کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره سیزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13
[1396/05/16]

جلسه: 126 صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 24 دى ماه 1321  

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشاورزى به قید یک فوریت و تصویب یک فوریت آن‏

3 - سؤال آقاى نراقى از آقاى وزیر فرهنگ و جواب ایشان‏

4 - شور اول گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به آبیارى‏

5 - تصویب طرح قانونى راجع به اصلاح قانون مطبوعات‏

6 - تقدیم و تصویب لایحه اصلاح قانون استرداد وام پرداختى به مستخدمین دولت‏

7 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏13

جلسه: 126

صورت مشروح مجلس روز پنجشنبه 24 دى ماه 1321

فهرست مطالب :

1 - تصویب صورت مجلس‏

2 - تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشاورزى به قید یک فوریت و تصویب یک فوریت آن‏

3 - سؤال آقاى نراقى از آقاى وزیر فرهنگ و جواب ایشان‏

4 - شور اول گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به آبیارى‏

5 - تصویب طرح قانونى راجع به اصلاح قانون مطبوعات‏

6 - تقدیم و تصویب لایحه اصلاح قانون استرداد وام پرداختى به مستخدمین دولت‏

7 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

(مجلس یک ساعت و سه ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى اسفندیارى تشکیل گردید)

صورت مجلس روز 20 دى ماه را آقاى (طوسى) منشى قرائت نمودند.

(اسامی غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده:

غایبین با اجازه - آقایان: منصف، معتصم سنگ، فاطمی، فرمانفرماییان

غایبین بی‌اجازه - آقایان: مسعودی خراسانی، مرآت اسفندیاری، تولیت، فرخ، ارگانی، مشیر‌دوانی، ناصری، امیر ابراهیمی، حمزه‌تاش، شیرازی، دبستانی، آصف، صادق وزیری، دولتشاهی، گرگانی، پناهی، آزادی، مستشار، کامل ماکو، نصرتیان

دیر آمدگان با اجازه - آقایان: نوبخت، صفوی، منشور

دیر آمدگان بی‌اجازه - آقایان: لیقوانی، اکبر، نیک‌پور، خسروشاهی

1 - تصویب صورت مجلس‏

رئیس - در صورت مجلس نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت مجلس تصویب شد.

2 - تقدیم یک فقره لایحه از طرف آقاى وزیر کشاورزى

رئیس - آقاى وزیر کشاورزى‏

وزیر کشاورزى (آقاى عدل) -اهمیت ازدیاد محصول‌هاى کشاورزى که براى رفع احتیاجات خواربارى یا مصرف کارخانه‌جات کشورى مورد احتیاج است البته بر هیچ کس پوشیده نیست (صحیح است) امسال ما ملاحظه کردیم که در بعضى از قسمت‌هاى کشور از حیث خواربار که تنگدستى بود در مقابلش محصولاتى کاشته بودند که چندان ضرورتى نداشت یعنى در این مدتى که در دنیا یک گرفتاری‌هایى هست ما باید سعى کنیم که آنچه لازم داریم از حیث آذوقه یا محصول‌هایى که براى مصرف کارخانه‌هاى ما لازم است حتى‌القوه در خود کشور تهیه کنیم (صحیح است) این است که یک

+++

قانونى تهیه شده است که قانون برنامه کشت سه ساله است که این زراعت‌ها را تحت یک ترتیب و نظم معینى در بیاوریم و چون بایستى این قانون زودتر بگذرد از این جهت استدعا شده است که به قید یک فوریت مطرح شود. (صحیح است بسیار خوب)

رئیس - چون یک فوریت لایحه تقاضى شده است. لایحه قرائت می‌شود.

مجلس شوراى ملى‏

در این موقع که ازدیاد یعنى محصولات براى تأمین خواربار و احتیاجات کارخانه‌هاى کشور ضرورت دارد دولت خود را موظف می‌داند که زراعت این قبیل محصولات را توسعه داده در عوض کشت نباتاتى را که ارزش خواربارى و اقتصادى ندارد محدود نماید براى اجراى این منظور لایحه به نام (قانون برنامه کشت سه ساله) تهیه شده که پیوست تقدیم و تمناى تصویب آن را به قید یک فوریت دارد. نخست وزیر وزیر کشاورزى.

قانون برنامه کشت سه ساله.

ماده 1 - از تاریخ تصویب این قانون تا سه سال وزارت کشاورزى موظف است محصولاتى که کشت آنها براى تأمین حداکثر خواربار و مواد اولیه مورد مصرف صنایع کشور ضرورى است در هر یک از مناطق کشور بسته به آب و هوا و استعداد طبیعى آن منطقه تعیین و به کمیسیون نظارت کشاورزى که براى اجراى این قانون در هر شهرستان یا در هر بخش تشکیل می‌شود ابلاغ نماید.

کمیسیون نامبرده موظف است که در منطقه عمل خود مراتب را به اطلاع عموم ملاکین و مستأجرین دهات و مزارع برساند.

تبصره - کمیسیون نظارت کشاورزى تحت ریاست استاندار فرماندار یا بخشدار تشکیل می‌شود و مرکب خواهد بود از نماینده وزارت کشاورزى نماینده وزارت خواربار نماینده بانک کشاورزى ویک یا دو نفر از معتمدین کشاورزان محلى‏

ماده 2 - پس از این که نوع زراعات مجاز از طرف کمیسیون نظارت کشاورزى به آگهى عموم رسیده کلیه ملاکین و مستأجرین دهات و مزارع موظفند طبق آن اقدام به زراعت نمایند. در صورتی که مالک یا مستأجر به علت خاصى نتواند طبق دستور رفتار کند مراتب را در ظرف ده روز به کمیسیون نظارت موضوع را بررسى نموده در صورت ضرورت جرح و تعدیل لازم به عمل خواهد آورد و نظریه خود را براى اجرا به مالک یا مستأجر ابلاغ خواهد کرد در مورد اختلاف بین کمیسیون و مالک و یا مستأجر اخذ تصمیم قطعى با وزارت کشاورزى است.

ماده 3 - در نقاطى که به تشخیص وزارت کشاورزى در نتیجه بروز آفات و یا خشکسالى و غیره زراعت به طورى از میان رفته باشد که براى اجراى برنامه بذر کافى موجود نبوده و به دست آوردن آن براى زارع یا مالک در حوزه مربوطه میسر نباشد اجراى این برنامه منوط به این خواهد بود که وزارت کشاورزى با کمک بانک کشاورزى و پیشه و هنر مساعدت لازم را بنماید.

ماده 4 - هر گاه مالک یا مستأجر برخلاف این قانون عمل کند معادل یک چهارم سهم اربابى از محصولى که برخلاف برنامه کاشته است به سود دولت بازداشت می‌شود.

ماده 5 - وزارت کشاورزى براى تشویق مالکین و زارعینى که در اجراى این قانون همت گمارند و در تأمین خواربار و محصولات مورد مصرف صنایع کشور بر دیگران سبقت جویند همه ساله جوایزى خواهد داد.

ماده 6 - آیین‌نامه‌هاى مربوط به اجراى این قانون را وزارت کشاورزى تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران به موقع اجرا گذارده خواهد شد

رئیس - فوریت مطرح است. آقایان در فوریت صحبتى دارند؟ مخالفتى نیست؟

امیر تیمور - بنده مخالفم‏

رئیس - بفرمایید

+++

امیرتیمور - عرض می‌کنم اگر تعارف را کنار بگذاریم شاید اتفاق مجلس شوراى ملى و مورد اذعان عموم نمایندگان محترم باشد که در هر کارى که دولت در شئون اجتماعى کشور مداخله کرده حقیقتاً نتیجه مطلوبه ازش حاصل نشده است همه تصدیق دارید مثلاً در امر تجارت عملاً هم ثابت شد که دولت تاجر بدى است دولت همین که رفت و در امر تجارت مداخله کرد تجارت از بین رفت. اگر در صناعت مداخله بکند صناعت از بین می‌رود. شئون دولت حقیقتاً همان حکومت است و الا در امور خصوصى خاصه در زراعت که پایه زندگانى کشور ایران روى زراعت گذاشته شده اگر دولت مداخله کند بنده قول و اطمینان صریح می‌دهم که زندگانى اجتماعى کشور به کلى شالوده‌اش از بین می‌رود و طورى متشنج و در هم و برهم خواهد شد که دیگر سال‌هاى سال هم اگر در مقام اصلاحش برآیند اصلاح نخواهد شد البته این لایحه ابتدا به ساکن تقدیم مجلس شده است و بنده هم در مواد آن نه دقت کرده‌ام نه مطالعه کرده‌ام تا بتوانم اظهار‌نظر بکنم ولى از نظر اهمیتى که این لایحه خواهد داشت بنده تمنا می‌کنم و استدعا می‌کنم که آقاى وزیر کشاورزى موافقت بفرمایند که این لایحه سیر عادى خودش را در مجلس بکند یک فوریت معنى ندارد چون این لایحه در جمیع شئون کشور حقیقتاً مؤثر است و اهمیت دارد و این عرایض بنده را از نقطه‌نظر موافقت و مخالفت با دولت تلقى نکنند که من چون مخالف کابینه آقاى قوام‌السلطنه هستم و مخالف دولت هستم این عرایض را می‌کنم بلکه از نقطه‌نظر مصلحت کشور تلقى بکنند و واقعاً اجازه بدهند که لایحه سیر خودش را بکند و بنده الان آقایان را به شهادت می‌طلبم که اگر این لایحه به یک فوریت بگذرد به کلى شالوده و وضعیت کشاورزى را از بین خواهد برد و موافقت بفرمایید لایحه به طور عادى بگذرد

وزیر کشاورزى - این که استدعا شده است که این لایحه به قید یک فوریت مطرح شود براى این است که وقت زیاد طولانى نشود ممکن است اگر دو شور بشود شاید سه و چهار ماه طول بکشد و ما از حالا باید فکر بهاره کاری‌مان را بکنیم به این واسطه است که این تقاضا شده است اگر آقایان قبول می‌فرمایند که در ظرف بیست روز این لایحه سیر عادیش را می‌کند بنده عرضى ندارم (ملک مدنى - خیر خیر) بنده عقیده‌ام این است که در ضمن شور یک دفعه هم در کمیسیون می‌شود تمام حرف‌ها را زد.

رئیس - آقاى محمد ولى میرزا

محمد ولى میرزا - بنده چون به کمیسیون ارجاع می‌شود نظریاتم را در کمیسیون عرض خواهم کرد.

رئیس - آقاى هاشمى‏

هاشمى - بنده انصافاً به تشخیص و عقیده خودم با فوریت این لایحه موافقم یعنى این لایحه یک لایحه‌ای است که تازه می‌خواهد یک صورت عملى به خود بگیرد و یک برنامه سه ساله‌ای است در واقع و امیدوارم اگر تغیر و تبدیلى می‌شود در اصل برنامه نشود. عیب کار در این است که ما اگر برنامه هم براى دو سال سه سال قائل شدیم چون امور قائم با شخص است فوراً تغیر می‌کند این که آقاى امیر تیمور فرمودند دولت در هر چه مداخله کرد بهتر نشد شاید در زمان عادى بنده هم با عقیده حضرتعالى موافق باشم ولى مثل امروز روزى اگر دولت در این امر مهم یک راهنمایى صحیحى نکند و یک برنامه صحیحى نداشته باشد و مأمورین کشاورزى راهنمایى حقیقى نسبت به مردم ننمایند تصدیق بفرمایید که کار خواربار کشور به این جایى که رسیده است از این هم بدتر خواهد شد و بنده با فوریت این لایحه موافقم خاصه یک فوریت تقاضا شده و می‌رود به کمیسیون و یک شور هم می‌شود (صحیح است. مذاکرات کافى است).

رئیس - رأى گرفته می‌شود به فوریت این لایحه آقایان موافقین برخیزند (اکثراً برخاستند) تصویب شد. به کمیسیون رجوع می‌شود.

3 -سؤال آقاى نراقى و جواب آقاى وزیرفرهنگ‏

رئیس - آقاى نراقى آقاى وزیر فرهنگ براى جواب سؤال شما حاضر هستند. بفرمایید.

