کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏14
[1396/05/22]

جلسه: 128 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه هفدهم خرداد ماه 1324  

فهرست مطالب:

1 - قرائت و تصویب صورت مجلس‏

2 - اقتراع شعب شش‌گانه

3 - قرائت گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى‏

4 - مذاکره قبل از دستور آقاى فیروز‌آبادى‏ ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏14

 

 

جلسه: 128

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه هفدهم خرداد ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت و تصویب صورت مجلس‏

2 - اقتراع شعب شش‌گانه

3 - قرائت گزارش کمیسیون عرایض و مرخصى‏

4 - مذاکره قبل از دستور آقاى فیروز‌آبادى‏ ختم جلسه

 

مجلس سه ربع ساعت پیش از ظهر به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس تشکیل گردید.

1- قرائت و تصویب صورت مجلس

صورت مجلس روز یکشنبه سى‌ام خرداد ماه را آقاى (طوسى) منشى به شرح زیر قرائت نمودند

اسامى غایبین جلسه 127 روز یکشنبه سى‌ام اردیبهشت ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان: عامرى- لنکرانى-

غایبین بى‌اجازه- آقایان: تربتى- صفوى- امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- صمصام- فتوحى- سلطانى- ساسان- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- رضا تجدد- گله‌دارى ذکایى-

دیرآمدگان بى‌اجازه- آقایان: اخوان- دکتر کیان- اریه

اسامى غایبین جلسه 127 روز دوشنبه 31 اردیبهشت ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان: اقبال- نبوى- على دشتى-

غایبین بى‌اجازه- آقایان: صفوى- فرمانفرماییان- امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى صمصام- فتوحى- سلطانى- ساسان- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- تهرانى- معدل- ‌دهقان- گله‌دارى- ذکایى- اعتمادى دیرآمدگان بى‌اجازه- آقایان: عامرى- یمین اسفندیارى- مجد- مهندس پناهى- تیمورى- دکتر کیان- اریه- پوررضا

اسامى غایبین جلسه 127 روز سه‌شنبه اول خرداد 1324

غایب با اجازه: آقاى اقبال

غایبین بى‌اجازه- آقایان: صفوى- امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- صمصام- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- ساسان- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- گله‌دارى- ذکایى- اعتمادى-

اسامى غایبین جلسه 127 روز چهارشنبه دوم خرداد ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان: اسعد- اقبال- جلیلى- رضا تجدد- ذکایى- اعتمادى- لنکرانى

غایبین بدون اجازه- آقایان: امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- ساسان- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- گله‌دارى

اسامى غایبین جلسه 127 روز پنجشنبه سوم خرداد 1324

غایبین با اجازه- آقایان: اقبال- لنکرانى- ذکایى-

غایبین بدون اجازه- آقایان: امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- گله‌دارى‏

اسامى غایبین جلسه 127 روز شنبه پنجم خرداد 1324

غایبین با اجازه- آقایان: فرهمند- رضا تجدد- ذکایى- لنکرانى

غایبین بدون اجازه- آقایان: امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- دکتر رادمنش- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- گله‌دارى- پوررضا-

اسامى غایبین جلسه روز یکشنبه ششم خرداد ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان: مرآت- فرمانفرماییان- ذکایى- ملک‌مدنى

غایبین بى‌اجازه- آقایان: امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- دکتر رادمنش- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- گله‌دارى- پوررضا +++

اسامى غایبین جلسه روز دوشنبه هفتم خرداد ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان: مرآت- ذکایى- لنکرانى

غایبین بى‌اجازه- آقایان: امینى- دکتر اعتبار- مؤید ثابتى- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- دکتر رادمنش- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان.

اسامى غایبین جلسه روز سه‌شنبه هشتم خرداد ماه 1324.

غایبین با اجازه- آقایان: فرهمند- گرگانى- بهادرى- ذکایى- لنکرانى

غایبین بى‌اجازه - آقایان: مرآت- امینى- دکتر اعتبار- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- طباطبایى- دکتر رادمنش- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- پوررضا

اسامى غایبین روز چهارشنبه نهم خرداد ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان: مرآت اسفندیارى- فرمند- ذوالقدر- ذکایى.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: امینى- دکتر اعتبار- شجاع- کفایى- عامرى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین طباطبایى- دکتر رادمنش- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- پوررضا

دیر‌آمده با اجازه آقاى کاظمى (دو ساعت)

دیر‌آمدگان بى‌اجازه: فرمانفرماییان (یک ساعت) بیات (یک ساعت) نقابت (یک ساعت) تولیت (یک ساعت) دکتر زنگنه (یک ساعت) ساسان (یک ساعت) شریعت‌زاده (یک ساعت) نمازى (یک ساعت) مجد (یک ساعت) عدل (یک ساعت) تیمورى (یک ساعت) دکتر کیان (یک ساعت) قشقایى (یک ساعت)

اسامى غایبین روزپنجشنبه دهم خرداد ماه 1324.

غایبین با اجازه- آقایان- لنکرانى- ذکایى.

غایبین بى‌اجازه- آقایان: مرآت- امینى دکتر اعتبار- شجاع- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین طباطبایى- دکتر رادمنش- دکتر شفق- سیف‌پور- دکتر عبده- عباس مسعودى- تهرانى- معدل- دهقان- پوررضا- قشقایى.

دیر‌آمدگان بى‌اجازه- آقایان نقابت (یک ساعت) تولیت (یک ساعت) شریعت‌زاده (یک ساعت) مهندس پناهى (یک ساعت) اریه (یک ساعت)-

اسامى غایبین روز شنبه 12 خرداد ماه 1324

غایبین با اجازه- آقایان- بهادرى- ذکایى-

غایبین بى‌اجازه- آقایان- مرآت- امینى- دکتر اعتبار- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى- خلعتبرى- تهرانى- معدل- دهقان- قشقایى- پوررضا.

اسامى غایبین روز یکشنبه 13 خرداد ماه 1324.

غایب با اجازه- آقاى. ذکایى

غایبین بى‌اجازه- آقایان- مرآت- امینى- دکتر اعتبار- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- سلطانى- سید ضیاء‌الدین طباطبایى- سیف‌پور- دکتر شفق- دکتر عبده- عباس مسعودى-- تهرانى- معدل- دهقان- ایرج اسکندرى-

بدواً آقاى تهرانچى به عنوان اعتراض بر صورت مجلس معتقد بودند آقاى دکتر مصدق نسبت به اظهارات جلسه سابق خودشان هنگام خروج از جلسه توضیحاتى داده و با ذکر حقایق رفع توهین و سوء‌تفاهم بنمایند آقاى محمد طباطبایى نیز توضیحاً اظهار نمودند امضا پیشنهاد رأى مخفى به نام آقاى تجدد مربوط به ایشان نبوده. پس از آن مواد 143 و 144 آیین‌نامه داخلى دائر به حدود وظایف و تکالیف تماشاچیان هنگام حضور در جلسات علنى مجلس شوراى ملى قرائت و بعداً آقاى دکتر مصدق به استناد ماده 109 آیین‌نامه داخلى در قبال اظهارات آقاى تهرانچى راجع به عدم توجه به انجام وظایف قانونى از طرف کمیسیون دادگسترى نسبت به اعلام جرم بر علیه آقایان سهیلى و تدوین و همچنین کمیسیون رسیدگى به اتهامات منتسبه به آقایان نمایندگان و کمیسیون رسیدگى به قضایاى اسفند ماه و ضرورت توجه کامل مجلس شوراى ملى به مصالح عامه و تعقیب مختلسین اموال عمومى شرح مفصلى ایراد و اظهار نمودند منظور ایشان متوجه کسانى بود که اکثریت مجلس شوراى ملى را از کار رسیدگى به این قبیل امور باز می‌دارند و قصد توهین به ساحت مجلس شوراى ملى نداشته‌اند آقاى پوررضا نیز به استناد ماده 128 معتقد بودند در جلسه سابق از طرف آقاین مهندس فریور و دکتر کشاورز توهین شده و باید رفع توهین به عمل آید.

پس از توضیح مقام ریاست دائر به توجه ایشان به انجام وظایف قانونى و عدم وقوع توهین نسبت به ساحت مقدس مجلس شوراى ملى و نمایندگان محترم آقایان مهندس فریور و دکتر کشاورز نیز مختصرى در همین زمینه تقریر و آقاى شریعت‌زاده نسبت به جریان امور در کمیسیون دادگسترى و رسیدگى به اعلام جرایم منتسبه و انجام وظایف قانونى از طرف کمیسیون و عدم ورود اعتراض آقاى دکتر مصدق به کمیسیون دادگسترى و کمیسیون رسیدگى به اتهامات منتسبه شرح مبسوطى ایراد و معتقد بودند در یک چنین موقع خطیر شایسته است نمایندگان محترم با اتحاد و اتفاق تشریک مساعى نموده و در راه خدمت به کشور و تعقیب جدى و سریع مختلسین و خائنین اقدامات مؤثر و مفیدى به عمل آورند صورت جلسه تصویب و برنامه دولت مطرح و آقایان اردلان موافق و با تأیید بیانات آقاى شریعت‌زاده دائر به لزوم وحدت نظر و اتفاق براى انجام خدمات ملى و با ابراز مسرت از پیروزى متفقین و ذکر خدمات مهمه کشور در حصول این پیروزى معتقد بودند با ختم جنگ بهتر است از ماده 5 پیمان سه‌گانه استفاده شود و به توقف ارتش متفقین معظم در ایران خاتمه داده شود.

