوده است و امسال 20 میلیون و نهصد هزار ریال بوده است و امسال 20 میلیون و نهصد هزار ریال است در صورتی که تشکیلات جدیدی هم داده نشده است (حاذقی - روزنامه رسمی اضافه شده) این مربوط به روزنامه رسمی نیست آن قسمت روزنامه 5 میلیون و کسری است بنده نگاه کردم آن اعتبار روزنامه رسمی علیحده است اعتبار مجله رسمی هم که سال گذشته جزو بودجه مجلس بوده است الان جزو روزنامه رسمی است و از بودجه مجلس شورای ملی کسر شده است پس باید اعتبار امسال کمتر بشود اضافه حقوق هم که نداده‌ایم بنده نمی‌دانم این اضافه برای چیست اگر تشکیلات جدیدی داده شده بفرمایند ببینم برای چه شده است. بنده همین توضیح را می‌خواستم بفرمایند.

حاذقی - اجازه می‌فرمایید؟

رئیس - نوبت جنابعالی نیست.

حاذقی - چون آقای مخبر کمیسیون نیستند بنده منشی کمیسیون هستم و به جای ایشان توضیح می‌دهم. (رئیس - بفرمایید) عرض کنم بودجه مجلس شورای ملی در کمیسیون محاسبات مجلس با دقت هر چه تمام‌تر مورد مطالعه و شور واقع شد و شش نفر اعضای کمیسیون که منتخب مجلس بوده‌اند به مقتضای وظیفه‌ای که داشته‌اند بادقت هر چه تمام‌تر توجه کردند و نسبت به یکی یکی از اقلام توضیح خواستند و از طرف کارپردازی توضیحات کافی داده شد نسبت به موضوعی که فرمودند که مختصری بر مبلغ بودجه امسال مجلس شورای ملی افزوده شده است این اضافه یک قلم عبارت است از شهریه وراث مرحوم ارباب کیخسرو تا سال گذشته شهریه ورثه مرحوم شاهرخ که یکی از خدمتگزاران صمیمی مجلس شورای ملی بوده‌اند و همه آقایان نمایندگان محترم تجویز می‌کنند بلکه واجب می‌دانند که به نام حق‌شناسی از خدمت خدمتگزاران به ورثه این مرد کمک شود وزارت دارایی می‌پرداخته است و از بودجه مجلس خارج بوده است امسال برای این که یک افتخاری برای خانواده ارباب کیخسرو باشد این شهریه در بودجه مجلس آمده است و در مقابل از بودجه دولت حذف شده است این یک قسمت اضافه است که عبارت از سی و شش هزار ریال است. یک قسمت دیگر همان طور که آقای نجومی‌کارپرداز محترم اشاره فرمودند مبلغی در بودجه مجلس شورای ملی پیش‌بینی شده است که چون آن هزینه متحرک که برای خوار و بار بود حذف شده کارپردازی مجلس بتواند مبلغی به طور مقطوع به عنوان مدد معاش به کارمندان مجلس شورای ملی کمک کند که خودشان بروند از بازار آزاد تهیه کنند و در حقیقت یک مبلغی هم از بودجه مجلس کاسته شده است و یک مبلغی به این عنوان اضافه شده قسمت دیگر تصدیق می‌فرمایید که همه ساله کارمندان رسمی دولت در اثر استحقاق باید ترفیع و اضافه حقوق به آنها داده شود و این مبلغ همه ساله بایستی پیش‌بینی بشود تا کسی که استحقاق دارد ابلاغ ترفیع و اضافه به او بدهند و بتوانند اعتبارش را تأمین کنند و بدهند و برای یک عده اعضای رسمی مجلس که استحقاق اضافه و ترفیع داشته‌اند در بودجه گنجانده شده است و این قلم برای جبران همین موضوعی است که ممکن است برحسب ابلاغ‌های قانونی که به تصدیق اداره بازنشستگی و اداره بودجه می‌رسد برسانند ...(تهرانچی- مبلغش را بفرمایید) دویست و شصت هزار ریال یک قسمت دیگر تصدیق می‌فرمایید مجلس شورای ملی یک هزینه‌هایی برایش پیش می‌آید که گاهی ، مهمان‌های رسمی ‌که از کشورهای دیگری می‌آیند (مهندس فریور- این پارسال هم بود) تصدیق می‌کنم ولی آن اعتباری که پارسال پیش‌بینی شده بود فقط برای هزینه جشن مشروطیت بود که آن هم خیلی ساده برگزار شد و به مناسبت سختی زندگی هیچ‌گونه تشریفاتی کارپردازی مجلس برای این کار قائل نشدند. ولی امسال دو سه فقره بغتة پیش آمد که یک مهمان‌های محترمی برای بازدید مجلس شورای ملی آمدند، اینجا لازم بود به احترام مجلس از آنها یک پذیرایی بشود و در اینجا مبلغ پنجاه هزار ریال پیش‌بینی شده است که اگر احیاناً یک مهمان‌هایی آمدند اینجا از آنها پذیرایی بشود و اگر هم نشد البته آقایان تصدیق می‌فرمایند مزایایی که پیش‌بینی شده است لازم نیست خرج شود جزو صرفه‌جوئی دولت خواهد ماند و خرج نخواهد شد، خلاصه در مرحله آخر یک قلم هم برای هزینه‌های پیش‌بینی شده در نظر گرفته شده مخصوصاً در قسمت تهیه نوشت‌افزار و کارهای چاپی مجلس که سال گذشته کسر اعتبار بود پیش‌بینی کرده‌اند که در موقع خودش دچار عسر و هرج نشود و این را هم به طور کلی عرض می‌کنم که هر مبلغی که پیش‌بینی شده است خرج آن با تشریفات کامل ادارای انجام می‌گیرد و اگر خرج نشد در حقیقت جزو صرفه‌جویی عمومی است و در صندوق دولت باقی خواهد ماند (بعضی از نمایندگان - مذاکره کافی است - رأی)

رئیس - آقای ساسان (گفته شد، نیستند) ... آقای صفوی

صفوی - ماده اول بودجه مجلس شورای ملی مطرح است و چون در ماده اول در کلیات هم می‌شود صحبت کرد بنده به طور اختصار عرایضی که لازم است به عرض مجلس شورای ملی برسد عرض می‌کنم اولاً در تبصره دوازده ماه اول نوشته شده است که به کارپردازی مجلس شورای ملی اجازه داده می‌شود به پاس خدمات 38 ساله آقای حسن غفاری در مجلس شورای ملی و صدماتی که در راه ایفای وظیفه متحمل شده است علاوه بر حقوق بازنشستگی که پرداخته می‌شود.

(در این موقع ده دقیقه بعد از ظهر هیئت دولت به مجلس وارد و عده از نمایندگان از مجلس خارج شدند)

چند نفر از نمایندگان - اکثریت نیست .

3 - حضور هیئت دولت در مجلس و خروج عده از نمایندگان (ختم جلسه به عنوان تنفس)

رئیس - اجازه می‌فرمایید چند دقیقه تنفس داده شود.

جمعی از نمایندگان - خیر تنفس لازم نیست (پس از ده دقیقه چون اکثریت حاصل نشد و چند نفر از آقایان معتقد به تنفس بودند)

رئیس - اگر آقایان اجازه بفرمایند چند دقیقه تنفس داده می‌شود (صحیح است)

(در این موقع بیست دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و دیگر تشکیل نگردید)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تبصره زیر به ماده 30 آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی اضافه می‌شود

تبصره - در مواردی که اجرائیه برای وصول مال‌الاجاره یا اجرت‌المثل صادر شده و متعهد رأی کمیسیون رسیدگی به مال‌الاجاره‌ها را مبنی بر تقلیل میزان مال‌الاجاره محلی که مال‌الاجاره یا اجرت‌المثل آن موضوع اجرائیه است ارثه می‌دهد اجرای ثبت باید رأی را پذیرفته و وجهی بیش از میزان مذکور در آن نباید وصول کند.

وزیر دادگستری

+++

 

مذاکرات مجلس

 

بقیه جلسه: 130

(و نیم ساعت پیش از ظهر روز پنجشنبه سی و یکم خرداد ماه مجدداً به ریاست آقای ملک‌مدنی نایب رئیس تشکیل گردید)

نایب رئیس - در ماده اول بودجه مجلس مذاکرات کافی شده است پیشنهاداتی که رسیده است قرائت می‌شود... آقای صفوی نظری داشتید بفرمایید.

صفوی - در ماده اول بودجه مجلس شورای ملی که مطرح بود بنده در کلیاتش هم عرایضی داشتم که پریروز در جلسه گذشته موفق نشدم عرض کنم اینجا در تبصره سه اولاً می‌خواستم که عرض کنم که نوشته شده است به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود به پاس خدمات سی و هشت ساله آقای حسن غفاری در مجلس شورای ملی الی آخر همان طور که مستخدمینی که برخلاف وظیفه عملی می‌کنند و مورد عدم رضایت هستند بایستی توبیخ بشوند و سرزنش بشوند همان طور از مستخدمین وظیفه‌شناس و آنهایی که در راه انجام وظیفه قربانی می‌شوند و فداکاری می‌کنند بایستی قدرشناسی کرد (صحیح است) آقای حسن غفاری را که سابقاً رئیس بازرسی مجلس شورای ملی بوده بنده کاملاً می‌شناسم و ایشان از آزادی‌خواهان و از طبقه‌ای بودند که (محمد طباطبایی - از آزادی‌خواهان پیش) از اول مشروطیت در مجلس شورای ملی مشغول خدمتگزاری بوده به خصوص در دوره اول و دوم مجاهده کرد در راه آزادی و مشروطیت و پایش گلوله خورد در موقع بمباردمان مجلس و با کمال صمیمیت و فداکاری خدمت کرد و الان هم متقاعد شده و چشمش نابینا شده و پایش هم علیل است محتاج به یک حقوقی است چون که هیچ چیز ندارد و تنها امرار معاش او هم از همین جزئی حقوقی است که از مجلس شورای ملی به او داده می‌شود و بنده لازم دانستم که اینجا از خدمات آقای حسن غفاری قدرشناسی کنم و همان ‌طور هم از خدمات مرحوم ارباب کیخسرو شاهرخ که نهایت جدیت را در کارپردازی در انجام وظیفه خودش و همین‌ طور در کارهای مجلس شورای ملی می‌کرد (صحیح است) و لازم بود که اینجا از آنها قدردانی بشود و اما در سایر قسمت‌های بودجه مجلس شورای ملی بنده یک عرایض و نظریاتی داشتم که آنها را چون وقت تنگ است حالا وارد نمی‌شوم درش ولی در قسمت ماده سوم چون در ماده اول هم می‌شود در کلیات بحث کرد یک نظریاتی داشتم که عرض می‌کنم. در ماده سوم نوشته شده است برای حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1324 اداره روزنامه رسمی ‌کشور شاهنشاهی ایران مبلغ پنج میلیون و نهصد و نود و پنج هزار و ششصد و چهل و شش ریال مطابق فقرات یک و دو به پیوست اعتبار به کارپردازی مجلس داده می‌شود در مجلسه گذشته آقایان خاطرم می‌آید که آقای نبوی با یکی دیگر از آقایان بود که راجع به مبلغی که به اسم بودجه روزنامه رسمی‌ کشور در ضمن بودجه مجلس شورای ملی گذاشته شده است اظهاراتی فرمودند و به بنده هم در این خصوص یک نظریاتی داشتم که به عرض می‌رسانم.

همان طور که آقایان اطلاع دارند سابقاً یک مجله رسمی بود در وزارت دادگستری و ثبت کل که یک آگهی‌ها و بعضی بخشنامه‌ها و بعضی چیزهای رسمی و آگهی‌های انحصار وراثت و غیره درش درج می‌شد و یک مجله‌ای هم بود در مجلس شورای ملی به اسم مجله مذاکرات مجلس که محتوی شرح مفصل مذاکرات مجلس و قوانینی که در جلسات مجلس تصویب می‌شد بود و در اواخر سال گذشته در بهمن ماه گویا این دو مجله یعنی مجله مذاکرات مجلس و مجله رسمی ثبت اسناد را یکی کردند با این بودجه‌ای که ملاحظه می‌فرمایید بنده آنچه که اطلاع دارم مجله رسمی دادگستری و مجله مذاکرات مجلس خیلی خیلی بودجه‌اش کمتر از این بوده است و مناسبت نداشته است که باید این دو تا را یکی بکنیم و یک مبلغ زیادی هم بهش اضافه بکنیم و با این که گفته شده بود بودجه مجله رسمی را از بودجه ثبت اسناد حذف کرده‌اند با این وصف به جای این که ما بیاییم صرفه‌جویی کنیم آمده‌اند و یک مبلغ خیلی زیادی برای این قائل شده‌اند در صورتی که مجله رسمی نسبت به آگهی‌ها و اعلانات انحصار وراثت و محاکم همین طور چاپ می‌شد خیلی هم ارزان‌تر یکی دیگر هم مجله مذاکرات مجلس بود که سابقاً در خود مجلس طبع می‌شد و فقط مخصوص مذاکرات مجلس و آقایان نمایندگان بود که به صورت یک کتاب خیلی خوبی در هر دوره در می‌آمد قوانین را هم داشت و قطع آن هم خیلی مرغوب بود و به صورت یک کتابی به دست آقایان نمایندگان می‌رسید ولی حالا که مجله رسمی هم به آن ضمیمه شده است و آگهی‌های انحصار وراثت

+++

و چیزهای دیگر و حتی آگهی‌های مربوط به سارقین و مجرمین که در آن مجله بوده است همه اینها ضمیمه این مجله شده آن وقت مجله مذاکرات مجلس دارای یک اوراق خیلی خیلی زیادی است که اصلاً یک قسمتش هیچ تناسب ندارد که با مجله مذاکرات در یک جا چاپ بشود مثلاً انحصار وراثت یا آگهی مربوط به مجرمین و امثال آن که درج آنها تناسبی ندارد مجله مذاکرات مجلس مربوط به مذاکرات نمایندگان مجلس و قوانین موضوعه است از این گذشته بنده حالا بودجه مجله رسمی را به عرض آقایان می‌رسانم که در سال چقدر بوده است و تطبیق میکنم با این بودجه جدید تا آقایان ملاحظه بفرمایند از اول فروردین 23 تا آخر بهمن که چاپ مجله رسمی به عهده وزارت عدلیه بود دستمزد چاپ و صحافی مجله رسمی تا آنجائی که بنده اطلاع دارم از اول فروردین تا آخر بهمن جمعاً هفتصد و بیست و چهار هزار ریال بهای کاغذ مجله از اول فروردین تا آخر بهمن 23 نهصد و سی و شش هزار و پانصد و چهل ریال جمعاً یک میلیون و ششصد و شصت هزار و پانصد و چهل ریال بهای چاپ و صحافی و کاغذ مجله رسمی بوده است حقوق یک ساله کارمندان آنجا فقط نه نفر کارمند داشته است با هفت نفر موضوع که مجله را توزیع می‌کرده‌اند جمعاً دویست هجده هزار و چهل ریال اعتبار سوخت و روشنایی شصت هزار ریال و به طور کلی جمع بودجه مجله رسمی‌ که در عهده وزارت دادگستری و اداره ثبت اسناد بوده است یک میلیون و نهصد و سی و هشت هزار و ششصد ریال یعنی در واقع صد و نود و سه هزار و خرده‌ای تومان بودجه سالیانه این مجله رسمی بوده است از حیث چاپ صحافی، کاغذ، حقوق کارمندان و موزعین و سوخت و روشنایی این بودجه‌ای که چاپ شده برای امسال لابد به نظر آقایان رسیده است و ملاحظه فرموده‌اند در دو ماهه آخر سال 1323 هزینه آن چقدر بوده است در صفحه آخر همین بودجه امسال ملاحظه بفرمایید در قسمت هزینه در صفحه 14 می‌نویسد هزینه‌های مربوط به تأسیس اداره روزنامه رسمی چهل روزه آخر سال 23 چهارصد هزار ریال خرید اثاثیه دویست و پنجاه هزار ریال (طباطبایی - مال مجله رسمی؟) بله بله هزینه اداری مطبوعات و آبدارخانه و غیره صد هزار ریال سوخت زمستانی 30 هزار ریال لباس خدمتگزاران جزو سالی نفری دو دست چهارده نفر 12 هزار ریال عیدی نوروز شصت و دو هزار و پانصد ریال هزینه روزنامه کاغذ و چاپ و صحافی سه میلیون و سیصد هزار ریال جبران کسر اقلام فقره 2 و هزینه پیش‌بینی نشده چهل و دو هزار و هشتصد ریال جمع کل چهار میلیون و صد و نود و هفت هزار و سیصد ریال ملاحظه فرمودید یک مجله رسمی‌که سابقاً چاپ می‌شد به طوری که توضیح دادم آن طور از چاپ در می‌آید تمام آگهی‌ها و قوانین و آیین‌نامه‌ها را هم داشت به طور کلی با 9 نفر کارمندش در سال صد و نود و سه هزار تومان بود و حالا این قدر شده است ببینید چند برابر شده است؟ حالا می‌آییم سر مجله مذاکرات مجلس عرض کردم اعتبار این مجله که مخصوص مذاکرات مجلس و قوانین موضوعه بود در سال دویست هزار ریال بود یعنی بیست هزار تومان این اعتبار مجله مذاکرات مجلس بود و مجله رسمی هم که اعتبارش را به عرض آقایان رساندم که چقدر بود حالا روی هم رفته و من حیث‌المجموع آمده‌اند و در بودجه پنج میلیون و نهصد و نود و پنچ هزار و ششصد و چهل و شش ریال برای آن بودجه نوشته‌اند و بنده تعجب می‌کنم که چرا این کار را می‌کند و این قدر با دست باز در بودجه مملکت رفتار می‌کنند و همین طور یک اعتبار لارژی به طور وسیع به خزانه مملکت تحمیل می‌کنند و می‌خواهند خرج بکنند آخر باید خوب توجه بکنید که از کی گرفته می‌شود و چرا باید خوب توجه بکنید که از کی گرفته می‌شود و چرا این قدر اضافه خرج می‌کنند ما باید صرفه‌جویی بکنیم در اقلام مخارج ما باید یک خرج‌هایی بکنیم که به درد مردم این مملکت بخورد باید دقت بکنیم و کاری نکنیم که به مردم تحمیل بشود آنچه را هم که می‌گیریم با کمال دقت صرف مخارجی بشود که به درد مردم بخورد حالا فقط برای این که نطق آقایان نمایندگان بلافاصله و زود چاپ بشود این بودجه سنگین را تحمیل کردند یعنی پانصد و نود و نه هزار تومان سه برابر آنچه که سابق بوده خوب چه الزامی دارد مجله رسمی‌که به ترتیب خودش چاپ می‌شد و کار خودش را می‌کرد آگهی‌ها را هم درج می‌کرد حالا همان را آورده‌اند و ضمیمه مجله مذاکرات مجلس کرده‌اند و پانصد و نود و نه هزار تومان هم خرج برایش درست کرده‌اند که نطق آقایان نمایندگان بلافاصله یک روز بعد حاضر بشود خوب چه الزامی دارد مثل سابق در ظرف یک هفته دیگر چاپ بشود و لازم نبود که برای این کار ما این بودجه سنگین را تحمیل بکنیم و حال آن که همان اداره ثبت اسناد وقتی این مجله را چاپ می‌کرد از محل آگهی‌های رسمی و آگهی‌های انحصار وراثت و آگهی‌های دادگاهی و احضار سارقین و محکو‌مین و غیره به طور کلی یک درآمدی هم داشته است و آنچه که بنده اطلاع دارم در همین ده پانزده ماهه 1323 هم یک چیزی اضافه درآمد داشته است ولی در اینجا برای عواید این روزنامه رسمی یک مبلغی را گذاشته‌اند و پیش‌بینی کرده‌اند ولی در مقابل خرج آن مسلم است و به طور قطع باید سالی پانصد و نود و سه هزار و خرده‌ای تومان خزانه مملکت این خرج را تحمیل بکند برای این که نطق آقایان نمایندگان یک روز زودتر چاپ شود در هر حال من معتقدم که از نظر صرفه‌جویی و از نظر کمک به خزانه مملکت ما مقرر بداریم مثل سابق این مجله رسمی همان طور به اداره ثبت اسناد منتقل بشود و با بودجه خودش کار خودش را بکند یعنی آگهی‌های رسمی انحصار وراثت آگهی‌های محاکم آیین‌نامه‌ها و امثال آن را منتشر بکند مجله مذاکرات مجلس هم مثل سابق با همان بودجه قلیل خودش منحصر باشد به نطق آقایان نمایندگان و هیچ لزومی ندارد که یک روز بعد منتشر بشود یک هفته بعد منتشر بشود چه اشکالی دارد این مجله برای این است که این مذاکرات و جریانات مجلس در تاریخ حفظ بشود و معلوم بشود که در موقع مذاکرات و تصویب قوانین نظرایات آقایان نمایندگان چه بوده است این یک هفته هم عقب بیفتد بهتر است از این که ما پانصد و نود هزار تومان خرج درست بکنیم و به علاوه برای اطلاع خاطر اقایان عرض می‌کنم که از عهده هم برنخواهید آمد چرا؟ برای این که آگهی‌های ثبت عمومی در سال دو مرتبه باید منتشر بشود یکی در سی و یکم فروردین یکی در سی و یکم شهریور که در تمام کشور شاید متجاوز از هزار صفحه خواهد بود و همه آنها را هم باید مجله رسمی چاپ کند و اینها را اگر بخواهید چاپ بکنید حالا برنخورده‌اید ولی آخر شهریور ماه ملاحظه خواهید فرمود که شاید هفتصد، هشتصد. هزار صفحه آگهی‌های ثبت عمومی باشد که باید یک دفعه در این روزنامه منتشر بشود و آقایان باید این را هم در نظر بگیرند پس بهتر این است که از نقطه‌نظر صرفه‌جویی دوباره منحصر شود به آن مجله رسمی‌که آگهی‌های رسمی و آگهی‌های انحصار وراثت و آگهی‌های دادگاه‌ها در آنجا چاپ شود و مجله مذاکرات مجلس هم منحصر باشد به مذاکرات مشروح مجلس و قوانین و مجله مذاکرات را با آن دویست هزار ریالی که سابق اداره می‌کردند حالا هم اداره کنند و از مجله مذاکرات هم آبونمان بگیرند اگر بنده خواستم که ببینم مذاکراتی که آقایان نمایندگان در مجلس کرده‌اند چیست آبونمان بدهم هر کس بخواهد از نقطه نظر حفظ قوانین این مجله را داشته باشد آبونمان بدهد و مشترک باشد (فرخ - پیشنهاد بدهید) پیشنهاد داده‌ام و باید آقایان این مطلب را طرف توجه قرار بدهند که ما در بودجه نباید خیلی نظر وسیع داشته باشیم و مخارج فوق‌العاده را به مالیه مملکت تحمیل کنیم.

نایب رئیس - آقای فیروزآبادی مخالفید؟

فیروزآبادی - بلی مخالفم.