+++

نراقى - بنده سؤالى از آقاى وزیر فرهنگ کرده بودم و تمنا کرده بودم براى جواب حاضر شوند و آن سؤال این است که شنیده‌ام که اخیراً ایشان به ریاست دانشگاه ایران انتخاب شده‌اند. آقایان البته مطلع هستند و می‌دانند که ریاست دانشگاه یکى از مشاغل آبرومند و درجه اول و معنون کشور است و حقاً متعلق به یکى از رجال درجه اول و مورد اعتماد کشور است نه این است که بخواهم از ایشان سلب کنم این صفات را ولى خارج از ادب و نزاکت است که انسان این صفات را براى خودش قائل شود و براى خودش ابلاغ صادر کند. عرض کنم در هر کشورى وقتى که وارد شوید و سراغ بگیرید رجل درجه اول آن کشور یا رئیس مجلس شوراى ملى است یا رئیس اونیورسیته آن مملکت است (صحیح است) و همیشه سعى می‌کنند اشخاص آبرومند و بزرگ را ولو با فشار هم باشد این مشاغل را به آنها تحمیل کنند چون اینها مظهر فهم و فراست و فضل و دانش کشور هستند (صحیح است) در قانون دانشگاه ایران هم رعایت این مراتب را کرده است و طورى قانون تشخیص کرده است و صراحت دارد که از چندین ماده‌اش برمى‌آید که شخصیت وزیر فرهنگ با ریاست دانشگاه با هم متمایز است و در آن واحد یک نفر دو مقام را نمی‌شود حائز بشود بنده موضوعى که به نظرم رسیده است یادداشت کرده‌ام و به اطلاع آقایان نمایندگان محترم می‌رسانم تا بدانند آقایان که مفهوم این مواد قانون دانشگاه این است که اینها دو شخصیت متمایز هستند.

ماده سوم قانون دانشگاه می‌گوید: رئیس دانشگاه در آغاز افتتاح برحسب پیشنهاد وزیر معارف به موجب فرمان همایونى تعیین و بعدها بر طبق ماده 14 برحسب پیشنهاد شوراى دانشگاه و موافقت وزیر معارف به موجب فرمان همایونى منصوب خواهد شد. یعنى شوراى دانشگاه نامزد می‌کند پیشنهاد می‌کند وزیر فرهنگ هم به خاک پاى همایونى.

جمعى از نمایندگان – خاک‌ پاى؟

نراقى - به مقام سلطنت. این از اصطلاحات معمولى است که متأسفانه معمول است (صحیح است) و فرمان صادر می‌شود این یک ماده است و چندین ماده دیگر هم دارد که در هر جا تصریح دارد و جدا کرده است وظیفه رئیس دانشگاه را از وظیفه وزیر فرهنگ. اینجا از نقطه‌نظر قانون یک همچو اشکالى است که وزیر فرهنگ نمى‌تواند شاغل دو مقام درآن واحد بشود یکى عضویت مقام ادارى و سیاسى و عضویت در هیئت دولت و مسئولیت در مقابل مجلس شوراى ملى یکى هم یک مقام علمى و فضلى و ادبى مقام شامخى که مبرى از هر گونه تهمت و هر گونه مسئولیتى است حالا از نقطه‌نظر اخلاق و از نقطه‌نظر جریان عمومى مقایسه بکنیم مى‌بینیم که همه جا از سوء‌استفاده و سوء‌ظن در قوانین جلوگیرى شده است در قانون انتخابات هست که هیچ مأمورى در حوزه مأموریت و کار خودش نمی‌تواند انتخاب شود این براى جلوگیرى از سوء‌ظن مردم است نسبت به آن مأمور و براى جلوگیرى از سوء‌استفاده آن مأمور است نسبت به مردم. از این نقطه‌نظر است و در هر مرحله از مراحل این نظر است و این یک جریان طبیعى است وقتى که رئیس یک بنگاهى وزیر فرهنگ از نقطه‌نظر ادارى و سیاسى زمامدار وزارت فرهنگ و زمامدار تمام شعب و مؤسسات آن وزارتخانه است پنج شش ماه از اوقات وزارتش را صرف این کرد که دانشکده‌ها را چه جور رئیس برایش انتخاب کند و چه عناصرى را براى آن دانشکده‌ها بگمارد که بالنتیجه ایشان رئیس دانشگاه بشوند و منتها به انتخاب شخص ایشان به ریاست دانشگاه بشود بنده این را یک سوء‌استفاده از مقام تلقى می‌کنم (اعتبار - این چه سؤالى است آقا؟) واقعاً اگر ایشان می‌دانستند که حقاً قابل این هستند که به ریاست دانشگاه انتخاب شوند چه مانعى داشت از عضویت هیئت دولت استعفاى کردند بعد به ریاست دانشگاه قانوناً انتخاب می‌شدند حالا نمى‌خواهم وارد این عملیات خصوصى بشوم این است که بنده به ایشان و همکاران آتیه ایشان گوشزد می‌کنم که این رویه شایسته مقام وزارت نیست وزراى قبل از ایشان هم این نظریه را داشتند اما شاید

+++

ظرفیت‌شان مانع بود. آقاى تدین استاد رتبه ده بود و آن مقدمات را داشت ولى شاید بعضى چیزها نگذاشت که این مقدمات را فراهم کند. آقاى دکتر صدیق هم مقدمات را داشت آقاى منصور‌السلطنه عدل هم داشت ملى اینها نکردند این مقدمات را فراهم نکردند اینها وقت و قوایشان را صرف تهیه این مقدمات نکردند از طرف دیگر می‌خواستم به ایشان عرض کنم که در دانشگاه ایران اگر چه با عجله تشکیل شد اما باز مردمان بزرگى هستند که از هر حیث شایسته هستند و شایسته‌تر و اینها الان دماغ سوخته هستند در هر یک از دانشکده‌ها در دانشکده پزشکى آقاى دکتر امیر اعلم هست دکتر لقمان‌الدوله هست در دانشکده حقوق آقاى منصورالسلطنه عدل هست آقاى صدیق حضرت هست در دانشکده ادبیات آقاى تدین و آقاى دکتر شفق و آقاى دکتر صدیق هست همین دانشکده فنى جوان را شما نگاه بکنید که در این دانشکده که از جوان‌ترین دانشکده‌هاى ما است عناصرى هستند فاضل دنیاپسند عناصرى هستند که به اندازه یک عمر زحمت کشیده‌اند افتخار کشورند آن مهندسى که رفته است و اکل پلى­تکنیک را تمام کرده و مدرسه مهندسى معدن را تمام کرده یا توانسته است به یکى از مدارس درجه اول انگلیس یا فرانسه وارد شود و آنجا را تمام کند اهمیت و ارزش علمی‌اش خیلى بیشتر هست از کسى که دیپلم دکترا در پیسیکولوژى یا مداگوژى افتخارى به دست می‌آورد این خارج از تناسب است که این مقایسه را کرد با اینها آن هم با این کیفیت و به عقیده بنده این یک عمل خارج از ادب و نزاکت است.

وزیر فرهنگ (آقاى دکتر سیاسى) - جواب بنده خیلى مختصر است و منتها است بر یک توضیح و یک اعتراف توضیحى که براى روشن شدن ذهن نمایندگان عرض می‌کنم این است که ریاست دانشگاه براى وزیر فرهنگ متضمن هیچ حقوق و هیچ مزایاى مادى نیست و از روزى که دانشگاه تأسیس شده است یعنى از خرداد 1313 تا امروز وزراى فرهنگ ضمناً ریاست دانشگاه را هم عهده‌دار بوده­اند و وظیفه ریاست دانشگاه را انجام مى‌داده‌اند بنده هم به حکم سابقه این وظیفه را عهده‌دار شدم تنها تغییرى که پیش آمده است تنها پیش آمدى که تازگى دارد این است که استادان دانشگاه با رأى خودشان این وضع را تصدیق فرمایید کرده‌اند و از طرف بنده هم هنوز اظهار قبولى نشده است و حکمى و ابلاغى برخلاف آن چیزى که ذکر شده است صادر نشده است وضع سابقى که وزراى فرهنگ داشته‌اند همان وضع را وزیر فرهنگ فعلى هم داشت فقط فرقى که داشت این بود که شوراى دانشگاه این را تصدیق کرده است (صحیح است).

اما اعترافى که باید بکنم این است که بنده خودم را سزاوار و شایسته ابراز و اظهار این حسن ظنى که از طرف رؤساى دانشکده‌ها که جناب آقاى دکتر امیراعلم و دیگران را که اسم بردن جزو همین دسته هستند نمی‌دانم و هر چند این مردمان متشخص و دانشمند با رأى مخفى و به اتفاق این حسن عقیدت را بنده اظهار کرده‌اند این موضوع امر را به خود من مشتبه نکرده است و نخواهد کرد و من خودم را مستحق این افتخار نمى‌دانم و از این حیث با آقاى سؤال کننده اختلاف عقیده ندارم بلکه اذعان دارم به این که کوچک‌تر از آن هستم که رئیس دانشکده یا دانشگاه و به طریق اولى وزیر فرهنگ این کشور باشم و به همین جهت هم بود چنان که خاطر محترم آقایان نمایندگان مستحضر است همیشه استنکاف داشتم از این که این مشاغل را قبول کنم و این که پنج ماه پیش این مسئولیت بزرگ را قبول کردم چرا قبول کردم و چطور شد؟ این موضوعى است که از بحث خارج است فقط با آقاى سؤال کننده تذکر می‌دهم که گاهى ممکن است اتفاق بیفتد و اگر این امر اتفاق افتاد که در رأس یکى از کارهاى این مملکت آدمى غیر متخصص و غیر صالح قرار گرفت خاطرشان نباید زیاد افسرده و ملول باشد براى این که این امر موقتى است و استثنایى است.

دکتر طاهرى - شما اهل این کارید شایسته هستید:

عده‌ای از نمایندگان - صحیح است صحیح است.

+++

وزیر فرهنگ - و مى‌گذرد و چنین شخصى خواهى نخواهى (شخص نامناسب و غیر صالح) از بین می‌رود و به کنار خواهد رفت و اگر جان سختى هم بکند محیط و افراد او را به کنار خواهند زد و مقام او را به کسانی که داراى شخصیت و فضیلت هستند چنان که منظور نظر ایشان است خواهد داد عرض دیگرى ندارم. (صحیح است. احسنت)

4 - شور اول گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به آبیارى‏

رئیس - گزارش کمیسیون کشاورزى راجع به مسأله آبیارى مطرح است. شور اول است. گزارش کمیسیون خوانده می‌شود.

گزارش از کمیسیون کشاورزى به مجلس شوراى ملى.

کمیسیون کشاورزى لایحه شماره 16977 دولت راجع به آبیارى را در چندین جلسه با حضور آقاى وزیر کشاورزى مطرح نمود و با اصلاحاتى که به عمل آمده اینک گزارش آن به شرح زیر براى شور اول تقدیم می‌شود

رئیس - گزارش کمیسیون بودجه در این خصوص خوانده می‌شود:

گزارش از کمیسیون بودجه به مجلس شوراى ملى:

لایحه شماره 16977 دولت راجع به آبیارى از نظر قسمت مالى آن در کمیسیون بودجه مورد شور و مطالعه واقع و بالنتیجه با گزارش کمیسیون کشاورزى در این خصوص موافقت و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌نماید

رئیس - مذاکرات در کلیات است. آقاى انوار.