پس از آن توجه وزارت فرهنگ را به اصلاح برنامه مدارس و تشویق دانش‌آموزان به تحصیل و بهبود حال معلمین و کوتاه کردن ایادى غیر صالح از جامعه فرهنگى جلب نموده سپس راجع به بالا رفتن هزینه زندگانى عمومى و عدم تعادل آن مخصوصاً در مورد کارمندان دولت اشاره نموده و دو عامل بزرگ را در این قسمت مؤثر مى‌دانستند یکى پیمان مالى که تصویب آن صرفاً براى حصول پیروزى متفقین بوده و با این فداکارى مقتضى است کمک متقابلى در بهبود وضع اقتصادى کشور به عمل آورند عامل دیگر قروض دولت به بانک ملى است که پس از شهریور ماه و در اثر عدم بصیرت رئیس کل دارایى سابق ایجاد شده و ضرورى است با حذف هزینه‌هاى زائد و انحصارها سالیانه مبلغى براى تأدیه این قروض در بودجه منظور و به تدریج مقدارى از اسکناس‌هاى منتشره جمع‌آورى و تعدیل در زندگانى حاصل شود آقاى آوانسیان مخالف و عقیده داشتند با سازمان خراب و فاسد فعلى که اکثراً از بقایاى عوامل دوران دیکتاتورى می‌باشد برنامه تنظیمى‌دولت فعلى غیر‌قابل اجرا بوده و بدون مجازات خائنین و مختلسین امید بهبودى در اصلاح شئون اجتماعى وجود نداشته و علاوه نمودند با توجه به حقایق سیاسى و اقتصادى جهان کشور ایران نیز باید روابط عمومى خود را با دنیا توسعه داده و در داخله کشور بدون اجرای کامل قوانین و تأمین آزادى‌هاى فردى و اجتماعى و احترام حقوق کارگران و عوامل مؤثره تولید ثروت و بهبود وضع سیاسى و اقتصادى و فرهنگى و تأمین احتیاجات آنان هیچ نوع برنامه عملى نخواهد گردید چون عده براى مذاکره کافى نبود و پیشنهاد ختم جلسه نیز شده بود یک ساعت بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و بقیه مذاکرات به سه ساعت قبل از ظهر روز 31 اردیبهشت ماه موکول و یک ساعت به ظهر روز دوشنبه 31 اردیبهشت ماه مجدداً به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس تشکیل و آقاى آوانسیان در تعقیب بیانات قبل از تنفس خود راجع به لزوم تهیه قانون تعیین روابط بین مالک و زارع و اجرای قانون بیمه کارگران و اصلاح وضع آنان و تأمین آزادى‌هاى فردى و اجتماعى این افراد و ضرورت فکر اساسى براى رفع بیکارى و توسعه کارخانه‌جات و تشویق و حمایت از صنایع و امتعه داخلى و به کار انداختن معادن و تأمین زندگانى عمومى و بهبود وضع اقتصادى و تشویق هنرمندان و تهیه و تقدیم قانون اجتماعات و احزاب و رعایت توازن و احترام متقابل در مورد سیاست خارجى و بسط و تعمیم تعلیم و تربیت و بهداشت در اکناف کشور و جلوگیرى از تعدى و تجاوز مأمورین دولتى در آذربایجان و استرداد املاک آشورى‌ها و رسیدگى به شکایات ارامنه شمال و بالأخره لزوم مجازات خائنین و الغاء حکومت نظامى و قوانین مضره ادوار سابقه شرحى تقریر پس از آن آقاى اپیکچیان به عنوان موافق برنامه دولت را ناقص و غیر متناسب دانسته و اجراى مواد مختصر آن را براى بهبود اوضاع اقتصادى و اصلاح وضع کارگران از قدرت دولت فعلى خارج و به طور کلى براى اصلاح امور پست و تلگراف و توجه به اوضاع کنونى آذربایجان و دفع بحران اقتصادى آن سامان و جلوگیرى از فشار مأمورین مالیات بر درآمد و تعدیات سایر مأمورین دولتى و توسعه بازار فروش خشکبار و تکمیل ساختمان راه‌آهن میانه به تبریز و اصلاح امور بهدارى و فرهنگى وشهربانى و شهردارى و نظام وظیفه تذکراتى داده و موافقت خود را با دولت فعلى مشروط به انجام تقاضاهاى نامبرده نموده‌اند. آقاى محمد جرجانى نیز به عنوان مخالف راجع به موضوع فرهنگ و ضرورت بسط و توسعه کامل آن در حوزه انتخابیه ایشان و اعزام آموزگاران لایق براى تعلیم و تربیت اطفال عشایر و ایالات و همچنین نسبت به امنیت دشت گرگان و ضرورت تأمین آن و عدم لیاقت مأمورین انتظامى آن حدود به تعقیب و مجازات مفسدین و اشرار و تذکار خدمات خود در خلع سلاح اشرار و توسعه فرهنگ محل شرحى بیان و معتقد بودند جهت بهبود اوضاع اجتماعى آن حوزه دست مأمورین متجاوز و متعدى از امور کوتاه

+++

شده و براى استرداد املاک مردم و جلوگیرى از سوء‌استفاده مأمورین اقدامات عاجلى از طرف دولت به عمل آید چون عده براى مذاکره کافى نبود بقیه مذاکره ایشان به جلسه روز سه‌شنبه اول خرداد ماه سه ساعت قبل از ظهر موکول و یک ساعت بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و یک ساعت و بیست دقیقه به ظهر روز سه‌شنبه اول خرداد ماه مجدداً به ریاست آقاى دکتر معظمى نایب رئیس تشکیل و آقاى جرجانى در تعقیب بیانات جلسه قبل خود راجع به برنامه دولت‏

مختصرى تقریر و آقاى دکتر فلسفى موافق و در قسمت حفظ روابط سیاسى حسنه با دولتین متفق معظم و رعایت توازن سیاسى و ضرورت تذکار خدمات کشور ایران در انجمن صلح و جبران خسارات وارده و توجه بهبود وضع اقتصادى و تعدیل بودجه و مالیات‌ها و ضرورت بسط و توسعه کامل فرهنگ و بهداشت و مبارزه با فساد اخلاق و ارتشاء و اصلاح ضرورى و فورى سازمان‌هاى قواى تأمینیه کشور بلاخص ژاندرمرى و شهربانى و توجه به کشاورزى گرگان و تشکیل شعبه بانک کشاورزى در آن شهرستان شرح مفصلى بیان و پس از آن آقاى کام‌بخش با اشاره به فساد دستگاه دولتى و عدم توجه هیئت حاکمه به الغای مقررات مضره و محاکمه و مجازات مختلسین و عناصر خائن دوران گذشته وظیفه اساسى دولت را حفظ اصول مشروطیت و آزادى و تعهد به اعاده اصول دموکراسى و اجراى قوانین اساسى دانسته و به عنوان مخالفت با برنامه دولت راجع به سلب آزادى عده از افراد کارگران به عنوان تجمع حزبى در بعضى از شهرستان‌ها از طرف مأمورین دولتى و قاچاق اسلحه و حمل آن به جنوب و غرب کشور و مسکوت ماندن پرونده مربوط به آن مختصرى تقریر و در مورد ارتش اشاره به وجود دو دستگى و اختلاف شدید به منظور ضعف و انحلال آن نموده و معتقد به اخراج فورى عناصر غیر صالح و مغرض و جلوگیرى از دسته‌بندى و توجه به تأمین زندگانى و ترفیع افسران خدمتگزار و اصلاح برنامه دانشکده افسرى و سازمان دوائر فنى و مالى ارتش بوده و نسبت به امور اقتصادى حمایت امتعه داخلى و تقویت کارخانه‌جات را براى جلوگیرى از خطر بیکارى ضرورى و در قسمت امور کشاورزى اجراى قانون فروش خالصه‌جات را براى تهیه سرمایه بانک معتقد و مقتضى می‌دانستند دولت فعلى لوایح مفیده تقدیمى‌دولت سابق را تعقیب و مخصوصاً در مورد تمدید مدت دادخواهى نسبت به املاک واگذارى اقدام عاجلى به نفع خرده مالکین و کشاورزان به عمل آوردند. پس از بیانات ایشان چون آقاى محیط به عنوان استفاده ماده 109 آیین‌نامه داخلى راجع به قسمتى از بیانات آقاى کام‌بخش از حدود مقررات خارج شده بودند و از طرف مقام ریاست مورد اخطار واقع شدند آقاى رفیعى موافق پس از تذکار لزوم و وحدت نظر و جلوگیرى از اختلافات براى خدمت به کشور و تأمین منافع ایران نسبت به خدمات و خساراتى که در دوران جنگ متحمل شده راجع به سیاست خارجى با توجه به ایجاد حق روابط با متفقین اجرا ماده 5 پیمان سه‌گانه را ضرورى شمرده و در مورد ارتش و سایر قواى تأمینیه جلوگیرى از اختلافات