کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره نوزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره 19
[1396/06/01]

جلسه: 124 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه دوم آبان ماه 1336  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس.

2- بیانات آقاى نایب‌رئیس به مناسبت روز ملل متحد و مولود مسعود اعلیحضرت همایون شاهنشاه.

3- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى اقبال.

4- بیانات قبل از دستور آقایان صادق بوشهرى دکتر دادفر دکتر حسن افشار حشمتى ارباب.

5- تقدیم لایحه بودجه 1336 مجلس شوراى ملى به وسیله آقای سلطان مراد بختیار.

6- طرح و تصویب گزارش کمیسیون نظام راجع به تقلیل مدت افراد نیروى دریایی.

7- شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تمدید مدت معافیت مشمولین متولد از 1306 تا 1311

8- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه.

مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره 19

 

 

جلسه: 124

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه دوم آبان ماه 1336

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس.

2- بیانات آقاى نایب‌رئیس به مناسبت روز ملل متحد و مولود مسعود اعلیحضرت همایون شاهنشاه.

3- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى اقبال.

4- بیانات قبل از دستور آقایان صادق بوشهرى دکتر دادفر دکتر حسن افشار حشمتى ارباب.

5- تقدیم لایحه بودجه 1336 مجلس شوراى ملى به وسیله آقای سلطان مراد بختیار.

6- طرح و تصویب گزارش کمیسیون نظام راجع به تقلیل مدت افراد نیروى دریایی.

7- شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تمدید مدت معافیت مشمولین متولد از 1306 تا 1311

8- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه.

 

مجلس ساعت ده صبح به ریاست آقاى عمادتربتى (نایب‌رئیس) تشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس

نایب‌رئیس ـ صورت غایبین جلسه قبل قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد)

غایبین بااجازه - آقایان: قبادیان. جلیلى. دکترسعید حکمت. کورس. دکتر اصلان افشار. سنندجى. سعیدى. اسفندیارى. دکتر جهانشاهى. دکتر آهى. امید سالار. عبدالحمید بختیار. غضنفرى. ذوالفقارى. مجید ابراهیمى. قراگزلو. دکتربینا. اردلان. صفارى. بزرگ ابراهیمى. عامرى. مهندس سلطانى. هدى. خلعت‌برى. کاظم شیبانى. دکترشاهکار. دکتر نفیسى. صراف‌زاده. دکتر امین. اورنگ. رامبد. دکتر فریدون افشار. معین زاده. مشار.

غایبین بی‌اجازه - آقایان: دکتر طاهرى. اریه. سالار بهزادى. قرشى. دکتر سید امامى. نصیرى.

دیرآمدگان و زودرفتگان بااجازه - آقایان: دکتر عمید. خرازى. دکتر اسدى. پردلى

نایب‌رئیس ـ اعتراضى به صورت مجلس نیست؟ آقاى سلطانمراد بختیار.

سلطان مراد بختیار ـ اصلاحاتى لازم است که تقدیم می‌کنم بفرمایید اصلاح شود.

نایب‌رئیس ـ دیگر نظرى نیست؟ (اظهارى نشد) صورت جلسه قبل تصویب می‌شود.

2- بیانات آقاى نایب‌رئیس به مناسبت روز ملل متحد و مولود مسعود اعلیحضرت همایونى‏

نایب‌رئیس ـ به طوری که خاطر آقایان نمایندگان محترم مستحضر است امروز مصادف با 24 اکتبر و دوم آبان ماه است روزیست که منشور ملل متحد در اکثر کشورهاى عضو سازمان ملل متحد به تصویب رسیده و 12 سال قبل در چنین روزى این منشور رسمیت یافته و لازم‌الاجرا گردیده است لذا امروز را ملل عضو سازمان روز ملل متحد نام نهاده و نسبت به آن ابراز علاقه و احترام می‌نمایند. جمعیت ایرانى طرفدار ملل متحد نیز امروز را جشن گرفته و براى بعد از ظهر در دانشگاه تالار ابن‌سینا مراسمى برگذار می‌شود مجلس شوراى ملى ایران که خود در شهریور ماه 1324 منشور ملل را تصویب نموده است این روز را بسیار فرخنده و ارجمند می‌داند (صحیح است)

کشور صلح طلب و آزادی‌خواه ایران یکى از وفادارترین و قدیمى و صمیمى‌ترین اعضا این سازمانست (صحیحست)

زیرا این سازمان که متعلق به جمیع کشورها و کلیه ملل جهانست به غیر از آرامش و استقرار صلح و جلوگیرى از اشتعال دائره جنگ و رعایت کامل حقوق بشر و حفظ آزادى ملل در نحوه زندگى و حکومت ملت‌ها بر سرنوشت خویش مطابق عقاید خود نظرى ندارد این سازمان همیشه نسبت به پیشرفت امور اجتماعى و اقتصادى دنیا کوشا بوده است اجراى عدالت و مساوات را خواستار است. اعلیحضرت همایونى که همیشه طراوشات افکار تابناک و راهنماییهاى خردمندانه ایشان روشنى بخش راه و روش ملت ایران است (صحیح است)

همیشه پشتیبانى و تأیید از سازمان ملل را تشویق و ترغیب می‌فرموده‌اند و بزرگترین تشویقى که از جمعیت ایرانى طرفدار ملل متحد فرموده‌اند ریاست عالیه این جمعیت را قبول و عملاً به ملت ایران براى طرفدارى و علاقمندى به سازمان ملل سر مشق داده‌اند سال گذشته این سازمان قدم‌های

+++

مؤثرى در راه منشور خود برداشت از جمله اعزام نیروى صلح به مصر و پاک کردن کانال سوئز و تصویب اساس‌‌نامه مؤسسه بین‌المللى انرژى اتمى به منظور مصرف انرژى اتم براى بهداشت وصلح و کمک‌های اقتصادى و فنى و اعزام کارشناسان براى بهبود امور بهداشتى و فرهنگى و عمرانى و اقتصادى و امور تعاونى براى بسیارى از ملل عقب افتاده بوده که شاهد کمال علاقه و مراقبت و مساعدت سازمان ملل نسبت به کشورهاى عضو خود بود مجلس شوراى ملى ایران این روزفرخنده را به عموم ملک صلح طلب و آزاد جهان و اعضا این سازمان تبریک می‌گوید و از خداوند متعال توفیق کامل این سازمان مقدس جهانى را براى نائل شدن به هدف‌هاى عالى و مفید خود خواستار می‌باشد مطلب دیگرى که لازم بود تذکر داده شود روز شنبه مولود مسعود اعلیحضرت همایونى است که براى سلام رسمى وقت براى ساعت نه و نیم معلوم شده که البته عموماً به افتخار شرفیابى و عرض تبریک حضورى به پیشگاه ملوکانه نائل خواهیم شد این روز براى ملت ایران بسیار مبارک و می‌مونست (صحیحست)

خداوند متعال در چنین روز فرخنده‌ای به ملت ایران چنین مولودى و در نتیجه چنین شاهنشاهى عدالت گستر رئوف دموکرات دانشمند عنایت فرموده (صحیحست) و ملت ایران به وجود شاهنشاه خود افتخار دارد و برخود می‌بالد که رهبرى خردمند دارد و افکار روشن و عالى شاهنشاه خود را مشعل فروزنده راه خود قرار داده است و در تحت توجهات ملوکانه عموم ایرانیان در سایه آرامش و تعالى خود گام‌های مؤثر و سریعى برمی‌دارد (انشاالله) عموم نمایندگان این روز خجسته و این موهبت الهى را به پیشگاه شاهنشاه محبوب و خاندان جلیل سلطنت و به عموم متعال مزید عمر و توفیقات و دوام سلطنت شاهنشاه معظم را خواستاریم (صحیح است صحیح است).

3- تقدیم یک فقره سؤال به وسیله آقاى اقبال

نایب‌رئیس ـ آقاى اقبال

اقبال ـ سؤالى است از وزارت دادگسترى که تقدیم می‌شود.

نایب‌رئیس ـ بسیار خوب به جریان گذاشته می‌شود.

4- بیانات قبل از دستور آقایان: صادق بوشهرى دکتر دادفر دکتر حسن افشار حشمتى‏

ارباب نایب ـ رئیس نطق قبل از دستور شروع می‌شود، آقاى صادق بوشهرى

صادق بوشهرى ـ بنده در کلیه دوره‌هایی که افتخار نمایندگى مجلس شوراى ملى را داشتم اولین دفعه‌ای است که از نطق قبل از دستور استفاده می‌کنم دلیل هم این بوده است که به اصطلاح شهوت کلام نداشته‌ام و مذاکرات مجلس شورای ملى را هم واجب کفایی می‌دانسته‌ام آقایان نمایندگان محترم تمام مطالب را به نحو اتم و اکمل می‌فرمایند مثلاً بنده هر چه از گرانى هزینه زندگى بخواهم صحبت بکنم آقایان بیش از بنده تمام این مطالب را صحبت کرده‌اند دیگر احتیاجى به تکرار مررات نیست آن چیزى که بنده را مجبور کرد امروز چند دقیقه‌ای از وقت ذى‌قیمت آقایان را اشغال کنم اینست که آقایان در جراید ملاحظه فرموده‌اند که شخصى به نام هراتى که داروى مرض سرطان را کشف کرده این ادعا تا چه ‌اندازه صحت داشته باشد بنده البته اهل فن نیستم و نمی‌توانم قضاوت بکنم ولى به عقیده بنده ادعا به قدرى بزرگ است به قدرى مهم است که بنده تصور می‌کنم اگر این ادعا صحت داشته باشد از اول خلقت بشر تا به امروز یک چنین عمل نیکى که براى جامعه بشریت این همه مفید باشد انجام نشده مرض خان‌مان برانداز سرطان آقایان می‌دانند که در هر سال بیش از تلفاتى که در جنگ بین‌المللى به دنیا وارد آمد بدون سر و صدا مردم را به گورستان می‌فرستد (صحیح است) الان میلیون‌ها نفر از افراد بشر مبتلاى به این مرض هستند و به انتظار مرگ حتمى و قطعى دقیقه شمارى می‌کنند این آدم آمده است ادعا می‌کند که یک چنین دوایی کشف کرده و به عقیده من گناهى نکرده و جرمى هم مرتکب نشده است (صحیح است)

البته وزارت بهدارى می‌گوید قانون به ما اجازه طبابت بدهیم البته این مسئله کاملاً صحیح است همه ما هم همین را می‌خواهیم و انشاالله امیدوارم که قانون در همه جا اینجور اجرا بشود ولى متاسفانه الان ملاحظه می‌فرمایید شاید در این شهر بیش از هزار تا هزار و پانصد دواخانه است آقایان در هر یک از این دواخانه‌ها تشریف ببرید اظهار بکنید که من فلان کسالت را دارم ملاحظه می‌فرمایید که هر شاگرد دواخانه‌ای براى شما طبابت می‌کند یا قرص می‌دهد یا شربت می‌دهد تمام شاگرد دوافروش‌ها حتى در رگ انژکسیون در رگ چه خطراتى دارد و جزیی‌ترین اشتباه موجب مرگ حتمى می‌شود ولى خوب قانون در این مورد به خصوص اغماض کرده است بنده هم عقیده ندارم البته قانون باید محترم باشد ولى این عملى که بعداً نسبت به این شخص کردند برخلاف قانون است ما بایستى ببینیم که دنیا در این قبیل موارد چه می‌کند اول که صحبت خلاف قانون بود آن گذشت و تصمیم گرفته شد که پنج نفر مریض در اختیار این شخص گذاشته شود در جراید خواندیم که قرار است پنج نفر مریض به این آدم معرفى بکنند و بعد هم خواندیم پنج نفر مریض معرفى شده‌اند و در بیمارستان بسترى شده‌اند.

(طباطبایی ـ پنج تا مرده در اختیار او گذاشتند) روز بعد نوشتند که این پنج نفر مریض را هم از بیمارستان مرخص کرده‌اند چرا؟ آقاى رئیس بیمارستان فرموده بودند من چون کار دیگرى داشتم و عقب آنکار رفتم معاون من که این پنج نفر را معرفى کرده مورد قبول من نیست بنده هر چه فکر کردم که چه کارى مهمتر از این براى آقاى رئیس بیمارستان پیش آمده است که این کار را ول کرده‌اند و عقب آن کار رفته‌اند نفهمیدم شاید مثلاً بودجه مریض‌خانه را برده‌اند از نظر وزارت بهدارى بگذرانند که در موقع خرج معطل نباشند ثانیاً معاون هر مؤسسه‌ای براى همین کار تعیین می‌شود که اگر براى رئیس کارى پیش آمد کرد در غیاب او کار معطل نماند و معاون کارهایش را انجام بدهد و اما بیمارانى که در اختیار این آدم گذاشته شده است به عقیده من خلاف قانون در همین جاست اولاً بیمارانى که به ایشان داده شده است بیمارانى هستند که همینطور که جناب آقاى طباطبایی فرمودند حتى آقایان در روزنامه‌ها خواندید که یکى از آنها را هم جواز دفنش را طبیب معالجش صادر کرده (چند نفر از نمایندگان ـ دروغ بوده) همه جور مساعده شنیده بودیم جواز دفن مساعده نشنیده بودیم که براى مریض جواز دفن مساعده صادر کنند این مریضى که می‌خواسته برود به مسگرآباد و راحت و فارغ بخوابد این علیه ما علیه هراتى باعث شده است که شربتى به او بدهد شربتش هم شیرین بوده است این مریض منصرف شده است حالا یک عده مریض یک ماه در مریض‌خانه خوابیده‌اند با آن وضعیت خراب و آن هواى کثیف اطاق که قطعاً آقایان در روزنامه‌ها خوانده‌اند که همشیره جناب آقاى نخست‌وزیر تشریف برده‌اند مریضخانه مریضى داشتند که عیادت کنند بعداً هم مراسله‌ای به روزنامه اطلاعات نوشته بودند که این مریض من حالش بهتر است و ضمناً از تأثیرى که از وضع بیمارستان به ایشان دست داده بود و از وضعیت بیمارستان شکایت کرده بودند که این اطاق‌ها با وضعى که من دیدم آدم سالم برود آنجا مریض می‌شود شما بیمار سرطانى را فرستاده‌اید آنجا که معالجه بشود جواب رئیس بیمارستان واقعاً جواب قانع‌کننده عجیبى بود بنده عرض کردم که ما اطلاعات رسمى نداریم ما در روزنامه‌ها می‌خوانیم نوشته بود که ما به این مرضى کاغذ فدایت شوم ننوشته بودیم که بیایید در مریض‌خانه چند نفر مریض آمدند مریض‌خانه دل‌مان سوخت دوتا اطاق پرستار و سرپرستار را در اختیار آنها گذاشتیم حالا دو قرت و نیمشان هم باقى است من نمی‌دانم پرستار و سرپرستار مگر اطاقش باید جنب مستراح باشد باید هواى اطاقش متعفن باشد مگر پرستار و سرپرستار آدم نیستند و مریضخانه باید وضعش اینطور باشد این را هم بنده نمی‌دانم در هر صورت بنده نه هراتى را دیده‌ام و نه می‌شناسم و نه رئیس بیمارستان را می‌شناسم ولى آنچه که می‌بینیم و می‌شنویم اثر دواى این مرد را نمی‌شود تا ‌اندازه‌ای منکر شد حال بنده کارى به سایر مرضى ندارم ولى یک نفر مریض می‌بینیم که روزنامه اطلاعات در اختیار این آدم گذاشته از وقتى که مشغول معالجه‌اش شده مرتباً هر شب وضعیت مزاجى او را می‌نویسد اول اصلاً حالت حرف زدن نداشته حالا که از این دو استفاده می‌کند می‌نشیند و حرف می‌زند و غذایش هم روزى یک مرغ است که بنده و شما نمی‌توانیم بخوریم این مریض با کمال میل و اشتها می‌خورد حالش هم خیلى خوب است (دکتر عدل ـ ما می‌توانیم یک مرغ را بخوریم) خدا سایه‌تان را کم نکند در هر صورت تا این‌اندازه مؤثر است پس باید این شخص را تشویق کرد (صحیح است).

