کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره چهاردهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏14
[1396/05/22]

جلسه: 121 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 30 فروردین ماه 1324  

فهرست مطالب:

1 - قرائت و تصویب صورت خلاصه جلسه پیش‏

2 - شور و تصویب طرح پیشنهادى مربوط به دو دوازدهم هزینه فروردین و اردیبهشت 1324 کل کشور

3 - شور و تصویب لایحه دو دوازدهم بودجه فروردین و اردیبهشت 24 مجلس شوراى ملى‏

4 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره ‏14

 

 

جلسه: 121

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز پنجشنبه 30 فروردین ماه 1324

 

فهرست مطالب:

1 - قرائت و تصویب صورت خلاصه جلسه پیش‏

2 - شور و تصویب طرح پیشنهادى مربوط به دو دوازدهم هزینه فروردین و اردیبهشت 1324 کل کشور

3 - شور و تصویب لایحه دو دوازدهم بودجه فروردین و اردیبهشت 24 مجلس شوراى ملى‏

4 - موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس یک ساعت و ربع پیش از ظهر به ریاست آقاى ملک‌مدنى نایب رئیس تشکیل گردید.

1 - قرائت و تصویب صورت خلاصه جلسه پیش

صورت مجلس روز سه‌شنبه 28 فروردین ماه 1324 را آقاى (طوسى) منشى به شرح زیر قرائت نمودند مجلس یک ساعت و نیم پیش از ظهر به ریاست آقاى سید محمد‌صادق طباطبایى تشکیل و صورت جلسه قبل قرائت و تصویب شد.

اسامى غایبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده است.

غایبین با اجازه- آقایان: روحى- مهندس فریور.

غایبیین بى‌اجازه- آقایان: مرآت- افخمى- فرمانفرماییان- صفوى- دکتر اعتبار- شجاع- نقابت- کفایى- دولت‌آبادى- امیر ابراهیمى- فتوحى- گرگانى- مهندس پناهى- ساسان- سید محمد طباطبایى- حکمت- نمازى- دهقان- رضا تجدد- صدریه- گله‌دارى- قشقایى.

بدواً گزارش هیئت نظارت راجع به نتیجه استخراج آرای مربوط به انتخاب اعضای کمیسیون‌هاى پارلمانى قرائت و پس از تذکار مقام ریاست دائر به لزوم استعفای آقایانى که در بیش از دو کمیسیون عضویت یافته‌اند، آقاى دکتر کشاورز راجع به توجه آقایان نمایندگان در انتخاب افراد متخصص و متناسب براى عضویت کمیسیون‌ها مختصرى تقریر و بعد از توضیحات آقاى لنکرانى راجع به جریان انتخاب کمیسیون امور خارجه با رأى مخفى و اظهارات آقاى حاذقى در پاسخ بیانات ایشان عده‌اى از آقایان ورود در دستور را تقاضا و آقاى دکتر کشاورز براى ایراد نطق قبل از دستور با این تقاضا مخالف و چون آقاى بیات نخست وزیر راجع به استیضاح‌نامه تقدیمى از طرف آقاى سید ضیاء‌الدین طباطبایى اظهاراتى داشتند آقاى رئیس توضیحاً اظهار نمودند ایشان استیضاح خود را کتباً مسترد داشته‌اند. بالأخره آقاى نخست وزیر براى روشن شدن وضع دولت در مجلس و رفع بلاتکلیفى آن توضیح نمودند مدتى است نسبت به وجود اکثریت دولت در مجلس شوراى ملى اظهاراتى به عمل آمده و موضوع در پاره‌اى از جراید نیز منعکس گردیده که سوء اثر این اشتهارات در کشور از لحاظ قدرت حکومت مرکزى مشهود و با تذکار با آقایان مخالفین دائر به طرح جریان قضایا از طرق قانونى در مجلس شوراى ملى توجهى به عمل نیامده و چون استیضاح نیز مسترد گردیده دولت ناچار براى خاتمه دادن به این اوضاع در مجلس حاضر و تعیین تکلیف خود را خواستار است سپس ضمن گزارش مفصلى راجع به عملیات چهار ماهه دولت در خصوص امنیت عمومى‌کشور و موضوع اختیارات اقتصادى رئیس سابق دارایى و حل آن به وجه مطلوب طبق منظور مجلس شوراى ملى و افکار عمومى و اجراى مواد برنامه مصوب و اقدام در اصلاح امور اجتماعى از قبیل بهبود حال کارگران و کشاورزان و جلوگیرى از بیکارى و تنظیم و تقدیم لوایح مربوطه به این امور و همچنین تهیه و تقدیم بودجه سال جارى در موعد مقرره قانونى و طرح‌ریزى سازمان اقتصادى و تشیید روابط حسنه با عموم دول مجاور و متفقین و وجود حسن تفاهم کامل با متفقین معظم شرحى بیان و ضرورت پشتیبانى از دولت را در تصویب لوایح تقدیمى براى پیشرفت اصلاحات اجتماعى و اقتصادى در کشور با لزوم توجه به اصل تفکیک قوا خاطرنشان ساخته و در خاتمه تقاضا نمودند در قبال شایعاتى که راجع به تزلزل اکثریت دولت وجود دارد مقتضى است مجلس شوراى ملى نظریه خود را نسبت به دولت اظهار نمایند چون جمعى از آقایان مذاکره در گزارش دولت را ضرورى و عده‌اى دیگر معتقد به اخذ رأى بودند.

آقاى دشتى عقیده داشتند موضوع گزارش آقاى نخست وزیر مطرح نبوده و چون رئیس دولت در هر موقع اختیار تقاضاى رأى اعتماد را دارد مقتضى است حسب تقاضاى ایشان اخذ رأى به عمل آید.

آقاى نخست وزیر در قبال استعلام مقام ریاست اظهار داشتند هرگاه ایراد و اعتراضى به عملیات دولت نیست رأى اعتماد گرفته شود.

آقاى ایرج اسکندرى پیشنهاد نمودند نسبت به سیاست داخلى و خارجى دولت بحث و مذاکره شود پس از توضیح ایشان و پاسخ آقاى هاشمى‌دائر به لزوم اخذ رأى اعتماد برحسب تقاضاى رئیس دولت آقاى اسکندرى پیشنهاد خود را مسترد و آقاى دشتى پیشنهاد نمودند چون آقاى نخست وزیر تقاضاى رأى اعتماد کرده‌اند اخذ رأى به عمل آید و پس از توضیح و تأیید نظریه سابق خود و ضرورت

+++

پیروى از اصول پارلمانى، آقاى بهبهانى معتقد بودند بنا به درخواست آقاى نخست وزیر هرگاه ایرادى به اقدامات و عملیات دولت هست تذکار داده شده پس از آن رأى گرفته شود. آقاى دکتر مصدق نیز معتقد به مذاکره در پیرامون عملیات دولت و روشن شدن قضایا و اظهار نظر مخالفین دولت بودند بالأخره به پیشنهاد آقاى دشتى رأى گرفته شده تصویب و بنا به همین پیشنهاد اخذ رأى اعتماد به عمل آمده از نود نفر عده نمایندگان حاضر در موقع اعلام رأى و دو نفر که در موقع اخذ رأى وارد شدند 45 ورقه سفید و چهار ورقه کبود و سه ورقه سفید علامت امتناع شماره شد و چون اکثریت حاصل نگردید آقاى بیات با اظهار تشکر از آقایان نمایندگان و امیدوارى به انتخاب یک دولت قوى با پشتیبانى مجلس شوراى ملى براى خدمت به کشور به اتفاق آقایان وزیران جلسه را ترک و چون پیشنهاد ختم جلسه شده بود جلسه آتیه به روز پنجشنبه 30 فروردین ماه سه ساعت به ظهر موکول و مجلس مقارن ظهر ختم شد.

نایب رئیس - در صورت مجلس نظرى نیست؟ آ قاى امیر تیمور.

امیر تیمور- بنده در صورت مجلس دقت کردم این قسمت را ندیدم که آقاى رئیس نتیجه رأى را اعلام کرده باشند در صورتی که وظیفه رئیس مجلس است که نتیجه رأى را اعلام کرده باشند چون بنده در جلسه قبل نبودم خواهش می‌کنم اگر اعلام نشده اعلام بفرمایند در صورت جلسه چون ذکرى نشده معلوم نیست که اعلام کرده‌اند یا خیر؟

بعضى از نمایندگان- اعلام کرده‌اند.

نایب رئیس - در هر صورت اصلاح مى‌شود آقاى لنکرانى

لنکرانى - صورت جلسه ملخص مطالبى است که تفصیل او حرف به حرف در این روزنامه رسمى نوشته می‌شود همین است؟ (نایب رئیس- بله) پس بنا بر این اعتراض به روزنامه رسمى اعتراض به صورت جلسه است این روزنامه رسمى سانسور می‌شود تصرفات می‌شود همه مردم مطلعند مخبرین جراید هم مطلعند از مطالبی که گفته می‌شود بنده تقاضا می‌کنم هیئت رئیسه عده‌اى را معین بفرمایند براى حکومت راجع به این اظهار من که آیا روزنامه رسمى سانسور می‌شود یا نمی‌شود در جلسه گذشته هم عرض کردم که تصرفاتى شده بود و حالا چون موضوع یک دوازدهم مطرح است و اگر بنده بخواهم اظهاراتى بکنم به ضرر خلق‌الله تمام می‌شود و ممکن است هیاهویى ایجاد شود به این جهت بقیه‌اش را بنده حفظ می‌کنم و تقاضاى تشکیل یک هیئتى را از مجلس می‌کنم براى این که من می‌گویم روزنامه رسمى سانسور می‌شود.

فاطمى - کى سانسور می‌کند؟

لنکرانى- نمی‌دانم.

نایب رئیس - تصور می‌کنم که این مطلب باید در هیئت رئیسه مطرح شود و ممکن است در هیئت رئیسه ما مطرح کنیم چون اینجا هم تندنویس‌ها هستند و مطالب را جزء به جزء می‌نوسیند و در روزنامه رسمى منتشر می‌شود و حالا هم چون نظرتان این است بگذارید تا تشریف بیاورید در هیئت رئیسه ولى در هر صورت گمان نمی‌کنم این طور باشد و ممکن است اشتباه شده باشد و اشتباه شما رفع شود.

لنکرانى - بسیار خوب پس بنده به احترام ضعفا و فقرا و گرسنگان مملکت امروز عرضى نمى‌کنم و اجازه‌ام محفوظ باشد براى جلسه دیگر.

دکترمعظمى - اجازه می‌فرمایید بنده چند کلمه جواب اعتراض آقاى لنکرانى را بدهم.