انوار - مخالفت بنده نه این که مخالفت نسبت به وجود این موضوع باشد بلکه راجع به وجود این مؤسسه و وجوب آن نیست در این باب بنده مخالفتى ندارم مخالفت بنده راجع به چیزى است که بنده همیشه از ایشان گله دارم و آن راجع به تفریط کارى است آقاى وزیر کشاورزى در حقوق و در مالیه مملکت جایز می‌دانند و دلیلش هم این است که آقایان نمایندگان و رفقا هر کس میل دارد برود به وزارت کشاورزى و آنجا را با آن عرض و طولى که گمان نمی‌کنم در هیچ یک از ممالک متمدنه این قدر عرض و طول داشته باشد از کف خیابان تا آن بالا فرش‌هاى یک رنگ و درخشنده ایجاد کرده‌اند اتاق‌ها را با یک ترتیب فوق‌العاده تزیین کرده‌اند بنده مى‌گویم مملکت ما البته خیلى دارا هستیم ولى امروز ما نداریم امروز دسترسى نداریم. ایشان و این قانون می‌خواهند ایجاد یک مؤسسه مستقلى را براى آبیارى بنمایند این مؤسسه مستقل فرد است که یک لایحه برایش مى‌آورند مدیرکل می‌خواهد معاون می‌خواهد منشى مى‌خواهد مفتش می‌خواهد تصدیق مى‌فرمایید این لایحه را که ما اعتبار می‌دهیم چند میلیون این براى این است باید باشد که بعد در سال‌هاى سال طرف جنوب که بى‌آب مانده است امیدوار باشیم که شاید در آنجا احداث قنات بشود و آبیارى بشود و در آنجا یک قدم‌هایى براى آسایش مردم برداشته شود و تمام به رأى این اداره مستقل مصرف بشود به طوری که به درد مردم بخورد و احداث قنوات بشود آقایان توجه مى‌فرمایید بنده فریاد دارم دلم می‌سوزد بیایید بودجه تفصیلى راه را که به مجلس آمده است ببینید تا مطلع بشوید که چه واقع شده است چهارده کرور تومان مخارج راه شده است که هیچ واجب نبود چند میلیون مخارج کشاورزى شده است نگاه کنید وقتى که می‌خواهند یک جنگل را درست کنند می‌گویند که اگر یک زرع مکعب یک متر مکعب چوب بردارند یک پولى باید بدهند درخت کاشتن در آن نقطه صحبتى که بنده دارم براى این است که می‌گویم این اداره مستقلى که می‌خواهید ایجاد کنید مخارجى که در آنجا مى­خواهید بکنید باید صرفاً براى آبیارى باشد و خرج ادارى نشود این ایرادى است که من دارم و همیشه می‌گویم این ایرادمن است و الا با اساس آبیارى بنده موافق هستم (صحیح است) نهایت یک میزانى را باید براى خرج ادارى‌شان معین کنند که آن میزان را مجلس تصویب کند نه این که دست­شان باز باشد که در خرج کردن و هر طور دلشان بخواهد به اسم مؤسسه آبیارى خرج کنند (صحیح است)

وزیر کشاورزى - شاید آقاى انوار از دست بنده خیلى آه و ناله داشته باشند که شاید خرج زیادترى کرده باشم و ایشان مى‌فرمایند باید کم‌تر خرج بشود بنده خرجى که می‌کنم مطابق اعتبارى است که کمیسیون بودجه تصویب کرده‌اند و اقلام کل و جز بودجه را رسیدگى و تصویب فرموده‌اند

+++

آن قالى و فرش‌هایى را که فرمودند آن را نشان بدهند که در کجا است و اگر زیادى داشتم فوراً مى‌فروشم. اما راجع به این لایحه تصور می‌کنم که اگر بهترین خرج و خرج واجب باشد همین خرجى است که در این قانون ما پیش‌بینى کرده‌ایم و تصور می‌کنم آقاى انوار هم موافق باشند (صحیح است) با آن و این بنگاه فعلاً هم هست و خرج زیادترى هم براى اداره و قالى صندلى و فلان که فرمودند نخواهد شد و تمام این پول به مصرف کارهاى فنى خواهد رسید که شرحش را ملاحظه خواهید فرمود و بودجه­اش را هم مجلس ملاحظه خواهند فرمود و هر قسمى که تصویب فرمودند همین طور اجرا خواهد شد و هیچ زیاده روى هم نخواهد شد اگر هم تصویب نفرمودند عملى نخواهد شد.

رئیس - آقاى روحى‏

روحى - عرض کنم از دوره پنجم به این طرف مستقیماً یک قوانینى از مجلس شوراى ملى گذشته است منتها در آن موقع یک کارهایى بود بنا به مقتضیات روز انجام مى‌شد در عمل قانونش هم در ضمن می‌گذشت و ما مطمئن بودیم که آن چه در قانون مى‌گذرد همان اجرا مى‌شود ولى متأسفانه فعلاً تصور نمى‌کنم که این وضعیت را دولت حاضر داشته باشد که یک قانونى را که می‌گذراند با او همراه باشد که به مرحله اجرا برسد همین قانون جنگل را بنده به شما اطمینان می‌دهم که تا سال دیگر هم اجرا نشود این کار مراقبت می‌خواهد مواظبت می‌خواهد وقت می‌خواهد تا قانون عیناً اجرا بشود این مراقبت متأسفانه امروز در کشور ما در مأمورین ما در وزراى ما در معاونین ما مثل پیش نیست حالا چرا این طور شده است بنده نمى‌دانم و دلیلش را به خودشان واگذار می‌کنم.

اما این قانون آبیارى به عقیده بنده این یکى از بهترین قوانینى است که به عقیده بنده باید در ایران اجرا شود ولى بنده عقیده دارم که این را باید به دست مردم داد آقا دولت باید حتى‌المقدور کم‌تر مداخله کند در این قانون و باید به مردم اجازه بدهد که شرکت‌هایى تأسیس کند و بروند قنوات مخروبه را آباد کنند سد بندى کنند و آب براى مملکت فراهم کنند نه این که خود دولت بخواهد بیاید و عمل کند باعث می‌شود که خرج زیاد بشود نتیجه هم عاید نشود بنده از جنوب اطلاع دارم از شهر تبریز که یک سفر رفته‌ام اطلاع دارم در اطراف شهر تبریز و در اطراف کرمان و فارس صدها قنات مخروبه افتاده است اگر یک نفر خواست برود این قنوات را دست بزند و یک گشایشى براى مردم این شهرها فراهم کند جلویش را می‌گیرند و نمى‌گذارند و به عنوان مالکیت مانع می‌شود.

در صورتی که تا آن ساعت یک نفر هم ازش استفاده ننموده بنده آقا مطابق تاریخ این عرایض را می‌کنم شهر کرمان یک میلیون و دویست هزار نفر جمعیت داشته است و امروز در اثر بى‌آبى تقلیل پیدا کرده است به پنجاه و پنج تا شش هزار نفر ملاحظه بفرمایید که این چه تنزل فاحشى است که ما از حیث نفرات در این شهر به واسطه کم آبى دچار شده‌ایم در کرمان یک عده زیادى قنوات بوده است که بعضى از آنها تا پنج سال پیش هم دایر بوده است ولى امروز به حال بایر افتاده است و مالکین و اهالى هم توانایى ندارند روى این که با هم نفاق دارند و اتحاد نظرندارند بنده عقیده دارم که دولت می‌بایستى یک ماده واحده به مجلس بیاورد و انواع سدبندی‌ها را به اختیار مردم مى‌گذاشت که هر کجا آبى دیدند شروع به بیرون آوردن بکنند و یک ضرب‌الاجلى در مدت یک سال معین می‌کرد که اگر در مدت یک سال مالک آبادى کرد فبها و اگر آباد نکرد دیگر حقى نداشته باشد و الا این قانون شاید تا یک حدى مفید باشد ولى به طور کلى سودمند نیست بنده با آقاى وزیر کشاورزى صحبت کردم نظر ایشان هم همین طور بود گفتند ما فعلاً این قانون را آوردیم ممکن است مجلس شوراى ملى اصلاحاتى در ضمن گذشتن قانون بکند بنده عرض می‌کنم در جنوب الان بیش از ده هزار قنات خرابه بیشتر است الان در سیرجان بیش از سه هزار قنات مخروبه است مال خود دولت هم هست اینها را باید اصلاح کرد و رفع فقر و بیچارگى را از مردم نمود و این قنوات به عقیده بنده نفرین می‌فرستند به آن کسانى که می‌توانند مشکلات را رفع کنند و اینها را آباد کنند و نمى‌کنند صاحب قنات

+++

هر کس هست باید ملزم باشد در ظرف یک سال در وقت اداره کشاورزى هم با او یک کمکى بکند و این کار بکند اگر نکرد اول کسى که کرد این اجازه به او تعلق می‌گیرد شما یک کارى بکنید که اثرى داشته باشد نه این که یک کارى بکنید که هیچ اثر نداشته باشد قانون را بایستى اجرا کرد و باید یک مواد عملى داشته باشد و قابل اجرا سهل‌التناول باشد که همه کس به آن دسترسى داشته باشد و بتواند عملى بکند و قنوات مخروبه را آباد کنند جنوب امروز از خشکسالى دارد می‌سوزد هزاران قنات مخروبه در آنجا خوابیده است آذربایجان خراسان و سایر قسمت‌هاى ایران همین طور یک فکرى بکنید آقاى وزیر کشاورزى این لایحه شما این مقصود را عملى نمی‌کند شما مى‌گویید بانک کشاورزى کمک می‌کند ولى آیا کسى می‌تواند از آن استفاده کند ولى وقتی که یک صاحب قناتى یک بنچاق کهنه دارد مال سیصد سال پیش از این و این را دست‌آویز قرار داده و معلوم هم نیست اصلاً مأخذ سندش چیست و نمى‌گذارد آب بیاید به اطراف و خودش هم آباد نمی‌کند بنابراین دولت و شهردارى نباید در مقابل این وضعیت تماشاچى باشد به عقیده بنده این وضعیت خوب نیست بایستى لایحه را طورى تنظیم کنید که حق بدهد به مردم که بروند و قنوات مخروبه را آباد کنند نه این که بگویید خوب یک مالکى دارد که یک قباله هم در جیبش دارد این را این را صد سال است خراب وبایر نگاه داشته و آباد نمی‌کند در صورتی که ساکنین آنجا از خشکى می‌سوزد پس به عقیده بنده این قانون ابداً سودمند نیست بایستى سعى کنید و یک شرکت‌هایى تشکیل بدهید براى آبیارى براى سدبندى براى آب آورى از قنوات بایر آن وقت درست می‌شود چیز غریبى است ما وقتی که یک کسى می‌آید یک کارى می‌کند می‌گوییم سود فراوان می‌برد باید هم ببرد مسلماً یا این که مالک مخالفت می‌کند و به همین ملاحظات تمام قنوات از بین رفته است آقا قانون مرور زمان یک قانونى بود که بنده خودم در این مجلس شوراى ملى افتخار دارم که به تصویب آن رأى داده‌ام این قانون وقتى گذشت در مجلس یک قانون بود که یک عده رضایت نداشتند الان بعد از ده سال اثرات خوب این قانون به کلى آن نگرانى را از بین برده و عده زیادى دعوا‌هاى پوچ کشور را برانداخته است و دادگسترى را یک قدرى آرام کرده و هیاهو را از بین برده است این قانون مرور زمان را براى قنوات هم قائل شوید اگر کسى در ظرف سه سال قناتش را آباد کرد چه بهتر و الا حقى به قنات نخواهد داشت آقا این معنى ندارد این اصول کثیف را باید عوض کرد و از بین برد بنده عقیده‌ام این است که این قانون اگر با این وضع بگذرد به هیچ وجه سودمند نیست و بایستى برود و یک کمیسیون و یک اصلاحاتى در اطراف آن به عمل بیاید.

وزیر کشاورزى - آقاى نماینده محترم در ابتدا شرحى راجع به عدم موافقت ادارات در اجراى فرمودند بنده به سهم خودم می‌توانم اطمینان بدهم به آقایان که تا آن حدى که مقدور است مراقبت می‌شود و خواهد شد و هیچ دلیل ندارد که مراقبت نشود و هیچ دلیل ندارد که یک قانونى بیاید به مجلس وقت آقایان تلف شود و صحبت شود بعد هم اجرا نشود مخالفت ایشان هم با اصل موضوع نبود یا اصل تنظیم لایحه بود نظر ما هم با ایشان یکى است ما می‌خواهیم که آب فراهم شود تا بتوانیم زراعت کنیم حالا اگر در این قانون موادى به نظر ایشان برسد که به قدر کفایت قوى نباشد البته یک موادى پیشنهاد بفرمایند که این نظرى که همه داریم بهتر اجرا شود و زودتر به مقصود برسیم و هیچ دلیلى هم ندارد که بنده قبول نکنم بنده خودم اذعان دارم و در خارج هم عرض کردم خدمت‌تان که دو سه ماده باید به این قانون اضافه شود تا آن نظریه تأمین شود بنده دو سه مرتبه هم عرض کردم بعضى از آقایان فرمودند که قانون را مختصر بیاورید که زود بگذرد حالا اگر صلاح دانستید موادى اضافه شود پیشنهاد بفرمایید بنده هم موافقم مخصوصاً راجع به قنوات بایر و اصلاح قانون قنوات که بنده هم کاملاً موافقم یک کلمه

+++

فرمودند که طرز اجرایش براى بنده یک قدرى تأسف دارد و آن راجع به شرکت‌ها است اگر هم بنا شود این کار عملى شود تازه مالک موافقت نمی‌کند و می‌گوید ما اصلاً آب نمی‌خواهیم آن وقت شما می­فرمایید که ما بیاییم مردم را وادار کنیم شرکت بکنند و شرکت‌هایى تشکیل بدهند و اینها هم به هیچ وجه حاضر نشوند و بازى در بیاورند این است که ما چند راه اینجا پیشنهاد کردیم بلکه آن منظور ما عملى شود.