اصلاً رویه‌ای که از اول گرفته شده بود غلط بود این جار و جنجال را به پا کردند این را اول عرض کردم که بنده اهل فن نیستم ولى این را می‌دانم که مرض به خودى خود هیچ وقت کشنده نیست یعنى مرض سرطان با همه سختى که دارد اگر در سایر اعضاى انسان اثرى نداشته باشد و تغییراتى ندهد خودش به خودى خود کشنده نیست مریض سرطان می‌گیرد اثراتش این است که در قلبش مؤثر می‌شود و قلبش ضعیف می‌شود و کلیه و کبدش را از کار می‌اندازد اشتهایش را از بین می‌برد و معده‌اش را خراب می‌کند و نتیجه این می‌شود که منجر به مرگ می‌شود حالا اگر یک نفر مبتلا به سرطان قلبش خوب کار کرد کلیه و کبدش کار کرد و اثرى ظاهر نشد و اشتهایش سر جا بود این که نخواهد مرد و اثرى درش نخواهد کرد عمده عوارض است که از مرض ایجاد می‌شود حالا پنج نفر مردنى را به این ترتیب در اختیار این آدم گذاشته‌اند در صورتی که به عقیده من حق این بود که این پنج نفرى که به اختیار این شخص گذاشته‌اند ده پانزده نفر از اطباى درجه اول متخصص که هر یک در رشته‌ای تخصص داشته باشند یک عده‌ای قلب را زیر نظر بگیرند یک عده‌ای کلیه و کبد و یک عده‌ای معده را مواظبت کنند ضمناً شربت هراتى را هم بهش بدهند ببینند روى سرطان چه اثرى دارد مضافاً به اینکه تا حال ما ندیدیم که بگویند از شربت هراتى کسى از بین رفته در این سم نیست مثل بنفشه و گل‌گاوزبان است این دواهاى ایرانى اگر خاصیتى نداشته باشد ضررى هم نمی‌رساند این را امتحان می‌کردند و این همه سر و صدا هم بلند نمی‌شد در ثانى چرا این قضیه را این‌طور مکتوم می‌دارند براى مرضاى عادى که یک‌ اندازه‌ای مورد نظر جامعه باشد اطبا روز به روز هر 24 ساعت یک اعلامیه

+++

 اعلامیه می‌دهند که حالش چه بود میزان تبش چه بود راحت خوابیده بود اعلامیه صادر می‌شود عرض کردم این ادعا ادعاى کوچکى نیست الان به طوری که من اطلاع دارم میلیاردها براى کاشف این دوا در بانک‌هاى اروپا خوابید و هر ساعت جا داشت که راجع به این آدم اعلامیه داده شود در روزنامه‌ها نوشته شود در رادیو تبلیغات شود وضعیت روشن باشد مردم همه تکلیف‌شان را بدانند الان هیچکدام از آقایان که اینجا نشسته‌اند نمی‌دانند که این صحبت‌هایی که می‌شود تا چه ‌اندازه درست است و تا چه ‌اندازه درست نیست هیچ کس نمی‌داند اگر هر روز و هر ساعت وضع را اعلام نمی‌کردند هفته‌ای یک مرتبه که این کمیسیون تشکیل می‌شد حق این بود که این کمیسیون وضعیت هفته گذشته را اعلامیه می‌داد که این مریض غده سرطانیش کوچک شده است یا نشده است وضعیت سایر مریض‌ها در چه حال است چرا از مردم قایم می‌کنند چرا مردم را بلا تکلیف می‌گذارند نمی‌دانم این آدم وقتى که ادعا کرد اول بهش التیماتوم دادند بعد برایش یک هفته ضرب‌الاجل تعیین کردند یک هفته ضرب‌الاجل براى چیست ضرب‌الاجل براى این است که برود استرکنین بخورد که دواى سرطان کشف کرده است! مضحک‌تر از همه این است که گفته بودند ما می‌خواهیم از ایشان تعهد کتبى بگیریم که با مخبرین مصاحبه نکند چرا مصاحبه نکند کارى که هر روز و هر ساعت خودشان می‌کنند این آدم خودش می‌کند جسته گریخته مطالبى بگوید چرا از شر تعهد بگیرند در هر صورت عقیده بنده این وضعیت آن‌طورى که باید شاید جریانش طى نشده و پیشرفت نکرده وظیفه وزارت بهدارى غیر از این بود که در آن عمل می‌کند حالا به عقیده بنده دیر شده است همینطور که عرض کردم باید یک کمیسیونى تشکیل بدهند از اطباى متخصص و وضعیت را این افراد در نظر بگیرند و تأثیر دواى هراتى را روى مرضى امتحان بکنند اگر درست نبود که خجالت دارد سرشکستگى ندارد روزى هزاران نفر در دنیا ادعاى هزار کشف و اختراع می‌کنند بعد که دیده‌اند درست نیست بهش گفته‌اند این ادعایی که شما کرده‌اید صحیح نیست با کمال خوبى بهش می‌گویند این چیزى که اختراع کرده‌اید درست نیست بروید زحمت بکشید جدیت بکنید شاید انشاالله موفق بشوید این که دیگر خجالت زدگى ندارد در هر صورت بنده استدعایم این بود که دولت توجهى بکند بنده از چیز دیگرى می‌ترسم و آن اینست که یک عده اشخاص از خود گذشته‏.

نایب‌رئیس ـ وقت شخص جنابعالى تمام شده است از این به بعد از وقت آقاى موسوى استفاده می‌کنید.

صادق بوشهرى ـ یک عده اشخاص از خود گذشته، از جان گذشته یک وقت از اینها جلوى مریضخانه لقمان‌الدوله جمع می‌شوند و داد و فریاد راه می‌اندازند براى شربت از طرفى هم منع‌شان می‌کنند که شربت بهشان ندهند آن وقت یک بیمار از جان گذشته که اطمینان به زندگى خود ندارد یک وقت حرکتى ازش سر می‌زند که اسباب روسیاهى ما می‌شود این عملیات ما را در انظار دنیا کوچک می‌کند اول شخص مملکت اعلیحضرت همایونى سعى و کوشش دارند که ایران و ایرانى همیشه سربلند و با افتخار زندگى کند بنده خاطرم می‌آید زمان شاهنشاه فقید در انگلستان محصل بودم اول با وضعى که شرقى‌ها داشتند ما از معرفى خودمان همیشه ابا و امتناع داشتیم ولى ایشان که آمده بودند وضعى شده بود که ما توى خیابان‌ها می‌خواستیم داد بزنیم که ما ایرانى هستیم اینطور ما خودمان را می‌شناساندیم اعلیحضرت همایونى هم پسر همان پدر هستند این نیت را دارند بنده شخص هراتى را نمی‌شناسم ‌ولى می‌دانم اگر این ادعاى او صحت داشته باشد افتخار بزرگى براى ما خواهد بود و جاى آن دارد که فداکارى بشود براى اینکه این آدم به حق خودش نائل بشود براى اینکه این آدم به حق خودش نائل بشود حالا هر نظرى باشد بنده نمی‌دانم بنده بقیه وقتم را به جناب آقاى دکتر دادفر که خواسته بودند صحبت کنند می‌دهم.‏

نایب‌رئیس ـ آقاى دکتر دادفر

دکتر دادفر ـ تقارن جلسه امروز مجلس شورای ملى با روز سازمان ملل متحد که فرداست به بنده فرصت داد و تصور کردم که لازم باشد به مناسبت روز سازمان ملل متحد مطالبى به عرض نمایندگان محترم برسانم (صحیحست) فکر ایجاد یک سازمان جهانى براى جلوگیرى از تجاوز و تعدى و به منظور رعایت حق و آزادى یک فکر بسیار قدیمى بوده و از زمان یونان قدیم هم سابقه داشته است ولى هیچ وقت این فکر به مرحله عمل درنیامده بوده است براى اینکه بشریت اینقدر از جنگ و خونریزى صدماتى که در جنگ اول و دوم بین‌المللى دید این صدمه‌ها را ندیده بود وقتى جنگ بین‌المللى اول تمام شد زعماى بشر به این فکر افتادند که نباید اجازه و فرصت داد که دنیا و بشریت ملعبه هوى و هوس و احیاناً شهرت‌طلبى و جاه‌طلبى یک عده زمامداران باشد که بدون توجه به آرزوها و آمال ملل دنیا را به خاک و خون بکشند به این ترتیب جامعه ملل تأسیس شد اما جامعه ملل نتوانست آرزوهایی راکه بشر داشت برآورد براى اینکه در جامعه ملل اولاً یک عده از دولت‌ها شرکت نکردند ثانیاً ضمانت اجرایی که منشور ملل متحد براى متجاوزین در نظر گرفته است در اساسنامه جامعه ملل پیش‌بینى نشده بود بدبختانه جنگ بین‌المللى دوم پیش آمد و در همان روزهاى تیره و تار یعنى روزهاى سال 1941 که دنیا در خاک و خون می‌غلطید در روى کشتى پرنس اف ولز منشور سازمان آتلانتیک به امضاى رئیس جمهور امریکا و نخست‌وزیر اسبق انگلستان رسید و این منشور مقدمة منشور ملل متحد گردید که در سال 1948 به امضا رسید سازمان ملل متحد براى دنیا تنها یک سازمان حفظ صلح نیست اگر ما به این سازمان احترام می‌کنیم و تکریم و تعظیم در مقابل این سازمان می‌نماییم براى حفظ صلح تنها نیست براى این است که این سازمان علاوه بر آنکه توانسته است تا امروز خدماتى از نظر حفظ صلح و آرامش در دنیا انجام بدهد و مخصوصاً در قضایاى آذربایجان نسبت به ملت ایران کمک‌هاى ذی‌قیمتى کرده است (صحیحست) و ما از این جهت همیشه شکرگذار از این سازمان هستیم علاوه بر این سازمان ملل متحد خواسته است اساس فقر و بدبختى و مرض را از لحاظ اقتصادى از دنیا ریشه‌کن کند و به این مناسبت سازمان ملل متحد علاوه برجنبه سیاسى امروز داراى یک جنبه اقتصادى قوى شده است و همین جنبه اقتصادى است که سازمان اجازه داده است که داراى مؤسسات گوناگون باشد این سازمان‌های وابسته به سازمان ملل متحد از قبیل یونیسف، یونسکو، سازمان جهانى بهداشت بانک توسعه و ترمیم بین‌المللى و صندوق بین‌المللى پول تمام آن سازمان‌هایی که بنده اسم نمی‌برم اجازه داده است به اینکه سازمان ملل متحد در زمینه بهبود سطح زندگى مخصوصاً ملت‌های عقب افتاده قدم‌هاى مؤثرى بر دارد ما امیدواریم منشور ملل متحد که براى رعایت حق آزادى و عدالت و به منظور جلوگیرى از تجاوز و جنگ و خونریزى به وجود آمده است همیشه نصب‌العین کسانی که بخواهند با تجاوز و زورگویی به حقوق دیگران تجاوز کنند باشد (صحیح است).

امیدواریم ملل کوچک که امروز در پشت میز سازمان ملل متحد با دول بزرگ همپایه و یکسان هستند بتوانند آن سازمان را آنطوری که واقعاً منظور بنیان‌گذاران آن بوده است حفظ کنند (صحیح است) مطلب دیگرى که به بنده فرصت می‌دهد که به عرض نمایندگان محترم برسانم میلاد مسعود شاهنشاه است که روز چهارم آبانست و البته ملت ایران به طور کلى و ما نمایندگان مجلس شوراى ملى بالاخص این ملاد مسعود را به حضور مبارک‌شان تبریک عرض می‌کنیم (صحیح است) و ما مفتخریم که داراى یک چنین پادشاه عادل و دمکرات خیرى هستیم بنده دیروز جزو مدعوین انجمن خیریه ثریا پهلوى بودم والله به خدا اشک شوق از دیدگان من جارى بود که می‌دیدم با چه حرارت و مواظبت و مراقبت بنگاه خیریه توانسته است بچه‌های کوچک یتیم را سرپرستى کند (صحیح است) چطور این خاندان جلیل همیشه مصدر خدمات خیر و نیکوکارانه‌ای بوده‌اند سازمان شاهنشاهى خدمات اجتماعى جمعیت شیر و خورشید سرخ، جمعیت خیریه ثریا پهلوى همه اینها به اصطلاح از برکت و خود شخص شخیص اعلیحضرت همایونى است و ما از خداوند متعال خواستاریم که وجود مبارک ایشان و خاندان جلیل سلطنتى را براى ملت ایران مدام مستدام بدارد و همیشه سایه‌شان را برقرار بکند و ملت ایران را در ظل توجهات ایشان به راه سعادت و موفقیت پیش ببرد (احسنت احسنت)

نایب‌رئیس ـ از تتمه وقت آقاى موسوى می‌توانند آقاى امامى استفاده کنند.

(نمایندگان ـ تشریف ندارند) آقاى دکتر حسن افشار بفرمایید

دکتر حسن افشار ـ راجع به رابطه حزب و مشروطیت به قدرى صحبت شده است که مطلب ناگفته‌ای باقى نمانده است و هر چه در این باره گفته شود تکرار مکرر خواهد بود و خلاصة هر بحثى در این زمینه آنست که «حزب براى مشروطیت امر ضرورى است». متأسفانه به طور کلى نتیجه عملى احزابى که در گذشته به خصوص در فاصله شهریور شوم تا قیام ملى 28 مرداد تشکیل شد چنان دلسرد‌کننده است که عده‌ای بی‌پروا عدم حزب را بر وجود آن ترجیح می‌دهند. (صحیح است) ولى اذعان کنیم که وقتى ضرورت امرى قطعى شد باید در راه عملى کردن آن کوشید: مشکلى نیست که آسان نشود حزب مردم خوشوقت است که پس از قیام ملى 28 مرداد اولین حزبى است که در اجراى این فکر عالى پیشقدم شده است و با فعالیت صمیمانه و خستگى‌ناپذیرى که در اجراى مرام خود دارد حقا می‌تواند به موفقیت در‌ این راه نه فقط امیدوار باشد بلکه قطع و یقین داشته باشد. همیشه محرک اکثریت مردمى که در احزاب شرکت کرده‌اند حس میهن‌پرستى بوده است و گناه کلیه انحرافات و لغزش‌ها به گردن گردانندگان احزاب بوده است.