نایب رئیس - بفرمایید.

دکتر معظمى - اولاً در قسمت صورت جلسه می‌خواستم عرضى بکنم که آرایى که با ورقه درجلسه قبل داده شده است در اینجا قید نشده است حالا نمى‌دانم در این جلسه باید نوشته شده باشد یا جلسه بعد می‌نویسند چون مقصود از رأى رأى علنى بوده و در این صورت بایستى اسامى ذکر شده باشد و این کافى نیست که در روزنامه رسمى و سایر روزنامه‌ها منتشر بشود به این جهت بنده خواستم این را تذکر بدهم که آقایان رأى دهندگان معلوم باشند و ممتنعین و غیره هم معلوم باشند اما جواب آقاى لنکرانى را می‌خواستم عرض کنم این که می‌فرمایند روزنامه رسمى سانسور مى‌شود گمان نمی‌کنم این طور باشد براى این که در پاى روزنامه نوشته شده است که اداره تندنویسى صحت مطالب را تصدیق می‌کند و پس از این که صحت مطالب را اداره تندنویسى تصدیق کرد آن وقت به اداره روزنامه داده می‌شود و چون روزنامه هم تحت نظر هیئت رئیسه است در این صورت نباید الغای شبهه نسبت به هیئت رئیسه بشود به علاوه این آقایانى هم که ملاحظه می‌فرمایید همه‌شان از مردمانى هستند که طرف اعتماد و صحیح‌العمل هستند.

(‌جواد مسعودى- طرف اعتماد مجلس هم هستند) در این صورت خواستم عرض کنم که در این اظهارى که فرمودید بى‌انصافى شده است.

لنکرانى - خدا را شاهد می‌گیرم که من می‌خواستم حرف نزنم ولى خواستم عرض کنم که این اظهارات آقاى دکتر معظمى مطابق نظامنامه مجلس نبود که ایشان دفاع بفرمایند از هیئت رئیسه براى این که هیئت رئیسه یک عده‌اى هستند که مسئولیت مشترک دارند نسبت به همه و ضرورتى نداشت که ایشان دفاع بفرمایند و بنده حسن نظر دارم نسبت به همه آقایان و مخصوصاً به آقاى دکتر معظمى و چنانچه عرض کردم بنده امروز عرضى نمی‌کنم چون موضوع بودجه مطرح است و دو کلمه فقط عرض می‌کنم.

قبلاً عرض می‌کنم مزخرف یعنى باطل آراسته به حق باطلى که آرایش شده باشد من آن دفعه گفتم مزخرفات هیچ نوشته نشده در صورتى که همه روزنامه‌ها نوشتند آن دفعه عرض کردم خائن نمی‌دانم کیست من گفتم الخائن خائف ننوشته‌اند

بعضى از نمایندگان - نوشته شده

نایب رئیس - قرار بود که این جلسه مذاکره نفرمایید بعد بفرمایید

لنکرانى - بنده می‌گذرم فعلاً براى این که نان مردم گرسنه آجر نشود عرضى نمی‌کنم.

نایب رئیس - دیگر در صورت جلسه اعتراضى نیست؟

هاشمى - بنده عرضى دارم

نایب رئیس - قضیه مطرح نیست (همهمه نمایندگان)

هاشمى - بنده دو کلمه عرض می‌کنم خیلى متشکر می‌شدم که یک دقیقه اجازه بفرمایید چون توهین شده است رفع تهمت می‌کنم و استفاده از نظامنامه می‌کنم به موجب ماده‌اى که مربوط به توهین است (نایب رئیس- بفرمایید) عرض می‌کنم بنده با کمال تشکر از جناب آقاى لنکرانى خواهش می‌کنم که تشریف بیاورند در هیئت رئیسه یا مرا سرافراز بفرمایند گوش ما هم حاضر است براى اصغاء فرمایشاتتان و اگر کوچک‌ترین کوتاهى و تخلفى شده است از طرف اداره که مورد اعتماد است البته بنده واسطه مجازات ادارى آنها می‌شوم بر طبق مقررات (لنکرانى- متشکرم)

نایب رئیس - دیگر در صورت جلسه نظرى نیست؟ (خیر) صورت مجلس تصویب شد. پیشنهادى آقاى فرهودى کرده‌اند براى تصویب حقوق مستخدمین دولت اگر اجازه بفرمایید حالا مطرح شود.

مهندس فریور - پیشنهاد بنده را چرا نمی‌خوانید.

2 - شور و تصویب طرح پیشنهادى مربوط به دو دوازدهم بودجه فروردین و اردیبهشت 24 کل کشور

نایب رئیس - آقاى فرهودى

فرهودى - عرض کنم بنده در خارج یک پیشنهادى تنظیم کرده‌ام و داده‌ام که موضوع یک دوازدهم حقوق مستخدمین مقدم بر سایر مسائل مطرح بشود و این پیشنهاد هم هست اینجا (مهندس فریور- چه فایده دارد) و اگر پیشنهاد دیگرى هم هست بعد از این مطرح می‌شود و این موضوع هم خیلى ساده است موضوع حقوق و مخارج فروردین ما ادارات و وزارتخانه‌ها است که در این پیشنهاد به صورت تمدید قانون دو دوازدهم اسفند و بهمن تقاضا شده است و سه نکته هم هست که یک نکته را آقاى معاون وزارت دارایى فرمودند که فرمودند ما احتیاج داریم به آن قانون آذر ماه راجع به احتیاجات فعلى و یک نکته دیگر را از وزارت فرهنگ اطلاع داده‌اند که قانون پرداخت حقوق فرهنگ و بهدارى را مطابق قانون دو دوازدهم بهمن و اسفند بپردازند مطابق قانون 5 بهمن پرداخت بشود، بنابراین این دو موضوع در اینجا تذکر داده می‌شود و تقدیم می‌شود (صحیح است)

جمعى از نمایندگان - پیشنهاد ایشان را بخوانید. پیشنهاد آقاى فرهودى به شرح زیر قرائت شد.

به طوری که خاطر نمایندگان محترم مستحضر است بودجه سال 1324 از طرف دولت تقدیم مجلس شوراى ملى گردیده و در کمیسیون بودجه تحت مطالعه است فعلاً براى این که حقوق کارکنان دولت و مصارف ضرورى کشور قابل پرداخت باشد ماده واحده زیر را با قید یک فوریت تقدیم و تقاضاى تصویب آن را می‌نماییم.

ماده واحده - مدلول قانون اول اسفند ماه 1323 راجع به اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى و قانون پنجم بهمن و تبصره اول ماده دوم قانون 30 آذر ماه 1323 براى فروردین ماه 1324 تمدید می‌شود.

نایب رئیس - فوریت مطرح است آقاى محمد طباطبایى.

طباطبایى- به نظر بنده این پیشنهاد با نظامنامه و قانونى که در امور مالى هست موافق نیست چون پیشنهاد خرج از طرف آقایان نمایندگان نباید بشود و چون دولتى در کار نیست لازم بود که لااقل این کار را کمیسیون بودجه می‌کرد چون کمیسیون بودجه می‌تواند در تنگناى یک موقعى که یک ضرورت هست این کار را بکند و سابقه هم دارد.

آقایان قانون را ملاحظه بفرمایند وکیل حق پیشنهاد خرج ندارد. (یکى از نمایندگان- پیشنهاد خرج اضافه نیست) عرض می‌کنم البته اضافه نیست ولى نظامنامه مجلس را بخوانید آقا وکیل مجلس اصلاً حق پیشنهاد خرج را ندارد (یکى از نمایندگان- خرج جدید نه خرج مستمر) نیست آقا این که شما می‌فرمایید بخوانید آقا وکیل حق پیشنهاد خرج را ندارد تمام شد یک نفر هم این حق را ندارد. 50 نفر هم ندارد (صحیح است) این بر‌خلاف قانون است این کار را می‌بایستى دولتى که سر کار بود به موقع این

+++

پیش‌بینى را می‌کرد. یا باید تکلیف مملکت را زودتر معین کرد که این مشکل از جلو برداشته شود یا اگر کمیسیون بودجه‌اى هست با آن سوابقى که هست این کمیسیون بودجه با آن اختیارى که بهش داده شده است اگر ضرورت زیادى است شاید بتوانند این کار را انجام بدهد البته در صلاحیت کمیسیون بودجه هم در این مورد من اطمینان زیادى ندارم و باید مطالعه کرد اما خیال می‌کنم که کمیسیون بودجه صلاحیتش زیادتر باشد چون یک وکیل حق پیشنهاد خرج را ندارد 50 نفر هم ندارد.

نایب رئیس - آقاى مجد فرمایشى دارید؟

مجد ضیایى - بنده نظرم این بود که در اصل ماده اگر اجازه بفرمایید یک عرایضى داشتم که عرض کنم.

نایب رئیس - آقاى فاطمى از طرف کمیسیون بودجه فرمایشى دارید؟

فاطمى - عرض کنم موضوعى را که آقاى طباطبایى فرمودند البته صحیح است وکیل حق پیشنهاد خرج ندارد و این مسلم است ولى با این موضوع تطبیق پیدا نمى‌کند این موضوع بودجه مملکتى است و به علاوه براى اطلاع آقا عرض می‌کنم که این در مجلس سابقه مکرر دارد یک مرتبه در دوره ششم بود که بنده خوب خاطرم هست که در موقعى بود که فترت بود و دولت نبود از طرف یکى از نمایندگان مجلس این موضوع پیشنهاد شد و یکى هم در همین دوره چهاردهم گویا در بین کابینه آقاى ساعد و آقاى بیات بود اما این که فرمودند به کمیسیون بودجه برود چون یک اختیاراتى هم به کمیسیون بودجه داده شده است بنده نفهمی‌دم منظورشان چیست چون کمیسیون بودجه همچو اختیارى ندارد که خودش بتواند لایحه‌اى تنظیم کند و خودش یک بودجه‌اى را تصویب بکند و دولت هم بتواند او را به موقع اجرا بگذارد یک همچو اختیارى مجلس به کمیسیون بودجه نداده است و آن اختیارى که بود براى بودجه 23 بود و آن را هم باید گزازش بدهد به مجلس و مجلس تصویب بکند و الان هم ملاحظه می‌فرمایید امروز 13 فروردین است (جمعى از نمایندگان- 30 فروردین است) بله 30 فروردین است و اگر امروز این تصویب نشود امروز که پنجشنبه است فردا هم جمعه است و پس‌فردا شنبه است و چهار پنج روز طول دارد تا این که حواله‌جات حاضر بشود و به ولایات برسد و امروز هم موقعیت مملکت ایجاب نمی‌کند که بودجه‌ها پرداخته نشود بنابراین تقاضا می‌کنم با سابقه‌اى هم که هست و دو مرتبه سابقه داشته است که بنده یادم هست که مجلس این کار را کرده است آقایان موافقت بفرمایند که تصویب بشود و اشکال نفرمایند.