رئیس - آقاى اوحدى‏

اوحدى - بنده با روح این قانون کاملاً موافق هستم و این لایحه را بهترین لوایح دولت می‌دانم براى احیاى اراضى قفر البته همه آقایان تصدیق دارند که مملکت ایران به واسطه نداشتن آب هشت قسمتش بایر افتاده است و قسمت آبادش دو قسمت بیشتر نیست بنابراین هیچ اشکالى در اصل موضوع آبیارى به نظر بنده نمی‌رسد صحبت در طرز تنظیم این لایحه است اولاً در این لایحه نوشته شده است اداره مستقل به نام اداره آبیارى تأسیس می‌شود بنده انتظار دارم که آقاى وزیر کشاورزى معنى استقلال را براى بنده توضیح بدهند اگر مقصود از استقلالى که به این اداره داده می‌شود به معنى حقیقى استقلال است که در امر آبیارى هرچه را که صلاح مملکت می‌دانند اقدام بکنند اگر این است چرا اینجا نوشته‌اند که در تقدم و تأخر آبیارى یا سد ‌سازى یا قنوات یا رودخانه پس از تصویب هیئت وزرا این اگر استقلال دارد تصویب هیئت وزرا در تقدم و تأخر چه اثر دارد اگر استقلال ندارد چرا نام او را مستقل گذاشته‌اند به این اداره از یک طرف شما حق می‌دهید که اداره براى ساختمان‌هاى سدها و اگر احتیاج به استخدام مستخدم و متخصص دارد می‌تواند این کار را بکند اگر این اداره محتاج شد به پنج نفر متخصص اروپایى براى سدسازى آیا حق دارد آن اشخاص را استخدام بکند و حقوق‌شان را معین بکند یا باید به وزارت مربوطه‌اش مراجعه بکند اگر بنا شد به وزارت مربوطه‌اش مراجعه کند پس استقلال ندارد پس نام این اداره را به عقیده بنده مقتضى نیست که این طور بگذارید با این شرح و بسطى که گذارده‌اید بهتر است که بنویسید وزارت کشاورزى اداره تأسیس می‌کند موسوم به اداره آبیارى آن وقت هم اختیار دارید و هم نظارت دارید همه چیز دارید این لفظ استقلال را از این لایحه بردارید صلاح هم این است چون او نخواهد توانست که عمل بکند و شما هم نمی‌گذارید که عمل بکند این یکى دیگر این که این قانون ناقص است به عقیده بنده براى خاطر این که یک قسمت قنوات بایر یا دایر اینها از یک املاکى باید عبور کند تا به یک مادر چاه آن وقت این قناتى را که شما می‌خواهید دایر بکنید یا می‌خواهید توسعه بدهید مجبور هستید که چاه‌هاى آن را از ملک دیگرى عبور بدهید آن وقت صاحب ملک با شما چه شکل رفتار می‌کند (عده‌اى از نمایندگان - آقا قانون مخصوص دارد) هست قانون (بله هست) بسیار خوب پس در اینجا نظر بنده تأمین شده؟ (جمعى از نمایندگان - بلى) مطلب دیگر در این قانون نوشته شده که عوایدى را که از ساختمان‌ها و عملیات آبیارى عاید صندوق آبیارى می‌شود این عواید باز خرج و هزینه ساختمان‌هاى دیگر آبیارى خواهد شد در یک جاى دیگر نوشته شده است عواید حاصله از این عمل آبیارى صرف هزینه ‌امور بهدارى و فرهنگى آن محل خواهد شد این هر دو با همدیگر متناقض است اگر صرف اینها می‌شود او چه معنى دارد اگر صرف آبیارى می‌شود این عبارت چه معنى دارد؟ به علاوه این صرف را هم که براى آبیارى معین کرده‌اید معلوم نیست یک عوایدى را که شما از یک قسمت از کشور تحصیل کرده‌اید آیا شما صرف همان قسمت از کشور خواهید کرد یا این که عواید توى صندوق شما است بسیار خوب حالا فرضاً صندوق شما داراى پنج میلیون پول است این پنج میلیون پول را می‌رویم فلان قسمت سدسازى می‌کنیم در آنجا قنواتى را احداث می‌کنیم کدام یکى؟ این قانون گنگ است هیچ کدام از اینها را درست بیان نمی‌کند مطلب دیگر یک مواردى قبل از طرح این قانون در جریان است از قبیل اتصال آب کوه رنگ به زاینده رود با یک

+++

زحماتى که در اطراف این موضوع کشیده شده و از طرف دولت اقدام به عمل شده و شروع کرده‌اند و مشغول هستند و همچنین در کرمانشاه براى آن رودخانه و آن شرکتى که در آنجا تأسیس شده آیا آنهایى که مشغول عمل هستند آنها هم مشمول این قانون خواهند بود یا خارج خواهند بود اگر اینها را هم می‌خواهند مشمول قرار بدهند من درخواست می‌کنم قسمت زاینده رود و اتصال آب کوه رنگ را از این قانون و جریانى که در اینجا نوشته شده است مستثنى کنید.

وزیرکشاورزى - نسبت به بنگاه مستقل که فرمودند نظر ما این نیست که مثل ادارات مستقلى که در چند سال پیش داشتیم که در حکم یک وزارتخانه بود این هم این طور باشد منظور ما از این لغت مستقل دادن یک آزادى عملى است به این اداره که می‌تواند کارهاى جارى خودش را بدون این که هر روز گزارش بدهند به وزارت کشاورزى و وزارت کشاورزى هم مأمور بفرستد و تشریفاتى به عمل بیاورد و دستوراتى بدهد اجرا کند و الا البته این اداره تحت نظر وزارت کشاورزى است و در کارهاى کلی­اش بایستى دایماً در تحت مراقبت این اداره باشد فقط در کارهاى جزئیش یک اختیاراتى قائل شدیم راجع به ایرادهایى که آقاى اوحدى فرمودند و آقایان هم فرمودند این ایراد ایشان اصلاً در قانون پیش‌بینى نشده است منتها البته در قانون صورت جریان کار طورى است که نتیجه به زحمت حاصل می‌شود و البته باید آن مواد اصلاح شود و بنده هم با این قسمت موافقم که اصلاحات لازم بشود راجع به عواید که فرمودید باز در چاپ یک اشتباهى شده است درآمدهاى این کارها مخصوص به وسیله آبیارى کشور می‌شود و در ماده هشت نوشتیم که این درآمدها براى ترفیه حال زارعین آن منطقه که در آنجا زراعت می‌شود به خرج خواهد رسید ولى البته در ظاهر مطلب اشتباهى است که البته تقصیر بنده نیست در چاپ اشتباه شده پیشنهادى که هست این بود ده درصد از درآمد براى ترفیع حال زارعین و رعایاى آن محل به مصرف برسد که بیمارستان بسازند مدرسه بسازند و این کلمه ده درصد اینجا افتاده است و باید اصلاح شود راجع به کارهایى که در جریان داشتیم بعضى‌ها در بودجه امسال در مجلس شوراى ملى مبلغى تصویب فرمودید که طبق آن در اینجا عمل مى‌شود مثل ساختمان‌هاى شبان‌کاره و آبیارى بهبهان و آب کوهرنگ و بنده امیدوارم تا چند روز دیگر یک اطلاعات خوبى راجع به آب کوهرنگ بدهم ولى فعلاً اعتبارش جز این قانون است ولى در هر حال چون کوه رنگ را قبل از همه شروع کرده‌ایم مقدم بر سایر کارها خواهد بود و جاى نگرانى براى آقاى اوحدى باقى نخواهد بود.

جمعى از نمایندگان - مذاکرات کافى است.‏

رئیس - رأى گرفته می‌شود به ورود در شور مواد آقایان موافقین برخیزند(اغلب برخاستند) تصویب شد. ماده اول‏

ماده اول - براى توسعه و اصلاح امور آبیارى کشور بنگاه مستقلى تحت نظارت وزارت کشاورزى به نام بنگاه مستقل آبیارى تأسیس می‌شود.

رئیس - آقاى هاشمى‏

هاشمى - بدیهى است یکی از منابع طبیعى ایران همان کاریزها و قنواتى است که قدماى مورخین ابتکار آن را به ایرانیانى می‌دادند مخصوصاً از آقایان نمایندگان استدعا دارم توجه بفرمایند به عرایضم که از این دوره مجلس یک کاری که اساس و بنیاد آبادى وسعه عیش و فراوانى ارزاق ایران خواهد شد انجام یابد که متأسفانه در عرض این بیست سال با توجه به هر گونه کار به این قسمت توجه نشده جناب آقاى وزیر کشاورزى البته می‌دانید که هر سلطان بزرگى که در تاریخ ایران پیدا شد افتخارش این بود که من قنات خرابه در ایران باقى نگذاشتم این نسبت راحتى به زمان انوشیروان می‌دهند حالا قصد بنده تاریخ گویى نیست قصدم این است که در هر دوره براى این کار و عمران قنوات یک افکار صائبى به کار مى‌افتاد که نتیجه حاصل شود حالا موضوع این است که آن چیزى که بنده می‌خواهم در این قانون نیست می‌خواهم

+++

مطالبم را عرض کنم که یک فکرى در این کار بشود در احکام اسلام راجع به قنات یک احکام صریحى نبوده گویا در تاریخ که زیدى دیدم که در زمان عبدالله طاهرى در خراسان و قلمرو حکومتش دید که قنوات خیلى خراب شده است فقها و علما را جمع کرد و یک احکامى نوشت براى عمران و آبادى قنوات و ما نباید حالا کم‌تر از هزار و صد سال قبل باشیم یا جعفر برمکى هارون الرشید را آورد دور ایران گرداند هر جایى متمولین و دهقان زادگان می‌آمدند از زیادى مالیات می‌نالیدند هارون از جعفر می‌پرسید که سبب چیست الان وقت دفاتر املاک و مالیات دوره انوشیروان را بیرون می‌آوردند و می‌گفت نگاه کنید به قنوات آباد دوره انوشیروان و دوره ساسانیان و ببینید در نتیجه تاخت و تاز عرب مخصوصاً در زمان اموی‌ها قنوات خراب شده و ملت ایران فقیر شده است و امروز بدتر از آن دوره شده است البته در جنوب اگر ملاحظه بفرمایید مى‌بینید که پنجاه هزار کاریز خراب است که در سابق آباد بوده اعم از وقف و اعم از ملک اشخاص و عیب بزرگ هم این است که خلاصه سعى و عمل از این مملکت رخت بر بسته این قنوات بایر در دست یک عده از بقایاى خانواده‌هاى کهن افتاده است غالباً هم مشترک است بین افراد زیادى که نه خودشان آباد می‌کنند و نه قوه آباد کردن دارند و نه به هیچ شرطى با یک طول مدتى و با یک اجاره اجازه می‌دهند که سایرین بیایند و این قنوات را آباد کنند و در قوانین ما هم چیزى نیست که بتوان صریحاً آنها را ملزم کرد یا وادار کرد که قنوات آباد شود و به حال اولیه‌شان برگردد این است که مخصوصاً جناب آقاى وزیر کشاورزى و مجلس شوراى ملى باید سعى بفرمایند که در برابر خیابان‌هاى آسفالته و خیابان سازى یک مدتى هم توجه به خیابان‌ها و قنوات خرابه بفرمایند که مملکت ایران بلکه به زمان اولش برگردد.

