کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


صفحه اصلی » مشروح مذاکرات » مشروح مذاکرات مجلس ملی » دوره پانزدهم مجلس ملی

0.0 (0)
مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15
[1396/05/24]

جلسه: 12 صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه دهم شهریور ماه 1326  

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای رئیس راجع به اظهار تأسف از فوت مرحوم حسین پیرنیا

3- تصویب طرح قانونی پیشنهادی نمایندگان راجع به حق‌شناسی از خدمات اجتماعی مرحوم پیرنیا

4- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره‏15

 

 

جلسه: 12

صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه دهم شهریور ماه 1326

 

فهرست مطالب:

1- تصویب صورت مجلس

2- بیانات آقای رئیس راجع به اظهار تأسف از فوت مرحوم حسین پیرنیا

3- تصویب طرح قانونی پیشنهادی نمایندگان راجع به حق‌شناسی از خدمات اجتماعی مرحوم پیرنیا

4- موقع و دستور جلسه بعد - ختم جلسه

 

مجلس ساعت دو و بیست و پنج دقیقه صبح به ریاست آقاى رضا حکمت نشکیل گردید.

1- تصویب صورت مجلس.

صورت مجلس روز یکشنبه هشتم شهریور ماه را آقاى معتمد دماوندى (منشى) قرائت کردند.

صورت جلسه روز یکشنبه هشتم شهریور ماه 1326

یک ساعت و ربع به ظهر روز یکشنبه هشتم شهریور مجلس به ریاست آقاى نبوى نایب رئیس تشکیل و صورت جلسه پیش قرائت گردید.

اسامى غائبین جلسه گذشته که ضمن صورت مجلس خوانده شده. غائبین بى اجازه- آقایان: محسن گنابادى، هدایت الله پالیزى، شهاب خسروانى، ابوالقاسم لیقوانى. سید حسن تقى‌زاده. على وکیلى.

دیرآمدگان با اجازه، آقایان: ضیاء ابراهیمى، محمدعلى دادور، کشاورز صدر، فولادوند، دکتر راجى، ظفربختیارى، دکتر عبده، دکتر آشتیانى، شریعت‌زاده.

دیرآمدگان بى اجازه، آقایان: محمدحسین صولت قشقایی، عزت‌الله بیات، حسن اکبر، جواد طاهرى، دکتر اعتبار، عزیز اعظم زنگنه، تولیت، سلطانى، رستم گیو، آقاخان بختیار، دکتر طبا، محمدعلى مسعودى، سزاوار، دهقان، اسلامى، نیکپور، دکتر امینى، مشایخى، قهرمان.

آقا صدر کشاورز راجع به رفع توقیف از عموم جراید و الغاء حکومت نظامى و آقاى مهدى ارباب راجع به اخذ چهل ریال عوارض از ده ریال شکر که به عکس نوشته و محمل دفاع وزارت دارایی شده تذکر دادند و صورت مجلس تصویب شد. آقاى آزاد شرحى به عنوان اعلام جرم تقدیم نمودند که قرائت شود. و گفته شد دستور ولى آقاى دهقان مخالف و معتقد بودند که مطالب مهمى از گرفتاری‌های مردم باید به عرض مجلس برسد.

آقاى حاذقى توضیح دادند که وظایف مجلس توجه به تمایلات مستدعیات مردم است ولى کارهاى اساسى را باید مقدم داشت از جمله روشن کردن تکلیف اعتبارنامه‌ها است رأى به ورود در دستور اخذ و تصویب شد.

آقاى اردلان به موجب ماده 4 نظامنامه اخطار نمودند که شعب گزارش مربوط به اصفهان و یزد را نداده‌اند و آقاى رئیس دراین باب تأکید نمودن آقاى اقبال راجع به انتخاب اعضاء کمیسون‌ها و این که فراکسیون حزب دمکرات اسامى را عوض کرده است توضیحى دادند و آقاى رئیس تذکر دادند عملى که در کمیسیون شاه به صورت کاندید بوده و انتخاب در مجلس به عمل می‌آید نمایندگان در انتخاب اعضاء مختارند و پنج نفر آقایان مهندس رضوى، مهدى معین‌زاده، محمود محمود، عبدالحسین نیکپور، مسعود ثاتبى براى نظارت انتخاب می‌شوند که به اتفاق آقاى حاذقى پس از انتخاب اقدام به استخراج آراء خواهند کرد و انتخاب کمیسیون‌ها شروع شد.