نایب رئیس - آقای نجومی

نجومی - عرض کنم برای این که کار بودجه مجلس زودتر انجام شود بنده از موقع استفاده می‌کنم اجازه می‌خواهم که یک توضیحاتی بدهم که هم یک قسمتش جواب آقای صفوی باشد و هم اصول این بودجه را بنده عرض کرده باشم (تهرانچی - جواب مطالب جلسه گذشته بنده را هم بفرمایید چون آقای حاذقی درست نفرمودند) چشم آن را هم عرض می‌کنم سؤالی که جنابعالی در جلسه پریروز فرمودید راجع به این بود که تفاوت بین بودجه پارسال و امسال که فلان قدر می‌شود سببش چیست آقای حاذقی البته یک اظهاراتی فرمودند ولی معلوم می‌شود قانع نشدید حالا بنده توضیح عرض می‌کنم شاید قانع شوید. بودجه کل مجلس و چاپخانه (رقمش را عرض می‌کنم) مابه‌التفاوت بودجه مجلس و چاپخانه در سال 23 و 24  مبلغ 9 میلیون و چهارصد و پنجاه و هفت هزار و پانصد و ده ریال است این یک قلمش مربوط به بودجه روزنامه رسمی ‌کشور است که الان روی آن آقای صفوی بحث فرمودند همان یک قلم مبلغ 5995664 ریال است یک قسمتش هزینه بنایی است برای ساختمان محل حروف‌چینی روزنامه رسمی‌که در این بودجه پیش‌بینی شده که این یک میلیون و ششصد و هشتاد هزار ریال است یک قسمت هم پیش‌بینی شده برای خریدی اثاثیه چاپخانه مجلس که آن هم سیصد و نود هزار ریال است یک قسمت هم هزینه بیمه کارگران چاپخانه است که بایستی آنها را مطابق مقررات قانون و مطابق مقررات شرکت بیمه بیمه بکنیم آن هم 93500 ریال است اضافه حقوق کارگران فنی و حقوق کارگران جدید هم مبلغ هفت میلیون و ششصد و شصت هزار و هفتاد و چهار ریال است آن وقت سایر اقلام اضافی که در بودجه امسال چاپخانه و بودجه مجلس بوده 27229 هزار ریال است و مابه‌التفاوت نسبت به این اقلامی‌که ریزش را عرض کردم 9457510 ریال می‌شود اما راجع به موضوعی که آقای صفوی فرمودند عرض می‌کنم ما اساساً کاری در بودجه مجلس نکردیم همان بودجه سال پیش بوده است بودجه سنواتی بوده است و برای این که تندروی نشده باشد رئیس هر اداره را در موقعی که بودجه هر قسمت مطرح بود تقاضا کردم آمدند و احتیاجاتشان را گفتند و هر چه که احتیاج داشتند بعد از آن که آن احتیاجات را در نظر گرفتیم

+++

در حدود صرفه‌جویی و این که در مقابل تقاضاهای تنها یک امساک کاملی هم کردیم آن چیزی که نهایت ضرورت را داشت در بودجه منظور کردیم مطابق این شرحی که به آقای تهرانچی عرض کردم اما بودجه روزنامه رسمی‌ کشور این یک چیزی است که امسال تأسیس شده است و این نظری را که آقای صفوی فرمودند البته تصمیمش با اجازه مجلس است و ضمناً این را هم عرض کنم این خرجی که برای روزنامه رسمی در نظر گرفته شده در مقابل یک مبلغی هم عایدات دارد که در همین بودجه پیش‌بینی شده است این را نمی‌دانم توجه فرموده‌اید یا خیر و نسبت به مخارج روزنامه رسمی هم خود آقای هاشمی در کمیسیون تشریف داشتند و نسبت به هر یک از اقلام توضیحاتی دادند که حالا هم بنده تقاضا دارم خودشان هر قسمت از آن توضیحات را که مقتضی بدانند به عرض مجلس برسانند و همان طور که عرض کردم همان طور که یک مخارجی دارد عایداتی هم دارد و یک چیزی نیست که مخارج زیادی بدون عایدی داشته باشد معذلک گله البته تعیین تکلیف آن با خود مجلس است اگر میل دارند که تمدید بدهند به این کار با خود مجلس است و اگر هم میل دارند بعد از توضیحات آقای هاشمی باز هم مورد تصویب واقع نشود باز هم مختارند و از موقع استفاده می‌کنم که این دو سه جمله را در موقع پاکنویس کردن از قلم‌شان افتاده است اصلاح کنند آقای تهرانچی استدعا می‌کنم این دو سه قسمت را اصلاح بفرمایید، در صفحه 9 نوشته شده است کارمند حسابدار پنج نفر رتبه یک سه نفرش رتبه 2 است پنج نفر که ذکر شده دو نفر رتبه یک است و سه نفر رتبه 2 این را اصلاح بفرمایید که وقتی که تصویب می‌فرمایید بدانید به چه کیفیت تصویب می‌شود. در صفحه 12 مقابل اعتبار خرید اثاثیه در ستون ملاحظات آنجا باید قید شود: اثاثیه در ستون ملاحظات آنجا باید قید شود: اثاثیه و ماشین‌آلات اسقاط به طریق مزایده به فروش رسیده و وجه آن برای خرید اثاثیه جدید مزید به این اعتبار می‌شود . در صفحه 12 هم مقابل اعتبار بیمه کارگران به مبلغ 63500 ریال در ستون ملاحظات قید می‌شود: یک ماهه اسفند 1323 از این محل پرداخت می‌شود تقاضا می‌کنم این سه فقره را اصلاح بفرمایند.

نایب رئیس - آقای مجد

مجد - عرضی ندارم.

نایب رئیس - آقای هاشمی توضیحاتی می‌خواهند بفرمایند.

هاشمی - البته آقای صفوی توجه می‌فرمایند به عرایض بنده نخست عرض می‌کنم که بنده هیچ نوع علاقه به روزنامه رسمی ‌کشور به بقای آن ندارم کار است که مجلس شورای ملی به موجب قانون چهارم مهر ماه 1323 تصویب کرده است هیئت رئیسه مجلس هم به بنده امر کردند که این کار را اداره کنم، اداره هم کردم و مدعی هم هستم شاید در این کشور کمتر اداره‌ای به نظم و ترتیب آن اداره هست و دعوت می‌کنم یکی یکی آقایان نمایندگان محترم را که تشریف بیاورند به جزئیات این امر رسیدگی کنند و ضمناً هم ملاحظه بفرمایید که این ضررهایی را که فرمودند از روی حساب نیست و ملاحظه خواهند فرمود که کارهایم کاملاً منظم است آن قسمتی که توقع از یک نفر مرد کار دارید و در ضمن هم ملاحظه فرمودید ضرر هم برای کشور ندارد و در آتیه هم مسلماً نادیده برای خزانه دولت دارد باقیش بگذارید ولی اگر دیدید خوب نیست و این عمل را که شش ماه پیش هشت ماه پیش کرده‌اند خطا بوده است و شاید عقیده‌تان حالا این باشد که یک عمل مثبتی را که مجلس چهاردهم کرده است به موقع نبوده است موافقت با ادامه این روزنامه نفرمایید. اما آنچه که نسبت به صورت و حساب مجله رسمی سابق فرمودند بنده خیلی متشکر می‌شو‌م اگر این حسابی را که استخراج فرموده‌اند منبع‌اش را به بنده نشان بدهند که ما هم حساب‌های گذشته خودمان را با آن اداره تصفیه کنیم. فرمودند صد و شصت هزار تومان آنجا داده می‌شد اولاً این مبلغ چهارصد هزار تومان بوده است در بودجه و به طور مشخص معلوم نیست که چه اندازه از این چهارصد هزار تومان که به ثبت داده می‌شده است مربوط به مجله رسمی است و چه مبلغ آن مال سایر مطبوعات است این قسمت که برای ما هنوز مشخص نشده است. دیگر این که فرمودند نه نفر عضو داشته‌اند در صورتی که بیست نفر عضوشان را به ما انتقال داده‌اند که بیست نفر عضو عملی با سابقه بسیار خوب هستند و که واقعاً بعضی‌هاشان شبانه‌روز ده ساعت به جای شش ساعت کار می‌کنند پس معلوم می‌شود که عضوش زیادتر بوده و مخارجش هم بیش‌تر بوده است هزینه‌اش هم مشخص نبوده است و در برابر آگهی‌های یازده ماه کشور هم متراکم مانه بود و چاپ نشده بود و الان با مساعی بنده و چند نفر دیگر آن آگهی ها چاپ شد و ملت ایران از این کار خلاص شد و اگر کار خیری بنده برای خودم سراغ داشته باشم یکی این بوده و به علاوه همین پریروز توضیحات مفصلی در جواب آقای دکتر کشاورز عرض کردم که اگر آگهی‌هایی که الان از طرف دادگاه‌ها و غیره داده می‌شود و مجانی است و آن عده روزنامه‌ای که برای دادگاه‌ها و ادارات ثبت مجاناً می‌رود آن را هم ضمیمه بفرمایید در همین سال اول هم به هیچ‌وجه من‌الوجوه کسی ندارد و اگر دولت حقی هم برای آن قسمت‌ها قائل شود همین امسال که سا‌ل اول است در حدود پانصد هزار ریال بلکه تا یک میلیون ریال هم اضافه عایدات به دولت تقدیم می‌کنم فعلاً در مقابل این بودجه روزنامه رسمی قیمت آگهی‌های مجانی و روزنامه‌هایی که مجانی داده می‌شود از بودجه حذف شده خرج مجله رسمی دادگستری هم حذف شده خرج مجله مذاکرات مجلس هم حذف شده و عایداتی را هم که ملاحظه می‌فرمایید می‌دهد و در کمال خوبی هم این روزنامه اداره می‌شود و در مقابل به همین سؤال آگهی‌های تمام کشور ایران را چاپ می‌کنیم و حتی آن نگرانی آقای صفوی را هم بنده تأمین می‌کنم و عرض می‌کنم آن کسانی که کار یازده ماه عقب افتاده را انجام دادند کارهای روزانه و عادی را به طریق اولی می‌توانند انجام بدهند و انشاءالله سعی می‌کنیم در مقابل هم بعدها در حدود هفتصد هزار ریال یا یک میلیون ریال هم به دولت اضافه عایدات بدهیم.

نایب رئیس - آقای فیروز آبادی.

فیروزآبادی - بنده همیشه عرض می‌کنم عقیده‌ام این است که ما باید سعی کنیم که از مجلس کارهای بزرگی سر بزند که این باعث سرمشق کارهای دولت و جاهای دیگر باشد عقیده ندارم در اینجا یک خرج‌های بزرگی بشود اگر چه منفعتی هم در ضمنش باشد تا دیگران هم همین رویه را در نظر بگیرند و الا اگر ما خرج‌های زیاد بکنیم دیگران هم همین را وسیله گشادبازی خودشان در ادارات قرار می‌دهند در همین کمیسیونی که آقای هاشمی فرمودند بنده هم بودم اما چون در اقلیت بودم و بنده عقیده ندارم که چون در اقلیت بودم از کمیسیون خارج شوم و پا شوم بیایم بیرون روی قانون مشروطیت مجبور بودم آنجا باشم و به وظیفه اقلیت خودم رفتار کنم آنجا نشستم و این قانون از کمیسیون گذشت.

اما با وجود این بنده کاملاً مخالفم چرا؟ به جهت همان مطلبی که عرض کردم که این خرج‌ها برای این مملکت زیاد است مثلاً فلان مبلغ خرج مجله رسمی می‌شود خوب مجلس چاپخانه دارد در همان چاپخانه هم این را چاپ کنند فقط یک قیمه کاغذی اضافه پیدا بکند دو نفر هم موزع بس است چقدر موزع چقدر تندنویس و کندنویس و این چیزها لازم نبود برای این یک کار جزئی چرا اگر یک وقتی انشاءالله اگر خدا به ما بدهد توانستیم کارهای خودمان را اداره کنیم آن وقت هر چه دادیم به افراد مملکت‌مان جای دوری نمی‌رود و به جا و به موقع است ولی امروز که ما نداریم عقیده‌ام این است که اگر آن پول‌ها را نداریم ندهیم و اگر داریم صرف یک کارهایی بکنیم که اعقاب ما تا ده هزار سال دیگر از آن استفاده بکنند، بروید سد اهواز را ببندید، هزارها خروار زمین را آباد کنید زراعت بکنند مردم نان ببرند مملکت آباد بشود، بنده روی این قضیه‌ها و این چیزها کاملاً مخالفم اگرچه آقای هاشمی را بنده کاملاً بهشان اطمینان دارم و آدم درستی‌شان هم می‌دانم با وجود این روی کج سلیقگی خودم با این چیزها مجبورم مخالفت بکنم در کمیسیون هم بودم ولی با کلیه این وضعیت‌ها و این چاپ کردن و این چاپخانه و این خرج‌های گزاف مخالفم.

نایب رئیس - آقای حاذقی

محمد طباطبایی - پس مخبر کمیسیون کجا است؟

نایب رئیس - ایشان منشی کمیسیون هستند و چون مخبر نیستند ایشان به جای مخبر توضیح می‌دهند.

حاذقی - عرض کنم خاطر آقایان نمایندگان محترم به این نکته متوجه است که به طور کلی کار مثبت کردن همیشه مواجه با یک مقاومت‌های منفی می‌شود و اگر خوب دقت بشود می‌بینیم آنهایی که از نظر منفی موضوعی را تنقید می‌کنند شاید کمتر متوجه منافع عمل مثبت هستند این موضوع انتشار روزنامه رسمی‌ کشور یک عمل مثبتی بود که مجلس با توجه به تمام جوانب رأی داد صورت عمل به خود بگیرد و انتشار پیدا بکند و یک عمل بسیار مفیدی هم هست. همه کارهایی را که دولت می‌کند برای استفاده نیست، چه بسا کارهایی هست که حکومت متحمل می‌شود هزینه و خرج آن را و ملت از جیب خودش خرج آن را تأمین می‌کند. بدون این که برداشتن استفاده و نفعی در آن منظور باشد. روزنامه رسمی چندین نتیجه دارد که آقایان نمایندگان متوجه بودند که تصویب کردند انتشار پیدا بکند در درجه اول روزنامه رسمی تمام آگهی‌های مردم مملکت را سعی می‌کند در موقع خوش انتشار بدهد و حقی از کسی فوت نشود. موضوع دیگر این است که صحبت آقایان نمایندگان برای اطلاع تمام روزنامه‌ها و جراید خارج از مرکز چاپ می‌شود و اشخاصی که علاقمند هستند مطلع می‌شوند (صفوی - آقایان مخبرین روزنامه‌ها که هستند) نه، در شهرستان‌ها که نیستند و در تمام نقاط که روزنامه منتشر نمی‌شود. از نظر دیگر انتشار این روزنامه نشان می‌دهد که تمام بنگاه‌های رسمی و قضایی و اداره ثبت

+++

اسناد و املاک و دستگاه‌های صفار و قیمومت هرگونه عملی که به نفع طبقه ناتوان و عجزه مملکت می‌کنند بتوانند بدون پرداخت پول این را در روزنامه رسمی منتشر کنند و این روزنامه بدون اشکال‌تراشی می‌گیرد و همه آنها را چاپ می‌کند پس بنابراین وقتی نگاه می‌کنیم می‌بینیم با این پولی که خرج می‌شود در مقابل یک عمل مثبت مفیدی انجام گرفته و چون مجلس شورای ملی به مسئولین این روزنامه اطمینان دارد اگر اعتبار زیادی هم پیش‌بینی شده باشد ما اطمینان داریم که این را بدون ضرورت خرج نمی‌کند و از این طرف که این خرج را می‌کنیم از طرف دیگر چهار میلیون و پانصد هزار ریال در مقابل پیش‌بینی شده است که بهره‌برداری می‌شود از این روزنامه و به صندوق دولت ریخته می‌شود پس بنابراین یک عمل مفید و لازمی است که باید انجام بشود و هیچ احتمال نمی‌دهم با تذکری که آقای فیروزآبادی فرمودند مجلس شورای ملی عملی را که قبلاً کرده و تأیید کرده امروز بخواهد رأی مخالف نظریه شش ماه پیش خودش بدهد.

بعضی از نمایندگان - مذاکرات کافی است.

نایب رئیس - مخالفی نیست؟ (خیر) پیشنهادها قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم ماده واحده ذیل به لایحه بودجه مجلس افزوده شود.

ماده واحده - اداره روزنامه رسمی ‌کشور از این تاریخ منحل و به جای آن مجله مذاکرات مشروح مجلس و مجله رسمی وزارت دادگستری کمافی‌السابق برقرار خواهد شد.

صفوی - فرخ - نقابت - خلیل - دشتی

محمد طباطبایی - این جایش اینجا نیست مربوط به ماده سوم است.

نایب رئیس - چرا این مربوط به تبصره ماده اول است و باید در تبصره پیشنهاد بدهند در حقیقت پیشنهاد حذف قسمتی از تبصره ماده اول است و در آنجا چون اعتبار روزنامه رسمی‌کشور پیش‌بینی شده است باید در آنجا پیشنهاد حذف بکنند یعنی اگر بخواهند روزنامه رسمی منحل بشود آن قسمتی که مربوط به اداره روزنامه رسمی ‌کشور است و مربوط به تبصره اول و موضوع قانون کمک کارمندان دولت است پیشنهاد حذفش را بکنند یک قسمتی هم مربوط به ماده سوم می‌شود بفرمایید آقای نقابت

نقابت - عرض کنم در موقعی که این قانون گذشت خاطر آقایان هست که مقرر شد مجله رسمی دادگستری منحل شود و مجله مذاکرات مجلس هم منحل شود و به جای این دو روزنامه رسمی تأسیس بشود اما حالا اگر ما این عبارت را از تبصره حذف کنیم الغا شدن مجله دادگستری به حال خودش باقی می‌ماند یعنی آن هم از بین می‌رود به این جهت پیشنهاد مقصودش این است همان طور که سابق عمل می‌کردند که آگهی‌های دادگستری را راجع به انحصار وراثت و ابلاغات و سایر امور که سابقاً در مجله رسمی چاپ می‌شد باز هم چاپ بشود حتی در محاکمه اول پول تمبر و اعلان را می‌گرفتند و می‌فرستادند به مجله و مجله چاپ می‌کرد ضرری هم به کسی نمی‌خورد و مذاکرات مشروح مجلس هم عبارت از یک کتابچه بود که حاوی تمام مذاکرات مربوط به این کار بود مثل سابق چاپ شود. در یکی از جلسات در سال گذشته این فکر پیدا شد که روزنامه رسمی ‌کشور تأسیس بشود و بنده یادم هست بنا به پیشنهاد آقای دکتر معظمی بود که این ماده تصویب شد اکنون که مراجعه می‌شود به صورت بودجه ملاحظه می‌شود 599 هزار تومان خرج این روزنامه است و با مراجعه به صورت عایدات پیش‌بینی شده 149 هزار تومان کسر دارد در صورتی که چهارصد و پنجاه هزار تومان عایدی پیش‌بینی کرده‌اند که آن هم لاوصول است مثل مالیاتی که پیش‌بینی شده است برای سال جاری و شاید عشرش هم و‌صول نشود در بودجه این هم پیش‌بینی شده است ولی خرج 599 هزار تومان است در حالتی که مجله مذاکرات مجلس در سال گذشته در حدود بیست هزار تومان بیش‌تر خرج نداشته است (دکتر معظمی - 28 هزار تومان) بسیار خوب 28 هزار تومان حالا می‌گیریم سی هزار تومان هم مال مجله وزارت دادگستری روی هم می‌شود شصت تا و این مبلغ تا 599 هزار تو‌مان یک کرور و صد هزار تومان اضافه خرج است و در این موقع که وصول مالیات‌ها دچار اشکال است مقتضی نیست مجلس شورای ملی این طور یک ارقامی را در بودجه خودش جا بدهد و این تبذیر در بودجه است و تصور می‌کنم بهتر است که به صورت تبصره چهار ماده یک این پیشنهاد تصویب شود.

نایب رئیس - پیشنهاد جنابعالی مربوط به دو قسمت این لایحه است یک قسمت مربوط به کمک هزینه است که در تبصره یک است و یک قسمت هم مربوط به حذف بودجه اداره روزنامه رسمی است که مربوط به ماده سه می‌شود. در ماده سه اعتبار برای اداره روزنامه پیش‌بینی شده است فعلاً جنابعالی می‌توانید این قسمت کمک هزینه را پیشنهاد حذف بکنید و ماده واحده اینجا مورد ندارد.

 نقابت - ما پیشنهاد کرده‌ایم که این روزنامه از بین برود و به جای آن مجله سابق باشد.

نایب رئیس- باید طوری باشد که فرم قانونگذاری آن معلوم باشد باید طوری باشد که وقتی این قانون منتشر می‌شود تطبیق بکند ما نمی‌توانیم کار برخلاف ترتیب بکنیم بنابراین اگر نظر شما این است که این جمله در تبصره که راجع به کمک هزینه روزنامه رسمی است حذف شود باید پیشنهاد حذفش را بکنید و در ماده سوم هم وقتی که رسیدیم تکلیف اصل روزنامه معلوم می‌شود یعنی در آنجا هم وقتی پیشنهاد حذف بکنید و تصویب بشود خود به خود حذف می‌شود.

دکتر آقایان- اجازه می‌فرمایید راجع به این موضوع عرضی دارم.

نایب رئیس - آقای دکتر آقایان اصلاً طرح این پیشنهاد مورد ندارد، پیشنهادهای دیگر قرائت می‌شود:

پیشنهاد آقای شهاب فردوسی

پیشنهاد می‌کنم از محل صرفه‌جویی‌های مجلس ساختمان مخصوص برای پادگان نظامی مجلس ساخته شود.

نایب رئیس - آقای شهاب فردوسی

شهاب فردوسی - آقایان می‌دانند که بنده هیچ‌وقت شهوت سخنرانی و حرف زدن را ندارم تا حالا کمتر پیشنهاد داده‌ام و عقیده هم ندارم که در لوایح پیشنهاد زیاد داده شود و حتی سخنرانی قبل از دستور هم نکرده‌ام اما گاهی بعضی مطالب است که اگر انسان نگوید واقعاً دق می‌کند علاوه بر همه ناملایماتی که ما هر روز می‌بینیم و ما است وقتی که از خانه‌مان می‌آییم بیرون در پیچ و خم هر کوچه هزاران فقیر و بدبخت می‌بینیم و حتی وقتی که به ادارات کار داریم مراجعه می‌کنیم هزاران ناملایمات و هر روز به هزاران درد مبتلا هستیم ما می‌بینیم که در اطراف مجلس شورای ملی در این روزها همیشه یا در این کوچه پشت مسجد یا در آن کوچه یا در سایر کوچه‌هایی که اطراف مجلس است عده‌ای نظامی همیشه ساخلو هستند یا سوار یا پیاده حالا عرض می‌کنم علت این که می‌گویند ملت ایران ترسو بار آمده بی‌اراده بار آمده ضعیف بار آمده علتش این است که وقتی انسان از خانه بیرون می‌آید این سرنیزه‌های هولناک همیشه چشم این مردم را می‌ترساند مگر از این مردم گرسنه و دست خالی چه وحشتی ما داریم که هر روز ما باید از خانه‌مان که بیرون می‌آییم چشممان به سرنیزه به سوار به پاسبان بیفتد مگر با این دست‌های خالی ....

(بعضی از نمایندگان - خارج از موضوع است) بنده عرض کردم هیچ‌وقت شهوت سخنرانی ندارم بنده مطلبی را که می‌خواهم عرض کنم باید در ضمن این پیشنهاد عرض کنم الان دو روز سه روز است وقتی از خانه‌ام می‌آیم اینجا هر روز نظامی جلو مرا می‌گیرد و هر چه می‌گویم من نماینده مجلس هستم باید بروم اینجا خیال می‌کند که چون بنده کلاه سرم نیست و چون کلاهم را در دفتر نخست وزیری دزدیده‌اند (خنده نمایندگان) و پول ندارم کلاه بخرم باید هر کس سر برهنه بیاید پاسبان و نظامی جلو او را بگیرند به چه مناسبت مگر این مجلس شورای ملی نیست چرا شما سرباز اینجا آوردید برای چه جلوگیری می‌کنید؟ دیروز من و چند نفر از نمایندگان دیگر همین نمایندگان حزب توده جلو مجلس با یک نفر حرف می‌زدیم پاسبان آمد جلو گرفت چرا اینجا ایستاده‌اید گمان می‌کنم برای این است که من چون عینک و شکم گنده ندارم (خنده نمایندگان) و کلاه سرم نیست و با اتومبیل هم نمی‌آیم در مجلس پیاده شوم خیال می‌کند که ما یک مردم لات بی‌سر و پایی هستیم، چرا جلوگیری نمی‌کنید آقا شما رئیس مجلس هستید، این دولت این مجلس، چرا جلوگیری نمی‌کنید: من می‌گویم اگر می‌خواهید سرباز اینجا بگذارید برایشان سربازخانه بسازید و اگر مجلس شورای ملی تبدیل به سربازخانه شده یک بودجه تهیه کنید که در اینجا یک سربازخانه بسازند و در آنجا باشند چرا هر روز یک عده سرباز اینجا می‌آورند جلو ما را می‌گیرند این که وضع نشد مگر این که بنده یک زنگ به گردنم ببندم که من نماینده هستم جلوی مرا نگیرند آخر این چه موضوعی است؟

صمصام - آقای رئیس خارج از موضوع است.