ملک مدنى - چون ماده اول است مطابق سابقه می‌شود در کلیات قانون مطالبى عرض کرد اینجا براى این که سوء‌تفاهمى نشود بنده یک تذکراتى عرض مى‌کنم مذاکراتى که آقاى هاشمى فرمودند یک کلیاتى است که به جاى خودش صحیح است و جاى تردید نیست و اصل این لایحه روى همین نظر بوده است که آقاى هاشمى توجه کرده‌اند همین طور که ایشان اظهار کردند به واسطه یک حوادثى که اصل آن نا امنى بوده است قنوات ایران بیشترش مخروبه شده است و در اغلب قرا و دهات ایران قسمت زیادى قنات مخروبه وجود دارد که شاید هر دهى را آدم عبور می‌کند یک رشته دو رشته قنات مخروبه در آنجا هست آنها به جاى خودش مسلم است که البته باید وسایل آبادى و عمران آنها فراهم شود اما آنهایى که فعلاً موجود است و آبى دارد آنها هم صورت آبادى ندارد که در این لایحه پیش‌بینى شده است که قنواتى که بایر شده و داراى خورده مالک هستند و صاحبان آنها هم نمی‌توانند وسایل تنقیه و عمران آنها را فراهم بکنند مؤسسه آبیارى تشکیل شود که آن مؤسسه آبیارى توجه به آبادى آن قنوات داشته باشد به عقیده بنده که یک مختصر اطلاعى از کار زراعت و فلاحت دارم و یک کارى است که خارج از حرفه و اطلاعات بنده نیست این لایحه یکى از بهترین لوایحى است که وزارت کشاورزى تهیه کرده است زیرا تمام نکاتى که لازم بوده است در نظر گرفته است اولاً تندروى نکرده است براى این که دخالت در قنات و زندگى و ملک مردم نشده باشد که موجب زحمت مردم شده باشد، همین طور که آقاى امیرتیمور در ابتدا فرمودند که دولت نمی‌تواند یک کارى که بالاخره مربوط به افراد است خودش دخالت کند این مطلب صحیحى است در جاى خودش و به عقیده بنده باید کارها را داد به دست اشخاص مختلف و مردم که می‌خواهند کار خودشان را بکنند ولى باید نظارت دولت و بالاخره کمک دولت در مواردى که ضرور بشود به عمل آید که یکى از آنها همین مسأله است که مورد بحث است و خوشبختانه بعد از سال‌هاى زیاد فعلاً وزارت کشاورزى متوجه این موضوع شده است و این لایحه را تهیه کرده است و بعد به مواد که می‌رسیم بحث می‌کنیم اولاً وجود این مؤسسه خیلى

+++

ضرورى است و از تمام شعب وزارت کشاورزى مفیدتر و لازم‌تراست مخصوصاً با این قسمتى که پیش‌بینى کرده است که یک صندوقى داشته باشد که احتیاجات ملاکین و کسانى که می‌خواهند قنوات را آباد کنند و دسترسى نداشته باشد آن صندوق تهیه و تأمین کند و باعث معطلى نشود مرحله بعدش هم موادى است که به نظر بنده در اینجا هست که مربوط به عمران و آبیارى قنوات است در کمیسیون عدلیه هم که آوردند از نقطه‌نظر آن مسائلى که مربوط به کمیسیون عدلیه بود آنجا هم بنده عرض کردم که این لایحه به بهترین وجهى تنظیم شده است نه آنقدرها افراط کرده‌اند از این که به کار مردم دخالت شود که باعث زحمت آنها بشود و مأمورین دولت را در این کار مداخله نداده‌اند و نه از این طرف همین طور به امید خودشان گذاشته‌اند و تمام نکاتى که لازم بوده است پیش‌بینى کرده‌اند و به نظر بنده این لایحه لایحه بسیار مفیدى است و منظور همه را اگر انشاء‌الله به همین کیفیت بگذرد و به موقع اجرا گذاشته شود.

رئیس - آقاى فرمانفرماییان

فرمانفرماییان - بنده موافقم.

رئیس - آقاى معدل (بعضى از نمایندگان - کافی است کافى است)

معدل - بنده نظرى که دارم راجع به نقشه آبیاری است که در این قانون تصریحى در این باب ندارد تمنا می‌کنم اگر این اصلاح مورد پسند آقایان نمایندگان واقع بشود آقاى وزیر هم موافقت بکنند در شور دوم اصلاح شود و آن این است که براى آبیارى کشور و استفاده از هر نوع آبى که بشود از زیرزمین یا از آب‌هایى که روى زمین است استفاده بشود یک نقشه جامعى تهیه بشود و آن نقشه که سالیان دراز می‌خواهند از آن استفاده بشود قبلاً به تصویب هیئت وزیران برسد و رؤساى مختلف وزارتخانه یا وزیر یا آن بنگاه مستقل آبیارى هم بتواند دخل و تصرفى در آن نقشه بکند و آن نقشه و اساس را تغییر بدهد ما به تجربه دیده‌ایم که بیشتر اصلاحات را روز اول نیت خوبى داشتیم ولى هر بار هر کس آمده است روى یک فکر شخصى و روى یک غرض خصوصى آن نیت اصلاحى را به هم زده است البته تهیه این نقشه کار آسان و سهلى نیست ولى اگر امروز که دست به کار زده‌ایم موفق شویم که یک هیئت نقشه‌کشى استخدام کنیم استان به استان و قطعه به قطعه این کشور را از نقطه‌نظر آبیارى نقشه‌بردارى بکنیم و این نقشه را پس از تصویب به چاپ برسانیم و در دسترس استفاده کنندگان قرار بدهیم و براى مملکت یک ذخیره اساسى تهیه کرده باشیم بهتر است بسیارى از اشخاص هستند که داراى یک املاکى هستند که امروزه همین طور خراب و بایر افتاده است و آب ندارند در حالى که متخصص می‌تواند براى این اراضى منابع آبى را پیدا کند و راه وصول و حصول به این مقصود را هم به آنها نشان بدهد اگر این کار را که بگوییم خورد خورد خواهیم کرد آرام آرام انجام بدهیم نقص دیگرى در کار ما پیدا می‌شود و آن این است که همین دفعتاً می‌خواهیم محل خودمان استفاده کند و متصدیان وقت تحت تأثیر قرار می‌گیرند و این یکى همان نقشه را که دیگرى آمده است و تصویب کرده است و مسئول انجامش شده آن را ناقص می‌گذارد و یک کار دیگرى را شروع می‌کند و به همین نظر بود که بنده خواستم این قسمت را موافقت بفرمایند که به هر مدتى که دولت خودش را قادر می‌داند از براى تهیه این نقشه اساسى این نقشه را تهیه کند و به تصویب مجلس شوراى ملى برساند و مواعد اجرا و موقعى را که می‌تواند آن را عملى بکند در هر قسمتى آن را هم تعیین کند که مثل یک ساعت که منظم کار می‌کند آن را هم تنظیم کند و نقشه را همان طور که عرض کردم تنظیم کند در این لایحه تا این حد پیش‌بینى شده که آن نقشه را هیئت وزیران پس از پیشنهاد وزارت کشاورزى تصویب بکند بنده در این موضوع هم حرفى ندارم ولى نه این که از نظر اهمیتى که به فلان دلیل و فلان دلیل و فلان دلیل پیدا شد این کار را می‌خواهم بکنیم و یا وضعیت امر این نیست و وضعیت امر آن طور باشد که یا یک وزیر دیگرى رفته است در آن ناحیه یک ملکى پیدا کرده است و یا یک حرف‌هاى خودمانى موجب شود و این

+++

نقشه را که شش ماه درش کار کرده‌اند به هم بزنند و بروند سر یک کار دیگرى نه این کار تمام شود نه آن کار (صحیح است کافى است)

وزیر کشاورزى - اگر سازمان آبیارى یک سازمان قدیمى بود البته با پیشنهاد آقاى معدل کار آسانى بود و بنده هم فورى قبول می‌کردم ولى اگر بنا باشد که ما اجراى این قانون را موکول بکنیم به اجراى آن برنامه بیست سال پانزده سال طول می‌کشد، در این قانون یک ماده‌ای است که ماده چهار است و در آنجا نوشته شده است که وزارت کشاورزى موظف است که هیئت‌هاى فنى تعیین کند که آنها در امور آبیارى شهرستان‌ها بررسى کنند و نقشه‌هاى لازم را تهیه کنند البته به تدریج که این نقشه‌ها تهیه می‌شود هر کدام لازم‌تر و مهم‌تر است نسبت به موقعیت محل و احتیاج آن اجرا خواهد شد و براى عملى کردن این قانون و این قسمت‌ها ما داخل مذاکره شدیم که یک عده قابل ملاحظه مهندس استخدام کنیم از خارجه که بتوانند در همه شهرستان‌ها مشغول به بررسى و نقشه‌کشى بشود ولى آن قسمت که فرمودند که برنامه به تصویب مجلس شوراى ملى برسد بنده تصور می‌کنم که مجلس شوراى ملى وقتش حقیقتاً گرانبهاتر از این است که بخواهیم در فلان ده یک قناتى بکنیم یا فلان کار را بیاوریم به مجلس و دولت هم البته باید آنقدر مورد اعتماد مجلس باشد که ما وقتى یک کارى را احاله کردیم به تصویب هیئت دولت آنها نمى‌آیند منابع عمومى کشور را فداى نظریه یک وزیرى کنند تصور می‌کنم بنده با همین طرزى که ما نوشتیم و تقدیم مجلس شده کافى باشد و نظرآقاى معدل هم کاملاً تأمین شود. (صحیح است)

بعضى از نمایندگان - کافى است مذاکرات.

رئیس - ماده دوم قرائت می‌شود.

ماده 2 - دولت مجاز است از سال 1322 تا سال 1332 سالیانه مبلغ چهل و پنج میلیون ریال براى توسعه امور آبیارى در بودجه مخارج غیر مستمر کشور منظور داشته و به چهار قسط متساوى در 15 فروردین 15 خرداد 15 مرداد 15 مهرماه هر سال در بانک کشاورزى و پیشه و هنر به اختیار بنگاه مستقل آبیارى بگذارد.

رئیس - آقاى انوار

انوار - خواستم عرض کنم که این اندازه که معین شده است چهل و پنج میلیون ریال سالیانه این میزان از روى چه تحقیقى معین شده است؟ این نقشه را که تصویب کردند و مطابق این نقشه که می‌خواهند در مملکت آبیارى بکنند از کجا تا کجا آبیارى می‌کنند؟ در هر سال این را باید بیاورند مجلس که آن را مجلس قانونى بکند و رأى بدهد که این قسمت امسال محتاج‌الیه است وقتى قانون تصویب کرده است و در مجلس تصویب شد دیگر نتوانند تغییر بدهند نظر آقاى معدل هم این بود بنده هم موافق هستم کاملاً لیکن خواستم ببینم این مبلغ چهل و پنج میلیون ریال را که به چهار قسط معین کرده‌اند از روى چه میزان و از روى چه قاعده معین کرده‌اند اگر به بودجه کشور نگاه کردید که به این اندازه مى‌توانید استفاده کنید میزانش چه چیز است و میزان این را به چه نظر گرفتید؟ این را بگویید که ما هم بفهمیم.

وزیر کشاورزى - در نتیجه بررسى نقشه‌هایى که تا به حال شده هزینه ساختمان‌ها را در حدود به چهل میلیون ریال برآورد کردیم این بود، که در ده سال سالى چهل میلیون ریال پیش‌بینى کردیم.

انوار - پنج میلیون ریال اضافه براى چیست؟

وزیر کشاورزى - مبلغ پنج میلیون ریال هم که اینجا اضافه شده است براى همان قسمت‌هاى بررسى و تهیه نقشه در شهرستان‌ها بنابراین مبلغ چهل میلیون ریال از این اعتبار به مصرف ساختمان می‌رسد و پنج میلیون ریال به مصرف مطالعه (صحیح است بسیار خوب)

رئیس - آقاى امیر تیمور

امیر تیمور - البته اگر به وسیله این قانون یک قناعت هم

+++

ما بتوانیم آباد کنیم حقیقتاً یک خدمت بزرگ و شایسته‌ای است نظر بنده در موضوع آبیارى فوق‌العاده وسیع است و من معتقدم که اگر واقعاً ثلث از درآمد دولت و از بودجه کشور سالیانه به مصرف قنوات برسد ما یک خرج بیهوده نکرده‌ایم در اینجا شما رقم را سالیانه آورده‌اید چهل و پنج میلیون ریال یعنى چهار میلیون و پانصد هزار تومان براى این کار در نظر گرفته‌اید این مبلغ نسبت به آبیارى ایران فوق‌العاده حقیر و ناچیز است که واقعاً تعارفى باید حسابش کرد خواسته یا مخارجى که امروزه می‌دانید چقدر سنگین شده است و شما اگر بخواهید یک عماراتى را حالا بسازید این عمارت چهار میلیون و پانصد هزار تومان خرجش است آن وقت شما چه جور می‌توانید با چهار میلیون و پانصد هزار تومان در سال آبیارى کشور را تأمین کنید حقیقتاً براى تأمین نظرى خودتان که عبارت از آبیارى کشور ایران باشد این مبلغ فوق‌العاده حقیر و ناچیز است و متأسفانه وکیل نمی‌تواند پیشنهاد خرج کند و اگر این حق مطابق قانون اساسى از وکیل گرفته نشده بود بنده پیشنهاد می‌کردم به جاى مبلغ چهار میلیون و پانصد هزار تومان در سال چهل و پنج میلیون تومان اختصاص به این کار بدهند بنده مخصوصاً از آقاى وزیر کشاورزى و از دولت تمنا دارم حالا اگر می‌خواهند به یادگار خودشان یک چنین قدمى بردارند که یک قدم اساسى براى احیا و آبادى کشور است این را رقمش را ببرند بالا که با چهار میلیون و پانصد هزار تومان کارى نمی‌شود کرد و عرض دیگر بنده مدت ده سال براى اجراى این مقصود کم است و مدت را هم موافقت بفرمایید که ده سال به بیست سال اضافه بشود به علاوه بنده پیشنهادى هم تقدیم کرده‌ام که به جاى این که دولت مجاز است از سال 1322 تا سال 1332 سالیانه مبلغ چقدر منظور بدارند نوشته شود دولت مکلف است مجاز عبارت تعارفى است شاید دولت نخواست این کار را بکند و حال آن که این یک قدم اساسى است که برداشته می‌شود و با حسن نیتى هم که مجلس رأى می‌دهد و واقعاً می‌خواهم عرض کنم شاید یکى از افتخارات این مجلس باشد که یک همچو قدم اساسى برمی‌دارد بنابراین مخارجش را همه ساله باید پیش‌بینى بکنند و بعد به مجلس بیاورند و راجع به مدت هم پیشنهاد می‌کنم و استدعا می‌کنم که خود آقاى وزیر کشاورزى این را مورد توجه قرار بدهند و راجع به مبلغ هم کمان می‌کنم چهل و پنج میلیون تومان است اگر چهار میلیون و پانصد هزار تومان است خواهش می‌کنم که خود آقاى وزیر کشاورزى پیشنهاد بفرماید 45 میلیون تومان بشود و بنده تصور می‌کنم که 45 میلیون تومان منظور است نه چهل و پنج میلیون ریال و اگر همان چهار میلیون و پانصد هزار تومان باشد هیچ کارى نمی‌توانید بکنید یک پولى است که نفله شده و دور ریخته شده نتیجه هم ندارد.

