کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19
[1396/06/01]

جلسه: 126 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه نهم آبان‌ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏.

2- بیانات قبل از دستور آقایان مهندس جفرودى و کدیور.

3 - قرائت‌نامه وزارت دربار در جواب نامه مجلس شوراى ملى به مناسبت میلاد مسعود اعلیحضرت همایونى.

4 - اخذ رأى و تصویب تقاضاى آقاى دکتر امیر نیرومند دائر به ارجاع سؤال ایشان درباره برق تهران به کمیسیون تحقیق.

5 - مذاکره در لایحه‌الحاق تبصره به ماده اول قانون اعزام محصل به خارجه.

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات.

7 - تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت کشور.

8- بقیه مذاکره و تصویب لایحه الحاق تبصره به ماده اول قانون اعزام محصل به خارجه.

9 - طرح و تصویب فوریت لایحه مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین.

10- طرح و تصویب گزارش شور دوم کمیسیون دادگسترى راجع به جلوگیرى از قاچاق توسط وسائل نقلیه موتورى دریایی.

11 - تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ‏19

 

 

جلسه: 126

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه نهم آبان‌ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس‏.

2- بیانات قبل از دستور آقایان مهندس جفرودى و کدیور.

3 - قرائت‌نامه وزارت دربار در جواب نامه مجلس شوراى ملى به مناسبت میلاد مسعود اعلیحضرت همایونى.

4 - اخذ رأى و تصویب تقاضاى آقاى دکتر امیر نیرومند دائر به ارجاع سؤال ایشان درباره برق تهران به کمیسیون تحقیق.

5 - مذاکره در لایحه‌الحاق تبصره به ماده اول قانون اعزام محصل به خارجه.

6 - تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات.

7 - تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت کشور.

8- بقیه مذاکره و تصویب لایحه الحاق تبصره به ماده اول قانون اعزام محصل به خارجه.

9 - طرح و تصویب فوریت لایحه مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین.

10- طرح و تصویب گزارش شور دوم کمیسیون دادگسترى راجع به جلوگیرى از قاچاق توسط وسائل نقلیه موتورى دریایی.

11 - تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه.

 

مجلس دو ساعت و ربع پیش ازظهر به ریاست آقاى عماد تربتى (نایب‌رئیس) تشکیل گردید.

1 - تصویب صورت مجلس

نایب‌رئیس - صورت اسامى غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود.

غایبین بااجازه - آقایان: قبادیان. جلیلى. دکتر سعید حکمت. کورس. دکتر اصلان. افشار. عبدالحمید بختیار. سنندجى. سعیدى. اسفندیارى. دکتر جهانشاهى. محمد ذوالفقارى. مجید ابراهیمى. قراگزلو. دکتر بینا. اردلان. صفارى. اعظم زنگنه. مهندس شیبانى. بزرگ ابراهیمى. فولادوند. مشار. عامرى. مهندس سلطانى. خلعت‌برى. هدى. نصیرى. دکتر نفیسى. دکتر امین. پردلى. اقبال. دکتر فریدون افشار. دکتر امیر حکمت. مهندس ظفر. ساگینیان. دکتر حسن افشار. اورنگ. دکتر مشیر. فاطمى. معین‌زاده. رامبد.

غایبین بی‌اجازه - آقایان: دکتر طاهرى. اریه. سالار بهزادى. دکتر سید امامى.

دیرآمدگان و زودرفتگان با اجازه - آقایان: عرب شیبانى. مهندس جفرودى. مهندس دهستانى. دکتر دیبا. اخوان. مهندس فروغى. دکتر دادفر.

نایب‌رئیس - اعتراضى بر صورت‌جلسه نیست (اظهارى نشد) صورت مجلس جلسه قبل تصویب می‌شود.

2 - بیانات قبل از دستور آقایان: مهندس جفرودى و کدیور

نایب‌رئیس - نطق‌های قبل از دستور شروع می‌شود آقاى مهندس جفرودى‏

مهندس جفرودى - موضوع نفت در جهان حائز کمال اهمیت است زیرا نفت تنها ماده فراوان و گرانبهایی است که چرخ‌هاى ماشین‌های جنگى و صنعتى را در حال حرکت نگه داشته و در آسمان‌ها و بحار و در خطوط خشکى عالم براى کشورهاى بزرگ جهان ایجاد قدرت فوق‌العاده می‌نماید و سیادت آنها را بر مناطقى وسیع مسلم می‌دارد. به جرات می‌توان گفت مللى بر جهان حکومت می‌کنند که مالک و یا صاحب امتیاز منابع نفتى گیتى باشند و از آن بهربردارى می‌نمایند به همین سبب وجود پرارزش آن موجب بروز مناقشات عمیق و عظیمى بین کشور گشایان جهانست. با آنکه طرز تقسیم منابع نفتى زیرزمین اغلب کشورهاى خاورمیانه به موجب موافقتنامه‌ها و قراردادهایی روشن است مع‌هذا به سبب عدم رضایت صاحبان منابع و رقابت شدید تراست‌ها نفت را باید علت العلل غالب تغییر حکومت‌ها و تحولات کشورهاى مزبور در سال‌هاى اخیر و اختلاف‌نظر دول بزرگ عالم دانست. از این ماده سیال پربها خوشبختانه میلیاردها تن در دل خاک میهن ما نهفته است و در گذشته در چند قدمى بالاى آن روى سطحى پهناور گروهى از مردم آزاده که آثارى چون شوش و تخت جمشید از فعالیت و کار نیاکان او به یادگار مانده است با فقر و گرسنگى دست به گریبان بود. نمونه بلیط‌هاى کارگرى که از عملیات ساختمانى 2500 سال پیش ایرانیان به دست آمده است و شاهکارهاى معمارى و حجارى که از آنها بر جاى مانده است شواهد بارزى از میزان تمدن و کاردانى پدران ما است. در همان حال که بعد از 2500 سال بازماندگان آن قوم متمدن مأیوسانه برپل اهواز زیرآفتاب سوزان خوزستان عزیز این شعر را از مزمه می‌کردند. زندگى کردن ما مردن تدریجى بود هر چه جان شد ز تنم عمر حسابش کردند تعداد قلیلى از مردم فعال و تیزبین ماوراء بحار جلاى وطن کردند و به میهن زرخیز ما آمدند و پیش چشمان ما و به دست ذخایر گرانبهاى ما را از دل خاک بیرون کشیدند و از آن در میهن خود مظاهر تمدن را به وجود آوردند و در سایه پربرکت آن روزگارى به خوشى و خرمى بر دنیا سیادت کردند. سال‌ها بود که این صحنه تأثرآور تکرار می‌شد و از حاصل دسترنج ایرانى و ذخایر گرانبهاى ایران مردم کثیرى در جهان صاحب زندگى مرفه و تمام مزایاى تمدن می‌گشتند ولى جمعیت قلیل ایران همچنان در نهایت فقر و فاقه به سر می‌برد. هر چند سالى که یکى از رجال ایران تحت تأثیر تأثرات شدیدى قرار می‌گرفت و براى باز گرفتن حقوق ما قد علم می‌کرد

+++

 و اظهار عقیده می‌نمود حیات خویش را تباه می‌کرد و بر خود را در راه این ماده سیاه سیال از دست می‌داد. با نهایت تأسف نام چند تن از این شهداء در صفحات تاریخ ایران ثبت است. و اما بیگانگان براى آنکه بتوانند هر چه ممکن است ذخایر گرانبهاى ما را به یغما ببرند و هر چه کمتر ممکن است حقى به ما بپردازند مداخلات زیادى طبق مدارک موجود در شئون ملى ما می‌کردند و از این راه آنقدر ظلم و ستم بر ما روا داشتند و آنقدر محرومیت بر ما تحمیل نمودند و آنقدر ما را از قافله تمدن عقب نگه داشتند که ملت ستمدیده ایران به ستوه آمد و گرد یکدیگر جمع گشت و براى استیفاى حقوق خویش به مبارزه برخاست و از آن میان تعصب میهن پرستانه‌ای به وجود آمد. اوضاع سیاسى مساعد جهان تصفیه برخى حساب‌هاى سیاسى که همواره در میان دول بزرگ موجود است سال‌ها محرومیتى که مردم ستمدیده وطن ما تحمل کردند شعله‌های انتقام ظلم و ستمى که طى قرون بر آنها وارد آمد داغ دل مادران و خواهرانى که فرزندان و برادران ارجمند خود را در راه نفت از دست دادند و بالاخره رشد اجتماعى عده‌ای از مردم کشور همه این عوامل موجب شد که کار تحریک احساسات بی‌شائبه هم میهنان عزیز ما بالا بکشد و طبقات مختلف ایرانى موقتاً اختلافات داخلى خود را بر سر جاه و مقام و تقسیم منافع مادى کنار گذاشته و بر علیه خصم وطن قیام کنند و تمرکز نیروى وطن‌خواهانه ایرانیان را به صورت یک رستاخیز میهنى در بیاورند که ریشه‌های آن چنانکه بیان شد بسیار عمیق حقیقى و محکم بود. شاه ایران با همه محظورات سیاسى که همواره براى رؤساى کشورها و زمامداران آنها موجود است صمیمانه به این رستاخیز میهنى کمک فرمودند و وطن‌خواهان ایرانى را از پشتیبانى خود برخوردار ساختند. مساعدت‌های گرانبهاى شاهنشاه فداکارى بی‌دریغ مردم محروم ایران عده‌ای از رهبران آن روز را باوج قدرت رسانید به طوری که تمام شئون ادارى و اجتماعى کشور به دست آنها افتاد و اما عده‌ای از بیگانگان که با تحسر و تأثر ناظر این رستاخیز میهنى قوم کهن سال ایران بودند و نیک می‌دانستند که اگر این رستاخیز بشر بر سد دوره جدیدى در تاریخ ملل آسیایی شروع می‌شود بیکار ننشستند و باکمال مهارت و زبردستى ایادى خود را وارد کادر رهبرى آن روز کردند و چنان کوشیدند و زمامداران احساساتى وقت را چنان اغفال کردند تا سرانجام این اتحاد و اتفاق ملت ایران را که رشته‌های آن هنوز براى یک مبارزه شدید و طولانى تقویت نشده بود از هم گسیختند. آنچه باعث دوام و قوام رستاخیز مبهنى ایرانیان شده بود همانا همکارى و فداکارى بی‌دریغ قاطبه مردم وطن‌خواه ایارن بود که در همه حال با بذل جان و مال و نثار خون پاک فرزندان این آب و خاک درخت جوان ولى ریشه‌دار رستاخیز میهنى ایران را آبیارى کرد. افراد مختلف المسلک و متفاوت العقیده‏ که خودخواهى بعضى از آنها به سر حد کمال رسیده بود به نام کادر رهبرى زمام امور را در دست گرفتند اینان هدف بسیار مقدس رستاخیز میهنى را فراموش کرده و همه افتخاراتى که تا آن زمان بر اثر جان بازی‌ها و فداکاری‌هاى تاریخى مردم وطن‌خواه ایران و اوضاع مساعد جهان نصیب ایران گردید خودخواهانه از آن خود دانسته و با عجله و شتاب هرچه تمام ترو بدون توجه به نظریات سیاسى سیاستمداران جهان و نامساعد بودن اوضاع و احوال سرمست تظاهرات به فکر تثبیت مقام و موقعیت خویش افتادند. اینان در لباس زمامدارى فریب عبارات زیباى تاریخ نهضت‌های جهان را خوردند که حقایق تلخ را با احترام حیثیت اقوام و فداکارى آنان همواره مکتوم داشته و چون آیینه شفافى گذشته را نزد جوانان منعکس می‌سازد. رهبران سازمان‌هاى مختلف آن زمان به تحریک و اغواى افراد خائن و به تبعیت از روش غلط و شکست خورده دسته متشکل بیگانه پرست آن زمان نظریات صائب و صلاح اندیشى‌های پیران دیر و مردم وطن‌خواه را که جزء دار و دسته آنان نبودند با بدبینى و خصومت نگریسته و با اسلحه کهنه و تهمت و افترا صاحبه نظران ایرانى را به باد فحش و ناسزا گرفتند و آنان را نوکر اجنبى خواندند و ناجوانمردانه با آنها به مبارزه برخاستند. روش غلط و مذموم آنان موجب شد که ایرانى با ایرانى دشمن شود و پدر با پسر خصومت ورزد و برادر به خون برادر تشنه گردد. در آن روزهاى تاریخى و حساس که میهن‌پرستان ایرانى از تمام نقاط ایران براى نجات میهن از چنگال خونین بعضى از سیاستمداران بیگانه قد علم کرده و قوم ایرانى را بار دیگر پرچمدار ملل آزاد جهان به جهانیان معرفى می‌کرد و توفیق نهایی آنها منوط به اتحاد و اتفاق کامل و وحدت کلمه و بهره‌بردارى از اوضاع مساعد جهان بود. این روش غلط موجب شده که در میان میهن‌پرستان و مبارزین فداکار و رجال سال خورده تفرقه بیفتد و رشته‌های نازک همکارى آنان از هم بگسلد و آرزوى خصم برآورده شود. در روزهایی که ملت ایران می‌بایست یک دل. یک زبان در پشت یک سنگر قرار گرفته و مدافع حقوق ایران در برابر بیگانگان باشد روزنامه‌های سازمان‌هاى مختلف دسته‌های آن روز از ایرانى و رجال ایران هتک آبرو و حیثیت می‌نمود و در صفوف متحد او تفرقه می‌انداخت. هر کس که در برابر تندروی‌ها منفى‌بافى‌ها و تصمیم‌های نپخته آنها مقاومت می‌ورزید و می‌خواست که آنها را متوجه اهمیت حقیقى مبارزه و مشکلات آن کند او را ناجوانمردانه بیگانه پرست می‌خواندند. بیگانگان از تثبیت و تفرقه مردم استفاده کردند و حلقه محاصره خود را بر علیه ایران تنگ‌تر نمودند رهبران آن روز چنان سرگرم تحریک احساسات مردم و دست‌خوش توفیق‌های ظاهرى داخلى بودند که از سازش‌هاى بیگانگان بیخبر ماندند و فرصت‌های گرانبهایی را براى حل مسئله نفت از دست بدادند و براى جبران این غفلت عظیم و شکستنى که بر اثر بى‌تدبیرى در جبهه خارجى خوردند عده‌ای از آنها منحرف شدند و هدف مقدس مردم ایران را فراموش کردند و به فکر انجام اقداماتى در داخل کشور افتادند و شکست‌هاى پاپى خود را به گردن این آن انداختند و چون لازمه دوام این قبیل حکومت‌ها فتوحات پى در پى است از ادامه جنگ در جبهه با خارجى‌ها مأیوس گشتند و به امید غلبه برتأسیسات قانون اساسى دست به تظاهرات و اقدامات شدیدى در داخله زدند دسته‌های مخرب تقویت شدند و به نحوى که در اغلب میتینگ‌ها و تظاهرات کار را به نفع خویش تمام می‌کردند و با نقشه‌های ماهرانه شعارهاى رکیکى بر در و دیوار پایتخت می‌نوشتند اینان که اساس سلطنت مشروطه را سد راه توفیق نهایی خود می‌دانستند و از سال‌ها آن را نخستین هدف خود قرار داده بودند آنچه توانستند برعلیه دربار ایران کردند و شاه صبور و پرحوصله ایران را از همه کس جرا ساختند. ورق پاره‌های روز و نویسندگان منحرف آن زمان رکیک‌ترین کلمات مستهجن‌ترین عبارات را نسبت به شعائر ملى و اصول قانون اساسى ما به کار بردند. نمایندگان مجلس که در یک چنین هنگام می‌بایست قوه مقننه را تقویت نموده و بر اعمال دولت نظارت نمایند به طرز ناشیانه از خود سلب اختیار کرده و موجب تعطیل مشروطیت گردیدند رعب و وحشت همه را فرا گرفته بود و همه افراد وطن‌خواه در بیم و نگرانى به سر می‌بردند بعضى از همکاران و زمامداران وقت تعطیل مشروطیت و کارهاى دولت را شدیداً مورد انتقاد قرار می‌دادند ولى از بیم افترا و تهمت شهامت آن را نداشتند که عقاید خود را آشکارا ابراز نمایند و دولت را از ادامه آن برحذر بدارند. مادام که جبهه جنگ در برابر بیگانگان بود مردم ایران با فداکارى‌های تاریخى خود صمیمانه در صف مقدم جنگ به حمایت و پشتیبانى از حکومت وقت ایستاده بودند ولى هنگامی که جبهه جنگ عوض شد و مبارزه با تأسیسات قانون اساسى آغاز گردید مردم روى از آن برگردانیدند و حمایت خود را از آن دریغ داشتند و حکومت ساقط گردید وضع جدیدى به وجود آمد و یک آرامش ظاهرى در سراسر ایران برقرار گردید و مردمى دیگر به مجلس شوراى ملى راه یافتند مردم نیک می‌دانند که نحوه انتخاب اینان که در سرنوشت آتیه مملکت مؤثر شدند با طرز انتخاب آنان که داعیه رهبرى مردم را داشتند کمترین فرقى نداشت. در آن روزهاى تیره و تار که خزانه مملکت تهى شده بود هزینه زندگى به میزان سرسام‌آورى رسیده بود مردم از مبارزات تاریخى و بی‌نظیر خود مأیوس گشته بودند نجات ایران از آن ورطه هولناک مطمح نظر وطن‌خواهان قرار گرفت که با توجه به اوضاع سیاسى جهان و با حقیقت‌بینى تن به قضا و قدر دادند و شرایط منحصر روز را براى تجدید زندگى اقتصادى ایران و احیاى حیات سیاسى ایران پذیرفتند. وطن‌خواهان این روز با آبرو و حیثیت خود جبران اشتباهات و خودخواهی‌هاى حکومت ایام گذشته را می‌کردند دریغ که همان سبک و روشى که در گذشته منجر به شکست اینان گردید هنوز نیز به عنوان تنها اسلحه مبارزه در دست آنان مانده است.