و فساد اخلاق و ارتشاء و بسط و توسعه فرهنگ و بهداشت را از اهم مسائل تشخیص داده و راجع به امور اقتصادى با اشاره به عدم تعادل هزینه و درآمد سازمان‌هاى اقتصادى و انحصارات معتقد به لزوم توجه عاجل دولت و مجلس براى جلوگیرى از افلاس عمومى بوده و در خاتمه توجه به شکایات مردم و اعزام هیئت‌هاى صالح بازرسى را به اطراف کشور خاطر نشان ساختند و چون پیشنهاد ختم جلسه شده بود چهل دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و یک ساعت و ربع قبل از ظهر روز چهارشنبه دوم خرداد ماه مجدداً به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس تشکیل و آقاى رفیعى پیرو بیانات قبل از تنفس خود توضیح نمودند اظهارات ایشان متوجه قاطبه افسران ارتش و ژاندرمرى نبوده و بدیهى است افسران پاکدامن از این نسبت‌ها برى بوده و مورد تکریم می‌باشند. آقاى دکتر کشاورز با برنامه دولت مخالف بوده و با تذکر به لزوم موافقت اکثریت مجلس شوراى ملى با اظهار مطالب از طرف اقلیت و مخالفت ایشان و فراکسیون توده با دولت آقاى حکیمى و جمعى از وزراى آن از این لحاظ که مدت‌هاى جزو و طبقه حاکمه و زمامدار کشور بوده و آثارى از آنان به نفع کشور و ملت مشهود نگردیده به موضوع کابینه سابق و تشکیل و سقوط آن و اشاره بیانات آقاى نخست وزیر سابق در روز سقوط دولت ایشان در مجلس و انعکاس آن پرداخته و موافقت فراکسیون توده را در آن مورد به منظور حفظ اصول مشروطیت و قانون اساسى تشخیص داده و عقیده داشتند همان رویه در مورد دولت فعلى نیز از ناحیه اکثریت به عمل آمده و بدون دلیل و اثبات تقصیر ممکن است به سقوط دولت مبادرت نمایند پس از آن در اطراف هیئت حاکمه کشور و فقر عمومى جامعه که منشأ آن هیئت حاکمه بوده اشاره و اظهار داشتند نه تنها به رفع آن اقدام نشده بلکه در تشدید آن نیز کوشیده و با توسعه فقر و بدبختى در بین عموم طبقات کشور و جهل سیاسى و علمى میان افراد ملت و جلوگیرى ‏از ترویج علم و تشویق طبقات فاضل و هنرمند و ایجاد محیط مساعد براى خرافات با دستگاه تبلیغاتى و پاره اوراق و عدم جلوگیرى از استعمال افیون و الکل و ایجاد وحشت عمومى و کوتاه کردن دست افراد از دخالت و استفاده از حق آزادى و حاکمیت خود و رواج فحشا و ارتشاء و دزدى در شئون اجتماعى و سلب آزادى افراد و کارگران و کشاورزان در اصفهان و شیراز و یزد و زنجان و متوجه شدن عواقب وخیم این اوضاع به طبقه حاکمه وعده از سرمایه‌داران و کارفرمایان شرحى بیان پس از آن به موضوع بیکارى عمومى و عواقب سوء آن توجه نموده و با اشاره به تسلیح عشار در اثر لاقیدى حکومت و انتشار بعضى اوراق و پاره اظهارات مخالف استقلال تام و حق حاکمیت ملى و ضرورت جلوگیرى سریع از این اظهارات سوء و کیفر شدید مرتکبین چنین نتیجه گرفتند که چون بالفعل در تمام طبقه حاکمه فساد اخلاقى و اجتماعى وجود داشته ضرورى است با توجه به اجرای اصول قانون اساسى به فکر چاره عاجل برآیند و در مورد برنامه دولت به طور کلى آن را ناقص و فاقد قسمت‌هاى ضرورى و حساس از قبیل بهداشت و فرهنگ دانسته و در قسمت سیاست خارجى سیاست توازن و ایجاد حسن تفاهم و مجازات عناصر محرک در تیرگى روابط سیاسى را خاطر نشان ساخته و به طور کلى عقیده داشتند دولت فعلى از لحاظ عدم توانایى قادر به اصلاح امور اجتماعى و تأمین آزادى عمومى نبوده و با فقدان عوامل مساعد در مجلس شوراى ملى تشکیل و با پشتیبانى ملت اقدام به اجراى اصلاحات نماید پس از آن شرح مبسوطى در تأیید همین منظور مشعر بر استقلال سیاسى و اقتصادى و حفظ تمامیت کشور و تأمین آزادى و بهداشت و فرهنگ عمومى و تنظیم لایحه قانونى کار و اصلاح و تجدید نظر در قوانین استخدام کشورى و انتخابات و اصلاح حوزه دادگسترى و بسط و توسعه فلاحت و تعدیل مالیات‌ها و تقویت انحصارها و تشویق صادرات و بسط و توسعه فرهنگ و بهداشت و تهیه ارتش نیرومند ملى ایراد چون پیشنهاد ختم جلسه شده بود یک ساعت و 40 دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس و یک ساعت و نیم قبل از روز پنجشنبه سوم خرداد ماه مجدداً به ریاست آقاى دکتر معظمى تشکیل و پس از قرائت ماده 112 آیین‌نامه داخلى دائر به منع قطع کلام و تعرضات شخصى آقایان اردلان به استناد ماده 109 آیین‌نامه نسبت به اظهارات قبل از تنفس آقاى دکتر کشاورز راجع به سوء تعبیر بیانات ایشان در مورد دانشجویان مختصر توضیحى ایراد و آقاى ذوالقدر نیز به استناد همان ماده دائر به رفع سوء‌تفاهم در خصوص اظهارات آقاى دکتر کشاورز راجع به فارس شمه تقریر و بر اثر بروز تشاجر بین آقایان دکتر راد‌منش و پوررضا آقایان نامبرده دو مرتبه مورد اخطار واقع و چون با اخطار مقام ریاست به ادامه این رویه پرداخته و نظم جلسه را مختل نمودند از طرف آقاى نایب رئیس یک ساعت و ربع قبل از ظهر جلسه تعطیل و به فاصله ده دقیقه مجدداً تشکیل و پس از اظهارات ایشان دائر به ضرورت حفظ نظم و وقایع آرامش در مجلس شوراى ملى و تذکار رویه خارج از قاعده آقایان دکتر رادمنش و پوررضا در اختلال نظم مجلس و ادامه آن رویه با اخطاراتى که در مورد آنان به عمل آمده لزوم اجراى ماده 129 را دائر به مؤاخذه با منع از حضور در جلسه نسبت به این کار دو نفر آقایان تذکار دامنه بیانات مقام ریاست مورد تصدیق آقایان نمایندگان واقع و پس از توضیح آقاى محمد طباطبایى در تأیید بیانات آقاى نایب رئیس و ضرورت حفظ انتظام در مجلس شوراى ملى و اجراى مواد آیین‌نامه داخلى بدون تبعیض در مورد متخلفین بر حسب دستور آیین‌نامه داخلى به آقایان دکتر رادمنش و پوررضا اجازه دفاع داده شده و پس از توضیح آقایان نامبرده نسبت به اجراى ماده 129 دائر به مؤاخذه با منع حضور در مجلس تا هفت جلسه نسبت به هر یک از آقایان مذکور جداگانه رأى گرفته شده تصویب چون آقاى پوررضا از مجلس خارج شده بودند و آقاى دکتر رادمنش با تکلیف خروج از مجلس از طرف مقام ریاست امتناع نمودند به دستور ماده 130 آیین‌نامه چهل دقیقه قبل از ظهر جلسه تعطیل و به فاصله 10 دقیقه مجدداً تشکیل و پس از توضیحات آقاى ذوالقدر در تعقیب اظهارات بدوى خود آقاى تجدد نیز به عنوان استفاده از ماده 109 آیین‌نامه اظهارات آقاى دکتر کشاورز را در مورد ایشان دائر به تغییر رئیس دارایى مازندران تکذیب و آقاى ایرج اسکندرى به عنوان اخطار نظام‌نامه راجع به بیانات دفاعیه ‏آقاى پوررضا در مورد فراکسیون حزب توده شرحى توضیحاً ایراد و اظهارات ایشان را توهین‌آمیز دانسته و چون نسبت به اعمال مجازات مندرجه در ماده 129 و اظهارات آقاى تجدد در مورد آقاى کشاورز ذکر توضیحى را لازم می‌شمردند از لحاظ تصویب مجازات و از نظر این که موضوع رفع سوء‌تفاهم مربوط به ایشان نبوده اجازه داده نشده و برنامه دولت مطرح و آقاى رحیمیان موافق و مقدمه راجع به نبودن امنیت واقعى در کشور و تعدیات مأمورین دولتى در اکثر شهرستان‌ها و سلب آزادى از افراد و عدم رعایت قوانین در مورد مردم و اعمال نظریات خصوصى در تغییر و