کام‌بخش - خارج از موضوع نیست آقا

نایب رئیس - آقای کاظمی

کاظمی - چون آقای شهاب فردوسی در ضمن بیاناتشان یک مثلی زدند که متأسفانه با مخلص کاملاً صدق پیدا می‌کند (خنده نمایندگان) چون بنده هم عینک دارم و هم شکمم بزرگ است باید توضیحی عرض کنم ببخشید فراموش کردم عرض کنم و یک اتومبیل قراضه هم دارم عرض کنم که اساساً وجود نظامی و این وضعیت غیرعادی موجب تأثر همه نمایندگان است و هیچ جای تردید نیست (صحیح است) برای این که بهتر این است که ما همان زندگی عادی خودمان را تعقیب کنیم و عقب کارهای مفید برویم و دنبال یک کارهای پیچیده که جز جار و جنجال نتیجه دیگری ندارد نرویم و البته در این باب هیچ کس تردیدی ندارد و هیچ نماینده نیست در مجلس شورای ملی یا هیچ فرد ایرانی نیست که با این نظر مخالف باشداما باید دید که چرا این پیش

+++

آمده‌ها شده و چرا در اطراف مجلس شورای ملی نظامی و سرباز و پلیس وجود دارد در این باب من از انصاف و وجدان آقای شهاب که خیلی ارادت بهشان دارم و خودشان می‌دانند و اغلب از آقایان هم همین نظر بنده را درباره شخص ایشان دارند و تشخیص داده‌اند برای این که اخلاق و اوصاف ایشان طوری است که همه به ایشان ارادت دارند و بنده حالا الساعه عرض می‌کنم که چرا این موضوع پیش آمده و آن این است که ما نمی‌خواهیم امور را از راه طبیعی‌اش اقدام کنیم و سعی داریم که همیشه امور را از غیرمجاری عادیش اقدام کنیم یعنی در مجلس به وکلا توصیه کنیم به وزرا توهین کنیم اشخاص را تحریک کنیم بیایند اینجا بر خلاف مصلحت و آبروی اشخاص را ببرند با این گرفتاری‌های عجیبی که در دنیا هست و با این وضعیت بسیار بسیار نامطبوعی که بنده و آقای شهاب و آقا و آقا و همه اینجا آمده‌ایم برای اصلاح این وضعیتی یعنی برای اصلاح کار مردم و به جای طرح نقشه‌های مفید و به جای خلاصی مردم از این گرفتاری‌های پر پیچ و خم وقتمان را در یک معارضه‌های بسیار بسیار نامطبوع و بسیار مضر صرف می‌کنیم همین مسئله مابه‌الابتلاء را ملاحظه بفرمایید که آیا می‌شود یک مملکتی دولت نداشته باشد این قابل تصور است؟ آقا در اصل حکومت ملی و در آن طرزی که روی آن طرز پایه حکومت‌مان گذاشته شده حکومت را جز به وسیله اظهار رأی نمایندگان ملت به طریق دیگر می‌شود در آورد. (نایب رئیس - آقا شما از موضوع خارج شدید) (بعضی از نمایندگان - بگذارید اظهارات خودشان را بکنند) حالا آقایان از روی دقت و انصاف ملاحظه بفرمایند که تقصیر با کی است خوب عرض می‌کنم ممکن است که دولت مورد پسندیده نباشد و مورد پسند دیگران باشد اما این حرف باید پشت تریبون این مجلس گفته شود و ملت ایران هم از جریانش مستحضر شود و بالنتیجه هم منتهی شود به رأی ولی وقتی که بنا باشد ما در مجلس به وکلا توصیه کنیم به وزرا توهین کنیم اشخاصی را وادار کنیم بیایند اینجا و یک صحبت‌هایی بکنند آبروی اشخاص را ببرند و آن وقت آن حکومتی که حافظ حقوق مردم است غیر از این که یک عده نظامی بگذارد و حفظ انتظام بکند آیا راه دیگری دارد بنده که طریق دیگری نمی‌جویم (شهاب فردوسی - آخر این زندگی است که جلوی نمایندگان مجلس را بگیرند) (دکتر رادمنش - در داخله مجلس نظامی حق ندارد بیاید) بله این مطلب فقط تنها مربوط به حضرتعالی نبوده بارها جلوی شخص بنده را گرفته‌اند و جلوی بنده را با عینک و این وضع گرفته‌اند و بنده هم با کمال خونسردی گفته‌ام که نماینده هستم و آ‌مده‌ام توی مجلس و این هم به عقیده بنده مطلبی نیست که در پشت تریبون مجلس شورای ملی درغیر موقع یعنی وقتی که بودجه مطرح است استفاده از پیشنهاد کرد و این فرمایشات را کرد و ممکن بوده در خارج با هیئت رئیسه مذاکره بفرمایید و قانع شوید پس اگر جریان نامطبوعی اتفاق می‌افتد آقایان باید ملاحظه بفرمایند که از کجا است از این جهت است که ما راه غیر طبیعی می‌پیماییم و طرفی را که عبارت از قانون اساسی و عبارت از حکومت دموکراسی است کنار گذاشته‌ایم و یک طرق دیگری ار پیش گرفته‌ایم که بر علیه منافع ما و بر علیه مملکت و مردم است .

کام‌بخش- این تشخیص شما است (دکتر رادمنش - آقا این تشخیص شما است.)

شهاب - آقا بنده اخطار نظامنامه دارم.

نایب رئیس - در پیشنهاد بیش از یک نفر نمی‌تواند حرف بزند.

طباطبایی - آقا کدام پیشنهاد

نایب رئیس - همان پیشنهادی که برای ساختمان گارد مجلس بود.

شهاب -بنده پس گرفتم آقا

پیشنهاد آقای اردلان :

این بنده تبصره الحاقیه زیر را پیشنهاد می‌نمایم:

تبصره - نمایندگانی که حقوق و کمک هزینه کنونی کفاف معیشت آنها را نمی‌نماید و عواید خارجی ندارند می‌توانند کتباً مراتب را به هیئت رئیسه مجلس شورای ملی تذکر داده درخواست ترمیم حقوق خود را بنمایند و هیئت رئیسه مجلس پس از رسیدگی به اظهارات آنها مبلغ مناسبی که هزینه عادی آنها را کفایت نماید در نظر گرفته و به مجلس گزارش خواهد داد و این قبیل کمک‌های اضافی پس از تصویب مجلس شورای ملی قابل پرداخت خواهد بود.

طباطبایی - آقا این پیشنهاد خرج است .

نایب رئیس - آقای اردلان شما پیشنهاد خرج نمی‌توانید بکنید.

اردلان - پیشنهاد خرح نیست درست دقت بفرمایید.

نایب رئیس - اضافه دادن و کمک پیشنهاد خرج است.

اردلان - عرض کردم پیشنهاد خرج نیست اجازه بفرمایید عرض کنم اتفاقاً بنده پیشنهاد خرج نکردم آقای رئیس توجه بفرمایید بنده پیشنهاد کردم که اگر نمایندگانی در مجلس هستند که حقوقشان کفاف هزینه‌شان را نمی‌کند یک نامه بنویسند که در هیئت رئیسه رسیدگی شود اگر اظهارات آنها صحیح بود که هیئت رئیسه به مجلس شورای ملی گزارش می‌دهد تصویب این موضوع بعداً با اجازه مجلس خواهد بود این چه پیشنهاد خرجی است صبح که بنده می‌آمدم آقای فیروآبادی گفتند که بنده در این موضوع صحبت نکنم و بنده هم اطاعت می‌کنم ولی به عقیده بنده بهتر این است که اگر یک وکیلی یک مطلبی در دلش دارد بگوید من هم عقیده‌ام این است که اگر مطلبی در دلم دارم بیایم اینجا بگویم آقای نجومی در جواب بنده پریروز فرمودند این موضوعی که شما پیشنهاد کردید ما در کمیسیون محاسبات مطرح کردیم حرف شما صحیح بود تصدیق کردیم لیکن چون تمام اهالی مملکت و تمام کارمندان زندگانی براشان گران است نمایندگان هم بایستی از آنها تبعیت کنند این فرمایشی است که آقا فرمودند بنده عرض می‌کنم به هیچ ‌وجه من‌الوجوه منطقی نبود برای این که اگر مستخدمین دولت در مضیقه هستند خود بنده آمدم اینجا پشت تریبون و عرض کردم که اگر ما بخواهیم منافع مملکت خودمان را حفظ کنیم و تعادل را نگاه داریم بایستی 15 میلیون افراد این مملکت را سیر نگه داریم در تمام مملکت این موضوع دزدی و موضوع رشوه و ارتشاء را که ملاحظه می‌فرمایید تمامش نتیجه عدم توجه مجلس شورای ملی است راجع به تأمین حقوق مستخدمین اگر تنها مملکت ما به این درد مبتلا بود البته ما حیران و سرگردان بودیم که چه کار کنیم.

ولی ممالک دیگر هم در این دنیا بودند و سختی دیدند و نشستند فکر کردند راه حل پیدا کردند در این که ما مثل کبک سرمان را زیر برف بکنیم این منطق ندارد بایستی نشست و در یک مرکزی این دردر را دوا کرد: هر دردی را بایستی مجلس شورای ملی دوا کند. کدام محل کدام مرکز صلاحیت‌داری بهتر از مجلس شورای ملی می‌تواند این درد را دوا کند منتها شما نمی‌خواهید این کار راه دارد چاره دارد، من اگر اینجا بخواهم راهش را بگویم که به چه وسیله ممکن است هزینه زندگی را تأمین کرد و چطور ممکن است مستخدمین را از مضیقه خارج کرد و چطور آقایان نمایندگان می‌توانند راحت باشند آن وقت آقای رئیس تذکر خواهند داد که شما از موضوع خارج شدید ممکن نیست که این کار راه نداشته باشد این که ما چشممان را روی هم بگذاریم و هر روز مستخدمین ناله کنند و به ما سرزنش کنند کاری درست نمی‌شود البته این کار راه دارد که چطور به مستخدمین کمک کنید مرکز این کار مجلس شورای ملی است و بنده برای حفظ اصول مشروطیت و برای این که موقع انتخابات نزدیک است عرض می‌کنم شما یک اشخاصی را می‌خواهید که داوطلب انتخابات باشند ولی شرط اصلیش این است که متمول باشند و دارایی شخصی داشته باشند پس بنابراین اینجا مجلس نیست اگر شما موافقید به این ترتیب پس اینجا مجلس شورای ملی نیست و مجلس ثروتمندان است و الا شما باید به نمایندگان آن قدر بدهید که خودشان را بتوانند اداره کنند و الا ممکن است خدای نخواسته از راه خارج شوند این پیشنهاد بنده است حالا اگر آقایان مخالف هستند بنده عرضی ندارم.

تهرانچی - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم اجازه بفرمایید .

نایب رئیس - مطابق چه ماده‌ای ؟

تهرانچی - مطابق ماده 109 جناب آقای دکتر مصدق اجازه گرفته برای جواب فرمایش آقای کاظمی توضیحاتی بفرمایند (همهمه نمایندگان) (زنگ رئیس) ... اجازه بفرمایید. ایشان در ضمن بیاناتشان توهین کردند نسبت به اشخاص البته ایشان حق دفاع دارند و بایستی اجازه بدهید که دفاع کنند.

نایب رئیس - دفاع آقای دکتر مصدق که با شما نیست و شما نمی‌توانید از طرف ایشان صحبت بکنید، خود آقای دکتر مصدق اگر اخطار نظامنامه‌ای و فرمایشی داشته باشند خودشان صحبت می‌فرمودند و الا اجازه ایشان و اخطار نظامنامه‌ای ایشان مربوط به جنابعالی نیست.

تهرانچی - بنده هم مطابق ماده 109 اجازه خواسته‌ام، مطابق نظامنامه بایستی جنابعالی اجازه بدهید که بنده صحبت بکنم ولی البته اگر ایشان صحبت کردند بنده عرضی ندارم.

نایب رئیس - اگر ما بخواهیم آیین‌نامه را رعایت نکنیم این مجلس هرج و مرج می‌شود اگر شما طرفدار هستید که این آیین‌نامه رعایت بشود همه باید موافقت بفرمایید.

تهرانچی - صحیح است البته ما هم همین انتظار را داریم.

نایب رئیس - من از طرف شما اینجا نشسته‌ام نماینده مجلس باید مراعات نظامنامه را بکند و رئیس مجس باید مجلس را اداره کند. آقای کاظمی هم به هیچ‌وجه اسمی از یکی از آقایان نمایندگان آوردند.

تهرانچی - پس بفرمایند که مقصودشان نمایندگان نبود و ایشان نظری به نمایندگان نداشتند

+++

نایب رئیس- ... صورت تندنویسی هم اینجا هست یک مطلب کلی را در جواب آقای شهاب فردوسی گفتند.. (دکتر کشاورز- دیگر بدتر) و این مطلبی نبود که اینجا ایجاد تشنجی بکند و مربوط به ماده 109 نیست و به کسی هم توهینی نشده است و حق کسی از بین نرفته است و ما اگر بخواهیم اجازه بدهیم آقای دکتر مصدق صحبت بکند یکی دیگر هم در برابرش می‌خواهد صحبت بکند و ایجاد کشاکش می‌شود.

مهندس فریور- اجازه‌ای که به آقای کاظمی دادید برخلاف نظامنامه بود ایشان عضو کمیسیون نبودند به ایشان اجازه دادید و این عمل برخلاف نظامنامه بود پیشنهادی شده است که پیشنهاد دهنده باید توضیح بدهد و یک نفر عضو کمیسیون هم باید جواب بدهد آقای کاظمی‌ که عضو کمیسیون نبودند به ایشان اجازه داده شد و بعد طبق ماده 109 اقای دکتر اجازه خواستند و به ایشان اجازه ندادید.

نایب رئیس - مطابق سابقه در بودجه مجلس همه می‌توانند صحبت بکنند و این امر سابقه دارد به علاوه آقای دکتر مصدق هم قانع شدند و فرمودند برای آخر جلسه. (دکتر مصدق - خیر بنده قانع نشدم) خود آقای دکتر مصدق می‌دانند که بنده به ایشان یک حس احترامی دارم و هیچ‌وقت نسبت به ایشان نظری نیست فقط رعایت نظامنامه را بایستی بکنم.

نایب رئیس - رأی گرفته می‌شود به پیشنهاد آقای اردلان (طباطبایی - قابل طرح نیست) ... خیر قابل طرح است برای این که همان طور که خودشان هم تذکر دادند یک ارشادی است برای کارپردازی و الا بنده خودم اول تذکر دادم که چون جنبه خرج دارد مورد ندارد ولی بعد از آن که پیشنهاد خوانده شد معلوم شد که همان طور که عرض کردم این یک پیشنهاد ارشادی است برای کارپردازی مجلس که اگر نماینده‌ای خواست مراجعه کند به هیئت رئیسه مراجعه نماید و اگر هیئت رئیسه لازم دید که آن کمک خرج به آن نماینده داده شود به مجلس پیشنهاد نماید.

طباطبایی - نمی‌شود آقا.

نایب رئیس- پیشنهاد مجدداً خوانده می‌شود.

هاشمی - پیشنهادی است خوانده شده اگر نمی‌بایستی خوانده شود و مربوط به موضوع نمی‌بود حق رئیس بوده که در دفعه اول بفرمایند مربوط به موضوع نیست و مورد ندارد ولی پس از آن که پیشنهاد خونده شد و پیشنهاد دهنده توضیح داد یک نفر هم به عنوان مخالف صحبت کرد رأی مجلس قاطع است و مجلس باید تکلیفش را معلوم کند.

اردلان - مسترد می‌دارم.

نایب رئیس - پیشنهادی از آقای فیروزآبادی رسیده است خوانده می‌شود:

بنده پیشنهاد خروج لایحه بودجه مجلس را از دستور می‌نمایم تا برگردد به کمیسیون و به دقت رسیدگی شده و برگردد به مجلس

نایب رئیس- آقای فیروزآبادی

فیروزآبادی- از نظر اختلافاتی که بین آقایان هست بنده پیشنهاد کردم که این بودجه برگردد به کمیسیون و در آنجا به دقت رسیدگی شده و مجدداً برگردد به مجلس

نایب رئیس - آقای حاذقی

حاذقی - این که آقای فیروزآبادی می‌فرمایند در کمیسیون مورد توجه نشده اتفاقاً خودشان رئیس کمیسیون هستند و گواهند که جزء جزء اقلام بودجه مجلس مورد بحث واقع شده و مخصوصاً در پیشنهاد اقای اردلان هم بحث مفصل شد و به اتفاق آرا این طور نظر داده شد که چون وضع مردم خوب نیست نمایندگان هم باید وضع‌شان هم‌سطح مردم باشد از این لحاظ این موضوع تصویب نشد و حالا با برگشتن آن به کمیسیون بنده موافق نیستم.

نایب رئیس - یک پیشنهادی هم رسیده است که اگر تکلیف این پیشنهاد معلوم شد و بودجه مجلس برگشت به کمیسیون آن وقت اگر آقایان موافقت کردند که بودجه مجلس از دستور خارج شود یک دوازدهم به طور بودجه کشور تصویب می‌شود این را به طور تذکر عرض کردم رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای فیروزآبادی (بعضی از نمایندگان - پس گرفتند)

(فیروزآبادی - نقداً پس می‌گیریم)

پیشنهاد آقای کام‌بخش قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم نوشته شود چون واحد اضافه بر سازمان ارتش در مجلس صورت رسمی ندارد از هیچ یک از اقلام بودجه حتی از اعتبار پیش‌بینی نشده و معوقه نمی‌توان برای آن مخارجی نمود.

نایب رئیس- آقای کام‌بخش

کام‌بخش - پیشنهاد بنده برای بسیاری از آقایان مبهم است و دلیل آن هم این است که گاه یک اقداماتی که مجلس شورای ملی به هیچ‌ وجه از آن اقدامات مطلع نیست آنچه را که من صحبت بکنم عبارت از این است که اخیراً در ارتش واحدی اضافه بر کلیه سازمان‌ها به نام گردان مجلس تأسیس شده یعنی این واحد نه جزو لشگر یکم است و نه جزو لشگر دوم و نه جزو تیپ سوار جزو هیچ یک از اینها نیست واحدی است به نام گردان مجلس و من پیشنهاد کردم چون این موضوع را اصلاً جنبه قانونی به آن می‌توانیم بدهیم از این نظر خواستم این موضوع را تذکر بدهم که از هیچ یک از اقلام بودجه مجلس ما نمی‌توانیم آنچه مربوط به نگاه داری این گردان مجلس است خرج کنیم چون ممکن است بعداً به عنوان این که این واحد جزو سازمان اینجا شده است تحت این عنوان بخواهند یک مخارجی بکنند و از این جهت بود که بنده این پیشنهاد را کردم به فرض این که به قول آقای کاظمی وضعیت غیر عادی وجود داشته باشد هیچ مانعی ندارد ما که در مرکز دو لشکر داریم ما تیپ سوار داریم و عده زیادی داریم فرضاً اگر وضعیت غیر عادی بود ممکن است از همانجا یک عده‌ای را بفرستند به مجلس (امامی - همه جا هست) اقای امامی به عقیده بنده آن کسی که نماینده واقعی ملت است هیچ کس با او کاری ندارد و هیچ‌وقت هم لازم نیست که سرنیزه و سرباز از او جلوگیری کند و آن هم که نماینده واقعی ملت نباشد خاطر جمع باشید که این سرنیزه‌ها و اینها به هیچ‌وجه نمی‌تواند از آن جلوگیری بکند اجازه بفرمایید من عرایضم را عرض کنم من مخصوصاً این را متذکر می‌شوم که این واحد باید حذف شود (امامی - هر جا گارد مخصوص مجلس هست) آقا گارد مخصوص مجلس غیر این موضوع است گارد مخصوص مجلس را فوق‌العاده مأمورینش را می‌دهیم و هیچ‌ کس هم حرفی ندارد و بنده معتقدم که باید به آنها هم فوق‌العاده داد و الا مجلس یک گردان فوق‌العاده برای چه لازم دارد؟ (یکی از نمایندگان - برای جلوگیری از چاقوکش‌ها) بلی در مقابل همان چاقوکش‌هایی که آقایان استخدام می‌کنند (دکتر آقایان- این موضوع به بودجه مجلس چه مربوط است) عرض می‌کنم یک واحد اضافه شده است به سازمان ارتش به نام گردان مستقل مجلس آقای دکتر آقایان بنده عرض می‌کنم اگر بخواهند یک عملیات برخلاف مشروطیت بکنند ما زیر بار نمی‌رویم ولو این که هزار سرباز با سرنیزه هم بیاورید ما نمی‌گذاریم که مستنطق باغ شاه را بیاورند اینجا و نخست وزیر بکنند (همهمه نمایندگان) (زنگ ممتد رئیس) (صفوی - شما حق ندارید توهین بکنید) (ایرج اسکندری - توهین نیست عین حقیقت است) (صفوی - دادگاه باید ثابت بکند) (ایرج اسکندری- ثابت شده است خودش اقرار کرده است)

نایب رئیس - اینجا برای این موضوع اعتباری پیش‌بینی نشده است ....

دکتر معظمی - راجع به پیشنهادی که آقای کام‌بخش نماینده محترم فرمودند برای روشن شده ذهن آقایان لازم است بنده توضیحی عرض کنم اگر اجازه می‌فرمایید عرض بکنم.

نایب رئیس - بفرمایید

دکتر معظمی - بنده خواستم عرض کنم ازطرف وزارت جنگ یک گارد مخصوصی اینجا نمی‌آید سابقاً معمول این بود همه روزه گارد عوض می‌شد ولی در این اواخر در هیئت رئیسه این موضوع مطرح شد و این طور تصمیم گرفته شد که آن افسری که اینجا هست باید درجه‌اش بالاتر باشد و یک مدتی بیش‌تر از سابق در اینجا توقف کند که هیئت رئیسه مجلس را کاملاً بشناسد زیرا افسرهای سابق اینجا نمی‌ماندند و آقایان کارپردازان و اعضای هیئت رئیسه را نمی‌شناختند و اوامری که برای آنها صادر می‌شد نمی‌توانستند درست اطاعت کنند از این جهت در هیئت رئیسه مذاکره شد که یک نفر افسر ازطرف وزارت جنگ معرفی شود که دو ماه به دو ماه عوض شود یا به طور دایم اینجا بماند که رفع این نقیصه بشود ولی افراد مثل سابق بیایند و بروند و در هیئت رئیسه این موضوع هم مذاکره شد که مجلس اصلاً خودش یک گاردی داشته باشد که حافظ مجلس باشد. و تصور می‌کنم این اظهاری که آقای کام‌بخش فرمودند از این مذاکره هیئت رئیسه ناشی شده باشد و الا آن طوری که ایشان فرمودند آن طور نیست.

نایب رئیس - رأی بگیریم به این پیشنهاد یا مسترد می‌کنید؟

کام‌بخش - مسترد می‌کنم.

نایب رئیس - پیشنهاد آقای مجد ضیایی قرائت می‌شود:

چون قوانینی در دوره‌های سابق گذشته و آیین‌نامه‌ها در توی قوانین چهار دوره مجلس مندرج و اغلب ملغی شده و نمی‌توان به آنها دسترسی پیدا نمود و پیدا کردن آنها مشکل است برای این که بتوان از روی نظم و فهرست مرتب در یک مجموعه قوانین ضروری را پیدا نمود و از مراجعه به قوانین و آیین‌نامه‌ها مستغنی شد پیشنهاد می‌نمایم به ماده 2 تبصره 2 اضافه شود.

به کارپردازی مجلس شورای ملی اجاره داده می‌شود با مساعدت اداره تقنینیه مجلس مجموعه مرتبی از کلیه قوانینی که تا کنون تصویب شده و تعیین ملغی شده‌ها طبع و به معرض فروش بگذارند.

+++

نایب رئیس - آقای مجد ضیایی

مجد ضیایی - در حقیقت این پیشنهاد دخل است و آقای دکتر معظمی هم اطلاع کامل دارند و وعده داده‌اند که در هیئت رئیسه مذاکره کنند و همان طور که بنده دلایل خودم را در مقدمه عرض کرده‌ام استدعا می‌کنم توجه بفرمایند و پیشنهاد بنده را در هیئت رئیسه مورد مطالعه قرار دهند.

نایب رئیس - آقای دکتر معظمی

دکتر معظمی - پیشنهاد آقای مجد ضیایی پیشنهاد بسیار خوبی است و از وظایف اداره تقنینیه است که هر سال این کار را بکند برای این که مردم بتوانند در مورد مراجعه هر قانونی را که می‌خواهند پیدا بکنند و البته این موضوع را در هیئت رئیسه مطرح می‌کنیم ولی فعلاً تمنا می‌کنم پیشنهادشان را پس بگیرند.

مجد ضیایی-چون این موضوع محتاج‌الیه عموم است و آقای دکتر معظمی وعده فرمودند که در هیئت رئیسه مطرح کنند بنده فعلاً پیشنهاد خودم را مسترد می‌کنم.