نایب‌رئیس - آقاى مهندس جفرودى وقت جنابعالى تمام شد از وقت آقاى تیمورتاش که به جنابعالى تفویض شده استفاده بفرمایید.

مهندس جفرودى - متشکرم هنوز سه سال از آن روزهاى فراموش نشدنى سپرى نشد که بدون تظاهر و خودنمایی در محیطى آرام و متین در سایه کیاست و درایت و موقع‌شناسى پادشاه ایران براى نخستین بار قراردادى در باب تجارت و صنعت نفت با ملت ایران منعقد گردید که موجب خشم و غضب تراستهاى زورمند نفتى گیتى گردید تدبیر و نقش پادشاه ایران در این عمل تاریخى چنان مؤثر بوده است و عمل وطن‌پرستانه مجلسین ایران پس از غور و بررسى قرارداد در تصویب آن چنان کارگر بود که ملت ایران و همچنین ملل محروم آسیایی همچنان مبهوت و مردد هستند و اهمیت این قرارداد با آنکه بر اهل خرد و ارباب بصیرت پوشیده نیست چنانکه باید درک نشده است. زیرا مانند گذشته براى انجام یک چنین اقدام تاریخى احساسات مردم ایران با تبلیغ و تبقین برانگیخته نشد و توفیق در این راه ملى ایجاب می‌کرد که مذاکرات در محیط دور از تظاهرات و ابراز احساسات و خودنمایی صورت گیرد و منافع مسلم ملت ایران تنها در سایه تدبیر و متانت تأمین

+++

 گردد. از علل و جهات دیگرى که براى شکست ایران در گذشته در بهره‌بردارى از منابع نفت جنوب می‌توان ذکر نمود نداشتن کادر فنى کافى وسایل حمل و نقل مواد نفتى و بازار فروش آن می‌باشد عقد قرارداد بی‌سابقه نفت با شرکت ایتالیایی «آجیب مینر اریا» به ملت ایران امکان می‌دهد که در صنعت و تجارت نفت سرمایه‌گذارى کند و کسب تجربه و تحصیل وسیله نماید و از این راه آرزوى دیرین وطن‌خواهان ایران در مباشرت تدریجى در امر بهره‌بردارى و فروش نفت جامه عمل بپوشد تمام منافع انحصارات نفتى دنیا که صاحب قدرتى عظیم هستند ایجاب می‌کند که این قرارداد به مرحله اجرا در نیاید و از ملت ایران به عنوان یک ملت صاحب نفت حق سرمایه‌گذارى در صنعت و تجارت نفت سلب گردد. دریغ باشد که معدودى در ایران تنها به دلیل آنکه این عمل تاریخى و مفید به دست آنان صورت نگرفته است اقدام و تظاهرى بکنند که بنیات پلید بیگانگان کمک کند. من معتقدم که همان مصالحى که در چند سال پیش ملت ایران را بر آن داشت که این زنجیرهاى محاصره خفقان آور کمپالى نفت را درهم بشکند و نفت را ملى کد امروز نیز همان مصالح حکم می‌کند که ملت ایران یک دل و یک زبان براى استیفاى حقوق حقه خود در مباشرت تدریجى و اداره صنعت و تجارت نفت و اجراى قرارداد با کمپانى «آجیب مینر اریا» تا پاى حان ایستادگى کند. اهمیت اقتصادى و سیاسى این قرارداد به حدى زیاد است که اگر در سایه اتحاد و اتفاق همه مردم وطن‌خواه ایران على رغم تحریکات تراست‌هاى نفتى جهان مفاد آن به مرحله اجرا درآید انعقاد آن به عنوان بزرگترین قدم تاریخى زینت‌بخش صفحات تاریخ معاصر ایران خواهد شد دامنه تأثیر قرارداد جدید نفت به تدریج به سایر کشورهاى نفت‌خیز قاره آسیا خواهد کشید و آنان منتظرند ببینند موجودیت شرکت سیریپ تا چه اندازه ارزنده بوده و مرحله اجرایی آن از چه تاریخ آغاز خواهد شد باید گفت ایران در این اقدام تاریخى با وجود اتخاذ تدابیر روشن عمل متهورانه‌ای کرده است که تنها آینده ارزش آن را معین کند من مخصوصاً از طرف جمعیت آزادى اجازه دارم نظر صریح و قاطع جمعیت را در امر نفت اعلام کنم. نظر جمعیت آزادى در باب نفت عبارت از مباشرت تدریجى ملت ایران در صنعت و تجارت نفت می‌باشد ما ملى شدن صنعت نفت را یک مرحله قاطع رشد و جهش ملت ایران به طرف استقلال اقتصادى می‌دانیم و معتقدیم که مباشرت مستقیم ملت ایران در امر صنعت نفت هدف روشن و برجسته اساسى تمام افراد ملت ایران باید باشد. منتها با در نظر گرفتن مشکلاتى که در راه تحقق این اصل مقدس وجود دارد که عبارتست از نداشتن سرمایه کافى نداشتن کادر فنى متخصص نداشتن وسیله نقلیه نفت کش و نداشتن تجربه در تجارت نفت ناچاریم از راه منطقى و عقلایی تا رسیدن به هدف پیش برویم در قدم اول قرارداد فروش نفت جاى پاى ملت ایران را در صنعت نفت محکم کردیم. این به همت شاه و تهورى که شخص اول مملکت نشان داده است دومین قدم محکم در راه مباشرت مستقیم ملت ایران در امر صنعت و تجارت نفت برداشته شده است. اهمیت تحصیل حق سرمایه‌گذارى در تجارت نفت به قدرى زیاد است که می‌توان این موفقیت را در مرحله دوم ملى شدن صنعت نفت قرار داد این مانعى که از آن گذشتیم همان بود که پنج سال پیش با تمام تلاش‌ها و کوشش‌ها نتوانستیم کوچک‌ترین روزنه‌ای براى فرار از آن پیدا کنیم. ما معتقدیم که تمام ملت ایران باید از این امر پشتیبانى کنند زیرا به ثمر رسیدن امور این شرکت موفقیت ضمنى ایران محسوب می‌شود جمعیت آزادى تحصیل حق سرمایه‌گذارى ملت ایران را در ارم تجارت نفت تأیید می‌کند و آن را در جهت وصول به هدف‌های ملى ایران می‌داند شعار جمعیت آزادى مباشرت مستقیم و تدریجى ملت ایران در صنعت و تجارت نفت است و اصول این قرارداد منطبق با شعار‌های ما است. اما اقدامات بین‌المللى ایران در طى این سه سال به کار نفت خاتمه نیافت پاکت بغداد نمونه دیگرى از سیاست مدبرانه شاه ایران و خدمت مجلسین به ملت ایران بوده است من به جهات سیاسى این پاکت کارى ندارم و نسبت به هم پیمان‌هاى خود نیز به هیچ‌وجه اظهارنظرى نمی‌کنم آنچه از الحاق ملت ایران به این پاکت در نظر من ارزنده و مهم است ترک ضعف و بی‌حرکتى است دیگر آن بی‌طرفى توام با عجز و زبونى در قاموس سیاسى ملت ایران مفهوم خود را از دست داده است و ملت ایران با صمیمیت و تصمیم در جبهه ملت‌هاى زنده دنیا قرار گرفته است و به همین سبب کشورهاى مقتدر جهان ما را به دیده احترام می‌نگرند و در مقام نجیب ما هستند و در حل اختلافات بین‌المللى از ما نظر و کمک می‌خواهند و این همان چیزى استکه که هر ملت زنده از حرکت و ابراز موجودیت خود می‌تواند انتظار داشته باشد آیا اگر قانون منع کشت خشخاش در زمان گذشته به تصویب می‌رسید و مبارزه با بی‌سوادى به آن صورت جدى در سرتاسر ایران شروع می‌شد براى هر یک از آنها مجالس جشن و سرور برپا نمی‌کردند و از تحریک احساسات مردم براى قدردانى و حق‌شناسى از اقدامات خود استفاده نمی‌نمودند. بزرگترین و مؤثرترین قدمى که شاه ایران در راه تقویت رشد اجتماعى مردم ایران برداشته‌اند تشویق آنان بع تحزب است. تعداد رجال آزموده و مردان کار آمد در ایران بسیار قلیل است و هیچ راهى جز ایجاد مکتب حزب براى تربیت افراد وجود ندارد. اگر چه به طرز تشکیل احزاب و طرز تفکر و انضباط افراد آنها ایرادات و انتقادات به جایی وارد است ولى این مکتب اجتماعى نیز هر چه زودتر می‌بایست تأسیس می‌گردید و مردم با قبول عضویت در آن از جمیع جهات واجد شرایط شرکت در مبارزات اجتماعى و اداره امور کشور می‌گشتند نواقص آنها به تدریج برطرف می‌گردد و خودخواهى افراد در آن از بین می‌رود و خدمات آنها به صورت متمرکزى در جهت منافع اساسى جامعه به کار می‌افتد و از آن نتایج سودمندى عاید مملکت خواهد گردید (احسنت احسنت)

نایب‌رئیس - آقاى رام بد (گفته شد تشریف ندارند) آقاى کدیور.