آقایان تجربیات گذشته حزبى نه فقط ما را نمی‌ترساند بلکه به  اتکا استفاده از همان تجربیات حزب مردم به موفقیت خود ایمان دارد. به تصدیق نمایندگان محترم حزب مردم در چند ماهى که از تأسیس آن می‌گذرد حتى یک نطق تبلیغاتى از تریبون مجلس ایراد نکرد زیرا نیک می‌داند که دوصد گفته چون نیم کردار نیست حزب مردم از اولین لحظة تأسیس با گام‌هاى متین و استوار و با برنامه معین بدون حرف و جنجال به طرف هدف حرکت کرده است و اگر طرح دو فوریتى جلسه پنجشنبه قبل راجع به تأمین کارگران کارگاه‌ها به صورت مبارزه اقلیت و اکثریت وصف بندى نمایندگان و از این قبیل عناوین تحریک‌آمیز در بعضى محافل منعکس نشده

+++

 بود قطعاً از این مذاکره قبل از دستور هم خوددارى می‌شد.

(عمیدى ـ براى مجلس نمی‌شود توهین کرد) ولى از آنجا که یک طرح ساده و عادى که شامل مختصر تأمینى براى کارگران بود از لحاظ بعضى از همکاران محترم که در حسن نیت آنان هنوز هم تردید نمی‌کنم موجب سوء‌تفاهماتى گردید لذا به دستور حزب مردم براى رفع هرگونه سوء‌تفاهم احتمالى کلیاتى را به عرض مجلس شورای ملى و کلیه افراد ملت ایران می‌رسانم تا وضع اشخاصى که بی‌جهت یا با جهت از فعالیت حزب مردم نگرانند براى خودشان و سایرین روشن گردد. «هدف حزب مردم ایجاد رژیم اقتصادى سالمى است که موجب تکثیر محصولات کشاورزى و فرآورده‌های صنعتى و بالا رفتن سطح زندگى مردم گردد و در عین حال کشاورز و کارگر را از طریق مالک شدن در زمین و سهیم شدن در منافع کارخانه به کار خود علاقمند سازد و حداقل معیشت آنان را تأمین کند و بهداشت و فرهنگ را در بین آنان تعمیم دهد و بیکارى و فقر و بینوایی را از بین ببرد» مرامنامه حزب مردم اصول کلى نیل به این هدف را ارائه می‌دهد و برخلاف تبلیغات زهرآگینى که در خصوص مرامنامه حزب ما جسته و گریخته به عمل آمده است به هیچ‌وجه حزب مردم مخالفتى با مالکیت اعم از ارضى و غیر آن ندارد و با رعایت نهایت احترام نسبت به حق مالکیت و شاید به دلیل اهمیت فوق‌العاده‌ای که براى مالکیت می‌شناسد کوشش خواهد کرد که بر تعداد مالکین به نسبت قابل توجهى بیفزاید.

(چند نفر ـ صحیح است) نمایندگان فراکسیون حزب مردم عملاً نشان داده‌اند که در تصمیمات خود فقط از منافع کشور پیروى می‌کنند و در این موارد تعصبى از لحاظ اقلیت یا اکثریت ندارند طرحى که در جلسه پنجشنبه قبل تقدیم شد کمترین و کوچک‌ترین اقدامى است که براى تأمین وضع کارگران در کارگاه‌ها می‌توان کرد و مخصوصاً دولت باید بیش از همه از تصویب این طرح راضى باشد البته فعلاً که طرح مزبور در کمیسیون کار مطرح است اگر دولت یا هر یک از آقایان واقعاً براى تزیید این تأمین پیشنهاد اصلاحى بنمایند مشروط برآنکه مستلزم تأخیر تصویب اصل موضوع نباشد کلیه اعضا فراکسیون حزب مردم با آن موافقت خواهند کرد آقایان در سابق دسته‌ای بودند که از گرفتارى و بدبختى کارگر به عنوان وسیله کار استفاده می‌کردند ولى هیچ‌و‌قت واقعاً در مقام گره‌گشایی و رفع اشکال نبودند حتى جلوى هر اقدام مفیدى را هم که دولتى در این زمینه می‌خواست انجام دهد می‌گرفتند ولى منظور حزب مردم از تقدیم این طرح و اصرار به تصویب آن رفاه حال کارگر و تأمین حسن رابطه کارگر و کارفرما می‌باشد و باز هم تکرار می‌کنم که به هر پیشنهاد اصلاحى که بهتر و بیشتر وضع کارگر را در کارگاه تأمین کند و از اخراج بدون علت او جلوگیرى نماید خواه از طرف دولت باشد و خواه از طرف هر یک از آقایان نمایندگان موافقت خواهیم کرد. (صحیح است)

در جلسه گذشته آقاى معاون وزارت کار راجع به بنده مطلبى اظهار فرمودند که رابطه آن با طرحى که از طرف فراکسیون حزب مردم تنظیم و تقدیم شده بود زیاد روشن نبود ولى به هر صورت من از ایشان متشکرم که ضمن ادعاى این مطلب که دولت‌هاى گذشته توجه زیادى به قانون کار داشته‌اند علاقه مرا به این قانون در مدتى که معاون وزارت کار بوده‌ام تصدیق کرده‌اند و به طورى که ملاحظه می‌فرمایند هنوز هم به اصلاح این قانون و اجراى صحیح آن علاقمندم اما مطلبى راکه باید به عرض مجلس شوراى ملى برسانم اینست که اظهارات آقاى معاون وزارت کار در جلسه گذشته دایر بر اینکه چون قانون کاملى که شامل تمام مسائل مربوط به کار است تقدیم خواهند کرد و دیگر لزومى به اصلاح قسمتى از قانون سابق نیست فقط مانورى بوده است که مانع تصویب فوریت طرحى شود که تا اندازه‌ای از بلاتکلیفى و سرگردانى کارگران در این فصل زمستان جلوگیرى می‌کند. آقایان همان‌طور که عرض کردم فراکسیون حزب مردم از هر اقدام و هر پیشنهاد و هر طرح و هر لایحه‌ای که به نفع مردم باشد پشتیبانى خواهد کرد و در کارهاى عمومى لجاج و عناد خصوصى به خرج نمی‌دهد. آرای موافق فراکسیون حزب مردم نسبت بلوایحى که بلافاصله پس از رد فوریت طرح پیشنهادى مطرح شد جاى تردیدى در این مورد باقى نمی‌گذارد. بنده هم مانند بسیارى از همکاران در جلسه قبل تصور کردم که آقاى معاون وزارت کار لایحه‌ای راجع به قانون کار به مجلس تقدیم کرده‌اند این بود که براى تسریع در رسیدگى به آن لایحه و طرح پیشنهادى فراکسیون حزب مردم کمیسیون کار را براى امروز ساعت 8 و نیم صبح دعوت کردم ولى معلوم شد که لایحه جناب آقاى معاون وزارت کار حتى از لحاظ صورت ظاهر هم براى تقدیم به مجلس کافى نبوده است نه عنوانى داشته و نه امضایی و اصولاً در آن جلسه لایحه‌ای از طرف ایشان به مجلس تقدیم نشده است (فضائلى ـ فعلاً ظاهرش این بوده که تقدیم شده است) بله فقط ظاهرش این بوده به علاوه در همان روز وزارت کار به رادیو و جراید خبرى داده بود دایر بر اینکه یکى از کارشناسان بلژیکى را براى نوشتن قانون کار دعوت کرده است. آقایان ثمره قانونى که مستشار تنظیم آن تازه از خارج وارد شده است قطعاً در این زمستان به دست کارگران نخواهد رسید و این مطلب را فراکسیون ما در مقدمه طرح پیشنهادى به اطلاع نمایندگان محترم رسانیده است. به هر صورت وزارت کار یعنى دستگاهى که در اثر نارسایی بعضى از مواد قانون فعلى کار در اجراى وظایف اصلى و طبیعى خود دچار مشکلات است با مانورهاى پارلمانى از تصویب فوریت طرحى ممانعت کرد که حداقل قسمتى از گرفتاری‌هاى او را مرتفع می‌کرد. خدایا زین معما پرده‌بردار. (احسنت)

نایب‌رئیس ـ آقاى حشمتى بفرمایید.

حشمتى ـ به طوری که خاطر نمایندگان محترم مسبوق است دیشب در ستون اخبار خارجى روزنامه اطلاعات متن اظهارات آقاى نهرو از قول رادیوى قاهره درج شده بود که عیناً این خبر را به عرض آقایان محترم می‌رسانم: «رادیو قاهره نیز دیشب متن اظهارات نهرو را در مورد پیمان بغداد منتشر ساخت نهرو در کنفرانس مطبوعاتى خویش که از رادیوى قاهره پخش شده خاطر نشان ساخته که حوادث سوریه ثابت نموده که اتحاد اعراب نیرومندتر از پیمان بغداد است. نهرو گفت که کشورهاى ترکیه پاکستان عراق و ایران این پیمان را به منظور ایجاد تفرقه در میان کشورهاى عربى به وجود آورده‌اند ولى حوادث سوریه نشان داد که بین اعراب وحدت کامل برقرار است» این عین خبرى بود که به عرض رسید واقعاً جاى بسى تأسف و تعجب است که شخصیتى مثل آقاى نهرو که همیشه دم از صلح و صفا می‌زند در چنین موقعیت خطیرى که بیم بروز اختلافاتى که ممکن است خداى نکرده به شروع جنگ سوم منجر شده و در نتیجه انهدام بشریت را دربرداشته باشد در عوض استفاده از شخصیت خود به منظور تخفیف بحران به یک سلسله بیانات برخلاف حقیقت و تحریک‌آمیز مبادرت می‌نماید ما بارها گفته‌ایم که شرکت ما در پیمان بغداد جز به منظور دفاع از میهن خود در صورت که تجاوزى به عمل آید نظر دیگرى نداشته و نداریم (صحیح است) با توجه به سوابق تاریخى و مخصوصاً نقص بی‌طرفى و اشغال میهن عزیز ما که در طى جنگ‌هاى اول و دوم جهانى بدون هیچ‌گونه علت و سببى صورت گرفته و این همه خرابى به بار آورده که هنوز هم که هنوز است ملت ستمدیده ایران از عواقب شوم آن رهایی پیدا نکرده (صحیح است) هر شخص منصفى تصدیق خواهد کرد (صحیح است) که اقدام کاملاً به جا بوده و به هیچ‌وجه جنبة تهاجمى و یا ایجاد تفرقه نبوده و نیست در حالی که هر طفل دبستانى به خوبى درک می‌کند که مقصود آقاى نهرو این همه حقکشى و واژگون جلوه دادن حقایق انست که پاکستان در پیمان بغداد شرکت نموده (صحیح است) و تصور می‌کنم که اگر کشور در عرضه سیاست جهانى تنها باشد بهتر می‌شود که حق مسلم این کشور را در مورد منطقه مسلمان‌نشین کشمیر از بین برد (صحیح است) و نظر اصلى او از این همه حملات پى‌درپى به پیمان بغداد جز تعلیق کشمیر چیز دیگرى نیست در صورتی که اگر آقاى نهرو یک لحظه به عقل سلیم خود منصفانه مراجعه نماید خواهد دید که در چنین موقعیتى که اصل آزادى به خطر افتاده و موجودیت بشود آستانه فنا و اضمحلال است بهتر این است که از مسائل کوچک و نظریات فرعى که در هر موقع ممکن است به آنها سر و  صورتى داد صرف‌نظر نموده و با حقیقت‌بینى که قهراً باید از صفات برجسته سیاست مداراتى که در مقابل نسل‌هاى آینده و ملت‌هاى خود مسئولیت‌هاى وجدانى به گردن دارند باشد قضایا را مورد توجه قرار داده بیش از این سنگر دموکراسى را که آخرین امید شیفته که آزادى است متزلزل ننماید و بداند که اینگونه اقدامات ممکن است موجب از هم گسیختگى جنبه دموکراسى شده و یا لااقل باعث گمراهى مردم شود ولى مسلماً در تغییر خط مشى آنها که از هم اکنون سیاستش معلوم و در موقع دوست را از دشمن نخواهد شناخت کوچکترین تأثیرى نخواهد داشت (صحیح است) هر کس هرطور می‌خواهد فکر کند ولى حقیقت مسلمى ایست که آنها که براى نظریات خصوصى و یا استفاده‌های دموکراسى دامن می‌زنند و میل ندارند دست از سیاست‌های کهنه و پوسیده کشیده و هنوز شعار سیاسى آنها تفرقه بینداز تا حکومت کنى می‌باشد متأسفانه فرصت‌های گرانبهایی را از دست داده و ممکن است خداى نکرده روزى برسد که به اشتباه خود پى برده و وقتى به خود بیایند که مجال هرگونه اقدامى از دست رفته باشد (صحیح است) نهرو می‌گوید که نظر ما از شرکت در پیمان بغداد به هم زدن اتحاد اعراب بوده است. چرا؟ مگر ما از ایجاد نفاق بین یک عده کشور عرب که از نظر مذهبى و ایده اولوژى و حتى رژیم با ما هم آهنگ و هم‌فکر هستند چه نفعى می‌بریم مگر ما بارها به همگی‌شان عرب خود پیشنهاد نکرده‌ایم که بیایند و در این لحظات تاریخى به ما دست‌برادرى داده و براى استحکام جبهه خداپرستى صمیمانه اشتراک مساعى

+++

 نمایند (صحیح است) خیلى مضحک است آقاى نهرو رد شدن پیشنهاد اعلیحضرت پادشاه عربستان سعودى را که با نهایت حسن‌نیت به منظور رفع اختلاف بین دو کشور هم‌کیش ما صورت گرفته استحکام اتحاد عرب نام مینهد.

در این زمینه سخن بسیار است و بنا به مصلحت سیاسى و ترس از جریحه‌دار شده احساسات بعضى از کشورهاى هم‌کیش بیش از این عرضى نمی‌کنم و همین قدر براى استحضار آقاى نهرو عرض می‌کنم که مردم امروزى مشرق زمین با نیم قرن پیش فرق بسیار کرده و سیل حوادث و بدبختى‌های گذشته آنها را بیدار و هوشیار نموده و دیگر گول بعضى حرفها را نخورده و به منافع خویش آگاه هستند و اگر گاهى قادر به حل مسائل نباشند مسلماً به درک و فهم مطالب توانایی کامل دارند در خانه اگر کس است یک حرف بس است (صحیح است احسنت) بنده عرایض خودم را خاتمه می‌دهم و از خداوند توانا استدعا می‌کنم که در این ایام سخت و لحظات دشوار همه ما را در پناه لطف خود هدایت فرموده عنایات خود را از ما دریغ ندارد مختصرى هم انصاف به جناب نهرو مرحمت فرماید بد نیست و علاوه می‌کنم که ما همیشه خواستار عظمت و بزرگى ملت هندوستان هستیم و به خوبى می‌دانیم که این کشور بزرگ در منطقه خاور زمین وزنه قابل‌توجهى بوده و آرزو داریم به حل همه مشکلات داخلى خود موفق گردد. و همچنین قوام و دوام کشورهاى هم‌کیش عرب را که با عظمت دنیاى اسلام بستگى مستقیم دارد از خدا می‌خواهم (احسنت احسنت) بنده یک قسمت از وقت خودم را به آقاى مهدى ارباب اگر اجازه بفرمایید می‌دهم.