نایب رئیس - سابقه هم همین طور بوده است که آقاى فاطمى اظهار کردند هم در دوره 6 وهم در دوره 14 و بنابراین از این حیث گمان نمی‌کنم اشکال داشته باشد. آقاى فیروزآبادى.

فیروزآبادى - بنده مخالفم براى این که همان طور که گفتند این یک پیشنهاد خرج است و وکیل حق ندارد پیشنهاد خرج بکند همین هم پیشنهاد خرج است چون یک خرج بدوى است و یک خرج دائمى است پیشنهاد خرج دائمى همین است و بنده عقیده‌ام این است که وکیل نمی‌تواند این پیشنهاد خرج دائمى را بکند.

این است که بنده مخالفم و عقیده دارم که زودتر مجلس اقدام بکند و شب و روز خودش را صرف تشکیل کابینه کند که زودتر کارها را جریان بدهد چون مملکت ما امروز مسئول ندارد آن کابینه را که از بین بردیم حالا زودتر باید نشست و زودتر کار بکنیم و این کار را مقدم بر تمام کارهاى دیگر بداریم از نظر این که ما وکیل ملت هستیم و نظر دیگر این است که آن کارهاى مهمى را که گردن گرفته‌ایم نباید کارهاى دیگر را بر آن مقدم بداریم باید اول دولت معین بشود و این کار را مقدم بر تمام کارها بداریم تا دولتى معلوم بشود و کارها را به جریان بیندازد این است که بنده مخالفم.

جمعى از نمایندگان - مذاکرات کافى است.

نایب رئیس - بدواً باید رأى بگیریم به یک فوریت آن چون یک فورى است آقایانی که با فوریت طرح پیشنهادى موافق هستند قیام نمایند

محمدطباطبایى - بنده با فوریتش مخالف هستم.

جمعى از نمایندگان - اعلام رأى شده است.‏

نایب رئیس - آقایان در فوریت صحبت کرده‌اند اعلام رأى هم شده است (صحیح است) بعد در اصل موضوع صحبت بفرمایید. رأى می‌گیریم به فوریت طرح پیشنهادى آقایانى که موافقند قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. آقایانی که اجازه خواسته‌اند در اصل ماده صحبت کنند ...

نمایندگان - فوریت دوم مطرح شود.

نایب رئیس - فوریت دیگر ندارد لایحه مالى است دیگر فوریت دوم ندارد آقاى امیر تیمور

امیر تیمور - موقعی که آخرین دو دوازدهم بودجه چندى قبل در مجلس مطرح بود بنده ضمن بحثى که در بودجه داشتم تذکر دادم که یکى از وظایف مهمى‌که قانون اساسى کشور به عهده مأمورین مملکت و نمایندگان محول داشته است دقت و رسیدگى در جمع و خرج مملکت است یعنى از اهم وظایف است یعنى وکلا باید اطلاع داشته باشند که از مردم چه گرفته می‌شود و چطور خرج مى‌شود و به چه مصارفى می‌رسد بنده به طور تفصیل این مطلب را تذکر دادم و اظهار تأسف کردم که در دوره چهاردهم و سال 1323 به واسطه اصولى که پیش آمد و به واسطه رویه‌اى که اتخاذ کردند نمایندگان مجلس شوراى ملى را از انجام این وظیفه محروم داشتند و همانجا تذکر دادم و پیش‌بینى کردم که این وضعیت نه تنها منحصر به سال 1323 خواهد بود بلکه در سال 1324 هم و در بودجه آینده هم ادامه خواهد داشت و متأسفانه باز بودجه مملکت به صورت 2 دوازدهم از تصویب مجلس می‌گذرد آقاى اردلان وزیر دارایى تشریف داشتند و فرمودند چرا؟ خیلى متأسفم از این که امروز تشریف نداشتند که جواب چراشان را بگویم جواب یکى از این چراها این بود که الان متجاوز از دو ماه است که بودجه را دولت به مجلس تقدیم کرده است متأسفانه یکى پیدا نشده است که ورق آن را باز کند این یکى از همان چراهایى بود که آن روز به آقاى اردلان نمی‌توانستم عرض کنم و منتظر بودم در موقعی که در مقابل عمل قرار می‌گیریم یک اطلاعاتى بدهم و حالا هم اینجا عرض می‌کنم بنده البته می‌دانم که نظر عمده آقایان نمایندگان محترم از تصویب بودجه 2 دوازدهم این است که چون ماه به آخر رسیده و باید به یک عده مستخدمین حقوق داده شود پرداخت بشود و در پرداخت حقوق مستخدمین تأخیر نشود بنده هم عرضى ندارم ولى آقایان باید متوجه باشند که ضمن این دو دوازدهم غیر از پرداخت حقوقاتی که مورد توجه شماها است مقدار زیادى از اقلام هست و مخارجى است که باید مورد توجه و رسیدگى قرار بگیرد یک مخارجى است بى‌اندازه زائد و غیر لازم یک مخارجى هم هست خیلى ضرورى که باید بشود و به واسطه مطرح نشدن بودجه و عدم رسیدگى بودجه به عمل نمى‌آید البته اگر حقوق تنها است بنده نظرى ندارم. حرفى ندارم. موافقم اینجا آقاى کاظمى هم که فرمودند عرض کردم موافق هستم که به جاى یک دوازدهم 2 دوازدهم تصویب شود زیرا که آخر ماه اردیبهشت هم همین وضعیت خواهد بود که دو دوازدهم داده شود حتى ممکن است سه دوازدهم شود.

دکتر کشاورز - اصلاً 12 دوازدهم تصویب کنید (خنده نمایندگان)

امیر تیمور - ...... این است که آقایان خوب است توجه بفرمایید که یک کار اساسى و یک فکر اساسى براى این مملکت بشود و یک قدم صحیحى براى بودجه برداشته شود و بدانند که مهم‌ترین وظیفه‌اى که به عهده نمایندگان محول است رسیدگى به جمع و خرج مملکت است در درجه اول آقایان باید تشخیص بدهند که این ملت چه باید بدهد و بعد از این که تشخیص بدهند که چه جور باید خرج شود نه این که اینها چشم‌شان را به بندند و بگویند آقا مستخدمین گرسنه و تشنه می‌باشند آخر ماه هم هست و مستخدمین بى‌حقوق می‌مانند مملکت‌دارى با این وضع نمی‌شود دو ماه است که بودجه به مجلس تقدیم شده است و یک نفر پیدا نشده است که یک ورقش را باز بکند.

نایب رئیس - آقاى فرهودى‏

فرهودى - راجع به این اعتراضى که شد که وکیل حق پیشنهاد خرج را ندارد بنده خواستم خاطر آقاى محمد طباطبایى را متوجه کنم که این پیشنهاد خرج نیست این همان بودجه پیشنهادى است که دولت براى تمام سال داده است پیشنهادش هم در مجلس هست و این یک دوازدهم یا 2 دوازدهم در حقیقت پیشنهاد دولت است که از آن بیرون کشیده شده و امروز در اینجا مطرح است و چیزى نیست که انشای خود وکیل باشد و خود وکیل پیشنهاد کرده باشد البته در این هم حرف است که خرج‌هاى جارى را وکیل می‌تواند پیشنهاد کند یا خیر اما آن قسمت‌هایى که آقاى امیر تیمور فرمودند البته اصولاً کاملاً صحیح است و بودجه مملکتى باید قبل از سال حاضر باشد و قانون اساسى هم همین طور معین کرده است و این که فرمودند تقدیم شده و رسیدگى نشده است این به عقیده بنده براى این است که دیر تقدیم شده است مطابق قانون باید در مهر ماه سال قبل بودجه سال بعد تقدیم شود تا مجلس شش ماه وقت داشته باشد براى تصویب آن.

بودجه را دولت در اسفند ماه داد و در اسفند ماه هم مجلس مشغول کارهاى دیگرى بوده و بعد هم عمر کمیسیون بودجه منقضى شد و حالا کمیسیون بودجه جدید که انتخاب شان در جلسه گذشته شده می‌بایستى تشکیل شود و این کمیسیون به بودجه رسیدگى بکند و امیدوارم که کمیسیون بودجه طورى سریع کار بکند که رفع نگرانى و گله آقاى امیر تیمور بشود

جمعى از نمایندگان - مذاکرات کافى است

مهندس فریور - بنده با کفایت مذاکرات مخالفم.

نایب رئیس - آقایانی که با کفایت مذاکرات

+++

(مهندس فریور- عرض کردم بنده با کفایت مذاکرات مخالفم) ... بفرمایید مخالفتتان را.

مهندس فریور - عرض کنم که علت مخالفت بنده با کفایت مذاکرات تذکر یک مطلب بسیار کوچکى است و آن این است که اساساً در این سنوات اخیر و به خصوص در این چند ماهه قوانینى که ما اینجا وضع می‌کنیم به نظر بنده به زبان خیلى عامیانه باید گفت سر بی‌صاحب می‌تراشیم.