وزیر کشاورزى - البته بنده تصدیق دارم که مبلغ چهل و پنج میلیون ریال کافى نیست ولى بى‌خود هم نباید یک مبلغى بنویسند و در قانون پیشنهاد کنند که می‌دانید در سال‌هاى اول ما توانایى آن را نداریم این کار اساسش بررسى است و تعیین نقشه و نقشه‌هاى کامل شاید اصلاً در سال اول ما قادر نشویم که این چهل و پنج میلیون ریال را هم خرج کنیم ولى در سال‌هاى بعد عوض چهل و پنج میلیون نود میلیون خرج داشته باشیم از این جهت بنده پیشنهاد کردم که هر مبلغ که از این اعتبار باقى بماند در یک صندوق مخصوصى براى همین کار آبیارى جمع­آورى شود و در سال‌هاى بعد به مصرف برسد (صحیح است) به علاوه عوایدى هم که از این کارها حاصل می‌شود به خرج همین آبیارى برسد در این صورت ممکن است که اگر مرتباً دولت همین چهل و پنج میلیون ریالش را بدهد از درآمد خود این کارهاى آبیارى هم سالى بیست سى میلیون ریال از آن محل داشته باشیم که توانایى را در سال به هفتاد میلیون برسانیم و نظریه آقاى امیر تیمور تأمین خواهد شد ما راجع به مدت ده سال که فرمودند بنده نظرم این بود که مدت را طولانى بگیریم ولى اگر خیلى طولانى بکنیم شاید عملى نباشد ولى ده سال یک مدتى است که نزدیک است و می‌شود این را عمل کرد و یک حساب دیگرى هم که ما کردیم این بود که بعد از ده سال درآمد

+++

کارهایى که ما انجام می‌دهیم فروخته شود پنج شش میلیون تومان در سال خواهد بود در این صورت بعد از انقضاى ده سال اگر دولت هم یک پولى نداد براى آبیارى درآمد خود این تأسیسات اجازه خواهد داد که سال به سال یک کارى بکنند راجع به کلمه مجاز است که فرمودند بنده نظرى ندارم بقیه به نظر مجلس است که بنویسند مکلف است یا مجاز است.

رئیس - آقاى اعتبار فرمایشى داشتید؟

اعتبار - عرض کنم که یک پیشنهادى است که عده‌ای از آقایان نمایندگان تهیه کرده‌اند و تقدیم کرده‌اند که این لایحه از دستور امروز خارج شود و آن طرحى را که آقایان پیشنهاد کرده‌اند تکلیفش روشن شود و لایحه آبیارى باشد براى جلسه بعد (صحیح است)

5 - تصویب طرح قانونى مربوط به اصلاح قانون مطبوعات‏

رئیس - طرحى که پیشنهاد کرده‌اند به نظر آقایان می‌رسد:

امضا کنندگان زیر طرح زیر را با قید دو فوریت پیشنهاد می‌نمایم:

ماده واحده - صاحبان روزنامه‌ها و مجلاتى که مورد امتیاز خود را تا این تاریخ لااقل پانزده سال متوالى و به طور منظم در تهران منتشر ساخته‌اند حایز شرایط مندرج در ماده اول قانون مطبوعات مصوب سوم دی ماه 1321 شناخته می‌شوند.

رئیس - آقاى ملک­مدنى

ملک­مدنى - بنده موافق هستم اگر اجازه بفرمایید دلیلش را عرض می‌کنم.

رئیس - فوریت لایحه مطرح است موافقین با فوریت اول این لایحه برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

بعضى از نمایندگان - یک مرتبه دیگر خوانده شود. (به شرح سابق خوانده شد)

رئیس - آقاى ملک­مدنى

عده‌ای ازنمایندگان - تهران را بزنید کافى است.

ملک مدنى - بنده خیال می‌کنم این طرح را که انشا کرده‌اند متفق با رأى تمام آقایان نمایندگان است چون همه آقایان علاقه دارند به مطبوعات و مخصوصاً بعضى از جراید است که بیشتر از پانزده سال هم منتشر شده است که اینها یک سوابق بسیار نیک و درخشانى دارند از قبیل روزنامه یومیه کوشش و روزنامه یومیه اطلاعات و همین جور نسبت به سایرین به عقیده بنده براى که زیاد وقت گرفته نشود بنده خیلى به طور اختصار عرض می‌کنم که علاقه مجلس به مطبوعات که یکى از ارکان مشروطیت است خیلى زیاد است و این یک چیز واضحى است و هیچ محل تردید نیست قانونى که در چند روز پیش گذشته است بالاخره براى این بود که بعضى از جرایدى که از وظایف خودشان خارج می‌شدند یک مسئولیتى براى آنها قائل شوند و الا بیشتر نظر مجلس این بوده است که مطبوعات همیشه آزاد باشد و هر نویسنده از نقطه‌نظر علمى و اخلاقى بتواند راهنماى جمعیت و اجتماع باشند. (صحیح است - کافى است)

پیشنهاد آقاى امیرتیمور

پیشنهاد می‌کنم کلمه تهران حذف شود. (صحیح است)

وزیر کشور - عرض کنم اگر خاطر محترم آقایان باشد در آن ماده اولى که گذشت نوشته بود که شوراى عالى فرهنگ سرمایه اخلاقى و علمى را تعیین کند نظر بعضى از آقایان این بود که جرایدى که پانزده سال متمادى منتشر شده است اجرا صلاحیت را از هر جهت کرده‌اند خاصه روزنامه‌هایى باشد که از ایشان ناسزایى و هتاکى دیده نشده باشد صلاحیت علمى و صلاحیت اخلاقى‌شان اجرا شده است بنابراین دولت هیچ گونه نظرى ندارد.

هرچه مجلس شوراى ملى رأى داد دولت اطاعت و اجرا می‌کند. (صحیح است - احسنت)

پیشنهاد آقاى طباطبایى‏

پیشنهاد می‌کنم مدت ده سال نوشته شود (بعضى از نمایندگان - خیر خیر)

رئیس - آقاى طباطبایى

طباطبایى - عرض کنم که این ایراد و این نظر از طرف مجلس شوراى ملى قاطع این دلیل است نه این که مجلس همیشه

+++

نسبت به مطبوعات و آزادى قلم معتقد علاقه‌مند بوده است (صحیح است) اگر یک قدرى اوضاع مملکت و وضعیت عمومى این طور که ملاحظه می‌فرمایید نبود بنده قطع و مسلم می‌دانستم که هیچ نوع محدودیتى را ممکن نبود مجلس شوراى ملى رضایت بدهد حالا هم نشده است و بنده نمى‌خواهم این قانون و این آیین‌نامه را تعبیر بکنم به این که محدودیتى به قلم و مطبوعات ایجاد کرده است اگر وضعیت این نبود بنده مسلم می‌دانستم که مجلس شوراى ملى براى تصویب این قانون و این آیین‌نامه اساساً حاضر نمی‌شد و ملاحظه فرمودید وقتی که این قانون اینجا مطرح شد بنده خودم چون افتخار عضویت مطبوعات را داشتم و دارم گذاشتم که سایر آقایان نظرهایى که دارند بفرمایند مطابق قانونى که متکى است به قانون اساسى به یک عده امتیاز داده شده است و سال‌ها این امتیاز هم رویش عمل شده است و مثل این است که یک خانه را موجب قانون اساسى تحویل بدهند به متصرف در صورتى که دیگرى در آنجا متصرف باشد و سال‌ها بنشیند بعد آمدن و یک فرمول‌هاى دیگرى پیدا کردن و این اساس را مخدوش کردن عمل مستحسنى نبود ولى ناچار مقتضیاتى بود و اوضاع و احوال این طور بود و این طور ایجاب می‌کرد که آن قانون گذشت و بنده خیلى خوش‌وقت شدم که از طرف مجلس شوراى ملى این اقدام به عمل آمد و حالا که مدت پانزده سال گرفته‌اند اگر آقایان موافقت می‌کردند بنده این مدت را خیلى کم‌تر پیشنهاد می‌کردم ولى براى این که خیلى هم از حیث مدت پایین نیاییم و چون مدت پانزده سال هم زیاد است این است که خواستم استدعا کنم دولت هم موافقت کند آقایان هم موافقت بفرمایند که این مدت را ده سال قرار بدهیم.

رئیس - آقاى وزیر کشور در این پیشنهاد چه می‌فرمایید؟

وزیر کشور - خدمت‌تان عرض کردم بنده تصور می‌کنم که براى حسن نیت دولت و مسلم بودن این نکته که هیچ گونه اختلاف نظرى بین دولت و مجلس شوراى ملى وجود ندارد ملاحظه می‌فرمایید ما موافق هستیم مطابق نظر آقایان هر جورى که مطابق نظر آقایان باشد ما موافق هستیم دولت قبول می‌کند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى طباطبایى موافقین برخیزند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد.

طوسى -اجازه می‌فرمایید؟ بعد از آن که آقاى وزیر کشور قبول کردن تصور می‌کنم که محتاج به رأى نبود.

رئیس - این طور نیست آقاى وزیر کشور به نظر مجلس واگذار کردند. رأى گرفته می‌شود به این طرح قانونى با حذف کلمه تهران موافقین برخیزند (اغلب برخاستند) تصویب شد.

6 - تقدیم وتصویب لایحه اصلاح قانون استرداد وام پرداختى به مستخدمین‏

وزیر کشور - خاطر محترم آقایان مستحضر است که در آذر آقایان التفات فرمودند همگى نسبت به مستخدمین دولت یعنى دو ماه از حقوق به آنها مساعده داده شد و در ظرف چهار ماه فرمودند کسر شود چون البته وقتی که کسر کردیم ازشان. آن دو ماه حقوق که بهشان داده شده بود همان وقت براى خواربار مصرف شد که خواستند کسر بکنند نصف حقوق‌شان را معلوم شد که نمى‌تواند تکافو زندگانى‌شان را بنماید این است لایحه تهیه شده است که اگر موافقت می‌فرمایند این ربع را که ما کسر کردیم این ربع به عنوان پاداش بدهیم و سه ربع دیگر را در سال آتیه به اقساط دوازده‌گانه کسر و مستهلک شود (صحیح است) و لایحه آن به قید فوریت تقدیم می‌شود.

رئیس - لایحه پیشنهادى خوانده می‌شود:

مجلس شوراى ملى - قانون دو ماه مساعده که در اول آذر ماه از تصویب مجلس شوراى ملى گذشت از حیث تهیه تدارکات زمستانى و سایر حوایج به وضع مالى کارمندان دولت و شهرداری‌ها کمک نمود ولى چون مبلغ مساعده تماماً به مصرف رسید و موجب قانون در ظرف چهار ماه باید

+++

مستهلک گردد طبعاً حقوق مستخدمین براى استهلاک مساعده کسر می‌شود. نظر به این که کسر نصف حقوق در ظرف چهار ماه براى مستخدمین دولت و شهرداری‌ها که درآمد غالب آنها منحصر به حقوق ماهیانه می‌باشد با گرانى وسایل زندگى وضع معاش آنها را مختل خواهد نمود براى کمک مستخدمین که همواره در رفاه باشند و با آسودگى خیال انجام وظیفه نمایند ماده واحده زیر به قید یک فوریت پیشنهاد و تصویب آن تقاضا می‌شود.