نایب‌رئیس ـ آقاى ارباب

ارباب ـ با تشکر از جناب آقاى حشمتى که وقت خودشان را به بنده دادند عرض می‌کنم همه ما هر روز و هر ماه مشاهداتى داریم همان‌طوری که در کارهاى عمومى کشور هم هست در امور اجتماعى هم تناقض زیادى دیده می‌شود اول مشاهده دیروز خودم را به عرض آقایان می‌رسانم که عده‌ای از آقایان هم تشریف فرما بودند و حضور داشتند و نتیجه اعمال و فعالیت‌ها و خدمات و فداکارى‌های جمعیت خیریه ثریا پهلوى را دیدند که با عنایات اعلیحضرت همایونى و تحت توجهات مستقیم ملکه نیکوکار ایران چطور انجام وظیفه می‌کند و اطفال بی‌بضاعت بی‌سرپرست و بینوا که بین آنها استعدادهایی دیده می‌شود که واقعاً جاى تأسف است که فقر و بیچارگى این نسل را نمی‌تواند درست نگاهدارى کند حالا یک دستگاهى ایجاد شده براى حفظ این طبقه بیچاره آقایان می‌دانند اصول اولیة زندگى ما تربیت است متأسفانه در خیلى از طبقات چون در بدو زندگى تحت تعلیم و تربیت نبوده‌اند در سن سى سالگى بیست سالگى به بالا هنوز احتیاج به تربیت دارند که اولش بنده هستم که سنم خیلى از آن هم بالاتر است (صحیح است) اما وقتى این اطفال بی‌بضاعت از سن سه سالگى و دو سالگى تحت چنین تعلیماتى قرار گرفته و خدماتى در این جامعه خواهند کرد و خودشان منشا اثر زیادى خواهند بود (صحیح است).

در اینجا بنده از این خانواده‌هایی که با عشق به اجراى منویات اعلیحضرت همایونى و به خصوص اجراى منویات علیا حضرت ملکه ثریا پهلوى از کار و زندگى خود دست کشیده‌اند زحمت می‌کشند و فداکارى می‌کنند واقعاً تقدیر می‌کنم همینطور از آقاى بهبهانیان سرپرست املاک پهلوى که خود بنده شاهد فداکاری‌هاى این مرد هستم به سهم خودم تشکر می‌کنم زیرا می‌بینم به تمام معنى قلبا و روحا اجراى منویات خیرخواهانه پیشواى ما را در نظر گرفته‌اند و پیش می‌روند البته عده زیادى از آقایان دیروز مشاهده کرده‌اند استدعا می‌کنم تشریف ببرند به بینند چه کردند و چه می‌کنند اطفال بی‌بضاعت را چطور نوازش می‌کنند و تعلیم و تربیت می‌کنند بنده حالا وقت آقایان را بیش از این نمی‌گیرم اما از آن طرف یک مردم بیچاره‌ای هستند یک جمعیت چند هزار نفرى وصل به این شهر هستند یک منطقه ایست بنام وحیدیه در تابستان سطل آب را پنج ریال می‌خرند و می‌خورند آنچه از شهردارى و سازمان برنامه خواستند همه جا مشکلات جلوى راه‌شان گذاشتند و به اینها هیچ کمکى نشد خود این مردم بدبخت آمدند پنج ریال و دو ریال از خانه فقرا پول جمع کردند یک حلقه چاه عمیق حفر کردند براى استفاده خودشان هیچ دستگاهى هم به آنها کمکى نکرده است حالا می‌خواهند بهره‌بردارى کنند و یک اطاق روى دستگاه محل حفر چاه بسازند یک بیرنگ نامى است این بخشدار نارمک شده آقا این هر روز کار اینها را توقیف می‌کند و می‌گوید که اینها تجاوز کرده‌اند بابا ده متر زمین پنج مترزمین یک حلقه چاه براى هزاران فقیر بیچاره که حفر شده آن هم از پول خودشان کسى پول نداده از پول کسى است که صبح با شب جان کنده چهار تومان عملگى کرده است دو ریال براى چاه داده است آقا مگر می‌گذارند نمی‌گذارند مردم خودشان کار بکنند نه به مردم کمک می‌کنند یکجا اینطور است یکجا آنطور سعادت مردم را می‌کنند که واقعاً قابل ستایش است و یکجا هم اینطور باعث بدبختى مردم هستند و هیچ دستگاهى نیست که به حساب اینها برسد واقعاً آدم متأثر می‌شود این بود که لاعلاج این دو موضوع را خواستم در اینجا تذکر داده باشم که مردم کار خوب را خوب می‌بینند و کار بد را هم بد می‌دانند در کار خیر بیش از این وسیله شکرگذارى ندارند و در کار بد هم قدرت اینکه تلافى کنند ندارند جناب آقاى معاون نخست‌وزیر استدعا می‌کنم بفرمایید بروند این شهردار را به بینند و بپرسند که اولاً براى مردم چه کمکى کرده است و اگر نکرده است حالا که مردم براى خودشان چاهى زده‌اند و آب تهیه کرده‌اند به آنها چه کار دارند؟ اصلاً دست این ظالم را کوتاه کنند.

5- تقدیم لایحه بودجه 1336 مجلس شوراى ملى به وسیله آقاى سلطان‌مراد بختیار

نایب‌رئیس – نطق‌هاى قبل از دستور تمام شد وارد دستور می‌شویم. آقاى سلطانمراد بختیار فرمایشى داشتید.

سلطانمراد بختیار (کارپرداز مجلس) ـ بودجه سال 36 مجلس شورای ملى را تقدیم می‌کنم.

نایب‌رئیس – به کمیسیون محاسبات فرستاده می‌شود.

6- طرح و تصویب گزارش کمیسیون نظام به تقلیل مدت خدمت افراد نیروى دریایی‏

نایب‌رئیس ـ  گزارش مربوط به تقلیل مدت خدمت زیر پرچم افراد نیروى دریایی قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى کمیسیون نظام در جلسه 28 مهرماه 1336 لایحه دولت راجع به تقلیل مدت خدمت زیر پرچم افراد نیروى دریایی از 28 ماه به 24 ماه را با حضور آقاى وزیر جنگ مورد رسیدگى قرار داده با ماده واحده پیشنهادى موافقت و اینک گزارش آن را تقدیم مجلس شوراى ملى می‌دارد ماده واحده مدت خدمت زیر پرچم افراد نیروى دریایی شاهنشاهى که به موجب تبصره ماده 4 قانون خدمت نظام وظیفه عمومى مصوب بیست و نهم خرداد 1317 بیست و هشت ماه مقرر گردیده است به بیست و چهار ماه تقلیل داده می‌شود. به جاى مخبر کمیسیون نظام کیکاوسى‏

نایب‌رئیس ـ کلیات مطرح است آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار ـ یکى از دلائل زنده صلح‌دوستى و مسالمت‌آمیزى ملت ایران این است که در این موقع بحرانى دنیا آقاى وزیر جنگ عزیز ما لایحه تقلیل خدمت زیر پرچم افراد نیروى دریایی آورده است و بسیار کار صحیح و به جایی است (عمیدى نورى ـ پس شما موافقید؟) آقاى عمیدى بنده بله هستم که چه می‌گویم اجازه بدهید در ستون نوشته است محمد شاهکار مخالف ملاحظه خواهید فرمود و اگر آقا هم که همیشه لطف دارید اجازه بفرمایید عرضم را خواهم کرد و به مخالفت خواهد رسید و خواهید دید که دنباله همین عرضى است که کرده‌ام که آقاى وزیر جنگ لایحه‌ای براى تقلیل مدت خدمت نیروى دریایی آورده‌اند مخالفم چون فقط چهار ماه کم کرده‌اند (عمیدى نورى ـ این درست است) اولش هم درست بود به نظر من جناب آقاى وزیر جنگ ما در حدود 27 تا 28 هزار نفر افراد نیروى دریایی داریم اینطور نیست؟ (محمودى ـ چون اسرار نظامى است نباید گفته شود) ما سرجنگ با هیچ کس نداریم در هر حال آمده‌اند مدت خدمت افراد نیروى دریایی را از 28 ماه به 24 ماه پایین آورده‌اند البته نهایت خوشوقتى است ولیکن من پیشنهاد می‌کنم اگر موافقت بفرمایید نمی‌دانم همکاران من چه خواهند گفت که یک مقدار دیگر تقلیل بدهیم و حالا عرض می‌کنم که افراد نیروى دریایی را که از 28 ماه آورده‌اند به 24 ماه به عقیده بنده به 12 ماه یا 18 ماه پایین بیاورند چون افراد نیروى دریایی را که 28 ماه نگاه می‌داشتیم به دلائل فنى که فرمودند 12 ماه کافى بود یا چون علتش هم این است که هم از نظر فنى آقا اطلاع دارید و هم از نظر وضع مملکت ما از نظر فنى تیمسار بهتر از بنده می‌دانند که اصول جنگ اساساً تغییر کرده است و آنچه که زیاد مؤثر است تعداد افراد و نفرات نیست من می‌دانم که ارتش شاهنشاهى حداکثر کوشش و فعالیت را می‌کند که به وسائل مدرن براى خود و دفاع خود مجهز بشود و امیدوارم که در این راه پیشرفت کافى بکند ولى یک مملکتى هستیم که از حیث افراد فوق‌العاده فقیر هستیم یعنى در یک میلیون و ششصد و خورده‌ای هزار کیلومتر مربع بیست میلیون جمعیت داریم و از این بیست میلیون فقط چهار میلیون جمعیت قابل کار و افراد ارتش را از ورزیده‌ترین و نیرومندترین افراد انتخاب می‌فرمایید و هر چقدر در این قسمت‌‌جویی بکنیم و قوه فعاله کشور را به قسمت‌هاى دیگر هم برسانیم به نظر من فوق‌العاده مفید خواهد بود خدمت وظیفه خدمتى است که فوق‌العاده براى این مملکت ضرورى است بنده وقتى که از اروپا برگشتم و چندین سال نیروى جوانیم را گذراندم و آمدم در ایران در نظام وظیفه به من وقت‌شناسى را یاد دادند من استفاده کردم

+++

انضباط را در اینجا بیشتر فهمیدم خوب باید عرض کنم که از طبقه روشنفکر هم بودم فکر بفرمایید با آن همه دلایل آنکه از ولایات و دهات می‌آید و به کلى بی‌سواد است در نظام وظیفه همان نقش زمان کیومرث را بازى می‌کند همین براى راه رفتن دست راست و چپ را به اینها یاد می‌دهند

(یک نفر از نمایندگان ـ سواددار هم می‌شوند) سواددارش هم می‌کنند اما عکس‌العمل این کار را هم می‌دانید یعنى چه یعنى دیده‌اید این بابا را از زمین و خاک و آبش دور کرده‌اید و بعد هم هواى شهر بهش داده‌اید آن یک سال اول بسیار خوب است براى اینکه یاد بگیرد و چون متأسفانه جمعیت ایران کم است و کار این افراد در سایر قسمت‌هاى زندگى ایرانیان مؤثر است من خیال می‌کنم اگر مطالعه بفرمایید و خدمت زیر پرچم را تقلیل بدهید مخصوصاً درنیروى دریایی اگر ممکن است از 24 ماه به 18 ماه به عقیده آقاى دکتر و به نظر بنده 12 ماه که پیشنهاد هم می‌کنم تقلیل بدهند بسیار بسیار خوب است از این مطلب می‌خواهم استفاده کنم در لایحه‌ای که تقدیم کرده‌اید چرا لیسانسیه‌ها و دکترها را معاف نکرده‌اید از آن قسمت که بتوانند صد تومان بدهند و معاف بشوند استدعا می‌کنم که در این قسمت هم توجهى بفرمایید که اگر ممکن است این قسمت شامل حال این آقایان لیسانسیه‌ها و دکترها و دیپلمه‌ها هم بشود.

نایب‌رئیس ـ آقاى عمیدى نورى موافق هستید بفرمایید.

عمیدى نوری ـ بنده موافقم نه مثل مخالفت آقاى دکتر بنده موافق این لایحه هستم از همین نظر که 28 ماه به 24 ماه تقلیل پیدا کرده و خواستم به جناب آقاى دکتر شاهکار عرض کرده باشم که خیال نمی‌کنم در یک چنین موقعى اگر چنین لایحه‌ای داده می‌شود و 28 ماه تقلیل داده می‌شود به 24 ماه این دلیل بر این باشد که ما خداى نکرده در یک چنین موقعى که بایستى بیش از پیش نیروى خودمان را تقویت کنیم و سعى کنیم بر اینکه صلح را در جهان با تقویت نیروى دفاعى خودمان تحکیم بکنیم تصور این بشود که ما تقلیلى داده‌ایم در کار خودمان و یا تضعیفى از نظر تقویت دفاعى کشور به وجود بیاوریم بنده برعکس معتقد هستم که صلح جهان وقتى تأمین می‌شود که ملل داراى بنیه دفاعى قوى باشند تا با قدرت و نیرو بتوانند صلح جهان را حفظ کنند که دیگران تصور تجاوز به دماغ‌شان خطور نکند به همین جهت بنده بسیار خوشوقت هستم بر اینکه خدمت نیروى دریایی را هم 24 ماه تعیین کرده است و بنده اینطور استنباط می‌کنم که هم آهنگى در قشون و در ارتش و در نظام ایران به وجود بیاید براى اینکه ما همه می‌دانیم در کشور ما مدت نظام وظیفه دو سال است یعنى 24 ماه نیروى دریایی هم یکى از قدرت‌هاى دفاعى و نظام وظیفه ما است اصلاً بنده فکر می‌کردم که چه دلیلى داشت که وقتی که نظام وظیفه ما مدتش دو سال است نیروى دریایی ما چهار ماه اضافه داشته باشد و این کارى که شده بسیار کار خوبى است از نظر یک شکل شدن و هم‌آهنگ شدن و یک جور شدن سازمان نظام ما که نیروى دریایی با هم هم عرض سایر دسته‌ها قرار گرفته‏ (صدرزاده ـ و داوطلب بیشترى پیدا می‌کند) و داوطلب بیشترى هم پیدا می‌کنیم و مخصوصاً خواستم تذکر داده باشم که امروز باید به نیروى دریایی خودمان بیش از پیش اهمیت بدهیم ما در دو قسمت هم در شمال و هم در جنوب دریا داریم و بایستى به نیروى دریایی خودمان بیش از پیش توجه بکنیم و به همین دلیل تمنى می‌کنم جناب آقاى وزیر جنگ در ین موضوع اگر امکان دارد یک توضیحاتى به ما بدهند که ما بدانیم چه فعالیتى و چه عملیاتى در این قسمت‌ها شده و چه ترتیباتى داده‌اند که ملت ایران مستظهر باشد به این فعالیت بسیار مؤثرى که در ارتش ایران شده است مخصوصاً خواستم از این موقع استفاده کنم از مانور بسیار مهم که در چند روز پیش در کرمانشاه در حضور اعلیحضرت همایونى و مهمان بزرگوارشان اعلیحضرت ملک فیصل پادشاه عراق داده شد و شنیدم بی‌اندازه قابل توجه واقع شد و گفته شد که قشون ایران، ارتش ایران مجهز است به بهترین سلاح روز و با تربیت خوب امروز به همین جهت ما امیدوار هستیم و بایستى هم‌آهنگى به وجود بیاید همینطور که وزارت جنگ فکر کرده و این لایحه هم به همین ‌اندازه دو سال کافى است و اگر ما بخواهیم نیروى دریایی را به نحوى که جناب آقاى دکتر شاهکار فرمودند از دو سال کمتر بکنیم یک تزلزلى در سایر قسمت‌هاى نظام وظیفه، از نظر حق پیش میاید و بنده موافق هستم به همین نحوى که دولت داده است آقایان نمایندگان محترم همینطور تصویب بفرمایند.