+++

تبدیل مأمورین و لزوم جلوگیرى از این قبیل عملیات به منظور رفاه مردم و سعادت کشور و ضرورت تشکیل محکمه ملى و تصویب طرح قانونى ایشان دائر به مجازات مجرمین شرحى تقریر و راجع به برنامه دولت در مورد سیاست خارجى معتقد به سیاست روشن و مبتنى بر اصل توازن احترام متقابل بوده و اجراى ماده 5 پیمان سه‌گانه و واگذارى مجانى مؤسسات ایجاد شده از ناحیه متفقین و جبران خسارات وارده به کشور و آزادى بازداشت شدگان سیاسى را تذکار و نسبت به امور اقتصادى برقرارى روابط تجارتى و ایجاد حسن تفاهم در مورد بازرگانى ایران و شوروى و جلوگیرى از سوء‌جریان انحصارات و جیره‌بندى و امور کارخانه‌جات دولتى را معتقد و اظهار نمودند با تقویت و حمایت از محصولات داخلى کشور و توجه کامل به بهره‌بردارى از کارخانه‌جات و بهبود وضع کارگران و توجه کامل به طرز اداره و توسعه بانک کشاورزى براى حمایت از کشاورزان و توسعه اقتصاد ملى و جلوگیرى از فقر عمومى و ضرورت واگذارى املاک درجز را به کشاورزان آن ناحیه و توجه به فرهنگ و بهداشت قوچان ایراد و با تذکار به وطن‌پرستى ایلات و عشایر آن حوزه و عدم وجود اسلحه بین آنان به بیانات خود خاتمه دادند چون پیشنهاد ختم جلسه شده بود بقیه مذاکرات در برنامه دولت به روز شنبه 5 خرداد ماه سه ساعت به ظهر موکول و چهل دقیقه بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و روز شنبه پنجم خرداد ماه یک ساعت و نیم قبل از ظهر به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس مجدداً تشکیل و پس از تقدیم لایحه تفریح بودجه سال 1321 مجلس شورای ملى از طرف کارپردازى مجلس و ارجاع آن به کمیسیون محاسبات، آقاى محمد طباطبایى کفایت مذاکرات را در مورد برنامه دولت پیشنهاد و بعد از توضیح ایشان و مخالفت آقاى طوسى، ایشان پیشنهاد خود را مسترد و بقیه شور در برنامه دولت شروع و آقاى ایرج اسکندرى به عنوان مخالف بدواً وجود اقلیت را در حکومت پارلمانى براى انتقاد در مسائل مملکتى از ضروریات مشروطیت شمرده و با جلب توجه اکثریت به این موضوع شمه راجع به خرابى و فساد در تمام شئون اجتماعى و نگرانى مردم نسبت به اوضاع و ضرورت تذکار مفاسد و لزوم جلوگیرى از آنها براى تسکین خاطر عموم اظهار و توضیح دادند با وجود دو فکر و دو عقیده مختلف یکى راجع به بقاى وضع موجود و نگهدارى آن و دیگرى دائر به اصلاح و تحول در کلیه شئون کشور متقضى است دولت و دسته‌جات پارلمانى انتصاب خود را به پیروى یکى از این دو عقیده تصریح نمایند سپس به بحث در برنامه دولت پرداخته و مقدمه آن را منطبق با عقیده اصلاح‌طلبى و مواد مندرجه آن را مربوط به روش محافظه‌کارى تشخیص و به طور کلى آن را ناقص و مبهم شمرده و وافى به حل معضلات امور کشور نمى‌دانستند. بعداً با اشاره به قسمتى از مندرجات برنامه دائر به لزوم رفع هرگونه اختلاف نظر بین هادیان افکار معتقد بودند وجود افکار و عقاید مختلفه لازمه مشروطیت بوده و اصول پارلمانى این اختلاف عقاید را ایجاب می‌نماید پس از آن به تعطیل اصول مشروطیت در دوران بیست ساله گذشته و عدم وجود آزادی‌هاى فردى و مطبوعاتى و اجتماعات و فرهنگ و خرابى افکار مردم و رسوخ آن افکار در سازمان‌هاى دولتى و وجود آثار و بقایاى دیکتاتورى از قبیل حکومت نظامى و دخالت در شئون قضایى پرداختند و اجراى اصول مشروطیت را با سازمان‌هاى فعلى غیر ممکن دانسته و اظهار داشتند علاوه بر تصفیه سازمان‌هاى دولتى از عناصر دیکتاتورى ترویج و تعلیم اصول دموکراسى وعده آزادی‌هاى نامبرده سو الغای حکومت نظامى شرط اساسى استقرار مشروطیت بوده و در مورد امور اقتصادى ضرورت بهبود وضع کارگران و کشاورزان و بسط تعلیم و تربیت عمومى و توسعه بانک کشاورزى و کمک به امور فلاحتى و صنعتى را تذکار داده و مداخله دولت را در امور اقتصادى و توجه کامل به امور صنعتى و توسعه آن را از اهم ‏مسائل اقتصادى و اجتماعى شمرده و در این موقع (چهل دقیقه بعد از ظهر) چون عده براى مذاکره کافى نبود و بقیه مذاکرات ایشان به روز یکشنبه ششم خرداد ماه موکول و جلسه به عنوان تنفس تعطیل و یک ساعت و نیم قبل از ظهر روز یکشنبه ششم خرداد ماه مجدداً به ریاست آقاى دکتر معظمى نایب رئیس تشکیل و آقاى ایرج اسکندرى در تعقیب بیانات قبل از تنفس خود مجدداً راجع به هرج و مرج سازمان ادارى کشور و وقوع اغتشاش و قتل در اصفهان و لزوم اعمال حق حاکمیت دولت و تسلیم بازداشت شدگان سیاسى به محاکم ایرانى و ضرورت مطالعه قبلى و تعیین روش اقتصادى و توجه به رفع بحران بیکارى و تقویت کارخانه‌جات داخلى و جلوگیرى از قطع اشجار جنگل‌ها و لزوم تعیین تکلیف بودجه کل کشور و تعدیل آن و توجه به تصفیه حوزه قضایى و اصلاح قوانین مربوطه و اجرای قانون هیئت منصفه و حذف محاکم اختصاصى رسیدگى به شکایات از مأمورین دولتى و اصلاح قانون انتخابات انجمن شهر و اجرای قانون انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى شرح مبسوطى تقریر و آقایان دکتر معاون و قبادیان و سایر نمایندگان کرمانشاهان راجع به اظهارات آقاى اسکندرى به استناد ماده 109 آیین‌نامه داخلى توضیحاتى را لازم می‌شمردند که با موافقت خود آنان موکول به بعد شده و آقاى دهستانى کفایت مذاکرات را نسبت به شور در برنامه دولت پیشنهاد نمودند و بعد از توضیح ایشان و مخالفت آقاى فرخ چون عده براى اخذ رأى کافى نبود این پیشنهاد مسترد و آقاى فرهودى پس از تذکار ضرورت حفظ نظم و رعایت اصول در مجلس شورای ملى و انحراف اظهارات موافقین و مخالفین از حدود بحث در برنامه دولت، به عنوان موافق به پاسخ اظهارات آقاى اسکندرى پرداخته و توضیح دادند وجود دسته محافظه‌کار در مجلس شوراى ملى منتفى بوده و نسبت به اصلاحات عمومى قاطبه نمایندگان موافق و خود دولت نیز در برنامه تقدیمى تمام شئون اجتماعى را محتاج به اصلاح دانسته و استعلام از روش دولت نسبت به امور اجتماعى و اقتصادى به موضوع بوده زیرا در برنامه کلیات مسائل به عرض مجلس شوراى ملى رسیده و لوایح مربوطه به آن اصلاحات بعداً تقدیم و مورد بحث قرار خواهد گرفت و نسبت به تربیت مأمورین دولت به طرز دموکراسى عقیده داشتند با لزوم و ضرورت این معنى معهذا نتیجه متخذه از بیانات ایشان در این مورد منتهی به هرج و مرج ادارى و عدم انظباط شده و باید با توجه به قانون اساسى و سایر قوانین متخلفین را کیفر بخشید و راجع به سیستم اقتصادى توضیح دادند این امر بایستى منطبق با اوضاع و احوال اجتماعى کشور بوده و مداخله دولت را در کلیه شئون اقتصادى مخالف قانون اساسى و تمایل عمومى می‌دانستند و راجع به توسعه و تقویت کارخانه‌جات نیز عقیده داشتند با تهیه محیط مساعد اقتصادى و عدم تحریک سیاسى عوامل کار باید به رفع نیازمندى‌هاى کشور کوشید و راجع به اعمال حق حاکمیت با تصدیق و تأیید آن معتقد بودند نسبت به کسانى که برخلاف اصل 14 متمم قانون اساسى از بعضى نقاط کشور تبعید شده‌اند دولت رویه عملى اتخاذ نموده و در پاسخ قسمتى از اظهارات آقاى دکتر کشاورز توضیح دادند در مجلس اکثریت منتسب به حزب وجود نداشته و نسبت جهل به ملت ایران برخلاف واقع و عده افراد بی‌سواد کشور به مراتب کم‌تر از میزانى است که ایشان از بیاناتشان استنتاج نمودند چون عده براى مذاکره کافى نبود بقیه مذاکرات به جلسه روز دوشنبه هفتم خرداد ماه 3 ساعت قبل از ظهر موکول و مجلس یک ساعت بعد از ظهر به عنوان تنفس ختم و روز دوشنبه هفتم خرداد ماه یک ساعت و نیم قبل از ظهر مجدداً به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس تشکیل و آقاى فرهودى پیرو اظهارات قبل از تنفس‌شان تلگراف شوراى مرکزى اتحادیه کارگران اصفهان دائر به اغتشاش و نا امنى و وقوع قتل در شهر و اختلال امنیت از طرف عمال حزب توده را قرائت و این طور نتیجه گرفتند براى تأمین کار و حصول نتیجه از کارخانه جلوگیرى از تحریکات سیاسى در کارخانه‌جات ضرورى پس از آن در مورد اظهارات آقاى دکتر کشاورز عده بی‌سواد ملت ایران را با مراجعه به آمار رسمى‌دولتى از هشتاد درصد هم کم‌تر دانسته و با آثار درخشان فرهنگى نسبت جهل را به ملت ایران بی‌مورد شمرده و ضمناً براى تعلیم سواد توسعه مدارس و کلاس‌هاى اکابر و تأمین حقوق آموزگاران و دبیران را لازم می‌دانستند و نسبت به بیانات آقاى دکتر رادمنش دائر به تجدید روابط اقتصادى با یکى از همسایگان از لحاظ رفع سوء‌تفاهم توضیح دادند با تصویب قرارداد تجارتى ایران و شوروى در سال 1310 و اجراى آن موضوع منحصراً تهمت بوده و از سه ‏سال قبل نیز روابط دوستى با همسایه شمالى طبق پیمان سه‌گانه به وجه کامل برقرار بود و مورد تصدیق و رضایت خود آنان نیز می‌باشد.

راجع به قسمتى از بیانات آقاى آوانسیان نیز اظهارات نمودند موضوع بردگى وجهاً من‌الوجوه در حقوق سیاسى و مذهبى و اجتماعى ایران وجود نداشته و مقام اجتماعى کشاورزان در جامعه ایرانى مهم و محترم بوده و روابط بین کشاورزان و مالکین نیز به اتکای قانون اساسى مستند به قانون مدنى و قانون شهریور 1318 کاملاً روشن بوده و راجع به ارتش با توجه به اظهارات آقاى کام‌بخش عقیده داشتند ملت ایران به عظمت و قدرت ارتش ملى خود علاقمند بوده و پس از قرائت پیامى به ارتش ایران دائر به تجلیل مقام سربازان و دعوت آنان به حسن انجام وظایف و برقرارى نظم کشور راجع به عشایر خوزستان توضیح دادند اسلحه بین آنان نبوده و آنچه هم در اثر قضایاى شهریور 1320 براى حفظ امنیت آن حدود وجود داشته تماماً جمع‌آورى و تحویل مقامات ارتش گردیده است. چون عده براى مذاکره کافى نبوده و پیشنهاد ختم جلسه نیز شده بود بقیه مذاکرات به روز سه‌شنبه هشتم خرداد ماه سه ساعت قبل از ظهر موکول و مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر به عنوان تنفس ختم. و یک ساعت و ربع پیش از ظهر روز سه‌شنبه هشتم خرداد ماه مجدداً به ریاست آقاى دکتر معظمى نایب رئیس تشکیل و آقاى فرهودى به بقیه اظهارات خود پرداخته با تذکار استرداد املاک به عشایر براى عمران و آسایش خاطر آنان راجع به امور مالى در جواب آقاى اردلان توضیح دادند در قبال قروض دولت به بانک ملى ایران مقادیر زیادى کالا موجود و محل پرداخت قرضه مزبور بوده پس از آن به ذکر دلایل موافقت خود با دولت فعلى پرداخته و نسبت به سیاست خارجى رویه متخذه دولت را در برنامه در باب جلب موافقت متحدین معظم نسبت به اتخاذ ترتیب سهل و ساده که براسا‌س آن مناسبات عادى

+++

ایام صلح جانشین مقررات پیمان سه‌گانه بشود تأیید نموده و پس از قرائت اعلامیه سران سه دولت متفق معظم در کنفرانس تهران در آذر ماه 22 به مناسبت خاتمه جنگ اجراى ماده و پیمان سه‌گانه و تخلیه خاک ایران را از قوای متفقین خواستار شده و راجع به فقره ششم برنامه در خصوص اصلاح وضع داشته کشاورزان طرح قانونى که تهیه نموده بودند تقدیم داشته و به کمیسیون مبتکرات رجوع شد. آقاى سپهبدى وزیر امور خارجه توضیحاً اظهار نمودند از طرف دولت سه مراسله به سفارت کبراى دول ‏

انگلستان و آمریکا و اتحاد جماهیر شوروى ارسال و به مناسبت خاتمه جنگ اروپا و ضرورت برقرارى اوضاع عادى در کشور تقاضا شده است قواى متفقین معظم کشور ایران را ترک و تخلیه نمایند بعد از بیانات ایشان آقایان دکتر معاون و قبادیان نسبت به تکذیب گزارش فرماندار شاه‌آباد که از طرف آقاى اسکندرى قرائت شده بود و آقاى فداکار در باب تکذیب تلگراف اتحادیه کارگران اصفهان مورد استناد آقاى فرهودى و آقایان ایرج اسکندى و دکتر کشاورز نسبت به قسمتى از اظهارات آقاى فرهودى به استناد ماده 109 آیین‌نامه داخلى به عنوان رفع سوء‌تفاهم هر یک اظهاراتى نموده و چون اکثریت نبود بقیه شور در برنامه دولت به روز چهارشنبه نهم خرداد ماه چهار ساعت قبل از ظهر موکول و 3 ربع ساعت بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم و روز چهارشنبه نهم خرداد ماه یک ساعت قبل از ظهر مجدداً به ریاست آقاى ملک‌مدنی نایب رئیس تشکیل و آقاى عماد تربیتى به عنوان مخالفت با برنامه دولت بدواً راجع به لزوم اصلاح در هر یک از وزارتخانه‌ها و ضرورت توجه به فرهنگ و بهداشت کشور و توسعه کشاورزى و آبیارى و ازدیاد سرما یه بانک کشاورزى و الغای قانون مالیات بر درآمد فعلى و توجه به تعدیل مالیات‌ها و ایجاد مالیات‌هاى غیر مستقیم و حسن اداره امور اقتصادى و اصلاح قانون نظام وظیفه و با سواد کردن افراد نظامى و تسهیل در امور مربوطه به تلگراف و تلفن و سرعت و صحت آن و توجه به بهره‌بردارى کامل کارخانه‌جات دولتى و جلوگیرى از اختلاس و ارتشاء در مورد اموال و درآمدهاى عمومى و الغای محاکم اختصاصى و مقررات مضره و قانون تعدیل مال‌الاجاره‌ها و حسن اداره وزارت امور خارجه و تهیه کارمندان لایق شرح مبسوط و مفصلى تقریر و راجع به سیاست خارجه معتقد به رعایت سیاست توازن و احترام متقابل و اجرای ماده و پیمان سه‌گانه دائر به خروج ارتش بیگانه از کشور بوده بعداً به بحث در ضرورت اصلاح نسبت به کلیه شئون اجتماعى وارد شده و بى‌عدالتى اجتماعى و فقر عمومى و عدم توجه به مقررات مذهبى را منشأ مفاسد دانسته و با توجه هیئت حاکمه به راه‌سازى و تأدیه قرضه ساختمانى و تهیه قوانین روابط کارگر و کارفرما و بیمه اجتماعى کشاورزان و رعایت اصول و مبادى مذهبى معایب نامبرده را قابل رفع تشخیص داده و در اجراى آزادی‌هاى فردى و اجتماعى معتقد بودند آزادى بایستى در حدود قوانین و رعایت اصول بوده و در غیر آن صورت منتهى به ایجاد هرج و مرج و عکس‌العمل شدید خواهد گردید چون عده براى مذاکره کافى نبود بقیه مذاکرات به جلسه بعد موکول و یک ساعت بعد از ظهر جلسه به عنوان تنفس ختم.