نایب رئیس - پیشنهاد آقای نقابت قرائت می‌شود:

پیشنهاد می‌کنم از تبصره 1 ماده 1 عبارت (و اداره روزنامه رسمی‌ کشور )حذف شود.

نایب رئیس - آقای نقابت

نقابت - بنده توضیحم را قبلاً عرض کرده‌ام

نایب رئیس - آقای دکتر آقایان

دکتر آقایان- بحثی که در اطراف روزنامه رسمی پیش آمد نتیجه یک سوء‌تفاهمی است. در این که بایستی یک روزنامه رسمی در مملکت باشد که تمام اطلاعات، قوانین، نظامنامه‌ها و احکام در آن درج شود هیچ بحثی نیست و اگر پانصد هزار تومان هم که هیچ یک میلیون تومان هم خرج داشته باشد این یکی از آن کارهای اساسی است که باید وجود داشته باشد (صفوی - این درباره مملکتی است که دو نخود گنه گنه به مردمش بدهند یعنی چه) اگر این مجله همان طور که در نظر گرفته شده است چاپ بشود نه فقط ضرر مالی ندارد بلکه منافع زیادی هم خواهد داشت. حالا اگر آقای صفوی میل دارند که دولت این گونه مخارج را نکند باید جلوگیری کرد از آن اعلاناتی که در روزنامه‌های متفرقه دولت می‌دهد اگر یک روزنامه رسمی باشد در روزنامه رسمی درج بشود و تمام آن کسانی که علاقمند هستند آبونه این روزنامه رسمی بشوند آن وقت دخل و عایدی هم پیدا می‌کند، الان شما یک مقداری از اعلانات دولتی پیدا می‌کنید که در یک روزنامه‌هایی چاپ می‌شود که صد نسخه دویست نسخه بیش‌تر چاپ نمی‌شود این مخارج اضافه را باید از این جاها جلوگیری کرد و الا یک مجله رسمی‌ که مال دولت است و تمام مقررات در آن درج می‌شود این چه مانعی دارد :

صفوی - باید آگهی‌ها را بدهند به روزنامه ملی .

دکتر معظمی - چون ممکن است که این بیانات یک تأثیر فوق‌العاده‌ای در امر روزنامه رسمی داشته باشد به نظر بنده لازم است یک توضیحی داده شود اجازه می‌فرمایید یک توضیحی بدهم؟ (جمعی از نمایندگان - رأی بگیرید)

نایب رئیس - ایشان می‌خواهند یک توضیحی بدهند (جمعی از نمایندگان - مانعی ندارد بفرمایید)

محمد طباطبایی - دو نفر موافق می‌توانند پشت سر هم حرف بزنند

نایب رئیس - من استعلام کردم بر خود آقایان اجازه فرمودند

دکتر معظمی - عرض کنم که راجع به روزنامه رسمی مجلس یک سوءتفاهمی‌شده است و آن عبارت از این است که بعضی‌ها تصور کرده‌اند که شاید پیشنهاد آقای صفوی نماینده محترم راجع به این بود که ما قصد داشته‌ایم که اعلانات در روزنامه‌های ملی درج نشود در صورتی که چنین قصدی در این کار نبود، و ما می‌خواستیم که کارهای دولت و کارهای عمومی‌ که در جریان است در آن درج شود و اعلانات هم یک نسخه‌اش در این روزنامه چاپ شود و بعد بقیه چون متعدد است در سایر روزنامه‌ها چاپ شود بنابراین در این کار هیچ نظری نبوده است که برای روزنامه‌ها تضییقی بشود یک قسمت دیگر یک علت اساسی برای انتشار این روزنامه این است که مردم آشنا به اصول مشروطیت بشوند (صحیح است) سابقاً وقتی که این مجله مذاکرات مجلس درج می‌شد تعدادش 120 تا بود که فقط مابین نمایندگان توزیع می‌شد ولی این مجله رسمی پایتخت است و منظور از این مجله رسمی علاوه بر این که یک تاریخی است برای مملکت خود آقایان نمایندگان را هم متوجه می‌کند به این که نطق‌های خودشان را موکلین‌شان خواهند خواند و شاید مسئولیت خودشان را بیش‌تر متوجه باشند. پس بنابراین یکی از وسایل و طرقی که ممکن است به مشروطیت و مملکت خدمت بکند همین قسمت روزنامه است. (صحیح است)

یکی دیگر هم راجع به این بود که می‌فرمایند 500 هزار تومان خرجش است. این روزنامه هنوز 6 ماه بیش‌تر از تأسیس‌اش نگذشته است و در این مدت 6 ماه هزار و سیصد آبونمان در رد و اگر این روزنامه تقویت بشود شاید در تمام ایران سی الی چهل هزار آبونمان پیدا کند. بنابراین هیچ گونه ضرری ندارد و این مبلغی که ملاحظه می‌فرمایید مبلغی است که برای چاپ روزنامه به چاپخانه‌های خارج داده می‌شد مخصوصاً چاپخانه چاپ رنگین که قبلاً مجله رسمی آنجا چاپ می‌شد و حقیقت متضرر هم شده است و مخصوصاً هیئت رئیسه باید توجه داشته باشد که آن خساراتی که از آن قسمت به چاپخانه وارد شده چون مساعدت کرده است جبران بشود بنابراین استدعا می‌کنم که آقای نقابت هم موافقت بفرمایند و این پیشنهاد خودشان را مسترد بفرمایند.

نقابت - چون مدیر این مجله آقای هاشمی است و ما هم به ایشان ایمان داریم بنده پیشنهادم را پس می‌گیرم ولی خواهش می‌کنم رعایت صرفه‌جویی را بفرمایند.

صفوی - بنده پیشنهاد ایشان را امضا می‌کنم.

نایب رئیس - رأی می‌گیرم به این پیشنهادی که آقای صفوی قبول کرده‌اند آقایانی که ...

نقابت - این طور نمی‌شود باید تجزیه شود و یک دفعه با حذف این جمله باید رأی گرفته شود و یک دفعه هم روی هم باید رأی گرفته شود.

نایب رئیس - باید به ماده رأی گرفته شود البته بدون این قسمت یعنی بدون عبارت (اداره روزنامه رسمی) بنابراین حالا رأی می‌گیریم به اصل ماده البته بدون آن جمله سابقاً معمول این طور بوده است که اول هر ماده رأی گرفته می‌شد با حذف عبارتی که پیشنهاد حذف آن شده.

طباطبایی - اجازه بفرمایید بنده توضیح بدهم

نقابت - آقا این ماده دارای سه قسمت است در تبصره یک عبارت این است که « به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود که کمک هزینه مربوط به مجلس اجازه داده می‌شود که کمک هزینه مربوط به مجلس و چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمی‌کشور ....» چون این اداره روزنامه هست باید یک مرتبه به اصل این ماده با حذف این عبارت رأی بگیریم اگر رد شد آن وقت مجدداً اصل این ماده با این عبارت بایدی رأی گرفته شود.

نایب رئیس - سابقه این طور نیست آقا. سابقه را باید کنار گذاشت مجلس یک قسمت از کارهایش روی سابقه است. سابقه این طور بوده است که فقط باید راجع به قسمت اضافی رأی گرفته شود آن جمله پیشنهادی را رأی می‌گیریم اگر مجلس اجازه داد که حذف می‌شود و اگر اجازه نداد که به اصل ماده با آن جمله رأی می‌گیریم (صحیح است) بنابراین رأی می‌گیریم به ماده اول با حذف عبارت (و روزنامه رسمی) ازتبصره اول آقایانی که موافقند قیام نمایند (یکی دو نفر قیام نمودند) بنابراین تصویب نشد. (بهبهانی - اجازه بفرمایید این طور نیست) این که تمام شد این موضوع رد شد اگر راجع به قسمت دیگری فرمایشی دارید بفرمایید حالا رأی می‌گیریم به ماده اول با عبارت مزبور و دو تبصره آقایانی که موافقند قیام نمایند (اکثر بر خاستند) (بعضی از نمایندگان 4 تبصره است) بنده اشتباه کردم خیال کردم دو تبصره است.

معلوم می‌شود چهار تبصره است مجدداً رأی می‌گیریم که بعداً اشکالی فراهم نشود (صحیح است) رأی می‌گیریم به ماده اول با چهار تبصره آقایانی که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده دوم قرائت می‌شود.

ماده دوم - برای حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1324 چاپخانه مجلس مبلغ هشت میلیون و دویست و بیست و هفت هزار و هفتاد و چهار ریال مطابق فقرات 1 و 2 پیوست اعتبار به کارپردازی مجلس داده می‌شود.

تبصره1 - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه کارگران فنی چاپخانه مجلس را (موضوع قانون کمک کارمندان دولت) تا آخر سال 1324 از محل درآمد چاپخانه مجلس بپردازد.

نایب رئیس - پیشنهادی از طرف آقای دکتر مصدق رسیده است راجع به خروج بودجه مجلس از دستور قرائت می‌شود.

پیشنهاد می‌کنم بودجه مجلس از دستور خارج شود.

بعضی از نمایندگان - این که رد شد.

نایب رئیس- آن پیشنهاد را پس گرفتند رأی گرفته نشد- آقای دکتر مصدق

دکترمصدق - از روزی که آقای صدر به مجلس آمدند و نمایندگان اقلیت از مجلس خارج شدند مسئول را اقلیت مجلس دانستند یعنی اگر اقلیت کار خوبی کرده است و خدمت به مملکت کرده است ...

جمعی از نمایندگان - عده کافی نیست

نایب رئیس - یک قدری صبر کنید عده کافی نیست (پس از چند دقیقه تأمل) چون آقایان تشریف برده‌اند اگر اجازه بفرمایید جلسه را به عنوان تنفس ختم کنیم (صحیح است) اجازه آقای دکتر مصدق محفوظ است برای اول جلسه دیگر. چون روز یکشنبه تعطیل است جلسه آتیه روز سه‌شنبه

(مجلس یک ساعت بعد از ظهر به عنوان تنفس ختم شد)

+++

اخبار مجلس

نمایندگان تجار در مجلس

قبل از ظهر پنجشنبه سی و یکم خرداد در حدود بیست تن از نمایندگان بازرگانان مرکز به مجلس آمدند و با حضور آقای طباطبایی رئیس مجلس و چند نفر ازهیئت رئیسه و سه تن از نمایندگان اقلیت و سه تن از نمایندگان اکثریت مطالب خود را که قسمتی مربوط به موضوع مالیات بر درآمد و قسمتی پرسش راجع به وضع داخلی مجلس در این چند روزه اخیر بوده اظهار داشتند و مقارن ظهر مراجعت نمودند.

بر حسب دعوت هیئت رئیسه مجلس ساعت هجده روز پنجشنبه سی و یکم خرداد ماه آقای شیخ‌الاسلام قفقاز به اتفاق آقای آقا شیخ عبدالرحیم قاضی بادکوبه و آقای شیخ مظفر قاضی لنکران در مجلس شورای ملی حضور یافتند و با حضور هیئت رئیسه مجلس و آقایان لنکرانی و فیروزآبادی و بهبهانی و امام‌ جمعه شیراز و آقای شیخ‌الاسلام ملایری در محوطه باغ مجلس پذیرایی گرمی از ایشان به عمل آمد.

روز پنجشنبه 31/3/1324 کمیسیون دارایی مجلس به ریاست آقای رفیع و با حضور آقای دکتر مهیمن معاون وزارت دارایی و مسترد بانک رئیس درآمدها تشکیل و پیشنهاد وزارت دارایی راجع به اصلاح تبصره 1 ماده اول آیین‌نامه قانون مالیات بر درآمد مطرح شد و پس از مذاکراتی برحسب پیشنهاد آقای کاظمی تصمیم زیر که مربوط به تمدید مدت تسلمیم اظهارنامه مالیاتی می‌باشد اتخاذ گردید که به وزارت دارایی ابلاغ شود.

«مدلول تبصره زیر ماده یک آیین‌نامه قانون مالیات بر درآمد در سال 1324 نیز قابل اجرا است»

روز چهارشنبه 30/3/1324 کمیسیون بودجه با حضور آقایان وزیر جنگ و معاون وزارت دارایی و معاون وزارت دادگستری دادستان تهران و خواجه‌نوری معاون حسابداری دارایی به ریاست آقای ملک‌مدنی تشکیل گردیده و گزارش کمیسیون مأمور رسیدگی به پرونده مطالعات بنگاه معتمد از وزارت جنگ که دایر بر بی‌ترتیبی پرونده و نداشتن مدارک کافی بود قرائت شد و پس از توضیحاتی که آقای رئیس کمیسیون در اطراف این قضیه دادند بالأخره قرار شد پرونده مزبور تحویل آقای دادستان شده و وزارت دادگستری موضوع را جداً تعقیب نماید.

گزارش کمیسیون عرایض و مرخصی

کمیسیون عرایض و مرخصی در این هفته نیز روزهای یکشنبه 27 و سه‌شنبه 31/3/1324 به ریاست اقای محمدعلی امام جمعه (شیراز) و سایر آقایان در ساعت 8 صبح تشکیل و به تعداد 335 برگ عرایض رسیدگی و به وزارتخانه‌های مربوطه رجوع شد ضمناً 100 پاسخنامه مرجوعات مجلس را که از وزارتخانه‌ها رسیده بود از اداره دبیرخانه قانونگذاری برای رفع نگرانی به متظلمین ابلاغ گردید جلسه آینده کمافی‌السابق به روز سه‌شنبه 5/4/1324 خواهدبود.

آقای صدر نخست وزیر در تاریخ 27/3/1324 نامه‌ای به شماره 6110 به آقای رئیس مجلس شورای ملی نوشته و در ضمن آن ماده بدن دولت را برای معرفی به مجلس تذکر داده و در این باب کسب تکلیف کردند موضوع ازطرف ریاست مجلس به وسیله آقای طوسی به نمایندگان اقلیت ابلاغ گشت و نمایندگان اقلیت نیز صبح روز دوشنبه بیست و هشتم خرداد در مجلس حاضر شد و نسبت به موضوع نامه آقای صدر تبادل نظر کردند و در پاسخ آن نامه‌ای خطاب به آقای رئیس مجلس تهیه نمودند که به دولت ابلاغ شود و از طرف آقای رئیس مجلس نیز پاسخ نامه آقای صدر نگاشته شد اینک متن هر سه نامه

نامه آقای نخست وزیر جناب آقای طباطبایی رئیس مجلس شورای ملی

اینجانب بر حسب تمایل مجلس شورای ملی و فرمان اعلیحضرت همایون شاهنشاهی روز سه‌شنبه 22 خرداد هیئت دولت را تشکیل و حضور ملوکانه معرفی نمودم دولت از آن تاریخ طبق معمول شروع به کار نموده و ضمناً آماده برای حضور در مجلس و معرفی و تقدیم لوایح فوری و ضروری مالی و غیره می‌باشد و چون تأخیر در تصویب پاره از لوایح ممکن است موجب اختلال در امور جاری کشور و فوت منافع دولت گردد خواهشمند است توجه لازم مبذول فرمایند که هر چه زودتر مجلس شورای ملی تشکیل و نسبت به تصویب لوایح ضروری و فوری مخصوصاً لوایحی که جنبه مالی دارند بذل توجه مخصوصی به عمل آید.

نخست وزیر - سید محسن صدر

پاسخ نمایندگان اقلیت به آقای رئیس مجلس

ریاست محترم مجلس شورای ملی

نامه شماره 6110 مورخ 27/3/1324 جناب آقای صدر توسط آقای طوسی به نمایندگان اقلیت ابلاغ شد لزوماً به استحضار عالی می‌رسانیم: وظیفه حتمی هر نخست وزیر این است که پس از معرفی وزرا به پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی بلافاصله و قبل از شروع به کار در مجلس شورای ملی حاضر شده کابینه را معرفی و نظریات مجلس را نسبت به دولت خود استنباط نماید.

معلوم نیست تا کنون از چه نظر جناب ایشان از انجام این وظیفه مهم خودداری نموده‌اند، نمایندگان اقلیت از مقام ریاست مجلس درخواست می‌کنند که به جناب آقای صدر اعلام فرمایند دولت خود را هر چه زودتر بیاورند بدیهی است که اگر مشاهده فرمودند وضع مجلس با دولت ایشان مساعد و اکثریت قابل توجهی که بتواند پشتیبان دولت و گذراندن لوایح ایشان باشد هست می‌مانند و الا وظیفه هر شخص وطن‌پرست این است که در این قبیل موارد به ضرر کشور راضی نشود و برای جلوگیری از اتلاف وقت و بحران از کار کناره نماید.

و نیز به جناب ایشان ابلاغ فرمایند از اتخاذ تصمیماتی که شایسته دولت معرفی نشده نمی‌باشد خودداری فرمایند.

از طرف نمایندگان اقلیت - دکتر مصدق - رضا حکمت

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اخبار دربار شاهنشاهی

چهارشنبه سی‌ام خرداد ساعت هشت و نیم صبح علیاحضرت ملکه فوزیه پهلوی به وسیله طیاره مخصوص از فردگاه مهرآباد به سمت مصر حرکت فرمودند.

برنامه تشریف‌فرمایی موکب مبارک به شرح زیر اجرا گردید.

ساعت هفت صبح در معبر موکب مبارک پاسبان پیاده و سوار مراقبت می‌نمودند.

در ساعت هشت صبح هیئت وزیران - سفرای کبار انگلیس و آمریکا و مصر و وزرای مختار بلژیک و فرانسه و کاردار سوئیس - هیئت رئیسه مجلس شورای ملی - عده از افسران ارشد ارتش شاهنشاهی - رؤسای دربار شاهنشاهی با ژاکت و رؤسای شهربانی و شهرداری و ژاندارمری و فرمانداران کشوری و نظامی تهران در فرودگاه حضور یافته در ساعت هشت و 20 دقیقه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی به اتفاق علیاحضرت به فرودگاه تشریف‌فرما و پس از عبور از مقابل گارد احترام به حاضرین ابراز مرحمت فرموده سپس خانم وزیر دربار شاهنشاهی دسته گلی به پیشگاه مبارک علیاحضرت ملکه تقدیم و افسران نیروی هوایی انگلیس که در فرودگاه حاضر بودند به وسیله وابسته هوایی سفارت کبرای انگلیس به پیشگاه مبارک معرفی شدند سپس موکب مبارک به طیاره مخصوص نزول اجلال و ساعت هشت و نیم صبح طیاره فرودگاه را ترک گفت. ملتزمین موکب مبارک عبارت بودند از بانو یزدان‌پناه بانو ارفع (بانوهای افتخار علیاحضرت) و بانو سرهنگ محمود امینی- تیمسار سپهبد یزدان‌پناه ژنرال آجودان همایونی و آقای محسن قراگوزلو رئیس تشریفات دربار شاهنشاهی و دوشیزه ثابت پاشا دختر جناب سفیر کبیر مصر نیز در التزام موکب مبارک بودند . پس از پرواز طیاره اعلیحضرت همایونی شاهنشاهی مؤسسات فرودگاه را بازدید و راجع به طیاره موسکیتوی دو موتوره توضیحاتی به عرض پیشگاه مبارک رسید. طیاره حامل علیاحضرت پس از توقف مختصری در فرودگاه‌های بغداد و لیدا در حدود ساعت چهارم و سه ربع بعد از ظهر مستقیماً در اسکندریه فرود خواهد آمد در فرودگاه دخیله واقع در اسکندریه اعلیحضرت ملک فاروق پادشاه مصر و خاندان جلیل سلطنتی و جنابان نخست وزیر و وزیر امور خارجه مصر و فرماندار اسکندریه - روسای ارتش و شهداری و شهربانی و رؤسای وزارت دربار مصر و آجودان‌های اعلیحضرت ملک فاروق به اتفاق سفیر کبیر ایران و کارمندان سفارت و ایرانیان مقیمین مصر مقدم علیاحضرت را استقبال خواهند نمود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پاسخ آقای رئیس مجلس به آقای صدر

شماره 20791 - 29/3/1324

جناب آقای صدر نخست وزیر

پاسخ نامه شماره 6110 زحمت‌افزا است چون به طوری که سابقه و استحضار دارید علی‌الاصول پس از تشکیل و معرفی دولت به پیشگاه شاهنشاهی هیئت دولت در مجلس شورای ملی نیز حضور یافته و از طرف رئیس دولت معرفی می‌گردد بنابراین در هر موقع تصمیم حضور در جلسه داشته باشند به تشکیل جلسه اقدام و به آقایان نمایندگان اعلام می‌شود .

رئیس مجلس شورای ملی - محمد‌صادق طباطبایی

+++

مذاکرات مجلس

 

بقیه جلسه 130

مجلس یک ساعت قبل از ظهر روز سه‌شنبه پنجم تیر ماه به ریاست آقای آقا سید محمد‌صادق طباطبایی تشکیل گردید.

رئیس - دستور بقیه مذاکرات در بودجه مجلس است آقای دکتر مصدق پیشنهاد خروج از دستور کرده بودند بفرمایید توضیح بدهید.

دکتر مصدق - بنده خیلی متأسفم که در این موقع که بودجه مجلس مطرح است باید بنده استدعا کنم که بودجه مجلس از دستور خارج شود در صورتی که میل بنده این است که اعضا و اجزای مجلس بودجه‌شان تصویب شود و حقوقشان را بگیرند و حقیقتاً هم انتظار دارند که بودجه‌شان تصویب شود بنده هم موافقم که بگذرد... (جمعی از نمایندگان - آقا بلندتر نمی‌شنویم) چشم ولی این را هم باید عرض کنم که وضعیت مملکت به یک صورتی در آمده است که اجازه بدهند اقلیت نظریات خودش را در مجلس عرض کند و بنده هم نظریات شخصی خودم را عرض بکنم که هر چه زودتر به این وضع کنونی خاتمه داده شود عرض کنم که بودجه مجلس یک چیزی نیست که جزو کارهای اساسی باشد و ممکن است یکی دو ساعت هم دیرتر تصویب شود و بنده نظرم این بود که بودجه مجلس فعلاً از دستور خارج شود و آقایان اجازه بفرمایند که یک قدری در مسائل اساسی صحبت بشود وضعیت مملکت واقعاً خوب نیست و این دولتی هم که آمده رسمیت ندارد و نمی‌تواند کار بکند  (عده از آقایان نمایندگان - چرا آقا رسمیت دارد) و بعضی از وزرا هم استحقاق ندارند و در بعضی از وزارتخانه‌ها و ادارات دولتی کارهایی را که استحقاق ندارند می‌کنند و یک اشخاصی را بدون جهت از کار برکنار می‌کنند روزنامه‌هایی را به عنوان طرفدار اقلیت توقیف می‌کنند و این جریان هیچ مطلوب نیست البته آقایان محترم می‌دانند که اخیراً در کمیسیون بودجه قضایایی کشف شده است و در وزارت جنگ یک عملیاتی شده که هیچ شایسته نبوده اینها هم یک چیزهایی است که از عمل مجلس حاصل می‌شود امیدوارم که ما بتوانیم یک موافقت‌هایی با هم بکنیم و هر چه زودتر به این وضعیاتی که هیچ رضایت‌بخش نیست خاتمه بدهیم (صحیح است - انشاءالله) حالا اگر آقایان اجازه بفرمایید بنده نظر خودم را عرض کنم اگر هم که نمی‌دهند هیچ (جمعی از نمایندگان - بفرمایید بفرمایید) (یک نفر از نمایندگان - روی پیشنهاد صحبت بفرمایید) بنده پیشنهاد کردم که بودجه از دستور خارج شود حالا هم می‌گویم اجازه می‌دهید عرایضم را عرض می‌کنم. اجازه نمی‌دهید عرض نمی‌کنم (عده از نمایندگان - بفرمایید) از شهریور 1320 که در مشروطیت سوم وارد شدیم عنقریب چهار سال می‌گذرد وخوب است نمایندگانی که تا این وقت مجلس را اداره کرده‌اند بفرمایند در این مدت برای مملکت چه کرده‌اند و کدام خدمتی را انجام داده‌اند.

هموطنان ما از دوره چهاردهم انتظاراتی داشتند که حداقل آن را می‌توانیم به شرح ذیل عرض کنم:

  1. روی کار آمدن دولتی که اعضای آن مستقل و مورد توجه عامه باشد.
  2. رعایت اصل مکافات و مجازات
  3. اصلاح قانون انتخابات
  4. پایین آوردن سطح زندگی و مبارزه با فقر و بیکاری
  5. لغو اختیارات دکتر میلسپو رئیس کل دارایی .

که غیر از فقره آخر هیچ یک از انتظارات مردم برآورده نشد و علت آن است که عده‌ای از نمایندگان مؤثر این دوره همان نمایندگان دوره سیزدهم یعنی وکلای دوره بیست ساله دیکتاتوری می‌باشند.