کدیور – به طوری که اغلب آقایان محترم استحضار دارند شغل و حرفه و تخصص اینجانب در امور کشاورزى و تولیدى بوده است هر وقت فرصت و موقعیتى به دستم رسیده در راه اضافه تولید به سر حد امکان استفاده نموده و براى انجام مقصود تا آنجا که در قوه داشتم از سعى و کوشش خوددارى ننمودم مطلبى را که اینک به عرض آقایان محترم می‌رسانم مربوط به کود شیمیایی و بهره‌بردارى از آن در امور کشاورزى اعم از صیفى و یاشتوى است سال گذشته سازمان برنامه در حدود 2 هزار تن کود شیمیایی وارد کشور کرد از این مقدار قسمتى را بین کارخانه‌جات قند توزیع نمود که براى اضافه تولید محصول چغندر قند به چغندر‌کاران فروخته شود نتیجه این عمل سازمان و کارخانه‌جات در میان روستاییان و کشاورزان اثر خوبى بخشید زیرا عملاً آزمایش کردند و بر آنها ثابت شد این اقدام نتایج زیادى در بر دارد در اینجا باید اذعان نمود و گفته شود اقدام سازمان برنامه و راهنمایی رؤساى کارخانجات بسیار مفید و به موقع بوده است در ایام تابستان و تعطیلى مجلس که در مشهد بودم چند مزرعه نمونه کارى از کود شیمیایی را بازدید بعداً به معیت جناب آقاى عماد به حدود تربت حیدریه رفتیم انصافاً در تربت بهتر از مشهد از خرید کود استقبال شده و استفاده برده‌اند وضع محصول را که مشاهده نمودم هیچ قابل مقایسه با محصولى که به طریق سابق یعنى با کود معمولى کشت شده است نبود با کشاورز آن هم چه در مشهد و چه در تربت تماس گرفتم بی‌نهایت راضى و خوش‌وقت از به دست آوردن این کود بودند ولى نسبت به قیمت آن به قرار کیلویی 5 و 12 ریال معترض و قدرى ناراحت دیده می‌شدند این نوع کود براى انواع محصولات نافع دیده شده و مسلماً سطح تولید را روز بروز اضافه خواهد کرد چون منافع زیادى را در برخواهد داشت قطعاً از طرف کشاورزان استقبال زیادترى براى خرید و مصرف به عمل خواهد آمد کما اینکه تقاضاهاى زیادى در حوزه خراسان به کارخانه‌جات داده شده و موجودى را هم خریدارى نموده‌اند به قراری که شنیدم سازمان برنامه در سال جارى مقدار چهار هزار تن از همین کود شفارش داده که طبق اطلاع حاصله قریباً به بنادر ایران خواهد رسید و چنانچه در وصول و حمل و توزیع آن تسریع شود مفیدتر و موجب بالا بردن سطح تولید انواع محصولات فراهم می‌گردد بالطبع باعث رفاهیت و خوشحالى کشاورزان و روستاییان می‌شود و بیش از پیش دعا گوى ذات اقدس شاهانه بوده و خواهند بود بنابراین یکى از عوامل اساسى براى تولید محصولات کشاورزى و بالا بردن سطح تولید که فوق‌العاده حائز اهمیت می‌باشد همین موضوع کود است و چون کودهاى طبیعى و حیوانى موجود نسبت به سطح کشت فعلى کشور کافى نیست و ترتیب و حمل و پخش آن با هزینه‌های طاقت‌فرسایی صورت می‌گیرد اگر بخواهیم در سطح تولید تحول قابل ملاحظه به وجود آریم علاوه بر عامل ماشین‌آلات کشاورزى که آن هم بسیار عامل مؤثرى بوده و فعلاً از بحث بنده خارج است بایستى کود شیمیایی به اندازه کفایت و به حداقل قیمت تهیه و در دسترس کشاورزان گذارده شود انجام این منظور با خرید کود از خارج از کشور عملى نبوده و مقصود را تأمین نخواهد کرد و کار آسانى هم نیست براى تأمین رفع احتیاج بودجه احسن باید کارخانه کود شیمیایی خریدارى و در کشور دائر شود و چون از حیث مواد اولیه بحمداله مستغنى هستیم در داخله کشور کود شیمیایی به قدر لزوم تهیه و در هر فصل زراعتى در هر نقطه کشور باختیار و در دسترس کشاورزان گذارده شود حتى عقیده دارم قیمت آن را هم پس از برداشت

+++

 محصول و دوره عمل زراعتى دریافت دارند کما اینکه سازمان برنامه و شرکت قند در حال حاضر این عمل را می‌نماید و هر چه ممکن است در این‌باره تسهیلاتى قائل شویم تا عملاً براى طبقة مولد ثروت عادت شود و از این راه بهره‌مند گردیده به مزایاى آن توجه پیدا کنند. طبق اطلاع حاصله سازمان برنامه در نظر دارد یک کارخانه کود شیمیایی 30 الى 60 هزار تنى خریدارى و وارد کشور نماید حقا و انصافاً ازاین عمل و اقدام سازمان سپاسگذاریم ولى باید به عرض آقایان محترم برسانم این مقدار به هیچ‌وجه کافى نیست زیرا کشور ایران در حال حاضر تقریباً حد متوسط پنج میلیون هکتار اراضى زیر کشت دارد اگر یک پنجم آن را هم یعنى یک میلیون هکتار بخواهیم با کود شیمیایی کشت و به تدریج پیش برویم وبراى هر هکتارى چنانچه در سال جارى عمل شده هکتارى 400 الى 500 کیلو در اراضى محصولات مختلف کود ریخته شده بنابراین اگر حساب کنیم حداقل کارخانه خواهیم خواست که سالیانه 500 هزار تن کود شیمیایی تهیه نماید حال نمی‌دانم آیا مقدور است از مقام ریاست استدعا کنم با توجه به حساسیت موضوع دستور فرمایند در این مورد به دولت ابلاغ شود تا به سازمان برنامه در این باره تذکر لازم داده شود یا خیر اولاً با توضیحاتی که با ذکر رقم به عرض رساندم و قطع دارد مورد توجه اولیاء قسمت کشاورزى سازمان برنامه که اهل فن هستند قرار خواهد گرفت و با بررسى کامل کارخانة به ظرفیت مورد نیاز سفارش خواهند داد که کافى براى انجام مقصود بوده و بعداً موجبات پشیمانى فراهم نگردد ثانیاً به عقیده بنده هر چه در این کار تسریع شود به جا و به مصلحت کشور از لحاظ پیشرفت امور کشاورزى خواهد بود در اینجا وظیفه خود می‌دانم با عرض درود به روح پرفتوح فقید سعید اعلیحضرت رضاشاه کبیر مطلبى را که چندى قبل در محفلى شنیدم و با طرح مطلب و عرض بنده بی‌ارتباط نیست به استحضار رسانم و انتظار دارم قسمت کشاورزى سازمان برنامه هم توجه فرمایند موقعی که گزارش سفارش کارخانه سیمان را به عرض شاهنشاه فقید می‌رسانند ظرفیت کارخانه را سى تنى تعیین نموده بودند به محض ملاحظه عدد 30 رقم مزبور را قلم می‌کشند و یکصد تن مرقوم می‌فرمایند با اینکه در آن موقع پیش‌بینی بسیار دقیق به موقعى می‌فرمایند مع‌الوصف امروز براى العین ناظر هستیم که چندین صد تن هم براى عملیات ساختمانى و عمرانى کافى نیست و الساعه سیمان بازار سیاه عجیبى پیدا کرده نرخ کارخانه با بازار سیاه تنى هزار و چهارصد ریال تفاوت قیمت دارد پس نسبت به کارخانه تهیه کود شیمیایی هم بایستى در این موقع پیش‌بینی و بررسى کامل بشود و سپس اقدام گردد زیرا قطعى است که از طرف کشاورزان به واسطه تفاوت حاصله از میزان محصول استقبال قابل ملاحظه خواهد شد قسمت دیگر که می‌خواهم به عرض برسانم مربوط به شهر مقدس مشهد است همه آقایان محترم می‌دانند رفاه و آسایش عموم همیشه در مدنظر بندگان اعلیحضرت همایونى بوده و در تمام موارد و مراحل این قسمت را به دولت‌ها و مجلسین امر مؤکد می‌فرمایند براى رفاهیت ساکنین مشهد و زوار و مسافرین و رهایی از آن آب منجلاب که قطعاً در وسط خیابان نادرى ملاحظه فرمودند موقع تشریف فرمایی موکب ملوکانه براى افتتاح راه آهن مشهد به نمایندگان انجمن شهر مقرر فرمودند اینک که با اتصال راه آن از تمام نقاط کشور و خارج از کشور جمعیت زیادى به این شهر رفت و آمد می‌کنند براى شهرستان مذهبى مشهد از هر چیز واجب و لازم‌تر آب تصفیه شده و لوله‌کشى آب اساسى است که بایستى جدیت شود این مقصود در نزدیک‌ترین وقت ممکنه انجام گردد و تذکر فرمودند که عملاً دیدیم تأمین بهداشت مردم در درجه اول از وجود آب مشروب تصفیه شده و مورد اعتماد صورت خواهد گرفت پیروى از اوامر ملوکانه انجمن شهر و شهردار وقت مشهد با کمک و مساعدت اولیاء محترم سازمان برنامه و توجه کامل و مخصوص نمایندگان خراسان مقدماتى فراهم گردید که انشاالله به همین زودى لوله‌کشی آب اساسى مشهد در دست عمل قرار خواهد گرفت براى سرعت عمل و تعقیب از این امر مهم نایب‌رئیس انجمن شهر با اختیاراتى از طرف انجمن شهر تعیین و به وزارت کشور معرفى گردیده و از طرف وزارت کشور معرفى گردیده و از طرف وزارت کشور هم به سازمان برنامه جهت خاتمه عمل معرفى که مرتباً در تماس می‌باشیم امیدواریم مژده انجام موضوع را هر چه زودتر به اطلاع اهالى منتظر و تشنة اصلاحات مشهد برسانیم که عموم ساکنین و زوار کماکان در جوار مرقد حضرت رضا «ع» دعاگوى ذات مبارک شاهانه باشند و از این فیض بهره‌مند گردند بنده و همکارانم به نمایندگى مردم شکر خداى متعال را به جا مى‌آوریم و از درگاه احدیت بقاء سلطنت و سعادت شاهنشاه محبوب عظیم الشأن را خواستاریم و از اولیاء سازمان برنامه در هر مقامى که هستند که در انجام این امر حیاتى کمک نمودند و می‌نمایند تا این بار سنگین را به سر منزل مقصود برسانیم صمیمانه تشکر نموده و سپاسگذاریم مطلب دیگر که از خاطرم محو شده بود موضوع تولید چغندر قند در منطقه خراسان است که قابل توجه می‌باشد کشاورزان عملاً به دستگاه شرکت قند ثابت نمودند و به آنها واضح است که محصول کارخانة‌های قند حوزه خراسان روزافزون می‌باشد و بیش از ظرفیت کارخانه‌های فعلى است در صورتی که به عناوین مختلف مانع اضافه تولید هستند و از طرفى قیمت چغندر و مزایایی که براى چغندر کارى قائل هستند با هزینه کودریزى و کشت و برداشت و سرگردانى براى تحویل محصول ابداً قابل مقایسه نیست که در این‌باره تصور می‌کنم سوابقى هم در شرکت قند باشد مع الوصف چغندرکاران و روستاییان حوزه خراسان چون نمی‌توانند محصول دیگرى به واسطه برودت کشت نمایند لاعلاج تعقیب از به دست آوردن این محصول دارند از طرفى چون بالا بردن سطح زندگانى روستاییان همواره مورد نظر و توجه شخص اول مملکت اعلیحضرت همایونى بوده و می‌باشد جا دارد که سازمان برنامه و شرکت قند عطف توجهى به قیمت و مزایاى چغندرکارى بنماید و براى تولیدکننده‌گان حقوق عادلانه قائل شوند براى استحضار آقایان محترم حاصل و منافع یک تن چغندر را معروض می‌دارم قیمت یک تن چغندر با مزایایی که می‌دهند به  طور متوسط در حوزه خراسان به دست تولیدکننده 750 ریال می‌رسد از یک تن چغندر حد متوسط 150 کیلو قند عاید می‌شود که به نرخ دولتى در حال حاضر سه هزار ریال است در واقع یک چهارم سهم کشاورز است و سه چهارم سود ویژه کارخانه‌جات قند می‌باشد بحمدالله طبق بیلانهاى موجود سود ویژه کارخانجات فوق‌العاده خوب و رضایت بخش بوده که همیشه ضرب‌المثل دستگاه قرار گرفته و قراردارد با از بین رفتن محصول تریاک که تا حال براى جبران آن نسبت به حال روستاییان فکرى نشده به نظر بنده شایسته است که تعدیلى در قیمت چغندر و همچنین مزایایی را که از چندى قبل سازمان برنامه و شرکت قند وعده داده زودتر به مرحله عمل در آورند قطعاً تا اندازه کمک به حال تولیدکننده‌گان بوده و باعث تشویق آنها خواهد بود و از این حالت مأیوسى خارج می‌شوند به علاوه براى توسعه کارخانجات خراسان که آن هم بنا به امر اعلیحضرت همایونى موقع تشریف فرمایی در مشهد دستور و تأکید فرمودند و در سازمان برنامه پروژه آن تهیه شده اقدام فورى معمول گردد چون محصول چغندر یکى از پایه‌های اقتصادى و پیشرفت امور کشاورزى کشور است و از هرجهت به نفع تولیدکننده و مصرف‌کننده می‌باشد امیدوارم عرایض صادقانه‌ام مورد توجه قرار گیرد و از جناب آقاى ذوالفقارى تمنا دارم در این خصوص بذل توجه فرموده در هیئت دولت مطرح و ما را یارى فرمایند انشاالله مانند سال قبل نخواهد بود

و اما قسمت تریاک را که در بالا اشاره کردم شکر خدا را که دو روز قبل دومین مرگ تریاک بود که به پیروى از اوامر ملوکانه برانداختن این سهم مهلک از جهت براى کشور و نسل آینده مفید بوده ظل توجهات عالیه انشاالله به سر منزل مقصود کاملاً خواهیم رسید در اینجا اجازه می‌خواهم که اطلاعات خود را در این زمینه به عرض برسانم تا انشاالله وزارت بهدارى و یا ادارات مربوطه اقدام مفید و مقتضى مبذول دارند در منطقه خراسان سالیانه تقریباً 15 میلیون تومان درآمد تولید تریاک خشخاش بود که از بین رفت دولت‌ها به زارعین وعده دادند که از طریق دیگر جبران خواهد شد و یا خواهند کرد و یا وزارت کشاورزى طریقى اتخاذ خواهد نمود که محصول دیگرى جای‌نشین آن شود این وعده‌ها صورت عمل پیدا نکرد ما هم عرضى خوشوقتیم که اوامر مطاع را بنحو احسن اجرا نمودیم و رضایت خاطر خطیر شاهانه را فراهم ساختیم تا این سم مهلک رخت بربندد ولیکن تقاضا داریم اجازه نفرمایند از طریق دیگر تریاک وارد کشور شود بنده با اطمینان کامل از پشت این تریبون به عرض می‌رسانم و به وزارت بهدارى اطلاع می‌دهم که از مرزهاى خراسان تریاک آن هم مخلوط با مواد خارجى وارد می‌شود و یک عده قاچاقچى در فعل و انفعال این قسمت هستند این جریان مطلبى است که بر اولیاء امور استان نهم پوشیده نیست به نظر بنده سزاوار نیست که از یک طرف براى نجات نسل حاضر و نسل‌های آینده با فداکارى از یک درآمد قابل ملاحظه محروم و از طرف دیگر سرمایه ملى که طلا باشد از دست بدهیم در مقابل یک عده قاچاقچى استفاده جو استفاده سرشارى ببرند در این خصوص بیش از این عرض نمی‌کنم و ناظر عملیات قاچاقچیان و قاچاق بگیرها می‌باشم اگر جلوگیرى نشود مجدداً به اسم و رسم به عرض خواهم رسانید.