و روز پنجشنبه دهم خرداد ماه یک ساعت و ربع قبل از ظهر مجدداً به ریاست آقاى دکتر معظمى نایب رئیس تشکیل و پس از تذکار آقاى نایب رئیس دائر به رفع ممنوعیت آقایان دکتر رادمنش و پوررضا از حضور در جلسات و اخطار نظامنامه آقاى محمد طباطبایى با تذکر عدم مخالفت در اصل موضوع آقاى عماد تربتى پیرو بیانات جلسه قبل خود در مخالفت با برنامه دولت شرحى ایراد و آقاى فرخ به عنوان موافق بدواً در جواب آقاى آوانسیان راجع به بهبود وضع کشاورزان آذربایجان و عدم و صول حد نصاب قانونى جهت آشوری‌هاى شمال براى انتخاب یک نماینده مستقل و توضیح اظهارات آقاى دکتر کشاورز نسبت به قضایاى اردبیل و نیز راجع به قضایاى یزد و اصفهان مورد بحث آقاى دکتر رادمنش و انجام وظایف قانونى از طرف مأمورین محلى و تذکار فداکارى ایلات و احساسات و طن‌پرستى آنان و ضرورت بقاى اسلحه منحصراً در دست قواى نظامى‌دولت و توجه به حفظ روابط دوستى ایران و شوروى به رعایت اصول اول و دوم متمم قانون اساسى و لزوم رسیدگى به گزارش مأمور رسمى‌دولت راجع به استاندار آذربایجان و در اظهارات آقاى ایرج اسکندى در صنعتى نمودن کشور و عدم استعداد فعلى کشور نسبت به این موضوع شرح مفصلى ایراد و نسبت به برنامه دولت اجراى کامل ماده پنجم پیمان سه‌گانه و جبران خسارات وارده به دولت و ملت ایران و عدم دخالت در شئون کشور و همچنین توجه به استرداد املاک عشایر و اخلاص حوزه قضایى و ثبت اسناد و تجدید نظر در برنامه فرهنگ و بهبود وضع اقتصادى کشور و اصلاح حال مستخدمین دولت را متذکر و در این موقع (مقارن ظهر) در اثر ایجاد سوء‌تفاهم بین آقایان ایرج اسکندى و سنندجى جلسه به عنوان تنفس تعطیل و به فاصله 3 ربع ساعت مجدداً تشکیل و پس از توضیح مقام ریاست دائر به رفع سوء‌تفاهم بین آقایان نامبرده آقاى فرخ در تعقیب بیانات قبل از تنفس شرحى راجع به بانک ملى و اقدامات رئیس آن بنگاه برخلاف اساس‌نامه بانک و صرف هزینه‌هاى بى‌مورد تقریر و ورقه سؤالیه راجع به همین موضوع از آقاى وزیر دارایى تسلیم مقام ریاست نمودند.

آقاى هژیر وزیر دارایى در قبال قسمت اخیر بیانات آقاى فرخ راجع به بانک ملى شرحى دائر به وجود سوء‌تفاهم نسبت به این موضوع و ضرورت رفع آن و تذکار خدمات مهم بانک ملى و ضرورت تقویت آن از لحاظ استقلال اقتصادى کشور ایراد و راجع به اظهارات آقاى نمایندگان در خصوص برنامه دولت توضیح دادند هیئت دولت حقایقى را که از طرف نمایندگان محترم راجع به اوضاع عمومى کشور اظهار گردیده تصدیق و مورد توجه قرار داده و اجراى منویات آقایان نمایندگان منوط به وجود دو عامل مؤثر مى‌باشد یکى بهبود وضع کارمندان دولت که اکثریت آنان افراد پاکدامن و صدیق بوده مورد نظر دولت و مجلس واقع و عامل دیگر وضع مالى کشور است که در نتیجه تصمیمات دولت سابق راجع به اقتصادیات قسمت اعظم درآمد دولت رو به نقصان رفته و مقتضى است در این مورد مهم نقشه اقتصادى جامعى که متناسب با شئون اجتماعى و اوضاع و احوال عمومى کشور باشد بایستى بانى مجلس شوراى ملى تنظیم و به مرحله اجرا در آید و در هر حال اجراى مقاصد مجلس شوراى ملى و جهت همت دولت بوده و نسبت به عزیمت قواى خارجى با اتکای به پشتیبانى مجلس شوراى ملى اقداماتى نموده و با توجه به حسن نظر و اعتماد مجلس شوراى ملى و تناسب وسایل و عوامل کار به ترتیب الاهم فالاهم به انجام اصلاحات خواهد پرداخت چون عده براى مذاکره کافى نبود بقیه مذاکرات به قبل از ظهر روز شنبه دوازدهم خرداد ماه موکول و مجلس یک ساعت بعد از ظهر به عنوان تنفس تعطیل و یک ساعت و ربع قبل از ظهر روز دوازدهم خرداد مجدداً به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس تشکیل و بحث در برنامه دولت شروع و آقاى دکتر مصدق به عنوان مخالف بدواً راجع به موجبات پیدایش حکومت آقاى بیات و عوامل سقوط آن و همچنین علل تشکیل دولت کنونى و نظریات کلى و اساسى خودشان نسبت به تشکیل دولت و حسن ظن نسبت به شخص آقاى حکیمى نخست وزیر و عدم توجه ایشان به انتخاب وزیران بر حسب تمایل افکار عمومى شرحى تقریر پس از آن به اظهار نظر در برنامه پرداخته و راجع به قسمت اقتصادى و مالى عقیده به حذف اداره باربرى و انضمام اداره غله و نان به وزارت دارایى و تجدید نظر در قانون مالیات بر درآمد و اصلاح فورى سازمان اقتصادى داشته و با تذکار ضرورت اصلاح قانون انتخابات و توسعه و اصلاح سازمان زندان تهران و شهرستان‌ها به انتقاد از رویه بانک ملى و بانک سپه پرداخته و از هر حیث این دو سازمان اقتصادى را محتاج به بازرسى دقیق و اصلاح کامل می‌دانستند و چون در ضمن این بحث اشاره به سوء‌استقاده یکى از آقایان نمایندگان اصرار در افشای نام آن شخص نموده و چون ایشان احاله به دفاتر خود بانک سپه نمودند عده از آقایان به عنوان اعتراض از جلسه خارج و چون عده کافى نبود نیم ساعت قبل از ظهر جلسه به عنوان تنفس تعطیل و سه ربع ساعت بعد از ظهر مجدداً تشکیل و آقاى فاطمى به عنوان اخطار نظامنامه تقاضا نمودند براى رفع سوء‌تفاهم نام شخصى که منظور نظر آقاى دکتر مصدق بوده علناً در مجلس ذکر شود آقاى دکتر مصدق پس از ادامه بیانات خود در برنامه راجع به بازرسى در شرکت تلفن و تعقیب مختلسین و عدم توفیق خودشان در تشکیل اقلیت و ضرورت اصلاح قانون نظام وظیفه تقدیم قانون استخدام مهندسین و توجه دولت نسبت به معاملات کامیون‌هایى که از طرف اشخاص و شرکت‌ها وارد شده در قبال اظهارات آقاى فاطمى عقیده داشتند هیئتى مرکب از آقایان:

فاطمى فرخ فرهمند- مهندس فریور و مظفر‌زاده به بانک ملى روسیه و دفاتر آن مراجعه و موارد سوء‌استفاده را به عرض مجلس شوراى ملى برسانند. آقاى زند وزیر جنگ نسبت به اظهارات اخیر آقاى دکتر مصد ق در مورد بانک سپه توضیحاً اظهار نمودند بر اثر گزارش‌هاى واصله دائر به سوء‌جریان امور بانک بازرس مخصوصى اعزام و چون عملیات رئیس آن از حدود مقررات اساس‌نامه خارج بود از شغل خود برکنار کمیسیونى مشغول رسیدگى به جریان امور بانک بوده و شخص متخلف نیز حقوقاً و جزائاً مورد تعقیب واقع و نسبت به معاملاتى که بدون وثیقه انجام شده اقدام به اخذ وثیقه قانونى به عمل خواهد آمد. بقیه مذاکره در برنامه دولت به روز یکشنبه 13 خرداد ماه 3 ساعت به ظهر موکول و مجلس یک ساعت و ربع بعد از ظهر به عنوان تنفس تعطیل و یک ساعت پیش از ظهر روز سیزدهم خرداد ماه به ریاست آقاى سید محمد‌صادق طباطبایى تشکیل و آقاى حکیمى نخست وزیر توضیحاً اظهار داشتند بیانات آقایان نمایندگان محترم در جلسات متوالى در مورد برنامه دولت قسمتى مربوط به راهنمایى‌ها و اطلاعات سودمندى بودکه به حکم بصیرت و تجربه در شئون مختلفه اجتماعى به دست آمده و براى دولت قابل توجه بوده و با کمک و پشتیبانى مجلس شوراى ملى اصلاحات منظور عملى خواهد گردید. اظهارات مربوط به شکایت از طرز جریان امور نیز مورد تصدیق خود دولت بوده و با تقویت نمایندگان محترم رسیدگى شده و مأمورین دولت به وظایف

+++

قانونى و اجتماعى خود آشنا خواهند گردید.