این قوانین اجرا نمی‌شود بنده من‌باب تذکر به آقایان عرض می‌کنم که در قانون متمم بودجه اخیر که گذشت یعنى در قانون 2 دوازدهم اخیرى که گذشت قرار بود که حقوق استادان و دبیران و دانشیاران و اینها مطابق اشل جدید پرداخته شود یعنى مطابق ماده 12 قانون تعلیمات اجبارى ولى هنوز نشده است و بنده دلیلش را نمی‌فهمم منجمله یک قانونى که این مجلس خیلى با سلام و صلوات تلقى کرد و آن روز که آقاى فاطمى مخبر کمیسیون مریض بودند و آقاى ملک‌مدنى که رئیس کمیسیون بودجه بودند جاى مخبر را قبول کردند تبصره‌اى بود که بنده پیشنهاد کرده بودم و آن عین تبصره‌اى بود که در اسفند 1321 گذشته بود تبصره ماده 65 قانون نظام وظیفه و آن تبصره این بود که اشخاصی که خدمت نظام وظیفه کرده‌اند مدت خدمتشان مطابق آن تبصره اسفند 1321 براى ارتقائشان حساب شود منتها در آن تبصره یکى دو جمله گذاشته بودند که یک قدرى خلط مبحث شده بود یکى این که نوشته بودند که این تبصره براى مشمولین 84 تا 94 است در صورتی که دلیلى ندارد که به 95 و 96 داده نشود یکى این که نوشته شده بود اشخاصى که در حین اجراى این قانون مشغول خدمت هستند و تقاعد کشورى گفته بود اجرا یعنى ابلاغ بنابراین اگر کسى در موقعى که آن قانون 1321 گذشت دو روز منتظر خدمت بود روز بعد که آمد سر کارش گفتند دیگر تو از گرفتن ترفیع محرومى براى رفع این دو عیب ما این دو کلمه را گنجاندیم و تبصره‌اى پیشنهاد کردیم که مدت خدمت وظیفه به طور کلى براى کلیه کارمندان است که براى ارتقا جزو سابقه ادارى آنها حساب بشود، معنى این تبصره واضح است یعنى دیگر تشریفات کمیسیون ترفیعات و این حرف‌ها را لازم ندارد کما این که در مورد تبصره ماده 65 قانون نظام وظیفه هم این تشریفات لازم نبود و این پیشنهاد دومى هم دنبال همان بود ولى این را شروع کردند بعضى از وزارتخانه‌ها به اشکال‌تراشى کردند آخر آقا وقتی که در این قانون اشکال‌تراشى کردند جا دارد که وزیر مسئول مراجعه بکند به مذاکرات مشروح مجلس و توضیحات را بخواند و ببیند که با چه روحى این قانون گذشته است و دیگر ما هى مجبور نشویم براى هر تفسیرى یک تفسیر بیاوریم بنده این را تذکر دادم و پیش‌تر هم با آقاى معاون وزارت دارایى صحبت کرده بودم ایشان هم متقاعد شده بودند معذالک براى این که براى هیچ مقامى و براى اشکال‌تراشى جایى باقى نمانده باشد بنده این توضیح را دادم و امیدوارم این توضیح مقنع باشد.

نایب رئیس - این موضوعى را که تذکر دادید و فرمودید قوانینى که می‌گذرد اجرا نمى‌شود هر دولتى که قوانین مجلس را اجرا نکند باید مورد توبیخ و سؤال و استیضاح قرار بگیرد ولى موضوعى را که راجع به قسمت این تبصره اظهار کردید کاملاً روشن است و خیال نمی‌کنم دیگر وزارتخانه‌ها ایرادى بگیرند (صحیح است) آقاى معاون وزارت دارایى نظرى دارید؟

دکتر مهیمن - عرض کنم بنده اول می‌خواستم گر چه آقاى فرهودى به طور تذکار جواب آقاى طباطبایى را دادند بنده می‌خواستم عرض کنم که این پیشنهاد خرج نیست براى این که نه یک دفعه نه دو دفعه چندین دفعه خود آقاى طباطبایى همین قانون را با همین وضعیت تصویب کرده‌اند و این طرح جدیدى نیست ولى راجع به تقدیم بودجه آقاى فرهودى فرمودند به موقع تقدیم نشده است خیلى متأسفم که این را عرض می‌کنم که بودجه در موقع خودش تقدیم شده و در مرداد پیشنهاد شده بود بنابراین آنچه هم که بنده اطلاع دارم کمیسیون بودجه هم وظایفش را انجام داد ولى چه شده است که بعداً این کار مراحل طبیعى خودش را طى نکرده است در آن قسمت چه عرض کنم ولى در این قسمت چون بودجه به موقع تصویب نشده است پس بنابراین وقتى که بودجه 1323 به موقع تصویب نشد قهراً بودجه سال 1324 هم عقب می‌افتد اما راجع به فرمایشات آقاى فریور که فرمودند بنده خودم شنیدم که یکى از ادارات وزارت دارایى نسبت به این خدمت نظام وظیفه اشکالى کرده است البته این اشکال‌شان از جنبه‌اى اصولى است نه این که صرفاً بخواهند اشکال بتراشند و آن اشکال این بود که این روى هیچ قاعده و اصلى نیست که بیایند در وسط سال در آخر سال در هرموقعى برحسب تقاضاى پنج نفر یا 4 نفر در آن وضعیت قانونى استخدامى‌که هست یک تغییراتى بدهند آقایان باید تصدیق بفرمایند که قانون وقتی که وضع می‌شود قهراً یک عده‌اى مظلوم واقع می‌شوند ولى همیشه باید اکثریت را دید که به نفع اکثریت هست یا نیست و به طور قطع در تمام دنیا این موضوع هست که یک عده وقتى که قانون وضع می‌شود مظلوم واقع می‌شوند بنابراین به صرف این که یک عده مظلوم واقع شدند اصل قانون را از بین نباید برد بنابراین یک قانون استخدامى هست و یک موادى هم گذشته است و یک تصویبنامه‌هایى است که براى حفظ مقررات ادارى و براى این که بى‌نظمى‌در ادارات تولید نشود اجرا می‌شود معذالک براى این که آقاى فریور (یمین اسفندیارى- آقاى مهندس فریور) مطلع باشند بنده اطلاع می‌دهم به ایشان از روزى که این طور تصویب شده است که این دو سال خدمت نظام وظیفه جزو خدمت کارمندان محسوب بشود بنده قول می‌دهم که این قسمت را به طورى حل بکنیم که اسباب رضایت خاطر آقایان فراهم شود و اسباب گله آقایان نباشد.

نایب رئیس - مذاکره راجع به کفایت مذاکرات است ولى بنده ناچارم یک جمله را به آقاى دکتر مهیمن تذکر بدهم و آن این است که یک قانونى که از مجلس می‌گذرد وظیفه دولت و اعضاى دولت و ادارات دولت نیست که اشکال کند چه برخلاف اصول باشد یا نباشد (صحیح است) بایستى آنها مجرى قوانین باشند که از مجلس می‌گذرد و همان را اجرا کنند مطابق اصول هست یا نیست این مربوط به قوه مجریه نیست (صحیح است).

دکترمهیمن - اجازه می‌فرمایید؟ البته آنچه که از مجلس می‌گذرد مضاع و متبع است و جاى تردید نیست براى این که مجلس شوراى ملى مرجع عمومى و مرکز ثقل مملکت است آنچه که از اینجا می‌گذرد مطاع و متبع است ولى بنده این طور عرض کردم که روى احساسات و اظهارات یک عده قلیلى که می‌آیند آقایان مزاحم می‌شوند روى این قسمت یک تبصره در ذیل یک ماده می‌گذرد معذالک بنده که عرض نکردم این مخالف اصول است و نمی‌خواهم آن تبصره را رعایت نکنیم عرض کردم شنیدم که یکى از ادارات وزارت دارایى اشکال کرده‌اند و بنده با آن اشکال موافق نیستم و البته آنچه که آقایان تصویب فرموده‌اند با کمال میل اجرا خواهد شد

ایرج اسکندرى - بنده اخطار نظامنامه دارم.

نایب رئیس - بفرمایید.

ایرج اسکندرى - اصولاً ایشان نمی‌توانند وارد بحث در مطالب مجلس باشند چون ایشان فعلاً رسمیتى ندارند چون یک وقتى ایشان معاون پارلمانى شناخته شده بودند ولى حالا ایشان معاون ادارى هستند و معاون پارلمانى نیستند و ایشان سمتى که بتوانند در مجلس به جاى دولت صحبت کنند ندارند (بعضى از نمایندگان- مانعى ندارد) اجازه بفرمایید خیلى منطقى و ساده است عرض بنده ملاحظه بفرمایید وقتى که اصلش نیست جانشینش هم نیست ایشان در مجلس از طرف کى صحبت می‌کنند؟ وقتى وزیر نیست جانشین او هم نیست و ایشان آن سمت را دیگر ندارند. بنده با کمال ارادتى که به شخص ایشان دارم از نظر حفظ اصول عقیده دارم که ایشان خوب بود شرکت نمی‌فرمودند چون فرمایشاتشان رسمیت ندارد و ما هم نمی‌توانیم ترتیب اثر به فرمایشات ایشان بدهیم.

براى این که ایشان به عنوان معاون پارلمانى دیگر نمی‌توانند در صحبت‌هاى مجلس شرکت کنند.

نایب رئیس - سابقه دارد معاونین پارلمانى که به مجلس معرفى شده‌اند می‌توانند در مجلس حاضر شوند (صحیح است) چون حضرتعالى اصولى هستید. و سابقه دارید این روى سابقه است و معاون پارلمانى تا وقتى که وزیر جدیدى معین نشده است و معاون تعیین نکرده است اینها مسئول هستند این است که حق دارند صحبت کنند حالا رأى می‌گیریم به کفایت مذاکرات آقایانی که با کفایت مذاکرات موافقند قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد. چند فقره پیشنهاد شده است قرائت می‌شود. هاشمى - پیشنهاد آقاى نبوى و بنده: پیشنهاد می‌کنم طرح مربوط به یک دوازدهم تبدیل به دو دوازدهم شود.

هاشمى - آقاى فولادوند هم به همین منوال پیشنهاد کرده‌اند.

یمین اسفندیارى - بنده هم همین پیشنهاد را امضا می‌کنم.

هاشمى - باز یک عده دیگرى آقایان قریب 10 یا 15 نفر پیشنهاد می‌کنند که دو دوازدهم مورد تصویب واقع شود.

نایب رئیس - آقاى لنکرانى شما مخالفید یا موافقید با دو دوازدهم؟

لنکرانى - بنده موافقم.

نایب رئیس - پس اجازه بفرمایید یک نفر مخالف صحبت بکند بعد حضرتعالى بفرمایید. آقاى فیروز‌آبادى.

فیروز‌آبادى - بنده خیلى متأسفم که دو دوازدهم چرا باید بگذرد یک دفعه باید مال تمام 12 ماه از مجلس بگذرد و تکلیف دولت و تکلیف کابینه معلوم شود. هر دوره چند ماه وقت مجلس در این موضوع

+++

گرفته می‌شود. اما با یک دوازدهم به ملاحظه این که بعضى‌ها بیچاره هستند بنده مخالفت نمی‌کنم اما با دو دوازدهم مخالف هستم براى این که بودجه از مجلس می‌گذرد و یک اضافاتى هم که غیر از حقوق است تصویب می‌شود و بنده مخالف هستم.

نایب رئیس - آقاى لنکرانى.

لنکرانى - بنده قبلاً می‌خواستم عرض کنم که متوجه نشدم که این طرحى که پیشنهاد شده است اصل حقوق است یا اضافات هم هست چون خود طرح را نمی‌دانم خوانده شد یا نه؟

فرخ - یک مرتبه که خوانده شد.

نایب رئیس - طرح خوانده شد و طبق بودجه سال 1323 است.

لنکرانى - حضورتان عرض کنم که بنده یا گوشم کر بود یا دیر وارد شدم یا نفهمیدم یا ندانستم که این دو دوازدهم است یا اضافات هم دارد حالا خواستم ببینم اضافه هم دارد یا ندارد.