نایب‌رئیس ـ آقاى صدرزاده.

صدرزاده ـ بنده موافقم.

نایب‌رئیس ـ آقاى وزیر جنگ.‏

وزیرجنگ (سرلشگروثوق) – در صلح‌طلبى ملت ایران هیچ تردیدى نیست، همیشه ملت ایران، کشور ایران دولت‌های ایران از زمان قدیم این موضوع را به منصه ظهور رسانده‌اند که طالب جنگ نیستند ولى البته در موقع لازم هم با تمام قوا از حدود و ثغور کشور و از استقلال کشور دفاع خواهند کرد (صحیح است) ولى این کم کردن مدت خدمت از 28 ماه به 24 ماه می‌خواهم عرض کنم که روى صلح طلبى نبوده است بلکه روى مصالح خدمتى بوده است یک وقتى در کشورهاى دنیا در همه ارتش‌ها معمول بود که خدمت‌هاى مختلف براى رشته‌های مختلف قائل می‌شدند، صنف توپخانه به اسم صنف عالم معروف شده بود، صنف فنى معروف شده بود و مدت خدمت بیشترى داشت صنف پیاده یک صنف سهل و ساده و آسان تلقى شده بود که مدت خدمتش خیلى کوتاه بود یعنى عملیات کمترى لازم است و اما امروز می‌شود گفت که تمام صنوف با این اسلحه‌های جدید و وسائل مدرنى که در اختیار دارند به یک ‌اندازه گرفتارى تعلیمات و آموزشى را دارند اختلاف بزرگى نیست به این دلیل نیروى دریایی را که سابق ما فکر می‌کردیم نسبت به سوار و پیاده و قواى زرهى و غیره جنبه صنفى آن بیشتر است و تعلیمات طولانى‌ترى لازم دارد مدت خدمتش بیشتر باشد امروز شاید حق بود که می‌گفتیم همان 2 ماه خدمت کنند ولى روى همان نظریاتى که آقایان اظهار کردید ما فکر کردیم که احتیاجى نیست و صحیح نیست که افراد نیروى دریایی را بیش از مدت دیگران زیر پرچم نگاهداریم اما کمتر از این مدت هم که جناب آقاى دکتر شاهکار پیشنهاد فرمودند به مصلحت نیست براى اینکه تمام وقت و زمان و زحمت افسرهاى ما صرف تعلیم خواهد شد بدون اینکه در ارتش مدت کافى باشد که از این تعلیمات استفاده شود، بدون اینکه این افراد ورزیدگى کافى از تعلیمات خود حاصل کنند، غالب آقایان خدمت نظام وظیفه کرده‌اند و مى‌دانند که وقتى سربازى داخل خدمت می‌شود البته چهار ماه اولیه مؤثر است ولى قبل از هشت ماه قابل استفاده خدمتى نیست که بتواند پاسدارى بدهد یا مانور برود و عملیاتى بکند پس این سال اول صرف تعلیمات و ورزیدگى می‌شود یک سال هم تمرین پیدا می‌کنند و استفاده از وسائل می‌شود و می‌روند از طرف دیگر آقایان توجه دارند که در ارتش فقط همه وقت صرف تعلیمات نظامى نمی‌شود قسمتى از وقت صرف تعلیمات غیر نظامى منجمله خواندن و نوشتن و کشاورزى و یک قسمتى هم اصولاً در نظر هست که صرف تعلیمات حرفه‌ای بشود که با این توسعه‌ای که عملیات عمران و آبادى در کشور پیدا کرده افراد فنى داشته باشیم که بتوانند به این برنامه‌های وسیع اقتصادى ما کمک کنند بنابراین با این تعلیمات متنوعى که داریم حدس زده می‌شود که این 24 ماه کافى است و نیروى دریایی را ما از این جهت کم کردیم که داوطلب براى آنجا پیدا بشود چون وقتی که 28 ماه بود حتى‌المقدور سعى می‌کردند که به دسته‌هایی بروند که 24 ماه هست حال که همه یکسان شده از این جهت اشکالى نخواهد بود.

نایب‌رئیس ـ چون دیگر در کلیات بحثى نیست رأى می‌گیریم به ورود در ماده واحده آقایانى که با ورود در ماده واحده موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده واحده مطرح است مخالفى نیست. آقاى تیمور تاش مخالفید.

تیمور تاش ـ خیر قربان، بنده خصوصى یک توضیحى از آقاى وزیر جنگ خواستم به بنده فرمودند می‌خواستم که آن توضیح در مجلس هم گفته شود حالا به عنوان مخالف یا به عنوان موافق تلقى بفرمایند مانعى ندارد.

وزیر جنگ ـ آن توضیح مربوط به آن لایحه دیگر است.

تیمورتاش ـ درست است عرضى ندارم.

نایب‌رئیس ـ چون پیشنهادى نرسیده و مخالفى هم با ماده واحده نیست لذا نسبت به اصل ماده واحده رأى می‌گیریم آقایانی که با ماده واحده موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد در کلیات آخر آقایان درخواستى ندارند (اظهارى نشد) رأى نهایی نسبت به ماده واحده می‌گیریم آقایانى که موافقند با مجموع ماده قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد براى تعیین تکلیف به مجلس سنا فرستاده می‌شود.

7- شور اول گزارش کمیسیون نظام راجع به تمدید مدت معافیت مشمولین متولد 1306 تا 1311

نایب‌رئیس ـ لایحه دیگرى از کمیسیون نظام رسیده شور اول آن مطرح است قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) گزارش از کمیسیون نظام به مجلس شوراى ملى کمیسیون نظام در جلسه 28 مهرماه 1336 لایحه دولت راجع به تمدید مدت معافیت بقیه مشمولین متولد سنوات 1306 تاپایان سال 1311 شمسى را با حضور آقاى وزیر جنگ مطرح و پس از مذاکراتى ماده واحده پیشنهادى را تصویب و اینک گزارش آن را به مجلس شوراى ملى تقدیم می‌دارد.

ماده واحده مشمولین متولد 1306 تا پایان 1311 (به استثناى دیپلمه‌ها و دکترها که تابع مقررات خاصى هستند) که از لایحه معافیت مصوب بیست تیر ماه 33 استفاده نکرده‌اند با شرایط زیر می‌توانند از خدمت زیر پرچم در زمان صلح معاف شوند: 1- جزو کسانى که مشغول خدمت زیر پرچم هستند نباشند. 2- جزو فراریان از خدمت زیر پرچم نباشند. 3- مبلغ یک هزار ریال پرداخت نمایند. تبصره 1- مشمولین نامبرده می‌توانند با پرداخت مبلغ مزبور به بانک ملى و یا شعب آن (به حساب وزارت جنگ) برگ معافى خود را از مناطق و حوزه‌های نظام وظیفه

+++

دریافت دارند. تبصره 2- مدت استفاده از مقررات این قانون یک سال می‌باشد. وزارت جنگ می‌تواند کلیه وجوهى که بر اثر اجراى این قانون حاصل میگردد براى تهیه ساختمان مناطق و حوزه‌های نظام وظیفه و اماکن لازم جهت تجمع افراد احضار شده به خدمت توسط بانک ساختمانى مصرف نماید به جاى مخبر کمیسیون نظام کیکاوسى

نایب‌رئیس ـ آقاى دکتر پیرنیا

دکتر پیرنیا ـ آقایان ملاحظه می‌فرمایید که این لایحه دو قسمت دارد یک قسمت معافیت یک عده افرادیست که به عللى تاکنون در موقع احضار نشده‌اند و یک قانونى هم سابقاً راجع به معافیت اینها گذشته است و قسمت دومش مربوط به گرفتن یک هزار ریال، صد تومان براى اعطاى این معافیت است در قسمت اول که مربوط به اصل معافیت است وقتى دستگاه ارتش احتیاجى نداشت این افراد طبیعى است و بسیار صحیح است که قانون براى معافیت اینها به تصویب برسد و تصور می‌کنم مخالفتى در مورد قسمت اول که اصل معافیت است وقتى دستگاه ارتش احتیاجى نداشت و پیشنهاد کرد و دیگر به هیچ‌وجه ایرادى نیست و مى‌‌توان با او موافقت کرد این پیشنهاد بسیار صحیحى است مخالفت بنده که جداً مخالفم و سابقاً هم مخالف بودم در موقعى که اصل این فکر تصویب شد این است که مبلغ صد تومان گرفته شود و معافیت از خدمت بسیار و بسیار مقدس و خدمت عمومى سربازى و نظام وظیفه در مقابل گرفتن صد تومان به اشخاص داده شود علت این مطلب هم اینست که نفس اسن عمل به حیثیت وظیفه سربازى لطمه شدید وارد می‌کند و او را از آن جنبه احترام خودش می‌اندازد این جریان سوابقى دارد در قدیم البته نظام وظیفه جنبه عمومیت نداشت به این ترتیب بود که فقط اشخاص مجبور بودند یا مالیات بدهند یا خدمت نظام وظیفه کنند و به این ترتیب خدمت نظام وظیفه شبیه به یک بیگارى بود، بیگارى به این ترتیب می‌کردند یا عده‌ای مجبور بودند بیگارى بکنند یا این که مالیات بدهند در سوابق تاریخ مالیه وقتى ملاحظه بفرمایید می‌بینید به جاى اینکه مالیات از اشخاص بگیرند از آنها بیگارى می‌گرفتند و یا خدمت نظام وظیفه این یک کنسپسیون قرون وسطایی و قدیمى است افکار مدرن امروز خدمت نظام وظیفه را یک خدمتى نمی‌دانند که بتوان آن را در مقابل صد تومان معامله کرد و دولت نباید این رویه را براى نظام وظیفه برقرار کند که در مقابل صد تومان او را ببخشد و این اصلاً به دستگاه ارتش ایران لطمه می‌زند، فکر کنید عده‌ای در هر دهى یک نفر دو سه نفر هستند که نمی‌توانند این صد تومان را بدهند اینها مجبورند که لباس سربازى را بپوشند لباس سربازى به جاى اینکه نماینده اهمیت خدمت سربازى بشود علامت فقر و بدبختى می‌شود هر وقت که این فرد یا افراد می‌آیند وارد ده می‌شوند می‌گویند این آن کسى که پول نداشته و نتوانسته صد تومان را تهیه بکند و بپردازد ببینید وضع نظام وظیفه جناب آقاى تیمسار وثوق به چه صورت و به چه وضعى در مى‌آید به همین جهت در دولت اسبق که این وضع پیش آمد با اینکه بنده خدمت دولتى نداشتم و از کار دولت دور بودم با مقامات ارتشى و دولتى در تماس بودم به شدت تذکر دادم به این آقایان که این کار لطمه شدید به وضع خدمت نظام وظیفه و به وضع ارتش به طور کلى می‌زند، البته در آن موقع ایران دچار یک بحران شدیدى بود و به خصوص بحران مالى که تمام آقایان استحضار دارید دولت وقت نشست به هر وسیله‌ای می‌شد براى اینکه یک راه نجانى از این بحران مالى پیدا کند و این فکر بسیار غلط در آن موقع مطرح شد و با وجود اینکه عده زیادى بودند که در دستگاه ارتش با این فکر جداً مخالف بودند به تصویب رسید و در آن موقع هم به هیچ‌وجه صلاح مملکت نبود اگر در آن موقع دولت احتیاجى به پول داشت باید یک وسایل دیگرى پیدا بکند و براى گرفتن پول مالیات بر سرمایه ببندد نه اینکه حیثیت ارتش را براى چند میلیون تومان پول بفروشد ینده خیلى متعجب شدم که دیدم یک رویه‌های غلطى که گذاشته می‌شود دولت‌های بعدى عوض اینکه ابتکارى به خرج بدهند وقتى که وضع مملکت بهتر شده سیصد میلیون دلار عایدى پیدا شده چندین میلیون مخارج دستگاه عظیم نفت از روى دوش دولت برداشته شده باز همان افکار غلط و همان رویه‌هایی را که در یک موقع بحرانى شاید مجاز بود و در آن موقع هم بنده مخالف بودم و گفتم در آن موقع هم که ایشان مجاز نیستند حیثیت سربازى و کار نظام وظیفه را در معرض فروش قرار بدهند ولى در وضع فعلى به هیچ‌وجه این موضوع صحیح نیست و بنده پیشنهاد کردم که از گرفتن یک هزار ریال صرف‌نظر بفرمایید و کسانى را که احتیاج ندارید آنها را از خدمت نظام وظیفه اگر فرارى نباشند و اگر که در خدمت زیر پرچم نباشند معاف بفرمایید سربازخانه می‌خواهید بسازید یک میلیون دو میلیون یا سه میلیون از بودجه دولت صرف این کار بفرمایید قانونش را بیاورید ما قبول می‌کنیم شما مبالغ هنگفتى 5 میلیون 50 میلیون تومان خرج سایر قسمت‌ها می‌کنید براى سه چهار میلیون تومان که نباید این ترتیب را انجام داد حالا خوشبختانه این لایحه دو شورى است و بنده امیدوارم پیشنهادى که دادم مطرح بشود و بتوانم در کمیسیون شرکت کنم و آقایان همکاران کمیسیون را، کسانی را که در کمیسیون محترم نظام تشریف دارند، متقاعد بکنم که به کلى از تعقیب آن یک چیز صرف‌نظر بکنند و بدانند که این رویه کاملاً با حیثیت و شرافت ارتش بازى می‌کند (صحیح است)