مطالب مربوط به آذربایجان نیز مورد توجه و علاقه کامل هیئت دولت بوده و قضایاى راجع به ارتش با اعتقاد به استحکام مبانى ارتش ملى طرف توجه خاص دولت واقع و به اصلاحات لازمه مبادرت خواهد گردید و راجع به سیاست خارجى اظهار نمودند به طوری که ضمن برنامه نیز توضیح شده مبانى آن بر استقلال تام و تمام و حاکمیت ایران و رعایت سیاست توازن و احترام متقابل بوده و نسبت به اجراى ماده 5 پیمان سه‌گانه دولت به استحضار نمایندگان محترم اقدامات اساسى به عمل آمده و در خاتمه با تقاضاى رأى اعتماد و تعیین تکلیف دولت اجرای اصلاحات مورد نظر را منوط به قدرت قانونى و ثبات حکومت مرکزى و پشتیبانى مجلس شوراى ملى دانسته و وجود وحدت نظر را در چنین موقع خطیر موجب خیر و صلاح کشور می‌شمردند.

آقایان محمد طباطبایى- نبوى- دهستانى و فیروز‌آبادى کفایت مذاکرات را پیشنهاد و پس از توضیح آقاى محمد طباطبایى اظهار مخالفت آقاى طوسى کفایت مذاکرات تصویب و بنابر پیشنهاد آقاى رضا حکمت و موافقت اکثریت به کیفیت مندرجه در ماده 92 آیین‌نامه داخلى با ورقه اخذ رأى اعتماد به عمل آمده از 95 نفر عده نمایندگان حاضر 25 موافق و 7 مخالف و 63 نفر ممتنع بودند و بالنتیجه اکثریت حاصل نگردید. چون پیشنهاد ختم جلسه شده بود جلسه آتیه به روز پنجشنبه هفدهم خرداد ماه سه ساعت قبل از ظهر و دستور آن لوایح موجوده اعلام و مجلس مقارن ظهر ختم شد

نایب رئیس - آقاى مجد ضیایى،

مجد ضیایى - در یکى از جلسات ساعت مقرره تشکیل جلسه را ساعت 8 مقرر فرمودند ما در سر ساعت آمدیم و اینجا نشستیم تا پنجاه و پنج دقیقه قبل از ظهر جلسه را تشکیل دادند بنده خواستم عرض کنم که فقط مواد نظامنامه همان ماده 109 نیست آقایان خوب است تمام مواد نظامنامه را اجرا بفرمایند و بعدها از تمام مواد نظامنامه پشتیبانى بفرمایند و از تمام مقررات متابعت بفرمایند یعنى همان ساعت که تشکیل جلسه را معین می‌کنند حاضر بشوند که کارها سریعاً انجام شود.

نایب رئیس - آقاى طباطبایى (گفتند نیستند) آقاى فرمانفرماییان،

فرمانفرماییان - عرض کنم در آن روز که اینجا مذاکرات بود آقاى دکتر معاون و آقاى فرخ یک بیاناتى کردند بنده از نظر این که این بیانات در مجلس شوراى ملى عرض شده است لازم می‌دانم که توضیحى عرض کنم و آن این است که آقاى فرخ .... (صداى زنگ نایب رئیس)

نایب رئیس - آقا راجع به صورت جلسه اگر فرمایشى دارید بفرمایید این مربوط به صورت جلسه نیست.

فرمانفرماییان - چون آقا دکتر معاون به عنوان اتکا به ماده 109 اظهاراتى کردند که در صورت جلسه آثارش هست و بنده لازم می‌دانم که تکذیب کنم همان طور هم آقاى فرخ بیاناتى کردند و در صورت مجلس هست بنده از این نظر اجازه می‌خواهم که عرایضى بکنم.

جمعى از نمایندگان - آقا این که اعتراض به صورت جلسه نیست.

نایب رئیس - در صورت جلسه از نظر تصحیح صورت جلسه باید صحبت شود چون اظهارات شما مبحث علیحده‌ای است و مربوط به صورت جلسه نیست اگر راجع به صورت جلسه است بفرمایید.

فرمانفرماییان - در هر حال عرایض بنده مربوط به بیاناتى است که آقاى دکتر معاون و آقاى فرخ فرمودند و در صورت مجلس لابد خلاصه آن ذکر شده است و چون بنده آن بیانات را تکذیب می‌کنم با صورت جلسه مخالفم و لابد حا لا رأى می‌گیرید به صورت مجلس بنده مخالفم با صورت جلسه (همهمه نمایندگان)

نایب رئیس - جنابعالى خودتان از وکلایى هستید که ده دوره در مجلس سابقه دارید و آشنا به وظایف مجلسى هستید که اعتراضات در صورت جلسه مربوط به اعتراض به بیان یک نفر نماینده نیست (صحیح است) شما باید اعتراض کنید که آن بیانات درست بوده یا نبوده و تکذیب کنید (صحیح است) و این مربوط به بعد از صورت جلسه است.

فرمانفرماییان - پس بنده اجازه می‌خواهم که بعد زا تصویب صورت جلسه عرایض خود را عرض کنم.

نایب رئیس - بسیار خوب بعد از تصویب صورت جلسه چند نفر دیگر هم براى قبل از دستور اجازه خواسته‌اند- آقاى طوسى. طوسى - از این تذکر راجع به صورت مجلس می‌خواهم همه آقایان را با تأثر خود شریک کرده باشم این صورت جلسه خلاصه 13 جلسه است که به عنوان تنفس ختم شده و سبب ختم جلسات را در هر جلسه نبودن اکثریت ذکر می‌کند بنده وارد جزئیات نظریات خودم نمى‌شوم همین قدر می‌پرسم که آیا انصاف است؟ وظیفه ما وظیفه نمایندگى همین است در هر جلسه اعلام می‌شود ساعت 8 ساعت 9 کدام روز در این ساعت مجلس تشکیل شده به قضاوت وجدانى خودتان واگذار می‌کنم.

نایب رئیس - آقاى کاظمى‌در صورت جلسه نظرى دارید؟ (کاظمى- بلى) بفرمایید.

کاظمى - در ضمن فرمایشات آقاى دکتر کشاورز (مهندس فریور- این مربوط به صورت جلسه نیست) راجع به وقایعى که در اردبیل اتفاق افتاده بود بیاناتى فرمودند و نسبت نادانى دادند که من جواباً عرض کردم که اگر نادانى یک کاری را کرده است مربوط به اکثریت و اقلیت مجلس نیست ولى در روزنامه‌ها دیدم که منعکس شده است (مظفر‌زاده - آقاى رئیس چرا نمی‌فرمایید مربوط به صورت جلسه نیست) که من گفته‌ام یک نادانى این را نوشته است در روزنامه و حال آن که بنده این طور عرض نکردم بنده گفتم اگر یک نادانى چنین کارى کرده است به اکثریت مجلس چه مربوط است و گناه اکثریت نیست (صحیح است)

نایب رئیس - اظهار ایشان آقاى مظفر‌زاده راجع به بیانى است که کرده‌اند و این مربوط به صورت جلسه است چون ایشان مى‌گویند من این طور نگفتم آقاى ساسان راجع به صورت جلسه فرمایشى هست؟

ساسان - عرض کنم آقایان دکتر شفق و دکتر عبده مسافرت‌شان با اجازه مجلس و از طرف مجلس بوده است (بعضى از نمایندگان- این طور نیست) (فداکار- با اجازه مجلس نبوده است) این را خواستم تذکر بدهم که آنها را غایب بى‌اجازه ننویسند.

نایب رئیس – مرخصی‌شان تصویب می‌شود آقاى ساسان.

ساسان - .... یکى هم موضوع دیر آمدن بدون اجازه بودکه معلوم نیست ساعت حضور در مجلس کى هست؟ (یمین اسفندیارى- همان موقع که رئیس مجلس اعلام می‌کند) ساعت 9 اعلام می‌شود و ساعت 11 شروع می‌شود ما نمی‌دانیم چه ساعتى است.

نایب رئیس - ساعت و روز تشکیل جلسه در جلسه قبل تعیین می‌شود و همان ساعت 9 است و در همان ساعتى که معین می‌شود باید آقایان اینجا حاضر باشند (صحیح است) (مجد ضیایى- باید اداره مباشرت تشخیص بدهد)

نایب رئیس - آقاى هاشمى.

هاشمى - چون دوست نمی‌دارم از بالا، جایگاه هیئت رئیسه با آقایان مجترم صحبت بکنم پایین می‌آیم ولو این که عرضم هم مختصر باشد اعتراضات در صورت مجلس باید نسبت به موضوعاتى باشد که در صورت مجلس یک انعکاسى داشته باشد یعنى در این صورت خلاصه مذاکرات باشد نه آنچه که اتفاق نیفتاده باشد (صحیح است) و ما در ذهن خود و در خیال خود تصور کرده باشیم و خیال کرده باشیم که اگر آن کار می‌شد بهتر بود و آن وقت بلند بشویم و اعتراض بکنیم به صورت مجلس مانند آن اعتراضى که جناب آقاى فرمانفرماییان فرمودند که به دیگران به موجب ماده 109 حق دفاع داده شد صحبت کردند حق نطق داشتند و من هم در همان موضوع به خصوص به استناد همان ماده ذیحق بودم ولى در این موضوع به من اجازه نطق داده نشد (فرمانفرماییان - خیر اشتباه می‌فرمایید)- خیر اشتباه نیست بالأخره حق آقا محفوظ و در موقعش هم صحبت خواهید فرمود آنچه که آقاى مجد ضیایى و سایر آقایان فرمودند که ساعات تشکیل جلسه چه موقع است بنده عرض می‌کنم همان ساعتى است که مقام ریاست تعیین می‌فرمایند ساعت هشت یا ساعت 9 تعیین می‌شود ولى متأسفانه 55 دقیقه قبل از ظهر جلسه تشکیل می‌شود در هر حال بنده آقایان را متوجه می‌سازم که وقت همان وقتى است که جناب آقاى رئیس در آخر جلسه اعلام می‌فرمایند ولى آقایان دیر تشریف می‌آورند و هنگامى که روز جلسه اکثریت آقایان وکلا حاضر شدند که بتوان جلسه را تشکیل داد آن وقت زنگ زده می‌شود و هر فردى هم خیال می‌کند که اگر من دیر آمدم تأثیر ندارد سایر رفقا خواهند آمد و این خود موجب تأخیر در انعقاد جلسات می‌شود (صحیح است) و آقایان تشریف بیاورند و زنگ جلسه زده شود (صحیح است)

نایب رئیس - آقایان اردلان دکتر معاون فرخ دیگر نظرى در صورت مجلس ندارید؟

فرخ - عرضى ندارم.

دکتر معاون - بنده هم نظرى ندارم.

اردلان - بنده راجع به صورت جلسه اجازه خواسته بودم.

نایب رئیس - راجع به صورت مجلس نظرى داشتید؟

اردلان - بلى اگر اجازه بفرمایید عرض کنم.

نایب رئیس - بفرمایید.