(خبط و اشتباه سیاسی مرحوم فروغی)

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات سیاسی مرحوم محمد‌علی فروغی این است که بعد از تغییر اوضاع انتخابات دوره سیزدهم را تجدید نکرد و انتخابات حسب‌الامری را تأیید نمود. (جمعی از نمایندگان - خارج از موضوع است) اجازه بدهید صحبت خودم را بکنم منظور از صحبت بنده این بود که نظر اقلیت را می‌خواستم عرض کنم اجازه می‌دهید عرض می‌کنم اجازه نمی‌دهید عرض نمی‌کنم (دکتر طاهری - در اطراف پیشنهاد صحبت کنید آقای رئیس ماده 63 را باید تذکر بدهید) (مهندس فریور - آقای دکتر طاهری ماده 63 را رئیس باید تذکر بدهد به شما چه مربوط است؟) بنده عرض کردم یک نظریاتی است که می‌خواستم عرض کنم عرض کردم بودجه مجلس امروز اهمیت ندارد از مسائل اساسی مملکت نیست. یک قضایایی هست که از قضایای حیاتی مملکت است و باید به عرض مجلس برسانم می‌خواهید اجازه بدهید می‌خواهید ندهید (دشتی - اجازه می‌فرمایید؟) (رئیس - وسط حرف ایشان است) اقلیت همیشه محکوم حکم اکثریت است..

دشتی - البته ما میل داریم که آقای دکتر مصدق صحبت بکنند ولی در موقع خودش ایشان پیشنهاد کردند به این که بودجه از دستور خارج بشود رأی بگیرید اگر از دستور خارج شد آن وقت

+++

به عنوان بعد از دستور صحبت بکنند و الا به عنوان پیشنهاد خروج از دستور نمی‌شود صحبت کرد.

دکتر مصدق - بنده قبلاً استجاره کردم عرض کردم اگر اجازه می‌دهید عرض کنم آقایان هم اجازه دادند (دشتی- خیر خلاف نظامنامه است فقط در اطراف پیشنهادتان باید صحبت بفرمایید) بنده می‌خواستم در اطراف نظر اقلیت صحبت کنم خیلی خوب چه اشکالی دارد؟ نمی‌خواهید نمی‌گویم.

رئیس - مخالفی هست در پیشنهاد؟ (دکتر طاهری - بلی مخالف هست چرا بودجه مجلس باید از دستور خارج شود؟)

رئیس - آقای دشتی .

دشتی - عرض می‌کنم که به عقیده بنده آقای دکتر مصدق پیشنهاد فرمودند که یک مطالبی را بفرمایند به نظر بنده باید مطالب را به عنوان بعد از دستور بفرمایند و به نظر بنده بودجه مجلس مطرح است مجلس بایستی این پیشنهاد را یا نفی کند یا رأی بدهد بنابراین اول باید رأی بگیریم اگر از دستور خارج شد می‌توانند صحبت کنند اگر از دستور خارج نشد وارد دستور می‌شویم بعد از این که مجلس وارد دستور شود همین بودجه را مطرح می‌کنیم و اگر ایشان می‌خواهند صحبت بفرمایند بعداً تعیین تکلیف بودجه صحبت کنند ما هم جوابی که داریم می‌دهیم.

رئیس - پس رأی می‌گیریم به پیشنهاد آقای دکتر مصدق (چند نفر از نمایندگان - پیشنهادشان را پس گرفتند)

دکتر مصدق - پس می‌گیرم پیشنهادم را

رئیس - به ماده اول بودجه مجلس رأی گرفته شده است ماده دوم قرائت می‌شود

ماده دوم - برای حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1324 چاپخانه مجلس مبلغ هشت میلیون و دویست و بیست و هفت هزار و هفتاد و چهار ریال (8227074) مطابق فقرات 1 و2 پیوست اعتبار به کارپردازی مجلس داده می‌شود.

تبصره 1 - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزینه کارگران فنی چاپخانه مجلس را (موضوع قانون کمک کارمندان دولت) تا آخر سال 1324 از محل درآمد چاپخانه مجلس بپردازد.

جمعی از نمایندگان - مخالفی نیست

رئیس - رأی می‌گیریم به ماده دوم آقایانی موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

ماده سوم قرائت می‌شود.

ماده سوم - برای حقوق و هزینه دوازده ماهه سال 1324 اداره روزنامه رسمی‌ کشور و شاهنشاهی ایران مبلغ پنج میلیون و نهصد و نود و پنج هزار و ششصد و چهل و شش ریال (5995646) مطابق فقرات 1و 2 پیوست اعتبار به کارپردازی مجلس داده می‌شود.

رئیس - آقای طباطبایی مخالفید؟

محمد طباطبایی - بلی.

رئیس - بفرمایید.

محمد طباطبایی - عرض کنم که در ماده اول و در کلیات این لایحه وقتی که صحبت می‌شد راجع به روزنامه رسمی‌ کشور شاهنشاهی (یک نفر از نمایندگان - ایران) ایران اسم به این درازی مطالبی گفته شد که من نمی‌خواهم تکرار کنم یک نکته را خواستم یادآوری کنم که در سال گذشته قانونی که در این باب از تصویب مجلس گذشت قانونی بود که ضمن قانون بودجه مجلس بود و قانون بودجه مجلس یا بودجه کل کشور یا قانون متمم بودجه همیشه اعتبارش برای یک سال است مطابق قانون اساسی هیچ‌وقت هیچ اعتباری در بودجه ممکن نیست برای یک سال و یک ماه بگذرد همیشه اعتبار قانونی برای یک سال است آن وقت روزنامه رسمی به هر صورتی که بعد می‌آید برای همان سال 1323می‌باشد و به نظر من از لحاظ قانون برای سال 1324 اجازه مخصوص قانونی می‌خواهد (فرهودی - ماده 4 را قرائت بفرمایید) یعنی می‌بایستی مجلس اجازه می‌داد که در سال 1324 این کار را بکند و آن وقت بعداً بودجه‌اش را تنظیم بکند و بیاید به مجلس ولی این کار نشد و خود این روزنامه رسمی برای سال 1324 با موجود نبودن اجازه قانونی به نظر من صورت صحیحی نداشته و مجلس نمی‌بایستی این کار را بکند اشکال دیگری که پیدا شد در این باب این است که در ماده اول تقاضای تجزیه شده بود تقاضای حذف یک جمله روزنامه رسمی‌ کشور شاهنشاهی آن وقت ما تذکر دادیم که مطابق نظامنامه باید تجزیه بشود توجه نشد و رأی به طور کلی به ماده اول گرفته شد حالا من ماده 99 را می‌خوانم که آقای رئیس بعداً این اشتباه را جبران کنند.

ماده 99 - در مسائل و موادی که مشتمل بر فقرات مختلفه است اگر تجزیه آن ولو از طرف یک نفر خواسته شود باید آن ماده یا مسئله تقسیم شده و جزء به جزء و رأی گرفته شود ولی پس از آن که در جزو آخر رأی گرفته شد مجدداً باید در مجموع قسمت‌هایی که قبول شده است رأی گرفته شود این هم یک اشکال قانونی و نظامنامه‌ای است عرض کردم آقای رئیس آیا حالا موقعش است که رعایت کنند؟ چون ماده دوم هم به تصویب رسید آن وقت ماده اول را نمی‌دانم چه صورتی پیدا می‌کند در صورتی که تجزیه نشده در ماده اول پیشنهاد حذف جمله شده بود می‌بایستی مطابق نظامنامه جزء به جزء رأی بگیرند و این کار را نکردند و حالا هم در خود ماده سوم با تفسیری که عرض کردم به نظر من آقایان موافقت بفرمایند که ماده سوم را بگذارند برای بعد و اگر چنانچه لایحه جداگانه از طرف مجلس یا از طرف دولت برای ایجاد روزنامه رسمی یا مجله رسمی به صورتی که سابق منتشر می‌شد مورد احتیاج بود البته لایحه‌اش به مجلس می‌آید و تصویب می‌شود و اگر احتیاج نشد اصلاً یک رقم 600 هزار تومانی که مورد لزوم هم نیست از بین برود.

رئیس - آقای حاذقی.

حاذقی - خیلی متأسفم که نماینده محترم آقای طباطبایی بعد از مدت‌ها که همیشه نسبت به مطالب و قضایا رل منفی داشتند و اخیراً رل مثبت را پیش گرفته بودند حالا نسبت به یک امری که چندین فقره توضیحات کافی داده شده باز تشریف آوردند اینجا و نظر منفی خودشان را که استدلالش هم به مغالطه بیش‌تر شبیه بود بیاناتی فرمودند می‌فرمایند این را کنار بگذاریم تا 600 هزار تومان خرج از گردن دولت برداریم در صورتی که اینجا مبسوطاً و کراراً از طرف آقای هاشمی مدیر روزنامه و یکی دو نفر دیگر از اعضای کمیسیون محاسبات مجلس و خود من تو‌ضیح داده شد که همچو چیزی نیست یعنی انتشار این روزنامه قطع نظر از این که برای مملکت لازم است که یک روزنامه رسمی داشته باشد که از نظر انتشار اخبار رسمی و قسمت‌هایی که باید مورد توجه مقامات رسمی و وزارتخانه‌ها باشد بسیار لازم است اصلاً انتشار روزنامه با حساب دقیقی که شده است هیچ زیانی برای کشور ندارد و چون من خودم یک نفر عضو وابسته به مطبوعات هستم تمام رفقای مطبوعاتی من هم گله‌مندند و ناراضی هستند ولی البته من مصلحت مملکت را مقدم بر مصلحت شخصی خودم و رفقایم می‌دانم انتشار روزنامه کمال ضرورت را دارد و در سال گذشته مجلس با توجه و دقت نکات لازم این موضوع را تصویب کرد و این را هم که فرمودند مدت آن یک سال بوده است خواستم عرض کنم که همیشه امری که صورت قانونی پیدا کرد مادام که نقص نشده است به صورت خودش باقی است و حالا هم که بودجه سالیانه مجلس آمده است بودجه روزنامه هم آمده که تصویب بشود. بنابراین من خواهش می‌کنم که آقای طباطبایی نماینده محترم مخالفت خودشان را پس بگیرند و اجازه بدهند که این کار تمام بشود که از این کار فراغت حال بکنیم و به کارهای ضروری خودمان برسیم.

رئیس - آقای تهرانچی.

تهرانچی - عرض کنم آقایان خوب می‌دانند که ما مدت‌ها است که مبتلا به کسر بودجه هستیم و مملکت از حیث بودجه در مضیقه است و گفته می‌شود که مملکت الان با قرض و استقراض دارد اداره می‌شود آیا باید ببینیم در چنین موقعی لازم است بدون این که محل عایدات را بدانیم که از کجا است و عواید ما از کجا خواهد بود یک چنین اقدامی بکنیم: به نظر بنده به هیچ‌ وجه مورد مصلحت مملکت نیست اگر چه خیلی مهم‌تر از روزنامه هم باشد ما الان جراید زیاد داریم و یک مجله رسمی هم در مجلس داشتیم که مذاکرات آقایان نمایندگان را چاپ می‌کرد و مخارج این کار هم خیلی کم بود زیرا که اداره می‌شد با اعضای خود مجلس و فقط 5 هزار تومان در سال یا 6 هزار تومان در سال خرج این کار می‌شد. در صورتی که حالا یک مرتبه آمده‌ایم این را برده‌ایم به ششصد هزار تومان که 6 میلیون ریال باشد و آن وقت وقتی که کمک هزینه و اینها هم باید رویش خیلی بیش‌تر از اینها خواهد شد و چند برابر می‌شود برای این که در ماده یک می‌نویسد « کمک هزینه مربوط به مجلس شورای ملی و چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمی » بنابراین این مبلغ از یک میلیون هم بیش‌تر سر می‌زند و آقایان نباید ببینند که این فقط 600 هزار تومان است نه این را یک میلیون اجازه خواهند داد که بر بودجه مملکت اضافه شود و بدون این که محلی برای عواید مملکت در نظر گرفته شده باشد اما خود روزنامه آمده است 450 هزار تومان برای خودش عواید قائل شده و پیش‌بینی کرده است این البته یک ثلث از خرجش هم نیست و بنده می‌خواهم آقایان توضیح بدهند که این از چه محلی خواهد بود برای این که عایدات پیش‌بینی شده برای یک روزنامه را 450 هزار تومان در نظر گرفته‌اند این از کجا است از چه محلی خواهد بود؟ آبونمان پیدا خواهد کرد؟ اعلانات خواهد داشت؟ اینها روی چه حسابی است؟ ممکن است این حساب درست نباشد و آخر سال بیایند بگویند بله بیش از یک میلیون ریال نداشت و باقیش تحمیل به مملکت بشود و ما هم که تأمینی از بابت عایدات اینجا نداریم و به علاوه بر فرض که این عایدی یک ثلث مخارج باشد و ثلث مخارج دیگر به عقیده بنده در این موقع لزومی ندارد که یک بودجه‌ای برای روزنامه رسمی تصویب بکنیم اما عرض دیگری که دارم که آن را هم باید توضیح بدهم این است که این روزنامه معلوم می‌شود که در آخر سال 1323 بدون این که بودجه داشته باشد تأسیس شده و برای 40 روز فقط 400 هزار ریال هزینه آن شده حالا در بودجه که نوشته‌اند این قلم را هم آورده‌اند به مجلس که ما

+++

تصویب کنیم خوب یک روزنامه که در 40 روز 400 هزار ریال هزینه آن بوده است و خودش را با این 40 هزار تومان اداره کرده بودجه یک سالش 360 هزار تومان می‌شود روی 40 روز که حساب بکنیم پس چرا امسال آمده‌اند 600 هزار تومان بودجه‌اش را قرار داده‌اند و آن هم بدون کمک هزینه که کمک هزینه هم که اضافه شود از یک میلیون هم تجاوز خواهد کرد؟ این حساب درست نیست اگر شما در سال 1323 با این مقدار روزنامه را اداره کرده‌اید آقایان اگر توجه کنند می‌نویسد: هزینه‌های مربوط به اداره روزنامه رسمی در 40 روز آخر سال 1323 مبلغ 400 هزار ریال بوده است و حالا برای یک سال اگر حساب کنیم تقریباً 360 هزار تومان می‌شود در صورتی که در بودجه 600 هزار تومان پیش‌بینی شده است بدون کمک هزینه که عرض کردم اگر ما آن را هم حساب بکنیم از یک میلیون تجاوز می‌کند. خوب این اگر آن وقت اداره شده است با این مبلغ حالا چرا اضافه شده است؟ حالا ممکن است یک عده اعضای زیادی آورده باشند و یک عده اشخاصی را خواسته باشند وارد کار بکنند در هر صورت این را بنده برای مملکت مفید نمی‌دانم بلکه مضر می‌دانم و به عقیده بنده بر فرض هم روزنامه رسمی لازم باشد با خود اعضای مجلس می‌شود این روزنامه را اداره کرد و اگر به اعضای خود مجلس یک کمک هزینه‌ای بدهند که بهتر و‌ضعیات آن ماه اداره بشود دیگر لازم نیست که یک همچو بودجه‌ای به این مملکت تحمیل بشود با این بیچارگی و بدبختی که بیت‌المال مملکت دارد.

رئیس - آقای هاشمی .

هاشمی- البته اگر توجه بفرمایند آقای تهرانچی جواب فرمایشات ایشان را عرض می‌کنم. به طورکلی عرض می‌کنم با این که سال اول تأسیس روزنامه رسمی است به هیچ‌وجه من‌الوجوه برای خزانه دولت ضرری نخواهد داشت و می‌توانید حضرتعالی از همین گفته من اتخاذ سند بفرمایید و اگر میل دارید به طور خصوصی وارد جزئیات و آمار آن بشوم باز می‌توانم و حاضرم چون از جلسه گذشته تا دیروز غروب وقت بنده و عده‌ای از اعضای روزنامه رسمی صرف استخراج عواید گذشته و مخارج گذشته مجله دادگستری و مقایسه با هزینه امروز شده و در نتیجه این نتیجه رسیدیم که با چاپ کردن دویست هزار تومان اعلان مجانی برای دولت و عامه فقراو با دادن هفتصد هشتصد دوره کامل از روزنامه به ادارات و وزارتخانه‌ها و دادگاه‌ها و ادارات ثبت ایران معذلک کل عواید آن با مخارج آن برای سال اول تکافو خواهد کرد از دو سه محل یکی آن که روزانه بر عده مشترکین افزوده می‌شود و هر هزار نفر مشترک 80 هزار تومان عایدی دارد و با حذف بودجه دو مجله از بودجه کشور دیگر این که موضوع عایدات اعلانات تحت یک نظم مرتبی در آمده است دلیلش این است که در فروردین و اردیبهشت و شاید خرداد ادارات معدودی بوده است که پول به خزانه دولت داده و این اداره هم در ماه‌های اول تقریباً در حدود 50 هزار تومان به خزانه دولت داده است (تهرانچی - اضافه از خرج؟) و بنده به طور اطمینان عرض می‌کنم که این روزنامه خوب اداره خواهد شد و در آتیه منافع بسیاری به دولت خواهد رسانید چون آن قدر بنده را آزموده‌اید و با هم کار کرده‌ایم که پر در بعضی قسمت‌هایی اطلاع نیستم خاصه در این قسمت که شانزده هفده سال سابقه دارم و به آقایان محترم قول می‌دهم که در این اعتباری هم که در اینجا نوشته شده است باز رقم بسیار قابل و قلم بسیار درشتی بعداً صرفه‌جویی هم نشان بدهیم به دلیل این که در فروردین و اردیبهشت هم صرفه‌جویی داشتیم و بنده امیدوارم به همان نظری که آقایان دارند بنده هم در یک قران و یک ریال خرج بی‌موضوع مضایقه کنم و این عقیده قلبم هست که باید مضایقه کرد و از افراط و تفریط جلوگیری کرد مطلب دیگری فرمودند که چطور شد که در 40 روزی که این روزنامه منتشر شده 40 هزار تومان خرج شده و بعد بیش‌تر می‌شود علتش این بوده است که تقریباً 20 نفر اعضایی که از اداره ثبت اسناد منتقل شدند به اینجا و کار فنی و کار اعلانات را همان اشخاص انجام می‌دهند چون سابقه 17 و 18 ساله در این کار داشته‌اند بودجه 40 روزه و حقوق آنها در بودجه سال 23 ثبت اسناد تعیین شده بود این یک جهت و یک جهت دیگر هم این که یک عده دیگری به هیچ‌ وجه من‌الوجوه از حقوق بهره نبرده بودند و استفاده نکرده بودند و حتی اثاثیه هم هنوز خریداری نشده و به طور امانت از ملزو‌مات مجلس گرفته شده و یک عده از اعضا هستند که هنوز هم میز و صندلی ندارند معذلک کله بیش‌تر کارشان را مقدم بر تشریفات ظاهری قرار می‌دهند عرض کردم چون گمان نمی‌کنم فعلاً مجلس آماده باشد برای این که چهار صفحه استخراجی که به طور دقت بنده تهیه کرده‌ام از آمار و اعداد و دینار و ریال بخوانم این است که به این مطالب اکتفا می‌کنم دیگر این که یک اشتباهی فرموده‌اند همکاران بنده  هم‌قطاران مطبوعاتی بنده و ارباب جراید گاهی یک مطالبی را بدون مطالعه می‌نویسند که روح بنده و سلیقه بنده و سلیقه مجلس شورای ملی و افراد نمایندگان از آن خیالی که آقایان کرده‌اند خیلی مبرا بوده است و آن این است که خیال می‌کنند که این روزنامه خواسته است زیان آگهی به مطبوعات ملی وارد بکند پرونده‌های این امر موجود است آنچه که ما در این خصوص به ادارات نوشته‌ایم و در درجه اول در خطوط اول تأیید کرده‌ایم که دادن اعلانات به این روزنامه مستلزم کسر آگهی برای سایر وزنامه‌های ملی ما نخواهد بود بلکه علت این که باید یک نسخه از آگهی‌های کارپردازی کل اینجا باشد برای این است که آگهی‌ها در یک جا تمرکز داشته باشد و وکلای محترم بتوانند از معاملات دولت اطلاع پیدا کنند و اگر هم حق‌الدرجی مؤسسات دولتی بپردازند به این اداره دو مرتبه عینش برمی‌گردد به خزانه دولت پس به هیچ ‌وجه من‌الوجوه اداره کارپردازی کل کشور یا سایر وزارتخانه‌ها نمی‌توانند وجود این روزنامه را دلیل برای کسر اعلانات نسبت به روزنامه‌ها قرار بدهند و اگر از این حیث هم خدای نکرده مطبوعات ملی زیانی دیده باشند خود بنده حاضرم که برای رفع ظلم نسبت به آنها اقدامات لازمه را انجام بدهم تا رفع نگرانی از آنها شده باشد و از این حیث هم خدمتی درباره آنها انجام شود.

جمعی از نمایندگان - مذاکرات کافی است.

رئیس - آقایان مذاکرات را کافی می‌دانند؟

(جمعی از نمایندگان - بلی کافی است)

پیشنهاد آقای طباطبایی :

بنده پیشنهاد می‌کنم جمله کشور شاهنشاهی ایران از ماده سه حذف شود.

طباطبایی - عرض می‌کنم این پیشنهاد را بنده از دو نقطه نظر کردم یکی این که عرض کردم اسم این روزنامه به نظر من خیلی دراز است خواستم جمع شود و بعد خواستم این را عرض کنم که این استدلال خیلی ضعیف است که ما مطیعه ساختیم یا یک روزنامه ساختیم یا فلان شرکت را دولت درست کرده که در سال مبالغی عایدات دارد به همین دلیل به عقیده بنده باید جلوی این کارها را گرفت برای این که من فکر می‌کردم اگر نظامنامه به من اجازه می‌داد برای این که مطلب را به آقا حالی بکنم پیشنهادی بکنم که این باغ مجلس را هم یک کافه بکنید برای این که خیلی عایدات دارد. ولی این نه کار خوبی است و نه شأن مجلس است و صحیح هم نیست حالا در اینجا هم در ارقام و در اعداد دقت بفرمایید که جواب خرج را اعلان می‌دهد عایداتی که در کار نیست از این جیب به آن جیب است و آن وقت هم اگر ملاحظه بفرمایید خواهید دید رقم خرج از دخل ممکن است فزونی پیدا کند و این کار خوبی نیست.

رئیس - آقای دکتر زنگنه.

دکتر زنگنه - بنده گمان کردم فرمایش آقای طباطبایی راجع به کلمه‌ای است که ایراد کردند و خیلی تعجب کردم که ایشان چه مخالفتی با کلمه کشور شاهنشاهی ایران دارند چون در خارج هم ایشان این صحبت را کردند ولی بعد دلیلی از برای این ندیدم بیاورند بنابراین کافی است این که آقایان این پیشنهاد را رد بکنند و قبول نکنند.

رئیس- رأی می‌گیرم به پیشنهاد آقای طباطبایی

طباطبایی - بنده پس گرفتم.

هاشمی - یک پیشنهاد دیگری است که آقای صفوی کرده‌اند.

پیشنهاد آقای صفوی :

بنده پیشنهاد می‌کنم ماده سوم از بودجه مجلس شورای ملی حذف شود و در آتیه بودجه درآمد و هزینه اداره روزنامه رسمی تنظیم وبرای تصویب تقدیم مجلس گردد.

مهندس فریور - حذف که پیشنهاد ندارد نخواستند رأی نمی‌دهند.

صفوی - عرض کنم که آقای هاشمی استاد محترم که در مطبوعات یک مقامات مهمی دارند.

رئیس - اگر پیشنهاد شما پیشنهاد حذف است دیگر توضیح لزومی ندارد.