کمیسیون قوانین دارایی 18 نفر عده حضار 112 نفر، کمیسیون قوانین دادگسترى 18 نفر، عده حضار 113 نفر، کمیسیون فرهنگ هیجده نفر عده حضار 112 نفر، بازرگانى پیشه و هنر هیجده نفر عده حضار 114 نفر، کمیسیون کشاورزى 18 نفر عده حضار 113 نفر، کمیسیون راه 12 نفر عده حضار 111 نفر، کمیسیون امور خارجه دوازده نفر عده حضار 115 نفر، کمیسیون بهدارى 12 نفر

+++

 عده حضار 104 نفر، کمیسیون نظام 12 نفر عده حضار 99 نفر، کمیسیون پست و تلگراف 6 نفر عده حضار 101 نفر، و نیز اسامى اعضاء چهار کمیسیون بودجه که در شعب انتخاب شده قرائت شد کمیسیون بودجه 18 نفر کمیسیون مبتکرات 12 نفر کمیسیون محاسبات مجلس 6 نفر و کمیسیون عرایض و مرخصى شش نفر.

آقاى رئیس اظهار نمودند مجلس طرح اعتبارنامه‌ها است و آقاى محمدعلى مسعودى پیشنهاد نموده‌اند که اعتبارنامه‌ها مطرح نشود عده‌ایی می‌خواهند مطالب مهم فورى به عرض مجلس برسانند. آقاى محمدعلى مسعودى گفتند راجع به کمیسیونی که می‌خواهد به امریکا برود و تقسیم خوزستان به نام ورثه خزعل و موضوع آب هیرمند مطالبى دارند و آقاى حاذقى مخالف بوده گفتند که بعد از طرح اعتبارنامه‌ها اجازه نطق قبل از دستور داده شود.

پیشنهاد آقاى محمدعلى مسعودى در خروج اعتبارنامه‌ها در دستور تصویب نشد.

آقاى رضوى طبق اصل یازدهم قانون اساسى تذکر دادند که انجام مراسم تحلیف مقدم باشد و آقاى رئیس گفتند که طبق سابقه پس از تصویب اعتبارنامه‌ها اقدام می‌شود.

آقاى آزاد اظهار نمودند که اخطار نظامنامه‌ای دارند و به آقای قوام‌السلطنه اعلام جرم کرده‌اند تقاضا دارند قرائت شود.

آقاى دکتر اعتبار با قرائت اصل 32 قانون اساسى راجع به عضویت نمایندگان در ادارات توضیحى داده گفتند تا یک هفته دیگر اسامى این عده از نمایندگان را اگر از مشاغل دولتى دست نکشند قرائت و اعلام جرم خواهند کرد. و آقاى رئیس اظهار نمودند که در این باره از طرف مجلس به دولت تذکر داده شده است.

آقاى عباس مسعودى گزارش شعبه ششم را راجع به اعتبارنامه آقاى وهاب‌زاده قرائت نمودند.

آقاى محمدعلى مسعودى به عنوان مخالف در صلاحیت و جریان انتخاب آقاى وهاب‌زاده حاضر به بیان دلائل خود بودند و گفتند که به تقاضای چند نفر از آقایان اگر مجلس موافق باشد ممکن است موکول به حضور آقاى وهاب‌زاده شود و به پیشنهاد آقاى دکتر راجى در این باب اخذ رأى و تصویب شد و سپس اعتبارنامه آقاى خوئی‌لر مطرح گردید و آقاى محمدعلى مسعودى نسبت به صلاحیت ایشان از نظر همکارى با دموکرات‌ها و پرونده انتخاباتى مخالف بودند و چون حضور ندارند بنا به پیشنهاد آقاى گنجه یی به خروج اعتبارنامه مذکور از دستور اخذ رأى و تصویب شد. اعتبارنامه آقاى عباس اسکندرى مطرح گردید و آقاى دکتر اعتبار بیان داشتند وقتى آقاى مهندس رضوى مخالفت خود را پس گرفتند مخالفت با اعتبارنامه آقاى اسکندرى را قبول  کرده‌اند و این موضوع در دوره سیزدهم نیز سابقه دارد و مشروحاً بیان مخالفت نموده گفتند که مأمورین دولت در انتخاب ایشان مداخله داشته‌اند تا آنجا که اهالى به تعطیل و بستن بازار مبادرت کردند و انجمن مستعفى و دوباره به ظاهر طبق تمایلات اهالى تشکیل گردید ولى در جریان اخذ آراء یکى از صندوق‌ها به وسیله افسر ژاندارمرى عوض شد و انجمن آراء آن را باطل نمود و در نتیجه انتخاب ایشان حسن جریان نداشته است.