در خاتمه عرایضم به استحضار می‌رسانم و توجه وزارت راه را جلب می‌نمایم عدة از صاحبان اراضى ایستگاه و تأسیسات راه‌آهن مشهد مزاحم اینجانب و شاید سایر آقایان نمایندگان محترم خراسان هستند و مراجعه می‌نمایند تقاضاى آنها به عقیده اینجانب مشروع می‌باشد و تا اندازه به گفته‌های خود محق هستند زیرا وزارت راه اراضى آنها را که خورده مالک و ساکن در محل بودند و بعضى اساساً بی‌خانمان شده‌اند یعنى خانه مسکونى آنها را خراب نموده‌اند تا حال سرگردان می‌باشند هر چه به وزارت راه متوسل می‌شوند به نتیجه مثبت نرسیده فقط به ابلاغ نامه‌ای که قریباً سازمان برنامه حساب شما را تصفیه می‌نماید قانع می‌شوند مردمى که زمین‌هاى زراعتى خود را از دست داده و اینک فاقد همه چیز شده است حاضر به قبول این نوع مذاکرات پس از دو سال نبوده و قابل تحمل نیست از جناب آقاى وزیر راه که

+++

 همواره رفاهیت حال عموم را طالب است درخواست داریم اولاً دستور فرمایید حساب صاحبان اراضى را براى اساس و پایه مستحکمى که عادلانه روز تصرف باشد تصفیه نمایند ثانیاً بالاخره قرار پرداخت وجه اراضى را در مدت معینى بدهند تا صاحبان آن از حال بلاتکلیفى خارج شده و نیز از صورت بدبینى به دولت خارج گردند از این بذل مرحمت و تشریک مساعى کمال امتنان را خواهم داشت (احسنت احسنت).

3- قرائت نامة وزارت دربار در جواب معروضة مجلس شوراى ملى به مناسبت میلاد مسعود اعلیحضرت همایونى

ناب رئیس – به مناسبت میلاد مسعود اعلیحضرت همایون شاهنشاهى از طرف مجلس عرض تبریک شد و مطابق معمول دسته گلى تقدیم گردید. مرقومه‌ای که از وزارت دربار در پاسخ احساسات آقایان رسیده است عیناً قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) ریاست مجلس شورای ملى به فرمان‏ مطاع مبارک شاهانه وزارت دربار شاهنشاهى از تبریکات خالصانه و گل زیباى اهدایی جنابعالى به مناسبت میلاد مسعود همایونى اظهار تشکر نموده مسرت خاطر خطیر ملوکانه را بالغ می‌نماید. وزیر دربار شاهنشاهى‏

4- اخذ رأى و تصویب تقاضاى آقاى دکتر امیر نیرومند دائر به ارجاع سؤال ایشان درباره برق تهران به کمیسیون تحقیق

نایب‌رئیس - درخواستى از آقاى دکتر امیر نیرومند راجع به ارجاع سؤال ایشان به کمیسیون تحقیق رسیده است که چون در جلسة گذشته موضوع دو فورى مطرح بود تقاضاى ایشان مطرح نشد فعلاً هم ایشان قانع نشده تجدید درخواست فرموده‌اند بنابراین عین درخواست ایشان با ماده واحده‌ای که در این خصوص است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام معظم ریاست مجلس شورای ملى

با نهایت احترام تعقیب استدعایی که در در جلسه علنى مجلس شوراى ملى دائر به ارجاع رسیدگى به کار بنگاه برق تهران به کمیسیون تحقیق تمنى دارد طبق آیین‌نامه این موضوع را به کمیسیون تحقیق ارجاع فرمایید که با حضور اینجانب و وزیر مسئول مدارک لازم تقدیم و مورد رسیدگى قرار گیرد.

دکتر امیر نیرومند - نمایندگان بسیار خوب، صحیح است.

نایب‌رئیس -  چون براى اولین بار است که موضوع سؤال به کمیسیون تحقیق ارجاع می‌شود ممکن است آقایان اطلاع از جزییات ماده واحده نداشته باشند و طبع و توزیع هم نشده است بنابراین عین ماده واحده که به تصویب مجلس شورای ملی رسیده است قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - در صورتی که سؤال‌کننده از پاسخ وزیر یا معاون او قانع نگردید می‌تواند تقاضا نماید رسیدگى به موضوع سؤال به کمیسیون مخصوص رسیدگى به سؤالات منتخب از شعب به نسبت هر شعبه 3 نفر که در هر سال مقارن انتخاب هیئت رئیسه براى مدت یک سال انتخاب خواهد شد ارجاع گردد و در صورت تصویب مجلس موضوع سؤال به کمیسیون ارجاع خواهد گردید. کمیسیون مزبور که براى اولین بار استثنائاً پس از تصویب این ماده انتخاب خواهد گردید مکلف است از تاریخ ارجاع ظرف یک ماه براى روشن شدن مطلب به هر طریق که صلاح بداند اعم از خواستن سوابق امر و یا اخذ توضیح کتبى و شفاهى از شخص وزیر و هر‌گونه تحقیقات دیگرى که لازم بداند به موضوع رسیدگى نموده در صورتی که مسامحه در اجرا یا تخلف یا نقض قانون مشاهده نمود گزارش خود را تنظیم و به مجلس تقدیم دارد. چنانچه مدت یک ماه براى رسیدگى کافى نبود کمیسیون می‌تواند با اجازه مقام ریاست مجلس فقط براى یک ماه دیگر مدت رسیدگى را تمدید نماید. گزارش مزبور در مجلس مطرح و پس از اظهارات سؤال‌کننده و وزیر یا معاون او و بیانات یک مخالف و یک موافق که هر کدام از نیم ساعت تجاوز نخواهد نمود نسبت به گزارش کمیسیون اخذ رأى به عمل آمده و چنانچه مجلس با تصویب گزارش مزبور عدم رضایت خود را از وزیر ابراز نمود طبق اصل 67 متمم قانون اساسى رفتار خواهد شد.

تبصره 1 - گزارش کمیسیون که ظرف مدت مذکور در ماده واحده باید فقط به مجلس تقدیم شود از تاریخ طبع و توزیع آن ظرف مدت 15 روز در مجلس مورد شور قرار خواهد گرفت و چنانچه در این مدت مطرح نگردید به تقاضاى سؤال‌کننده باید جزء دستور قرار گرفته و مطرح شود.

تبصره 2 - عضویت در کمیسیون مخصوص رسیدگى به سؤالات منافى با محدودیت مذکور در ماده 23 آیین‌نامه نخواهد بود.

نایب‌رئیس - آقایانى که با ارجاع موضوع به کمیسیون تحقیق موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون تحقیق ارجاع می‌شود طبق ماده واحده 5 مذاکره در لایحه الحاق تبصره به ماده اول قانون اعزام محصلین به خارجه نایب‌رئیس تبصره الحاقى به ماده یک قانون اعزام محصل به خارجه که در جلسه گذشته دو فوریت آن تصویب شده مطرح است قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ریاست محترم مجلس شوراى ملى

ضمن ماده 1 قانون محصلین ایرانى در خارجه مصوب 23 تیرماه 36 مقرر گردیده است که در اعزام دانشجویان به خارجه احتیاجات کشور مورد توجه قرار گردد چون با رسیدگى‌هایی که شده باید عده‌ای براى تحصیل و احراز تخصص از بین مهندسین و دارندگان دانشنامه لیسانس به بالا اعزام شوند به این جهت تبصره ذیل براى الحاق به ماده 1 قانون فوق‌الذکر با قید دو فوریت پیشنهاد و تقاضاى تصویب آن را می‌نماید:

تبصره - براى رشته‌های تحصیلى که داوطلبان آنها از بین مهندسین و دارندگان دانشنامه لیسانس به بالا باید انتخاب شوند حداکثر سن 28 سال تعیین می‌گردد. نخست وزیر دکتر اقبال، وزیر فرهنگ دکتر مهران‏

نایب‌رئیس - کلیات مطرح است آقاى امید سالار.

امید سالار - همکاران ارجمند اگر خاطر مبارک‌شان باشد در جلسه هفتم اردیبهشت ماه 1336 موقعى که این قانون مطرح بود بنده پیشنهادى نظیر این پیشنهاد کردم که تعیین و تجدید سن 22 سال براى اعزام دانشجو کم است متأسفانه در آن موقع شاید جناب آقاى وزیر فرهنگ توجه نفرمودند و مخصوصاً فرمودند که با تجربیاتى که دارم بهتر است که جوانتر باشند و همکار محترم آقاى مهندس جفرودى هم فعالیت فرمودند و فرمودند که بهتر این است که از سیکل دوم متوسطه بتوانند بروند و جوان‌تر باشند و بنده به پاس احترام فرمایش آقایان در تصویب پیشنهاد خودم اصرارى نکردم و پیشنهاد خودم را اصلاح کردم که حداقل داشتن دیپلم متوسط باشد و الان خوشبختانه وزارت فرهنگ بعد از 6 ماه بر خورده است که تذکر اصلاحى آن روز بنده بی‌پایه و بی‌اساس نبوده است و حالا تقاضا کرده‌اند ضمن تبصره الحاقى به ماده اول سن 28 سال باشد بنده چون آن روز پیشنهاد کرده بودم امروز هم مخالفتى ندارم فقط خواستم تذکر بدهم که اگر این مطلب صحیح بود و قابل قبول چرا در آن موقع قبول نکردید و اگر چنانچه بی‌تناسب بود چرا حالا پیشنهاد فرموده‌اید چون خداى نخواسته ممکن است این توهم پیش بیاید که وضع قوانین از طرف مجلس یا پیشنهاداتى که دولت می‌کند براى تأمین و انتظام و رفاه و آسایش ملت نیست و خداى نخواسته نظریات شخصى براى اشخاص به خصوص وجود دارد. و اگر این توهم به وجود بیاید جاى بسیار تأسف است و یک موضوع دیگرى که بنده در همان روز عرض کردم و این را هم بعد از چندى بهش برمی‌خورید اعزام محصلین از اول تا ششم ابتدایی که آن روز بنده عرض کردم به وزارت فرهنگ الان هم عرض می‌کنم که این اجازه یک تصدیق ضمنى است که وسیله تحصیل این نوباوگان را در داخل کشور خودمان نداریم چون هیچ یک از کشورهاى دنیا که بنده قسمت زیادى از آن را دیده‌ام نظیر ندارد که شاگردان شش ساله اول بروند و در کشورهاى خارج تحصیل کنند رفقاى امروز و همکاران من که آن روز مختالفت کردند و اطفال عزیزشان خارج هستند امیدوارم من و آنها زنده باشیم و بعد از 7، 8 سال که نور چشمان عزیز بر می‌گردند اشکالات داخلى و خارجى که با آن مواجه می‌شوند آن روز بروم خدمت‌شان عرض کنم که چه نتیجه‌ای گرفته‌اند جز اینکه آقایان مجبور باشند که بروند خارجه تحصیل کنند و با بچه‌های خودشان صحبت کنند و بنده دیگر عرضى ندارم و مخالفتم را پس می‌گیرم.

نایب‌رئیس - آقاى صدرزاده.