نایب رئیس - خیر اضافاتى ندارد.

لنکرانى - بنده هم موافقم با پنج دوازدهم هم موافقم.

نایب رئیس - رأى گرفته می‌شود به پیشنهادی که از طرف چند نفر آقایان شده است. که یک دوازدهم به دو دوازدهم تبدیل شود طبق بودجه 1323 موافقین با این پیشنهاد قیام نمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. پیشنهاد آقاى اردلان قرائت می‌شود. این بنده تبصره الحاقیه زیر را پیشنهاد مى‌نمایم.

تبصره - این اجازه پرداخت شامل حقوق سفیر کبیر ایران در لندن نخواهد شد و حقوق سفیر کبیر ایران در لندن حذف و قابل پرداخت نیست.

نایب رئیس - آقاى اردلان

اردلان - بنده پیشنهاد کردم که حقوق آقاى تقى‌زاده سفیر کبیر ایران در لندن ضمن بودجه دو دوازدهم که آقایان رأى می‌دهند منظور نشود و حذف بشود (جمعى از نمایندگان- چرا؟) اجازه بفرمایید هر وکیلى حق دارد نظر خودش را بگوید (صحیح است) بنده از آقایان نمایندگان محترم استدعا می‌کنم چند دقیقه فرصت بفرمایند تشریف بیاورند به کمیسیون بودجه و صورت ریز بودجه‌ها را ملاحظه بفرمایند. بنده پیشنهاد کردم که چاپ بشود ولى بدبختانه مجلس رأى نداد که آقایان تمام ملاحظه بفرمایند که با این عسرت مالى که داریم یک قران یک قران که از اهالى لخت این مملکت که در بندرعباس و بندرلنگه و روان‌سر و جوان‌رود کردستان سکونت دارند می‌گیرید و یک رقم بزرگ درست می‌کنیم می‌دهیم به وزیر مختارمان فوق‌العاده می‌دهیم منزل می‌دهیم ماوى می‌دهیم پیشخدمت می‌دهیم اتومبیل می‌دهیم ملت نجیب ایران تمام این سختى‌ها را تحمل می‌کند براى این که یک روزى ما از وجود ایشان بخواهیم استفاده بکنیم باید بیایند خدمت بکنند نه این که آن وقت امر پادشاه مملکت زیر پا بگذارد حیثیات مملکت را زیر پا بگذارد (صحیح است) من اگر رئیس دولت بودم یک ساعت نمی‌گذاشتم این آدم بماند ولى این افتخار را دارم که اینجا از آقایان نمایندگان محترم تقاضا بکنم که رأى ندهند و کسی که حاضر نیست خدمت بکند حقوقش را ندهند براى این که در مملکت باید حفظ انتظام برقرار باشد که یک نفر ثبات باید امر یک مدیر کل را اطاعت بکند و یک سفیر کبیرى که امر شاه را اطاعت نمی‌کند به او حقوق نباید داد (احسنت)

رحیمیان - زنده باد آقاى اردلان

مهندس فریور - یک کلمه حرف حسابى اگر از اول مجلس زده‌اى همین یک کلمه است.

نایب رئیس - آقاى هاشمى

هاشمى - با ابراز احساساتى که آقایان در حال نطق آقاى اردلان فرمودند بنده نمی‌دانم چطور دفاع کنم.

اردلان - دفاع نکنید

هاشمى - ... بنده طرفدار یک اصولى هستم آقاى اردلان اولاً وکیل از مسموعات فوراً نباید متأثر شود باید برود روى یک مدارک کتبى و صحیحى شما شنیده‌اید که یک تلگرافى به آقاى تقى‌زاده شده است و ایشان هم نظر به کسالتى که داشته‌اند عذر آورده‌اند ..

اردلان - چه کسالتى. هیچ کسالتى ندارند.

هاشمى - ... اما براى رسیدگى به این که آیا عذر ایشان موجه و مسموع بوده است یا نه؟ یک مرکز صلاحیت‌دارى براى این کار هست و آن دستگاه وزارت خارجه است.

یک نفر از نمایندگان - عرضه ندارند.

هاشمى - .. آیا یک نفر وکیل این قدر عرضه و حق دارد که بدون تشخیص و رسیدگى یک دفعه فتواى مجرمیت یک نفر را بدهد و براى او جرم معین کند که حقوقش پرداخت نشود؟

اردلان - من مجرم نگفتم.

هاشمى - .. این توهین به حیثیات یک نفرى است که در خارج این مملکت سمت سفیرکبیرى را دارند مملکت باید حیثیات یک نفر سفیرکبیر خودش را در خارج نگهدارد .....

اردلان - چه حیثیتى؟!

هاشمى- ..... بالأخره بنده به شخصیت این مرد کار ندارم کار به آثار علمى جاودانى این مرد ندارم کتاب‌هایى از زیر دست این مرد بیرون آمده است که مانند الاثارالباقیه ابوریحان بیرونى یک هزار سال نظیر نداشته است ..

اردلان - این مربوط به وزیر مختاریش نیست.

هاشمى - .. مگر این مرد محترم از دستگاه دولتى شما تقاضاى کارى کرده بود؟ عده‌اى از وکلا نه در روز احتیاج به آن مرد مراجعه کردید حالا در روز پیرى و مرض بعد از 50 سال خدمت اجتماعى عذر او را نمى‌پذیرید؟

بعضى از نمایندگان - احسنت

هاشمى - .. آیا وظیفه حکمیت مجلس شوراى ملى همین است که به صرف مسموعات با یک شخصیت قابل اعتماد مملکت براى یک چیز سطحى این طور رفتار بکند؟

اردلان - ما او را براى روزهاى سختى می‌خواهیم.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى اردلان آقایانى که موافقند قیام نمایند (عده کمى برخاستند) تصویب نشد. پیشنهاد آقاى مجد ضیایى قرائت می‌شود:

تبصره - دولت مکلف است بودجه دخل و خرج راه‌آهن را تا این تاریخ در جزو بودجه کل کشور منظور و در موقع طرح بودجه کل کشور تقدیم مجلس شوراى ملى نماید.

نایب رئیس - آقاى مجد ضیایى

مجد ضیایى - یک نظرى آقاى امیر تیمور فرمودند واقعاً صحیح است یک وظیفه بزرگى که نمایندگان محترم دارند دخل و خرج مملکت است که باید نظارت نمایند ما تا این ساعت که اینجا ایستاده‌ایم نمی‌دانیم راه‌آهن دخلش چقدر است؟. خرجش چقدر است؟ قانون اساسى مملکت می‌گوید: تسویه امور مالیه. جرح و تعدیل بودجه تغییر در وضع مالیات‌ها و رد و قبول عوارض و فروعات همچنان ممیزی‌هاى جدیده که از طرف دولت اقدام خواهد شد به تصویب مجلس خواهند بود) میلیون‌ها میلیون‌ها از دخل این قسمت در این چند ساله خرج شده است که ما نه از دخلش خبر داریم و نه از خرجش بنده پیشنهاد کردم که اگر آقایان موافقت بفرمایند بودجه راه‌آهن بیاید به مجلس که ما بدانیم هزینه و دخل راه‌آهن چیست؟ باید بیاید به مجلس که ما بدانیم چقدر دخل کرده‌ایم و چقدر خرج و این یکى از وظایف مهمه مجلس شوراى ملى است و پیشنهاد را هم مجدداً قرائت بفرمایید که آقایان خوب متوجه بشوند (صحیح است)

لنکرانى - بنده مخالفم. پیشنهاد مجدداً به شرح سابق قرائت شد.

نایب رئیس - آقاى لنکرانى.

لنکرانى - ما هزاران اعتراض به بودجه داریم تمام اینها را صرف‌نظر کردیم یعنى مسکوت گذاشتیم براى خاطر این که تصویب بودجه گرفتار این کشاکش نشود شاید چندین پیشنهاد و طرح‌هاى لازمى الان موجود باشد و همچنین ممکن است مخالفت‌هاى زیادى با بودجه در نظر باشد که تمام را باحترام آسایش مردم مسکوت گذاشته ایم در این شکى نیست امروز وقت این که دوام بدهیم این مذاکرات را و وقت مردم را بگذارنیم نیست، من با نظر آقاى مجد مخالف نیستم و جاى مخالفت هم نیست.

یمین اسفندیارى - مجد ضیایى بفرمایید دیگرى هم هست.

لنکرانى - .... چون مجدى که صحبت شد خیال می‌کردم فهمتان رسا است.

نایب رئیس - آقاى یمین صحبت نفرمایید آقاى لنکرانى بفرمایید.

لنکرانى - با ادب باش ...... هر وقت مجلس ساکت شد حرف می‌زنم، حضورتان عرض کنم چون این راجع به بودجه است، اما موضوعى را که راجع به آقاى تقى‌زاده مطرح شد.

نمایندگان - تمام شد آقا.

نایب رئیس - حالا مورد بحث نیست

لنکرانى - راجع به چه بگویم- راجع به لندن است؟ بنده حق دارم الان بودجه مطرح است.

نایب رئیس - مطرح نیست آقا راجع به این پیشنهادى که شده است بفرمایید.

لنکرانى - خواستم عرض کنم که لطف‌على صورتگر عضو اول تبلیغات انگلستان که به عنوان مأمور ایران به کنفرانس سانفرانسیسکو رفته است آن را هم بفرمایید بنویسند یادتان نرود.

طباطبایى - بنده مخالفم اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس - دو نفر بیش‌تر نمی‌توانند صحبت

+++

بکنند یک موافق و یک نفر مخالف رأى می‌گیریم به پیشنهاد آقاى مجد ضیایى آقایان موافقین قیام فرمایند (عده‌اى قیام نمودند) تصویب نشد پیشنهاد آقاى حاذقى قرائت می‌شود. پیشنهاد می‌کنم تبصره زیر به ماده واحده افزوده شود. طبق پیشنهادهاى وزارت کشاورزى- پیشه و هنر- فرهنگ معادل دو ثلث آخرین حقوق مرحوم دکتر عبدالله حامدى و جواد آزادى و ابوالقاسم نراقى از تاریخ فوت درباره صغار و بازماندگان به عنوان مستمرى برگذار می‌شود.

جمعى از نمایندگان - این پیشنهاد خرج است نمی‌شود رأى گرفت.

حاذقى - اجازه می‌فرمایید این را من پیشنهاد نکرده‌ام وزارتخانه‌هاى مربوطه پیشنهاد کرده‌اند.

نایب رئیس - چون این پیشنهاد خرج است نمی‌شود.