اردلان - می‌خواستم عرض کنم این آقایان همکاران ما که به آمریکا رفته‌اند این موهن است که هر روز می‌نویسند غایب بدون اجازه اینها براى انجام یک خدمت ملى رفته‌اند (مهندس فریور- با اجازه نبوده است) و از هیئت محترم رئیسه تقاضا می‌کنم که یک تصمیمى بگیرند که دیگر نوشته نشود بدون اجازه.

نایب رئیس - صورت مجلس تصویب شد.

2 - اقتراع شعب شش‌گانه.

نایب رئیس- چون موعد قانونى شعب منقضى

+++

شده است اگر اجازه بفرمایید بدواً اقتراع شعب به عمل آید عده حاضر 117 نفر به هر شعبه 19 نفر می‌رسد بعد به شعبه‌هاى اول و دوم و سوم هم یک نفر اضافه می‌شود.

( اقتراع به عمل آمده و نتیجه به قرار ذیل حاصل شد)

شعبه اول- آقایان؛ بهبهانى- حیدر‌على امامى- دکتر مجتهدى- فاطمى- معدل- دکتر کیان- امیر تیمور- عماد تربتى- صمصام- قبادیان- خاکباز فرهودى- حشمتى- گنابادى- امام جمعه- صفوى ظفرى- ملک‌مدنى- نجومى.

شعبه دوم آقایان: مهندس فریور- مراد اریه- رحیمیان- مؤید قوامى- خلعتبرى- اکبر- فولادوند- ملایرى- محمد‌على اعتماد- حاذقى- مرآت اسفندیارى- تجدد- هاشمى- صادقى- دکتر معاون- مظفر‌زاده- دهستانى- فرخ- گیو.

شعبه سوم - آقایان سید ضیاء‌الدین نقابت- آوانسیان- آصف- روحى- رفیع- صدریه- فیروز‌آبادى- اسکندرى- جلیلى- مهندس پناهى- دکتر کشاورز- محیط- رفیعى- ذوالقدر- مقدم- سنندجى- گرگانى- آشتیانى.

شعبه چهارم - آقایان: سرتیپ‌زاده- على دشتى- تهرانچى- صدر‌قاضى- کام‌بخش- تیمورى- یمین اسفندیارى- دکتر زنگنه- درى- جمال امامى- فرود- کاظمى- افشار صادقى- تهرانى- فتوحى- ذوالفقارى- جواد مسعودى- ایرج اسکندرى- فداکار- پوررضا- دکتر طاهرى- مؤید ثابتى- مخبر فرهمند- دکتر آقایان- ایپکچیان- نبوى خلیل دشتى.

شعبه ششم - آقایان: لنکرانى- سید محمد‌صادق طباطبایى- اردلان- محمد طباطبایى- فرمند- مجد ضیایى- اسعد- حکمت- نمازى- افخمى- اخوان- شهاب فردوسى. دکتر رادمنش ثقة‌الاسلامى- منصف- بهادرى- دکتر معظمى- تولیت- عدل. به شعبه اول علاوه می‌شود- آقای گله‌دارى.

به شعبه دوم آقاى شریعت‌زاده به شعبه سوم آقاى فرمانفرماییان.

نایب رئیس - آقاى نبوى پیشنهادى کرده‌اند که قرائت می‌شود و اگر مورد تصویب واقع شد البته براى مذاکرات قبل از دستور هم که دو سه نفر اجازه خواسته‌اند اجازه داده می‌شود پیشنهاد ایشان قرائت مى‌شود.

پیشنهاد می‌کنم پس از قرائت صورت مجلس یک نفر نماینده بانک انتخاب شود.

نبوى - عرض می‌کنم مطابق قانون باید اول اردیبهشت آقایان این انتخاب را فرموده باشند ولى چون به واسطه طرح برنامه دولت و سایر کارهاى دیگرى که در دستور آمد این موضوع مسکوت ماند و فقط یک نفر انتخاب شد و نسبت به یک نفر دیگر اکثریت حاصل گردید بنابراین چون حالا اولین جلسه است که از آن امور فراغت حاصل شده بهتر است اجازه بفرمایید که این یک نفر ناظر بانک هم انتخاب شود (صحیح است)

نایب رئیس - همین طور است که می‌فرمایید و باید در اولین جلسه اردیبهشت ماه انتخاب شده باشد ولى عجالتا‍ً اکثریت براى رأى نیست (نبوى- هفت هشت نفر بیرون هستند بفرمایید بیایند) (امیر تیمور‌- همه بیرون نشسته‌اند بفرمایید بیایند) بنابراین تصور می‌کنم موافقت بفرمایید که در جلسه آتیه این موضوع انتخاب شود (صحیح است)

حاذقى - اجازه می‌فرمایید بنده تذکر نظامنامه‌اى دارم.

نایب رئیس - مطابق کدام ماده.

حاذقى - ماده 25 آیین‌نامه داخلى مى‌گوید کمیسیون‌ها موظفند که گزارشى از کارهاى خودشان را به عرض مجلس شوراى ملى برسانند کمیسیون عرایض و مرخصى گزارش عملیات خودش را تهیه کرده است و از طرف رئیس کمیسیون حاضر است اگر اجازه بفرمایید قرائت شود.

مقام محترم ریاست مجلس شوراى ملى.

یکى از کارهاى حساس مجلس که تاکنون به قدر اهمیت خود متظاهر نبوده و باید بیش از گذشته مورد دقت باشد توجه به دادخواهى است که پس از نومیدى از سلسله مراتب از تمام نقاط کشور به مجلس متوسل و از این آخرین پناه احقاق حق را متوقعند- کمیسیون عرایض و مرخصى که برگزیده پارلمان و رجع این امر مهم عمومى است از لحاظ تماس مستقیم با افراد و لزوم حمایت از مظلومین مسئولیت محسوسى را عهده‌دار بوده و کمیسیون‌هاى قبل البته به قدر توانایى خود این وظیفه را انجام داده‌اند- ولى بعد از انتخاب کمیسیون فعلى جریان امور عرایض از نزدیک مطالعه و مشاهده شد که در سایه آزادى مردم در این دوره یا توسعه حدود اجحافات متنوعه روز به روز بر تعداد مظالم و تظلم افزوده بالنتیجه تکالیف کمیسیون و زحمات متصدیان امور عرایض را سنگین‌تر نموده لذا تصمیم جدى و اقدام مؤثر‌تر از گذشته ضرورت یافته که حتى‌الامکان از تعدى و تخلفات از وظیفه و قانون جلوگیرى و پریشانى خاطر مردم به امید و آرامش مبدل گردد. اینک به مراعات مقررات آیین‌نامه داخلى و لزوم پشتیبانى مجلس از این منظور طرز عمل کمیسیون را اجمالاً به استحضار مجلس رسانیده تفصیل این اجمال را هر یک از آقایان ممکن است تشریف آورده به شخصه معاینه فرمایند- کمیسیون عرایض و مرخصى در این سه ماهه هر هفته بلا‌استثنا روزهاى شنبه، سه‌شنبه، پنجشنبه، از ساعت 8 صبح تشکیل و با تشریک مساعى آقایان اعضا عرایض را به دقت رسیدگى و به وزارتخانه‌هاى مربوطه رجوع نموده و موارد مهمه را به مکاتبه عادى قناعت نکرده حتى به وسیله تلفن از شخص وزیر یا معاون و متصدیان امر نتیجه اقدامات و جواب مرجوعات مطالبه و جداً پافشاى شده است که اجراى اوامر مجلس در هیچ مرحله به مساهله و مسامحه مصادف و متوقف نگردد و باعث سرگردانى و نومیدى دادخواهان نشود با این حال اگر مطلبى به تعویق افتاده و شکایتى بیش از حد متعارف طول کشیده و تکرار مکاتبه موجب تضییع وقت بوده از وزارتخانه‌ها نماینده خواسته و گاهى لذى‌الاقتضاء شخص وزیر را هم دعوت و علت تعویق امر و تسامح مأمورین را حضوراً پرسش و بالأخره نتیجه ارجاعات استعلام و تأکید در حق‌گذارى شده است- چنانکه شکایات متواتره اخیره از بى‌اعتدالى که کمیسیون تشخیص مالیات و سوء‌استفاده مأمورین مالیات بر درآمد همچنین تحمیلات مأمورین مالیات بر درآمد همچنین تحمیلات مأمورین ژاندارمرى به اهالى ولایات و بى‌انضباطى امور دخانیه بعضی شهرستان‌ها و استفاده مأمورین از سهمیه رعایاى شهرستان‌ها و نیز اجحافات و تبعیض در پخش کالاهاى انحصارى مخصوصاً محرومیت اهالى بعضى شهرستان‌ها و دهات از سهیمه قند و شکر و قماش که قسمت عمده مراجعات را تشکیل داده و می‌توان گفت تظلم مشترک اکثراً مردم کشور است چون این مطالب نظر کمیسیون را جلب نمود براى تعدیل رفتار مأمورین و جلوگیرى از ناحسابی اقدام مؤثرى لازم بود از وزارتخانه‌هاى مربوطه متناوباً نماینده دعوت و به شرح زیر مذاکره شده ا‌ست.

اول - شکایات اکثر اهالى مرکز و ولایات از طرز عمل کمیسیون تشخیص و بى‌اعتدالى در تعیین مالیات بر درآمد و سوء‌استفاده متصدیان و مأمورین و انحراف آنها از نص قانون مالیات که آقاى دکتر مهیمن معاون وزارت دارایى به سمت نمایندگى آن وزارت به کمیسیون عرایض معرفى و ایشان به اتفاق آقاى مانک مستشار مالیات بر درآمد و آقاى رئیس مالیات بر درآمد تهران و آقاى رئیس مالیات بر شرکت‌ها حضور یافته مذاکرات و تحقیقات لازمه به عمل آمد و تأکید شد که تخلفات از قانون و هر گونه تعدى و سوء‌استفاده مأمورین و متصدیان را مورد بازپرس و تعقیب کیفرى قرار داده در رفع تظلم و رفاه مؤدیان مالیات طبق مقررات قانون اقدام سریع و مؤثر نموده تا گزارش آن به عرض مجلس شوراى ملى برسد.

دوم - شکایات از شرکت‌هاى دخانیه و سوء‌استفاده متصدیان و مأمورین از حق مردم و محرومیت اهالى بعضى ولایات از سهمیه توتون و سیگار آقاى مدیر کل انحصار دخانیات از طرف وزارت دارایى به سمت نمایندگى معرفى و در کمیسیون حضور یافته نسبت به اصول شکایات مذاکره و مخصوصاً راجع به اختلاف گفتگوى شرکت دخانیه ساوه که اخیراً محل مشاجره و مورد بحث بوده رسیدگى و مؤکداً مقرر شد در حسن انتظام کلیه امور دخانیه و حفظ انضباط در تمام نقاط و کوتاه کردن دست اشخاص نا صالح و دادن سهمیه اهالى هر محل به خود آنها و تسهیل در عمل اقدامات مفید و مؤثرى نمایند که شکایات رفع و نتیجه به استحضار مجلس برسد.