صدرزاده - عرض کنم حضور آقایان همان‌طورى که مشهود است و ملاحظه می‌فرمایید یک رغبت عمومى در تعلیم و تربیت در مملکت ما به وجود آمده و ما باید تمام وسائلى که براى پیشرفت این رغبت مردم فکر می‌کنیم به وجود بیاوریم تا بتوانیم آنها را به آمال خودشان برسانیم از طرف دیگر هم به  طوری که ملاحظه می‌فرمایید یک نهضتى هم مملکت ما به طرف صنعت دارد بنابراین احتیاج به متخصصین فنى داریم و به همین جهت هم هست که اغلب کارهایئ که شروع می‌شود متخصصین خارجى با مبالغ بسیار زیادى دعوت می‌شوند امروز که آن قانون اصلى مطرح شد نظر این بود که عده‌ای که تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مملکت خودمان انجام داده‌اند براى رشته‌های تخصصى به خارج بروند و تحصیلات آنها در حدود متوسطه کامل باشد بنابراین سنى که در قانون تعیین شده بود بجا بود زائد از آن هم مناسبتى نداشت براى اینکه اشخاصى که تحصیلات‌شان تمام شده است بعد از یک مدت طولانى ترک تحصیل اگر بخواهند بروند تحصیل کنند شاید موفقیت زیادى به دست نیاورند اما در ضمن عمل در وزارت فرهنگ معلوم شد که در بعضى رشته‌ها اشخاصى را که مهندس یا لیسانس هستند باید دعوت شوند که به خارج بروند البته این یک نتیجه دیگرى هم براى مملکت خواهد داشت براى اینکه کسانى که تحصیلات دوره لیسانس را گذرانده باشند زودتر می‌توانند دوره تحصیل را در آنجا فرا بگیرند و زودتر به مملکت برگردند و ما از وجود آنها استفاده کنیم (صحیح است) مثلاً فرض بفرمایید اگر ما براى رشته برق بخواهیم شاگردى که تحصیلات متوسطه را تمام کرده بفرستیم شاید 6 سال طول

+++

بکشد ولى اگر دوره لیسانس را گذرانده باشد بعد از دو سال مملکت می‌تواند از وجود آنها بهره‌مند شود این بوده است که این پیشنها را وزارت فرهنگ کرده است و فوریت آن را هم مجلس محترم قبول کرده است اما از لحاظ فرم قانون‌گذارى ما در ماده‏ 99 آیین‌نامه گفته‌ایم لوایحى را که دولت تقدیم می‌کند یا به صورت ماده واحده و یا به صورت مواد است بنابراین تصویب تبصره براى الحاق به یک ماده‌ای از لحاظ فرم قانونى خیلى درست به نظر نمی‌آید در صورتى که جناب آقاى وزیر فرهنگ موافقت بفرمایند و با اصل منظور هم مغایرتى ندارد لایحه این طور بشود «ماده واحده مجلس شورای ملی الحاق تبصره زیر را به ماده اول قانون مربوط به محصلین ایرانى در خارج تصویب و اجازه آن را می‌دهند آن وقت تبصره همان تبصره‌ای باشد که وزارت فرهنگ پیشنهاد داده است تبصره براى رشته‌های تحصیلى که داوطلبان آنها از بین مهندسین و دارندگان دانشنامه لیسانس به بالا باید انتخاب شوند حداکثر سن 28 سال تعیین می‌گردد.

نایب‌رئیس - در اصل مطلب تفاوتى نمی‌کند و پیشنهاد آقاى صدرزاده بسیار مفید و به جا است آقاى دولت‌آبادى فرمایشى دارید؟

(دولت‌آبادى - خیر موافقم) چون دیگر نظرى نیست به ورود درماده واحده رأى می‌گیریم آقایانى که موافق هستند به ورود در ماده واحده قیام بفرمایند (اکثربرخاستند) تصویب شد مادة واحده مطرح است.

6- تقدیم یک فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت گمرکات و انحصارات‏

نایب‌رئیس - آقاى معاون وزارت گمرکات فرمایشى دارید؟

معاون وزارت گمرکات و انحصارت (خطاطان) - براى تهیه وسایل مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین به خصوص که مبارزه با قاچاق مورد توجه تمام آقایان نمایندگان محترم هست لایحه‌ای با قید یک فوریت تهیه شده که با اجازه مقام ریاست تقدیم می‌کنم.

7- تقدیم دو فقره لایحه به وسیله آقاى معاون وزارت کشور

نایب‌رئیس - آقاى معاون وزارت کشور فرمایشى دارید بفرمایید.

معاون وزارت کشور (دکتر صدر) - راجع به اجراى قانون متمم قانون نظام وظیفه آقایان به  طورى که استحضار دارند اجرا ى آن به عهده وزارت کشور گذاشته شده است که از پانزدهم آبان ماه امسال شروع می‌شود اما چون نه قانون تقسیمات کشور تهیه شده و نه اعتبار کافى براى این کار در وزارت کشور است تقاضا شده است که یک سال تمدید شود (ابتهاج چى تمدید بشود) اجراى قانون متمم قانون نظام وظیفه که به عهده وزارت کشور گذاشته شده در 17 آذر 1335 تصویب شده همچنین لایحه دیگرى است راجع به اصلاح قانون اقامت اتباع خارجه که مشکلاتى براى سیاحان خارجى داشت تقاضاى اصلاح آن را داریم (صحیح است).

8 - بقیه مذاکره و تصویب لایحه الحاق تبصره به ماده اول قانون اعزام محصلین به خارجه

نایب‌رئیس - ماده واحده قانون اعزام محصل مطرح است آقاى دکتر رضایی مخالفید با ماده واحده بفرمایید.

دکتر رضایی - بنده اگر به عنوان مخالف در این لایحه صحبت می‌کنم از این نقطه‌نظر است که در امر اعزام دانشجویان به خارج یک اشکالى پیش آمده است که مورد علاقه عدة زیادى از دانشجویان دانشگاه است و در حقیقت بنده از جانب آنها می‌خواهم تقاضا کنم که آقاى وزیر فرهنگ این مطلب را روشن بکنند. عرض کنم تا آنجا که بنده اطلاع دارم وزارت فرهنگ در اعلانى که براى اعزام دانشجویان به خارج کرده است یک نفر را براى علوم ادارى در نظر گرفته است یعنى در حقیقت وزارت فرهنگ تشخیص داده است که علوم ادارى یکى از رشته‌هایی است که تخصص آن در این کشور مورد احتیاج است و مناسب است که از طرف دولت و به خرج دولت یک نفر جهت تخصص در این رشته به خارج اعزام شود از طرفى تا آنجا که بنده اطلاع دارم وزارت فرهنگ با اعزام شاگرد اول مؤسسه علوم ادارى به خارج مخالفت ورزیده است بنده این ابهام برایم به وجود آمده است که هرآینه وزارت فرهنگ تشخیص داده است که یک نفر متخصص در علوم ادارى لازم است و در ازاء آن می‌خواهد اعزام بدارد چه مانعى دارد که این یک نفر همان شخص شاگرد اول باشد یعنى در حقیقت بهترین ملاک براى صلاحیت این شخص اینست که این شخص توانسته است لیاقت این را داشته است که موفقیت حاصل بکند در تحصیل هرآینه این شخص موفقیت حاصل کرده ست و شاگرد اول شده است چه بهتر که همین را به خارج اعزام بدارند و از جناب آقاى وزیر فرهنگ تقاضا دارم که توضیح بفرمایند و هرآینه فکر می‌کنند که اشکالى ندارد موافقت بفرمایند که شاگرد اول علوم ادارى همین یک نفرى باشد که وزارت فرهنگ می‌خواهد به خارج اعزام بدارد بنده می‌خواهم این را علام بکنم که این سوء‌تفاهمى نشد که بنده نسبت به شخص شاگرد اول اطلاعى دارم یا نظرى دارم اصلاً نمی‌دانم کى هست یاکى نیست ولى فکر می‌کنم معقول است وقتى بناشد یک نفر در این رشته فرستاده شود شخص شاگرد اول اعزام بشود مناسب‌تر است (صحیح است)

نایب‌رئیس - آقاى دکتر پیرنیا موافقید؟ (دکتر پیرنیا - بنده عرضى ندارم) چون دیگر نظرى نیست پیشنهادات قرائت می‌شود. (به شرح زیر قرائت شد)

صدرزاده - توضیحى خواستند از آقاى وزیر فرهنگ اگر اجازه می‌فرمایید آقاى وزیر فرهنگ توضیح بفرمایند.

نایب‌رئیس - آقاى وزیر فرهنگ توضیحى دارید؟ بفرمایید.

وزیر فرهنگ (دکتر مهران) - بنده یک توضیحى راجع به تذکرى که اینجا داده شد راجع به قسمت علوم ادارى باید عرض کنم که مابه موجب همین قانون موظف هستیم که از هر دانشکده‌ای یک نفر شاگرد اول دانشکده رابه خارج اعزام بکنیم به موجب معرفى دانشگاه از تمام دانشگاه‌ها چه تهران و چه شهرستان‌ها خواسته‌ایم که شاگرد اول هر دانشکده را معرفى کنند مؤسسه علوم ادارى که یکى از مؤسسات تابع دانشگاه تهران است و ضمیمه دانشکده حقوق شده بنده هیچ مانعى نمی‌بینم که اگر دانشکده حقوق مایل باشد بین رشته‌های مختلف که عبارت از رشته قضایی و رشته علوم سیاسى و رشته علوم اقتصادى و قسمت امور ادارى است هر کدام را که خواست بتواند معرفى کند که این البته یک تبصره‌ای است در این قانون که ما مطابق آنچه که در قانون پیش‌بینی شده باید اجرا کنیم یعنى دانشگاه معرفى کند آن شاگرد اول هر دانشکده را در آن رشته‌ای که خودش لازم تشخیص می‌دهد.

(پرفسور اعلم - اگر چند رشته باشد؟) اگر چند رشته باشد براى یک رشته باید انتخاب کند (پرفسور اعلم - چرا براى همه رشته‌ها نباید بشود) عرض کنم این صحبت آن روز شد در موقعى که قانون مطرح بود آقایان سؤال فرمودند و متذکر شدند بنده هم جواب عرض کردم براى اینکه شاگردان اول رشته‌های مختلف دانشگاه عده‌شان خیلى زیادتر است و اعتبار کافى ما براى همه اینها نداریم و به همین دلیل هم هست که این قانون فقط نسبت به یک قسمت از این شاگردهاى اول اجرا شده است و براى اینکه این عمل خلاف قانون هم نشده باشد ما آمدیم این قانون را منطبق کردیم با اعتباراتى که در اختیار داریم و آقایان تصویب فرمودند که هر دانشکده‌ای یک نفر بفرستد و در تمام دانشکده‌های تهران در حدود 20 نفر خواهد شد که ما اینها را هر سال خواهیم فرستاد اما در اینکه هر دانشکده‌ای اگر رشته‌های مختلف دارد کدام یک از آنها را ترجیح می‌دهد بفرستد آن بسته به نظر شوراى دانشکده و شوراى دانشگاه است و براى اعزام سایر افراد این مطلب مربوط به مسابقه است یعنى ما یک اشخاصى به موجب قانون از طریق مسابقه باید به خارج اعزام بداریم اینجا البته مسابقه یک شرایط علمى قرار داده است که داشتن دیپلم کامل متوسطه است حداقل و داشتن حداکثر 23 سال اما اینکه در آن موقع ما سن را 23 سال قرار دادیم یعنى 22 سال بود بعد به موجب پیشنهاد آقایان نمایندگان شد 23 سال این بود که در آن موقع فکر می‌کردیم که این محصلینى که خواهیم فرستاد فقط از دیپلمه‌های کامل متوسطه است و این سن را پیش‌بینی کردیم توأم با پیشنهاد جنابعالى یک همچو منطبقى که امروز عرض می‌کنم نبود اما این منطقى که ما را امروز وادار کرده است که این تقاضا را بکنیم این است که در خود قانون پیش‌بینی شده است که اعزام این دانشجویان براى انجام تحصیلات باید منطبق با حوائج کشور باشد بعد از تصویب قانون کمیسیون‌هاى متعددى در وزارت فرهنگ تشکیل شد و ما توجه کردیم به اینکه مملکت در حال حاضر به چه چیزهایی احتیاج دارد یک فهرستى تنظیم کردیم و به عقیده بنده تنظیم این فهرست نه تنها در این مورد بسیار مفید است اصولاً براى ارشاد و هدایت سایر جوان‌ها هم که براى تحصیل می‌روند بسیار مفید است براى اینکه ما برخوردیم بسیارى ازموارد که کسى بهش توجه نداشت من جمله عرض می‌کنم متخصص بتون آرمه می‌گویند نداریم در ساختمان‌هایی که امروز احتیاج به بتون آرمه هست متخصصین خیلى نادر و نایاب است به  طوری که اغلب ساختمان‌ها مدتى براى بتون‌ریزى و محاسبه بتون معطل می‌مانند یا اینکه آن متخصصینى که معروف هستند و کارهاى مختلف دارند نمی‌توانند به این کارها برسند کسى هم به این احتیاج توجه نداشت ما در نظر گرفتیم که براى این کار و سایر رشته‌های تخصصى از این قبیل محصل به خارجه بفرستیم اما اگر امر دایر بشود که یک نفر یا چند نفر متخصص در این قسمت بخواهیم تربیت بکنیم البته اینها باید مهندس ساختمان باشند و بعد در آن رشته‌های تخصصى کارآموزى کنند تکمیل کنند معلومات‌شان را حالا اگر بخواهیم یک نفر دیپلمه بفرستیم که اول برود آنجا و تحصیل مهندسى ساختمان بکند و بعد از چهار سال و یا پنج سال مهندس ساختمان بشود و بعد آن رشته تخصصى را بیاموزد 7 یا 8 سال طول می‌کشد همان‌طور که آقاى صدرزاده فرمودند تا ما به نتیجه برسیم چه بهتر از این که بیاییم در این رشته از مهندسین ساختمانى که دانشکده فنى فارغ‌التحصیل شده‌اند از اینها بفرستیم این بعد از یک سال و دو سال ما را به نتیجه می‌رساند کم خرج‌تر است و از لحاظ مدت هم کمتر است

+++

 این تقاضایی که شده از این جهت است براى اینکه ما این شرط سن را در مورد کسانى که مهندس یا لیسانسیه یا دکتر هستند اگر بخواهیم رعایت بکنیم البته امکان ندارد ما بین این اشخاص یک کسانى در 23 سالگى پیدا بکنیم که مهندس باشد یا درجه دکترى داشته باشد اینست که اینجا سن را بالا بردیم (صحیحست) اما اینکه ما رشته‌ها را تعیین کردیم به نظر بنده ما از این یک نتیجه خیلى عالی‌ترى خواهیم گرفت اگر آقایان مراجعه فرموده باشند به آن صورت و رشته‌هایی که ما اعلام کرده‌ایم و براى آنها داوطلب خواستیم اگر به آن صورت و رشته‌هایی که ما اعلام کرده‌ایم و براى آنها داوطلب خواستیم اگر به آن صورت توجه بفرمایند خواهید دید که تمام یک رشته‌های تخصصى وقتى است که امروز مورد حاجت مملکت است و جوان‌هاى ما عموماً از این احتیاجات اطلاع ندارند همین که اطلاع پیدا بکنند چون آنهایی که ما نوشته‌ایم الان در حدود صد نفر است چون اعتبار بیشتر نداشتیم ما مثلاً متخصص مهندسى بهداشت و مهندسى بتون آرمه و مهندسى برق و معلم مدرسه فنى و حرفه‌ای خیلى بیش از این که صورت دادیم احتیاج داریم و ما میل داریم که جوان‌هاى این مملکت و مخصوصاً محصلینى که به خارجه می‌روند و مخصوصاً محصلینى که الان در خارجه هستند توجه به این صورت و به این لیستى که ما روى یک مطالعات دقیقى کرده‌ایم بکنند و سعى کنند که رشته‌های تحصیلی‌شان را منطبق با این احتیاجات بکنند.