حاذقى - پس بماند براى بعد از تشکیل دولت و موقع طرح بودجه.

نایب رئیس - در موقع خودش می‌شود. پیشنهاد آقاى ایرج اسکندرى قرائت می‌شود: به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود. تعهدات فروردین ماه 1324 طبق مقررات قانون مصوب اول اسفند ماه 1323 راجع به اجازه پرداخت دو دوازدهم پرداخت گردد.

نایب رئیس - آقاى ایرج اسکندرى.

ایرج اسکندرى - بنده منظورم از این پیشنهاد اصلاح پیشنهادى است یعنى اصلاح طرحى است که تقدیم شده است چون اینجا در این طرح ذکر شده است که به وزارت دارایى اجازه داده شده است مدلول قانون 1323 را تمدید نمایند به این طریق بنده تصور می‌کنم حاجت به ذکر نباشد که قانونى که موقتى است و زمانى برایش معین شده است مثل قوانین 1 دوازدهم و 2 دوازدهم که یک مدت معینى دارد مدتش که منقضى شد آن قانون به خودى خود ملغى است و دیگر اثرى ندارد منطقاً و قانونى که ملغى شده است نمی‌شود گفت که دوباره تمدیدش بکنند یک چیز مرده را که نمی‌شود دوباره زنده‌اش کرد، بنابراین بنده تصور می‌کنم که آقاى فرهودى هم با من هم‌عقیده باشند راجع به اصلاح این موضوع از لحاظ این که چیزهایى را که ما در مجلس طرح و تصویب می‌کنیم از لحاظ منطق هم صحیح باشد، این است که بنده آن پیشنهادى که دادند این پیشنهاد را از نظر اصلاح آن تقدیم کردم و مقصودم هم این است که کلمه تمدید صحیح نیست و باید گفته شود که این یک دوازدهم فروردین ماه را طبق مقررات آن قانون بپردازند به این طریق منظور شما تأمین می‌شود بدون این که تناقضى هم داشته باشد، به علاوه یک اشکالى هم اینجا شد راجع به این که اصلاً این طرح پیشنهاد خرج است و براى این که این موضوع هم برخلاف اصول نباشد خواستم دو کلمه عرض کنم در نظامنامه پیش‌بینى شده است که وکیل حق پیشنهاد خرج ندارد ولى حق پیشنهاد طرح قانونى که دارد و این هم که تقدیم شده است طرح قانونى است و البته وکیل حق دارد که طرح قانونى را پیشنهاد نماید.

نایب رئیس - آقاى فرهودى.

فرهودى - تذکر آقاى اسکندرى صحیح بود در صورتی که موعد قانونى آن قانون اول اسفند حقیقتاً منقضى شده باشد. ولى قانون اول اسفند موعد اجرایش تا اول فروردین است و فعلاً هم ما این دو دوازدهم را براى فروردین و اردیبهشت می‌خواهیم تصویب کنیم و در حقیقت شروع این دو دوازدهم از اول فروردین است که منتهى می‌شود به همان دو ماهه بهمن و اسفند این یک عملى نیست که ما بخواهیم قانون دی ماه یا مهر ماه را تمدید کنیم این مربوط به دو دوازدهم بهمن و اسفند گذشته است که از اول فروردین تا دو ماه تمدید می‌شود.

و الان هم هنوز فروردین تمام نشده است و علت این که این لغت اختیار شد این بود که ما نخواستیم قانون تازه‌اى راجع به بودجه بگذرانیم منظورمان این بود که همان قانونى را که دولت آورده بود و گذرانده بود همان را تمدید کرده باشیم که تا اگر اشکالى هست در این قسمتى که می‌گویند پیشنهاد خرج یا چیزهاى دیگرى است آن اشکال هم مرتفع شده باشد و در واقع همان قانونى را که دولت آورده بوده است و مجلس آن را تصویب کرده است ما آن را تمدید مى‌کنیم که نظر آقاى طباطبایى هم تأمین شده باشد.

نایب رئیس- تصور می‌کنم آقاى اسکندرى توجه داشته باشند این پیشنهاد حضرتعالى با منظوری که توضیح دادید وفق نمی‌دهد و اگر بخواهیم به این پیشنهاد رأى بگیریم منظورتان تأمین نمی‌شود منظورتان این است که طبق اسفند 23 حقوق فروردین پرداخت شود اگر منظورتان این است این عبارت پیشنهاد تصویب شود در پرداخت اشکال تولید می‌کند و آن منظوری که آقایان نسبت بپرداخت حقوق براى روز شنبه دارید آن منظور حاصل نمی‌شود، ایشان پیشنهاد کرده‌اند که دو دوازدهم طبق مقررات قانون مصوب اول اسفند 23 تعهدات فروردین ماه 1324 پرداخته شود و چون در ماه اسفند ممکن است یک اضافاتى باشد که در ظرف سال آن اضافات نبوده است این را خوب است مجلس توجه کند که در عمل اشکال پیدا نشود.

ایرج اسکندرى - بنده فقط می‌خواستم عرض کنم که کلمه تمدید صحیح نیست زیرا آن قانون از بین رفته است حالا ایشان می‌گویند مقتضى است ولى من تصور نمى‌کنم صحیح باشد زیرا وقتى زمان و مدتى براى یک قانونى معین شد در موقع انقضاى آن مدت قانون ملغى است بنابراین این تناقض منطقى دارد که قانون ملغى شده را تمدید بکنیم و الا بنده هم اصرارى ندارم فقط می‌خواستم اشکال منطقى نداشته باشد.

نایب رئیس - مسترد می‌نمایید؟

ایرج اسکندرى - خیر بنده مسترد نکردم.

نایب رئیس - پس اصلاح بفرمایید ضمناً آقایان اجازه بفرمایید که دقت بیش‌ترى بشود و عبارت این طرح صحیح نوشته شود که در موقع پرداخت خزانه و تقاعد اشکال نکنند. توجه بفرمایید قرائت شود: مدلول قانون اول اسفند 1323 راجع به اجازه پرداخت دو دوازدهم حقوق و هزینه وزارتخانه‌ها و ادارات دولتى و قانون پنجم بهمن و تبصره اول ماده دوم قانون 30 آذر ماه 1323 براى فروردین و اردیبهشت ماه 1324 تمدید می‌شود.

ایرج اسکندرى - این غلط است.

جمعى از نمایندگان - قابل اجرا نوشته شود بهتر است.

فرهودى - بنده هم موافقت می‌کنم قابل اجرا نوشته شود.

نایب رئیس - یک پیشنهادى هم دکتر مهیمن کرده‌اند تصور می‌کنم که عبارت آن رساتر باشد.

بعضى از نمایندگان - این دیگر چه پیشنهادى است ایشان نمی‌توانند پیشنهاد کنند.

نایب رئیس - پیشنهاد نکرده‌اند اصلاح عبارتى است آقایان توجه بفرمایند نظر آقاى اسکندرى هم تأمین می‌شود. نظر بنده این است که این ماده واحده طورى تنظیم شود که در عمل اشکالى پیش نیاید.

دکتر کشاورز - یکى از آقایان نمایندگان این را امضا کند که صورت قانونى هم داشته باشد.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم به اصل ماده واحده با اصلاحى که شد که به جاى یک ماه دو ماه باشد آقایانى که موافق هستند ورقه سفید می‌دهند.

(شروع به اخذ رأى شد)

نایب رئیس - تقاضا می‌کنم پس از رأى آقایان تأمل بفرمایند که لایحه دو دوازدهم مجلس شوراى ملى هم مطرح شود و تمام شود.

محمد طباطبایى - اجازه می‌فرمایید؟

نایب رئیس - اعلام رأى شد نمی‌شود مذاکره کرد. این تذکر بنده هم براى این بود که آقایان تشریف نبرند و الا فعلاً مذاکره موردى ندارد.

دکتر مهیمن - اجازه می‌فرمایید؟ بنده عرضى دارم قانون 5 بهمن را هم اضافه کردم.

محمد طباطبایى - آن چیزى که اضافه کرده‌اند لازم است ایشان نماینده مالیه است می‌گوید نفهمیدم این چیزى که می‌گذرد چیست؟

نایب رئیس - بنده اعلام رأى کردم.

محمد طباطبایى - کار غلط کردید. اعلام رأى که بر‌خلاف قانون نباید باشد.

نایب رئیس - به شما مربوط نیست وظیفه من است.

محمد طباطبایى - انجام وظیفه شما بر‌خلاف قانون که نباید باشد.

نایب رئیس - قانون را بنده بهتر از شما مى‌دانم.

محمد طباطبایى - آقا این شخص نماینده مالیه است باید بفهمد چه می‌گذرد- این را بدون اطلاع نماینده مالیه نوشته‌اند.

یمین اسفندیارى - بعد می‌خوانند می‌فهمند (خنده نمایندگان)

(اخذ آرا خاتمه یافته و پس از شماره 78 ورقه سفید و یک ورقه کبود شماره شد)

نایب رئیس - لایحه دو دوازدهم با 78 رأى تصویب شد.

+++

اسامى موافقین- آقایان: دکتر رادمنش- اخوان حکمت- آوانسیان- گیو- مظفرزاده- دکتر مصدق- منصف- ایرج اسکندرى- آصف- رحیمیان- حیدر‌على امامى- حشمتى- خلعتبرى- حاذقى- بهبهانى- دکتر زنگنه- مقدم- دکتر کشاورز- ظفرى- پروین گنابادى- نصرت‌الله اسکندرى- نجومى- دکتر فلسفى- سلطانى- سیف‌پور فاطمى- حبیب‌الله درى- محیط- معدل- شریعت‌زاده- مؤید ثابتى- ریگى- ذکایى- فداکار- کام‌بخش- امام جمعه- ثقة‌الاسلامى- ذوالقدر- محمد‌على مجد- تیمورى- نبوى- مجد ضیایى- هاشمى- دکتر معظمى- ذوالفقارى- اسعد فرمند- شهاب فردوسى- دکتر معاون- جواد مسعودى- فرخ اعتماد- کاظمى- دکتر آقایان- دکتر طاهرى- فرود- دکتر مجتهدى- جمال امامى- آریه- عزت‌الله بیات- رفیعى- سرتیپ‌زاده- یمین اسفندیارى- فولادوند- لنکرانى- ملایرى- بهادرى- افشار صادقى- مخبر فرهمند- اقبال- خلیل دشتى- صمصام- ابوالحسن صادقى- فرهودى- صدر‌قاضى- عماد تربتى- قبادیان- طوسى

مخالف - آقاى اردلان

3 - طرح و تصویب لایحه بودجه دو دوازدهم مجلس شوراى ملى‏

نایب رئیس - آقاى مخبر فرهمند پیشنهاد کرده‌اند که بودجه مجلس هم مطرح شود نظر آقا تأمین شده است و حاضر است. قرائت می‌شود: مجلس شورای ملى لایحه دو دوازدهم بودجه سال 1324 مجلس شوراى ملى و چاپخانه مجلس و اداره و روزنامه رسمى‌کشور شاهنشاهى را به شرح زیر با قید فوریت تقدیم و تمناى تصویب دارد.