نایب‌رئیس ـ آقاى تیمورتاش

تیمورتاش ـ بیانات فصیح و مؤثر جناب آقاى دکتر پیرنیا البته اگر از زاویه ایکه ایشان ملاحظه می‌فرمایند یعنى معادله لباس سربازى و صدتومان پول باشد صد درصد صحیح است ولى به نظر بنده نباید این را از این زاویه قضاوت کرد اکثر آقایان محترم مستحضر هستند که نظام وظیفه و مأمورین نظام وظیفه براى اینکه از خودشان دفاع بکنند اغلب به کسانى که مشمول نیستند مراجعه می‌کنند و چه بسا از راه‌های دور اینها را مى‌آورند و براى اینکه خرج لازم را بدهند و همین ایاب و ذهاب اینها را که حساب بفرمایید بیشتر از این مبالغى است که می‌فرمایند و براى آن اشخاص اسباب زحمت و دردسر و اتلاف وقت است آمده‌اند و گفته‌اند کسانی که یعنى تا متولدین 1311 براى اینکه از نظام وظیفه معاف باشند و این ورقه قطعى را در دست داشته باشند پولى بدهند و این پول را در تبصره دو معلوم کرده است که به چه مصرف برسد به عبارت اخرى چیزى نیست که خارج از محیط نظام باشد براى این است که سربازخانه ساخته شود موجبات بیشترى است براى کسانى که این خدمت مقدس را انجام می‌دهند اما نکته دیگرى که می‌خواستم عرض کنم و مؤید همین موضوع است، کلمه ایست که اینجا نوشته شده است با شرایط زیر می‌تواند از خدمت زیر پرچم در زمان صلح معاف باشد بنده خیال می‌کنم بهترین تفسیرى است که می‌شود کرد که هیچ یک از افراد ایرانى موقعى که وطن‌شان درخطر است نه در مقابل پول نه در مقابل هیچ چیز دیگر نمی‌توانند از دینى که در مقابل میهن‌شان در مقابل وطن‌شان دارند شانه خالى کنند بنده اتفاقاً از نظر اینکه در این زمینه صحبت کردم همین موضوع زمان صلح را از جناب آقاى وزیر جنگ سؤال کردم و ایشان همین جوابى را که به عرض آقایان رساندم به بنده فرمودند یعنى آن زمانى که احساس خطرى براى ایران بشود هر یک از فرزندان ایران وظیفه قطعى و وجدانى و شرافتى خودشان می‌دانند که در مقابل هر مخاطره‌ای دفاع کنند و اینجاست که صد تومان و صد هزار تومان و صد میلیون تومان نمی‌تواند مؤثر باشد و همین موضوعی را که در همین‌جا نوشته‌اند بهترین دلیلش اینست که این آقایان افتخار سربازى و فداکارى در راه وطن را به پول نخواسته‌اند بفروشند عرض دیگرى که داشتم راجع به این جزء فراریان از خدمت زیر پرچم بود که یک توضیحى جناب وزیر جنگ به من دادند و بنده خواستم در پشت این تریبون هم گفته شود براى اینکه معلوم بشود که در اینجا منظور از روح قانون اینست که کسانی که لباس نظام پوشیده بودند ولیکن آنقدر بی‌اهمیت بوده‌اند که آن لباس را به دور ‌انداخته‌اند و فرار کرده‌اند منظور کسانى که هنوز خدمت زیر پرچم نرفته‌اند و این لباس را نپوشیده‌اند نبوده است این را بنده خواستم عرض کنم.

نایب‌رئیس ـ آقاى صدرزاده موافقید؟

صدرزاده ـ بنده موافق هستم و پیشنهادى دارم.

نایب‌رئیس ـ پیشنهاد را در موقع خودش بدهید آقاى مهران مخالفید بفرمایید.

مهران ـ بنده با نظام صد درصد موافقم و با این لایحه و طرز تنظیمش صد درصد مخالفم اهمیت و ارزش نظام وظیفه در کشور عزیز ما آنقدر بود که به خوبى به خاطر دارم در دوره ششم وقتى که قانون نظام وظیفه در همین مجلس شوراى ملى مطرح شد اقلیت وقت موافقت کرد با لایحه یعنى لیدر اقلیت و تمام افراد اقلیت به آن لایحه رأى موافق داده و یکى از یادگار‌های بزرگ شاه فقید قانون نظام وظیفه است که یک تحول بزرگى در کشور ما ایجاد کرد (صحیح است) آقا ببینیم ما که وارث آن قانونیم چه جور عمل می‌کنیم بنده خودم افتخار دارم همان‌طور که اقاى دکتر شاهکار گفتند به نظام وظیفه رفته‌ام و ستوان یکم وثوق نه سرلشگر وثوق معلم بنده بوده است و نسبت به تعلیمات ایشان حق شناسم و باید در اینجا از تعلیماتى که از سرلشگر زنگنه احمد زنگنه قهرمان رضاییه گرفته‌ام حق‌شناس باشم

(عده از نمایندگان ـ مرد شریفى است) جناب آقاى وزیر جنگ این ماده و نظایرش که چندین بار به مجلس آورده‌اند معناى حقیقیش این است که تعلل و تسامح در خدمت مقدس نظام وظیفه بالاخره موجب معافیت آدم از نظام وظیفه می‌شود و به همین دلیل اغلب به حساب از این ستون به آن ستون فرج است آنقدر بعضى از مشمولین تعلل می‌کنند تا بالاخره روزى لایحه معافیت آنها به مجلس شوراى ملى ارائه بشود بنده معتقدم این ماده واحده بسیار بدون مطالعه تنظیم شده است علتش هم این است اولاً نمی‌دانم به چه دلیل یک عده‌ای را به جرم این که اینها تحصیل کرده‌اند، اینها را بین‌الهلالین مستثنى می‌کنند اگر وسیله ندارید جا ندارید نمی‌توانید تمام مشمولین را بپذیرید نمی‌دانم، این دلایل را هم دارید تشریف بیاورید اینجا بفرمایید عده مشمولینى که سیر سنواتى و جمعیت ایران تحویل نظام وظیفه می‌دهد

+++

 خواهید گفت همه اینها را نمی‌توانید بپذیرید عرضى ندارم اگر می‌توانید چرا یک عده دیپلمه و لیسانسیه و دکتر را معاف نمی‌کنید به چه دلیل این تبعیض بزرگ را قائل می‌شوید (بعضى از نمایندگان ـ تبعیض نیست) (تیمورتاش ـ آنها کادرند، افسرند) بنده خودم هم خدمت نظام وظیفه را مفتخرم که با افسرى انجام داده‌ام ولى اگر اینها را ببرید زودتر، بدانید که انجام خدمت نظام وظیفه با زندگى جوان ایرانى که دیپلمه است لیسانسیه است یا دکتر است بستگى مستقیم دارد هر چه این را نگاه دارید این نمی‌تواند زندگى قطعى و حقیقتش را در این مملکت بگسترد و مشغول کارش بشود قرعه می‌کشید وسیله فراهم کنید تمام اینها را ببرید آنقدر استثنا و تبعیض به وجود نیاورید مطلب دیگرى که این لایحه و این ماده بدون مطالعه تنظیم شده است این است که ما خیلى خونسرد اینجا نوشته‌ایم که جز فراریان زیر پرچم نباشند آقا اگر کسى فرار کرد باید اشد مجازات را درباره‌اش منظور بفرمایید مثل اینکه منتظر بوده‌ایم حتى فراریان را هم برداریم معاف کنیم اینها چیست در این لایحه نوشته شده است باید آقا شدیدترین مجازات‌ها را درباره کسانى که از خدمت زیر پرچم فرار کرده‌اند اعمال کنید به این ترتیب توى قانون مثل اینست که یک نوع احترامى به آنها گذاشته‌اند آقا فرارى را باید ببرید و شدیدترین مجازات را بکنید آن وقت مبلغ یک هزار ریال بپردازد گمان می‌کنم که همان‌طورى که ناطق قبل فرمودند از این سبک‌تر نمی‌شود کرد یک هزار ریال بپردازند بعد هم در تبصره نوشته‌اند این یک هزار ریال را ببریم ادارات نظام وظیفه سازیم واقعاً تعمق بفرمایید صد تومان از هر کس بگیرند بعد ببرند اداره نظام وظیفه بسازند آیا این بنیان و خشتى که اینجور گذاشته می‌شود از آقایان سؤال می‌کنم خشت و سنگى که با این پول گذاشته می‌شود این اداره نظام وظیفه است بنده استدعا می‌کنم یک قدرى توجه بفرمایید این ماده به شأن نظام صدمه می‌زند اجازه بفرمایید برود به کمیسیون درست مطالعه بشود یک ماده متین وزین محترم سنگین و صحیحى تنظیم بکنید بیاورید و طورى نشود که همیشه این عنوان بشود از طرف جوان‌ها که تعلل و تسامح موجب معافیت از نظام وظیفه است و الان بنده هم دوره‌هایی دارم، آقاى دکتر عدل که آنها چون تصدیق طبیب درست کردند وسایلى برانگیختند و نیامدند و باید انصاف داد که مغبون و متضررند چون ما از نظام وظیفه بسیار چیز یاد گرفتیم.

نایب‌رئیس ـ آقاى وزیر جنگ

وزیر جنگ ـ بنده باید عرض کنم که شخصاً با هر نوع ارفاقى مخالفم یعنى خیال می‌کنم یک قسمت از خرابى‌های مملکت ما روى همین حس ارفاق و صرف‌نظر کردن و گذشت‌هاست این چیزهاست که کارهاى ما را خراب می‌کند من‌جمله همین گذشت‌هاى مالیاتى، به نظر من یکى از عللى که باعث شده اشخاص تشویق بشوند و راجع به پرداخت مالیات زیاد تعجیل نکنند همین ارفاقهاییست که سال‌هاى قبل شده و امیدواریم که دولت فعلى هیچ‌گونه ارفاقى قائل نشود بلکه جرایم بسیار سخت بگیرد. در قسمت نظام وظیفه هم عقیدة بنده همین است و باید عرض کنم که این لایحه مخالف با این نظر نیست. با توضیحاتى که عرض خواهم کرد ولى هم در قسمت صد تومانى گرفتن و هم در قسمت لیسانسیه‌ها همان‌طور که یکى از آقایان بیان کردند از زوایاى دیگرى نگاه می‌کنند یعنى از آن زاویة بدش نگاه می‌کنند اولاً پول گرفتن براى معافیت آن قدرها که آقاى دکتر پیرنیا فرمودند لطمه‌ای به حیثیت ارتش نمی‌زند براى اینکه خیلى از کشورها بودند و شاید حالا هم هستند که پول می‌گیرند و از همان پولهایی که می‌گیرند یک عده را معاف می‌کنند اما توجه بفرمایید ما این کار را نمی‌کنیم ما نمی‌گوییم هر کس آمد صد تومان پول داد معاف است این صد تومان پول جریمه است در مقابل یک عمل انجام شده یک کسى متولد 1306 است الان 30 سال دارد تازه بیاید ما می‌خواهیم چه کنیم؟ قابل خدمت نیست چاره نداریم جز اینکه این را معاف کنیم منتها می‌گوییم چون سر موقع نیامدى صد تومان جریمه بده نه اینکه صد تومان بدهد از خدمت مقدس نظام معاف بشود از طرف دیگر چه این باشد چه نباشد چه این کار صحیح باشد چه نباشد یک سابقه‌ای ایجاد شده است یک عده‌ای آمده‌اند و این صد تومان را داده‌اند و معاف شده‌اند آنها که نیامده‌اند این پول را بدهند و معاف بشوند براى اینها در حقیقت یک مزیتى هم قائل شده‌ایم آنهایی که به موقع از این قانون استفاده کردند صد تومان دادند و آنهایی که دیر آمدند قاعده ما باید بگوییم دویست تومان بدهید ولى چون ما نمی‌خواهیم که قانون تغییر داده شود همان قانون را تقدیم می‌کنیم و اساس دلیل تقدیم این لایحه همین بود که عده‌ای از بلاتکلیفى خارج می‌شوند والا تا ابد می‌بایستى که مشمول باشد و این کار را ما ادامه نخواهیم داد. راجع به لیسانسیه‌ها که فرمودند همان‌طور که در لایحه قید شده است لیسانسیه‌ها و دکترها تابع قوانین و مقررات خاصى هستند آنها خودشان یک شرایط معافیتى برایشان هست که براى سرباز عادى هیچ‌گونه آن شرایط معافیت نیست آنها از آن شرایط معافیت استفاده خواهند کرد از طرف دیگر آقایان که به جامعه لیسانسیه‌ها و دکترها مثل بنده احترام قائل هستند قطعاً تصدیق خواهند کرد که یک لیسانسیه یا یک دکتر سواد دارد و می‌تواند قانون را بخواند و به موقع بیاید خودش را معرفى کند آیا این ارفاق در حق آن اشخاصی که اشخاص بدبخت و بی‌سوادی که در کوره ده‌ها و اطراف و جوانب کشور هستند و اطلاعى از قانون نداشته و به موقع به ایشان خبر نرسیده است ارفاق در حق آنها شایسته‌تر است یا در حق اشخاصی که عالم و دانا بوده‌اند و به موقع نیامده‌اند؟ در مورد لیسانسیه‌ها و دکترها هم باید عرض کنم که از لحاظ کادر احتیاج بیشترى بدانها هست یک وقتى بود که دیپلم متوسطه داشتن در این مملکت یک چیز فوق‌العاده‌ای بوده دیپلمه‌ها یک طبقه خاصى را تشکیل می‌دادند و اما امروز و در آتیه من امیدوارم تمام افراد ملت دیپلم داشته باشند بنابراین در نظر هست که در این قسمت تجدیدنظر بشود و تمام دیپلمه‌ها شاید بتوانند خدمت عادى نظام را بکنند و لیسانسیه‌ها و دکترها افسر بشوند

نایب‌رئیس ـ آقاى صدرزاده.