سپس آقاى دکتر اعتبار به صلاحیت اخلاقى و سیاسى و مشاغل ادارى آقاى اسکندرى از جمله ریاست کابینه فوائد عامه در سال و ریاست شرکت بیمه در سال 1322 اشاره نموده گفتند آقاى اسکندرى بلافاصله پس از شهریور بیست به فعالیت سیاسى آغاز کردند و به تأسیس حزب توده و انتشار روزنامه آخرالساعه نیز گفته‌اند که لیدر حزب توده هستند و نظر دارند که فیلمى از بیست سال گذشته ایران تهى کنند ولى مقامات مصرى با توقیف گذرنامه ایشان را از مصر اخراج نمودند و این موضوع در پرونده محرمانه وزارت خارجه منعکس است سپس کتابی را ارائه داده و گفتند که سازمان جاسوسى روس‌ها و ایران انگلیسى شرح می‌دهد و در مقدمه این کتاب از قول لنین نوشته شده است که هر کمونیست باید یک جاسوس باشد و براى حفظ دولت جوان خود هیچ وسیله را غیرمجاز و نامشروع نداند- در صفحه 96 این کتاب ضمن تشریح تشکیلات جاسوسى در ایران سال 1927 می‌نویسد شاهزاده‌ای پست مهمى در فوائد عامه دارد و جاسوس شماره 16 ما بود و اطلاعات مفیدى به ما می‌داد.

در اینجا آقاى دکتر اعتبار با ذکر اسامى اولیاى وقت وزارت فوائد عامه خطاب به آقای عباس اسکندرى بیان نمودند که جنابعالى تنها شاهزاده و رئیس کابینه بودید سپس خطاب به آقایان نمایندگان چنین بیان نتیجه نمودند که پس از چهل سال به کسی که براى حفظ جان سوار کالسکه فلان سفارت شده ایراد گرفتند اکنون این آقا را با این سوابق به همکاری خود بپذیرید. آینده به شما چه خواهد گفت.

در این موقع آقاى عباس اسکندرى در پاسخ آقاى دکتر اعتبار به تمایل و تقاضاى خود در مخالفت ایشان اشاره کرده گفتند که شخصاً به وسیله آقاى دکتر راجى چنین تقاضا نموده بودند زیرا مایل نیستند تا وقتى صحبت نشده به اعتبارنامه ایشان رأى داده شود و سپس راجع به جریان انتخابات همدان و مساعدت‌های آقاى بهاء‌الملک و خوانین و اهالى اسدآباد و ائتلاف با نماینده دیگر محل و مجموعه آراء حوزه توضیحات مفصلى دادند و بعد در اطراف صلاحیت خود گفتند که از هیجده سالگى وارد سیاست کشور شده و مقاماتیرا طى کرده و مورد حسن ظن مرحوم مشیرالدوله و آقایان مؤتمن‌الملک و بهاء‌الملک بوده و از نهم آبان به بعد مخالف حکومت وقت و غالباً محبوس بوده‌اند و بعد به کتاب جاسوسى مستند آقاى دکتر اعتبار اشاره نموده گفتند که از طرف حکومت مورد تحقیق و تعقیب قرار گرفت و 3 نفر محکوم به اعدام شدند و محکومیت یک نفر از آن‌ها هم بنا به تقاضاى آقاى مؤتمن‌الملک از پادشاه وقت به حبس ابد مبدل شد و نسبت جاسوسى به کسی که هفتصد سال پدرانش در هر گوشه مملکت حکومت داشته‌اند روا نیست و بعد راجع به شرکت بیمه و بیلان آن و قانون بیمه کارگران و علت استعفا از شرکت توضیحاتى دادند و بر رد مندرجات تهران مصور‌نامه شرکت بیمه را قرائت نمودند همچنین درخصوص مسافرت به مصر و فعالیت علیه انگلیس با شوروى اشاره کرده به شرح وقایع جنگ اول بین‌المللى و فعالیت همسایگان در ایران پرداخته گفتند که با رفقاى حزبى خود براى نجات بقایاى قواى ژاندارمرى در لرستان و صفحات غرب به شهادت آقاى ظفرى خدماتى کرده و بیش از هزار نفر ژاندارم و افسر را نجات داده‌اند ولى سرانجام از طرف ستاد ارتش متفقین مقیم همدان تحت توقیف درآمدند زیرا مأمورین عالی‌رتبه ستاد متفقین عقیده داشتند که دموکراسى از جزیره انگلستان به خارج نمی‌تواند نفوذ کند خصوصاً آسیا و ایران و معلوم شد که زورمندان جهان نیروى خود را به رایگان براى دیگران صرف نمی‌کنند ولى اکنون که به حکم تحول تاریخ از تاج امپراطورى هندوستان صرف‌نظر می‌کنند مسلم است با ایران مستقل باید طریقه دوستى واقعى پیش گیرند و بالاخره قرارداد نفت جنوب را تعدیل و این غبن فاحش را جبران نمایند که از آن روز اولین فصل دیباچه دوستى ایران و انگلستان شروع خواهد شد.