البته این نتیجه از حیث اینکه وزارت فرهنگ یک عده‌ای را به خارج می‌فرستد براى این کار مفید خواهد بود از طرف دیگر یک وسیله ارشاد و هدایتى است براى سایر جوانان که بخواهند در خارج و یا در داخل مملکت یک رشته‌های تحصیلى را طى کنند ضمناً عرض می‌کنم که با پیشنهاد آقاى صدرزاده که خیلى صحیح و کاملاً منطقى است بنده کاملاً موافقم که به صورت مادة تبصره نوشته شود.

نایب‌رئیس - پیشنهاد آقاى صدرزاده قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده واحده - مجلس شوراى ملى الحاق تبصره زیر را به ماده اول قانون مربوط به محصلین ایرانى در خارجه تصویب و اجازه براى آن را مى‌دهد. تبصره براى رشته‌های تحصیلى داوطلبان آنها از بین مهندسین و دارندگان دانشنامه لیسانس به بالا باید انتخاب بشوند حداکثر سن 28 سال تعیین گردد. صدرزاده

نایب‌رئیس -  جناب آقاى صدرزاده توضیحى در اطراف پیشنهاد خود دارید؟

صدرزاده - خیر توضیح عرض کردم این همان عبارت تبصره است.

نایب‌رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهادى که قرائت شد آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد پیشنهاد دیگرى قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

مقام محترم ریاست مجلس شورای ملی

پیشنهاد مى‌نمایم تبصره زیر به ماده واحده اصلاحى اضافه شود تبصره در رشته‌های تخصصى که هر سال وزارت فرهنگ تشخیص می‌دهد اعزام دانشجو لازمست شاگردان اول آن رشته تخصصى که در میان سال از دانشکده مربوطه فارغ‌التحصیل شده باشند در صورت داوطلب بودن براى ادامه تحصیل در خارجه حق‌الویت خواهند داشت.

مهندس هدایت عمیدى نورى - پیشنهادى هم بنده داده‌ام که شبیه همین پیشنهاد است اجازه بفرمایید که قرائت بشود.

نایب‌رئیس - قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شده تبصره شاگردان اول دیپلمه و لیسانسیه‌ها و یا دکترها براى رشته‌های تحصیلى که وزارت فرهنگ در نظر می‌گیرد حق تقدم بر سایرین در عزیمت به خارجه دارند عمیدى نورى‏

نایب‌رئیس - آقاى مهندس هدایت‏

مهندس هدایت - پیشنهاد بنده و جناب آقاى عمیدى نورى تقریباً هر دو یک معنى دارد بنده پیشنهاد خودم را یک دفعه دیگر قرائت می‌کنم که آقایان توجه بفرمایند (پیشنهاد را به شرحى که گذشت مجدداً قرائت نمود).

مهندس هدایت - در نتیجه توضیحاتى که جناب آقاى وزیر فرهنگ دادند بنده این تبصره را تقدیم کردم وزارت فرهنگ الان متوجه شده است که در مملکت براى محاسبه بتون آرمه یا فرض بفرمایید علوم ادارى یا برق و غیره ما متخصص کم داریم شاگردان اولى که در همان رشته و در همان سال که دانشجو اعزام می‌شود از دانشکده‌های ما فارغ‌التحصیل شده باشند بنده خیال می‌کنم که اگر این اجازه داده بشود که اینها حق الویت دارند به نفع مملکت است براى اینکه اینها در مملکت خودشان در دانشکده شاگرد اول شده‌اند و بنابراین محصلین خوبى در خارج خواهند بود مضافاً بر اینکه دوره تحصیلى‌شان در خارجه خیلى طولانى نخواهد بود دو یا سه سال خواهد بود و بعد از اینکه مراجعت کردند براى مملکت مفید واقع خواهند شد و از وجودشان استفاده خواهد شد و این اشکال نماینده محترم که راجع به علوم ادارى فرمودند به این ترتیب این مشکل حل شده و وزارت فرهنگ با اطمینان بیشترى یک عده متخصص براى رشته‌های تخصصى خواهد فرستاد این است که بنده خواهش می‌کنم اگر آقایان موافقت می‌فرمایند این تبصره تصویب بشود که هم کمکى خواهد بود به شاگردان اول مملکت و هم براى تربیت عده‌ای براى رشته‌های تخصصى.

نایب‌رئیس - آقاى وزیر فرهنگ .

وزیر فرهنگ - این پیشنهاد خیلى روشن نیست که مقصود از این اولویت چیست براى اینکه بحث ما در این است که عده‌ای را از طریق مسابقه این است که یک عده‌ای که داوطلب می‌شوند و حائز شرایط قانونى هستند اینها بیایند با همدیگر مسابقه بدهند و در واقع یک میدان مبارزه‌ای است که اینها جمع بشوند و یک امتحاناتى بدهند و بگویند کدام لایق‌تر و کدام مفیدترند اگر حق اولویت مقصود این باشد که بگوییم اگر یک اشخاصى آمدند و مسابقه‌ای دادند و داراى یک نمره بودند آن کسى که در دانشکده شاگرد اول بوده است مقدم باشد این صحیح است و اگر غیر از این باشد بخواهیم بگوییم که اینها مسابقه ندهند این اصلاً برخلاف قانون است (بعضى از نمایندگان - چرا) براى اینکه قانونى است که تصویب شده ما که نمی‌خواهیم برگردیم و دوباره شروع بکنیم و بگوییم بسم الله الرحمن الرحیم ماده اول یک قانونى که به تصویب رسیده است که بایستى از طریق مسابقه یک عده را به خارج بفرستیم مسابقه هم شرطش معین است شرط تحصیلى معین است شرط سنى هم معین است شرط سنى را داریم براى اشخاصى که داراى درجه مهندس و لیسانس به بالا هستند بالاتر می‌بریم به این دلایلى که عرض کردم ولى می‌خواهم اصل مسابقه را از بین ببریم یک مطلب جداگانه‌ای است ولى این پیشنهاد را بنده به این طریق قبول می‌کنم که در صورت شرکت در مسابقه و تساوى شرایط با دیگران البته حق اولویت با آن کسى است که شاگرد اول بوده یعنى اگر چهار نفر در مسابقه براى مهندسى برق امتحان بدهند و دو نفرمورد احتیاج باشد این دو نفر تعیین بشود بین این چهار نفر آن وقت در صورتی که دو نفر دوم و نفر سوم تمام شرایط مساوى است این شخصى که شاگرد اول بوده او را مقدم بداریم ولى باید اصل مسابقه را محفوظ بداریم (صحیح است) اصل مسابقه را اگر بخواهیم بهم بزنیم اصلاً قانون به هم می‌خورد این است که اگر یک قدرى پیشنهاد را روشن‌تر بفرمایید بنده ممکن است قبول کنم‏

نایب‌رئیس - آقاى سعید مهدوى مخالف پیشنهاد هستید؟ (سعید مهدوى - بله) بفرمایید. مهدوى بنده یک اشکالى به نظرم رسید در این پیشنهاد آقاى مهندس هدایت و آن اینست که این اشکالى که می‌فرمایید منحصر به یک دانشکده نیست دانشکده‌های مختلف در مملکت هستند در شهرستان‌ها هم هست قانون هم تهران و شهرستان‌ها را از هم جدا قرار نداده است و همه با هم مساویند این شاگرد اول دانشکده‌ها مختلف هستند فرض بفرمایید اگر راجع به برق باشد دانشکده تهران شاگرد اول دارد دانشکده‌های دیگر هم شاگرد اول دارند بین این شاگرد اول‌ها که نمی‌شود تبعیض قائل شد و گفت که شاگرد اول تهران از شهرستان‌ها بهتر است فرق نمی‌کند بین اینها هم باید مسابقه باشد و درست است که براى شاگرد اول امید خیلى بیشترى هست که در کنکور هم شاگرد اول بشود ولى سایرین هم باید حق داشته باشند که در کنکور شرکت بکنند بنابراین این اشکال هست که شاگرد اول منحصر به یک نفر نیست چندین دانشکده شاگرد اول معرفى می‌کنند در این موقع چه جور تصمیم می‌گیرید؟

نایب‌رئیس - آقاى عمیدى نورى موافقید؟ (عمیدى نورى - بله) این پیشنهاد جنابعالى در معنى با پیشنهاد آقاى مهندس هدایت یکى است و بنابراین آقایان موافقند که به یکى از پیشنهادات رأى بگیریم (صحیح است) بفرمایید.

عمیدى نورى - بنده حالاپیشنهاد خودم را مى‌خوانم از نظر جناب آقاى وزیر فرهنگ هم استفاده می‌کنم و پیشنهادم را اصلاح می‌کنم بنده پیشنهاد کرده‌ام که شاگرد اول دیپلمه‌ها و لیسانسیه‌ها یا دکترها براى رشته‌های تحصیلى که وزارت فرهنگ در نظر می‌گیرد در صورت تساوى شرایط حق تقدم بر سایرین در عزیمت به خارجه دارند در اثر تذکر صحیح جناب آقاى وزیر فرهنگ تساوى شرایط را اضافه کردم اما چرا بنده طرفدار این عقیده هستم بنده معتقدم ما در این امور همیشه باید سعى بکنیم یک اصولى را رعایت بکنیم ما می‌دانیم طبقات اجتماع باید خودشان را تطبیق بدهند با ‌ترتیب‌ها و اصولى که در هر اجتماع باید محترم شمرده شود کسانی که در مدارس ما خوب تحصیل می‌کنند در موقعى هم که مسابقه‌ای براى اعزام به اروپا گذاشته می‌شود بیشتر اینها حق تقدم و اولویت معنوى دارند تا کسانی که در مسابقه به قصد عزیمت به خارجه شرکت می‌کنند آقایان می‌دانید اینجا خیلى فرق است براى اینکه در این موقع فعالیت‌های غیرتخصیلى هم ممکن است به کار برود اما یک جوانى که استعداد دارد و لیاقت خودش را نشان داده است که در دوره تحصیلى خوب کار کرده اخلاقش خوب بوده تحصیلش خوب

+++

بوده و شاگرد اول بوده این را باید بهتر احترام بهش بگذاریم و یک حق تقدمى ولو اینکه تعارف هم باشد (معذرت می‌خواهم) براى او قائل شویم که قانون و عمل ما نشان بدهد که ما همیشه دنبال اصول مترقى هستیم (بوشهرى - جناب آقاى عمیدى شاگرد اول‌های سال‌های قبل چه می‌شود؟ حق آنها از بین میرود) عرض کنم حقى از بین نمی‌رود جناب آقاى بوشهرى ما مسابقه را نگفتیم نباشد این را قبول کردیم بحث بنده هم عبارت کلى است که در یک همچو قوانینى ما قائل بشویم و توجه بکنیم والا مسابقه هست آقایان دیگر هم شرکت می‌کنند ولى این احترام را ما می‌خواهیم به این ترتیب قائل بشویم براى این اشخاص به این جهت خیال نمی‌کنم پیشنهادى باشد که جناب آقاى وزیر فرهنگ مخالف باشند و این پیشنهاد بنده هم کلى تراست و تطبیق با فکر خودشان می‌کند چون در آنجا یک قیودى دارد که آن قیود اینجا نیست و چون این کلى‌تر است از جناب آقاى مهندس هدایت هم استدعا می‌کنم قبول بفرمایند چون اگر نظرى باشد بهتر است.

نایب‌رئیس - آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ - بنده خیلى متشکرم که آقایان به مراتب تحصیلى در این مورد توجه می‌فرمایند و بسیار بسیار تشویق خوبى است بنده تصور می‌کنم اگر دو تا اصلاح کوچک در این پیشنهاد بفرمایید بهتر باشد اولاً راجع به دیپلمه‌ها منظورتان دیپلمه‌های متوسطه است (صحیح است)

بنده باید عرض کنم که امتحانات متوسطه به ترتیبى که در گذشته بود حالا نیست که تمام محصلین جمع بشوند و یک امتحانى بدهند و معلوم بشود که کى شاگرد اول است الان در حال حاضر هر مدرسه‌ای خودش امتحانات متوسطه‌اش را می‌کند و بعد مدارس متوسطه‌ای که ما در کشور داریم شاگرد اول هست (صحیح است) و این امر خیلى عملى نخواهد بود که ما از این بابت توجهى بکنیم اما نسبت به کسانی که درجه مهندسى و لیسانس به بالا دارند بنده کاملاً موافق هستم (صحیح است)

ولى این را قید بفرمایید در صورت شرکت در مسابقه براى اینکه مسابقه از بین نرود چون از ابهامش ممکن است سوء‌استفاده بشود و بگویند که مقصود این است که این شاگرد اول را از مسابقه کنار بگذارند و مسابقه را انجام بدهند این مسابقه به نظر بنده خیلى لازم و مهم است.

عمیدى نورى - بنده موافقم در صورت شرکت در مسابقه و تساوى شرایط وزیر فرهنگ دیپلمه‌ها را هم حذف بفرمایید.

عمیدى نورى - دیپلمه‌ها را هم حذف بفرمایید این دو اصلاح را بنده موافقم.

نایب‌رئیس - آقاى مهندس هدایت موافقید که پیشنهادتان تبدیل به همین پیشنهاد بشود و به همین پیشنهاد رأى گرفته شود.