ماده واحده - دولت مجاز است دو ماه مساعده که به موجب قانون اول آذر ماه 1321 به کارمندان و خدمتگذاران دولتى و شهرداری‌ها داده شده به ترتیب زیر مستهلک نمایند.

1 - معادل یک چهارم مساعده به عنوان پاداش اعطا می‌شود.

2 - معادل سه چهارم دیگر در ظرف سال 1322 به اقساط دوازده‌گانه از حقوق آنها کسر شود.

3 - پاداش کارمندان و خدمتگذارانى که از محل بودجه عمومى کشور حقوق دریافت می‌دارند به پاى صرفه‌جویى بودجه سال 1321 محسوب می‌شود.

4 - پاداش کارمندان و خدمت‌گذاران که حقوق آنها تابع بودجه کشور نیست و از وجوه اختصاصى استفاده می‌کنند از محل درآمد همان وجوه پرداخت می‌شود.

رئیس - فوریت لایحه مطرح است. (مخالفتى نیست) موافقین با فوریت برخیزند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد. ماده واحده مطرح است. آقاى ملک­مدنى

ملک­مدنى - بنده خیال می‌کنم همه آقایان با این لایحه موافقند و به نظر بنده آن طور که می‌فهمم نظر آقایان نمایندگان عموماً این است که آن سه ربعى هم که می‌ماند براى سال دیگر انشاء‌الله دولت به نام عیدى در شب عید ببخشد و همه ما موافق هستیم. (صحیح است)

رئیس - آقاى دکتر طاهرى

دکتر طاهرى - عرض کنم این مذاکره را که آقاى ملک­مدنى فرمودند موقعی که دولت لایحه دو ماه مساعده را تقدیم کرد این مطلب را بنده و چند نفر دیگر از آقایان پیشنهاد کردیم که ترتیب استهلاک این مساعده یک ساله باشد و نمی‌دانم چرا اکثریت قبول نکردند و حالا خود دولت متوجه شده است که بنا باشد این را چهار ماه مسترد دارند موجب زحمت مستخدمین خواهد شد و فایده ندارد بلکه بیشتر هم در مضیقه مى‌افتد و از نقطه‌نظر این که پیشنهادى را که حالا دولت کرده است براى ارفاق یک ربع آن به عنوان پاداش بخشیده می‌شود البته همه ما موافق هستیم فقط بنده می‌خواستم سؤال کنم این مساعدتى که شده است به مستخدمین تا چه رتبه داده شده است و آقایان وزرا و معاونین و مدیرکل‌ها هم استفاده کرده‌اند یا فقط براى مستخدمین بوده است این را خواستم توضیح بدهند.

وزیر کشور (آقاى عامرى) - در قانونى که راجع به این موضوع آقایان گذراندند به طور کلى بود ولى از قرار معلوم وزرا و معاونین و مدیرکل‌ها استفاده نکرده‌اند ممکن است در بعضى از وزارتخانه‌ها آن آقایان هم استفاده کرده باشند قانون به طور کلى بود و نظراین بود که هرکس می‌خواهد استفاده کند و وقتى که مذاکره شد آقای وزیر دارایى در آن موقع توضیح دادند که ممکن است مستخدمین عالی­مقام هم چیزى نداشته باشند و محتاج باشند این بود که به همان ترتیب آقایان موافقت فرمودند و قانون به طور کلى گذشت ولى حالا اگر آقایان نظرى اتخاذ بفرمایند که قانون تا یک حد معینى را شامل شود بنده هم موافقم‏.

رئیس - آقاى امیر تیمور

امیرتیمور - بنده با این قانون موافق هستم و موافق‌تر بودم اگر این دو ماهه را اصلاً به عنوان عیدى مى‌بخشیدند فعلاً منظور عرضم این است که راجع به این دو ماه که قانونش از مجلس گذشت نظر مجلس این بود که از آن مساعده مستخدمین بازنشسته و منتظرین خدمت هم استفاده کنند در صورتی که بنده اطلاع پیدا کرده‌ام که یک عده از منتظرین خدمت بهره‌مند نشده‌اند در صورتی که منظور مجلس این نبود که یک عده از مستخدمین حاضر دولت

+++

استفاده کنند و سایرین مخصوصاً آن بازنشسته‌ها که سنشان به کهولت رسیده و حقوق کمى هم دریافت می‌دارند نتوانند استفاده کنند قانون هم به طور کلى بود مستخدمین دولت به طور اعم بود از بازنشسته و منتظرین خدمت و شاغل خدمت و تمنا می‌کنم آقاى وزیر کشور هم قبول بفرمایند که تکلیف آنها هم معلوم شود.

وزیر کشور - در آن قانونى که گذشت اگر خاطر آقایان باشد یک قرضى بود از نقطه‌نظر مالى دیدیم که در حدود پانزده میلیون می‌شود و مشکل است براى دولت از نظر داشتن اعتبار آن به شکل دیگرى تصویب شود و حالا که به این ترتیب پیشنهاد شده است در نظر گرفته شده است که براى کلیه مستخدمین دولت اعم از شاغلین و منتظرین خدمت و متقاعدین این نظر اجرا شود و نسبت به بقیه هم که براى سال آتیه گذارده شده و نظر آقایان این است که اصولاً بخشیده شود چون امسال چیزى گرفته نمی‌شود شاید سال آتیه وضعیت بهتر شود و بتوانیم از بخشش و گذشت هم منظور آقایان را در نظر بگیریم و فعلاً تمنا می‌کنم آقایان این لایحه را به همین ترتیبى که پیشنهاد شده است قبول بفرمایند.

جمعى از نمایندگان - مذاکرات کافى است.

رئیس - آقاى فریدونى

پیشنهاد می‌شود تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود:

بودجه مجلس شوراى ملى مشمول این قانون خواهد بود.

وزیرکشور - چون منظور این است که نسبت ...

اعتبار - بنده مخالفم با این پیشنهاد.

رئیس - بفرمایید.

اعتبار - مجلس دو قسمت بودجه دارد یکى بودجه آقایان نمایندگان یکى مربوط به مستخدمین البته مستخدمین مجلس استفاده می‌کنند و از مساعده هم استفاده کرده‌اند ملى نمایندگان استفاده نکرده‌اند و نمی‌کنند (صحیح است) خواستم از آقاى فریدونى استدعا کنم که این پیشنهاد را پس بگیرند چون وقتى که مستخدمین گفته می‌شود همه مستخدمین در حکم واحد هستند چه مال مجلس چه مال غیر مجلس (صحیح است) همه مستخدمین رسمى هستند نمایندگان هم استفاده نکرده‌اند و نمی‌کنند (صحیح است) و به این جهت بنده معتقدم که این پیشنهاد اصلاً داده نشود.

دشتى - اگر مشمول آن قانون بوده‌اند نمایندگان مشمول این قانون هم خواهند بود.

فریدونى - در قانون گذشته بودجه مجلس شوراى ملى مشمول آن قانون شد و تصویب شد و بنابراین بنده پیشنهاد کردم که در این قسمت هم این پیشنهاد بنده ذکر شود.

رئیس - آقاى روحى‏

روحى - آقاى اعتبار فرمودند که آقایان نمایندگان استفاده نکردند بنده به سهم خودم خواستم به آقاى اعتبار عرض کنم وکلاهم دو قسمت هستند یک عده از آقایان نمایندگان بودند و استفاده هم کردند و خواهش می‌کنم آقا هم در این قسمت قیاس به نفس نکنید (صحیح است) و بگذارید قانون به طور کلى بگذرد.

دشتى - لایحه را کى امضا کرده است آقاى طوسى؟

طوسى - آقاى نخست وزیر دو امضا کرده‌اند یکى به جاى خودشان و یکى به جاى وزیر دارایى

فریدونى - تکلیف پیشنهاد بنده معلوم نشد.

رئیس - بنده هیچ نمى‌فهمم علت این که کارمندان مجلس را از کارمندان دولت جدا می‌کنند چیست؟ کارمندان مجلس هم از هرجهت مثل کارمندان دولت هستند (صحیح است) آقاى طوسى.

طوسى - آن پیشنهادى که آقاى فریدونى در آن لایحه دادند مربوط به بودجه مجلس بود چنانچه در این قانون هم پیشنهادشان مربوط به بودجه مجلس است و همان طور که آقاى روحى هم توضیح دادند در آن قانون گذشته کلیه بودجه مجلس مشمول شد یک عده نگرفتند به هر تقدیر اینجا هم باید شامل بودجه مجلس فرضاً یک عده از آقایان نخواهند بگیرند مانعى ندارد کفر که نمی‌شود.

+++

رئیس - آقاى نراقى

نراقى - در آن قانون پرداخت دو ماهه که از مجلس گذشت تبصره اضافه شد که بودجه مجلس شوراى ملى هم مشمول این قانون است و به استناد آن تبصره هم تمام مستخدمین ادارى و غیرادارى و چاپخانه و چنانچه هر یک از آقایان نمایندگان هم احتیاج داشتند استفاده کرده‌اند حالا بعضى از آقایان متمکن بوده‌اند یا احتیاجى نداشته‌اند نباید موجب این بشود که سلب حق از یک عده بشود که درآمدشان منحصر به همین حقوق بوده و حالا هم معنى ندارد که آنها را محروم کنند و اگر بعضى از آقایان هم تمکن دارند و نمی‌خواهند بگیرند ممکن است ببخشند به بنگاه‌هاى خیریه.

رئیس - آقاى دشتى

نقابت - بنده اخطار نظامنامه دارم مطابق نظامنامه در پیشنهاد یک نفر مخالف و یک نفر موافق فقط می‌تواند صحبت کند این اجازه برخلاف ماده 68 نظامنامه است و حالا این نفر دهمى است که دارد صحبت می‌کند.

دشتى - این پیشنهاد به نظر بنده مخالف با نظامنامه و قانون است زیرا که وکیل پیشنهاد خرج نمى‌تواند بکند این لایحه دولت البته شامل کلیه کارمندان است شامل کارمندان دولت هم هست شامل کارمندان مجلس هم هست و همان طور که مستخدمین مجلس شامل آن قانون بوده‌اند و استفاده کرده‌اند مشمول این قانون هم خواهند بود (صحیح است) در قانون پیش در حقیقت دولت یک فرض می‌دارد و پیشنهادى که می‌شد به هر ترتیب بود پیشنهاد خرج نبود ولى الان پیشنهاد خرج است چون یک ربع را دوات دارد می‌بخشد و چون هیچ وکیلى نمی‌تواند پیشنهاد خرج بکند اجازه بفرمایید که خود دولت مستخدمین مجلس را هم مشمول این کار قرار بدهد و وکلا مشمول نباشند یعنى وکلا باید هر کدام این قرض را گرفته‌اند پس بدهند و آن یک ربع را هم پس بدهند و به نظر بنده این است که حساب مجلس را دو قسمت بفرمایند آنچه مربوط به حساب وکلا است داخل این قسمت نشود ولى کارمندان مجلس البته مشمول این قانون بوده و خواهند بود. (صحیح است)

رئیس - آقاى رضوى

رضوى - مستخدمین در مملکت سه قسم هستند یکى مستخدمین دولتى یکى مستخدمین شهرداری‌ها و یک دسته هم مستخدمین مملکتى هستند و در تمام قوانین هم این قسمت‌ها رعایت شده و هر جا که مستخدمین مملکتى به طور کلى نوشته شود البته تمام مستخدمین از آن استفاده می‌کنند ولى وقتی که مستخدمین دولتى مطلق نوشته شود شامل مستخدمین و اشخاصى است که از بودجه وزارتخانه‌ها استفاده می‌کنند و از این جهت است که در تمام قوانین مالى مستخدمین شهرداری‌ها و مملکتى هم اضافه می‌شود و از این جهت هم بود که آقاى فریدونى پیشنهاد کردند که شامل مستخدمین ادارى و غیرادارى مجلس شوراى ملى هم بشود و تمنا می‌کنم آقایان هم موافقت بفرمایند.