در اینجا آقاى اسکندرى به بیان عقیده خویش پرداخته گفتند در امور داخلى باید اصل مکافات و مجازات برقرار شود و در سیاست خارجى باید پایه و اساس بر روى حفظ استقلال سیاسى و اقتصادى قرار گیرد و ایران هیچ گاه نباید وسیله تحریک دولتى علیه دولت دیگر شودو بالاخره آقایان نمایندگان با وقوف به اصول و روش سیاسى ایشان می‌توانستند قضاوت کنند و با مهره سیاه یا سفید رأى بدهند.

آقاى دهقان راجع به صحت مندرجات طهران مصور نسبت به آقای عباس اسکندرى توضیحاتى دادند و در عین حال به انتخاب آقاى رحیمیان اشاره کردند که به کمک مأمورین مسلح شوروى انجام یافته بود- آقاى رحیمیان با توضیحاتى اظهارات ایشان را رد کرده گفتند با آن که تمام وسائل خارجى با ایشان مخالف بوده مانند دوره چهاردهم با 16 هزار آراء اهالى محل انتخاب شده‌اند. آقاى مهندس رضوى پیشنهاد نمودند که اعتبارنامه آقاى عباس اسکندرى از دستور خارج شود و توضیح دادند که محض حفظ مصالح عالیه مملکت و احترام قضاوت‌های مجلس کمیسیونى تشکیل شود و آنچه راجع به آقاى اسکندرى است تحت مطالعه و رسیدگى درآید و نتیجه به عرض مجلس برسد و به این ترتیب حقى از مخالفین و موافقین سلب نشود.

آقاى حاذقى با توضیحاتى مخالف و معتقد بودند همانگونه که نسبت به اعتبارنامه آقاى تقى‌زاده مخالف و موافق صحبت کردند و به اتفاق آراء رأى داده شد در مورد اعتبارنامه آقاى اسکندرى نیز آنچه باید گفته شده و محتاج به تشکیل کمیسیون نیست به پیشنهاد آقاى مهندس رضوى و ارجاع به کمیسیون اخذ رأى به عمل آمد و تصویب نشد.

آقاى تولیت تذکر دادند این که آقاى اسکندرى ضمن مطالب خود راجع به امر و نهى آقاى آیةالله بروجردى در انتخاب آقاى دکتر اعتبار اشاره کردند چنین چیزى نبوده است.

در این موقع پیشنهادى به امضاء 27 نفر دائر به اخذ رأى مخفى قرائت شد و آقاى مسعود ثابتى راجع به انتخاب نظار براى استخراج آراء طبق نظامنامه توضیحاتى دادند و آقاى اقبال پیشنهاد نمودند که طبق ماده 92 اخذ رأى شود عده حضار 103

+++

نفر و مهره‌های تفتیشیه پس از شماره صد عدد بود و به اکثریت 63 رأى اعتبارنامه آقاى عباس اسکندرى تصویب شد.

آقاى رئیس با تذکر به آقایان نظار استخراج آراء کمیسیون‌ها دو ساعت بعد از ظهر اعلام ختم جلسه نمودند و جلسه آینده بروز سه‌شنبه دهم و دستور بقیه اعتبارنامه‌ها و مراسم تحلیف مقرر گردید.

رئیس- آقاى کشاورز صدر نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

کشاورز صدر- بله، بنده می‌خواستم عرض کنم راجع به دیرآمدگان بى اجازه که اسم بنده را هم نوشته بودند بنده به موقع آمدم و اجازه هم خواستم و معتقدم که همیشه باید به موقع آمد خواستم که این را تذکراً عرض کنم.

رئیس- آقاى دهقان نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

دهقان- بنده را در داد غائبین بى اجازه یا دیرآمدگان بى اجازه نوشته بودند در صورتى که سر وقتى که مقرر می‌شود ما می‌آییم اینجا و درست نیم ساعت یا یک ساعت اینجا معطل می‌شویم و جلسه تشکیل نمی‌شود. خواستم عرض کنم که علاوه بر این که بنده دیر نیامدم هر روز هم مقدارى از وقت نمایندگان اینجا تلف می‌شود استدعا می‌کنم که به این قسمت هم مخصوصاً توجه کنید که وقت نمایندگان بی‌جهت اینجا تلف نشود (صحیح است)

رئیس- تشکیل مجلس البته وقتى که اکثریت نمایندگان براى رأى به حد نصاب رسید باید توقع داشت آقایان موافقت کنند که زودتر بیایند. آقاى محمدعلى مسعودى.

محمدعلى مسعودى- بنده هم جزء دیرآمدگان بى اجازه بوده‌ام در صورتی که بنده در ساعت هشت و نیم صبح اینجا حاضر بودم و بعد خدمت شما رسیدم.