(مهندس هدایت - بنده موافقم که تبدیل به همین بشود) بسیار خوب پس آقایان توجه بفرمایید یک مرتبه دیگر با اصلاحاتى که شده است قرائت می‌شود و رأى می‌گیریم

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم این تبصره اضافه شود.

تبصره - شاگردان اول لیسانسیه‌ها و یا دکترها براى رشته‌های تحصیلى که وزارت فرهنگ در نظر می‌گیرد در صورت شرکت در مسابقه و تساوى شرایط حق تقدم بر سایرین در عزیمت به خارجه دارند.

نایب‌رئیس - آقاى مهندس هدایت

مهندس هدایت - آقاى عمیدى نورى موافقت بفرمایید نوشته شود شاگردان اول دانشکده‌ها.

عمیدى نورى – موافقم.

نایب‌رئیس – یک بار دیگر قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم تبصره زیر اضافه شود.

تبصره - شاگردان اول دانشکده‌ها براى رشته‌های تحصیلى که وزارت فرهنگ در نظر می‌گیرد در صورت شرکت در مسابقه و تساوى شرایط حق تقدم بر سایرین در عزیمت به خارجه دارند مهندس هدایت فارغ‌التحصیل باید نوشته شود.

نایب‌رئیس - با اصلاحاتى که شد قرائت می‌شود

(به شرح زیر قرائت شد)

تبصره - شاگردان اول فارغ‌التحصیل دانشکده‌ها براى رشته‌های تحصیلى که وزارت فرهنگ در نظر می‌گیرد در صورت شرکت در مسابقه و تساوى شرایط حق تقدم بر سائرین در عزیمت به خارجه دارند.

نایب‌رئیس – با اصلاحاتى که شد مخالفى نیست؟ (صارمى - من مخالفم) بفرمایید.

صارمى - جناب آقاى عمیدى نورى بنده می‌خواستم تذکر بدهم که اگر موافقت بفرمایید با این ترتیب اصلاح بشود که تمام محظورات و اشکالات مرتفع شود اول اینکه شاگرد اول آن کسى است که معدل آن از سایرین زیادتر بوده است ولى ممکنست در رشته‌های مربوطه و همینطور که جناب آقاى مهدوى فرمودند در یک رشته افراد مختلف شاگرد اول شده باشند یا از دانشکده‌های مختلفه شاگرد اول شده باشند بنابراین رجحان بین این عده به چه ترتیب خواهد بود عقیده دارم بنده که این پیشنهاد به این صورت داده شود که در صورت شرکت در مسابقه و تساوى شرایط آن کسی که معدل نمره‌اش زیادتر از دیگران بوده است حق اولویت داشته باشد خواهش می‌کنم توضیح بنده را توجه بفرمایید آن کسی که شاگرد اول شده است براى چه شاگرد اول شده است در رشتة مربوطه معدل نمره‌اش زیادتر بوده است بنابراین به جهت اینکه معدل نمره‌اش از سایر شاگردان زیادتر بوده است شاگرد اول شده است حالا اگر چنانچه شاگرد اول دانشکده‌های مختلفه باشد چه بکنیم بیاییم این شرط شاگرد اول دانشکده را حذف کنیم و به جاى آن بگذاریم افرادی که معدل امتحانات آنها زیادتر بوده است نتیجه همان خواهد شد افرادی که در موقعی که در دانشکده اشتغال داشتند معدل نمره آنها زیادتر بوده است آنها حق اولویت داشته باشند که نتیجتاً تعارض بین شاگردان اول دانشکده‌ها هم از بین برود این را بنده تذکر می‌دهم اگر آقاى عمیدى نورى و آقاى مهندس هدایت معترض باشند به این ترتیب اصلاح بشود.

نایب‌رئیس - آقاى وزیر فرهنگ

وزیر فرهنگ - عرض کنم که موضوع امتحان با مسابقه تفاوت دارد در مسابقه ما توجه به یک مواد به خصوص زیادتر داریم تا در امتحانات عمومى مثلاً معتقد هستیم یک کسى را که به خارج می‌فرستیم در قانون هم هست که زبان آن کشور را باید بداند و مسابقه هم بدهد ولى در مسابقه ما الزامى نداریم عین آن امتحانى را که براى دیپلم ازش بکنیم ما می‌رویم روى یک مورد به خصوصى که براى تخصص این ضرورت دارد زبان است و یک سلسله مواد به صورت تست از آنها امتحان خواهیم کرد بنابراین به نظر بنده ما نباید هر کارى که این مسابقه را یک قدرى سست می‌کند انجام بدهیم.‏

(صارمى - مسابقه محفوظ باشد) عرض کنم اینکه می‌فرمایید اولاً خیلى به ندرت اتفاق می‌افتد فرض بفرمایید که براى یک کارى ما مى‌خواهیم یک نفر را انتخاب کنیم براى یک رشتة تخصصى 50 نفر می‌آیند امتحان بدهند ما نفر اول را می‌خواهیم انتخاب کنیم حالا تصادفاً شاید آن نفر اول با نفر دوم نمره‌هایش یکى باشد خیلى به ندرت اتفاق می‌افتد آن وقت بعد بگوییم خیلى خوب نفر اول و دوم که نمره‌های‌شان مساوى شده تقدم را به کدام یک بدهیم آن وقت بین این دو نفر برویم بگوییم که معدل نمره یا معدل لیسانس کدامیک جلوتر بوده است این وضعى که می‌فرمایید خیلى به ندرت اتفاق می‌افتد و اشکالى که آقاى مهدوى فرمودند پیش می‌آید که مثلاً ممکن است این دو نفر هر دو شاگرد اول باشند فرضاً یکیش مال امسال باشد یکیس مال پارسال و کار را پیچیده می‌کند اجازه بفرمایید اساس مسابقه را ما حفظ بکنیم درباره شاگرد اول که فرمودند تصدیق می‌کنم شاگرد اول یک امتیاز خاصى دارد آن کسى که نمره‌اش 12/ 5 است با آن کسى که نمره‌اش 12 است تفاوت زیادى ندارد شاید اگر یک دفعه دیگر امتحان بکنند به عکس بشود اما یک نفر که شاخص شده است در یک کلاس و در تمام مراحل نمره اول دارد این امتیازش صد درصد نسبت به سایر رفقایش زیادتر است اگر بخواهیم این را تعمیم بدهیم به عقیده بنده جز پیچیده‌تر کردن کار و مشکل کردن کار نتیجه‌ای ندارد.

صارمى - بنده عرضى ندارم ولى توضیح قانع‌کننده نبود.

نایب‌رئیس - رأى می‌گیریم پیشنهاد آقایان عمیدى نورى و مهندس هدایت با تغییراتى که داده شده و اصلاحاتى که به عمل آمده است آقایانى که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند)

تصویب شد پیشنهاد دیگرى است قرائت می‌شود. پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده اضافه شود محصلینى که بخواهند با خرج خود براى تحصیل به خارج از کشور بروند می‌توانند از ارز دولتى به قیمت آزاد استفاده نمایند. حشمتى

نایب‌رئیس - آقاى حشمتى

حشمتی - آقایان می‌دانند که خوشبختانه در کشور ما هرگونه وسایل ترقى موجود هست متأسفانه مردان کاردان و تحصیل‌کرده کم هستند این را نباید خجالت کشید و ما محتاجیم تا مدت‌های مدید به اشخاصى که بروند و تحصیل بکنند و بیایند به این کشور خدمت بکنند مثلاً کشور ما یک کشور نفت‌خیز است ولى ما یک کلاسى که بتواند متخصص تهیه بکند در کشور نداریم و تا مدت‌های مدید و شاید تا ابد باید همیشه از این حیث محتاج خارج باشیم و البته یک شخص خارجى دلش براى کشور ما نمی‌سوزد بنده فکر کردم که الان عده بسیارى از محصلین ما هستند که می‌روند امتحان می‌دهند و متأسفانه دانشگاه‌هاى ما محل‌شان کم است و عده بسیارى از این دانشجویان بی‌کار هستند مثلاً در همین دانشکده پزشکى شاید سه هزار نفر امتحان دادند و سیصد نفر بیشتر قبول نکرده‌اند معلوم نیست این عده چه باید بکنند اینها از کارهاى حقیقی‌شان دست برداشته‌اند از کاسبى خودشان دست برداشته‌اند و آمده‌اند به عشق تحصیل و به عشق اینکه بتوانند با علم و دانش به کشور خدمت بکنند و حالا در وسط راه مانده‌اند و این یک بن‌بستى است که خداى نکرده بعدها عکس‌العمل دارد و در این کشور نباید یک عده تحصیل کرده را ما بیکار بگذاریم اینها هستند که وقتى بیکار ماندند ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند

+++

 روزگار به آنها تنگ گرفت آنها هستند که مرتکب یک اعمالى بشوند براى آینده کشور درست نیست بنده کسى را ندارم که بخواهد از این پیشنهاد استفاده کند ولى پیشنهاد بنده این است که اجازه داده شود هر کسى که مایل است برود تحصیل بکند از ارز دولتى به قیمت آزاد استفاده بکند و با ارز قاچاق نرود محصلین ما از حالا یاد بگیرند کارهاى قاچاق و کارهاى نادرست را و خیال می‌کنم که این پیشنهاد به هیچ‌وجه اشکالى نداشته باشد و قبول بفرمایید.

نایب‌رئیس - آقاى وزیر فرهنگ‏

وزیر فرهنگ - این پیشنهادى که فرمودند در قانون سابق تأمین شده است و در حال حاضر هر محصلى که به خارجه می‌رود در یک مدرسه‌ای خواه ابتدایی یا متوسطه عالى مشغول تحصیل باشد می‌تواند ارز دولتى با اجازه کمیسیون ارز دریافت بکند بنابراین این نظرى که فرمودند کاملاً تأمین است.

نایب‌رئیس - آقاى حشمتى ماده 3 قانون سابق نظریه جنابعالى را تأمین کرده حالا براى مزید اطلاع ماده 3 قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

ماده 3 - به محصلینى که بخواهند به هزینه تخصصى خود بدون کمک‌های مالى دولت براى تحصیل به خارجه بروند از طرف وزارت فرهنگ برنامه تحصیلى داده می‌شود این قبیل محصلین در تمام مدتی که مستقیماً به تحصیل اشتغال دارند با اجازه وزارت فرهنگ از ارز به نرخ فروش بانک ملى به میزانی که هیئت وزیران تعیین می‌نماید به مقدارى که اعاشه و خرج تحصیل محصل در کشور مربوطه تأمین شود استفاده خواهند نمود حشمتى این توهمى بود و بنده پس گرفتم.

نایب‌رئیس - چون نظر آقاى حشمتى تأمین شده بود و دیگر پیشنهادى هم نیست بنابراین رأى می‌گیریم به ماده واحده به صورت پیشنهادى که از طرف آقاى صدرزاده تقدیم و تصویب شد رأى می‌گیریم به مجموع ماده با تبصره آقایانى که موافقند قیام کنند (اغلب برخاستند) تصویب شد. براى تصویب به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

9 - طرح و تصویب فوریت لایحه مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین‏

نایب‌رئیس - لایحه که از طرف وزارت گمرکات و انحصارات تقدیم شد چون درخواست یک فوریت شده است قرائت می‌شود و فوریت آن مطرح خواهد شد

(به شرح آتى خوانده شد)

ساحت مقدس مجلس شوراى ملى

چون لایحه تهیه وسائل مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین که جزء لوایح موضوع قانون 34/ 12/ 22 بوده و طبق قانون هشتم آذر 1335 در آخر اسفند ماه 1335 مدت اجراى آن پایان یافته و به منظور تمدید مدت اجراء طبق ماده واحده ضمن نامه شماره 13365939/ 4/ 2 تقدیم شده کافى به مقصود نیست لذا ضمن معروضه حاضر مسترد و لایحه دیگر به جاى آن تقدیم و تقاضاى تصویب آن را با قید یک فوریت دارد. نخست وزیر. وزیر دارایی. وزیر گمرکات و انحصارات

لایحه تهیه وسائل مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین

ماده 1 به اداره کل گمرک اجازه داده می‌شود از تاریخ اول بهمن ماه 36 لغایت دی ماه 38 کلیه 30% سهام دولت را از بابت جرائم گمرکى و ما حصل فروش کالاهاى قاچاق و صورت مجلس‌هایی که در مدت مزبور واریز می‌شود در حساب مخصوصى نگاهدارى و از محل عواید مزبور با رعایت مقررات عمومى اقدام بخرید وسائط نقلیه دریایی و زمینى و وسایل استخبار و سایر لوازم مبارزه با قاچاق بنماید.

تبصره 1 - سهام دولت از بابت کالاهایی که در مدت مذکور در فوق ضبط ولى تصفیه و واریز ماحصل فروش و جرائم مأخوذه آنها به بعد از دی ماه 1338 گردد مشمول ماده فوق خواهد بود.

تبصره 2 - اداره کل گمرک مکلف است پس از خرید لوازم مورد احتیاج و تحویل گرفتن آن صورت‌حساب درآمد و هزینه مورد این قانون را به دیوان محاسبات تسلیم و در صورتی که مازاد باقى بماند به حساب درآمد متفرقه گمرکى تحویل خزانه‌دارى کل بنماید.

تبصره 3 - مازاد درآمد لایحه 3136374/ 11/ 11 تهیه وسائل مبارزه با قاچاق و تشویق مخبرین و کاشفین که ضمن 21 فقره لوایح موضوع قانون مصوب 341222 و قانون مصوب هشتم آذر ماه 1335 که مدت اجراى موقت آن در آخر اسفند 1335 منقضى گردید. طبق ماده 1 قابل تعهد و مصرف بوده و حساب آن باید طبق تبصره 2 ماده 1 به دیوان محاسبات تسلیم گردد.

ماده 2 - اداره کل گمرک مجاز است یک چهارم سهام کاشفین کشف قاچاق در مرز را پس از تنظیم صورت مجلس قانونى و قطعى ضبط برسم على‌الحساب پرداخت و موقع واریز پرونده کسر و مستهلک نماید.