صدرزاده ـ تصور می‌کنم هیچ یک از آقایان محترم در این باب تردیدى نداشته باشند که حفظ استقلال و حدود و ثغور یک مملکتى منوط است به فعالیت و کوششى که این افراد می‌بایستى در باب حفظ آن به وجود بیاورند و به ظهور برسانند این نظام وظیفه یکى از قوانین بسیار خوبى است که از تصویب مجلس شوراى ملى گذشته است و یک عده کثیرى از افراد این مملکت همیشه تحت تعلیمات و تربیت نظامى می‌توانند امکان این را حاصل بکنند که از استقلال مملکت خودشان و از خانه و از کانون زندگی‌شان دفاع بکنند در ابتدایی که این قانون نظام وظیفه گذشت هنوز شاید یک افرادى درست به اهمیت این قانون پى نبرده بودند به این صورتی که امروز داوطلب می‌شوند و خودشان را معرفى می‌کنند بنابراین براى آن سنوات گذشته افرادى هستند که خدمت زیر پرچم را انجام نداده‌اند و الان در یک سنینى هستند که دیگر استفاده‌ای از آنها از لحاظ تعلیمات زیر پرچم ممکن نخواهد شد بلکه ممکن است جا و مکان را براى آن عده‌ای که در این مکان خدمت می‌کنند تنگ بکنند این بود که در قانونى که قبلاً گذشت نسبت به این اشخاصی که سنوات زیادى بوده است که بایستى بیایند و نیامده‌اند یک معافیتى قائل شد ولى چون مدت این قانون یک سال بیشتر نبود و البته تصدیق می‌فرمایید که مشمولین این قانون هم بیشتر اشخاصى بودند که در دهات و قصبات بوده‌اند و وسایلی که از این قانون آگاهى پیدا کنند نداشته‌اند بعد از آن که یک عده‌ای معاف شدند آنها مطلع شده‌اند و بیدار شده‌اند که اگر در آن موقع مراجعه کرده بودند می‌توانستند معافیت تحصیل کنند آنها مکرراً مراجعه به مقامات کرده‌اند و تقاضا کرده‌اند که این لایحه تمدید پیدا کند که براى آنها هم این امکان پیدا بشود که بیایند و معافیت خودشان را تحصیل بکنند این قانون بر روى این اصل تقدیم مجلس شوراى ملى شد اما اینکه بعضى آقایان تفسیر فرمودند به اینکه خدمت نظام وظیفه را به  صد تومان فروخته‌اند من تصور می‌کنم که این تفسیر درست نباشد و شاید هم مناسب نباشد گفته شود افرادى می‌بایستى بیایند و خدمتى را انجام بدهند یا باید گفت که این مبلغ جریمه قصور و تسامح آنها در انجام خدمت است یا باید گفت که این افراد یک خدمت از لحاظ مالى به مملکت انجام می‌دهند چون خدمت به مملکت یکى هم خدمتى است که از طریق ملل اشخاص به مملکت می‌کنند افرادى می‌بایستى در آن روز بیایند خدمت نظام وظیفه را انجام بدهند نداده‌اند امروز که معافیت می‌خواهند تحصیل کنند از طریق مال باید خدمت بکنند که این خدمت مال هم در راه تأسیسات نظام وظیفه صرف شد و به علاوه اگر اشخاصى هم باشند که مایل باشند خدمت را ادامه بدهند منع نشود چون گفته شده است که کسانى که حاضر هستند براى انجام خدمت پذیرفته می‌شوند و اگر نبودند با قید دو شرط می‌توانند معافیت تحصیل کنند یکى از آنها اینست که الان مشغول خدمت زیر پرچم نباشند چون آن کسی که مشغول خدمت زیرپرچم است خواسته است خدمت زیرپرچم را  انجام بدهد شرط دو اینست که جزء فراریان نباشد این نکته بسیار صحیحى است که اشخاصى را که فرار کردند از خدمت زیر پرچم آنها را معاف نکنند تا این بدعت در نظام وظیفه به وجود نیاید که اگر کسى فرار کرد باز هم معاف خواهد شد بسیار نکته صحیحى است نفى کرده است آنها معاف نخواهند بود حال اگر واجد این شرایط نبود حتماً باید خدمات خودش را انجام بدهد اما خود بنده در این قانون یک نکته‌ای دارم که این را آقایان استدعا می‌کنم توجه بفرمایند و آن نکته‌ای است که در تبصره دوم می‌نویسد مدت استفاده از مقررات این قانون یک سال می‌باشد وزارت جنگ می‌تواند کلیه وجوهى که در نتیجه اجراى این قانون وصول می‌گردد براى تهیه ساختمان مناطق حوزه‌های نظام وظیفه و اماکن لازم جهت تجمع افراد احضار شده به خدمت توسعه بانک ساختمانى مصرف نماید اولاً این کلمه «می‌تواند» به نظر من کلمه صحیحى نیست یا این کار لازم و صحیح است پس باید گفت وزارت جنگ مکلف است و باید بکند براى اینکه شما اگر تصویب کردید که این پول در این راه مصرف بشود باید حتماً در همین راه مصرف بشود ولى وقتى کلمه می‌تواند گفتند ممکن است این بعد عوض بشود و این پول را در راه دیگرى مصرف کنند اگر راه دیگرى در

+++

 نظر است حالا بگویید، مطلب دوم که مهم‌تر است این است ملاحظه می‌فرمایید مثلاً وزارت کشور کمیسیون تشکیل می‌دهد که یک روشى اتخاذ بکنند که مردم حاجتى به مرکز نداشته باشند این در حرف است اما در خین عمل هر اقدامى که می‌کنند هر کارى که می‌کنند عملاً تجمع مردم را در مرکز فراهم می‌سازد یکى همین مسئله ساختمان‌هاست این ساختمان‌هاى زیادى که در تهران می‌شود سبب می‌شود که یک عده مردم به طرف تهران هجوم بیاورند و در شهرستان‌ها مناطق نظام وظیفه ساختمان‏ اصلاً ندارد پس بنابراین آن نقاط را باید مقدم بدارند و این نکته را بنده ناچارم بگویم نه فقط این قوانین سبب مهاجرت می‌شود که مردم بیایند اینجا افرادى هم که در تهران هستند مثل اینکه مایلند این کارها همیشه در اینجا بشود زیرا آنها هم بیشتر مایلند در مرکز کارهایی دارند انجام بدهند و مهندس و سایر افرادی که فنى هستند آنها خوددارى می‌کنند از اینکه به شهرستان‌ها بروند و اینها هم این فکر را تقویت می‌کنند که بیشتر ساختمان‌ها و کارها در مرکز باشد و فقط مجلس شوراى ملى است که در موقع تصویب قوانین باید این باریک‌بینى‌ها را بکند و این راه‌ها را مسدود کند تا آقایان محترم هم قدرى تشریف ببرند به شهرستان‌ها و می‌داند فعالیت خودشان را در شهرستا‌ن‌ها بکنند (احسنت)

نایب‌رئیس ـ پیشنهاد کفایت مذاکرات رسیده است قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) (ریاست مجلس شوراى ملى) چون در لایحه نظام وظیفه دو مخالف و دو موافق صحبت کرده‌اند پیشنهاد کفایت مذاکرات دارم، سعید مهدوى‏

نایب‌رئیس ـ آقاى سعید مهدوى (عده‌ای از نمایندگان ـ مخالفى نیست)

سعید مهدوى – همان‌طوری که آقایان اظهار داشتند مخالفى هم نیست وزارت جنگ لایحه تازه‌ای نیاورده در دوره 16 موضوع صد تومانش تصویب شده در این موضوع مطالعات زیادى راجع به این پول شده و این منحصر به ایران نیست در جاهاى دیگر هم بوده است بعد از یک مطالعات زیادى به این فکر افتادند که در اینجا این کار را معمول کنند و چندین دوره هم معاف شدند و این صد درصد به نفع عده‌ای است که از بلاتکلیفى خارج می‌شوند و حالا برگ معافیت به دست می‌گیرند و به نظر بنده مطمئن باشید این افرادى که صد تومان را مى‌دهند بسیار خوشحال و راضى خواهند شد و مشغول خودشان می‌شوند لذا استدعا می‌کنم رأى بدهید.

نایب‌رئیس ـ آقاى مهران باکفایت مذاکرات مخالفید؟ (احمدمهران ـ بلى) بفرمایید.

احمد مهران ـ عرض کنم که قوانین از لحاظ منطقه مشمول و کلیتش با هم فرق می‌کند یک قانونى هست که در یک منطقه و دومن بزرگى حکومت می‌خواهد بکند یک قانونى هم هست فرض بفرمایید براى ورثه فلانکس که به آنها یک مبلغى در ماه بدهند و تصویب می‌شود بنده استدعا می‌کنم که همکاران محترم از این نظر نوع قضیه را مطالعه کنند. آقاى وزیر جنگ یک ماده‌ای آورده‌اند اینجا و می‌خواهند یک عده‌ای را از نظام وظیفه معاف کنند ما با معاف کردن اگر ایشان مقتضى بدانند مخالف نیستیم ولى طرز عمل مورد بحث است و اثرى که معنا این قضیه در روحیه جوان‌هاى این کشور می‌گذارد، آقا استدعا می‌کنم واقعاً ایشان که سال‌ها خودشان در مجلس بوده‌اند و می‌دانند اثر روانى یک عده از قوانین در مردم چه می‌شود و چه خواهد بود بنده عرض می‌کنم می‌فرمایند خوشحالند اگر صد تومان بدهند و بروند آقا بگذارید یک قدرى ما به اساس وطن‌پرستى و تربیت جوانان و ایجاد یک تربیت وطنى و مملکت خواهى و شاهدوستى و وطن‌پرستى توجه کنیم والا تصدیق می‌فرمایید که با نوشتن یک سطورى وزارت جنگ و یک عده‌ای خلاص می‌شوند، اما هر کسى نسبت به مملکت وظیفه‌ای دارد و این وظیفه را باید انجام بدهد شما آمدید و قانون نظام اجباری را بدل کردید به نظام وظیفه عمومى اجازه بدهید الفاظ معانیش را از دست ندهد جناب آقاى وزیر جنگ شما فرمودید نظام وظیفه عمومى یا این اسم را بردارید یا اجازه بفرمایید در لایحه‌ای که به مجلس تقدیم می‌فرمایید این جنبه عمومى و اساسیش محفوظ بماند استدعا می‌کنم براى اثر روحى این مطلب در جوان‌ها لطفاً به کفایت مذاکرات رأى ندهید ولو اینکه در این جلسه هم تمام نشود اجازه بفرمایید موافق و مخالف که مطالبى دارند صحبت کنند، تمنى می‌کنم توجه بفرمایید.

نایب‌رئیس ـ آقاى کیکاوسى رئیس کمیسیون نظام (سرلشگر کیکاوسى) بنده خیلى متأسفم که این لایحه طورى تلقى شده است که مثل اینکه یک لایحه جدیدى به مجلس آورده شده است (بعضى از نمایندگان ـ جدید است) اجازه بفرمایید بنده اگر میل داشته باشید خیلى روشن‌تر هم می‌توانم صحبت کنم، عرض کنم که قانون نظام وظیفه یک قانون بسیار مهمى است. ‏

(بعضى از نمایندگان ـ بسیار صحیح است) الان در نتیجه گذشت سنواتى به اطلاعاتى که بنده دارم یک میلیون و نیم نفر بلاتکلیف که پرونده‌های‌شان در نظام وظیفه موجود است (مهران – بگویید معافند) اجازه بفرمایید بنده عرایضم را بکنم والا بنده هم می‌روم روى فرهنگ صحبت می‌کنم. عرض کنم این لایحه‌ای که دولت آورده است به مجلس در کمیسیون با نهایت دقت مطالعه شد اگر یکى از آقایان مطالعه نفرموده‌اند گناه این نیست که جمعى بلاتکلیف باقى بمانند و وضعیت روشن نشود (صحیح است) عرض کردم البته نظر مجلس صائب است اگر کفایت مذاکرات را کافى ندانست بحث ادامه پیدا خواهد کرد ولى این قانون نمی‌تواند مستثنى باشد و یا به صورت مجزایی از قوانین که سابقاً گذشته انجام بشود ما در آن قانونى که در موقع خودش گذشته و دو مرتبه هم به مجلس آمده و تأیید شده بنده که رئیس کمیسیون نظام بودم به خودم اجازه نمی‌دادم که در این کار تبعیضى قائل شوم به هیچ‌وجه تبعیضى در کار نیست توضیحاتى که جناب آقاى صدرزاده فرمودند هم بسیار صحیح و هم روشن بود و بیانات سلیسى که فرمودند جامع بود و به نظر بنده هیچ احتیاجى ندارد که برگردد به کمیسیون کمیسیون مطالعه خودش را کرده است و هیچ احتیاجى ندارد ه برگردد که مطالعه بیشتر بکند قبل از اینکه مورد بحث قرار بگیرد اگر آقایان موافقت فرمودند و نظر دادند کافى است باز به کمیسیون می‌آید عرض کنم موضوع دیگرى که هست بالاخره یک اشخاصى در یک مشاغلى تخصص دارند و یک کارهایی کرده‌اند این لایحه نه به حیثیت مملکت نه به حیثیت نظام و نه به حیثیت قانون به هیچ یک هیچ لطمه‌ای وارد نمی‌آورد جز اینکه ما خودمان از چشم بدبینى این را مطالعه کنیم و خودمان به مردم تلقین کنیم.‏

(مهران ـ وطن‌پرستى استثنا ندارد) آقایان یک قانونى که در یک مملکت وضع بشود براى اینکه به اقصى نقاط این مملکت برسد آقایان که بهتر از من وارد هستید که تشکیلات مملکتى چطور است می‌دانید که این قانون به گوشه‌های جنوب این مملکت بچه صورت و به چه شکلى خواهد رسید انتظار نداشته باشید که یک قانونى که در تهران می‌گذرد و 24 ساعت بعد ما در تهران مطلع می‌شویم در جاسک یا چاه بهار هم مطلع بشوند اینها مردمانى بودند که اگر اطلاع داشتند به موقع خودش حاضر می‌شدند وضعیت طورى است که باید این را در نظر گرفت الان نظام وظیفه با گذشتن این قانون نزدیک صد هزار پرونده را که هر روز باعث زحمتش است از آن راحت می‌شود بنده نمی‌خواهم بیش از این صحبت کنم تقاضا دارم از آقایان این دفعه که کمیسیون تشکیل می‌شود تشریف فرما بشوند بنده در موضوع نظام وظیفه اگر باشد توضیح خواهم داد موضوعى هم باشد که اطلاع نداشته باشم کمیسیون توضیح خواهد داد و نظر بنده این است که این لایحه احتیاجى به برگشتن به کمیسیون ندارد فرمایشات جناب آقاى صدرزاده که کلمه می‌تواند به باید تبدیل گردد صحیح است و با تیمسار وزیر جنگ هم صحبت کردم قبول فرمودند و آن ماده هم که ساختمان در شهرستان‌ها ساخته بشود و در مرکز ساخته نشود به نظر بنده منطقى است و بنده از لحاظ مخبر کمیسیون قبول می‌کنم و براى اینکه وقت مجلس گرفته نشود از بقیه مطالبم فعلاً صرف‌نظر می‌کنم.

نایب‌رئیس ـ رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایانى که موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. رأى می‌گیریم به ورود در مواد آقایانى که با ورود در مواد موافقند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد ماده واحده مطرح است آقاى عمیدى نورى مخالفید؟

(عمیدى نورى ـ بلى) بفرمایید.