صفوی - پیشنهاد حذف نیست در ضمن پیشنهادی که کرده‌ام راجع به این که بودجه روزنامه رسمی را در آتیه جداگانه تهیه نموده و به مجلس تقدیم کنید پیشنهاد حذف هم کردم بنابراین پیشنهاد حذف تنها نیست. در هر حال عرض کردم که آقای هاشمی استاد محترم در مطبوعات هم مقام شامخی دارند و ما به استادی ایشان با کمال احترام معترفیم و با کمال احترام به نظریات ایشان نگاه می‌کنیم (هاشمی - متشکرم) و در قسمت بودجه اینجا توضیحاتی فرمودند البته ایشان وارد هستند ولی بنده برای تذکر این جمله را عرض می‌کنم و آن این است که درآمدی که پیش‌بینی شده است برای روزنامه رسمی نباید این را یک عایدی قطعی تصور کرد و مسلم دانستن برای این که ما از این قیل درآمدها در بودجه کشور خیلی داریم ملاحظه بفرمایید همین مالیات بر درآمد چه رقم‌های درشتی در قسمت عایدات این مالیات پیش‌بینی کرده‌اند و آن وقت در عمل چطور از کار بیرون آمده که الان خزانه دولت از حیث بی‌پولی تا اندازه‌ای در زحمت است

+++

و برای پراخت حقوقات جاری آقایان اعضای کمیسیون بودجه که اینجا تشریف دارند حضور داشتند در هفته گذشته که کمیسیون بودجه تشکیل بود آقای معاون وزارت دارایی و رئیس کل حسابداری‌ها آنجا بودند و گفتند ما همین حقوق خرداد را نمی‌توانیم بپردازیم و می‌خواهیم از صرفه‌جویی‌هایی که در وزارتخانه‌ها هست استفاده بکنیم که بتوانیم حقوق خرداد را بپردازیم بنابراین ما همین طور بیاییم به امید این که یک درآمدی در آتیه برای کشور هشت سالی نمی‌دانم 4 میلیون ریال درآمد خواهیم داشت یک خرج قطعی را اینجا تصویب بکنیم و رأی بدهیم به امید این که یک درآمدی هست این برخلاف حزم و احتیاط است ما باید یک درآمدهای مهمی در بودجه کشور داشته باشیم و حالا که درآمدهای ما زیاد نیست بیاییم یک مخارج بیهوده‌ای را تصویب بکنیم اگر باهوده هم باشد و لازم باشد باید الاهم فالاهم تصویب بکنیم سابقاً یک مجله مذاکرات بوده است و آقای هاشمی هم با همان لیاقت و شایستگی که دارند ممکن است همان مجله را به نحو کامل‌تری اداره بفرمایند ما هم خیلی امتنان خواهیم داشت ولی شأن مجلس شورای ملی نیست که بیاید یک مجله رسمی درست کند و آگهی‌های فلان سارقی که متواری و فراری است بیاید همه را جمع‌آوری بکند یک حسابداری درست بکند معاون حسابداری بیاورد که رسیدگی بکند این اعلان چند سطر است که از خرم‌آباد آمده است پولش رسیده یا نرسیده یا از نمی‌دام رفسنجان فلان اعلان آمده یا نه آقا این شأن مجلس شورای ملی نیست مجلس شورای ملی اگر می‌خواهد مذاکرات آقایان نمایندگان را طبع کند (طباطبایی - روزنامه‌ها می نویسند)...

البته روزنامه‌ها می‌نویسند مرتب‌تر و بهتر هم می‌نویسند و چون در روزنامه‌ها متنوع هم می‌نویسند مردم بهتر می‌خوانند ولی این طور که در روزنامه رسمی چاپ می‌شود خشک است مجله رسمی یک مجله خشکی است که مطالب متنوع ندارد و منحصر است به آگهی‌های انحصار وراثت و سارق و کلاهبردار و شاید یک آگهی‌های دیگری مربوط به مزایده و مناقصه و یک مذاکرات مجلس همین و اگر یک روزی جلسه نباشد یک هفته مجلس نباشد از اول شروع می‌شود به اعلان و آگهی حصر وراثت این یک مجله خشکی است و شأن مجلس شورای ملی این نیست که بیاید اعلان جمع بکند آگهی حصر وراثت جمع بکند برای این که در سال یک مبلغی عایدی داشته باشد این کار را بگذارید برای اداره ثبت اسناد که خودش این کار را می‌کرد و آگهی‌ها را چاپ می‌کرد مردم هم استفاده می‌کردند به محاکم هم می‌داد مجله مذاکرات مجلس را بیایید مهمش بکنید زودتر هم منتشر بکنید یعنی همین امروز که جلسه است فردا مذاکرات را چاپ بکنید دیگر آگهی لازم ندارد این مجله باید در دست مردمان و اشخاصی باشد که می‌خواهند از قوانین استفاده بکنند و مقتضی نیست که در ضمن تفسیر قوانین آگهی احضار فلان سارق هم باشد این شایسته نیست شایسته مقام مجلس شورای ملی نیست به علاوه در سال همان طور که آقای تهرانچی اینجا فرمودند بودجه‌اش را بنده کاملاً دارم بودجه این مجله 5995646 ریال است به علاوه در ماده اول توجه بفرمایید در تبصره ماده اول نوشته شده است به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود کمک هزنیه مربوط به مجلس شورای ملی و چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمی‌ کشور شاهنشاهی را یعنی علاوه بر این حقوقی را که ما تصویب می‌کنیم اضافه‌هایی هم یعنی اضافه‌ای را که به سایرین داده می‌شود همان هم درباره مستخدمین و کارمندان اداره روزنامه رسمی باید برقرار شود بنابراین ملاحظه بفرمایید که این بودجه‌اش خیلی از پانصد و نود هزار تومان بیش‌تر خواهد بود و اگر یک درآمد برای ما پیش‌بینی کردیم این درآمد پیش‌بینی شده است فلان سارق را نمی‌شود 27 ریال پول آگهی ازش گرفت و روی هم گذاشت یا سه تومان گرفت و آن وقت 400 هزار تومان بعد در آخر سال داد به خزانه این یک خرجی است که شما حالا تصویب می‌فرمایید و بعد آن وقت درآمدش مثل مالیات بر درآمد و مثل سایر مالیات‌ها می‌شود و آخر کار ملاحظه خواهید فرمود که چقدر هم کسر خواهد داشت حالا دیگر بسته است به نظر آقایان اگر مقتضی می‌دانید تصویب بفرمایید.

(جمعی از نمایندگان- رأی - رأی)

رئیس - آقای طوسی

طوسی - اگر اقایان اجازه بفرمایند خیلی خلاصه عرض می‌کنم، عرض کنم که خاطر آقایان محترم مستحضر است که در 20 سال گذشته مجلس کار مهمی برای خودش نکرد و به اعتقاد بنده یگانه یادگاری که از عمل مجلس برای مملکت باقی خواهد ماند همین روزنامه رسمی است در روزنامه رسمی اگر خوانده باشند آقایان بیش‌تر مطالب مهم ما را ضبط کرده است بنابراین بنده معتقدم که روزنامه رسمی دارای بهترین مطالب مفیدی است که باید بماند و به طور تاریخ از عکس گرفته تا مطالب مهم دیگر و در صورت مجلس هم چیزهای مهم تاریخی است که باید بماند و بنده خودم دوست دارم که جراید همه همان طور که محترم هستند همان طور بمانند و هیچ ضرری به سایر روزنامه‌ها متوجه نخواهد شد و زیانی به آگهی‌ها و سایر مسائل متوجه نخواهد کرد ملاحظه فرمودید آقا 11 ماه آگهی‌هایی که فرمودند باقی مانده بود این آگهی‌ها قبلاً باید منتشر شده باشد چندین ماه اعلانات راجع به مردم باقیمانده است که آورده‌اند در اداره روزنامه رسمی و چاپ کردند به علاوه بنده می‌خواهم یک نکته را با کمال معذرت به آقایان عرض بکنم در مملکتی که به طور کلی پی در پی روزنامه توقیف می‌شود اگر خدای نخواسته رسید و‌ضعیت ما به جایی که یک روزنامه هم نبود (یکی از نمایندگان - چرا نباشد؟ روزنامه رسمی را هم توقیف می‌کنند) ملاحظه بفرمایید روزنامه رسمی یک روزنامه‌ای است که مطابق مقررات قانون آن را نمی‌توانند توقیف کنند (صمصام - وقتی که تمام روزنامه‌ها را توقیف کردند آن را هم توقیف می‌کنند) روزنامه رسمی آقا مطابق مقررات تأسیس شده و توقیف شدنی نیست آقا اول شما بفرمایید صحبت‌تان را بکنید بعد بنده (جمعی از نمایندگان بفرمایید).

عرض کردم روزنامه رسمی ‌کشور شاهنشاهی قابل توقیف نیست چیزی هم نمی‌نویسد که منجر به توقیف بشود شما ملاحظه بفرمایید همین دیروز من روزنامه رستاخیز همین شماره اخیرش را جیبم گذاشته بودم و اگر مجلس اجازه می‌داد من از بای بسم‌الله تا تای تمه‌اش را برای آقایان می‌خواندم تا ببینید چه چیزی دارد که یک چنین روزنامه‌ای را بدون جهت توقیف می‌کنند فردا که روزنامه‌ها را توقیف بکنند اگر این روزنامه هم نباشد چه می‌کنید؟ و آگهی‌ها کجا منتشر می‌شود به هر ترتیب بنده وجود این روزنامه را کاملاً لازم می‌دانم و استدعا می‌کنم آقایان موافقت بفرمایند زودتر این کار تمام شود و بودجه بگذرد چون کارهای لازم دیگر هم داریم که باید انجام بدهیم.

رئیس - پیشنهاد آقای صفوی قابل رأی گرفتن نیست عرض کردم برای این که پیشنهاد حذف است مگر این که پیشنهاد می‌کردند بماند برای بعد حالا باید به خود ماده رأی بگیریم. آقایانی که موافقتند با ماده سوم قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده چهارم قرائت می‌شود:

ماده 4 - اعتبارات منظوره در مواد 1 و 2 و 3 راجع به اضافات و ترفیعات و کمک اعاشه و اضافه کاری و حقوق ایام مرخصی و غیره که در ضمن این بودجه منظور گردیده از آغاز فروردین تا آخر اسفند 1324 قابل پرداخت می‌باشد.

رئیس - آقای روحی.

روحی - بنده عرض زیادی ندارم فقط مقدمتاً می‌خواستم عرض کنم آقایان کارپردازان و هیئت محترم رئیسه توجهی به حال این مستخدمین سر پایی یعنی آنهایی که پشت میز نشین نیستند بفرمایید زیرا وضعیتشان خیلی رقت‌آور است بنده نمی‌دانم اینجا پیشخدمت سراغ دارم که سواد هم دارد سی سال هم هست دارد خدمت می‌کند معلومات هم دارد چرا به او صد و بیست تومان حقوق می‌دهند این که نمی‌تواند با این حقوق یا زن و فرزند خود زندگی کند و آن کمک‌هایی که به پشت میز نشین‌های مجلس می‌شود چرا به اینها نمی‌شود و در این قسمت اگر برای آنها یک اضافاتی منظور دارند به عقیده بنده خیلی خیلی کار به موقعی است (صحیح است) البته نمی گویم نسبت به آنها حسن نظر نداشته‌اند ولی بنده مقصودم این است که باید برای آسایش اینها وعائله‌شان توجه بیش‌تری بشود موضوع دیگر این که در بودجه سال قبل یک قلمی بوده به اسم اعتبار متحرک برای خرید ذغال و هیزم و سایر لوازم که به قیمت ارزان می‌خریدند و به آنها می‌دادند از حقوقشان کسر می‌گذاشتند این اعتبار را هم حذف کرده‌اند و از این یک استفاده‌ای هم که می‌کرده‌اند محروم مانده‌اند و بنده نمی‌دانم چرا این را حذف کرده‌اند و از این یک استفاده‌ای هم که می‌کرده‌اند محروم مانده‌اند و بنده نمی‌دانم چرا این را حذف کرده‌اند در صورتی که اینها واقعاً واجب‌الرعایه هستند (صحیح است) و بالأخره آقایان باید متوجه این موضوع بشوند و من می‌خواهم که آقایان کارپردازان یک جواب سرسری به من بدهند . باید یک جوابی به من بدهند که مرا اقناع بکند یک پیشخدمت یک مستخدم سر پایی یک باغبان چطور می‌تواند با این حقوق زندگی کند آخر اینها دارند و هر جا هم باشند باید حیثیت خودشان را چون مستخدم مجلس هستند حفظ کنند این یک قلم را هم می‌پرسم چرا حذف کرده‌اند اگر محل و اعتبار دارید همین الان این را تأمین بکنید اگر ندارید تهیه بکنید طوری بکنید که واقعاً به این بیچاره‌ها یک کمک مؤثری شده باشد نه این که بخواهید با یک جوابی مرا از سر باز بکنید و باید کاری بکنید که این بیچاره‌ها گرسنه و معطل نماند (صحیح است).

رئیس - آقای ملک‌مدنی فرمایشی داشتید؟

هاشمی - اجازه می‌فرمایید؟ جناب آقای ملک‌مدنی پاسخ را به بنده محول فرمودند.

رئیس - بفرمایید .

هاشمی - حضور آقای روحی و سایر آقایان عرض می‌شود حقیقت قضیه را بنده به عرض آقایان می‌رسانم بنده مکرر گفته‌ام در سال 1323 از حیث تهیه ارزاق آن روشی که در مجلس بود موقوف شده ونسبت به کارمندان مجلس و هم نسبت به مستخدمین جزء

+++

شاید به طور عادلانه رفتار نشد همین طور نسبت به آقایان نمایندگان محترم اما به اندازه‌ای که میسر بود و بودجه مجلس و وضعیات کشور اجازه می‌داد نسبت به کارکنان مجلس در حدود اعتبار کوتاهی نشده حتی می‌توانم عرض کنم که راجع به آقایان نمایندگان کمال قصور شده است نسبت به سابق و حتی هیچ نوع از کمک‌های سابق از جهت تهیه ارزاق که در سابق می‌شد در سال 1323 نشد اما نسبت به کارکنان مجلس تا اندازه‌ای که عرض کردم بودجه اجازه می‌داد ابداً کوتاهی نشده است (صحیح است) البته تصدیق می‌کنم اینها کافی نیست رسا نیست اما به فرمایش آقای نجومی یک تبعیض فوق‌العاده‌ای هم بین کارمندان مجلس و سایر کارمندان کشور نمی‌شود قائل شد با این حال باز هم هر نوع مجالی باشد بنده که یک نفر از افراد هیئت رئیس هستم کمال مساعدت تشکر را دارم و همه جا هم حاضرم برای خدمت به این آقایان

رئیس - آقای ملک‌مدنی

ملک‌مدنی - چون بودجه مجلس مطرح شده است بنده لازم دیدم که از طرف مقام ریاست و هیئت رئیسه که نظارت دقیق در کارهای مجلس و جریان ادارات تابعه مجلس را به عهده دارند اظهار نظری به همین منظور و همان طور که سابقاً هم مرسوم بوده کرده باشم عرض کنم بنده با اجازه هیئت محترم رئیسه و جناب آقای رئیس عرض می‌کنم که ادارات مجلس کاملاً و خودشان را انجام داده‌اند و مورد رعایت مقام ریاست و هیئت رئیسه می‌باشند و کارهای داخلی مجلس هم جریان دقیق و منظم خود را تحت نظر هیئت رئیسه داشته است اما قسمتی را که راجع به مستخدمین جزء فرموده‌اند که حالابه اصطلاح فرهنگستان خدمتگزاران جزء می‌گویند اینجا مذاکراتی شد که بایستی توجه بیش‌تری نسبت به آنها بشود البته این موضوع صحیح است در جلسات قبل هم یکی دو نفر از آقایان تذکر دادند حالا هم آقای روحی تذکر دادند و بنده برای استحضار خاطر آقایان عرض می‌کنم که آنچه مقدور بوده است نسبت به کارمندان و خدمتگزاران جزء بیش از سایر ادارات و وزارتخانه‌های دیگر کمک و مساعدت شده است آقای روحی فرمودند که چطور شده است که سابق یک کمک خوار و باری بود و حالا آن یک قلم اعتبار حذف شده است و در این بودجه پیش‌بینی نشده است بنده خواستم عرض کنم خوشبختانه موجبات طوری پیش آمده است که دیگر احتیاجی برای تهیه خوار و بار نیست زیرا نسبت به سال گذشته خیلی تهیه آن آسان‌تر شده است و دیگر محتاج نیست که کارپردازی مجلس این کار را هم به عهده بگیرد برای این که آن موقعی که این کار شد تهیه خوار و بار برای مستخدمین مشکل بود و کارپردازی این کار را به عهده گرفت و یک کمک مؤثری هم در آن موقع شد وزارتخانه‌ها و ادارات دیگر هم این کار را کردند ولی حالا دیگر ضرورتی ندارد و آنچه هم که مقتضی بوده است از طرف هیئت رئیسه و کارپردازی مجلس نسبت به کارمندان و مستخدمین جزء کمال مساعدت شده و البته خدمات آنها هم مورد نظر مجلس شورای ملی و هیئت رئیسه بوده و از همین نظر هم کمال مساعدت به آنها شده است و محل تردید هم نیست و خدمات همه آنها مورد رضایت و تقدیر است و البته این نکته را هم تصدیق می‌فرمایید که یک تناسبی هم می‌باید رعایت بشود (صحیح است) برای این که کارمندان مجلس با کارمندان جزء سایر جاها زیاد هم بینشان عدم تناسب وجود نداشته باشد خوب، کارمندان رسمی البته یک پایه‌ای دارند و وضعیت آنها هم معلوم است و مطابق مقررات قانون با آنها رفتار می‌شود ولی کارمند جزء باید یک تناسبی با مستخدمین سایر جاها نسبت ملحوظ شده باشد (صحیح است) یعنی طوری باشد که کارمند جزء مجلس با کارمند جزء سایر ادارات بین‌شان تباین و اختلاف زیادی وجود داشته باشد البته اینها کارشان بیش‌تر است و وظایف‌شان هم سنگین‌تر است و این هم واقعاً یکی از افتخارات مجلس شورای ملی است که در ادارات تابعه آن کوچک‌ترین خلافی واقع نشده است و کارمندان رسمی و مستخدمین جزء آن عموماً وظایف خودشان را خیلی خوب انجام داده‌اند و مورد رضایت مجلس شورای ملی و هیئت رئیسه می‌باشند (صحیح است).

رئیس - پیشنهاد آقای فرهودی قرائت می‌شود:

تبصره زیر را به ماده 4 پیشنهاد می‌کنم:

مستخدمین جزء در دریافت دستمزد اضافه کار مقدم هستند و دستمزد اضافه کار آنان بر اساس دو برابر حقوق آنان احتساب خواهد شد.

محمد طباطبایی - این پیشنهاد خرج است.

رئیس - اگر پیشنهاد خرج است که موضوع ندارد و نمی‌توانند توضیح بدهند.

فرهودی - اجازه می‌فرمایید الان عرض می‌کنم پیشنهاد خرج نیست به ضمیمه 9 بودجه مراجعه بفرمایید نوشته است اعتبار اضافه‌کاری و کمک اعاشه و حقوق ایام مرخصی و تفاوت بهای نان فقرات 2 و3 و4 دویست و شصت هزار تومان و این پیشنهادی که بنده کردم روی این مبلغ دور می‌زند و به هیچ ‌وجه از آن خارج نیست و بنابراین پیشنهاد اضافه خرج تلقی نمی‌شود مقصود از فقرات 2 و3 اداره قانونگذاری و کارپردازی است و 4 راجع به مستخدمین جزء است اگر چه راجع به مستخدمین جزء منظور شده ولی بنده می‌خواستم خاطر آقایان را توجه بدهم که اضافه کار معمولاً بایستی به کسی داد که در ساعات غیر اداری بیش‌تر کار بکند البته اینجا برای همه منظور شده است ولی آنچه که ما می‌بینیم مستخدمین جزء مجلس بیش‌تر از همه کار می‌کنند برای این که اغلب جلسات مجلس تا یک ساعت یک ساعت و نیم بعد از ظهر طول می‌کشد همین طور عصرها و شب‌ها فراکسیون‌ها و کمیسیون‌ها و شب تشکی است و مستخدمین جزء مشغول خدمت هستند و باید به آنها بیش‌تر داد و اصل این اعتبار را هم که بنده تحقیق کردم در ادوار گذشته که ضمیمه بودجه شده است برای مستخدمین جزء بوده است بعد آمده‌اند و آن را توسعه داده‌اند برای همه حالا بنده این پیشنهادی که کردم مقصودم این بود که به آنها از روی اساس دو برابر حقوق دستمزد اضافه کار بدهند و آنها را هم مقدم بدارند چرا برای این که اگر یک مستخدم رتبه 9 را بخواهید اضافه بدهید بر اساس رتبه 9 و پانصد هزار تومان حقوق به او اضافه می‌دهند و مستخدمین جزء را اگر بخواهند اضافه کار بدهند براساس همان صد تومان حقوق می‌خواهند بدهند و این برخلاف انصاف و عدالت است چرا؟ برای این که اضافه کاری را این مستخدمین جزء می‌کنند و چیزی از آن عایدشان نبوده است و پیشنهاد بنده دو قسمت است یکی این است که در قسمت دریافت اضافه کار مستخدمین جزء مقدم باشند یعنی آنهایی که حقاً مشمول این اضافه هستند باید مقدم باشند یعنی اگر ما آخر سال فرضاً پنجاه تومان اضافه داشتیم و یک مستخدم رتبه 9 و یک مستخدم جزء اضافه کار داشته باشند آن مستخدم جزئی مقدم باشد و این پنجاه تومان را به او بدهند قسمت دومش این است که وقتی که ما می‌خواهیم اضافه کار مستخدمین جزء را در نظر بگیریم حقوقش را در نظر بگیریم دو برابر آن حقوقی که می‌گیرند آن را پایه قرار بدهیم و ساعات اضافه کار را روی آن حساب به آنها بدهیم و این را به این نحو حساب بکنیم تا لااقل یک چیز قابل پرداختی باشد که برای آنها مفید واقع شود و من مخصوصاً از آقای حاذقی و آقای نجومی‌که مدافعین این بودجه هستند خواهش می‌کنم این پیشنهاد بنده را که در حقیقت یک حق تقدمی است برای مستخدمین جزء و کمکی است برای حقوق آنها این را قبول بفرمایند.

رئیس - آقای طوسی (اجازه)

طوسی - آقای فرهودی من خیلی متأسفم و بایستی یک حقیقتی را عرض کنم و آن این است که ما بایستی یک قدری از تظاهر خودداری کنیم و آنچه حقیقت است بگوییم چرخ‌های مملکت آقا بزرگ و کوچک همه لازم است و بایستی کار کنند و بدیهی است اگر آن چرخ بزرگش کار نکرد کوچک هم نمی‌تواند کار کند بنده هم طرفدار این هستم که اشخاصی که حقوقشان کم است به هر نحوی ممکن است حتی‌المقدر نسبت به زیادی حقوق آنها کمکی بشود و در اینجا به طور کلی مقصود جنابعالی تأمین است برای این که هر وقت که بنا بوده است اضافه حقوقی پرداخته شود اول مستخدمین جزء را مقدم داشته‌اند این یکی و دیگر این که به طوری که عرض شد به طور قطع آن کارمندی هم که رتبه 9 یا رتبه 8 دارد البته او هم دارای مخارجی است و همان طور که فرمودید مستخدمین جزء اگر اضافه کار کردند باید بگیرند اینها هم اگر اضافه کار کردند البته باید اضافه کارشان را بگیرند که اگر کارشان مانده است تمام کنند (فرهودی - آنها که اضافه کار ندارند) بنابراین آن منظور جنابعالی تأمین است و به طوری که عرض کردم هر وقت بنا بوده است اضافه کاری داده شود مستخدمین جزء را مقدم داشته‌اند.

رئیس - رأی می‌گیریم به پیشنهاد اقای فرهودی آقایانی که موافقند قیام کنند (معدودی قیام نمودند) تصویب نشد.. رأی می‌گیریم به ماده چهارم آقایانی که موافقند قیام نمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده پنجم قرائت می‌شود:

ماده پنجم - به کارپردازی مجلس اجازه داده می‌شود مبلغ نه میلیون ریال درآمد پیش‌بینی شده چاپخانه مجلس و باغ بهارستان و مبلغ چهار میلیون و پانصد هزار ریال درآمد پیش‌بینی شده اداره روزنامه رسمی‌ کشور شاهنشاهی در سال 1324 را وصول و به خزانه‌داری کل ایصال دارد.

جمعی از نمایندگان - مخالفی ندارد

رئیس - رأی می‌گیریم به ماده پنجم آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.

بعضی از نمایندگان - رأی بگیرید به کلیه بودجه در کلیات مخالفی نیست.