ماده اول - به کارپردازى مجلس اجازه داده می‌شود حقوق و هزینه دو ماهه اول سال 1324 مجلس شوراى ملى و چاپخانه مجلس را در حدود بودجه و اعتبارات اسفند ماه 1323 از وزارت دارایى دریافت دارد.

تبصره 1 - به وزارت دارایى اجازه داده می‌شود کمک هزینه مربوط به مجلس شوراى ملى و چاپخانه مجلس و اداره روزنامه رسمى‌کشور شاهنشاهى (موضوع قانون کمک کارمندان دولت) را در دو ماهه اول سال 1324 از محل درآمد عمومى‌ کشور کارسازى دارد.

تبصره 2 - به کارپردازى مجلس اجازه داده مى‌شود کمک هزینه کارگران فنى چاپخانه مجلس را (موضوع قانون کمک کارمندان دولت) در دو ماهه اول سال 24 از محل درآمد چاپخانه مجلس بپردازد.

ماده دوم - کارپردازى مجلس شوراى ملى مجاز است مبلغ نهصد و پنجاه هزا ریال معادل دو دوازدهم بودجه اداره روزنامه رسمى ‌کشور شاهنشاهى را که تقدیم مجلس نموده است براى حقوق و هزینه ماه‌هاى فروردین و اردیبهشت 24 به رسم على‌الحساب از وزارت دارایى دریافت و بپردازد و پس از تصویب بودجه احتساب نماید.

نایب رئیس - فوریت مطرح است. مخالفى نیست؟ رأى گرفته می‌شود به فوریت لایحه آقایان موافقین قیام فرمایند (اکثر قیام نمودند) تصویب شد- مذاکره در کلیات است- آقاى اردلان.

اردلان - عرض کنم بنده با پرداخت حقوق مجلس شوراى ملى طبق اسفند 1323 مخالف هستم و از آقایان می‌خواهم چند دقیقه علت مخالفت خودم را عرض کنم.

علت مخالفت بنده تمرکز پیدا می‌کند روى یک قسمت و آن حقوق خود نمایندگان است در 1315 حقوق نمایندگان سه هزار ریال بوده است که سیصد تومان باشد الان حقوق هر وکیل عبارت است از 4750 ریال حقوق ثابت و 5/ 1987 ریال کمک هزینه که مجموع مقررى و کمک هر نماینده‌اى در ماه می‌شود ششصد و هفتاد و سه تومان و هفت ریال و پنجاه دینار- شاخص زندگى که در بانک ملى ایران در مجله‌اش منتشر شده بود آقایان البته ملاحظه فرموده‌اند و بنده هم مطالعه کردم اگر ما همان سال 1315 را که حقوق نماینده مجلس شوراى ملى سیصد تومان بود صد تصور کنیم مخارج ما حالا فوق‌العاده اضافه شده یعنى در سال‌هاى 15 و 16 و 17 و 18 و 19 این اضافه شاخص زندگى زیاد محسوس نیست از شهریور 1320 این شاخص زندگى خیلى بالا رفته است در اواسط سال 1320 عوض صد به 1031 رسیده است یعنى زندگى ده برابر گران شده است و اواسط سال 23 بیش از 9 برابر بوده است. یعنى 962 درصد گران‌تر شده است بنابراین اگر ما بخواهیم به یک نماینده این قدر حقوق بدهیم که او بتواند یک زندگى معتدلى داشته باشد و انجام وظیفه کند باید نه برابر آن سه هزار ریال یعنى بیست و هفت هزار ریال بهش بدهیم (صمصام- پس به کارمندان دولت هم باید همین طور بدهید) ما الان در حدود بیست هزار ریال کمتر حقوق می‌گیریم حقوق بازنشستگى و چیزهاى دیگر را هم که حساب کنیم در حدود دو هزار ریال می‌شود به طوری که در حقیقت حقوقى که به یک وکیل الان می‌پردازید مخارج ده روز او است شما یک نفر نماینده‌اى را که می‌خواهید انجام وظیفه کند و مرکز ثقل مملکت باشد و خداى نکرده در پیرامون مطلبى هم نباشد نمی‌شود حقوق او را به قدر ده روز بدهیم و بیست روز آن را بدون حقوق بگذاریم یکى از آقایان نمایندگان به بنده اجازه دادند که اینجا عرض کنم یک خانه داشته است و فروخته است و یک یادداشت دیگرى یکى از آقایان داده‌اند که حقوق یک نفر وکیل مطابق با قیمت دو پیت روغن است (صمصام- کى پیشنهاد داده؟) پیشنهاد نیست یادداشت است و چون امضا ندارد بنده نمی‌دانم از طرف کدام از آقایان است. بنده نمی‌دانم آقایان نمایندگانى که از ولایات تشریف می‌آورند که اقلاً باید در اینجا ماهى سیصد تومان کرایه خانه بدهند با این حقوق چطور می‌توانند کنند. دیروز بنده با یک نفر از آقایان نمایندگان همین جا صحبت می‌کردیم ایشان هم این مطلب را می‌گفتند وقتی که ما در مجلس شوراى ملى که مرکز این مطلب است نگوییم پس این مطلب را کجا بگوییم؟ بنده خیلى ممنون می‌شدم که آقایان کارپردازان مجلس شوراى ملى یک جواب قانع کننده‌اى دراین خصوص به بنده بدهند و تکلیف این نمایندگانى را که تمکن ندارند معین بکنند.

بنده از عرضی که که اینجا کردم یک منظور داشتم و آن این است که چون انتخابات نزدیک است با ترتیب فعلى ما انحصار می‌کنیم وکالت مجلس شورای ملى را براى اشخاصی که متمول هستند و این بر‌خلاف قانون انتخابات، برخلاف اصول مشروطیت است براى این که شرط پول داشتن نباید شرط اصلى وکیل شدن باشد. ولى با این ترتیب اگر کسى پول نداشته باشد نمی‌تواند وکیل بشود و بنده از روى ارقام حساب کردم که این حقوق نمی‌تواند مخارج بیش از ده روز یک نفر وکیل را تأمین کند و بیست روز حقوق ندارد این است که بنده خیلى ممنون می‌شوم ببینم که آقایان کارپردازان مجلس شورای ملى چه راه حلى در این کار دارند چه تکلیفى براى بنده و امثال بنده معین می‌کنند.

نایب رئیس - آقاى نجومى

نجومى - فرمایشات ایشان ربطى به دو دوازدهم نداشت فرمایش ایشان یک بحث دیگرى بود که حقوق آقایان نمایندگان کم است ممکن است در موقع طرح بودجه مجلس شوراى ملى بفرمایند و مجلس هم اگر تصویب فرمودند گرفته می‌شود و پرداخته می‌شود. فعلاً موضوعى که مورد بحث است این است که معادل دو دوازدهم که در اسفند 1323 مجلس اعتبار داشته است گرفته شود و پرداخت شود و غیر از این هم ما نمى‌توانیم پرداخت کنیم اگر در این موضوع نظرى دارید بفرمایید تا بنده جواب عرض کنم و این که یک اصل کلى را که این حقوق کافى نیست بفرمایند آن را در موقع خودش باید مجلس حل کند که حقوق بیش‌ترى داده شود.

نایب رئیس - آقاى امیر تیمور

امیر تیمور - به تمام ادوار مجلس که مراجعه می‌کنم مشاهده می‌شود که راجع به امور داخلى و ادارى خودش مجلس شوراى ملى در گذشته همیشه ساعى بوده که سرمشق از عمل و نظم و ترتیب باشد و براى انجام همین مقصود در تمام سال‌ها بودجه مجلس قبل از سال نو همیشه تقدیم مجلس شده و از تصویب مجلس گذشته است و ما با یک چنین کارى مقصودى هم داشتیم، یک مقصود دیگرى هم علاوه از تصویب بودجه مجلس داشتیم که دولت‌ها هم از رویه مجلس حقیقت سرمشق بگیرند و این رویه پسندیده نیست که مجلس را هم آنها تنقید کنند، متأسفانه و بدبختانه در این دوره این یکى هم از دست مجلس در رفته است و در اول سال 1323 بود که مجلس را به صورت دو دوازدهم در آوردند و بنده آن را شدیداً تنقید کردم و آن عمل را بنده یکى از کارهاى بسیار ناپسندیده مجلس می‌شمارم و حالا هم این کار حاکى از بى‌نظمى و بى‌ترتیبى و سوء‌جریان امور ادارى داخلى مجلس شوراى ملى است اگر بودجه دولت و مملکت را گفته می‌شود دیر می‌آورند دولت دیر آورد یا کمیسیون بودجه وظایف خودش را آن طورى که باید و شاید عمل نکرد یا علاقمندى نبود به امور آن جاى خودش ولى راجع به بودجه مجلس، هیچ کس از این معاذیر نمی‌تواند، ما را قانع کند جز این که اذعان کنیم که متأسفانه امور داخلى مجلس شوراى ملى به قدرى سوءجریان دارد که آنها هم در موقع خودش نمی‌توانند بودجه‌شان را تقدیم مجلس شوراى ملى بکنند با این که هیچ‌گونه مانعى هم نبوده است در کار و درست این کار دو دوازدهم هم مثل کار غلط دولت‌ها بوده است و من معتقدم که بودجه مجلس شوراى ملى به همان ترتیب سابق می‌بایستى در موقع خودش تقدیم شود و حالا که به موقع خودش تقدیم نشده است من عقیده دارم که بودجه مجلس را اگر چند روز دیرتر هم باشد باید یک جا بیاورند و تقدیم کنند و این رویه غلط را اجازه ندهید که سابقه بشود و در مملکت باقى بماند تمام ادارات این مملکت به جاى خودش یکى بعد از دیگرى دارد خراب می‌شود و نباید اجازه داد که سوء جریان در آن حکومت بکند و به ضرر امور مملکت تمام بشود.

نایب رئیس - براى اطلاع آقاى امیر تیمور عرض می‌کنم که بودجه مجلس قبل از پایان سال 1323 به همان طورى که فرمودید تقدیم مجلس شوراى ملى شده است منتها چون قانون بودجه کل نگذشته و اعتبارات پرداخت بودجه مجلس هم مربوط به قانون بودجه عمومى مملکت است به این جهت تأخیر شده است.