تبصره 1 - پرداخت‌های مزبور به اعتبار ما حصل فروش کالاى ضبطى و جرائم متعلقه در هر مورد از محل ذخیره قاچاق و پاتنخواه گردانى که وزارت دارایی به اختیار اداره کل گمرک خواهد گذاشت به عمل می‌آید.

تبصره 2 - وزارت دارایی مکلف است تنخواه گردان متناسبى جهت تأمین منظور فوق بنا به درخواست اداره کل گمرک به اختیار اداره نامبرده بگذراد.

تبصره 3 - چنانچه به حکم قطعى دادگاه جرائم وصولى قابل استرداد تشخیص داده شود اداره کل گمرک مجاز است وجوه پرداختى را از حقوق دریافت‌کنندگان استیفا نماید و مخبر است با توجه به اوضاع و احوال پرونده و زحمال کاشفین معادل سهامى که به عنوان على‌الحساب طبق تبصره 1 ماده 2 در فوق پرداخت شده به هزینه قطعى ذخیره قاچاق منظور ودرصورتى که اعتبار ذخیره کافى براى تأمین منظور نباشد اداره کل گمرک اجازه دارد تمام یاقسمتى ازوجوه پرداختى برسم على‌الحساب را به هزینه قطعى ماده 31 بودجه خود که براى مبارزه با قاچاق پیش‌بینی شده منظور و تنخواه گردان دریافتى از وزارت دارایی را واریز و براى سال بعد تجدید نماید.

ماده 4 - وزارتین دارایی گمرکات و انحصارات مأمور اجراى این قانون می‌باشند.

نایب‌رئیس - فوریت مطرح است آقاى خرازى (خرازى - بنده موافقم) آقاى ارباب (ارباب - بنده موافقم) چون مخالفى نیست لذا رأى گرفته می‌شود. به یک فوریت لایحه‌ای که قرائت شد آقایانی که موافقند قیام کنند (اکثر برخاستند) تصویب شد به کمیسیون ارجاع می‌شود.

10- طرح و تصویب گزارش شور دوم کمیسیون دادگسترى راجع به جلوگیرى از قاچاق توسط وسائل نقلیه موتورى دریایی

نایب‌رئیس - گزارش کمیسیون دادگسترى راجع به جلوگیرى از قاچاق با وسایل موتورى دریایی شور دوم آن مطرح است قرائت می‌شود.

(به شرح زیر قرائت شد)

گزارش از کمیسیون دادگسترى به مجلس شوراى ملى

کمیسیون دادگسترى لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به جلوگیرى از عمل قاچاق توسط وسائل نقلیه موتورى دریایی را با حضور آقاى کفیل وزارت دادگسترى براى شور دوم مورد رسیدگى قرارداده و خبر شور اول را تأیید اینک گزارش آن را به مجلس شورای ملی تقدیم می‌دارد.

ماده واحده - هر گاه قاچاق به وسیله وسائط نقلیه دریایی اعم از موتورى و غیر آن (که براى حمل قاچاق به کار می‌رود) صورت بگیرد دادگاه در صورت ثبوت جرم علاوه بر محکومیت مرتکب قاچاق حکم به ضبط وسیله نقلیه به نفع دولت صادر خواهد کرد و چنانچه وسائط نقلیه متعلق به مرتکب نباشد حکم به ضبط از طرف دادگاه موقوف به اینست که مالک با علم به استفاده آن به منظور ارتکاب قاچاق گذارده باشد.

تبصره - وسیله نقلیه از تاریخ کشف جرم تا صدور حکم نهایی توقیف و بلااستفاده خواهد ماند و چنانچه حکم لازم‌الاجراء دائر به برائت مالک نقلیه صادر شود فوراً وسیله نقلیه به مالک آن مسترد می‌شود.

مخبر کمیسیون دادگسترى عمیدى نورى گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شورای ملی کمیسیون نظام در جلسه 28 مهر ماه 36 لایحه ارسالى از مجلس سنا راجع به جلوگیرى از عمل قاچاق توسط وسائل نقلیه موتورى دریایی را با حضور آقاى وزیر جنگ مورد رسیدگى قرار داده و خبر شور دوم کمیسیون دادگسترى را تأیید و اینک گزارش آن را تقدیم می‌دارد. به جاى مخبر کمیسیون نظام کیکاوسى

نایب‌رئیس - آقاى بزرگ ابراهیمى مخالف هستید بفرمایید.

بزرگ ابراهیمی - اینجا فقط وسایط نقلیه دریایی نوشته‌اند مثل اینکه دولت اصلاً از اصل مبدا قاچاق که با بدترین وضعى باعث اضمحلال مملکت است منحرف است. همسایه عزیز ما دولت ترکیه که با ما هم پیمان است منبع بزرگ قاچاق تریاک به آذربایجان شده است (خرازى - افغانستان هم به خراسان قاچاق می‌فرستد) افغانستان هم همینطور است بنده اولاً می‌خواستم به دولت تذکر بدهم که آذربایجانى که اصولاً از تریاک‌برى بود شاید پنج درصد یا سه درصد در آذربایجان تریاکى بود در اثر این مرحمت همسایه ما و تشریک مساعى آنها استعمال تریاک در این منطقه دارد رایج می‌شود و بدبختانه عده‌ای از ایادى و مأمورین هم که اسم‌شان را نمى‌برم در این قاچاق شرکت دارند در زمانی که در زیر سایه بندگان اعلیحضرت شاهنشاهى کشت تریاک در ایران قدغن شده است و با این وضعیت جلوگیرى می‌شود روزانه بیش از صدها کیلو تریاک از مرزهاى باز ترکیه وارد خاک آذربایجان می‌شود یکى دو تا از اینها را هم بعد از اینکه از قاچاقچى پول گرفته‌اند اجازه دادند رد بشود بعد یکى از آقایان که پول گرفته بود براى حفظ حیثیت آمد گرفت درست سى و پنج کیلو تریاک ترکیه در قهوه‌خانه غرخلر بین مرند و خوى گرفتند جناب آقاى شجاع خان می‌دانند چه عرض می‌کنم حالا آمده‌ایم روى قاچاق بنادر جنوب با وسائل موتورى دریایی فکر می‌کنیم بهتر بود که دولت هر وسیله‌ای دارد اعم از دریایی و زمینى و آسمانى و خدایی روى آن فکر می‌کرد براى این که با این وضع

+++

 فکر می‌کنم بارهاى تریاک سیاه نامرغوب از ترکیه همسایه عزیز ما وارد ایران بشود و در خیابان‌هاى تهران راه بیفتد آقایان مثل اینکه اصلاً منحرف هستند که در کجا چه اتفاقى میافتد به این جهت بنده می‌خواستم تذکر بدهم که این لایحه برگردد به کمیسیون و دولت یک لایحه براى جلوگیرى از قاچاق به وسیله همه وسائل بیاورد بدتر از قاچاق نایلون و مخمل و قند و چاى قاچاق تریاکست که خانمان برانداز است (صحیح است) منظورعرض بنده این تذکر بود

نایب‌رئیس - آقاى عمیدى نورى.

عمیدى نورى – موضوعی که مربوط به این لایحه است و در شور دوم آن هم بحث می‌شود و البته تصدیق خواهید فرمود که در شور دوم هم پیشنهادى داده نخواهد شد مربوط به قاچاق به وسیله نقلیه دریایی اعم از موتورى و غیرآنست و تصور می‌کنم ناطق محترم هیچ‌گونه اشکال و اعتراضى از نظر این لایحه ندارند یک تذکرى به مناسبت موضوع راجع به قاچاق تریاک دارند که البته به جاى خود یک امر صحیحى است ما که در مبارزه شدید با تریاک هستیم ما که این فداکارى را کردیم که خودمان را از عداد کشورهاى تولیدکننده تریاک خارج بکنیم و یک قدم بلندى از نظر اصلاحات اجتماعى مملکتى برداشته‌ایم که نام ما در محافل جهان به قدر خودش بالا رفته است قانونى داریم راجع به مبارزه با قاچاق تریاک که به موجب آن قانون هرگونه عملى را می‌توانیم انجام بدهیم خود موضوع قاچاق تریاک قانون خاصى دارد و مجازات شدیدى هم دارد و ما وظیفه‌مان است که قوانین خودمان را در اجرایش دقیق‌تر باشیم والا همچو نیست جناب آقاى بزرگ ابراهیمى که ما قانونى براى مجازات قاچاق تریاک نداشته باشیم قانون مجازات قاچاق تریاک از بیست سال پیش سى سال پیش خیلى قبل از قانون منع کشت خشخاش تصویب شده است بحث بر سر اجراى آنست البته این تأخیر یا نقص در اجراییات در بسیارى از امور هست که بایستى به تدریج این نقص رفع بشود اما این مطلبى که راجع به ترکیه فرمودند به نظر بنده اینطور نیست ترکیه تا آنجا که بنده اطلاع دارم خودش یک قانون بسیار شدیدى راجع به تریاک دارد حتى مجازات حبس‌های مجرد و با اعمال شاقه. حسن مناسباتى هم بین ایران و ترکیه هست ما دو کشورى هستیم هم پیمان وقتی که ما در پیمان بغداد همکارى سیاسى بزرگ‌ترى داریم این مسائل جزیی است که البته اگر چنین چیزى هم باشد باید یک تذکرى داده شود بنده خیال نمی‌کنم که هیچ‌وقت دولت ترکیه در این خصوص نظرى داشته باشد آن هم دولى که خودش استعمال تریاک را منع کرده و مجازات شدید براى ابتلاء تریاک در کشور خودش قائل است این دولت به هیچ‌وجه چنین نظرى نسبت به هم پیمان و دوست خودش ندارد ما باید شدیداً با قاچاق تریاک مبارزه بکنیم و از قرارى هم که بنده شنیده‌ام دولت چون کمال علاقه را به موضوع مبارزه با تریاک دارد شاید در مقام تهیه طرحى هستند که بیاورند به مجلس براى اینکه مجازات قاچاقچى‌های تریاک را شدیدتر بکنند و این البته به موقع خودش خواهد شد.

بزرگ ابراهیمى - آقا شما سیاسى هستید و بنده دهاتى من راجع به دولت ترکیه نگفتم. چند نفر قاچاقچى را گفتم شما چرا مطلب بنده را تحریف می‌کنید.

نایب‌رئیس - آقاى معاون وزارت گمرکات.

معاون وزارت گمرکات (خطاطان) - فرمایشى که جناب آقاى بزرگ ابراهیمى فرمودند چون راجع به یک مورد به خصوصى بود که بنده نمی‌خواهم وارد بشوم ولى به  طور کلى حضور آقایان محترم خواستم عرض کنم که وزارت گمرکات که یک وظیفه مهم و خطیرى براى جلوگیرى از قاچاق دارد از هر نظرى که آقایان نمایندگان بدهند استفاده می‌کند. البته این وزارت‌خانه ایست جدیدالتأسیس و حقا از تمام افکاری که براى پیشرفت کار ما مناسب است استفاده خواهد شد و در این قسمت آقایان محترم به هیچ‌وجه نگرانى نخواهند داشت و براى اجراى همین منظور لایحه‌ای که امروز تقدیم شده است به مجلس شورای ملی این موارد گنجانده شده و علاوه بر آن لایحه تعرفه گمرکى که گذشته در آنجا هست لایحه گارد مسلح گمرکى هم که به تصویب رسید که این گارد مسلح گمرک هم یک دستگاه جدیدالتأسیس است خوشبختانه اکثر آقایان نمایندگان محترم اگر مجال این را داشته باشند که آمار قاچاق‌هاى این سه چهار ماهه را توجهى بفرمایند ملاحظه خواهند فرمود که ماهم ساکت ننشسته‌ایم و مخصوصاً فرمانده بسیار شریفى در رأس این گارد قرار گرفته یعنى تیمسار سرتیپ کاتوزیان که گمان می‌کنم آقایان نمایندگان محترم تصدیق بفرمایند که ایشان در کارها کمال جدیت را دارند اگر آقایان محترم یک قدرى مجال به ما بدهند که این لوایحى که تقدیم شده است تصویب بشود و ما فرصتى داشته باشیم که قدم‌هاى مؤثرترى برداریم اطمینان دارم به نحو بسیار مؤثر و مطلوب جلوى قاچاق گرفته خواهدشد و در قسمت نمایندگان محترم نظرشان تأمین بشود و در این قسمت به هیچ‌وجه نگرانى نباشد.

(ابراهیمى - بنده اعتراضى به آقایان ندارم عرض می‌کنم در مرز ترکیه پر از قاچاق است بروید جلویش را بگیرید) عرض کنم که جناب آقاى ابراهیمى وزارت گمرکات که تأسیس شده است یک وزارت‌خانه جدیدالتأسیسى است گارد مسلح هم که الان تشکیل شده است ما به کلى فاقد وسایل هستیم لایحه‌ای که امروز تقدیم شده به مجلس محترم شوراى ملى براى اینست که ما یک مجوزى تحصیل بکنیم که این وسایل را در اختیار داشته باشیم که با آن وسایل جلوى قاچاق را از هر جهت بگیریم.

نایب‌رئیس - چون دیگر درخواست مذاکره‌ای نشده است رأى می‌گیریم به ماده واحده و تبصره آن آقایانی که موافقند قیام بفرمایند (اغلب برخاستند) تصویب شد کلیات آخر مطرح است (گفته شد مخالفى نیست)

چون درخواست مذاکره نشده است لذا به مجموع ماده رأى می‌گیریم آقایانی که مجموع ماده و تبصره آن موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد چون قبلاً در مجلس سنا به تصویب رسیده است براى اجراء به دولت ابلاغ می‌شود.

11- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه

نایب‌رئیس - جلسه را ختم می‌کنیم جلسه آینده روز یکشنبه خواهد بود دستور لوایح موجود

(مجلس مقارن ظهر ختم شد)

نایب‌رئیس مجلس شوراى ملى - عماد تربتى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295190!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)