رئیس - رأی می‌گیریم به کلیه بودجه آقایان موافقین ورقه سفید و مخالفین ورقه کبود خواهند داد (اخذ و استخراج آرا به عمل آمده 82 ورقه سفید تعداد شد)

+++

اسامی رأی دهندگان- آقایان ذوالفقاری - فرخ- نقابت- صادق بوشهری - فرهودی- دکتر معاون - دکتر طاهری- منصف- اسعد- حاذقی - جمال امامی- سنندجی- محیط- مقدم- آشتیانی- نمازی- مخبرفرهمند- دری- معادل- اخوان- طباطبایی- فولادوند- محمد‌علی مجد- تیموری- ثقةالاسلامی- دکتر مصدق- امیرتیمور- نجومی- افخمی- مرآت اسفندیاری- عزت‌الله بیات- رفیعی- دکتر مجتهدی- مؤید قوامی- بهبهانی- ذوالقدر- خلیل دشتی- ملک‌مدنی- حیدرعلی امامی- گرگانی- کاظم جلیلی- حسین خاکبار- اعتماد- ظفری- جواد مسعودی- طوسی - عماد تربتی- مهندس فریور- بختیاری- مؤید ثابتی- هاشمی- خلعتبری- دکتر کشاورز- پروین گنابادی- دکتر رادمنش- آوانسیان- فلسفی- عدل- تولیت- حشمتی- آصف- ایرج اسکندری- کام‌بخش- صادقی- ذکایی- حکمت اردلان- فتوحی- فرمانفرماییان- صدرقاضی- دکتر زنگنه- ارباب گیو- افشار صادقی- صدریه - مهندس پناهی- نبوی- فرود- سرتیپ‌زاده- تهرانچی- اسکندری- شیخ‌الاسلام

رئیس - عده حاضر در موقع اعلام رأی 88 نفر با 82 رأی تصویب شد.

چند نفر از نمایندگان - عده برای مذاکره کافی نیست

(پس از چند دقیقه تأمل عده برای مذاکره کافی شد)

رئیس - چون در موقع اعلام تصویب بودجه تذکر داده شد که عده برای مذاکره کافی نیست مجدداً اعلام می‌کنیم عده حاضر در موقع اعلام رأی 88 نفر به اکثریت 82 رأی تصویب شد آقای دکتر مصدق می‌خواهند بقیه بیاناتشان را اظهار کنند.

قبادیان - موضوع بودجه شهرداری‌ها را مطرح بفرمایید

اردلان - بنده اخطار نظامنامه‌ای دارم

طباطبایی - بقیه مذاکرات بماند برای جلسه دیگر در اول جلسه بودجه شهرداری‌ها مطرح شود.

فرخ - خوب است جلسه را ختم کنیم و در اول جلسه آینده آقای دکتر مصدق مطالب‌شان را بفرمایند و اگر هم جوابی لازم شد عرض شود.

دکتر مصدق - آقای وضعیت مملکت را که نمی‌شود این طور نگه داشت ما می‌خواهیم بدانیم که اگر ما حق داریم دلیل ندارد که اجازه نمی‌دهید صحبت کنیم آن مرتبه روز پنجشنبه جلسه شد و به جای این که روز شنبه مجدداً جلسه شود، نشد یکشنبه هم نشد دوشنبه هم نشد حالا امروز جلسه شده است باز هم می‌فرمایید بماند برای جلسه دیگر.

رئیس - آقای اردلان اخطارتان را بفرمایید.

اردلان - عرض کنم رعایت نوبت اجازه‌ها با شخص جنابعالی است و باید مقام ریاست مطابق نوبت اجازه بفرمایند، ما همه فرزندان حضرتعالی هستیم و باید همه ماها را با یک چشم نگاه کنید، اول جلسه بنده آمدم و مطلب بسیار مهمی بود که اگر مهم نبود هیچ‌وقت استدعا نمی‌کردم عرض کردم که مطلب مهمی است و دو سه دقیقه هم عرض بنده بیش‌تر طول نمی‌کشد و لازم است به عرض آقایان برسانم و آن موضوع هم راجع به یک خبر بسیار مهمی است که در روزنامه‌های خارجه خواندم و می‌خواستم به عرض آقایان برسانم فرمودید آخر جلسه امروز داده می‌شود و حالا اگر بنا شود که اجازه داده شود بنده مقدم هستم و اگر مقدمه به بنده اجازه نفرمایید این برخلاف نظامنامه است.

رئیس - خیر برخلاف نظامنامه نیست. اولاً این جلسه عنوان تنفس بوده است و نطق قبل از دستور ممکن نبود بشود. آقای دکتر مصدق هم قبلاً استجازه کرده بودند و مجلس این طور اظهار نظر کرد که اظهارات ایشان بماند برای بعد از بودجه مجلس و بنده هم ناچارم نظر مجلس را عملی کنم البته هر یک از آقایان خیال می کنند که حق با خودشان است در صورتی که حق با نظامنامه است آقای دکتر بفرمایید.

دکتر مصدق - چون در دوره 13 اشخاصی نبودند که با نمایندگان تحمیلی مبارزه کنند آنها از نفوذ خود استفاده نمود و به دست دولت و‌سایل انتخاب خود را برای دوره 14 فراهم نمودند.

نتیجه بعضی از عملیات دوره 13

تصویب قرارداد مالی و قانون جدید مالیات بر درآمد و استخدام دکتر میلسپو و تفویض حق قانونگذاری که از خصایص مجلس شورای ملی است به او و 450 میلیون تومان قرض دارایی بانک ملی به نظر من از اعمال مشعشع نمایندگان مؤثر مجلس و رفقای آنها است که هر یک به نوبه خود عضو دولت بوده‌اند و باز هم می‌خواهند بشوند.

عده‌ای از نمایندگان که از اختیارات نامحدود دکتر استفاده می‌نمودند به نام مصالح کشور راضی نمی‌شدند که اختیارات او الغاء شود و هر وقت از طرف دولت و یا نمایندگان در این باب اقدام می‌شد از جلسه خارج می‌شدند و به عنوان این که روابط ایران و آمریکا تیره می‌شود مانع بودند که انتظار مردم انجام شود و حمایت نامحدود بعضی از نمایندگان از مستشار کل دارایی و مدت ده ماه تضییع وقت مجلس ثابت نمود آن چیزی که مورد توجه بعضی از نمایندگان نیست همان مملکت است.

عدم رعایت اصل مجازات

کار فساد اخلاق و رشوه به جایی رسیده است که نمایندگان مؤثر در اوضاع به گزارش 30 اردیبهشت راجع به اختلاس 109 میلیون تومان و سرقت هزار عدل قماش اهمیت ندهند.

و آن را با کمال خونسردی تلقی نمایند و توقیف چندین اعلام جرم در کمیسیون دادگستری مجلس می‌رساند که کمیسیون مزبور به جاهایی انجام وظیفه نمی‌نماید پس نتیجه این است که عدم رعایت اصل مجازات در مجلس و در دادسراها و محاکم دادگستری نظامات اجتماعی ما را مختل کرده است و علت آن است که هنوز حکومت دست همان اشخاصی است که مردم از آنها شکایت می‌نمایند و از ملاحظه صورت اسامی وزرایی که بعد از شهریور 1320 روی کار آمده‌اند و از مشاهده تشکیلات مجلس هر کسی درک می‌کند که محرک این تشکیلات منافع عمومی نبوده و هر هیئتی که تشکیل شده روی دسته‌بندی و به طور مخفیانه و در نتیجه تبانی‌های قبلی در منافع خصوصی صورت گرفته است.

حفظ حیثیات مجلس

آنهایی که مرا ملامت می‌کنند این قبیل اظهارات در مجلس بر ضرر مملکت تمام می‌شود در اشتباه‌اند زیرا همه می‌دانند که وضعیت ما چیست و مملکت علی‌الاصول به دست چه اشخاص اداره می‌شود و روزی نیست که روزنامه‌ها سئیات اعمال آنها و ادارات دولتی را منتشر نکنند.

حیثیات مجلس وقتی محفوظ است که تمام اعضای آن انجام وظیفه کنند و برای خود در مقابل خدا و خلق مسئولیتی قائل شوند وقتی که بعضی از آنها به امور جامعه توجه بکنند و به هر چه اظهار می‌شود به نظر لاقیدی بنگرند چطور ممکن است که در انظار داخلی و خارجی حیثیات مجلس حفظ شود.

این مجلس مسئول مقدرات مملکت است

مجلس شورای ملی مرکز ثقل مملکت و مسئول کارهایی است که در مملکت می‌شود زیرا مجلس است که می‌تواند دولت خوب بیاورد و دولت بد را ساقط کند اسقاط بدون ذکر دلیل دولت‌های قبل حاکی از این است که بعضی از نمایندگان می‌خواهند دولتی روی کار آید که تحت نفوذ واقع شود و آنها را در دوره 15 وارد مجلس نماید در صورتی که امروز دولتی لازم است که مورد احترام جامعه باشد و انتخابات دوره 15 را به نفع مملکت اداره کند آن دولتی که برای ورود بعضی اشخاص در مجلس تشکیل شود اگر در یک قسمت از مملکت به آنجا مأموریت شود موفق شود در قسمت دیگر نمی‌شود و مجلس 15 از حضور نمایندگان ملت محروم خواهد بود.

ما حاضر نمی‌شویم که به هیچ قیمت از نظریه خود عدول کنیم و از این قضیه حیاتی صرف نظر نماییم و با دولتی موافقت کنیم که بخواهد مجری نظریات خصوصی بعضی از نمایندگان بشود.

اینها جهاتی است که عده‌ای از نمایندگان را به تشکیل یک اقلیت ثابت وادار کرد و این عده تصمیم دارند تا آخرین مرحله امکان مبارزه کنند و اکثریت را از رویه‌ای که اتخاذ نموده است منحرف نمایند.

تحریکات بر ضد اقلیت

آنهایی که از اوضاع آشفته استفاده می‌کنند باز می‌خواهند بر سرمایه زیاد خود بیفزایند حاضر نمی‌شوند که از رویه ایران خراب کن خود صرف‌نظر نمایند و از هرگونه عمل و اقدامی برای این که اقلیت را مغلوب کنند خودداری ندارند ولی غافل از این که امروز دیگر آن زمان نیست که مردم از خواندن بعضی مقالات اشخاص مغرض گمراه شوند و یا این که بنابر سابقه همان طور که یک عده‌ای در 20 سال قبل به مدرسه نظام رفتند و مردم را برای قبول دولت دیکتاتوری اغفال نمودند باز عده‌ای را بر ضد اقلیت تحریک نمایند.

امروز در جامعه اشخاصی هستند که معایب محاسن کار را تشخیص می‌دهند و آنچه در صلاح و ثواب مملکت است قضاو‌ت می‌نمایند انتظارات ما از علما و قضات و استادان و مهندسین و دبیران و آموزگاران و بازرگانان و اصناف و کارگران و سایر طبقات این است که در این مبارزه حیاتی ما را پشتیبانی نمایند.

اظهار تمایل با اکثریت

چون وضعیت کنونی اصلاح نمی‌شود مگر این که یک دولت قوی زمامدار شود و تشکیل چنین دولتی مقدور نیست مگر این که اکثریت قریب به اتفاق مجلس با آن موافقت کنند برای این منظور ما دست دوستی به طرف اکثریت دراز کردیم و به تقاضای اکثریت حاضر

+++

شدیم که نام چند نفری را برای نخست وزیری ببریم و با هر دولتی که اکثریت از اشخاص صالح و مورد اعتماد جامعه تشکیل دهد موافقت کنیم ولی اکثریت نخواست با ما همکاری نماید و چون یکی از نامبرده‌ها آقای حکیمی است بعضی از جراید برای مشوب کردن اذهان مردم ایراد می‌کنند که اگر ایشان صلاحیت دارند چرا به برنامه دولت ایشان رأی ندادیم و اگر ندادند چطور باز آقای حکیمی را برای زمامداری پیشنهاد می‌نماییم این است که لازم می‌دانم نظریات اقلیت سابق را عرض کنم تا این که مندرجات بعضی از جراید موجب سوء‌تفاهم نشود.

علت امتناع در موقع رأی برنامه دولت حکیمی

با این که در موقع اظهار تمایل من و چند نفر دیگر یعنی اقلیت سابق به آقای صادق (مستشارالدوله) رأی داده بودیم چون اکثریت مجلس به آقای حکیمی اظهار تمایل نمود و ایشان هم دارای سوابق روشنی هستند ما با ایشان موافق شدیم و می‌خواستیم که آقای مستشارالدوله هم در دولت ایشان شرکت کنند ولی چون آقای حکیمی در تشکیل دولت نظریات ما را قبول ننمود نسبت به دولت ایشان مردد شدیم و چند روز قبل از گرفتن رأی تقاضا نمودیم که ایشان برای پست حساس وزارت کشور کسی را که مورد اعتماد جامعه باشد تعیین کنند و در موقع مذاکرات در برنامه هم آنچه عرض نموده‌ام این است که نقل می‌کنم.

منتظر می‌شویم که انتخابات آقای نخست وزیر را در خصوص پست‌های بلامتصدی مشاهده کنیم و یقین دارم که با حسن انتخاب می‌توانند ما را که هیچ نظری غیر از خیر مملکت نداریم به خود جلب نمایند.

و نظر به این که ایشان توجهی ننمودند ما هم از دادن رأی امتناع نمودیم زیرا حسن ظن به آقای حکیمی دلیل نبود که نسبت به دولت ناقص ایشان اعتماد کنیم ما چه می‌دانستیم که بعد از دادن رأی به برنامه چه اشخاصی متصدی پست‌های بلامتصدی می‌شوند که قبلاً اعتماد خود را نسبت به هیئت دولت ایشان ابراز نماییم.

نظریات من نسبت به آقای صدر و همکاران ایشان

آقای صدر از حیث سن و سابقه برای کاری که در نظر گرفته شده‌اند صلاحیت ندارند.

  1. راجع به سن. در سال 1309 هجری قمری که من با سالار‌السلطنه پسر ناصرالدین شاه همبازی بودم ایشان معلم شاهزاده بودند و اکنون 56 سال می‌گذرد و در آن زمان معمول نبود که جوان 20 ساله‌ای را به این سمت انتخاب کند اگر ما قبول کنیم که در 1309 ایشان مرد 40 ساله‌ای بوده‌اند اکنون 96 سال دارند و حضور ایشان در مجلس شورای ملی و قبول وکالت دیکتاتوری تا اول این دوره دلیل نیست که ایشان فقط در ابتدای دوره چهاردهم به سن هفتاد سالگی رسیده و در چند دوره‌ای که در مجلس شورای ملی بوده‌اند سن ایشان از 70 سال متجاوز نبوده است.
  2. از حیث سابقه - سوابق آقای صدر در استبداد صغیر و اطاعت کورکورانه ایشان از احکام دیکتاتوری سبب شده که افکار عمومی با زمامداری ایشان موافقت نکند و معلوم نیست از روی چه نظر آقایان نمایندگان اکثریت از کسانی که مورد توجه جامعه هستند صرف‌نظر می‌کنند و دنبال کسانی می‌روند که دخالت آنها در کار وضعیت داخلی و بین‌المللی ما را وخیم‌تر کند.

روزی که اکثریت تمایل خود را به آقای صدر اظهار نمود من از شهر غایب بودم مراجعت به شهر در روزنامه‌ها خواندم که 68 نفر به جلسه رفته و تمایل خود را به شخص ایشان اظهار کرده‌اند و ندانستم از چه نظر خواسته‌اند کاری برخلاف قانون اساسی بکنند زیرا طبق اصل هفتم موقع اتخاذ رأی باید سه چهارم اعضای حاضر در مرکز حضور داشته باشند و 68 نفر از سه چهارم کمتر است و معلوم نشد که عده مزبور برای چه با آن عجله و شتاب به جلسه رفته و نخواسته‌اند که دیگران هم در رأی تمایل شرکت نمایند سابقه این طور حکم می‌کند که مجلس به هر کس رأی داد اگر قبول نمود بر طبق فرمان مأمور تشکیل دولت می‌شود و تا دولت او به مجلس معرفی نشود رسمیت پیدا نمی‌کند و یک چنین دولتی اگر تصمیمی اتخاذ کند ارزش قانونی ندارد و از این نظر بود که موقع تصویب یک دوازدهم بودجه خرداد ماه مملکتی مجلس شورای ملی معاون وزارت دادگستری را که در زمان تصدی دولت‌های قبل معرفی شده بود در جلسه 27 خرداد ماه پذیرفت و آن کسی که به نام وزیر در آن وزارتخانه بود احضار نکرد در این موقع که مملکت هزار جور گرفتار و محتاج به دولت رسمی است معلوم نیست این اشخاص چه خدمات گران‌بهایی می‌خواهند به مملکت بکنند و چه نقشه‌ای برای اصلاحات ترسیم کرده‌اند که با نداشتن مقام رسمی به وزارتخانه‌ها حاضر می‌شوند و نمی‌خواهند تکلیف مملکت را معلوم نمایند.

چون بر طبق قسمت سیم اصل 27 متمم قانون اساسی « قوه اجراییه مخصوص پادشاه است » معلوم نیست که اعلیحضرت همایون شاهنشاهی از چه نظر راضی شده‌اند اشخاصی که به مجلس معرفی نشده و بعضی از آنها فاقد صلاحیتند در قوه مجریه حاضر شوند و مملکت را بلاتکلیف بگذارند من بیش از این عرض نمی‌کنم و توجهات شاهانه را به مقررات قانون اساسی جلب می‌نمایم.

رئیس - آقای اردلان (اجازه)

اردلان - عرض کنم، عرض بنده هیچ‌وقت از پنج دقیقه بیش‌تر طول نخواهد کشید و استدعا می‌کنم چون موضوع مهم است مجلس را از اکثریت نیندازید، عرض بنده مربوط به مطلبی بود که در روزنامه‌ها منتشر شده بود و به نظر بنده بسیار قضیه مهمی بود که لازم بود بنده این را به عرض مجلس شورای ملی برسانم البته این موضوع در همه روزنامه‌ها نوشته شده و بنده از روزنامه اطلاعات به تاریخ 2 تیر ماه 1324 استخراج کردم که می‌خوانم . صادرات آمریکا- نیویورک- خبرگزاری فرانسه خبر می‌دهد که صدور کالاهای آمریکایی به اروپا با وجود بحران وسایل حمل و انتقا‌ل دریایی که ناشی از جنگ اقیانوس ساکن است توسعه کامل خواهد یافت و طی سه ماه اول سال 1945 ماهی دویست کشتی حرکت خواهد کرد و حال آن که در ماه‌های اول فقط صد کشتی حرکت می‌کرد ، بیش‌تر کشتی‌ها به مقصد فرانسه و بلژیک و هلند خواهند رفت.

ملاحظه بفرمایید در موقعی که ما پل پیروزی بودیم و ما باعث این شدیم که متفقین پیروز شده‌اند دویست کشتی از کالاهای مورد احتیاج به مقصد فرانسه و بلژیک و هلند صادر می‌شود (فرخ - در آنجاها جنگ بوده است و مردم از گرسنگی می‌میرند) اجازه بدهید آقا شما ممکن است حق خودتان را به دیگران واگذار کنید ولی من از آن ایرانی‌هایی نیستم که حق خودم را به بلژیکی‌ها و امثال آنها واگذار کنم ما زحمت کشیدیم ما وسیله پیروزی متفقین شدیم ما با قراردادهای که در دوره سیزدهم بستیم خودمان را مفلس کردیم و هستی ما از بین رفت حالا دویست کشتی که می‌فرستند ممکن است ده کشتی آن را هم به ما بدهند بنده اجازه می‌خواهم از مجلس شورای ملی که اگر این حرف بنده صحیح است در این موضوع تصمیمی بگیرند و همین طور آقایان ارباب جراید در روزنامه‌های‌شان منعکس کنند. البته آقا ما فداکاری کرده‌ایم جان دادیم و حالا هم حق داریم گله دوستانه بکنیم این بود عرض بنده.

رئیس - آقای دشتی (اجازه).

دشتی - بنده خیلی خوش‌وقتم که اینجا مجال شد که آقای دکتر مصدق صحبت کردند و خیلی خوش‌وقت‌تر می‌شدم اگر چند نفر دیگر از آقایان اقلیت هم صحبت می‌کردند و از طرف اکثریت هم جواب‌های لازم داده می‌شد. برای این که آنها تنها به قاضی نرفته باشند و در مقابل افکار عمومی مطرح شده باشد البته این شرحی را که آقای دکتر مصدق اینجا بیان فرمودند در ظرف چند روز حواس‌شان را جمع و جور کرده‌اند و در خانه‌شان نشسته‌اند و یک لایحه‌ای تنظیم کرده‌اند و اینجا قرائت فرمودند و بنده حالا آن مجال را ندارم که به جزء همان طور جواب عرض کنم و از آقایان اکثریت تمنا دارم که یک نسخه از بیانات ایشان را به دست آورده و با دقت مطالعه و جواب‌های لازم را تهیه نموده و به عرض مجلس شورای ملی برسانند و حالا آنچه را بنده به نظرم می‌رسد عرض می‌کنم و از مجلس شورای ملی هم تقاضا دارم با کمال بی‌طرفی و بی‌غرضی این عرایض را گوش کنند.

اولاً - یکی این که در این دو هفته اخیر صحبت می‌شود و حتی در جلسه مختصه هم که در خدمت آقای رئیس تشکیل شد در آنجا هم صحبت شد و آن موضوع حمله‌ای است که به اکثریت مجلس می‌شود و می‌گویند 14 ماه یا 15 ماه است که اکثریت مجلس وقت مجلس را تلف می‌کنند من فقط خواستم عرض کنم که اکثریت فعلی اکثریت چند ماه قبل مجلس نیست چه بسا آقایانی که قبلاً جزء اقلیت بودند و الان جزء اکثریت هستند مثل خود بنده که در کابینه ساعد جزء اقلیت بودم و در کابینه بیات هم جزء اقلیت بودم و همین طور در کابینه حکیمی جزء اقلیت بودم و همین طور یک عده دیگر از آقایانی که جزء اکثریت بودند و فعلاً جزء اقلیت هستند بنابراین به طور مطلق و کلی نمی‌شود گفت اقلیت و اکثریت فعلی را این طور تعبیر کرد که از اول دوره چهاردهم همین اقلیت و اکثریت بوده است (دکتر مصدق - اشخاص مؤثر را می‌گویم) یک اقلیت چهل نفری با هم جمع بشوند بگویند ما اقلیت هستیم و یک عده هم شصت نفری بگویند ما اکثریت هستیم این شکل نبود البته...

رئیس - بفرمایید پشت تریبون آقایان تندنویسان نمی‌شنوند.