امیر تیمور - این طور نیست آقا اجازه

+++

بفرمایید توضیح عرض کنم متأسفانه این طور که فرمودید این طور نیست مجلس شوراى ملى راجع به بودجه خودش آزادى دارد و بودجه خودش را خودش می‌تواند تنظیم کند و تصویب کند و این بودجه مربوط به بودجه مملکتى نیست که می‌فرمایید چون بودجه مملکتى نگذشته است نمی‌تواند به هیچ‌وجه این طور نیست این دو بودجه به کلى از هم مجزا است و چنانچه به قانون اساسى مراجعه بفرمایید و به نظامنامه- هم مراجعه بفرمایید ملاحظه خواهید فرمود که به کلى دو باب جداگانه از همدیگرند بودجه مملکتى یک طرف است و بودجه مجلس یک طرف است و هیچ تماسى با هم ندارند و مجلس می‌تواند در بودجه خودش با کمال آزادى دخل تصرف کند. تنظیم کند و تصویب کند.

نایب رئیس - براى این که آقا رفع اشتباهتان بشود توضیح عرض می‌کنم چون خیال می‌کنم که اشتباه فرموده‌اید در قانون بودجه اعتبار را یک جا مجلس تصویب می‌کند ولى در نقل و انتقال فصول بودجه دولت حق کنترل ندارد ولى تا آن قانون بودجه و اعتبار آن در مجلس شوراى ملى تصویب نشود خزانه نمی‌تواند بپردازد (صحیح است) بنده این عرایض را که کردم روى سابقه است که تمام آقایان دارند (امیر تیمور- سابقه غلط است) و الا نمى‌خواستم بر‌خلاف فرمایش حضرتعالى عرضى کرده باشم. مخالف دیگرى نیست؟ (گفته شد، خیر) رأى می‌گیریم به ورود در شور مواد آقایان موافقین قیام فرمایند (اغلب قیام نمودند) تصویب شد. ماده اول مطرح است (گفته شد- مخالفى نیست) رأى می‌گیریم به ماده اول موافقین قیام فرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد. ماده دوم مطرح است. (مخالفى نیست) پیشنهادى هم نرسیده است رأى می‌گیریم به مجموع لایحه با ورقه ‏

طباطبایى - بنده پیشنهادى دارم.

نایب رئیس - آقا می‌گذارید بعد از اعلام رأى اگر بنده بگویم موقعش گذشته است ایراد می‌کردند و می‌فرمایند که رعایت نمى‌شود.

بعضى از نمایندگان - اعلام رأى شد. (همهمه نمایندگان)

نایب رئیس - پیشنهادى نرسیده است ..

طباطبایى- این را که بنده نوشتم به جنابعالى خصوصى بوده است که اگر صلاح می‌دانید قبل از اعلام رأى آن پیشنهاد بنده درآن لایحه قبلى حالا مطرح شود.

نایب رئیس - وقتى که اعلام رأى شد دیگر حق ندارید صحبت کنید (صحیح است)

صمصام - اعلام رأى گردید رأى بگیرید (همهمه نمایندگان)

طباطبایى - عرض کنم که اگر آقایان اصرارى دارند حتماً پیشنهادى باشد من موافقم اما آن پیشنهادى که من کردم الان خدمت آقاى رئیس است.

نایب رئیس - در آن لایحه بود پیشنهادات آن لایحه را پاره کردند.

طباطبایى - حالا مطلب را عرض می‌کنم اگر آقایان موافقت بفرمایند پیشنهاد می‌کنم و امضا هم می‌کنم شاید هم تصویب بشود پیشنهادى که بنده کردم راجع به شهردارى‌ها بود، شهردارى‌هاى ولایات آقا خراب است (صحیح است) پیشنهادى که بنده کرده بودم در لایحه گذشته (فداکار- لایحه دو دوازدهم مجلس مطرح است) (همهمه نمایندگان) آن قانون مربوط به اجناس انحصارى که صدى سه آن تخصیص داده شده بود به شهردارى‌ها کمیسیون بودجه تصویب کرد کمیسیون قوانین دارایى هم تصویب کرد گزارش هم چاپ شده است لایحه‌اش هم چاپ شده است و راپورت کمیسیون هم چاپ شده و توزیع شده است.

نایب رئیس - آقا مجلس را یک قدرى بى‌جهت معطل می‌کنید بنده جسارت می‌کنم خدمتتان.

طباطبایى - بنده عرض می‌کنم این پیشنهاد را موقعى که لایحه دو دوازدهم بودجه مملکتى مطرح بود پیشنهاد را تقدیم کردم ماند آنجا روى میز آقاى رئیس و نخواندند و فراموش کردند و من خواستم ببینم که اگر آقایان موافقت می‌فرمایند همان پیشنهاد را ضمیمه این لایحه بکنیم.

هاشمى - بودجه مجلس مطرح است قربانت بروم.

بعضى از نمایندگان - این چه پیشنهادى است آقا.

بودجه مجلس مطرح است.

نایب رئیس - آقاى طباطبایى این ربطى به بودجه مجلس ندارد بودجه شهردارى‌ها جایش اینجا نیست.

طباطبایى - بسیار خوب این طور که بنده پیشنهاد کرده بودم به عقیده خودم مانعى نداشت حالا که آقاى رئیس پاره کرده‌اند من حرفى ندارم.

نایب رئیس - رأى می‌گیریم با ورقه، آقایان موافقین ورقه سفید می‌دهند.

(اخذ و استخراج آرا به عمل آمده 76 ورقه سفید و یک ورقه کبود شمارش شد)

نایب رئیس - عده حاضر در موقع اعلام رأى 84 نفر به اکثریت 76 رأى تصویب شد.

اسامى موافقین- آقایان: دکتر کشاورز- فولادوند- ملایرى- نجومى- دکتر رادمنش- ذکایى- کام‌بخش- ایرج اسکندرى- پروین گنابادى- مخبر فرهمند- اریه بهادرى- افشار صادقى- دکتر فلسفى- سیف‌پور فاطمى- محمد طباطبایى- امام جمعه- محیط- سلطانى- خلعتبرى- کاظمى- معدل- شریعت‌زاده- دکتر زنگنه- ریگى- رفیعى- پوررضا- خاکباز- دهستانى- حیدر‌على امامى- خلیل دشتى- ظفرى- فرخ- دکتر طاهرى- دکتر مصدق- دکتر مجتهدى- تیمورى- اعتماد- حشمتى- شهاب فردوسى- صدر‌قاضى- آوانسیان- دکتر آقایان- قبادیان- دکتر کیان- لنکرانى- رحیمیان- گیو- عدل- اخوان- اسعد ذوالقدر- محمد‌على مجد- عزت‌الله بیات- ثقة‌الاسلامى- بهبهانى- هاشمى- صادقى- جواد مسعودى- اقبال- سرتیپ‌زاده- فرهودى- نبوى- فرمند- یمین اسفندیارى- ذوالفقارى- دکتر معظمى- عماد تربتى- آصف- حاذقى- فداکار- مجد ضیایى- دکتر معاون- صمصام بختیارى- حبیب‌الله درى- طوسى-

مخالف - آقاى اردلان

نایب رئیس- پیشنهاد ختم جلسه شده است.

هاشمى - آقاى مجد هم پیشنهادى راجع به همان قسمتى که آقاى طباطبایى فرمودند داده‌اند که خوانده می‌شود:

(به شرح ذیل قرائت شد)

پیشنهاد می‌نمایم بودجه شهردارى‌ها جزو دستور جلسه آتیه گذارده شود.

نایب رئیس - این پیشنهاد عملى نیست زیرا این پیشنهاد باید با بودن وزیر دارایى و دولت مطرح شود چون دولت نیست بالفعل ما نمی‌توانیم آن را مطرح کنیم (صحیح است)

4 - ختم جلسه و موقع جلسه آتیه‏

نایب رئیس - اگر اجازه می‌فرمایید جلسه را ختم کنیم جلسه آتیه روز سه‌شنبه چهارم اردیبهشت ماه ساعت 9 صبح.

(مجلس نیم ساعت بعد از ظهر ختم شد)

نایب رئیس مجلس شوراى ملى - ملک‌مدنى  

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تصویب‌نامه‌ها

شماره 728          25 ر 1 ر 24

وزارت دارایى

هیئت وزیران در جلسه 22 فروردین ماه 324 طبق پیشنهاد شماره 27093- 2182 ر 4- 15 ر 1 ر 24 وزارت کشور تصویب نمودند از تاریخ صدور این تصویب‌نامه نمایش‌هایى که از طرف جمعیت شیر و خورشید سرخ بندر پهلوى به منفعت امور خیریه داده می‌شود و در مورد گواهى شهردارى و انجمن شهر باشد از پرداخت عوارض مقرر شهردارى معاف گردد تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

نخست وزیر

شماره 1504        25 ر 1 ر 324

وزارت دارایى

بنابر پیشنهاد شماره 1787 ر 66 ر 1609 مورخه 22 فروردین ماه 1324 وزارت دارایى هیئت وزیران در جلسه 22 فروردین ماه 1324 به استناد ماده هشت قانون مصوبه مسکوک نقره مصوب 26 آبان 322 اختیار ضرب دویست ملیون ریال مسکوک نقره را به بانک ملى ایران واگذار می‌نماید تا بانک مزبور با رعایت قانون مورد بحث تا میزان مبلغ مذکور به حساب خود به ضرب مسکوک نقره در ضرابخانه اقدام نماید.

تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است.

نخست وزیر

شماره 1202        24/ 1/ 21

وزارت کشور

هیئت وزیران در جلسه 20 فروردین ماه 324 بر حسب پیشنهاد وزارت فرهنگ و موافقت وزارت کشور تصویب نمودند که کنسرت‌هاى انجمن موسیقى ملى که براى پیشرفت موسیقى ملى است از عوارض شهردارى معاف باشد. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

نخست وزیر

وزارت دارایى

هیئت وزیران در جلسه 22 فروردین ماه 324 بر طبق پیشنهاد شماره 8000 ر 644 مورخ 19 ر 1 ر 1324 وزارت بازرگانى و پیشه و هنر تصویب نمودند صدور ظروف و اشیای صنعتى ساخته شده از سیم قلم‌زده ساخت ایران مشروط بر این که بهاى دستمزد ساخت آن لااقل معدل هفتاد درصد بهاى سیم آن باشد مجاز و در هرمورد با اجازه قبلى وزارت بازرگانى و پیشه و هنر اجازه صدور آن داده شود. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است

نخست وزیر

+++

 

یادداشت ها
Parameter:294236!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)