رئیس- بسیار خوب اصلاح می‌شود. آقاى رضوى نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

رضوى- اگرچه بنده در آخر صورت جلسه دیدم که مراسم تحلیف را جزء این جلسه گذاشته‌اند ولى چون جواب آقاى رئیس معلوم نشده على‌الاصول بعد از گذشتن اعتبارنامه‌ها این کار انجام خواهد شد بنده خواستم تذکرا عرض کنم که رسم این بوده است که این کار در مجلس می‌شده و ماده 11 قانون اساسى هم تصریح دارد.

رئیس- جلسه آینده این کار انجام می‌شود. آقاى اردلان نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

اردلان- بنده خواستم عرض کنم که این خلاصه صورت جلسه نبود که قرائت شد بلکه عین صورت جلسه بود و مدتى از وقت مجلس را می‌گیرد و بهتر است که خلاصه‌تر نوشته شود.

رئیس- دستور داده می‌شود که خلاصه‌تر نوشته شود. آقاى سزاوار.

سزاوار- بنده هم همین مطلب را که آقاى اردلان اظهار داشتند و دو سه جلسه قبل هم این تذکر داده شد می‌خواستم بگویم. ما یک مذاکرات تفصیلى داریم یک صورت جلسه. صورت جلسه البته باید به طور خلاصه باشد و رئوس مسائل درش باشد و صورت جلسه‌ای که امروز قرائت شد به طور تفصیل و نیم ساعت وقت مجلس را می‌گیرد بنابراین مقرر فرمایید که تنظیم کنندگان صورت مجلس توجه بکنند که وقت مجلس زیادتر مصرف نشود (صحیح است)

رئیس- آقاى دکتر راجى.

دکتر راجى- بنده خواستم عرض کنم که براى مخالفت با آقاى عباس اسکندرى بنده با آقاى دکتر اعتبار در این خصوص صحبت نکرده بودم و خود ایشان هم شاید گواه باشند.

رئیس- اصلاح می‌شود. آقاى عباس اسکندرى نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

عباس اسکندرى- قبل از این که راجع به صورت جلسه اعتراض خودم را عرض کنم بیان آقاى دکتر راجى از یک جهت صحیح است و از یک جهت یک اصلاح مختصرى می‌خواهد و آن این است که در بیان ایشان آقایان تصور نکنند که بنده خلاف واقع عرض کردم بنده از آقاى دکتر راجى تقاضا کردم و ایشان هم از روى لطف و محبت با بنده فرمودند که مذاکره کرده‌ام با یک نفرى و البته ایشان حاضرند و بنده به ایشان می‌گویم حالا این شخص آقاى دکتر اعتبار بوده است یا دیگرى. و ایشان هم فرمودند که من نه از نظر موافقت با تو ولى از نظر این که یک نفرى داوطلب است که اگر کسى مخالفت با او دارد مخالفت بکند و آزاد باشد من این اقدام را کردم از ایشان هم ممنونم. اما راجع به صورت جلسه در صورت جلسه به نظر بنده این خلاصه که نوشته می‌شود از یک جهت زیاد مفصل نوشته می‌شود و از جهت دیگر مفهوم واقعى صورت خلاصه جلسه را ندارد چون صورت خلاصه بایستى مفهوم صورت مفصل را داشته باشد قسمت‌هایی‌ که مهم است نوشته نشده است و در یک قسمت هم به تفصیل نوشته شده بنده از یادداشت‌های ژنرال ماژوردنسترویل سه سطر در اینجا عیناً خواندم که این‌ها لازم بود از نظر کشور ما عیناً جزء صورت جلسه باشد و تقاضا دارم که آن سه سطر را بفرمایید عیناً نوشته شود. قسمت دیگر این بود که در موقعی که بنده اینجا مذارکاتى کردم راجع به اعتبارنامه یک نفر از آقایان نمایندگان از طرف جامعه لیسانسیه‌هاى دانشکده معقول و منقول و قسمت اعظم از جوانان دانشمند و منورالکفر این مملکت اعلامیه‌ای صادر شد و من در پشت این کرسى خطابه از این آقایان تشکر کردم مقام آن‌ها در این مملکت به اندازه‌ای است که این کلمه مخصوصاً به اسم آن‌ها در صورت خلاصه جلسه قید شود. قسمت دیگر این است که نتیجه تمام مذاکراتى را که بنده کرده‌ام و امروز در تمام شهر گفته می‌شود خلاصه شد در یک شعر یکى کرده بى‌آبرویی بسى چه غم دارد از آبروى کسى (همهمه نمایندگان) این باید در صورت خلاصه باشد.