عمیدى نورى – در این فکرى که وزارت جنگ کرد که تکلیف کسانی که به مملکت از نظر خدمت زمان صلح احتیاجى نیست که مورد استقبال مجلس شوراى ملى است بلکه مخصوصاً نمایندگان شهرستان‌ها با اطلاعاتى که از بعضى از حوزه‌های نظام وظیفه نسبت به بعضى از مشمولین پیش آمده و اطلاع داریم خیلى خوشوقت هستیم که وزارت جنگ هم چو فکرى را آورده و واقعاً باید تکلیف این اشخاص را معلوم کرد منتهى بحث و اختلاف‌نظر بین بعضى از آقایان و من هم که طرفدار آن هستم این است که آقا چرا شما این نظر اصولى را به آن معناى اصولى خودش عمل نمی‌کنید بحث سر این است که بهتر از این است که ما از خاصه خرجى و از اینکه نشان بدهیم که در اجتماع ما صد تومان ملاک معافیت است یا از اینکه نشان بدهیم که تمول رجحانى است یا اینکه مقرر بشود بین تحصیل کرده یا غیرتحصیل کرده فرق قائل بشویم آن کسى که تحصیل کرده لیسانسیه شده دکتر شده نمی‌بایستى از این اصل کلى استفاده بکند و دیگرى که تحصیل نکرده و یک فرد عادى است از یک امتیازى استفاده بکند و یا محدود بودنش به مدت خاصى که به متولدین 1311 - 1306 شامل شود و حال اینکه این گرفتارى باز هم براى دیگران به وجود می‌آید، بحث سراینست که بیاییم یک فکرى بکنیم که غیر اینکه براى خدمت زمان صلح لازم هست مشمول گرفته بشود و به میزانى که مورد احتیاج هست گرفته شود تکلیف مردم به طور کلى معین بشود الان وضع طورى است که افراد دعوت می‌شوند بنده روزى از رئیس کل نظام وظیفه شنیدم که فرمودند که وقتی که ما آگهى کردیم که مشمولین دیپلمه و لیسانسیه بیایند جمعیت زیادى هجوم آوردند ما می‌گفتیم که تعداد معینى از شما می‌خواهیم. آنها می‌گفتند ما همه حاضریم بیاییم خدمت بکنیم تکلیف ما را معلوم بکنید بعد سال به سال باز همین

+++

 اشخاص اعم از کسانى که ساکن تهران و شهرستان‌ها هستند و کسانى که در دهات و قصبات زندگى می‌کنند هر سال یک مرتبه یا دو مرتبه در جریان این آزمایش هستند که آیا رسیدگى به وضعیت‌شان می‌کنیم آیا کفالت‌شان تمام شده آیا باید بیایند یا نیایند که خود این مملکت به وجود آورده که همه می‌دانید اینست که مجلس شوراى ملى و دولت باید به خصوص در این موضوع یک فکر اساسى بکنند اینست که اساس فکر جناب آقاى وزیر جنگ با معافیت نسبت به کسانى که مورد احتیاج نیست همه موافقند ولى با این دوتا استثنا یک اینکه بیایند صد تومان پول بدهند این صد تومان یک رهنى است همان‌طورى که گفته شد و خواه قبول بکنید خواه قبول نکنید در خارج این انعکاس را دارد. جناب آقاى وزیر جنگ که کسی که مشمول نظام وظیفه می‌شود و باید این خدمت مقدس را انجام بدهد صد تومان داد و رفت این فکرى بود که یک وقتى یک شخصى تیشه بریشه این مملکت زده بود و با ارتش هم مخالف بود و این آدم آمد در حداکثر ورشکستگى مملکت چون می‌خواست زندگى روزمره خودش را بچرخاند و این اسرار فساد خزانه که اسکناس پشتوانه نداشت کشف نشود مجبور بود پول از زمین و آسمان به هر عنوانى هست پیدا کند که مملکت را به چرخاند و دیگر اینکه با ارتش و قدرت ارتش مخالف بود، خیلى صریح، چون با اساس مملکت مخالف بود که بالاخره قیام 28 مرداد او را واژگون کرد و مملکت را حفظ کرد از مجلس شوراى ملى ما قانون گذراندیم که کلیه لوایح او ملغى و بلااثر و غیرقانونى است آن روز این فکر غلط که محکوم بود بعد از یک چنین مدتى که مملکت ما از پول نفط و از پول‌هاى سرشارى که براى مملکت به وجود آمد یک وضع بسیار خوبى پیدا کرده است که پری‌روز در اخبار بود که پنجاه میلیون می‌خواهند براى نفت خرج بکنند امروز وضع مملکت ما اقتضا ندارد ما یک فکر مردود شخصى که تیشه بریشه مملکت زده بود آن را بگیریم اشاره هم بکنیم که لایحه فلان، لایحه فلان یعنى چه؟ ما افکار او را رد کردیم گفتیم کلیه قوانین او ملغى و بلااثر است، امروز افتخار می‌کنیم که وضع مالى و اجتماعى و سیاسى مملکت ما بسیار خوب است و امروز اگر ما بیاییم به این طرزى که ماده واحده تنظیم شده که وهن به اداره ملت ایران و مجلس شوارى ملى است اشاره بکنیم کسانى که از لایحه معافیت فلان موقع استفاده نکرده‌اند یعنى چه؟ جناب آقاى مخبر محترم که بهتان ارادت دارم شما که اینقدر معتقد هستید که قانون نظام وظیفه بسیار خوب است ما هم علاقه داریم چرا این قانون نظام وظیفه را با صد تومان که فکر آن روز بود بی‌اثرش می‌کنید یعنى اینطور معرفى می‌کنید ولى البته توضیحى که جناب آقاى وزیر جنگ دادند و فرمودند که ما می‌خواهیم جریمه بکنیم و براى جریمه صد تومان می‌گیرییم بنده از جنابعالى سؤال می‌کنم یک کسى که مشمول بوده آمده و به موقع خودش رامعرفى کرده و حاضر هم بود وقرعه به نامش نخورده است به میزانى که‏ شما احتیاج داشتید محسوب نشده این چه کار بدى کرد که شما بگویید صد تومان جریمه بده شما احتیاج نداشته‌اید بنابراین چرا صد تومان می‌خواهید بگیرید حرف ما این است به طور مطلق بگویید بر این که کسانى که متولد از فلان موقع تا فلان موقع هستند از نظر اینکه در زمان صلح بخدمت آنها احتیاجى نیست مطلقاً معاف (صحیح است) وقتى این را گفتید هم اراده نان اجرا شده هم یک نظر کلى اصولى عمومى بیان کردید و هم این توضیحاتى که در خارج هست از بین می‌رود هم جناب آقاى وزیر جنگ گمان نمی‌کنم اینقدرها احتیاج داشته باشید یعنى نفع وضرر را باید دید ضررى که از این جهات معنوى که عرض کردم براى گرفتن این صد تومان هست خیلى بیش از آن منفعتى است که قائل هستید براى ساختمان سربازخانه‌ها امروز شما سربازخانه‌هاى بزرگى دارید در سراسر مملکت به وجود می‌آورید یک اعتبار بسیار زیادى که براى ساختمان این سربازخانه‌ها به هر حال هست آن وقت ما بیاییم بگوییم اینها یک میلیون دو میلیون سه میلیون تومان هرچه می‌شود اینها را بیاوریم این وهن و این تخفیفى که به هر حال در افکار عمومى هست به وجود می‌آید این است که بنده موافق با طرز تنظیم این ماده واحده به این کیفیت نیستم (صحیح است) و معتقد هستم بیش از آنچه دولت و جناب آقاى مخبر فرمودند باید کوشش بکنیم مردم را از بلاتکلیفى نجات بدهیم اعم از لیسانسیه و دیپلمه و دکتر و فرد عادى هیچ فرقى نمی‌کند به تمام اینها بگوییم متولدینى که نیامده‌اند و احتیاجى نیست مطلقاً معاف این اثر خوبى دارد و نفع مادى آن به نظر بنده خیلى کمتر از منفعت معنوى و اخلاقى است که به این کیفیت تصویب بشود.

نایب‌رئیس ـ آقاى دکتر شاهکار

دکتر شاهکار ـ اگر جناب آقاى عمیدى نورى فقط قسمت اخیر فرمایشات‌شان را می‌فرمودند بنده هم موافق بودم یعنى چه یعنى با اساس مرخص کردن عده‌ای که بلاتکلیفند و واقعاً مشمول مرور زمان اخلاقى هستند اینها را مرخص‌شان می‌کردند و شامل دیپلمه‌ها و لیسانسیه‌ها باشد بنده عرضى ندارم (عمیدى نورى ـ بنده هم عقیده‌ام همین است) بنابراین اینکه بنده به عنوان موافق این لایحه می‌آیم عرض می‌کنم می‌گویم آقا حداقل این قسمت را تأمین بکنید دو نقطه ضعف براى این لایحه تذکر دادند این دو نقطه ضعف مخصوصاً نقطه ضعف اولش یک دفعه براى همیشه باید جواب داده شود کلیه لوایح آقاى دکتر مصدق کان لم یکن تلقى شد و از بین رفت‏

(عمیدى نورى – اینجا نوشته است 20 تیر) اجازه بدهید آقا خودتان از اشخاصى هستید که با ما همکارى کردید در دوره 18 و گفتید که لوایحى که به نظر مفید می‌رسد و دولت اجراى آن را ضرورى می‌داند چنانچه مورد تصویب مجلسین ایران قرار گرفت به عنوان لوایحى که مجلسین تصویب کردند قابلیت اجرا پیدا خواهد کرد به این جهت دولت ضرورى دانسته یک مطلبى که در سابق بود حالا همین مطلب را دنبال کرده‌اند (عمیدى نورى ـ نیست آقا نیست این لایحه را ندادند به کمیسیون) چرا اگر دقت بفرمایید بنده اتکاى عرایضم به مطالبى است که مخبر کمیسیون به عنوان بک فرد رسمى پشت تریبون مجلس گفت یادم است که یک نسخه لایحه‌ای بود چون زیاد حافظه‌ام قوى نیست بنابراین آن نقطه ضعف اولى از بین می‌رود اگر یک فردى یک مطلبى را گفت که بعد دیگران آمدند و تأیید و تصویب کردند آن مطب مال آن فرد نیست امروز این قانون که می‌گذرد دوره نوزدهم و نمایندگان مجلس و مجلس محترم سنا تصویب می‌کنند و مال مجلس است بنابراین آن نقطه ضعف از بین رفت اما مطلب دومى که فرمودید راجع به پول امیدوارم که این تابلو خیلى درخشانى که آقاى عمیدى نورى نشان دادند اینطور باشد و ما این قدر پول‌دار شده باشیم که احتیاج به صد تومان‌ها نداشته باشیم من عقیده‌ام این است که پیشنهاد بفرمایند از مالیات مردم کم بشود اما این یک چیز طبیعى است یک نفر که از این قانون استفاده می‌کند و معاف می‌شود هیچ مانعى ندارد که به خزانه دولت صد تومان کمک بکند من نمی‌دانم کدام یک از آقایان آمدند اینجا و گفتند که این صد تومان را با کمال میل خواهند داد

(عمیدى نورى ـ شما که طرفدار حزبى هستید طرفدار طبقه ضعیف هستید آن که پول ندارد چکار بکند؟) جناب آقاى عمیدى نورى یک وقتى شما می‌گویید یک نفر را یک سال وقتش را بگیر اگر صد تومان نمی‌دهد و یک وقتى است که بنده آقاى عمیدى نورى به خلاف جنابعالى قدم آهسته رفته‌ام (عمیدى نورى ـ بنده هم رفته‌ام بنده دانشکده افسرى بودم) معذرت می‌خواهم بنابر این توجه بفرمایید یک عده‌ای اینجا می‌گوید من صد تومان نمی‌دهم و می‌روم این پرى به پولدارها نیست تازه نه به علت صد  تومان دادن علت نهایی این نیست علت نهایی این است که آقا سى و شش سالش است ختنه‌کنان بچه‌اش است (عمیدى نورى ـ معافش کنید بدون صد تومان) بنده به عنوان نماینده مجلس نمی‌توانم پیشنهادى بکنم که عوائد مملکت را کم بکنم (عمیدى نورى ـ عوائد مملکت نیست) اما اینکه می‌گوید به مصرف ساختمان برسد آقاى مهران همکار محترم من یک نکته پسیکولوژى بسیار صحیح فرمودند که از نظر شأن نظام خوب نیست این حرف صحیح است و لکن ارتش می‌گوید من در فقر و مسکنت نیستم که این پول را بگذارم در بودجه اصلى ارتش من می‌خواهم که این پول را صرف بکنم براى تأمین جاى بهترى براى محل اجتماع سربازان بنابراین به استثناى آن استثنا که به هیچ‌وجه من‌الوجوه آقایان همکاران محترم اجازه نخواهند داد که لیسانسیه‌ها و دکترها معاف نباشند و این صحیح نیست به استثناى این قسمت با بقیه‌اش موافقم اگر آنطورى که جناب آقاى عمیدى نورى فرمودند بشود فبها بهتر ورنه به این صورتى که هست آن استثنایش از بین برود مورد توجه است (بوربور ـ کدام استثنا) نوشته است در لایحه به استثناى دیپلمه‌ها لیسانسیه‌ها و دکترها تابع مقررات خاصى هستند حالا بنده یک پیشنهادى هم در این زمینه داده‌ام به عرضتان خواهد رسید بنابراین با لایحه با این ترتیب که بیاید موافقم.

نایب‌رئیس ـ چون دیگر درخواست صحبت نشده پیشنهادات قرائت می‌شود (به شرح زیر قرائت شد) پیشنهاد می‌کنم به تبصره دو لایحه دولت اضافه شود اولاً کلمه می‌تواند به باید تبدیل بشود ثانیاً قید شود و ساختمان مناطق و حوزه‌های نظام وظیفه در مراکز شهرستان‌ها مقدم بر پایتخت خواهد بود.

صدرزاده ـ اینجانب پیشنهاد می‌نماید: در تبصره دو بعد از کلمه نظام وظیفه در سطر سوم عبارت (و باسوادکردن و تعلیمات حرفه‌ای و کشاورزى و رانندگى تراکتور افراد وظیفه) اضافه شود.

دولت‌آبادى ـ ریاست معظم مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌نمایم در ماده واحده جمله (به استثناى دیپلمه‌ها و لیسانسیه‌ها و دکترها که تابع مقررات خاصى هستند) حذف شود. دولت‌آبادى دکتر شاهکار مقام محترم ریاست مجلس شورای ملى پیشنهاد می‌نمایم تبصره ذیل به ماده واحده اضافه شود تبصره 3 هرگونه سوء استفاده از قبیل اخذ رشوه و یا پرونده‌سازى در امر نظام وظیفه خواه مرتکب نظامى یا غیرنظامى باشد به مجازات اشد در قوانین محکوم می‌گردد.

عمیدى نورى ـ پیشنهاد می‌نماید به جاى لایحه معافیت مصوب 20 تیرماه 32 ذکر شود قانون مصوب 14 تیرماه 34 موسوى ریاست معظم مجلس شوراى ملى پیشنهاد می‌کنم در لایحة مطروحه ماده

+++

 واحده به طریق ذیل اصلاح شود: ماده واحده مشمولین متولد 1306 تاپایان 1311 (به استثناى دیپلمه‌ها و لیسانسیه‌ها و دکترها و افراد زیرپرچم) از خدمت زیرپرچم زمان صلح معاف می‌شوند احمد طباطبایی مقام محترم ریاست محلس و شوراى ملى بنده پیشنهاد می‌کنم که ماده واحده به ترتیب زیر اصلاح شود: ماده واحده مشمولین متولد 1306 تاپایان 1311 که از لایحه 20 تیرماه 1332 استفاده نکرده‌اند از خدمت زیر پرچم در زمان صلح معاف می‌شوند.

دکتر امیر حکمت ـ پیشنهاد می‌نمایم ماده واحده اینطور اصلاح شود. ماده واحده مشمولین متولد 1306 تا پایان 1311 در صورتى که جزء کسانی که مشغول خدمت زیر پرچم نباشند و یا جزو فراریان از خدمت زیر پرچم نباشند معاف کردند. عمیدى نورى‏

8- تعیین موقع جلسه بعد - ختم جلسه

نایب‌رئیس ـ پیشنهادات واصله به انضمام اصل لایحه براى شور دوم به کمیسیون ارجاع می‌شود و چون روز شنبه مصادف با تعطیل است و لوایحى که در دستور هست به چاپ نمی‌رسد و روز یکشنبه هم آقایان باید کمیسیون‌ها را تشکیل بدهند لذا جلسه را روز سه‌شنبه هفتم آبان‌ماه تشکیل می‌دهیم و جلسه را ختم می‌کنیم‏.

(مجلس بیست دقیقه بعد از ظهر ختم گردید)

نایب‌رئیس مجلس شوراى ملى ـ عماد تربتى‏

+++

یادداشت ها
Parameter:295188!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)