رئیس - موافقین با پیشنهاد آقاى فریدونى برخیزند (عده کم‌ترى برخاستند) تصویب نشد. اینجا اشتباه نشود کارمندان مجلس و اعضا ادارى مجلس هم شامل این قانون هستند (صحیح است - صحیح است) کارمندان و مستخدمین مجلس عموماً مشمول این قانون خواهند بود. (صحیح است)

پیشنهاد آقاى معدل

پیشنهاد می‌کنم مبلغ پرداختى به مستخدمین به عنوان عیدى به آنها بخشیده شود.

رئیس - آقاى معدل‏

معدل - بنده می‌خواهم عرض کنم که آقایان خودشان به شخصه شاهد و ناظر تمام اوضاع اقتصادى این مملکت هستند از مستخدمین تقاضا دارند که حسن خدمت کنند ولى باید به آنها به قدر معاش‌شان کمک بکنید که بتوانند زندگانی‌شان را اداره کنند و از آنها خدمت بخواهیم بنده پیشنهاد کردم حالا که دولت می‌خواهد این وجه را سال دیگر نگیرد و ببخشد در همین امسال به عنوان عیدى بدهد یعنى پس نگیرد و بنده تکمیل کردم نظر پیشنهادى دولت را.

رئیس - آقاى اعتبار

+++

اعتبار - عرض کنم بنده قطع دارم که تمام آقایان نمایندگان با این نظر موافقند و تردید ندارم که همه آقایان نمایندگان میل دارند که این پول را دولت پس نگیرد ولى بایستى اصول و مقررات را هم ما حفظ کنیم این مربوط به بودجه دولت است و دولت یک پولى داده است و با این نظرى که الان می‌بینم در مجلس هست می‌خواهند این پولى که داده شده است و البته یک کمک مختصرى است پس گرفته نشود و استرداد نکنند ولى باید مجال داد به دولت که خود دولت در موقع خودش لایحه‌اش را بیاورد و اعتبارش را هم تهیه کند فعلاً با این قسمت آقایان موافقت کنند و این پیشنهاد جنابعالى معنی­اش این است که ما یک مبلغى از بودجه دولت را می‌خواهیم ببخشیم و ما این حق را نداریم دولت بایستى مطالعه بکند آن وقت لایحه بیاورد.

معدل - اجازه می‌فرمایید بنده توضیح مختصرى عرض کنم؟ این طور که آقاى اعتبار می‌فرمایند اگر این نظر هم صحیح باشد خواهش می‌کنم از آقاى وزیر کشور که این نظر مجلس را براى هیئت وزیران تشریح کنند که آقایان بدانند که مجلس شوراى ملى این نظر ارفاقى را نسبت به تمام مستخدمین دارد و همچنین این نکته را هم تأیید کنند که با این گرانى زندگانى و فزونى که در مخارج پیدا شده دولت اضافه عایداتى دارد که بتواند این چهارده میلیون تومان را به مصرف این کار برساند و طورى بکند که قبل از عید مستخدمین بدانند که این وجهى را که گرفته‌اند دیگر ازشان گرفته نمی‌شود و تکلیف‌شان معلوم باشد.

انوار - بنده اخطار نظامنامه دارم.

معدل - ضجه و گریه نکنید همین طور بفرمایید.

وزیر کشور - نظر مجلس از اول معین بود ما هم نظر مجلس را می‌دانستم یکى دو مرتبه هم صحبت شد ولى همان طور که آقاى اعتبار فرمودند وقتى که بخواهیم یک خرجى را بکنیم با یک پولى که داده شده است پس نگیریم باید اعتبارمان را نگاه کنیم وقتى که ما با اعتبارات خودمان نگاه کردیم فعلاً این راه حلى که ملاحظه می‌فرمایید در نظر گرفته‌ایم و فعلاً این ربع بخشیده می‌شود و اگر بعد محلى پیدا شد نسبت به سه ربع دیگر هم تصمیمى گرفته می‌شود.

معدل - بنده پیشنهاد خودم را مسترد می‌دارم.

رئیس - پیشنهاد آقاى دکتر سنگ

پیشنهاد می‌نمایم: دولت دو ماه مساعده را براى کارمندان تا رتبه 3 مطالبه ننماید.

رئیس - آقاى دکتر سنگ

دکتر سنگ - بنده توجه آقایان و هیئت دولت را به گرانى وسایل زندگى و حال مستخدمین دولت جلب می‌کنم و این لایحه را که فعلاً آورده‌اند که یک ربع از مساعده پرداختى را می‌خواهند به مستخدمین ببخشند بنده تصور می‌کنم که تا رتبه سه می‌شود همه این مساعده را بخشید (طباطبایى - تارتبه 5) تارتبه 5 باشد و این را از آقایان تقاضا می‌کنم و استرحام می‌کنم به نام این اشخاص از مجلس که اگر مقتضى می‌دانند به این پیشنهاد رأى بدهند موضوع دیگر را خواستم عرض کنم آقاى اعتبار فرمودند که این پیشنهاد خرج است و نمی‌شود رأى داد استدعا می‌کنم اگر این پیشنهاد بنده رسا نیست یک طورى پیشنهاد را خودشان تنظیم کنند و فرمولى تهیه کنند که از مستخدمین تا رتبه 5 مطالبه نشود.

رئیس - آقاى اعتبار

اعتبار - عرض کنم اینجا رتبه 3 و رتبه 5 و رتبه 6 که صحبت می‌شود آقایان توجه داشته باشند وضعیت رتبه 7 و 8 و 9 هم عیناً همان وضع رتبه‌هاى یک و دو و سه است (صحیح است) همه مستخدمین از گرانى زندگانى در مضیقه هستند و گرفتار هستند بخشش را همان طور که عرض کردم مجلس یک قران آن را هم نمی‌تواند رأى بدهد خود دولت باید نظر مجلس را تأمین کند و پیشنهاد کند مسئولیت خرج بودجه با دولت است البته همان طور که عرض کردم دولت احساس کرده و نظر مجلس را می‌داند که احساسات نمایندگان به این است که این دو ماه گرفته نشود و فعلاً این مبلغى هم اعتبار داشته لایحه‌اش را آورده‌اند و بنده

+++

امیدوارم که نظر دوم آقایان نمایندگان هم به موقع خود انجام شود و ضمن لایحه دیگرى این نظر را تأمین کنند و ضمناً خواستم استدعا کنم که آقایان استثنا قائل نشوند وقتى مستخدم دولت گفته می‌شود شامل همه مستخدمین می‌شود و مستخدمین دولت همه‌شان باید استفاده کنند. (صحیح است)

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى دکتر سنگ موافقین برخیزند (چند نفر قیام نمودند) تصویب نشد.

پیشنهاد آقاى فرمانفرماییان

فرمانفرماییان - بنده مسترد می‌کنم.

رئیس - پیشنهاد آقاى روحى

پیشنهاد می‌کنم که از رتبه 7 به بالا این مساعدت مبذول نشود.

رئیس - آقاى روحى‏

روحى - عرض کنم یک رتبه 9 ششصد تومان حقوق می‌گردد که از یک وکیل صد و بیست و پنج تومان بیشتر می‌گردد (بعضى از نمایندگان - زندگى گران شده) براى آن بیچاره درشکه‌چى گران نشده؟ براى وزیر و مدیر کل گران شده؟ سنگ به سینه نزنید (یک نفر از نمایندگان - از کجا داده شود؟) این پیشنهاد بنده که کسر خرج می‌کند بنده پیشنهاد کردم که از رتبه 7 به بالا حذف کنیم استدعا مى‌کنم مجلس هم موافقت کند.

رئیس - آقاى ملک مدنى‏

ملک مدنى - آقاى روحى الان می‌فرمودند که آقایان وکلا هم مشمول پیدا کنند و فرمودند اشخاصى هستند از آقایان نمایندگان که وضعیت‌شان خوب نیست و باید این کمک به آنها هم بشود و این نظر اگر مورد توجه واقع نشد از این نظر نبود که زندگى بر نمایندگان مشکل نیست بالاخره بر یک دسته مشکل است البته مخارج براى همه بالا رفته است و گرانى زندگى همه را بیچاره کرده است و یک مستخدم رتبه یک ندارد او باید یک عمارت اجاره کند الان ماهى دویست تومان و سایر مخارج او هم به همان تناسب بالا رفته است و به نظر بنده همان نظر دولت صحیح است که باید همه مستخدمین از آن استفاده کنند.

رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهاد آقاى روحى موافقین برخیزند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد.

رأى گرفته می‌شود به لایحه با این پیشنهاد موافقین ورقه سفید می‌دهند...

اعتبار - اجازه می‌فرمایید؟ (بعضى از نمایندگان - اعلام رأى شده است) بنده پیشنهاد تجزیه مى‌کنم این پیشنهادى که شده و قبول شد به ضرر کسانى است که شما از آنها کار می‌خواهید مستخدمین همه‌شان یکى هستند خواه رتبه 7 و 8 و 9 و من با این که از موافقین این لایحه هستم رأى نمی‌دهم.‏

(اخذ آرا به عمل آمده شصت و نه ورقه سفید شماره شد)

رئیس - عده حاضر در موقع اعلام رأى 95 به اکثریت 69 رأى تصویب شد.

(اسامی رأی دهندگان - آقایان: ملک­زاده آملی - دکتر ادهم - موید ثابتی - فریدونی - یمین اسفندیاری - دکتر غنی - مستشار - فیاض - لیقوانی - فرشی - مقدم - کازرونیان - ابراهیمی ریگی - موید قوامی - دکتر ملک­زاده - رفیعی - لاریجانی - فرمانفرماییان - افشار - دهستانی - بهبهانی - حریری - انوار - دکتر سمیعی -جلایی - شهدوست - صفاری - فرخ - عطاالله پالیزی -رضوی - دکتر قزل ایاغ - گیو - دکتر سنگ - ابراهیم سمیعی - مخبر فرهمند - طالش - رحمت سمیعی - دادور - منشور - شاهرودی - مشار - دکتر طاهری - یار احمدی - مکرم افشار - صدر - فتوحی - نائینی - ثقةالاسلامی - نقابت - معتضدی - دکتر ضیا - مجد ضیایی - اصفهانی - نواب یزدی - عزیزی - ساگینیان - اصفهانیان - دکتر نفیسی - اردبیلی - چایچی - هدایت - روحی - شیرازی - مسعودی خراسانی - نراقی - معدل - دکتر تاجبخش - فروهر - طباطبایی - اقبال)

7 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه‏

رئیس - تصویب مى‌فرمایید جلسه را ختم کنیم.‏

جلسه آتیه روز سه‌شنبه 28 (جمعى از نمایندگان - پنجشنبه)

جلسه آینده پنجشنبه اول بهمن ماه سه ساعت پیش از ظهر دستور لوایح موجوده‏

(مجلس سه ربع ساعت بعد از ظهر ختم شد)

رئیس مجلس شوراى ملى - حسن اسفندیارى

+++

قانون‏

متمم قانون اصلاح قسمتى از قانون مطبوعات‏

ماده واحده - صاحبان روزنامه‌ها و مجلاتى که مورد امتیاز خود را تا این تاریخ لااقل پانزده سال متوالى و به طور منظم منتشر ساخته‌اند حایز شرایط مندرج در ماده اول قانون مطبوعات مصوب سوم دى ماه 1321 شناخته می‌شود.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه بیست و چهارم دی ماه یک هزار و سیصد و بیست یک به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى - حسن اسفندیارى‏

قانون‏

طرز استهلاک دو ماه مساعده پرداختى به کارمندان دولت‏

ماده واحده - دولت مجاز است دو ماه مساعده که به موجب قانون اول آذر 1321 به کارمندان و خدمتگذاران دولتى و شهرداری‌ها داده شده به ترتیب زیر مستهلک نماید.

1 - معادل یک چهارم مساعده به عنوان پاداش اعطا می‌شود.

2 - معادل سه چهارم دیگر در ظرف سال 1322 به اقساط دوازده‌گانه از حقوق آنها کسر شود.

3 - پاداش کارمندان و خدمتگذارانى که از محل بودجه عمومى کشور حقوق دریافت می‌دارند به پاى صرفه‌جویى بودجه سال 1321 محسوب می‌شود.

4 - پاداش کارمندان و خدمتگذارانى که حقوق آنها تابع بودجه کشور نیست و از وجوه اختصاصى استفاده می‌کنند از محل درآمد همان وجوه پرداخت می‌شود.

تبصره - از رتبه 7 به بالا این مساعدت مبذول نخواهد شد.

این قانون که مشتمل بر یک ماده است در جلسه بیست و چهارم دى ماه یک هزار و سیصد و یک به تصویب مجلس شوراى ملى رسید.

رئیس مجلس شوراى ملى - حسن اسفندیارى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:293996!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)