رئیس- چنانچه آقایان ملاحظه می‌فرمایند هر کس میل دارد که تمام بیاناتش در صورت خلاصه مجلس نوشته شود در عین حال هم می‌خواهند که صورت جلسه مختصر نوشته شود البته تمام بیانات آقایان در صورت مشروح مذاکرات مجلس است که درج میشوددر روزنامه رسمى و در صورت خلاصه هم رئوس مسائل نوشته می‌شود آقاى رحیمیان نسبت به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

رحیمیان- بلى در جلسه قبل از طرف آقاى دهقان یک بهتانى به بنده زده شد و برای همین بهتان می‌تواند یک وکیل براى حفظ حیثیت خودش دفاع کند من براى این که آقاى اسکندرى حرف می‌زدند نخواستم مجلس متشنج‌تر شود بنابراین صرف‌نظر کردم ولى چون در صورت‌جلسه باید نوشته شود من ناچارم حقایقى را به عرض مجلس شورای ملى برسانم و بدانند که با چه کسى همکارى می‌کنند.

رئیس- این مربوط به صورت جلسه نیست.

رحیمیان- چرا در اینجا نوشته شده که آقاى دهقان توهینى به من کرده‌اند.

رئیس- اگر صورت مجلس نقصى دارد در بیانات شما می‌توانید توضیح دهید ولى اگر مطالبى دارید در جلسه آینده بفرمایید.

رحیمیان- چطور ممکن است یک بهتانى به شخصى بزنند و نتواند از حق خودش دفاع کند.

رئیس- اگر عین او را می‌خواهید بفرمایید مانعى ندارد.

رحیمیان- البته عین آن را تکرار می‌کنم.

رئیس- اگر نوشته شده باشد خارج از آن دیگر چیزى نباید گفته شود.

رحیمیان- آقاى دهقان به من بهتان زدند که در دوره چهاردهم سرباز شوروى براى انتخاب من کمک کرده است. در صورت مجلس نوشته شده پس بنده حق دارم که از این بهتان بی‌شرمانه دفاع کنم و اجازه بفرمایید که از حق خودم دفاع کنم و اصل این مطلب را که از کجا شروع شده و به چه عنوانى از دهن آقاى دهقان خارج شده به عرض آقایان محترم برسانم.

رئیس- در جلسه آتیه به شما اجازه داده می‌شود.

رحیمیان- اگر در جلسه آینده بخواهید اجازه بدهید مانعى ندارد و حالا دیگر عرضى ندارم.

رئیس- آقاى دکتر اعتبار به صورت جلسه اعتراضى دارید؟

دکتر اعتبار- عرض کنم که آقاى اسکندرى در جلسه قبل در ضمن دفاع از خودشان یک نسبت‌هایی هم به بنده دادند که بنده امروز مقتضى نمی‌دانم در صورت جلسه جواب بدهم ولى در آخر جلسه گذشته بنده به استناد ماده 109 اجازه خواستم و چون آقایان خسته شده بودند از آن اجازه استفاده نکردم و از حضور آقاى رئیس اجازه می‌خواهم و تقاضا می‌کنم که در جلسه آتیه به بنده فرصت بدهند که جواب آن بیاناتى را که فرمودند بدهم.

رئیس- صورت جلسه یکشنبه 8 شهریور تصویب شد.

2- بیانات آقاى رئیس راجع به اظهار تأسف از فوت مرحوم حسین پیرنیا.

به کمال تأثر خبر ناگوار واسف آور فوت مرحوم مغفور پیرنیا (مؤتمن‌الملک) را به اطلاع آقایان نمایندگان می‌رسانم.

اندوه و تألم من و عموم همکاران محترم بیشتر از این جهت است که کشور ایران یکى از فرزندان نامى و ارجمند و یکى از ذخایر گرانبهاى ملى و خدمتگذار خود را از دست داد (صحیح است) دوران پرافتخار هفتاد و چهار سال عمر آن مرحوم از هنگام شباب و آغاز زندگانى با کمال شرافت و پاکدامنى و عزت نفس در راه خدمات ملى سپرى شد