سوم - شکایات از هرج و مرج امور کالاهاى انحصارى و قند شکر و قماش و سوء‌استفاده متصدیان و مأمورین و محرومیت اهالى بعضى نقاط از دریافت سهمیه خود آقاى مدیر کل پخش کالا به وسیله مقام نخست وزیرى دعوت و در اطراف مطالب مذاکره و به طوری که جواب گفتند بعضى از این بى‌ترتیبی‌ها نتیجه عمل باربرى گذشته بود که کالا به مقصد نرسیده و اخیراً به تنظیم برنامه‌اى مشغولند که قریباً از بى‌اعتدالی‌ها جلوگیرى و در پخش کالا مراعات انتظام و اعتدال و رفع تعدى خواهد شد بالفعل شکایات مربوطه به بعضى نقاط آذربایجان و فارس را که در دست اقدام بود یادداشت نمود که با رجوع به پرونده موجبات رفع نگرانى ذوى‌الحقوق را هر چه زودتر فراهم و نتیجه را اطلاع دهد که به عرض مجلس برسد.

چهارم - شکایات از طرز رفتار و تعدیات مأمورین ژاندارمرى در ولایات مخصوصاً سکونت آنها در خانه‌هاى اهالى (بدون اجازه و اجاره) کمیسیون نماینده از وزارت کشور دعوت و در اطراف شکایات حضوراً رسیدگى و تأکید نمود که موجبات رفع نگرانى متظلمین را مؤثراً فراهم نمایند که نتیجه به عرض مجلس برسد.

پنجم - شکایت سندیکاى پزشکان از طرز عمل وزارت بهدارى مخصوصاً خرید دارو و پخش آن بین بیماران قراء و قصبات نماینده سندیکا براى توضیح مطالب دعوت و حضوراً مذاکراتى به عمل آمد و مخصوصاً آقاى وزیر بهدارى وقت هم دعوت شدند و نسبت به مطالب سندیکا مذاکره شد جواباً اظهار داشتند که تهیه دارو به بنگاه

+++

دارویى واگذار شده است نماینده سندیکا هم از این جواب آگهى یافته است در بعضى موارد نیز هر وقت لازم بوده شخص دادخواه به کمیسیون دعوت و به شکایت و توضیحات او توجه و اقدام لازم شده و ماحصل عملیات کمیسیون هر هفته براى مزید آگهى در روزنامه رسمى کشور و سایر جراید معروف درج و بعداً نیز تا آنجا که وظیفه قانونى کمیسیون تجویز می‌نماید به شکایات واصله رسیدگى و گزارش آن به اطلاع مجلس خواهد رسید که به اصول شکایات و طرز رفتار متصدیان و مأمورین دولت متوجه و از نتیجه اقدامات آگاه باشند.

چنان که تاکنون هم پاسخنامه‌هاى ارسالى وزارتخانه‌ها لدى‌الوصول از دبیرخانه قانونگذارى به متظلمین ابلاغ و در روزنامه رسمى کشور نیز درج شده است که از نتیجه دادخواهى خود و اقدامات مجلس آگاه و آسوده خاطر باشند. چون نامى از دبیرخانه برده شد سزاوار است گزارش فوق را به شرح زیر ختم نماید:

از اول دوره چهاردهم تاکنون نمره کتاب ثبت عرایض به نوزده هزار شماره رسیده که عملکرد دبیرخانه از حیث پیش‌نویس- پاک‌نویس- رونوشت- جواب- شاکى و غیره متجاوز از نود هزار ورقه بوده و در پیشرفت این کار زیاد مراقبت و تخصص آقاى عنقا رئیس دبیرخانه و زحمات فوق‌العاده کارمندان آن اداره مؤثر و مکمل کار کمیسیون و شایسته تشویق و قدردانى است. در خاتمه براى کمیسیون عرایض و اداره دبیرخانه از حیث میز- تلفن- ماشین تحریر- استخدام ماشینیست آزموده و غیره حوائجى به نظر رسید که تهیه آن از هیئت محترم رئیسه تقاضا شد- جاى بسى تشکر است که مخصوصاً آقاى دکتر معظمى نایب رئیس از طرف آن هیئت محترم رئیسه تقاضا شد- جاى بسى تشکر است که مخصوصاً آقاى دکتر معظمى نایب رئیس از طرف آن هیئت شخصاً نواقص را معاینه و قسمتى از آن را رفع و تدارک فرمودند امید است بقیه احتیاجات هم (اخیرا تهیه شده)

حسب‌الوعده قریباً تهیه و نواقص استخدامى رفع و باعث تکمیل سرعت عمل گردد.

3 - قرائت گزارش کمیسیون عرایض مرخصى.

نایب رئیس - بنابراین چون عده کافى نیست براى رأى این گزارش کمیسیون خوانده می‌شود و انتخاب یک نفر ناظر بانک را براى جلسه آتیه قرار مى‌دهیم چون عده کافى نیست معطل مى‌شویم (آقاى حاذقى مخبر کمیسیون عرایض گزارش مزبور را به شرح زیر قرائت نمودند) (دکتر معاون - وظیفه‌شان است آقا) (فداکار - این که ربطى به مجلس شوراى ملى ندارد)

(ساسان- این که همه‌اش حرف بود) ( جمعى از نمایندگان- با همهمه منظور از این گزارش چیست؟)

حاذقى - ... این یک گزارشى از کمیسیون عرایض و مرخصى بود که مربوط به کارهاى سه ماهه کمیسیون بود و یک گزارش چند خطى هم هست که مربوط به لایحه قانون نظام وظیفه است که شکایت‌هاى متعددى از مرکز و شهرستان‌ها رسیده راجع به آن طرحى که آقاى مهندس فریور تقدیم مجلس کردند و راپورتش حاضر است منظور این بود که چون این شکایت‌ها از تمام مملکت رسیده است و مربوط به تمام جوانان کشور است در اولین موقعى که مجلس شوراى ملى وقت داشته باشد این قانون را مطرح کنند و هر چه زود‌تر تکلیف این جوانان کشور را معلوم کنند (صحیح است)

4 - مذاکرات قبل از دستور آقاى فیروز‌آبادى ختم جلسه.

نایب رئیس - آقاى فیروز‌آبادى شما قبل از دستور فرمایشى دارید؟

فیروز‌آبادى - بله قبل از دستور عرض دارم.

نایب رئیس - آقاى فیروز‌آبادى.

فیروز‌آبادى - امروز بنده از آقایان مجترم به قدر پنج دقیقه وقت می‌خواهم و اجازه بدهند به بنده که عرض خودم را بکنم و مرخص شوم می‌خواستم یک شمه‌اى از گزارش عملیات خودم را چون بى‌نتیجه نمی‌دانم براى مجلس و براى مملکت به عرض آقایان برسانم (صحیح است، بفرمایید)

گزارش کار من که از اول هم می‌گفتند و در مکتبخانه از علم به من گفته شده که خدمت خلق را گفتند بهترین چیزهاى خوب دنیا است و بنده چون ذهنم ساده بود و صاف بود این در ذهن بنده نقش بست و حالا در مجلس در صدد بر آمدم که کارهایى را که از اول جوانى تا به حال کرده‌ام به عرض آقایان برسانم (خنده نمایندگان) خنده ندارد اگر بد بود که خودم باید بگویم و اگر خوب بود همه باید بنده را تشویق کنند (صحیح است).

نایب رئیس - آقاى فیروز‌آبادى راجع به کارهاى مجلس صحبت بفرمایید (خنده نمایندگان)

فیروز‌آبادى - خواهش می‌کنم اجازه بفرمایید بنده عرض کنم (مهندس فریور- قبل از دستور همه چیز می‌شود گفت بفرمایید آقاى فیرز‌آبادى) (امیر تیمور- نتیجه عمومى ازش می‌خواهند بگیرند) عرضم همان چیزى بود که آقاى امیر تیمور فرمودند بنده می‌خواهم یک نتیجه عمومى از آن بگیرم ...

جمعى از نمایندگان - اکثریت نیست (خنده نمایندگان)

فیروز‌آبادى - خنده نکنید- توهین نکنید خوب نیست.

نایب رئیس - آقاى فیروز‌آبادى اجازه بفرمایید چون اکثریت نیست بقیه فرمایشات شما را برای جلسه آتیه و اجازه شما محفوظ است و غزر از شما چند نفر دیگر هم اجازه خواسته‌اند می‌گذاریم برای جلسه بعد اگر اجازه بفرمایید جلسه را ختم کنیم (صحیح است)جلسه آینده به روز یکشنبه ساعت 9 صبح موکول می‌شود و دستور هم مطالب موجوده.

(مجلس 45 دقیقه بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شورای ملی - ملک‌مدنی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

انتصابات و احکام

وزارت دادگسترى

 از 1/ 3/ 24 لغایت 9/ 3/ 24.

1 - آقاى حسن دیبا دادیار دادسراى شهرستان اراک به سمت ریاست دادگاه جنحه اراک.

2 - آقاى غلام‌حسین دانشمندى کارمند منتظر خدمت به سمت کارمندى على‌البدل دادگاه بخش کاشمر

3 - آقاى ابوالفتح کیهان نماینده ثبت تبریز به سمت دادیارى دادسراى شهرستان اردبیل

4 - آقاى حسین دادپرور معاون دایره غرب ثبت املاک تهران به سمت کارمندى على‌البدل دادگسترى شهرستان ادربیل

5 - آقاى محمود قوامى کارمند کتابخانه به سمت امانت شعبه 2 دادگاه بخش تبریز

6 - آقاى محمد هاشمى نائینى امین دادگاه بخش یزد به سمت امانت دادگاه بخش زرند

7 - آقاى ابوطالب ابراهیمى امین دادگاه بخش زرند به سمت بازپرسى شعبه 2 دادسراى یزد

8 - آقاى محمد‌باقر صمدى بازپرس شعبه 3 دادسراى شهرستان تبریز به سمت امانت شعبه اول دادگاه بخش تبریز

10 - مصطفى میر‌فخرایى امین دادگاه بخش 2 تبریز به سمت بازپرس شعبه 3 داد سراى شهرستان تبریز

11 - آقاى محمد‌تقى محامد امین دادگاه بخش 3 تبریز به سمت دادیارى دادسراى شهرستان تبریز

12 - آقاى اکبر مقبول دادیار دادسراى شهرستان تبریز به سمت امانت دادگاه بخش 3 تبریز

13 - آقاى احمد نراقى‌پور کارمند دفتر دادگاه شهرستان تهران به سمت دادیارى دادسراى شهرستان شیراز.

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294243!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)