دشتی - من چون صحبتم مختصر است اجازه بفرمایید همین جا عرض بکنم الان تمام می‌کنم، پس بنابراین حکم اقلیت و اکثریت را نمی‌شود پایه اش را روی چهارده ماه و پانزده ماه گذشته گذاشت مقصودم این است که این اشتباه دیگر تکرار نشود. و هر وقتی بخواهم به اکثریت حمله کنند نگویند اکثریت چهارده ماه کاری نکرده است این اکثریت تازه به وجود آمده است اما راجع به این که دکتر

+++

میلسپو و دوره سیزدهم مبالغی صحبت فرمودند این را هم بنده الان جواب نمی‌دهم فقط خاطرشان را متذکر می‌سازم که یک عده از اشخاص پاکدامن دلایلی داشتند از نظر صالح مملکت که به استخدام دکتر میلسپو اقدام کردند و بعد هم که دیدند بد کار می‌کند با او مخالفت کردند و رفت این را نمی‌شود جرم و خیانتی برای دوره سیزدهم دانست و به عقیده بنده دوره سیزدهم یکی از بهترین دوره‌های خوب مجلس است و از کارهای خوب آن دوره یکی همان عقد قرارداد با متفقین است (صحیح است) اگر آقایان به خاطر داشته باشند در دوره سیزدهم افکار عمومی خیلی موافق با این کار نبود به طوری که اگر یادتان باشد پشت همین تریبون سنگ به مرحوم فروغی زدند و به خود بنده چندین مرتبه با پست شهری و با وسایل مختلف تهدید کردند تهمت و افترا زدند ولی البته مجلس سیزدهم این را به صلاح مملکت دانست و صد در صد ایستادگی کرد و انجام داد (مهندس فریور- این را که کسی کتمان نکرد) مقصود من این است که دوره سیزدهم خدمت هم کرده است نباید گفت که همه‌اش بد کرده است و این نکته را هم باید بگویم که تا وقتی که افکار اخلاق مملکت ما این است و مجلس ما این است و این مردم همیشه کارهای بد هم می‌شود کارهای خوب هم می‌شود پس بنابراین به طور کلی نمی‌شود گفت که دوره سیزدهم کار خوبی نکرده است در دوره سیزدهم مردمان خیلی شریف و پاکدامنی داشت که شاید خود حضرتعالی هم منکر آنها نباشید قضاوت دوره‌های مجلس دوره سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم را به عهده تاریخ بگذارید و اعتراض من به فرمایش آقای دکتر مصدق این است که ایشان همیشه کلیاتی را می‌فرمایند که صحیح است ولی نتیجه که می‌خواهند بگیرند با آن کلیات تطبیق نمی‌کند مثلاً آقای دکتر مصدق می‌فرمایند دولتی باید سر کار بیاید که مداخله در انتخابات نکند آقا کی گفته است که باید دولت آقای صدر دخالت در انتخابات بکند در تمام رفقای ما یک کلمه با ایشان راجع به انتخابات صحبت نشده است (کام‌بخش - ضمیرش مستتر است) و یک کلمه در این مورد صحبت نشده است حتی ما امیدو‌ار نبودیم که کابینه آقای صدر تا موقع انتخابات بماند یا این که اصلاً انتخاباتی بشود یا نشود (قبادیان - تا قشون اجانب اینجا هست انتخابات نخواهد شد) پس نباید فرمایشاتی بفرمایید که وسیله بشود برای این که ذهن یک عده از وکلا و یک عده از مردم بیرون مشرب بشود البته نمی‌خواهم بگویم که آقای دکتر مصدق برای مشوب شدن ذهن این حرف‌ها را می‌زنند ولی البته این بیانات ایشان باعث مشوب کردن ذهن اشخاص می‌شود زیرا وقتی شما فرمودید که کابینه آقای صدر را آورده‌اند که مداخله در انتخابات بکند مردم یا یک عده وکلا خیال می‌کنند راستی یک همچو نقشه‌ای موجود است در صورتی که این طور نیست و چیزی که ابداً صحبت آن به میان نیامده است انتخابات است آقای دکتر مصدق فرمودند که باید یک اشخاصی را بیاوریم که مورد توجه افکار عمومی باشد بفرمایید او را معرفی کنید بفرمایید دوازده نفر وزیر را معرفی کنید که طرف توجه افکار عمومی باشد و مجلس رأی بدهد (دکتر مصدق- بسیار خوب چشم) (مهندس فریور - گفتم آقا) شما بیایید طرفداری از آقای تقی‌زاده بکنید و ایشان را کاندیدا بکنید یک آدم شریفی یک آدم وطن‌پرستی یک آدم لایقی را معرفی بفرمایید (دکتر مصدق - اگر قبول نکنید چطور؟) شما بفرمایید ما قبول می‌کنیم (دکتر مصدق - بسیار خوب جلسه دیگر معرفی بنده می‌کنم، شما می‌فرمایید چهار پنج نفر را پیشنهاد کردید خدا شاهد است هیچ کدام از آنها ده یک مقدرت فکری آقای صدر را نداشتند مگر درست کردن رئیس‌الوزرا کار آسانی است در یک مجلس صد نفری که دارای روحیات مختلف مذاق‌های مختلف مشرب‌های مختلف است افکار اینها را جمع کردن به راه آوردن و یک شخصی را پیدا کردن مگر کار ساده‌ای است، وقتی آقای صدر تعیین شد به شما گفتیم بیایید در پروگرام کابینه او اعمال نظر کنید در تعیین وزرای آنها رأی و نظر بدهید با ما در ایجاد یک حکومت قوی و قانونی همکاری کنید و اگر حاضر شوید ما شما را روی سرمان می‌گذاریم ولی شما نخواستید با ما همکاری کنید ما سیاست مستور و پوشیده نداریم اگر نمی‌خواهید خودتان بروید اکثریت درست کنید ما با شما همکاری می‌کنیم اگر راجع به سوابق می‌گویید من به شما می‌گویم که برای همه کس حرف می‌زنند مگر نسبت به مشهدی حسن بقال سر چهار سوق چوبی کسی حرفی نزند در این مملکت همه را لجن مالیده‌اند و دیگر کسی نمانده است (تهرانچی - حکیم‌الملک) اجازه بفرمایید آقای تهرانچی اقلاً مراعات رفاقت را بکنید وقتی که بنده عرض می‌کنم فرمایشی نفرمایید بعد اجازه بگیرید صحبت کنید این تریبون مجلس است و شأن مجلس هم این است که آزادی نطق را محترم بشمارید (صحیح است) و هر کس بتواند حرف خودش را بزند برای بنده که هیچ وقت یاد داشت نمی‌کنم و قبلاً نطقم را نمی‌نویسم اگر وسط حرفم حرف بزنید یادم می‌رود استدعا می‌کنم وسط حرف من حرف نزدنید. (تهرانچی - به چشم) اما راجع به تعیین رئیس‌الوزرا تقریباً بیست سال ما سیاست نداشتیم یعنی سیاست مستقلی که مردم مداخله در سیاست بکنند نداشتیم و یک عده از رجال ما هم در این بیست سال یا مردند یا کشته شدند و در این پانزده سال اخیر هم یک عده از رجال‌مان رجال فرمایشی بودند (دکتر معظمی - ‌شما از همان فرمایشی‌ها پشتیبانی بکنید) اجازه بدهید آقا بنده می‌خواهم یک نتیجه دیگری بگیرم از کی پشتیبانی بکنیم؟ شما که دکتر معظمی هستید بفرمایید از کی پشتیبانی بکنیم مقصود من این است که کشور از حیث رجال سیاسی فقیر است شما اگر حالا می‌خواهید مردمانی پیدا کنید که شریف باشند پاکدامن باشند و استقلال فکری داشته باشند و مجرب و آزموده باشند آیا از این قبیل زیاد داریم و می‌توانید پیدا کنید؟ (دکتر معظمی - ‌کسی که شریف باشد نمی‌گذارید رشد کنند) برعکس الان شما نمی‌گذارید و موضوع روی کار آمدن صدر و پیدا کردن رئیس‌الوزرا پیش از دو ماه است که مطرح است چیز تازه‌ای نیست زیرا از اواخر کابینه بیات ما دچار بحران هستیم و تمام دسته‌جات مجلس مرتباً دور هم می‌نشینند و حرف می‌زنند ولی متأسفانه نتیجه‌ای نمی‌گیرند برای چه برای این که یک اکثریتی وجود ندارد اختلاف ذوق و سلیقه هست: شما خیال می‌کنید که ما یعنی کسانی که الان اکثریت را تشکیل داده‌اند نمی‌دانند که امروز اگر یک دولتی سر کار بیاید باید اقلاً هشتاد نود رأی داشته باشد؟! مگر ما این را نمی‌دانیم: اصلاً این فکر هیچ در ما نیست که بخواهیم یک دولتی را معین کنیم که فقط شصت و هفتاد رأی داشته باشد. این طور نیست اولاً همان طور که عرض کردم ما از اواخر کابینه بیات مرتباً صحبت کردیم مخصوصاً یادم می‌آید یک روزی خود شما آقای دکتر زنگنه و آقای دکتر معظمی ما تقریباً ده یازده نفر بودیم در خانه یکی از رفقا روی این زمینه صحبت کردیم هفت هشت نفری که ممکن بود رئیس‌الوزرا بشوند اسم بردیم هی گفتند این این طور است او این طور است و بالأخره برای هر یک از آنها موانعی و محظوراتی ذکر شده بعضی‌ها را نمی‌توانستیم به تصویب اکثریت برسانیم بعضی‌ها محظورات دیگر داشتند، بعضی‌ها را برای این کار کوچک یا غیرقابل می‌دانستیم اینها نشان می‌دهد که درست کردن دولت کار سهل و آسانی نیست باید در درجه اول شخصی باشد که از لحاظ سیاست جنبه خشن و ناهمواری نداشته باشد آدمی باشد که سی چهل سال وارد سیاست و خدمات دولتی باشد (مهندس فریور- اول پاکدامنیش را بفرمایید) صدر چه کار کرده است صدر مرد محترمی است که پنجاه سال در این مملکت خدمت کرده است ممکن است باب سلیقه شما نباشد این مرد که دزد نیست اجنبی‌پرست نیست متین و پخته و مجرب است در این مملکت که ما آدم نداریم و آدم‌هایی را هم که داریم هی با این حرف‌ها از بین می‌بریم پس چه کسی را باید بیاوریم راجع به همین آقای دکتر مصدق وقتی طرحی راجع به نفت اینجا مطرح کردند و تصویب شد ملاحظه فرمودید که چه چیزهایی نوشتند حالا هم این مرد محترمی ‌که مدت‌ها سابقه دارد به چه مناسبت او را لجن‌مال کنیم؟ در مملکت ما هر کس وارد کار می‌شود یک چیزهایی نسبت به او می‌گویند. این که آقایان اقلیت می‌گویند چرا با همه صحبت نکردید من معتقدم که با همه صحبت کردیم همین آقای تهرانچی که الان اینجا نشسته بودند غرغر می‌کردند می‌دانند که ما با همه صحبت کردیم با خود ایشان صحبت کردیم با آقایان دیگر هم صحبت کردیم در جلسه خصوصی هم صحبت کردیم و گفتیم که می‌خواهیم رأی بگیریم در همان موقع صحبت صدر بود صحبت حکیم‌الملل بود صحبت قوام‌السلطنه بود بالأخره صدر با شصت و چند رأی که داشت برای رئیس‌الوزاریی در نظر گرفته شد. فرمایش دیگری هم آقای دکتر مصدق فرمودند که شاید بخواستند از این راه یک ایراد قانونی بگیرند آن را هم باید جواب عرض کنم این که فرمودند در موقع رأی گرفتن عده کافی نبود این ایراد وارد نیست برای این که انتخاب و تعیین رئیس‌الوزرا مطابق قانون اساسی با شخص اعلیحضرت است (صحیح است) و با مجلس نیست (ایرج اسکندری - تعیین رئیس‌الوزار با مجلس است با فرمان شاه) خیر با شخص شاه است ولی از لحاظ این که کسی را که شاه معین می‌کند در مقابل مجلس مسئول است و باید با مجلس کار کند قبلاً یک تمایلی از مجلس می‌خواهند که ببینند این هوای مجلس این اتمسفر مجلس چه کسی بیش‌تر قبولیت دارد سابقاً معمول هم نبوده است که در مجلس رأی بگیرند (خطاب به رئیس مجلس) و اگر نظرتان باشد آقای مؤتمن‌الملک همیشه به فراکسیون‌ها مراجعه می‌کردند و اظهار تمایل اکثریت مجلس را می‌خواستند و در فرنگ هم همین طور عمل می‌شود و معمول نیست که نسبت به تعیین رئیس‌الوزرا روز را مجلس رأی بگیرند آن روز هم عده حاضر در مجلس 115 نفر بود و از 115 نفر 62 نفر رأی دادند و این رأی در حقیقت یک اظهار تمایلی است به معنی یک رأی رسمی پارلمانی نیست فقط برای این است که اعلیحضرت همایونی بفهمند که مجلس به چه شخص تمایل بیش‌تر موجود است و این رأی مجلس در این مورد به آن صورتی که مربوط به رأی گرفتن برای قوانین است نیست و به نظر بنده کابینه آقای صدر کابینه کاملاً قانونی است (صحیح است) برای این که او را شاه معین کرده است وزرایش را هم تعیین کرده است حکمش را هم صادر کرده است (مهندس فریور - همین: تمام شد) (دکتر طاهری - شما که نمی‌گذارید آقا) بعد هم باید بیاید وزرای خود را به مجلس معرفی کند او که ا‌متناع نکرده است حاضر است به مجلس آمده کابینه خود را معرفی کند .

+++

وقتی که آمد به مجلس معرفی شده برنامه‌اش مطرح شد آن وقت رأی گرفته می‌شود شاید رأی نداشته باشد آن وقت می‌رود آقا شما باید مطابق اصول پارلمانی حرف بزنید من فعلاً نمی‌گویم که صدر آدم خوب یا آدم بدی است ولی باید بیاید و معرفی شود و پروگرام کابینه‌اش را بیاورد اگر در اطراف پروگرامش مطالبی هست گفته شود و در اطراف وزرای او حرف بزنیم و بعد هم اگر اکثریت نداشت برود پی کارش بنده عقیده‌ام این است که باید کابینه صدر بیاید در مجلس معرفی شود و اگر یک اکثریت قابل توجهی نداشته باشد ما خودمان می‌گوییم که برود ما کی گفتیم که ایشان اگر اکثریت هم نداشته باشند باقی نمانند ما کی گفتیم که ایشان بدون داشتن اکثریت باقی بمانند؟ ما با کمال اطمینان می‌گوییم اگر او رأی زیادی هم نداشته باشد عقیده داریم برود و کابینه‌ای تشکیل شود که اقلاً در حدود 80 رأی داشته باشد ما کی از همکاری با شما رو گرداندیم در هشت ماه پیش در همین مجلس حاضر بودیم 90 رأی یا صد رأی آقای دکتر مصدق به شما بدهیم (فرهودی - به اتفاق رأی می‌دادیم) چرا؟ برای این که ما قصدمان این بود که این موقع مملکت چه از نظریات خارجی و چه از نظریات داخلی مستلزم این است که ما با یکدیگر اتفاق و ائتلاف داشته باشیم صحیح است) آقای دکتر مصدق اشاره کردند که مجلس حتی در موقع گذارندن یک دوازدهم معاون وزات مالیه را قبول کرد و این دلیل است که به دولت اعتمادی ندارد خیر این برای این بود که اگر وزیر مالیه می‌آمد شما بلند می‌شدید و می‌رفتید آن وقت مستخدمین دولت حقوقی نداشتند و مخارج مملکت را نمی‌شد معطل گذاشت آن وقت چون وزیر نمی‌آید معاون او باید بیاید پس اگر شما با این دلیل می‌خواهید بگویید که کابینه صدر کابینه قانونی نیست این صحیح نیست و کابینه صدر کاملاً قانونی نیست این صحیح نیست و کابینه صدر کاملاً قانونی است و شما نمی‌توانید بگو‌یید که قانونی نیست (صحیح است)

(فریور - تا وقتی که رأی اعتماد داده نشده به موجب قانون اساسی قانونی نیست این در همه جای دنیا معمول است) اقای مهندس فریور اگر به سابقه مراجعه کنید که رأی مجلس مناط تعیین و انتخاب رئیس‌الوزرا نیست و سابقه هم وقتی معتبر است که مطابق نص باشد الان نص صریحی مثل قانون اساسی در مقابل ما است و ما امروز دستور اساسی‌مان قانون اساسی است و نباید از قانون اساسی یک کلمه را تغییر بدهیم (صحیح است) مطابق قانون اساسی هم تعیین رئیس‌الوزرا و وزرا با شاه است منتها مجلس آن را باید تأیید بکند یا رد کند ما در مقابل افکار عامه ایران از شما خواهش می‌کنیم که بیایید اینجا بنشینید و در برنامه صدر مذاکره کنید و او وارد کنید.

موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه

بعضی از نمایندگان - ختم جلسه

رئیس - اگر آقایان موافقت می‌فرمایند جلسه ختم شود (صحیح است) جلسه آتیه (بعضی از نمایندگان - روز پنجشنبه9 (فریور - فردا جلسه باشد که ما بیاییم حرف‌های خودمان را بزنیم که مردم هم بشنوند ما چه می‌گوییم). (در این موقع آقایان نمایندگان به قصد خروج از مجلس بلند شدند)

بعضی از نمایندگان - معلوم نشد جلسه چه روزی است .

رئیس - آقایان صبر نمی‌کنند باید بنشینند وقت جلسه را معین کنیم و دستور را معین کنیم بعد آقایان بلند شوند بنده که نمی‌توانم ایستاده بگویم جلسه آتیه روز پنجشنبه 7 تیر سه ساعت پیش از ظهر

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شورای ملی - سید محمد‌صادق طباطبایی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اخبار مجلس  

تشکیل هیئت رئیسه

قبل از ظهر دوشنبه چهارم تیر ماه 1324 جلسه هیئت رئیسه با حضور اکثریت اعضا تحت ریاست آقای سید محمد‌صادق طباطبایی رئیس مجلس تشکیل گردید و تا یک ساعت بعد از ظهر ادامه داشت نخست مذاکرات چندی راجع به کارهای داخلی لازم مجلس از طرف حضار به عمل آمد سپس آقای طوسی منشی مجلس و آقای حشمتی کارپرداز پیشنهادی دادند که هیئت رئیسه و کمیسیون بودجه به موضوع ادعای طلبی که اشخاص از ارتش دارند به دقت رسیدگی نموده و کاملاً موضوع را تحت مطالعه قرار دهند که اگر تخلفی در این قسمت در ارتش شده باشد واضح شده و متخلفین مورد تعقیب واقع شوند.

در این باب هیئت رئیسه مجلس موافقت تام داشت سپس موضوع اضافه‌کاری بعضی کارمندان مقننه و کارپردازی که از مدت‌ها پیش مورد رسیدگی بود مطرح گردید مخصوصاً موضوع اضافه‌کاری بعضی کارمندان مقننه از دوره سیزدهم که سابقه ممتدی داشت و آقایان نجومی - طوسی- هاشمی ‌که برحسب رأی هیئت رئیسه به سمت عضویت کمیسیون رسیدگی به این موضوع تعیین شده و اخیراً در جلسات عدیده به دقت رسیدگی نموده بودند گزارش عملیات خود را در این باب به هیئت رئیسه دادند اما چون از محل بودجه مصوب 1323 مبلغ قابلی باقی نمانده بود که به کلیه کارمندان بابت اضافه‌کاری سابق داده شود و از طرفی با وضع کنونی صندوق دولت هیئت رئیسه مجلس صالح نمی‌دانست که اعتبار جدید و اضافه را تصویب نماید لذا چنین رأی داده شد.

همان مبلغی را که از محل اعتبار اضافه کار 1323 باقی مانده میان این عده کارمندان مقننه و کارپردازی که سابقاً ساعاتی را اضافه کار کرده‌اند تحت نظر اداره مقننه و کارپردازی تقسیم شود.

جلسه اکثریت عصر دو شنبه چهارم تیر ماه 24 جلسه اکثریت نمایندگان مجلس شورای ملی با حضور پنجاه و هفت نفر از نمایندگان در ساعت شش و نیم بعد از ظهر تحت ریاست آقای سید احمد بهبهانی در صحن مجلس تشکیل گردید و آقایان: بهبهانی - آصف وزیری- قبادیان - یمین اسفندیاری- هاشمی - فیروز‌آبادی- حاذقی- دکتر طاهری - معدل و بعضی آقایان دیگر بیاناتی در اطراف امور مجلس نموده و کارهایی راجع به اتخاذ وحدت نظر در مجلس به منظور تسریع در تصویب قوانین لازم و حل کلیه امور کشور دادند و جلسه مقارن ساعت هشت و نیم بعد از ظهر به پایان رسید و جلسه آتیه به عصر روز دوشنبه یازدهم تیر ماه در مجلس موکول گشت.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

شماره 9566 ن / 104867   مورخ 21/3/1324

بخش‌نامه وزارت دادگستری

به عموم دادگاه‌ها و دادسراهای استان و شهرستان و شعبات بازپرسی و دادگاه‌های بخش با دستورهای صریحی که در بخشنامه‌های شماره 1495 و 2281/22/2/16 و 388/4260/19/2/16 و 10912/15022576/10/16 و 7560/14313/21/4/21/10 و 1904582014026/7/21 راجع به نظارت رؤسا و دادستان‌های استان و شهرستان در قسمت آمار امور که یک امر ساده‌ای بیش نیست دقت و توجه کامل به عمل نیامده و اغلب دارای نواقصی است که ذیلاً یادآور می‌شود.

  1. با این که شماره دادخواست‌های وارد شده و کارهای خاتمه یافته و موجودی هر شعبه و دادگاه بایستی در بالای برگ آمار قید شود و این عمل از حیث تشخیص و میزان کار موجودی هر شعبه ضرورت کامل دارد معذلک این قسمت در اغلب آماری که می‌رسد رعایت نشده و باید در آتیه مراقبت گردد.
  2. در غالب آمارهای کیفری که رسیده نوع بزه در ستون مخصوص خود ذکر نشده در صورتی که رعایت آن نیز ضروری است.
  3. بعضی از متصدیان به تصور این که تغیر مأموریت می‌یابند و جانشین آنان به تهیه و تنظیم آمار عملیات آنان مبادرت خواهد ورزید در ارسال آمار خود مسامحه می‌نمایند در صورتی که رؤسای دادگاه‌ها و شعب باید امور آمار مربوط به عمل خود را تا آخرین روز تصدی طبق مقررات تنظیم نمایند که به جانشین آنها تحمیلی نشود و مسئولیتی هم متوجه خودشان نگردد.
  4. آمار ماهیانه با جدول‌های سه ماهه کاملاً منطبق نیست و در تنظیم جدول‌های سه ماهه رعایت بخشنامه‌های شماره 6609/5016129/7/16 و 5114/6818-21/3/17 نمی‌شود.

نظر به مراتب فوق لازم است به طوری که در بخشنامه‌های شماره 576/14313/21/4/1321 و شماره 14026/45082 - 19/7/1321 دستور داده شده رؤسای دادگستری و دادستان‌ها استان و شهرستان نسبت به آمار ماهیانه و جدول‌های سه ماهه مأمورین حوزه خود مراقبت نمایند که رفع نقص آنها از هر حیث بشود و با اظهار نظر در موقع به اداره نظارت فرستاده شود.

تخلف از مداول این بخش‌نامه قصور و مسامحه در انجام وظیفه تلقی و متخلف تعقیب خواهد شد.

به جای وزیر دادگستری - دکتر خوشبین

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تصویب‌نامه‌ها

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 28 خرداد ماه 1324 بنا به پیشنهاد شماره 12581/10391 وزارت کشور تصویب نمودند که بخش لاهیجان به شهرستان و بخش‌های رودسر و لنگرود نیز از بخش‌های تابعه آن باشد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است .

نخست وزیر

+++

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 28 خرداد ماه 1324 بنا به پیشنهاد شماره 14637 /11781 وزارت کشور تصویب نمودند که مرکز بخش لنجان از فلاورجان به ریز منتقل گردد.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است .                        

نخست وزیر

وزارت راه

هیئت وزیران در جلسه 28/3/1324 بنابر پیشنهاد شماره 110-98 وزارت راه تصویب نمودند:

  1. تعرفه محمولات راه‌آهن از تاریخ اول تیر ماه 1324 صد در صد اضافه شود.
  2. وزارت راه مکلف است تا آخر شهریور ماه 1324 وضع اداری و بهر‌ه‌برداری راه‌آهن ایران را به حدی که احتیاج حمل و نقل فعلی ایجاب می‌نماید تقلیل دهد و در اول مهر ماه 1324 صورت بودجه بنگاه راه‌آهن را از حیث درآمد و هزینه به هیئت وزیران تقدیم نماید.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است .

نخست وزیر

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

انتصابات و احکام

آقای محمد برمکیان کارمند اداره کارگزینی به ریاست آگاهی شهربانی شهرستان قم منصوب گردیدند.

آقای رسدبان یکم سید کامل کاملی پاپور شهربانی کرمان به ریاست شهربانی بهبهان منصوب گردیدند

  1. آقای سربهرحسن کامور پاپور شهربانی رشت به ریاست شهربانی لاهیجان
  2. آقای پاسیار 2 امیر مالک رئیس شهربانی شهسوار به اداره بازرسی
  3. آقای یاور مصطفی کاوسی رئیس شهربانی لاهیجان به ریاست شهربانی شهسوار منصوب شده‌اند

شهربانی بروجرد

سربهر فیض‌الله دهناد پایور اداره سرکلانتری از تاریخ 1/4/1324 به ریاست شهربانی خرم‌آباد منصوب می‌گردد.

وزارت کشور

آقای عیسی ضیایی منشی بخشداری آب یک به سمت بخشداری حویق منتقل شدند.

آقای عزت‌الله اشتری کارمند انتظامات به سمت بخشداری ایوانکی منتقل شدند

آقای یارمحمد حسن‌راد سرپایور شهربانی اصفهان در تاریخ 1/4/1324 به شهربانی اهواز منتقل شدند.

آقای عباس بهاری رئیس دفتر شهرداری همدان به سمت بخشدار اسدآباد منتقل شده‌اند.

آقای هدی ضیا برنیای شهردار ساری به سمت بازرس استان دوم منتقل شده‌اند.

وزارت پست و تلگراف

آقای حیدرعلی صحت‌پور ناظم مخابرات اداره تلگراف تهران به ریاست اداره پست و تلگراف و تلفن

کرمانشاه منصوب و منتقل شده است.

+++

 

 

یادداشت ها
Parameter:294245!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)