+++

 (صحیح است) آثار نیک و سوابق درخشان آن مرحوم در مجلس شوراى ملى شاهد صادقى از مراتب درستى و وطن دوستى و آزادیخواهى و علو همت و بلندى روح آن مرحوم می‌باشد (صحیح است) خدمات ملى و فرهنگى ایشان از استادى و مدیریت مدرسه عالى علوم سیاسى که از تأسیسات مرحوم نصرالله مشیرالدوله و مرحوم حسین پیرنیا پدر و برادر ارجمند ایشان بود شروع و در آغاز مشروطیت خدمات برجسته و ذیقیمتى در راه حفظ و حمایت قانون اساسى و آزادى عهده دار و به پاس همین خدمات در دوره دوم تقنینیه از طرف اهالى تهران به نمایندگی انتخاب و در اواخر همان دوره به ریاست مجلس شوراى ملى تعیین و تا آخر دوره ششم قانونگذارى یعنى 5 دوره متوالى از تهران به نمایندگی انتخاب و به استثنای چند ماه در آخر دوره پنجم که خود از ریاست استعفا دادند در تمام این مدت سمت ریاست مجلس شوراى ملى را داشتند با مراجعه به تاریخ زندگانى پرافتخار مرحوم حسین پیرنیا خواهیم دید که فقدان این مرد پاکدامن و نیک نام که از مفاخر ملى بود براى ملت ایران ضایعه بزرگى به شمار می‌رود (صحیح است) ارزش وجود و شخصیت این مرد ملى بر عموم نمایندگان و ملت ایران روشن و واضح بوده ثبات عقیده، بی‌طرفى، احساسات عدالتخواهى و وطن‌پرستى آن مرحوم مخصوصاً در دوران طولانى نمایندگى ملت و ریاست مجلس منشاء اثر بزرگى براى عظمت کشور و مجلس شوراى ملى بود (صحیح است) با کمال تأسف باید اذعان کرد که با ارتحال این مرد بزرگوار که بر اثر بیمارى طولانى رخ داد کشور ایران را از خدمتگذارى پاکدامن و نیکنام محروم ساخت (صحیح است) این قضیه مؤلمه را به عموم بازماندگان آن مرحوم و خاندان جلیل پیرنیا از طرف نمایندگان ملت و خود تسلیت می‌گویم و از خداوند متعال مسئلت دارم روح پاک این خدمتگزار وطن را در جوار رحمت خود شاد و غریق احسان فرموده با ارواح طیبه اولیاء اسلام محشور سازد به پاس احترام و علاقه ملت و عموم نمایندگان مجلس شوراى ملى وخدمات پرافتخار معظم له جلسه امروز را پس از قرائت طرحى که از طرف آقاى دکتر معظمى و جمعى از آقایان نمایندگان رسیده تعطیل می‌کنیم.

3- تصویب طرح قانونى پیشنهادى نمایندگان راجع به حق‌شناسى از خدمات اجتماعى مرحوم پیرنیا.

دکتر معظمى- طرحى است که عده‌ای از آقایان نمایندگان مرقوم داشته‌اند که پس از یک مقدمه تقدیم مقام ریاست می‌شود.

آخر چو فسانه می‌شوی اى بخرد

افسانه نیک شو نه افسانه بد

جناب آقاى رئیس با بیانى جامع و رسا احساسات عم انگیز نمایندگان محترم را دراین فاجعه مؤلمه شرح دادند و مجلس شوراى ملى با سکوتى تأثرآمیز مراتب احترام و تکریم خویش را به روان پاک این مرد بزرگ تقدیم داشت. بنده نیز به نوبه خود این داعیه عظمى را به عموم ایرانیان و نمایندگان محترم و فرزندان ارجمند و خاندان گرامى او تسلیت می‌گویم و از درگاه خداوند متعال براى همه آنان صبر جلیل و اجر جزیل می‌طلبم بسیار جاى تأسف است که روزگار این مرد بزرگ را در دشوارترین موقعى از دست ما ربود و ما را از نتایج تجارب گرانبها و استفاده از شخصت بارز او در حل معضلات و رفع مشکلات امور محروم ساخت (صحیح است) گمان نمی‌رود در سراسر کشور ایران امروز کسى را بتوان یافت که به تاریخ چهل، پنجاه ساله اخیر آشنایى داشته باشد و مبارزات و مجاهدات رجال نامى این دوره را در راه برقرارى اصول مشروطیت و حفظ و نگاهدارى این اساس مقدس بداند و سهم و حق این مرد جلیل‌القدر دراین راه بر او مجهول و پنهان باشد (صحیح است) در این روز که کالبد خاکى این راه مرد به اصل خود باز می‌گردد و این آخرین پرده تأثر آور حیات او فرو می‌افتد، انصاف باید داد راهى که او در طى زندگانى پرافتخار خود رفته و شهرت نیکى که به حق کسب کرده و مجاهداتی که براى حفظ نام نیک خویش تا آخرین لحظات عمر خود به عمل آورده است از عهده هر مدعى ساخته نیست (صحیح است، صحیح است) در کشور ما که امروز پایه بسیارى از مبانى اخلاقى سست شده و فرو ریخته و یا درشرف فرو ریختن است بسیار مشکل است که شخص پس از هفتاد و چند سال عمر و در حدود چهل سال زندگانى اجتماعى و سیاسى و اشغال مهم‌ترین و حساس‌ترین مشاغل در دقیق‌ترین و دشوارترین مواقع بتواند حسن شهرت و نیکنامى خود را در بین طبقات مختلف مردم تا این اندازه حفظ و نگاهدارى کند (صحیح است) بدون تردید در قرن اخیر از میان رجال سیاسى ایران کمتر کسى توانسته است به این پایه از نیکنامى برسد. (صحیح است) و در قلوب مردم تا این اندازه جاى داشته باشد (صحیح است، صحیح است) حقیقت این است که اگر به چشم خرده گیرى وانتقاد هم سراسر دوران زندگانى سیاسى، اجتماعى او را از نظر بگذرانیم کوچک‌ترین ایرادى که دلیل کم‌ترین انحرافى از مبانى واصول اخلاقى واجتماعى باشد در آن نمی‌توانیم یافت. (صحیح است) اشتباه نشود مرحوم پیرنیا مرد عمل و مبارزه بود. بگذریم از چند سال اخیر که بر اثر ضعف پیرى و نقاهت قبول مسئولیتى نمی‌کرد، این مرد بار سنگین‌ترین وظایف ملى و اجتماعى را در مشکل‌ترین دقایق بر دوش داشت و همه می‌دانند که با کمال شجاعت و اقتدار و ثبات عزم و اراده این بار امانت را به منزل رسانید (صحیح است) تا در خود توانایى قبول مسئولیت می‌دید از هیچ کارى هر چند دشوار، رویگردان نبود و در آن هنگام که مقتضى دانست با کمال بلندنظرى و گشاده‌رویی میدان عمل را به دیگران بازگذاشت (صحیح است) حب جاه نداشت تا از جاده صواب به بیراهه خطا بیفتد (صحیح است) خدایش بیامرزد که در پى کسب جاه و شهرت آبروى بزرگ منشى و تقوى را در پاى خود کافى فرو نریخت. بیهوده نیست که امروز افکار عمومى او را به عنوان فرد شاخص و نمونه بارز خداپرستى و وطن دوستى و فداکارى و استقامت و پاکدامنى و تقوى و فضیلت و سلامت نفس و راستى و درستى شناخته شده است (صحیح است) با این مقدمات براى این که افتخار جاویدانى در خاندان این خدمتگزار لایق بماند طرح قانونى را که عده‌ای از آقایان نمایندگان محترم امضاء فرمودند براى تصویب تقدیم مقام ریاست می‌نماید (صحیح است، احسنت، احسنت)

اورنگ- بنده اجازه خواستم ...

رئیس- طرح قرائت می‌شود.

به شرح ذیل توسط آقاى فولادوند (منشى) قرائت شد.

ساحت مجلس شورای ملى براى این که مراتب حق‌گزارى و قدرشناسى ملت ایران نسبت به خدمات ملى و شخصیت اخلاقى مرحوم حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک) رسماً تأکید و تأیید شود و این حقیقت از طرف نمایندگان ملت ایران به زبان و بیان آید و در مطبوعات رسمى مندرج گردد، امضاء کنندگان ماده واحده ذیل را با قید دو فوریت پیشنهاد و تصویب آن را از مجلس مقدس شوراى ملى خواستاریم. مجلس شورای ملى ایران تصدیق می‌نماید که مرحوم حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک) در دوره زندگانى پرافتخار خود خدمات صادقانه و گرانبهایى نسبت به کشور خویش و مشروطیت و قانون اساسى ایران نموده و یکى از فرزندان لایق و خدمتگزارى است که وطن همواره نسبت به او حق شناس خواهد بود. رفیع، دکتر شفق، ساعد، دکتر معظمى، امیرتیمور (جمعى از نمایندگان: خواندن بقیه لزومى ندارد همه مضاء داریم)

رئیس- چون مخالفى نیست به فوریت اول رأى گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام کنند (عموم برخاستند) تصویب شد. به فوریت دوم رأى گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (عموم برخاستند) تصویب شد. پس به اصل ماده رأى گرفته می‌شود آقایان موافقین قیام فرمایند (تمام نمایندگان برخاستند) تصویب شد.

4- موقع و دستور جلسه بعد- ختم جلسه.

رئیس- جلسه به احترام روح مرحوم پیرنیا تعطیل می‌شود. جلسه آینده روز پنجشنبه دوازدهم شهریور ساعت هشت و نیم صبح- دستور مراسم تحلیف.

 (جلسه ساعت یازده صبح تعطیل شد)

رئیس مجلس شوراى ملى- رضا حکمت

+++

یادداشت ها
Parameter:294321!model&5137 -LayoutId:5137 LayoutNameالگوی متنی کل و اخبار(مشروح مذاکرات)